Wikipedia
ttwiki
https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B8%D1%82
MediaWiki 1.47.0-wmf.12
first-letter
Медиа
Махсус
Бәхәс
Кулланучы
Кулланучы бәхәсе
Википедия
Википедия бәхәсе
Файл
Файл бәхәсе
МедиаВики
МедиаВики бәхәсе
Калып
Калып бәхәсе
Ярдәм
Ярдәм бәхәсе
Төркем
Төркем бәхәсе
Портал
Портал бәхәсе
TimedText
TimedText talk
Модуль
Обсуждение модуля
Event
Event talk
Чуашстан
0
12294
5987602
4457265
2026-07-28T13:22:44Z
Каюм Хордай
59574
Мин сылтама өстәдем.
5987602
wikitext
text/x-wiki
{{УК}}
'''Чуашстан Республикасы''' (''Чуашия'', {{lang-cv|Чӑва́ш Республики́ — Чӑва́ш Ен, Çovaş Respubliki — Çovaş Yen, چۇۋاش رەسپۇپلېكې}}, {{lang-ru|Чува́шская Республика — Чува́шия}}) — [[Россия Федерациясе]] составына кергән [[Россия Федерациясенең республикалары|республика]]. Башкаласы — [[Чабаксар]] шәһәре.
Халык саны – 1 251 619 кеше ([[2010]]). Мәйданы – 18 300 км².
Дәүләт телләре буларак [[чуваш теле|чуаш]] һәм [[рус теле|рус]] телләре исәпләнә.
== География ==
{| class="standard sortable"
!Як!!Россия субъекты
|-
|[[Төньяк]]|| [[Мари Ил]]
|-
|[[Көнбатыш]]|| [[Түбән Новгород өлкәсе]]
|-
|[[Көньяк]]-[[көнбатыш]]|| [[Мордовия]]
|-
|[[Көньяк]]|| [[Сембер өлкәсе]]
|-
|[[Көнчыгыш]]|| [[Татарстан]]
|-
|}
Чуашстан Республикасы [[Көнчыгыш Европа тигезлеге]]ндә, күбесенчә [[Идел]]нең уң ярында, [[Сыры]] һәм [[Зөя (елга)|Зөя]] елгалар арасында урнаша. Чуашстанның иң биек ноктасы — 286,6 м ([[Шомырша районы]]ның Яблоновка авылы янында).
=== Файдалы казылмалар ===
Фосфоритлар, янучан сланец (запаслар — 199,1 млн. т.), торф чыганаклары.
=== Климат ===
Климат — уртача континенталь, июльнең уртача температурасы — +19,3 °С, гыйнварның уртача температурасы — -12,7 °С. Уртача еллык явым-төшем күләме 450—500 мм.
=== Гидрография ===
Төп елгалар — [[Идел]] ([[Чабаксар сусаклагычы]]), [[Сыры]], [[Цивиль]], [[Аниш]], [[Бездна]], [[Киря]], [[Меня]], [[Гөбенә]], [[Бола]].
=== Туфраклар, үсемлекләр һәм хайваннар дөньясы ===
Республиканың төньяк районнарда — кәсле-көлсу туфраклар, көньяк-көнбатышында — кара туфраклар. Республика күбесенчә урманлы дала зонасында урнаша (Идел аръягындагы өлеше төньяк тайга {{коммент|кече зонасында|подзона}} урнаша). Урманнар территориянең якынча 32% өлешне биләп торалар; [[нарат]], [[чыршы]], [[каен]], имән, [[юкә]] күпчелеген тәшкил итәләр.<ref>[http://slovari.yandex.ru/%D0%A7%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%88%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%BD%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%A7%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%88%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%BD%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0/ Чувашская Автономная Советская Социалистическая Республика]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Хайваннар дөньясы: [[көрән аю]], [[бүре]], [[төлке]], [[урман мәчесе]], [[сусар]], [[ондатра]], [[тиен]], [[сөркә]], {{коммент|янутсыман эт|енотовидная собака}}, [[поши]], һ.б.
==== Тыюлыклар ====
* Сыры буе тыюлыгы
* «Чăваш Вăрманĕ» ''(«Чуаш урманы»)'' милли паркы
== Тарих ==
Чуашия территориясендә [[неолит]], [[палеолит]] һәм [[мезолит]] памятниклары сакланып калганнар. Безнең эрага кадәр 3-нче меңъеллыкта Урта Иделгә фин-угыр кабиләләр арасында көньяктан килгән Фатьяново һәм Баланово археологик культуралары кабиләләре барлыкка киләләр; безнең эрага кадәр 2-нче меңъеллыкта монда Абашево һәм {{коммент|бура|срубная археологическая культура}} археологик культуралары кабиләләре киләләр. Алар белән монда терлекчелек, китмән игенчелеге барлыкка киләләр.
X гасырда Урта Иделдә [[Идел буе Болгары]] барлыкка килә. [[1236 ел]]да Идел буе Болгарны [[Алтын Урда]] гаскәрләре яулап алалар. Чуашиянең төньяк районнарга күчереп урнашкан болгарлар һәм фин-угыр халыклары аралашу нәтиҗәсендә [[XV гасыр]]да [[чуаш халкы]] барлыкка килә.
[[1551 ел]]да тау ягында торучы, ә [[1552 ел]]да болын ягында торучы чуашлар территорияләре [[Мәскәү дәүләте]]нә кушылалар. [[1552]]—[[1600]] еллар эчендә [[Чабаксар]] (беренче тапкыр [[1469 ел]]да телгә алына), [[Алатыр]], [[Чуел]] һәм [[Ядернә]] ныгытмалары төзеләлгәннәр.
[[Казан ханлыгы]] яулап алуыннан соң чуашларга [[Православлык|православ дине]] көчләп кертелә башлый.
[[1552 ел]]дан чуаш җирләре [[Казан сарае Приказы]] белән идарә иткәннәр. [[1708 ел]]да алар [[Казан губернасы]] составына кертеләләр.
[[1891]]—[[1894]] елларда [[Горький тимер юлы|Мәскәү-Казан тимер юлы]]ның [[Алатыр]] — [[Шәехран]] (Канаш) — [[Казан]] тимер юл сызыгы төзелә.
[[1917 ел]]ның революциягә кадәр хәзерге Чуашстан җирләре [[Казан губернасы|Казан]] ([[Козьмодемьянск өязе|Козьмодемьянск]], [[Чабаксар өязе|Чабаксар]], [[Ядернә өязе|Ядернә]], [[Чуел өязе|Чуел]] өязләре) һәм [[Сембер губернасы|Сембер]] ([[Курмыш өязе|Курмыш]], [[Алатыр өязе|Алатыр]], [[Буа өязе|Буа]] өязләре) губерналары составында булганнар.
[[1920 ел]]ның 24 июнендә [[Чуаш автономияле өлкәсе]] барлыкка килә. [[1925 ел]]ның 25 апрелендә ул [[Чуаш Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]на үзгәртеп корыла.
[[1929 ел|1929]]—[[1936]] елларда республика [[Түбән Новгород крае]] ([[1932 ел]]дан — ''[[Горький крае]]'') составында булган.
[[1992 ел]]ның [[13 февраль]]дә «Чуаш ССРның исемен үзгәртү турында» законы кабул итүдән соң, Чуаш ССР үз исемен '''[[Чуашия Республикасы]]на''' алыштыра.<ref>{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.chulaws.ru/index.php?ds=920029 |access-date=2012-11-02 |archive-date=2012-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126054921/http://www.chulaws.ru/index.php?ds=920029 |dead-url=yes }}</ref>
== Административ-территориаль бүленеше ==
Чуаш Республикасында 21 административ [[район]] , 9 [[шәһәр]], 8 [[шәһәр тибындагы бистә]], 1700гә якын [[авыл]] исәпләнә.
=== Башкала ===
Башкаласы — 500 меңнән артык кеше яшәгән [[Чабаксар]] шәһәре.
=== Муниципаль районнар ===
[[Рәсем:Admin-map-Chuvashia-region.gif|600 px|right|thumb| Чуашия административ картасы]]
{| class="standard"
!№ || Район || [[Чуаш теле|Чуашча исеме]] || Үзәге
|-
| 1 || [[Алатыр районы]] || ''Улатăр районĕ'' || align="center" | [[Алатыр]] шәһәре
|-
| 2 || [[Әлек районы]] || ''Элĕк районĕ'' || align="center" | [[Әлек]] авылы
|-
| 3 || [[Батыр районы]] || ''Патăрьел районĕ'' || align="center" | [[Батыр (Батыр районы)|Батыр]] авылы
|-
| 4 || [[Урнар районы]] || ''Вăрнар районĕ'' || align="center" | [[Урнар]] бистәсе
|-
| 5 || [[Епрәч районы]] || ''Йĕпреç районĕ'' || align="center" | [[Епрәч]] бистәсе
|-
| 6 || [[Канаш районы]] || ''Канаш районĕ'' || align="center" | [[Канаш]] шәһәре
|-
| 7 || [[Кузлаука районы]] || ''Куславкка районĕ'' || align="center" | [[Кузлаука (Чуашстан)|Кузлаука]] шәһәре
|-
| 8 || [[Комсомол районы (Чуашия)|Комсомол районы]] || ''Комсомольски районĕ'' || align="center" | [[Комсомол (Чуашия)|Комсомол]] авылы
|-
| 9 || [[Красноармейски районы]] || ''Красноармейски районĕ'' || align="center" | [[Красноармейское (Кызыл Армия районы)|Красноармейское]] авылы
|-
| 10 || [[Кызыл Чутай районы]] || ''Хĕрлĕ Чутай районĕ'' || align="center" | [[Кызыл Чутай]] авылы
|-
| 11 || [[Мария Посады районы]] || ''Сĕнтĕрвăрри районĕ'' || align="center" | [[Мария Посады]] шәһәре
|-
| 12 || [[Моргауш районы]] || ''Муркаш районĕ'' || align="center" | [[Моргауш]] авылы
|-
| 13 || [[Порецк районы]] || ''Пăрачкав районĕ'' || align="center" | [[Порецки]] авылы
|-
| 14 || [[Ормар районы]] || ''Вăрмар районĕ'' || align="center" | [[Ормар]] бистәсе
|-
| 15 || [[Чуел районы]] || ''Çĕрпӳ районĕ'' || align="center" | [[Чуел]] шәһәре
|-
| 16 || [[Чабаксар районы]] || ''Шупашкар районĕ'' || align="center" | [[Күгеш (Чуашстан)|Күгеш]] бистәсе<ref>{{cite web|url=http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/5131/5135|title=Карта района|publisher=Чебоксарский район Чувашской Республики|accessdate=2011-02-23|archiveurl=https://www.webcitation.org/618xN3eJq?url=http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=.%2F5002%2F5131%2F5135|archivedate=2011-08-23}}</ref>
|-
| 17 || [[Шомырша районы]] || ''Шăмăршă районĕ'' || align="center" | [[Шомырша]] авылы
|-
| 18 || [[Шөмерлә районы]] || ''Çĕмĕрле районĕ'' || align="center" | [[Шөмерлә]] шәһәре
|-
| 19 || [[Ядернә районы]] || ''Етĕрне районĕ'' || align="center" | [[Ядернә]] шәһәре
|-
| 20 || [[Ялчык районы]] || ''Елчĕк районĕ'' || align="center" | [[Ялчык]] авылы
|-
| 21 || [[Янтык районы]] || ''Тăвай районĕ'' || align="center" | [[Янтык]] авылы
|}
== Халык ==
''Моны да карагыз: '''[[Чуашия халкы]]'''''
=== Милли составы ===
2010 ел буенча Республикада 106 төрле милләт вәкиле яши дип санала.
{| class="standard"
!Милләт||[[1926 ел]], <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php?reg=458 *])||[[1939 ел]], <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39.php?reg=76 *])||[[1959 ел]], <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59.php?reg=89 *])||[[1970]] , <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70.php?reg=29 *])||[[1979]], <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=29 *])||[[1989]], <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=29 *])||[[2002]], <br /> тыс. чел. ([http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 *] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111010063451/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 |date=2011-10-10 }})||[[2010 ел]] <br />мең кеше <ref>{{Citation |title=Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года |url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab7.xls |access-date=2012-02-12 |archive-date=2020-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501193326/https://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab7.xls |dead-url=yes }}</ref>
|-
|[[чуашлар]]
| align="right" | 667,7 (74,7 %)
| align="right" | 777,2 (72,2 %)
| align="right" | 770,4 (73,0 %)
| align="right" | 856,2 (70,0 %)
| align="right" | 887,7 (68,4 %)
| align="right" | 906,9 (67,8 %)
| align="right" | 889,3 (67,7 %)
| align="right" | 814,8 (67,7 %)
|-
|[[руслар]]
| align="right" | 178,9 (20,0 %)
| align="right" | 241,4 (22,4 %)
| align="right" | 263,7 (24,0 %)
| align="right" | 299,2 (24,5 %)
| align="right" | 338,2 (26,0 %)
| align="right" | 357,1 (26,7 %)
| align="right" | 348,5 (26,5 %)
| align="right" | 323,3 (26,9 %)
|-
|[[татарлар]]
| align="right" | 22,6 (2,5 %)
| align="right" | 29,0 (2,7 %)
| align="right" | 31,4 (2,9 %)
| align="right" | 36,2 (3,0 %)
| align="right" | 37,6 (2,9 %)
| align="right" | 35,7 (2,7 %)
| align="right" | 36,4 (2,8 %)
| align="right" | 34,2 (2,8 %)
|-
|[[мордвалар]]
| align="right" | 24,0 (2,7 %)
| align="right" | 22,5 (2,1 %)
| align="right" | 23,9 (2,2 %)
| align="right" | 21,0 (1,7 %)
| align="right" | 20,3 (1,6 %)
| align="right" | 18,7 (1,4 %)
| align="right" | 16,0 (1,2 %)
| align="right" | 13,0 (1,1 %)
|}
2002 ел нәтиҗәләре буенча Чуаш Республикасы милли составы<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php?reg=48 Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России]</ref>:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|-
!Милләт
!Саны (кеше)
!Процентларда
|-
![[Чуашлар]]
|889 268
|67,69 %
|-
![[Руслар]]
|348 543
|26,53 %
|-
![[Татарлар]]
|36 401
|2,77 %
|-
![[Мордвалар]]
|16 383
|1,25 %
|-
![[Украиннар]]
|6 422
|0,49 %
|-
![[Чирмешләр]]
|3 600
|0,27 %
|-
![[Белоруслар]]
|1 881
|0,14 %
|-
![[Әрмәннәр]]
|1 261
|0,14 %
|-
![[Әзериләр]]
|857
|0,07 %
|-
![[Чегәннәр]]
|751
|0,06 %
|-
![[Алманнар]]
|520
|0,05 %
|-
|}
=== Торак пунктлар ===
{| class="infobox" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%"
|-
! rowspan="21" | {{navbar|Чуашия шәһәрләре|plain=1}}
[[Рәсем:Спуск к заливу (Чебоксары).jpg|border|110px|Чабаксар]]<br />[[Чабаксар]]<br />[[Рәсем:Новочебоксарск-Храм.jpg|border|110px|Яңа Чабаксар]]<br />[[Яңа Чабаксар]]<br />[[Рәсем:Kanash railway station 08-2016.jpg|border|110px|Канаш]]<br />[[Канаш]]<br />
! align="center" style="background:#f5f5f5;" | Урын
! align="center" style="background:#f5f5f5;" | Шәһәр
! align="center" style="background:#f5f5f5;" | [[Чуаш теле|Чуашча исеме]]
! align="center" style="background:#f5f5f5;" | [[Рус теле|Русча исеме]]
! rowspan="21" | {{navbar|Чуашия шәһәрләре|plain=1}}
[[Рәсем:Alatyr house old.jpg|border|110px|Алатыр]]<br />[[Алатыр]]<br />[[Рәсем:Tsivilsk At centre of town.jpg|border|100px|Чуел]]<br />[[Чуел]]<br />[[Рәсем:Mariinsky Posad West side of pedestrian street.jpg|border|110px|Мария Посады]]<br />[[Мария Посады]]<br />
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 1 || align="left" | '''[[Чабаксар]]''' || ''Шупашкар'' || ''Чебоксары''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 2 || align="left" | '''[[Яңа Чабаксар]]''' || ''Çĕнĕ Шупашкар'' || ''Новочебоксарск''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 3 || align="left" | '''[[Канаш]]''' || ''Канаш'' || ''Канаш''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 4 || align="left" | '''[[Алатыр]]''' || ''Улатăр'' || ''Алатырь''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 5 || align="left" | '''[[Шөмерле]]''' || ''Çĕмĕрле'' || ''Шумерля''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 6 || align="left" | '''[[Чуел]]''' || ''Çĕрпӳ'' ||Цивильск
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 7 || align="left" | [[Күгеш (Чуашстан)|Күгеш]] || ''Кӳкеç'' || ''Кугеси''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 8 || align="left" | '''[[Кузлаука (Чуашстан)|Кузлаука]]''' || ''Куславкка'' || ''Козловка''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 9 || align="left" | [[Урнар]] || ''Вăрнар'' || ''Вурнары''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 10 || align="left" | '''[[Ядернә]]''' || ''Етĕрне'' || ''Ядрин''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 11 || align="left" | '''[[Мария Посады]]''' || ''Сĕнтĕрвăрри'' || ''Мариинский Посад''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 12 || align="left" | [[Епрәч]] || ''Йĕпреç'' || ''Ибреси''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 13 || align="left" | [[Яңа Лапсар]] || ''Çĕнĕ Лапсар'' || ''Новые Лапсары''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 14 || align="left" | [[Порецки]] || ''Пăрачкав'' || ''Порецкое''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 15 || align="left" | [[Ормар]] || ''Вăрмар'' || ''Урмары''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 16 || align="left" | [[Батыр (Батыр районы)|Батыр]] || ''Патăрьел'' || ''Батырево''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 17 || align="left" | [[Шыгырдан]] || ''Шăнкăртам'' || ''Шыгырдан''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 18 || align="left" | [[Комсомол (Чуашия)|Комсомольски]] || ''Комсомольски'' || ''Комсомольское''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 19 || align="left" | [[Красноармейское (Кызыл Армия районы)|Красноармейски]]|| ''Красноармейски'' || ''Красноармейское''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 20 || align="left" | [[Шомырша]] || ''Шăмăршă'' || ''Шемурша''
|-
| colspan="10" align="center" style="background:#f5f5f5;" | <ref>{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls |access-date=2012-02-12 |archive-date=2011-06-27 |archive-url=https://www.webcitation.org/5zkxwkUEt?url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls |dead-url=yes }}</ref>
|}
<noinclude>
{{clear}}
== Икътисад ==
Чуаш Республикасы [[Идел-Нократ икътисади районы]]на керә.
=== Сәнәгать ===
Республиканың сәнәгате күбесенчә [[Чабаксар]]да һәм [[Яңа Чабаксар]]да урнаша (монда Чуашиядә сәнәгый продукциясенең 72,7% өлеше җитештерелгән).<ref>{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.socpol.ru/atlas/portraits/chuv.shtml#economy |access-date=2012-11-02 |archive-date=2013-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130926204200/http://www.socpol.ru/atlas/portraits/chuv.shtml#economy |dead-url=yes }}</ref> [[Яңа Чабаксар]]да Чабаксар ГЭСы урнаша.
[[Канаш]]та автоагрегатлар заводы һәм вагоннар ремонтлау заводы, [[Алатыр]]да приборлар төзү заводы, [[Шөмерле]]дә автофургоннар комбинаты махсус автомбильләр заводы урнашалар.
== Мәдәният ==
* [[Чуаш дәүләт академия җыр һәм бию ансамбле]]
* [[Чуаш дәүләт академия драма театры]]
* [[Чуаш дәүләт опера һәм балет театры]]
== Дәүләт төзелеше ==
[[Рәсем:Cheboksary Government House.jpg|400px|thumb|right|Чуашстан хөкүмәте йорты]]
Республиканың төп кануны — [[2000 ел]]да кабул иткән [[Чуашия Республикасы Конституциясе]].
2012 елга кадәр, Чуваш республикасы рәсми рәвештә дәүләт статусына ия иде. Чувашия конституциясендә (6 нчы версия — 2011 елның 13 сентябре 46 46) түбәндәгеләр төзәтелде: "Чуаш Республикасы — Россия Федерациясе эчендә республика (дәүләт)."
Чуашия Республикасының дәүләт башлыгы, иң югары урындагы заты — Чуашия Республикасы башлыгы [[(2012 ел]]га кадәр — Чуашия Республикасы Президенты).
==== Чуашстан Президентлары ====
* [[Николай Фёдоров]] ([[1994]]—[[2010]])
* [[Михаил Игнатьев]] ([[2010]]—[[2015]])
==== Чуашстан Башлыклары====
* [[Михаил Игнатьев]] ([[2015]]—[[2020]])
* [[Олег Николаев]] ([[2020 ел]]дан)<ref>[https://www.azatliq.org/a/30678471.html Чуашстанның элеккеге башлыгы Михаил Игнатьев коронавирустан үлгән.] [[Азатлык радиосы]], 19.06.2020</ref>
[[Чуашия Республикасы Дәүләт Советы]] — иң югары вәкиллекле, закон чыгару органы, 44 кәнәфидән тора.
Министрлар Кабинеты — югары башкарма органы. Башлыгы — премьер-министр.
== Искәрмәләр ==
<small>{{искәрмәләр}}</small>
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
{{Commons|Category:Chuvashia}}
* [http://www.cap.ru/ Чăваш Республикин влаç органĕсен официаллă порталĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110923172022/http://www.cap.ru/ |date=2011-09-23 }};
* [http://maps.google.ru/maps?g=%D0%A7%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%88%D0%B8%D1%8F&hl=ru&ie=UTF8&ll=56.016808,46.933594&spn=2.247707,7.075195&z=7 «Карты Google» çинчи Чăваш Ен картти];
* [http://www.enc.cap.ru/ Кĕске чăваш энциклопедийĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210201201200/http://www.enc.cap.ru/ |date=2021-02-01 }}.
* [http://www.chuvashia.ws/ Чăваш Ен картти];
* [http://gps21.ath.cx/maponline Чăваш Енĕн интерактивлă картти тата gps-навигатор картти] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090814220943/http://gps21.ath.cx/maponline |date=2009-08-14 }};
* [http://www.4kg.ru/index.php?wt=1&id=188 Перекрестный каталог чувашских сайтов];
* [http://www.chebinfo.ru/ Чăваш Енĕн регион хыпар интернет-порталĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091210004725/http://chebinfo.ru/ |date=2009-12-10 }}.
* [http://www.tppchr.ru/index.php?Mn=2&sMn=2 Торгово-промышленная палата: о Чувашии]
* [https://www.idelreal.org/a/27902182.html Почему чуваши не говорят по-чувашски?]
== Моны да карагыз ==
{{Портал|Чуашия|Россия}}
* [[Чуаш Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]
* [[Чуаш автономияле өлкәсе]]
* [[Көзге сыра бәйрәме]] — чуашларның милли [[сыра]] кайнату йоласының үзенчәлеге турында
* [[Чуаш АССР язучылар берлеге]]
{{Чуашия}}
{{Россия республикалары}}
{{Төрки дәүләтләр һәм автономияләр}}
{{Россия Федерациясенең Идел буе федераль бүлгесе}}
{{Россия субъектлары}}
[[Төркем:Идел-Урал илләре]]
[[Төркем:Чуашстан|*]]
[[Төркем:Россия Федерациясе республикалары]]
8bnq0kpub2ro206q4f7jjjvbcj59s7k
5987605
5987602
2026-07-28T13:54:31Z
Каюм Хордай
59574
5987605
wikitext
text/x-wiki
{{УК}}
'''Чуашстан Республикасы''' (''Чуашия'', {{lang-cv|Чӑва́ш Республики́ — Чӑва́ш Ен, Çovaş Respubliki — Çovaş Yen, چۇۋاش رەسپۇپلېكې}}, {{lang-ru|Чува́шская Республика — Чува́шия}}) — [[Россия Федерациясе]] составына кергән [[Россия Федерациясенең республикалары|республика]]. Башкаласы — [[Чабаксар]] шәһәре.
Халык саны – 1 251 619 кеше ([[2010]]). Мәйданы – 18 300 км².
Дәүләт телләре буларак [[чуваш теле|чуаш]] һәм [[рус теле|рус]] телләре исәпләнә.
== География ==
{| class="standard sortable"
!Як!!Россия субъекты
|-
|[[Төньяк]]|| [[Мари Ил]]
|-
|[[Көнбатыш]]|| [[Түбән Новгород өлкәсе]]
|-
|[[Көньяк]]-[[көнбатыш]]|| [[Мордовия]]
|-
|[[Көньяк]]|| [[Сембер өлкәсе]]
|-
|[[Көнчыгыш]]|| [[Татарстан]]
|-
|}
Чуашстан Республикасы [[Көнчыгыш Европа тигезлеге]]ндә, күбесенчә [[Идел]]нең уң ярында, [[Сыры]] һәм [[Зөя (елга)|Зөя]] елгалар арасында урнаша. Чуашстанның иң биек ноктасы — 286,6 м ([[Шомырша районы]]ның Яблоновка авылы янында).
=== Файдалы казылмалар ===
Фосфоритлар, янучан сланец (запаслар — 199,1 млн. т.), торф чыганаклары.
=== Климат ===
Климат — уртача континенталь, июльнең уртача температурасы — +19,3 °С, гыйнварның уртача температурасы — -12,7 °С. Уртача еллык явым-төшем күләме 450—500 мм.
=== Гидрография ===
Төп елгалар — [[Идел]] ([[Чабаксар сусаклагычы]]), [[Сыры]], [[Цивиль]], [[Аниш]], [[Бездна]], [[Киря]], [[Меня]], [[Гөбенә]], [[Бола]].
=== Туфраклар, үсемлекләр һәм хайваннар дөньясы ===
Республиканың төньяк районнарда — кәсле-көлсу туфраклар, көньяк-көнбатышында — кара туфраклар. Республика күбесенчә урманлы дала зонасында урнаша (Идел аръягындагы өлеше төньяк тайга {{коммент|кече зонасында|подзона}} урнаша). Урманнар территориянең якынча 32% өлешне биләп торалар; [[нарат]], [[чыршы]], [[каен]], имән, [[юкә]] күпчелеген тәшкил итәләр.<ref>[http://slovari.yandex.ru/%D0%A7%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%88%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%BD%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%A7%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%88%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%BD%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0/ Чувашская Автономная Советская Социалистическая Республика]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Хайваннар дөньясы: [[көрән аю]], [[бүре]], [[төлке]], [[урман мәчесе]], [[сусар]], [[ондатра]], [[тиен]], [[сөркә]], {{коммент|янутсыман эт|енотовидная собака}}, [[поши]], һ.б.
==== Тыюлыклар ====
* Сыры буе тыюлыгы
* «Чăваш Вăрманĕ» ''(«Чуаш урманы»)'' милли паркы
== Тарих ==
Чуашия территориясендә [[неолит]], [[палеолит]] һәм [[мезолит]] памятниклары сакланып калганнар. Безнең эрага кадәр 3-нче меңъеллыкта Урта Иделгә фин-угыр кабиләләр арасында көньяктан килгән Фатьяново һәм Баланово археологик культуралары кабиләләре барлыкка киләләр; безнең эрага кадәр 2-нче меңъеллыкта монда Абашево һәм {{коммент|бура|срубная археологическая культура}} археологик культуралары кабиләләре киләләр. Алар белән монда терлекчелек, китмән игенчелеге барлыкка киләләр.
X гасырда Урта Иделдә [[Идел буе Болгары]] барлыкка килә. [[1236 ел]]да Идел буе Болгарны [[Алтын Урда]] гаскәрләре яулап алалар. Чуашиянең төньяк районнарга күчереп урнашкан болгарлар һәм фин-угыр халыклары аралашу нәтиҗәсендә [[XV гасыр]]да [[чуаш халкы]] барлыкка килә.
[[1551 ел]]да тау ягында торучы, ә [[1552 ел]]да болын ягында торучы чуашлар территорияләре [[Мәскәү дәүләте]]нә кушылалар. [[1552]]—[[1600]] еллар эчендә [[Чабаксар]] (беренче тапкыр [[1469 ел]]да телгә алына), [[Алатыр]], [[Чуел]] һәм [[Ядернә]] ныгытмалары төзелгән.
[[Казан ханлыгы]] яулап алуыннан соң чуашларга [[Православлык|православ дине]] көчләп кертелә башлый.
[[1552 ел]]дан чуаш җирләре [[Казан сарае Приказы]] белән идарә иткәннәр. [[1708 ел]]да алар [[Казан губернасы]] составына кертеләләр.
[[1891]]—[[1894]] елларда [[Горький тимер юлы|Мәскәү-Казан тимер юлы]]ның [[Алатыр]] — [[Шәехран]] (Канаш) — [[Казан]] тимер юл сызыгы төзелә.
[[1917 ел|1917 елгы]] [[Бөек Октябрь инкыйлабы|революциягә]] кадәр хәзерге Чуашстан җирләре [[Казан губернасы|Казан]] ([[Козьмодемьянск өязе|Козьмодемьянск]], [[Чабаксар өязе|Чабаксар]], [[Ядернә өязе|Ядернә]], [[Чуел өязе|Чуел]] өязләре) һәм [[Сембер губернасы|Сембер]] ([[Курмыш өязе|Курмыш]], [[Алатыр өязе|Алатыр]], [[Буа өязе|Буа]] өязләре) губерналары составында булганнар.
[[1920 ел]]ның 24 июнендә [[Чуаш автономияле өлкәсе]] барлыкка килә. [[1925 ел]]ның 25 апрелендә ул [[Чуаш Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]на үзгәртеп корыла.
[[1929 ел|1929]]—[[1936]] елларда республика [[Түбән Новгород крае]] ([[1932 ел]]дан — ''[[Горький крае]]'') составында булган.
[[1992 ел]]ның [[13 февраль|13 феврален]]дә «Чуаш ССРның исемен үзгәртү турында» законы кабул итүдән соң, Чуаш ССР үз исемен '''[[Чуашия Республикасы]]на''' алыштыра.<ref>{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.chulaws.ru/index.php?ds=920029 |access-date=2012-11-02 |archive-date=2012-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126054921/http://www.chulaws.ru/index.php?ds=920029 |dead-url=yes }}</ref>
== Административ-территориаль бүленеше ==
Чуаш Республикасында 21 административ [[район]], 9 [[шәһәр]], 8 [[шәһәр тибындагы бистә]], 1700гә якын [[авыл]] исәпләнә.
=== Башкала ===
Башкаласы — 500 меңнән артык кеше яшәгән [[Чабаксар]] шәһәре.
=== Муниципаль районнар ===
[[Рәсем:Admin-map-Chuvashia-region.gif|600 px|right|thumb| Чуашия административ картасы]]
{| class="standard"
!№ || Район || [[Чуаш теле|Чуашча исеме]] || Үзәге
|-
| 1 || [[Алатыр районы]] || ''Улатăр районĕ'' || align="center" | [[Алатыр]] шәһәре
|-
| 2 || [[Әлек районы]] || ''Элĕк районĕ'' || align="center" | [[Әлек]] авылы
|-
| 3 || [[Батыр районы]] || ''Патăрьел районĕ'' || align="center" | [[Батыр (Батыр районы)|Батыр]] авылы
|-
| 4 || [[Урнар районы]] || ''Вăрнар районĕ'' || align="center" | [[Урнар]] бистәсе
|-
| 5 || [[Епрәч районы]] || ''Йĕпреç районĕ'' || align="center" | [[Епрәч]] бистәсе
|-
| 6 || [[Канаш районы]] || ''Канаш районĕ'' || align="center" | [[Канаш]] шәһәре
|-
| 7 || [[Кузлаука районы]] || ''Куславкка районĕ'' || align="center" | [[Кузлаука (Чуашстан)|Кузлаука]] шәһәре
|-
| 8 || [[Комсомол районы (Чуашия)|Комсомол районы]] || ''Комсомольски районĕ'' || align="center" | [[Комсомол (Чуашия)|Комсомол]] авылы
|-
| 9 || [[Красноармейски районы]] || ''Красноармейски районĕ'' || align="center" | [[Красноармейское (Кызыл Армия районы)|Красноармейское]] авылы
|-
| 10 || [[Кызыл Чутай районы]] || ''Хĕрлĕ Чутай районĕ'' || align="center" | [[Кызыл Чутай]] авылы
|-
| 11 || [[Мария Посады районы]] || ''Сĕнтĕрвăрри районĕ'' || align="center" | [[Мария Посады]] шәһәре
|-
| 12 || [[Моргауш районы]] || ''Муркаш районĕ'' || align="center" | [[Моргауш]] авылы
|-
| 13 || [[Порецк районы]] || ''Пăрачкав районĕ'' || align="center" | [[Порецки]] авылы
|-
| 14 || [[Ормар районы]] || ''Вăрмар районĕ'' || align="center" | [[Ормар]] бистәсе
|-
| 15 || [[Чуел районы]] || ''Çĕрпӳ районĕ'' || align="center" | [[Чуел]] шәһәре
|-
| 16 || [[Чабаксар районы]] || ''Шупашкар районĕ'' || align="center" | [[Күгеш (Чуашстан)|Күгеш]] бистәсе<ref>{{cite web|url=http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/5131/5135|title=Карта района|publisher=Чебоксарский район Чувашской Республики|accessdate=2011-02-23|archiveurl=https://www.webcitation.org/618xN3eJq?url=http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=.%2F5002%2F5131%2F5135|archivedate=2011-08-23}}</ref>
|-
| 17 || [[Шомырша районы]] || ''Шăмăршă районĕ'' || align="center" | [[Шомырша]] авылы
|-
| 18 || [[Шөмерлә районы]] || ''Çĕмĕрле районĕ'' || align="center" | [[Шөмерлә]] шәһәре
|-
| 19 || [[Ядернә районы]] || ''Етĕрне районĕ'' || align="center" | [[Ядернә]] шәһәре
|-
| 20 || [[Ялчык районы]] || ''Елчĕк районĕ'' || align="center" | [[Ялчык]] авылы
|-
| 21 || [[Янтык районы]] || ''Тăвай районĕ'' || align="center" | [[Янтык]] авылы
|}
== Халык ==
''Моны да карагыз: '''[[Чуашия халкы]]'''''
=== Милли составы ===
2010 ел буенча Республикада 106 төрле милләт вәкиле яши дип санала.
{| class="standard"
!Милләт||[[1926 ел]], <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php?reg=458 *])||[[1939 ел]], <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39.php?reg=76 *])||[[1959 ел]], <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59.php?reg=89 *])||[[1970]] , <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70.php?reg=29 *])||[[1979]], <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=29 *])||[[1989]], <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=29 *])||[[2002]], <br /> тыс. чел. ([http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 *] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111010063451/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 |date=2011-10-10 }})||[[2010 ел]] <br />мең кеше <ref>{{Citation |title=Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года |url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab7.xls |access-date=2012-02-12 |archive-date=2020-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501193326/https://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab7.xls |dead-url=yes }}</ref>
|-
|[[чуашлар]]
| align="right" | 667,7 (74,7 %)
| align="right" | 777,2 (72,2 %)
| align="right" | 770,4 (73,0 %)
| align="right" | 856,2 (70,0 %)
| align="right" | 887,7 (68,4 %)
| align="right" | 906,9 (67,8 %)
| align="right" | 889,3 (67,7 %)
| align="right" | 814,8 (67,7 %)
|-
|[[руслар]]
| align="right" | 178,9 (20,0 %)
| align="right" | 241,4 (22,4 %)
| align="right" | 263,7 (24,0 %)
| align="right" | 299,2 (24,5 %)
| align="right" | 338,2 (26,0 %)
| align="right" | 357,1 (26,7 %)
| align="right" | 348,5 (26,5 %)
| align="right" | 323,3 (26,9 %)
|-
|[[татарлар]]
| align="right" | 22,6 (2,5 %)
| align="right" | 29,0 (2,7 %)
| align="right" | 31,4 (2,9 %)
| align="right" | 36,2 (3,0 %)
| align="right" | 37,6 (2,9 %)
| align="right" | 35,7 (2,7 %)
| align="right" | 36,4 (2,8 %)
| align="right" | 34,2 (2,8 %)
|-
|[[мордвалар]]
| align="right" | 24,0 (2,7 %)
| align="right" | 22,5 (2,1 %)
| align="right" | 23,9 (2,2 %)
| align="right" | 21,0 (1,7 %)
| align="right" | 20,3 (1,6 %)
| align="right" | 18,7 (1,4 %)
| align="right" | 16,0 (1,2 %)
| align="right" | 13,0 (1,1 %)
|}
2002 ел нәтиҗәләре буенча Чуаш Республикасы милли составы<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php?reg=48 Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России]</ref>:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|-
!Милләт
!Саны (кеше)
!Процентларда
|-
![[Чуашлар]]
|889 268
|67,69 %
|-
![[Руслар]]
|348 543
|26,53 %
|-
![[Татарлар]]
|36 401
|2,77 %
|-
![[Мордвалар]]
|16 383
|1,25 %
|-
![[Украиннар]]
|6 422
|0,49 %
|-
![[Чирмешләр]]
|3 600
|0,27 %
|-
![[Белоруслар]]
|1 881
|0,14 %
|-
![[Әрмәннәр]]
|1 261
|0,14 %
|-
![[Әзериләр]]
|857
|0,07 %
|-
![[Чегәннәр]]
|751
|0,06 %
|-
![[Алманнар]]
|520
|0,05 %
|-
|}
=== Торак пунктлар ===
{| class="infobox" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%"
|-
! rowspan="21" | {{navbar|Чуашия шәһәрләре|plain=1}}
[[Рәсем:Спуск к заливу (Чебоксары).jpg|border|110px|Чабаксар]]<br />[[Чабаксар]]<br />[[Рәсем:Новочебоксарск-Храм.jpg|border|110px|Яңа Чабаксар]]<br />[[Яңа Чабаксар]]<br />[[Рәсем:Kanash railway station 08-2016.jpg|border|110px|Канаш]]<br />[[Канаш]]<br />
! align="center" style="background:#f5f5f5;" | Урын
! align="center" style="background:#f5f5f5;" | Шәһәр
! align="center" style="background:#f5f5f5;" | [[Чуаш теле|Чуашча исеме]]
! align="center" style="background:#f5f5f5;" | [[Рус теле|Русча исеме]]
! rowspan="21" | {{navbar|Чуашия шәһәрләре|plain=1}}
[[Рәсем:Alatyr house old.jpg|border|110px|Алатыр]]<br />[[Алатыр]]<br />[[Рәсем:Tsivilsk At centre of town.jpg|border|100px|Чуел]]<br />[[Чуел]]<br />[[Рәсем:Mariinsky Posad West side of pedestrian street.jpg|border|110px|Мария Посады]]<br />[[Мария Посады]]<br />
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 1 || align="left" | '''[[Чабаксар]]''' || ''Шупашкар'' || ''Чебоксары''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 2 || align="left" | '''[[Яңа Чабаксар]]''' || ''Çĕнĕ Шупашкар'' || ''Новочебоксарск''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 3 || align="left" | '''[[Канаш]]''' || ''Канаш'' || ''Канаш''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 4 || align="left" | '''[[Алатыр]]''' || ''Улатăр'' || ''Алатырь''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 5 || align="left" | '''[[Шөмерле]]''' || ''Çĕмĕрле'' || ''Шумерля''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 6 || align="left" | '''[[Чуел]]''' || ''Çĕрпӳ'' ||Цивильск
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 7 || align="left" | [[Күгеш (Чуашстан)|Күгеш]] || ''Кӳкеç'' || ''Кугеси''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 8 || align="left" | '''[[Кузлаука (Чуашстан)|Кузлаука]]''' || ''Куславкка'' || ''Козловка''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 9 || align="left" | [[Урнар]] || ''Вăрнар'' || ''Вурнары''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 10 || align="left" | '''[[Ядернә]]''' || ''Етĕрне'' || ''Ядрин''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 11 || align="left" | '''[[Мария Посады]]''' || ''Сĕнтĕрвăрри'' || ''Мариинский Посад''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 12 || align="left" | [[Епрәч]] || ''Йĕпреç'' || ''Ибреси''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 13 || align="left" | [[Яңа Лапсар]] || ''Çĕнĕ Лапсар'' || ''Новые Лапсары''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 14 || align="left" | [[Порецки]] || ''Пăрачкав'' || ''Порецкое''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 15 || align="left" | [[Ормар]] || ''Вăрмар'' || ''Урмары''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 16 || align="left" | [[Батыр (Батыр районы)|Батыр]] || ''Патăрьел'' || ''Батырево''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 17 || align="left" | [[Шыгырдан]] || ''Шăнкăртам'' || ''Шыгырдан''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 18 || align="left" | [[Комсомол (Чуашия)|Комсомольски]] || ''Комсомольски'' || ''Комсомольское''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 19 || align="left" | [[Красноармейское (Кызыл Армия районы)|Красноармейски]]|| ''Красноармейски'' || ''Красноармейское''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 20 || align="left" | [[Шомырша]] || ''Шăмăршă'' || ''Шемурша''
|-
| colspan="10" align="center" style="background:#f5f5f5;" | <ref>{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls |access-date=2012-02-12 |archive-date=2011-06-27 |archive-url=https://www.webcitation.org/5zkxwkUEt?url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls |dead-url=yes }}</ref>
|}
<noinclude>
{{clear}}
== Икътисад ==
Чуаш Республикасы [[Идел-Нократ икътисади районы]]на керә.
=== Сәнәгать ===
Республиканың сәнәгате күбесенчә [[Чабаксар]]да һәм [[Яңа Чабаксар]]да урнаша (монда Чуашиядә сәнәгый продукциясенең 72,7% өлеше җитештерелгән).<ref>{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.socpol.ru/atlas/portraits/chuv.shtml#economy |access-date=2012-11-02 |archive-date=2013-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130926204200/http://www.socpol.ru/atlas/portraits/chuv.shtml#economy |dead-url=yes }}</ref> [[Яңа Чабаксар]]да Чабаксар ГЭСы урнаша.
[[Канаш]]та автоагрегатлар заводы һәм вагоннар ремонтлау заводы, [[Алатыр]]да приборлар төзү заводы, [[Шөмерле]]дә автофургоннар комбинаты махсус автомбильләр заводы урнашалар.
== Мәдәният ==
* [[Чуаш дәүләт академия җыр һәм бию ансамбле]]
* [[Чуаш дәүләт академия драма театры]]
* [[Чуаш дәүләт опера һәм балет театры]]
== Дәүләт төзелеше ==
[[Рәсем:Cheboksary Government House.jpg|400px|thumb|right|Чуашстан хөкүмәте йорты]]
Республиканың төп кануны — [[2000 ел]]да кабул иткән [[Чуашия Республикасы Конституциясе]].
2012 елга кадәр, Чуваш республикасы рәсми рәвештә дәүләт статусына ия иде. Чувашия конституциясендә (6 нчы версия — 2011 елның 13 сентябре 46 46) түбәндәгеләр төзәтелде: "Чуаш Республикасы — Россия Федерациясе эчендә республика (дәүләт)."
Чуашия Республикасының дәүләт башлыгы, иң югары урындагы заты — Чуашия Республикасы башлыгы [[(2012 ел]]га кадәр — Чуашия Республикасы Президенты).
==== Чуашстан Президентлары ====
* [[Николай Фёдоров]] ([[1994]]—[[2010]])
* [[Михаил Игнатьев]] ([[2010]]—[[2015]])
==== Чуашстан Башлыклары====
* [[Михаил Игнатьев]] ([[2015]]—[[2020]])
* [[Олег Николаев]] ([[2020 ел]]дан)<ref>[https://www.azatliq.org/a/30678471.html Чуашстанның элеккеге башлыгы Михаил Игнатьев коронавирустан үлгән.] [[Азатлык радиосы]], 19.06.2020</ref>
[[Чуашия Республикасы Дәүләт Советы]] — иң югары вәкиллекле, закон чыгару органы, 44 кәнәфидән тора.
Министрлар Кабинеты — югары башкарма органы. Башлыгы — премьер-министр.
== Искәрмәләр ==
<small>{{искәрмәләр}}</small>
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
{{Commons|Category:Chuvashia}}
* [http://www.cap.ru/ Чăваш Республикин влаç органĕсен официаллă порталĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110923172022/http://www.cap.ru/ |date=2011-09-23 }};
* [http://maps.google.ru/maps?g=%D0%A7%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%88%D0%B8%D1%8F&hl=ru&ie=UTF8&ll=56.016808,46.933594&spn=2.247707,7.075195&z=7 «Карты Google» çинчи Чăваш Ен картти];
* [http://www.enc.cap.ru/ Кĕске чăваш энциклопедийĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210201201200/http://www.enc.cap.ru/ |date=2021-02-01 }}.
* [http://www.chuvashia.ws/ Чăваш Ен картти];
* [http://gps21.ath.cx/maponline Чăваш Енĕн интерактивлă картти тата gps-навигатор картти] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090814220943/http://gps21.ath.cx/maponline |date=2009-08-14 }};
* [http://www.4kg.ru/index.php?wt=1&id=188 Перекрестный каталог чувашских сайтов];
* [http://www.chebinfo.ru/ Чăваш Енĕн регион хыпар интернет-порталĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091210004725/http://chebinfo.ru/ |date=2009-12-10 }}.
* [http://www.tppchr.ru/index.php?Mn=2&sMn=2 Торгово-промышленная палата: о Чувашии]
* [https://www.idelreal.org/a/27902182.html Почему чуваши не говорят по-чувашски?]
== Моны да карагыз ==
{{Портал|Чуашия|Россия}}
* [[Чуаш Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]
* [[Чуаш автономияле өлкәсе]]
* [[Көзге сыра бәйрәме]] — чуашларның милли [[сыра]] кайнату йоласының үзенчәлеге турында
* [[Чуаш АССР язучылар берлеге]]
{{Чуашия}}
{{Россия республикалары}}
{{Төрки дәүләтләр һәм автономияләр}}
{{Россия Федерациясенең Идел буе федераль бүлгесе}}
{{Россия субъектлары}}
[[Төркем:Идел-Урал илләре]]
[[Төркем:Чуашстан|*]]
[[Төркем:Россия Федерациясе республикалары]]
8md2u0hhjfv5v7henwztlu5khtxddg0
5987607
5987605
2026-07-28T14:01:31Z
Каюм Хордай
59574
5987607
wikitext
text/x-wiki
{{УК}}
'''Чуашстан Республикасы''' (''Чуашия'', {{lang-cv|Чӑва́ш Республики́ — Чӑва́ш Ен, Çovaş Respubliki — Çovaş Yen, چۇۋاش رەسپۇپلېكې}}, {{lang-ru|Чува́шская Республика — Чува́шия}}) — [[Россия Федерациясе]] составына кергән [[Россия Федерациясенең республикалары|республика]]. Башкаласы — [[Чабаксар]] шәһәре.
Халык саны – 1 251 619 кеше ([[2010]]). Мәйданы – 18 300 км².
Дәүләт телләре буларак [[чуваш теле|чуаш]] һәм [[рус теле|рус]] телләре исәпләнә.
== География ==
{| class="standard sortable"
!Як!!Россия субъекты
|-
|[[Төньяк]]|| [[Мари Ил]]
|-
|[[Көнбатыш]]|| [[Түбән Новгород өлкәсе]]
|-
|[[Көньяк]]-[[көнбатыш]]|| [[Мордовия]]
|-
|[[Көньяк]]|| [[Сембер өлкәсе]]
|-
|[[Көнчыгыш]]|| [[Татарстан]]
|-
|}
Чуашстан Республикасы [[Көнчыгыш Европа тигезлеге]]ндә, күбесенчә [[Идел]]нең уң ярында, [[Сыры]] һәм [[Зөя (елга)|Зөя]] елгалар арасында урнаша. Чуашстанның иң биек ноктасы — 286,6 м ([[Шомырша районы]]ның Яблоновка авылы янында).
=== Файдалы казылмалар ===
Фосфоритлар, янучан сланец (запаслар — 199,1 млн. т.), торф чыганаклары.
=== Климат ===
Климат — уртача континенталь, июльнең уртача температурасы — +19,3 °С, гыйнварның уртача температурасы — -12,7 °С. Уртача еллык явым-төшем күләме 450—500 мм.
=== Гидрография ===
Төп елгалар — [[Идел]] ([[Чабаксар сусаклагычы]]), [[Сыры]], [[Цивиль]], [[Аниш]], [[Бездна]], [[Киря]], [[Меня]], [[Гөбенә]], [[Бола]].
=== Туфраклар, үсемлекләр һәм хайваннар дөньясы ===
Республиканың төньяк районнарда — кәсле-көлсу туфраклар, көньяк-көнбатышында — кара туфраклар. Республика күбесенчә урманлы дала зонасында урнаша (Идел аръягындагы өлеше төньяк тайга {{коммент|кече зонасында|подзона}} урнаша). Урманнар территориянең якынча 32% өлешне биләп торалар; [[нарат]], [[чыршы]], [[каен]], имән, [[юкә]] күпчелеген тәшкил итәләр.<ref>[http://slovari.yandex.ru/%D0%A7%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%88%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%BD%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%A7%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%88%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%BD%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0/ Чувашская Автономная Советская Социалистическая Республика]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Хайваннар дөньясы: [[көрән аю]], [[бүре]], [[төлке]], [[урман мәчесе]], [[сусар]], [[ондатра]], [[тиен]], [[сөркә]], {{коммент|янутсыман эт|енотовидная собака}}, [[поши]], һ.б.
==== Тыюлыклар ====
* Сыры буе тыюлыгы
* «Чăваш Вăрманĕ» ''(«Чуаш урманы»)'' милли паркы
== Тарих ==
Чуашия территориясендә [[неолит]], [[палеолит]] һәм [[мезолит]] памятниклары сакланып калганнар. Безнең эрага кадәр 3-нче меңъеллыкта Урта Иделгә фин-угыр кабиләләр арасында көньяктан килгән Фатьяново һәм Баланово археологик культуралары кабиләләре барлыкка киләләр; безнең эрага кадәр 2-нче меңъеллыкта монда Абашево һәм {{коммент|бура|срубная археологическая культура}} археологик культуралары кабиләләре киләләр. Алар белән монда терлекчелек, китмән игенчелеге барлыкка киләләр.
X гасырда Урта Иделдә [[Идел буе Болгары]] барлыкка килә. [[1236 ел]]да Идел буе Болгарны [[Алтын Урда]] гаскәрләре яулап алалар. Чуашиянең төньяк районнарга күчереп урнашкан болгарлар һәм фин-угыр халыклары аралашу нәтиҗәсендә [[XV гасыр]]да [[чуаш халкы]] барлыкка килә.
[[1551 ел]]да тау ягында торучы, ә [[1552 ел]]да болын ягында торучы чуашлар территорияләре [[Мәскәү дәүләте]]нә кушылалар. [[1552]]—[[1600]] еллар эчендә [[Чабаксар]] (беренче тапкыр [[1469 ел]]да телгә алына), [[Алатыр]], [[Чуел]] һәм [[Ядернә]] ныгытмалары төзелгән.
[[Казан ханлыгы]] яулап алуыннан соң чуашларга [[Православлык|православ дине]] көчләп кертелә башлый.
[[1552 ел]]дан чуаш җирләре [[Казан сарае Приказы]] белән идарә иткәннәр. [[1708 ел]]да алар [[Казан губернасы]] составына кертеләләр.
[[1891]]—[[1894]] елларда [[Горький тимер юлы|Мәскәү-Казан тимер юлы]]ның [[Алатыр]] — [[Шәехран]] (Канаш) — [[Казан]] тимер юл сызыгы төзелә.
[[1917 ел|1917 елгы]] [[Бөек Октябрь инкыйлабы|революциягә]] кадәр хәзерге Чуашстан җирләре [[Казан губернасы|Казан]] ([[Козьмодемьянск өязе|Козьмодемьянск]], [[Чабаксар өязе|Чабаксар]], [[Ядернә өязе|Ядернә]], [[Чуел өязе|Чуел]] өязләре) һәм [[Сембер губернасы|Сембер]] ([[Курмыш өязе|Курмыш]], [[Алатыр өязе|Алатыр]], [[Буа өязе|Буа]] өязләре) губерналары составында булганнар.
[[1920 ел]]ның 24 июнендә [[Чуаш автономияле өлкәсе]] барлыкка килә. [[1925 ел]]ның 25 апрелендә ул [[Чуаш Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]на үзгәртеп корыла.
[[1929 ел|1929]]—[[1936]] елларда республика [[Түбән Новгород крае]] ([[1932 ел]]дан — ''[[Горький крае]]'') составында булган.
[[1992 ел]]ның [[13 февраль|13 феврален]]дә «Чуаш ССРның исемен үзгәртү турында» законы кабул итүдән соң, Чуаш ССР үз исемен '''[[Чуашия Республикасы]]на''' алыштыра.<ref>{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.chulaws.ru/index.php?ds=920029 |access-date=2012-11-02 |archive-date=2012-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126054921/http://www.chulaws.ru/index.php?ds=920029 |dead-url=yes }}</ref>
== Административ-территориаль бүленеше ==
Чуаш Республикасында 21 административ [[район]], 9 [[шәһәр]], 8 [[шәһәр тибындагы бистә]], 1700гә якын [[авыл]] исәпләнә.
=== Башкала ===
Башкаласы — 500 меңнән артык кеше яшәгән [[Чабаксар]] шәһәре.
=== Муниципаль районнар ===
[[Рәсем:Admin-map-Chuvashia-region.gif|600 px|right|thumb| Чуашия административ картасы]]
{| class="standard"
!№ || Район || [[Чуаш теле|Чуашча исеме]] || Үзәге
|-
| 1 || [[Алатыр районы]] || ''Улатăр районĕ'' || align="center" | [[Алатыр]] шәһәре
|-
| 2 || [[Әлек районы]] || ''Элĕк районĕ'' || align="center" | [[Әлек]] авылы
|-
| 3 || [[Батыр районы]] || ''Патăрьел районĕ'' || align="center" | [[Батыр (Батыр районы)|Батыр]] авылы
|-
| 4 || [[Урнар районы]] || ''Вăрнар районĕ'' || align="center" | [[Урнар]] бистәсе
|-
| 5 || [[Епрәч районы]] || ''Йĕпреç районĕ'' || align="center" | [[Епрәч]] бистәсе
|-
| 6 || [[Канаш районы]] || ''Канаш районĕ'' || align="center" | [[Канаш]] шәһәре
|-
| 7 || [[Кузлаука районы]] || ''Куславкка районĕ'' || align="center" | [[Кузлаука (Чуашстан)|Кузлаука]] шәһәре
|-
| 8 || [[Комсомол районы (Чуашия)|Комсомол районы]] || ''Комсомольски районĕ'' || align="center" | [[Комсомол (Чуашия)|Комсомол]] авылы
|-
| 9 || [[Красноармейски районы]] || ''Красноармейски районĕ'' || align="center" | [[Красноармейское (Кызыл Армия районы)|Красноармейское]] авылы
|-
| 10 || [[Кызыл Чутай районы]] || ''Хĕрлĕ Чутай районĕ'' || align="center" | [[Кызыл Чутай]] авылы
|-
| 11 || [[Мария Посады районы]] || ''Сĕнтĕрвăрри районĕ'' || align="center" | [[Мария Посады]] шәһәре
|-
| 12 || [[Моргауш районы]] || ''Муркаш районĕ'' || align="center" | [[Моргауш]] авылы
|-
| 13 || [[Порецк районы]] || ''Пăрачкав районĕ'' || align="center" | [[Порецки]] авылы
|-
| 14 || [[Ормар районы]] || ''Вăрмар районĕ'' || align="center" | [[Ормар]] бистәсе
|-
| 15 || [[Чуел районы]] || ''Çĕрпӳ районĕ'' || align="center" | [[Чуел]] шәһәре
|-
| 16 || [[Чабаксар районы]] || ''Шупашкар районĕ'' || align="center" | [[Күгеш (Чуашстан)|Күгеш]] бистәсе<ref>{{cite web|url=http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/5131/5135|title=Карта района|publisher=Чебоксарский район Чувашской Республики|accessdate=2011-02-23|archiveurl=https://www.webcitation.org/618xN3eJq?url=http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=.%2F5002%2F5131%2F5135|archivedate=2011-08-23}}</ref>
|-
| 17 || [[Шомырша районы]] || ''Шăмăршă районĕ'' || align="center" | [[Шомырша]] авылы
|-
| 18 || [[Шөмерлә районы]] || ''Çĕмĕрле районĕ'' || align="center" | [[Шөмерлә]] шәһәре
|-
| 19 || [[Ядернә районы]] || ''Етĕрне районĕ'' || align="center" | [[Ядернә]] шәһәре
|-
| 20 || [[Ялчык районы]] || ''Елчĕк районĕ'' || align="center" | [[Ялчык]] авылы
|-
| 21 || [[Янтык районы]] || ''Тăвай районĕ'' || align="center" | [[Янтык]] авылы
|}
== Халык ==
''Моны да карагыз: '''[[Чуашия халкы]]'''''
=== Милли составы ===
2010 ел буенча Республикада 106 төрле милләт вәкиле яши дип санала.
{| class="standard"
!Милләт||[[1926 ел]], <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php?reg=458 *])||[[1939 ел]], <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39.php?reg=76 *])||[[1959 ел]], <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59.php?reg=89 *])||[[1970]] , <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70.php?reg=29 *])||[[1979]], <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=29 *])||[[1989]], <br /> мең кеше ([http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=29 *])||[[2002]], <br /> тыс. чел. ([http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 *] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111010063451/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 |date=2011-10-10 }})||[[2010 ел]] <br />мең кеше <ref>{{Citation |title=Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года |url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab7.xls |access-date=2012-02-12 |archive-date=2020-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501193326/https://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab7.xls |dead-url=yes }}</ref>
|-
|[[чуашлар]]
| align="right" | 667,7 (74,7 %)
| align="right" | 777,2 (72,2 %)
| align="right" | 770,4 (73,0 %)
| align="right" | 856,2 (70,0 %)
| align="right" | 887,7 (68,4 %)
| align="right" | 906,9 (67,8 %)
| align="right" | 889,3 (67,7 %)
| align="right" | 814,8 (67,7 %)
|-
|[[руслар]]
| align="right" | 178,9 (20,0 %)
| align="right" | 241,4 (22,4 %)
| align="right" | 263,7 (24,0 %)
| align="right" | 299,2 (24,5 %)
| align="right" | 338,2 (26,0 %)
| align="right" | 357,1 (26,7 %)
| align="right" | 348,5 (26,5 %)
| align="right" | 323,3 (26,9 %)
|-
|[[татарлар]]
| align="right" | 22,6 (2,5 %)
| align="right" | 29,0 (2,7 %)
| align="right" | 31,4 (2,9 %)
| align="right" | 36,2 (3,0 %)
| align="right" | 37,6 (2,9 %)
| align="right" | 35,7 (2,7 %)
| align="right" | 36,4 (2,8 %)
| align="right" | 34,2 (2,8 %)
|-
|[[мордвалар]]
| align="right" | 24,0 (2,7 %)
| align="right" | 22,5 (2,1 %)
| align="right" | 23,9 (2,2 %)
| align="right" | 21,0 (1,7 %)
| align="right" | 20,3 (1,6 %)
| align="right" | 18,7 (1,4 %)
| align="right" | 16,0 (1,2 %)
| align="right" | 13,0 (1,1 %)
|}
2002 ел нәтиҗәләре буенча Чуаш Республикасы милли составы<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php?reg=48 Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения по регионам России]</ref>:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|-
!Милләт
!Саны (кеше)
!Процентларда
|-
![[Чуашлар]]
|889 268
|67,69 %
|-
![[Руслар]]
|348 543
|26,53 %
|-
![[Татарлар]]
|36 401
|2,77 %
|-
![[Мордвалар]]
|16 383
|1,25 %
|-
![[Украиннар]]
|6 422
|0,49 %
|-
![[Чирмешләр]]
|3 600
|0,27 %
|-
![[Белоруслар]]
|1 881
|0,14 %
|-
![[Әрмәннәр]]
|1 261
|0,14 %
|-
![[Әзериләр]]
|857
|0,07 %
|-
![[Чегәннәр]]
|751
|0,06 %
|-
![[Алманнар]]
|520
|0,05 %
|-
|}
=== Торак пунктлар ===
{| class="infobox" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%"
|-
! rowspan="21" | {{navbar|Чуашия шәһәрләре|plain=1}}
[[Рәсем:Спуск к заливу (Чебоксары).jpg|border|110px|Чабаксар]]<br />[[Чабаксар]]<br />[[Рәсем:Новочебоксарск-Храм.jpg|border|110px|Яңа Чабаксар]]<br />[[Яңа Чабаксар]]<br />[[Рәсем:Kanash railway station 08-2016.jpg|border|110px|Канаш]]<br />[[Канаш]]<br />
! align="center" style="background:#f5f5f5;" | Урын
! align="center" style="background:#f5f5f5;" | Шәһәр
! align="center" style="background:#f5f5f5;" | [[Чуаш теле|Чуашча исеме]]
! align="center" style="background:#f5f5f5;" | [[Рус теле|Русча исеме]]
! rowspan="21" | {{navbar|Чуашия шәһәрләре|plain=1}}
[[Рәсем:Alatyr house old.jpg|border|110px|Алатыр]]<br />[[Алатыр]]<br />[[Рәсем:Tsivilsk At centre of town.jpg|border|100px|Чуел]]<br />[[Чуел]]<br />[[Рәсем:Mariinsky Posad West side of pedestrian street.jpg|border|110px|Мария Посады]]<br />[[Мария Посады]]<br />
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 1 || align="left" | '''[[Чабаксар]]''' || ''Шупашкар'' || ''Чебоксары''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 2 || align="left" | '''[[Яңа Чабаксар]]''' || ''Çĕнĕ Шупашкар'' || ''Новочебоксарск''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 3 || align="left" | '''[[Канаш]]''' || ''Канаш'' || ''Канаш''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 4 || align="left" | '''[[Алатыр]]''' || ''Улатăр'' || ''Алатырь''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 5 || align="left" | '''[[Шөмерле]]''' || ''Çĕмĕрле'' || ''Шумерля''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 6 || align="left" | '''[[Чуел]]''' || ''Çĕрпӳ'' ||Цивильск
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 7 || align="left" | [[Күгеш (Чуашстан)|Күгеш]] || ''Кӳкеç'' || ''Кугеси''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 8 || align="left" | '''[[Кузлаука (Чуашстан)|Кузлаука]]''' || ''Куславкка'' || ''Козловка''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 9 || align="left" | [[Урнар]] || ''Вăрнар'' || ''Вурнары''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 10 || align="left" | '''[[Ядернә]]''' || ''Етĕрне'' || ''Ядрин''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 11 || align="left" | '''[[Мария Посады]]''' || ''Сĕнтĕрвăрри'' || ''Мариинский Посад''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 12 || align="left" | [[Епрәч]] || ''Йĕпреç'' || ''Ибреси''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 13 || align="left" | [[Яңа Лапсар]] || ''Çĕнĕ Лапсар'' || ''Новые Лапсары''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 14 || align="left" | [[Порецки]] || ''Пăрачкав'' || ''Порецкое''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 15 || align="left" | [[Ормар]] || ''Вăрмар'' || ''Урмары''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 16 || align="left" | [[Батыр (Батыр районы)|Батыр]] || ''Патăрьел'' || ''Батырево''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 17 || align="left" | [[Шыгырдан]] || ''Шăнкăртам'' || ''Шыгырдан''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 18 || align="left" | [[Комсомол (Чуашия)|Комсомольски]] || ''Комсомольски'' || ''Комсомольское''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 19 || align="left" | [[Красноармейское (Кызыл Армия районы)|Красноармейски]]|| ''Красноармейски'' || ''Красноармейское''
|-
| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 20 || align="left" | [[Шомырша]] || ''Шăмăршă'' || ''Шемурша''
|-
| colspan="10" align="center" style="background:#f5f5f5;" | <ref>{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls |access-date=2012-02-12 |archive-date=2011-06-27 |archive-url=https://www.webcitation.org/5zkxwkUEt?url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls |dead-url=yes }}</ref>
|}
<noinclude>
{{clear}}
== Икътисад ==
Чуаш Республикасы [[Идел-Нократ икътисади районы]]на керә.
=== Сәнәгать ===
Республиканың сәнәгате күбесенчә [[Чабаксар]]да һәм [[Яңа Чабаксар]]да урнаша (монда Чуашиядә сәнәгый продукциясенең 72,7% өлеше җитештерелгән).<ref>{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.socpol.ru/atlas/portraits/chuv.shtml#economy |access-date=2012-11-02 |archive-date=2013-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130926204200/http://www.socpol.ru/atlas/portraits/chuv.shtml#economy |dead-url=yes }}</ref> [[Яңа Чабаксар]]да Чабаксар ГЭСы урнаша.
[[Канаш (шәһәр)|Канашта]] автоагрегатлар заводы һәм вагоннар ремонтлау заводы, [[Алатыр]]да приборлар төзү заводы, [[Шөмерле]]дә автофургоннар комбинаты махсус автомбильләр заводы урнашалар.
== Мәдәният ==
* [[Чуаш дәүләт академия җыр һәм бию ансамбле]]
* [[Чуаш дәүләт академия драма театры]]
* [[Чуаш дәүләт опера һәм балет театры]]
== Дәүләт төзелеше ==
[[Рәсем:Cheboksary Government House.jpg|400px|thumb|right|Чуашстан хөкүмәте йорты]]
Республиканың төп кануны — [[2000 ел]]да кабул иткән [[Чуашия Республикасы Конституциясе]].
2012 елга кадәр, Чуваш республикасы рәсми рәвештә дәүләт статусына ия иде. Чуашия конституциясендә (6 нчы версия — 2011 елның 13 сентябре 46 46) түбәндәгеләр төзәтелде: "Чуаш Республикасы — Россия Федерациясе эчендә республика (дәүләт)."
Чуашия Республикасының дәүләт башлыгы, иң югары урындагы заты — Чуашия Республикасы башлыгы [[(2012 ел]]га кадәр — Чуашия Республикасы Президенты).
==== Чуашстан Президентлары ====
* [[Николай Фёдоров]] ([[1994]]—[[2010]])
* [[Михаил Игнатьев]] ([[2010]]—[[2015]])
==== Чуашстан Башлыклары====
* [[Михаил Игнатьев]] ([[2015]]—[[2020]])
* [[Олег Николаев]] ([[2020 ел]]дан)<ref>[https://www.azatliq.org/a/30678471.html Чуашстанның элеккеге башлыгы Михаил Игнатьев коронавирустан үлгән.] [[Азатлык радиосы]], 19.06.2020</ref>
[[Чуашия Республикасы Дәүләт Советы]] — иң югары вәкиллекле, закон чыгару органы, 44 кәнәфидән тора.
Министрлар Кабинеты — югары башкарма органы. Башлыгы — премьер-министр.
== Искәрмәләр ==
<small>{{искәрмәләр}}</small>
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
{{Commons|Category:Chuvashia}}
* [http://www.cap.ru/ Чăваш Республикин влаç органĕсен официаллă порталĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110923172022/http://www.cap.ru/ |date=2011-09-23 }};
* [http://maps.google.ru/maps?g=%D0%A7%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%88%D0%B8%D1%8F&hl=ru&ie=UTF8&ll=56.016808,46.933594&spn=2.247707,7.075195&z=7 «Карты Google» çинчи Чăваш Ен картти];
* [http://www.enc.cap.ru/ Кĕске чăваш энциклопедийĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210201201200/http://www.enc.cap.ru/ |date=2021-02-01 }}.
* [http://www.chuvashia.ws/ Чăваш Ен картти];
* [http://gps21.ath.cx/maponline Чăваш Енĕн интерактивлă картти тата gps-навигатор картти] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090814220943/http://gps21.ath.cx/maponline |date=2009-08-14 }};
* [http://www.4kg.ru/index.php?wt=1&id=188 Перекрестный каталог чувашских сайтов];
* [http://www.chebinfo.ru/ Чăваш Енĕн регион хыпар интернет-порталĕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091210004725/http://chebinfo.ru/ |date=2009-12-10 }}.
* [http://www.tppchr.ru/index.php?Mn=2&sMn=2 Торгово-промышленная палата: о Чувашии]
* [https://www.idelreal.org/a/27902182.html Почему чуваши не говорят по-чувашски?]
== Моны да карагыз ==
{{Портал|Чуашия|Россия}}
* [[Чуаш Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]
* [[Чуаш автономияле өлкәсе]]
* [[Көзге сыра бәйрәме]] — чуашларның милли [[сыра]] кайнату йоласының үзенчәлеге турында
* [[Чуаш АССР язучылар берлеге]]
{{Чуашия}}
{{Россия республикалары}}
{{Төрки дәүләтләр һәм автономияләр}}
{{Россия Федерациясенең Идел буе федераль бүлгесе}}
{{Россия субъектлары}}
[[Төркем:Идел-Урал илләре]]
[[Төркем:Чуашстан|*]]
[[Төркем:Россия Федерациясе республикалары]]
t2eq4mtlldabe4fvxnprtn2byi4roya
22 июль
0
15054
5987644
3535192
2026-07-28T18:33:32Z
Әмир
15082
/* {{Вафатлар}} */ өстәмә
5987644
wikitext
text/x-wiki
'''22 июль''' — [[Милади тәкъвиме]]ндә җиденче айның егерме икенче көне. Ел ахырына кадәр 162 көн кала.
{{Июль тәкъвиме}}
{{Шулай ук карагыз/Көн}}
{{Тарихта бу көн}}
=={{Бәйрәмнәр һәм вакыйгалар}}==
==={{Халыкара истәлекле период}}===
* {{Байрак/Җир}} [[Пи саны]] көне.
==={{Илләр буенча бәйрәмнәр}}===
==={{Һөнәри һәм җәмгыяви бәйрәмнәр}}===
* {{Байрак/Азәрбайҗан}} [[Азәрбайҗан]] — милли матбугат көне.
== {{Вакыйгалар}} ==
* [[1246 ел|1246]] — [[аурупа]]лылардан беренче булып, [[Джованни Карпини]] монголлар башкаласы [[Каракорум]]га барып җитә.
* [[1917 ел|1917]] — Эчке Россия һәм Себер төрки-татарларының Милли-мәдәни мөхтәрияте игълан ителә.
* [[1919 ел|1919]] — [[Татарстан китап нәшрияты]] оештырыла (''РСФСР Госиздат бүлеге'').
* [[1922 ел|1922]] — [[Олимпиада]]да катнаша алмагач, {{Байрак|Алмания}} [[Алмания|Веймар республикасы (Алмания)]] альтернатив уеннар оештыра.
* [[1930 ел|1930]] — Совет хөкүмете [[күмәк хуҗалык]]ларда [[акча]] түләүләрен «хезмәт көннәре» белән алыштыра.
* [[1946 ел|1946]] — {{Иерусалим гербы}}да терракт нәтиҗәсендә 91 кеше үлә.
* [[1989 ел|1989]] — [[Таҗик теле]] {{TJK}}ның [[дәүләт теле]] булып игълан ителә.
== {{Туулар}} ==
{{Шулай ук карагыз|:Төркем:22 июль көнне туганнар}}
* [[1596 ел|1596]] — [[Михаил I]],
* [[1802 ел|1802]] — [[Александр Казем-Бек]], татар теле белгече, галим.
* [[1822 ел|1822]] — [[Грегор Мендель]], [[генетика]]га нигез салучы.
* [[1843 ел|1843]] — [[Дмитрий Корсаков]],
* [[1861 ел|1861]] — [[Стефан (Архангельский)|Стефан]],
* [[1872 ел|1872]] — [[Николай Ивашинцов]],
* [[1878 ел|1878]] — [[Януш Корчак]], язучы, табиб.
* [[1879 ел|1879]] — [[Александр Фомин]],
* [[1887 ел|1887]] — [[Густав Һерц]],
* [[1888 ел|1888]] — [[Зелман Ваксман]],
* [[1900 ел|1900]] — [[Хәмид Мөштәри]], татар физика галиме.
* [[1907 ел|1907]] — [[Юлия Нейман]],
* [[1914 ел|1914]] — [[Александр Митин]],
* [[1922 ел|1922]] — [[Хәким Мөхетдинов]],
* [[1925 ел|1925]] — [[Шәүрә Мортазина]],
* [[1935 ел|1935]] — [[Владимир Лобов]],
* 1935 — [[Фәнүз Фәезов]],
* [[1937 ел|1937]] — [[Анатолий Трофимов]], география галиме.
* [[1938 ел|1938]] — [[Тәлгать Галиуллин]], татар галиме.
* [[1939 ел|1939]] — [[Радик Богданов]],
* [[1946 ел|1946]] — [[Мирей Матьё]], җырчы.
* [[1947 ел|1947]] — [[Артём Айдинов]], [[КАИ]] студенты.
* [[1948 ел|1948]] — [[Валерий Шикшин]],
* [[1949 ел|1949]] — [[Валентина Дианова]],
* [[1951 ел|1951]] — [[Олег Газманов]], эстрада җырчысы.
* 1951 — [[Рәшит Гыйләҗев]],
* [[1957 ел|1957]] — [[Флизә Фатыйхова]],
* [[1963 ел|1963]] — [[Римма Галимова]],
* [[1966 ел|1966]] — [[Дмитрий Бугров]], археолог, [[Тукай премиясе]] (''[[2016 ел|2016]]'').
* [[1972 ел|1972]] — [[Константин Попов]],
* [[1985 ел|1985]] — [[Сергей Давыдов]],
* [[1987 ел|1987]] — [[Бурчин Абдулла]],
* 1987 — [[Иван Панин (1987)|Иван Панин]],
* [[1992 ел|1992]] — [[Селена Гомес]], Америка [[актриса]]сы, [[комик]], [[җырчы]] һәм җырлар авторы.
== {{Вафатлар}} ==
{{Шулай ук карагыз|:Төркем:22 июль көнне вафатлар}}
* [[1826 ел|1826]] — [[Джузеппе Пьяцци]], итальян астрономы.
* [[1900 ел|1900]] — [[Исаак Левитан]], рус рәссамы.
* [[1908 ел|1908]] — [[Уильям Рандал Кример]], [[британ]] сәясәтчесе.
* [[1918 ел|1918]] — [[Леонид Вайнер]],
* [[1930 ел|1930]] — [[Александр Самойлов]],
* [[1941 ел|1941]] — [[Дмитрий Павлов]], совет гаскәр башлыгы.
* [[1944 ел|1944]] — [[Гали Шәмсетдинов]], [[Советлар Берлеге Каһарманы]], танк ротасы командиры.
* 1944 — [[Евгений Сомов-Насимович]],
* [[1954 ел|1954]] — [[Гаяз Исхакый]], күренекле татар язучысы, җәмәгать эшлеклесе.
* [[1967 ел|1967]] — [[Пётр Ураев]], совет [[СССР|дәүләт]] һәм [[СБКФ|фирка]] эшлеклесе.
* [[1971 ел|1971]] — [[Игорь Скулков]],
* [[1977 ел|1977]] — [[Ярослав Скульски]],
* [[1978 ел|1978]] — [[Михаил Первухин]], ССРБ дәүләт, хәрби һәм фирка эшлеклесе.
* [[1981 ел|1981]] — [[Лазарь Люстерник]],
* [[1987 ел|1987]] — [[Григорий Садовников]],
* [[1991 ел|1991]] — [[Владимир Садай]],
* [[1992 ел|1992]] — [[Валерий Барсуков]],
* [[2001 ел|2001]] — [[Тамара Хлебникова]],
* [[2002 ел|2002]] — [[Раил Байбулатов]],
* [[2005 ел|2005]] — [[Жан Шарль де Менезес]],
* [[2008 ел|2008]] — [[Алмаз Монасыйпов]],
* [[2009 ел|2009]] — [[Рифкать Гайнуллин]],
* [[2026 ел|2026]] — [[Резедә Мөхәммәтшина]],
=={{Дини бәйрәмнәр}}==
===={{Исем бәйрәмнәре}}====
== Шулай ук карагыз ==
{{commonscat|22 July}}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
{{Тәкъвим}}
[[Төркем:Ел көннәре]]
[[Төркем:22 июль]]
lmekifh78b64jkeuoll0i928a0ix6f9
2026 ел
0
18976
5987643
5985577
2026-07-28T18:32:30Z
Әмир
15082
/* Июль */ өстәмә
5987643
wikitext
text/x-wiki
{{Хәзерге вакыйгалар}}
{{alsonumber|2026}}
{{Ел өчен навигация|2026}}
{{Гасыр өчен навигация|21}}
{{Башлана торган ел|2026}}
== Вакыйгалар ==
* [[Татарстан]]да 2026 ел '''«Хәрби һәм хезмәт батырлыгы елы»''' ({{lang-ru|Год воинской и трудовой доблести}}) итеп игълан ителгән<ref>''[[Гөлнар Гарифуллина]].'' [https://tatar-inform.tatar/news/tatarstanda-2026-el-xarbi-ham-xezmat-batyrlygy-ely-5912704 Рөстәм Миңнеханов: Татарстанда 2026 ел Хәрби һәм хезмәт батырлыгы елы булачак.] [[Татар-информ]], 17.10.2025</ref> <ref>[https://t.me/moinrt/6044 Рустам Минниханов объявил 2026 год в Татарстане Годом воинской и трудовой доблести]</ref>.
* [[Россия]]дә 2026 ел '''«Россия халыклары бердәмлеге елы»''' ({{lang-ru|Год единства народов России}}) итеп игълан ителгән<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/kukmarada-geroi-istalegena-memorial-takta-ham-geroi-partasy-acyldy-5916092 Путин махсус хәрби операция шартларында илдә яшәүче халыклар тагын да берләшкәнен әйтте.] Татар-информ. 19.12.2025</ref><ref>[https://www.kommersant.ru/doc/8180740 Путин поддержал объявление 2026 года Годом единства народов России.] kommersant.ru, 5.11.2025</ref>.
* {{Тәрҗемә ителмәгән 5|XXV Кышкы Олимпия уеннары|XXV Кышкы Олимпия уеннары|d|Q4630399}} (6―22 февраль, [[Италия]]).
* [[20 март]] — [[Ураза бәйрәме]].
* [[27 май]] — [[Корбан бәйрәме]].
* [[12 август]] — тулы [[Кояш тотылу|кояш томалануы]].
== Вафатлар ==
{{seealso|2022-2026 елларда Украинада сугышта һәлак булган татар һәм башкорт хәрбиләре исемлеге}}
=== Гыйнвар ===
=== Февраль ===
* [[5 февраль]] ― [[Азат Хөсәенов (1959)|Азат Хөсәенов]] (66), музыкант (баянчы), композитор, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (1998)<ref>''Гөлнар Гарифуллина.'' [https://tatar-inform.tatar/news/azat-xosaenov-vafat-ul-cynnan-da-xalykcan-kompozitor-ide-5918629 Азат Хөсәенов вафат: «Ул чыннан да халыкчан композитор иде».] [[Татар-информ]], 5.02.2026</ref>.
* [[21 февраль]] ― [[Мөнир Әһлиуллин]] (85), журналист, «[[Ватаным Татарстан]]» гәҗитенең баш мөхәррире (1990―1996)<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/na-86-m-godu-zizni-skoncalsya-zasluzennyi-rabotnik-kultury-tassr-munir-agliullin-5919553 Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре Мөнир Әһлиуллин вафат булды.] Татар-информ, 21.02.2026</ref>.
* [[26 февраль]] ― [[Таңсылу Карамыш]] (77), язучы. БР атказанган мәдәният хезмәткәре (2001)<ref>''[[Ләйлә Аралбаева|Лейла Аралбаева]].'' [https://www.bashinform.ru/news/culture/2026-02-26/v-bashkirii-umerla-izvestnaya-poetessa-tansylu-karamysheva-4594674 В Башкирии умерла известная поэтесса Тансылу Карамышева.] [[Башинформ]], 26.02.2026</ref>.
=== Март ===
* [[22 март]] ― [[Сәйяр Хәбибуллин]] (95), композитор (Мәскәү)<ref>[https://www.business-gazeta.ru/news/697774 Скончался автор легендарного хита «Эзләдем, бәгърем, сине» — 95-летний московский композитор Сайяр Хабибулин.] business-gazeta.ru, 22.03.2026{{ref-ru}}</ref><ref>[https://tatar-inform.tatar/news/ezladem-bagyrem-sine-yry-avtory-saiyar-xabibullin-vafat-bulgan-5921017 «Эзләдем, бәгърем, сине» җыры авторы Сәйяр Хәбибуллин вафат булган.] [[Татар-информ]], 22.03.2026</ref>.
* 22 март ― [[Ирек Акманов]] (92), тарих фәннәре докторы, профессор<ref>''[[Ләйлә Аралбаева|Лейла Аралбаева]].'' [https://www.bashinform.ru/news/culture/2026-03-23/v-ufe-prostilis-s-izvestnym-istorikom-professorom-irekom-akmanovym-4623110 В Уфе простились с выдающимся историком, профессором Иреком Акмановым.] [[Башинформ]], 23.03.2026</ref>.
* [[23 март]] ― [[Вакыйф Нуруллин]] (90), язучы, ТАССР (1972) һәм РСФСР (1985) атказанган мәдәният хезмәткәре<ref>[https://sptatar.com/vakyjf-nurullin-vafatyna-b-jle-kajgy-urtaklashu/ Татарстан Язучылар берлеге Вакыйф Нуруллин вафатына бәйле кайгы уртаклаша.] Татарстан Язучылар берлеге, 23.03.2026</ref>.
* [[30 март]] ― [[Кави Кәримов]] (79), тарихчы (Уфа).
=== Апрель ===
* [[20 апрель]] ― [[Рим Гыйниятуллин]] (82), Үзбәкстанның дәүләт һәм җәмәгать эшлеклесе<ref>''[[Гөлнар Гарифуллина]].'' [https://tatar-inform.tatar/news/uzbakstan-tatary-rim-gyiniyatullinny-songy-yulga-ozattylar-ysanycly-divar-augan-kebek-5922466 Үзбәкстан татары Рим Гыйниятуллинны соңгы юлга озаттылар: Ышанычлы дивар ауган кебек…] [[Татар-информ]], 21.04.2026</ref>.
=== Май ===
* [[4 май]] ― [[Константин Толкачёв]] (73), Башкортстан Республикасы Дәүләт Җыелышы — Корылтай рәисе (1999―2026)<ref>[https://gossov.tatarstan.ru/index.htm/news/4718.htm Марат Ахметов выразил соболезнования в связи с кончиной Константина Толкачева.] Государственный Совет Республики Татарстан, 4.05.2026</ref>.
* [[8 май]] ― [[Ренат Тимерҗанов]] (71), ТР буенча баш федераль инспектор (2017–2020)<ref>[https://www.business-gazeta.ru/news/701762 Умер помощник премьер-министра Татарстана и бывший федеральный инспектор по РТ Ренат Тимерзянов.] Бизнес-Онлайн, 8.05.2026</ref>.
* [[13 май]] ― [[Мәсгут Имашев]] (95), композитор һәм театр эшлеклесе<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/kompozitor-ham-teatr-esleklese-masgut-imasev-vafat-5923540 Композитор һәм театр эшлеклесе Мәсгут Имашев вафат.] [[Татар-информ]], 13.05.2026</ref>.
* [[16 май]] ― [[Резидә Кадыйрова]] (65), [[Татарстанның атказанган артисты]]<ref>[https://kazanfirst.ru/news/ushla-vsled-za-muzhem-skonchalas-zasluzhennaya-artistka-rt-rezeda-kadyrova?ysclid=mp8np4n1q5433859493 Ушла вслед за мужем: скончалась заслуженная артистка РТ Резеда Кадырова.] kazanfirst.ru, 16.05.2026{{ref-ru}}</ref>.
* [[28 май]] — [[Закир Әкбәров]] (79), Башкортстанда яшәп иҗат иткән татар язучысы һәм журналист.
=== Июнь ===
* [[2 июнь]] — [[Радик Сабиров]] (47), журналист, филология фәннәре кандидаты (2004). [[Шәһри Казан|«Шәһри Казан»ның]] баш мөхәррире (2019—2026)<ref>[https://intertat.tatar/news/radik-sabirov-belan-xuslasu-any-kurgan-saen-matbugatnyn-kilacagena-ysanyc-arta-ide-5879616 Радик Сабиров белән хушлашу: «Аны күргән саен матбугатның киләчәге бар, дип уйлый идем».] [[Интертат]], 3.06.2026</ref>.
* [[13 июнь]] — [[Зилә Сәетова]] (55), драма актрисасы (Уфа)<ref>''[[Ләйлә Аралбаева|Лейла Аралбаева]]''. [https://www.bashinform.ru/news/culture/2026-06-13/v-ufe-ushla-iz-zhizni-narodnaya-artistka-bashkirii-zilya-saetova-4656790 В Уфе ушла из жизни народная артистка Башкирии Зиля Саетова.] [[Башинформ]], 13.06.2026{{ref-ru}}</ref>.
* [[14 июнь]] — [[Фаяз Хуҗин]] (74), археолог, тарих фәннәре докторы<ref>[https://www.tatar-inform.ru/news/skoncalsya-arxeolog-fayaz-xuzin-issledovatel-bilyara-i-drevnei-kazani-6030894 Скончался археолог Фаяз Хузин, исследователь Биляра и древней Казани.] [[Татар-информ]], 15.06.2026</ref>.
* [[16 июнь]] — [[Сергей Шашурин]] (69), Россия Федерациясе Дәүләт Думасы депутаты<ref>[https://dzen.ru/a/ajTeajOYlGUxvq0c Человек эпохи девяностых: Казань простилась с Сергеем Шашуриным.] Вечерняя Казань, 19.06.2026</ref>.
* [[18 июнь]] — [[Шамил Дәүләтгилдиев]] (81), полиция генерал-лейтенанты<ref>''Алия Адеева.'' [https://inkazan.ru/news/2026-06-18/ushel-iz-zhizni-general-shamil-davletgildeev-put-ot-inzhenera-do-glavy-narkokontrolya-5619875?utm_source=yandex.by&utm_medium=organic&utm_campaign=yandex.by&utm_referrer=yandex.by Ушел из жизни генерал Шамиль Давлетгильдеев: путь от инженера до главы наркоконтроля.] Inkazan, 18.06.2026</ref>.
* [[29 июнь]] — [[Фәния Сөләйманова]] (87), җырчы, радиожурналист, [[Башкортстанның халык артисты]]<ref>''[[Ләйлә Аралбаева]].'' [https://bash.bashinform.ru/news/culture/2026-06-29/f-l-radio-veterany-zhurnalist-m-yyrsy-f-ni-h-litova-vafat-4657989 Өфөлә радио ветераны, журналист һәм йырсы Фәниә Хәлитова вафат.] [[Башинформ]], 29.06.2026{{ref-ba}}</ref>.
=== Июль ===
* [[2 июль]] — [[Дания Дәүләтшина]] (92), дәүләт эшлеклесе<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/tassr-yugary-sovety-prezidiumynyn-elekkege-sekretare-daniya-daulatsina-vafat-5925891 ТАССР Югары Советы Президиумының элеккеге секретаре Дания Дәүләтшина вафат.] [[Татар-информ]], 3.07.2026</ref>.
* [[20 июль]] — [[Нәфисә Сабирҗанова]] (61), татар шагыйрәсе һәм журналисты<ref>[https://intertat.tatar/news/sagyira-yrlar-avtory-nafisa-sabiranova-vafat-5880118 Шагыйрә, җырлар авторы Нәфисә Сабирҗанова вафат.] [[Интертат]], 21.07.2026</ref>.
* [[22 июль]] — [[Резедә Мөхәммәтшина]] (62), КФУ профессоры, педагогика фәннәре докторы<ref>''Зөлфия Шәвәлиева.'' [https://intertat.tatar/news/galima-rezeda-moxammatsina-belan-xuslastylar-tormysy-fidakar-xezmat-itu-urnage-ide-5880173 Галимә Резедә Мөхәммәтшина белән хушлаштылар: «Тормышы фидакарь хезмәт итү үрнәге иде».] Интертат, 24.07.2026</ref>.
== Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреатлары ==
* [[Айдар Җаббаров]], [[Эмиль Талипов]], [[Резеда Зәйниева]]<ref name=":0" />
* [[Лилия Гыйбадуллина]]<ref name=":0" />
* [[Наил Мәганов]], [[Павел Корчагин]], [[Эрдни Чавлинов]], [[Сергей Вертелецкий]]<ref name=":0">[https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2515773.htm Определены лауреаты Государственной премии Республики Татарстан имени Габдуллы Тукая в 2026 году.] Министерство культуры Республики Татарстан, 26.04.2026</ref>
== Нобель премиясе лауреатлары ==
== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}
[[Төркем:2026 ел]] [[Төркем:Еллар]]
nxsxo4i5ndro54w3stuiec947t5d9va
Әстерхан
0
23416
5987618
5987121
2026-07-28T16:11:47Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987618
wikitext
text/x-wiki
{{мәгънәләр|Әстерхан (мәгънәләр)}}
{{TwinCYR|Ästerxan}}
{{ТП/ВМ
|халәт = шәһәр
|татар исеме = Әстерхан
|чын исем = </div>[[Рәсем:Panarama astrakhan 2009.jpg|395px|Вид на 17-ю пристань с Новогоо моста]]<br /><small>Вид на центр города с Нового моста</small>
|ил = Россия
|герб = Coat_of_Arms_of_Astrakhan.png
|байрак = Flag_of_Astrakhan.png
|герб киңлеге =
|байрак киңлеге =
|lat_dir = N|lat_deg = 46|lat_min = 20|lat_sec = 0
|lon_dir = E|lon_deg = 48|lon_min = 01|lon_sec = 0
|CoordAddon = type:city(501300)_region:RU
|CoordScale =
|ЯндексХарита =
|ил харитасы зурлыгы = 250
|төбәк харитасы зурлыгы =
|район харитасы зурлыгы =
|төбәк төре =
|төбәк = Әстерхан өлкәсе
|төбәк җәдвәлдә =
|район төре =
|район =
|район җәдвәлдә =
|җәмгыять төре =
|җәмгыять =
|җәмгыять таблицада =
|ил харитасы =
|төбәк харитасы =
|район харитасы =
|эчке бүленеш =
|башлык төре =
|башлык =
|нигезләү датасы =
|беренче телгә алу = XIV
|элеккеге исемнәр = Хаҗитархан
|халәт бирле = 1717
|мәйдан = 500
|биеклек төре =
|ТП мәркәзе биеклеге = 130
|климат =
|рәсми тел =
|халык саны = {{үсү}} 520 700 <ref>[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls Таблица 2. Численность населения районов и городских населённых пунктов субъектов Российской Федерации]</ref>
|исәп елы = 2010
|халык тыгызлыгы =
|агломерация =
|милли состав = руслар, татарлар
|дини состав =
|этнохороним =
|сәгать кушагы =
|DST =
|телефон коды = 8512 (851)
|почта индексы = 414000
|почта индекслары =
|автомобил коды =
|Commons-та төркем =
|сайт = http://xacitarxan.narod.ru/
|сайт теле =
|сайт теле 2 =
|сайт теле 3 =
|сайт теле 4 =
|сайт теле 5 =
| add1n = Кардәш шәһәрләр
| add1 = {{wikidata|p190}}
|add2n =
|add2 =
|add3n =
|add3 =
}}
'''Әстерхан''' (иске исемнәре: <big>حاجی ترخان</big>, ''Хаҗитархан, Әҗдаркан, Аштархан, Әчтерхан'' һ. б.)– [[Идел]]нең тамагында урнашкан шәһәр. [[Әстерхан өлкәсе]] башкаласы.
Әстерханда халыкның 79,3%ын [[руслар]], 7,7% [[татарлар]], 4,2% [[казакълар]] тәшкил итә.
Шәһәр Каспий буе түбәнчелегенең 11 утравында, Идел тамагының өске өлешендә урнашкан. Төп өлеш иделнең сул ярында урнашкан, уң якта 20% халык яши. Идел аша 2 күпер салынган. Барлык күперләр саны – 30. Әстерхан Идел буйлап 45 чакрымга сузылган.
Шәһәрдә биш югары уку йорты (Дәүләт техник университеты, Медицина академиясе, Дәүләт педагогия институты, Сарытау юридик институты филиалы, Рыбный институт), шулай ук ике театр (рус һәм татар) белән дәүләт консерваториясе, картиналар галереясы һәм биш дәүләт музее бар.<ref>[http://xacitarxan.narod.ru/astarxantessorati.htm Әстерхан тәэссораты]</ref>
[[2022 ел]]ның [[15 ноябрь|15 ноябреннән]] — '''«[[Хезмәт даны шәһәре]]»'''<ref>[http://prezident.org/articles/ukaz-prezidenta-rf-829-ot-15-nojabrja-2022-goda-15-11-2022.html Указ о присвоении почётного звания Российской Федерации «Город трудовой доблести»]</ref>.
==Тарихи мәгълүмат ==
[[1552 ел]]ның 12 октябрендә [[Иван Грозный]] [[Казан ханлыгы]]н яулап алганнан соң, аның башкисәрләре 1554 елны Әстерханга яу белән чыгалар. Алар су юлы белән аска төшәләр дә, тар гына участокта Иделгә хуҗа булып, Кремльне сугышып кулга төшерәләр. Җиңелгән Друбиш хан хәзерге Царев елгасы (елга буенча хан чигенгәнгә күрә бу суны Царев суы дип йөртә башлыйлар) буенча [[Дагстан]]га кача. Бу әле Әстерханны тулысынча алу булмый. Рус хөкүмәте 1554-1558 елларда Хаҗитархан киңлекләрен, мал-мөлкәтен үзләштерә.<ref>[http://www.vatantat.ru/page6563.htm Әстерханга1000 елмы? Наилә ПОТЕЕВА-ФАТЫЙХОВА]{{Deadlink|date=November 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Хаҗитархан рус кулына төшкәнче үк Иделнең ике ягында да бер үк вакытта яшәп килгән. Сул якта [[нугай татарлары]]ның кышкы ставкалары, Караван сарай булып, ике якны тоташтыручы кичү эшләгән. Су аз вакытта кышын ул туңа торган булган. Әстерханның сул ягында: хәзерге Кремль урынында татар Кремле булып, анда мәчетләр эшләп килгән (алар җимертелеп, өсләренә хәзерге чиркәүләр салынган), Кремльдә әүлияләр, изгеләр күмелгән булган. Кара Дауыт әүлиянең кабере хәзер дә Кремльдә саклана, тик инде ул, христиан дине изгеләре рәтенә күчерелеп, кабер өсте дә үзгәртелгән. Облвоенкомат урынында элек Девичий монастырь иде. Хаҗитархан тарихы исә монда [[Дәрбиш Гали]] ханның (Хаҗитархан елъязмасына ул Друбиш Али дип тә кереп китә) ставкасы, хан мәчете булган дип күрсәтә. Кремль тирәсендә урнашкан Аккош күле (ул элеккеге Иделнең бер кисәге) алдында "Газпром" үзенә мәһабәт, зур замана бинасы төзеп куйды. Бина нигезен төзе¬гәндә борынгы мөселман каберләре килеп чыккан. Татар базары Идел ярында урнашып, аңа килеп туктаган сәүдәгәрләр Хаҗитарханга Татар капкасы аша уза торган булганнар. Татар базары түбәсе (калкулык) өстендә Иван Золотоус чиркәве бар, анда элек хан мәчете һәм хан каберлекләре булган. Чиркәү эчендә хәзер дә 3 мөселман кабере урыны билгеле. Хрис¬тиан дине руханилары бер кабер урынына, атап килгән мөселманнарны, монда Фатыйма әүлия күмелгән, калган икесенең исемнәрен белмибез, дип бер почмакка китереп бастыралар. Кайбер татарлар бу урынга килеп, нәзер әйтеп, аннан чиркәүгә кереп садака да салалар.
==Һинд сәүдә өй яны==
[[Файл:Indpodvorje.jpg|thumb|250px|right|Истәлек тактасы]]
'''Һинд сәүдә өй яны''' — Әстерханда булган [[XVII гасыр]] архитектур-тарихи һәйкәл. Тарихи һәйкәлнең хәзерге бинасы Һиндлеләр өй янының башлангыч халәтенә охшамаган, бу күп янкорылмалар белән торак бина булып тора, алар бинаның башлангыч кыяфәтен деформацияләгәннәр.<br/>
Беренче мәртәбә Һиндлеләр сәүдә янында [[1625 ел]] [[Ключарёв елъязмасы]]нда искә алына: «1625 елда Фарсылар, Әрмәннәр һәм Һиндлеләр кунакханә өй яннарын төзегәннәр: Әрмән, Фарсы һәм Һиндле, Азия йоласы буенча Спасски монастыреннан ерак түгел».<ref>Кирилл Васильев [http://cdtnkfyf.ucoz.ru/_ld/0/5_1900__.pdf Ключаревская летопись: история о начале и возобновлении Астрахани, случившихся в ней происшествиях, об архиереях в оной бывших, а также о воеводах, градоначальниках и губернаторах.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130421231530/http://cdtnkfyf.ucoz.ru/_ld/0/5_1900__.pdf |date=2013-04-21 }} — Астрахань: Тип. Губернского Правления, 1887. — 89 с.</ref> 1671—1672 ел Разин фетнәсе вакытында Һиндле сәүдә корылмалары яндырылган булган һәм 1673 елда янә төзелгән булганнар. 1809 елда бина [[классицизм]] стиленда реконструкцияләнгән булган. XIX гасырда Һиндлеләр Әстерханда сәүдә эшен бетергәннәр.<ref name="nkj">[[Даркевич, Владислав Петрович|В. П. Даркевич]] [http://www.old.nkj.ru/11/9710/11710024.html «Астрахань — ворота на Восток»]{{Deadlink|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}{{Недоступная ссылка|date=Июнь 2018|bot=InternetArchiveBot}}//[[Наука и жизнь]], № 10, 1997 г. ([http://publ.lib.ru/ARCHIVES/N/%27%27Nauka_i_jizn%27%27%27/%27%27Nauka_i_jizn%27%27%27,1997,N10.%5Bdjv%5D.zip копия]{{Deadlink|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}{{Недоступная ссылка|date=Сентябрь 2018|bot=InternetArchiveBot}}) Автор — [[доктор исторических наук]], ведущий научный сотрудник [[Институт археологии РАН|Института археологии РАН]].</ref><ref name="astraheritage">Васькин Н. «[http://astraheritage.ru/node/12 Заселение Астраханского края] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120508013349/http://astraheritage.ru/node/12 |date=2012-05-08 }}». — Волгоград.: Нижне-Волжское изд., 1973.</ref><ref name="oldevrasia">[http://oldevrasia.ru/library/100-velikikh-zagadok-Indii/81 Индийцы в Астрахани]//Н. Н. Непомнящий. 100 великих загадок Индии. М.: Книга по Требованию, 2010 г.</ref>
==Әстерхан татар халкы==
Әстерханның [[татарлар]] күмәкләп яши торган борынгы [[Тияк бистәсе]] бар.
Кайчандыр Тияк гөрләп торган. Бистәнең унбиш җирендә унбиш мәчеттә азан әйткәннәр. Буйдан-буйга сузылган Менжинский урамы буйлап трамвайлар йөргән.
Хәзерге Тиякнең урамнары чакыр-чокырлы. Өйләре күбесенчә электән калган кечкенә агач йортлар тезелеп. Татарлар өчен икенче истәлекле урын – әле дә сафтагы '''Татар базары'''.<ref>http://xacitarxan.narod.ru/soenbike.htm</ref>
XX гасыр башында Әстерхан бөтен Түбән Идел буена мәгърифәт нуры чәчкән. 1906-1914 елларда монда дистәләрчә татарча газета-журнал чыккан. [[Идел (Әстерхан)|“Идел”]], “Прогресс дәлиле”, “Мизан”, “Халык” шундыйлардан. [[1907 ел]]да татар театры барлыкка килгән. Аннан “Вулкан” театры үскән. Мөселманнарның мәчетләре, даруханәләре. Тияктәге “Кызыл Шәрык” бинасында татарча кинолар күрсәтелгән. 1928 елда шунда [[Һади Такташ]] эшчеләргә төнге сәгать 3кә кадәр үзенең әсәрләрен укыган. Мөхәррире [[Габдрахман Гомәри]], җаваплы сәркатибе [[Сәгыйть Рәмиев]] булган “Идел” газетасына 1911 елда [[Тукай]] да килеп киткән.
==Әстерханда туып-үскән танылган шәхесләр==
* [[Сара Байкина]] (1895-1972)
* [[Алекс Баттлер]] (Рәфикъ Галиев)
* [[Хәлил Галимҗанов]] (1950―2021), медицина фәннәре докторы (1998), Әстерхан дәүләт медицина университеты ректоры (2007―2018).
* [[Мәрзия Давытова]]
* [[Ринат Дасаев]]
* [[Абдулла Дубин]]
* [[Ибраһим Дубин]] (1921-96)
* [[Альберт Җәлилов (1983)|Альберт Җәлилов]] (1983), опера җырчысы (баритон), [[Татарстан Республикасының атказанган артисты]] (2018).
* [[Газиз Иделле]]
* [[Гали Ильясов (актер)]]
* [[Дилүс Ильясов]], актер.
* [[Миңлегали Ильясов]]
* [[Камал III]] (1900-1968)
* [[Исмаил Йосыпов]] (1922-92)
* [[Габдулла Капкаев]] (1897-1946), [[Әстерхан дәүләт татар драма театры]] актеры.
* [[Гөлсем Мөхәммәдова]]
* [[Лия Рамазанова]], медицина фәннәре докторы (2011), Россия Федерациясенең атказанган табибы (2024).
* [[Зиннур Нурмөхәммәтов]] (1941-2003)
* [[Зәйнәп Садриева]] (1914-1991)
* [[Дамир Сатретдинов]] (1972), полиция генерал-майоры (2021), [[Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министрлыгы|ТР буенча эчке эшләр министры]] (2024 елдан).
* [[Зәйни Солтан]]
* [[Җиһанша Фәйзуллин]] (1904-85)
* [[Сания Фәйзуллина (1929)]], педагогика фәннәре докторы, профессор (Ташкент).
* [[Люция Абдуллаева]] (1944), [[Ырынбур татар театры]] актрисасы, РФ атказанган артисты (''[[1995 ел|1995]]'').
* [[Динара Гыйматова]] (1986), спортчы ([[нәфис гимнастика]]), тренер.
* [[Габдрахман Минский]] (1906—1983), язучы.
* [[Ренат Дәүләтьяров]] (1961), кинорежиссер, кинопродюсер һәм сценарий авторы. Россия продюсерлары гильдиясе президенты.
* [[Карина Сабирова]] (1998), Россия гандболчысы.
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q3927. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
| data-sort-value="1597" | 1597
| ''[[:d:Q4202881|Иосиф (митрополит Астраханский)]]''
|
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
|
| data-sort-value="1671" | 1671-05-21
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1703" | 1703-02-22
| ''[[:d:Q557575|Vasily Trediakovsky]]''
| ''[[:d:Q2629059|Славән-юнан-латыйн академиясе]]''<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''
| [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''
|
| data-sort-value="1768" | 1768-08-06
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1732" | 1732-01-05<br/>1732-01-16
| ''[[:d:Q4513023|Ivan Ivanovich Cherkasov]]''
|
|
|
| data-sort-value="1811" | 1811-10-29<br/>1811-11-10
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1737" | 1737-11-30
| ''[[:d:Q1341087|Georg Andreas Weise]]''
|
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q161944|диякын]]''<br/>''[[:d:Q955464|parson]]''<br/>''[[:d:Q98833883|Protestant theologian]]''
|
| data-sort-value="1792" | 1792-06-16
| [[Магдебург]]
|-
| data-sort-value="1740" | 1740
| ''[[:d:Q4216706|Hovanes Kasparov]]''
|
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="1814" | 1814
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1745" | 1745-02-03
| [[Семен Баратаев]]
|
| [[офицер]]
|
| data-sort-value="1798" | 1798-12-30
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value="1746" | 1746-02-01
| ''[[:d:Q135512393|Олимпия Посьет де Россье]]''
|
|
|
| data-sort-value="1812" | 1812-01-18
|
|-
| data-sort-value="1770" | 1770
| ''[[:d:Q1551156|Wargee]]''
|
| [[язучы]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1777" | 1777
| ''[[:d:Q20511074|Պողոս Մելիքյանց]]''
|
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| data-sort-value="1848" | 1848
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1778" | 1778-11-10
| ''[[:d:Q110319993|Daniel Ludwig Schumacher]]''
|
|
|
| data-sort-value="1861" | 1861-08-23
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1779" | 1779-06-22<br/>1779-07-03<br/>1780
| ''[[:d:Q16648693|Aleksandr Yermolayev]]''
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]''
| [[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]]
| data-sort-value="1828" | 1828-06-10
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1785" | 1785-10-11
| ''[[:d:Q4073270|Dmitry Akhsharumov]]''
| ''[[:d:Q4349855|Беренче кадет корпусы]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
| data-sort-value="1837" | 1837-01-13
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1786" | 1786-05-11
| ''[[:d:Q4372329|Aleksandr Popov]]''
| ''[[:d:Q4129767|Ф. Э. Дзержинский исемендәге югары хәрби-диңгез инженерлар укуханәсе]]''
| [[галим]]
|
| data-sort-value="1859" | 1859-05-22
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1792" | 1792
| [[Александр Агафи]]
| [[Казан Император университеты]]
| [[язучы]]
|
| data-sort-value="1816" | 1816
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1793" | 1793-07-19
| ''[[:d:Q4201181|Innocenty]]''
| [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]]
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
|
| data-sort-value="1869" | 1869-04-15
| ''[[:d:Q4249157|Куряжский монастырь]]''
|-
| data-sort-value="1794" | 1794-06-20
| [[Иван Симонов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q11063|астроном]]''
| [[Казан Император университеты]]
| data-sort-value="1855" | 1855-01-10<br/>1855-01-09
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value="1795" | 1795-01-14<br/>1795-01-25
| ''[[:d:Q16145925|Harutyun Alamdaryan]]''
| ''[[:d:Q20512148|Աղաբաբյան դպրոց]]''<br/>[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]]
| [[шагыйрь]]<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
| ''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''<br/>''[[:d:Q6996689|Нерсисән мәктәбе]]''
| data-sort-value="1834" | 1834-05-25<br/>1834-05-24<br/>1834-06-05
| ''[[:d:Q1347765|Nakhichevan-on-Don]]''
|-
| data-sort-value="1796" | 1796-09-11
| ''[[:d:Q105724841|Varvara Alyabyeva]]''
|
|
|
| data-sort-value="1860" | 1860-03-11
|
|-
| data-sort-value="1803" | 1803
| ''[[:d:Q15063906|Ivan Agafonov]]''
| ''[[:d:Q38178366|Император тыйб-хирургия академиясе]]''
| [[галим]]
|
| data-sort-value="1868" | 1868-02-25
|
|-
| data-sort-value="1804" | 1804-06-13
| ''[[:d:Q4182888|Dmitriy Zavalishin]]''
| ''[[:d:Q2379681|Диңгез кадет корпусы]]''
| ''[[:d:Q4178004|publicist]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>''[[:d:Q4991371|солдат]]''
|
| data-sort-value="1892" | 1892-02-05
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1808" | 1808-09-08
| ''[[:d:Q4182886|Hippolytus Zavalishin]]''
|
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''
|
| No/unknown value
| [[Самар]]
|-
| data-sort-value="1812" | 1812-04-12
| [[Лазарь Будагов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| data-sort-value="1878" | 1878-12-30
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1814" | 1814-10-02
| ''[[:d:Q20508757|Michayel Patkanyan]]''
| ''[[:d:Q20512148|Աղաբաբյան դպրոց]]''<br/>''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''
| [[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q47492700|theatre maker]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[укытучы]]
| ''[[:d:Q6996689|Нерсисән мәктәбе]]''
| data-sort-value="1895" | 1895-05-01
| [[Tbilisi|Тбилиси]]
|-
| data-sort-value="1823" | 1823-06-10
| ''[[:d:Q4427181|Ivan Sokolov]]''
| ''[[:d:Q628254|Император сынлы сәнгать академиясе]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| ''[[:d:Q628254|Император сынлы сәнгать академиясе]]''
| data-sort-value="1918" | 1918-11-19
| [[Харьков]]
|-
| data-sort-value="1826" | 1826-09-18
| ''[[:d:Q56307730|Тетюшинов, Григорий Васильевич]]''
|
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
|
| data-sort-value="1894" | 1894-10-09
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1826" | 1826-04-11
| ''[[:d:Q56308231|Егор Никитич Аннаев]]''
|
| ''[[:d:Q9031604|mercander]]''
|
| data-sort-value="1903" | 1903-08-06
| [[Самар]]
|-
| data-sort-value="1827" | 1827-06-26
| ''[[:d:Q63703167|Գրիգոր Աղափիրյան]]''
|
| [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
| data-sort-value="1897" | 1897
|
|-
| data-sort-value="1831" | 1831-07-14<br/>1831-07-31
| [[Илья Ульянов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="1886" | 1886-01-12<br/>1886-01-24
| [[Сембер]]
|-
| data-sort-value="1838" | 1838
| ''[[:d:Q4055998|Avraamij (Letnickij)]]''
| [[Казан руханилар академиясе]]
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
|
| data-sort-value="1893" | 1893-11-05
| [[Сарытау]]
|-
| data-sort-value="1845" | 1845-09-01
| ''[[:d:Q104702690|Mikhail Dmitrievsky]]''
| [[Казан Император университеты]]
| ''[[:d:Q1231865|педагог]]''
| ''[[:d:Q19613126|Alekseevskoye real college]]''
| data-sort-value="1932" | 1932-03-29
| [[Пермь]]
|-
| data-sort-value="1851" | 1851
| ''[[:d:Q4223624|Stanislava Klimashevskaya]]''
|
| ''[[:d:Q33231|фотограф]]''
|
| data-sort-value="1939" | 1939
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1851" | 1851
| ''[[:d:Q20624295|V. M. Jonov]]''
|
|
|
| data-sort-value="1922" | 1922-11-02
| [[Буча (шәһәр)|Буча]]
|-
| data-sort-value="1852" | 1852-03-06
| ''[[:d:Q40356|Joseph Deniker]]''
| ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]''
| ''[[:d:Q16755977|раса назариясе назариячесе]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''
| ''[[:d:Q838691|Muséum national d'histoire naturelle]]''
| data-sort-value="1918" | 1918-03-18
| [[Париж]]
|-
| data-sort-value="1852" | 1852-08-31
| ''[[:d:Q18009089|Elizaveta Shebueva]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="1934" | 1934-04-26
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1854" | 1854-08-27
| ''[[:d:Q30345651|Pavel Samgin]]''
| ''[[:d:Q1974517|Pavel Military School]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| data-sort-value="1919" | 1919-02-03
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1855" | 1855-06-23
| ''[[:d:Q3326714|Lidiya Tseraskaya]]''
|
| ''[[:d:Q11063|астроном]]''
| ''[[:d:Q1853182|Sternberg Astronomical Institute]]''
| data-sort-value="1931" | 1931-12-22
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1855" | 1855
| ''[[:d:Q4528466|I. V. Shcheglov]]''
|
| ''[[:d:Q901402|географ]]''
|
| data-sort-value="1884" | 1884-05-25
| [[Кяхта]]
|-
| data-sort-value="1857" | 1857
| ''[[:d:Q4498037|Vladimir Khlebnikov]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
| ''[[:d:Q2365484|Astrakhan Nature Reserve]]''
| data-sort-value="1934" | 1934-03-20
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1857" | 1857
| ''[[:d:Q65008129|Լազար Թումաս]]''
| ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''
| ''[[:d:Q3368718|патолог]]''<br/>[[укытучы]]
| ''[[:d:Q4223876|Clinical Infectious Disease Hospital named after S.P. Botkin]]''<br/>''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''
| data-sort-value="1895" | 1895
| [[Варшава]]
|-
| data-sort-value="1858" | 1858-02-18
| ''[[:d:Q2471242|Alexander Nikolsky]]''
| ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''
| ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q16271064|герпетолог]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q2025062|Zoological Museum of the Zoological Institute of the Russian Academy of Sciences]]''
| data-sort-value="1942" | 1942-12-08
| [[Харьков]]
|-
| data-sort-value="1858" | 1858-06-09
| ''[[:d:Q4283918|Aleksandr Maslennikov]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="1950" | 1950-11-25
| [[Париж]]
|-
| data-sort-value="1858" | 1858-04-11
| ''[[:d:Q51667928|Aleksandr Mikhailovich Bykov]]''
|
| [[офицер]]
|
| data-sort-value="1937" | 1937
| [[Батум]]
|-
| data-sort-value="1859" | 1859-11-16
| ''[[:d:Q16371720|Արտեմ Կոտելնիկով]]''
|
| [[Jurnalist|журналист]]
|
| data-sort-value="1910" | 1910-06-07
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1861" | 1861-08-26
| [[Сергей Коржинский]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан Император университеты]]
| ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''
| [[Казан Император университеты]]<br/>''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q112055113|Museum of Botanical Garden of V.L. Komarov Botanical Institute]]''<br/>''[[:d:Q133822|В. Л. Комаров ис. РФА ботаника институты]]''<br/>[[РФАнең В. Л. Комаров исемендәге Ботаника институтының Ботаник урманы|Питырбур ботаника бакчасы]]<br/>''[[:d:Q3162406|Siberian Botanic Garden]]''
| data-sort-value="1900" | 1900-11-18
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1861" | 1861
| ''[[:d:Q88476108|Sofya Krukovskaya]]''
| ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]''
| ''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>[[укытучы]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
| data-sort-value="1943" | 1943-02-02
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| data-sort-value="1862" | 1862-06-11
| ''[[:d:Q15081103|Mitrofan Sveshnikov]]''
| ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''
| [[галим]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| No/unknown value
|
|-
| data-sort-value="1862" | 1862-02-15
| ''[[:d:Q47044776|Sergey Frangulov]]''
| ''[[:d:Q24935277|Петропавел ирләр укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="1928" | 1928
|
|-
| data-sort-value="1863" | 1863
| ''[[:d:Q48961307|Берви Василий Васильевич]]''
|
|
|
| data-sort-value="1919" | 1919-03
| [[Донецк]]
|-
| data-sort-value="1863" | 1863-02-12
| [[Александр Агабабов]]
| [[Казан Император университеты]]
| [[профессор]]
| ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''
| data-sort-value="1922" | 1922-06-11
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value="1866" | 1866
| ''[[:d:Q55203578|Əbdürrəhman Umarov]]''
|
|
|
| data-sort-value="1933" | 1933
| [[Архангельск өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1867" | 1867-01-18
| [[Габдрахман Гомәри]]
| [[Мәрҗания мәдрәсәсе]]
| [[язучы]]
|
| data-sort-value="1933" | 1933
| ''[[:d:Q21401754|Malye Korely]]''
|-
| data-sort-value="1867" | 1867
| ''[[:d:Q109485265|Adolf Germogem Nikolayevich Shtylko]]''
|
| ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''
|
| data-sort-value="1922" | 1922
| [[Сарытау]]
|-
| data-sort-value="1868" | 1868-03-21
| ''[[:d:Q20508494|Nadezhda Papayan]]''
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| [[җырчы]]
|
| data-sort-value="1906" | 1906-01-19
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1869" | 1869-04-14
| ''[[:d:Q4099466|Georgy Burdzhalov]]''
| ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| ''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]''
| data-sort-value="1924" | 1924-12-10
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1869" | 1869-07-12
| [[Владимир Здравосмыслов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
| [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]
| data-sort-value="1944" | 1944-12-25
| [[Лемго]]
|-
| data-sort-value="1871" | 1871-03-12
| ''[[:d:Q4525687|Aleksandr Schmidt]]''
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4061451|Александр лицее]]''<br/>[[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]]<br/>''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''<br/>''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q6974177|National Library of Uzbekistan]]''<br/>''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| data-sort-value="1939" | 1939-08-09
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| data-sort-value="1872" | 1872-12-21
| ''[[:d:Q18634741|Nikolay Nikolaevitsj Palmov]]''
| ''[[:d:Q1973040|Киев руханилар академиясе]]''
| [[рухани]]
|
| data-sort-value="1934" | 1934-02-11
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1872" | 1872-03-08
| ''[[:d:Q111547494|Владимир Владимирович Винер]]''
| ''[[:d:Q4361180|Петр авыл хуҗалыгы академиясе]]''
| ''[[:d:Q1781198|агроном]]''
| ''[[:d:Q4361180|Петр авыл хуҗалыгы академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4520891|Шатиловская сельскохозяйственная опытная станция]]''<br/>''[[:d:Q2385041|Беларус авыл хуҗалыгы акдемиясе]]''<br/>[[Казан дәүләт аграр университеты]]
| data-sort-value="1937" | 1937-09-08
|
|-
| data-sort-value="1875" | 1875-10-06<br/>1878
| ''[[:d:Q7035758|Nikolai Bayev]]''
| ''[[:d:Q58036807|Санкт-Петербург граждан инженерлары институты (1842-1917)]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q13582652|төзелеш инженеры]]''
|
| data-sort-value="1952" | 1952-08-05<br/>1953
| [[Ереван]]
|-
| data-sort-value="1875" | 1875-01-21
| ''[[:d:Q20510063|Vakhan F. Totomiant͡s]]''
| ''[[:d:Q20754971|Брүссел ирекле университеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
| data-sort-value="1964" | 1964-05-09
| [[Париж]]
|-
| data-sort-value="1875" | 1875
| ''[[:d:Q94684513|Andreĭ Nikolaevich Donskov]]''
|
|
|
| data-sort-value="1951" | 1951
| [[Белград]]
|-
| data-sort-value="1876" | 1876
| ''[[:d:Q16645038|Pavel Mikhaĭlovich Dogadin]]''
|
| ''[[:d:Q10732476|сәнгать әсәрләре коллекционеры]]''
|
| data-sort-value="1919" | 1919
| [[Россия империясе]]
|-
| data-sort-value="1878" | 1878-02-23
| ''[[:d:Q313275|Boris Kustodiev]]''
| ''[[:d:Q59421313|Югары сынлы сәнгать академиясе]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q2707485|сәхнә бизәүче]]''
|
| data-sort-value="1927" | 1927-05-28
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1878" | 1878-11-18
| ''[[:d:Q12160390|Iwan Serhijowytsch Teletow]]''
|
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
| ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-05-30
| [[Харьков]]
|-
| data-sort-value="1879" | 1879-03-18
| [[Абдулхәмид Җанибәков]]
|
| ''[[:d:Q12347522|этнограф]]''
|
| data-sort-value="1955" | 1955-04-27
|
|-
| data-sort-value="1880" | 1880-01-07
| ''[[:d:Q4099468|Arshak Bourjalyan]]''
| ''[[:d:Q56478969|Әстерхан реаль укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''
| ''[[:d:Q55648029|La Chauve-Souris]]''<br/>''[[:d:Q4453424|Korsh Theatre]]''<br/>''[[:d:Q597655|Сундукән исемендәге Әрмән театры]]''
| data-sort-value="1946" | 1946-09-04
| [[Tbilisi|Тбилиси]]<br/>[[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1880" | 1880-01-22
| ''[[:d:Q13053989|Margarit Babalyan]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="1907" | 1907-12-26
| [[Бакы]]
|-
| data-sort-value="1881" | 1881
| ''[[:d:Q133514790|Adam Desch]]''
|
| ''[[:d:Q2259532|cleric]]''
|
| data-sort-value="1937" | 1937-10-07
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1882" | 1882-11-01
| ''[[:d:Q13050729|Aleksandr Karapetyan]]''
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
| ''[[:d:Q2373326|Yerevan Opera Theater]]''<br/>''[[:d:Q21532472|Yerevan Dancing Art State College]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-07-16
| [[Ереван]]
|-
| data-sort-value="1882" | 1882-04-14
| ''[[:d:Q16394315|Nadezhda Kardian]]''
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| [[җырчы]]<br/>[[укытучы]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q2033155|Комитас исемендәге Ереван дәүләт консерваториясе]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-09-20
| [[Ереван]]
|-
| data-sort-value="1882" | 1882-04-18
| ''[[:d:Q21293034|Feodor Zakharov]]''
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| data-sort-value="1968" | 1968-08-28
| [[Манхэттэн]]
|-
| data-sort-value="1882" | 1882-10-07
| ''[[:d:Q28599081|Alexander Zelensky]]''
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| data-sort-value="1942" | 1942
| [[Йошкар-Ола]]
|-
| data-sort-value="1883" | 1883-04-01
| ''[[:d:Q931154|Mikhail Trilisser]]''
|
| ''[[:d:Q392651|махсус агент]]''
| ''[[:d:Q203023|Cheka]]''<br/>''[[:d:Q836763|State Political Directorate]]''<br/>''[[:d:Q18363484|Joint State Political Directorate]]''
| data-sort-value="1940" | 1940-02-02
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1883" | 1883-10-25
| ''[[:d:Q19907822|Бравин, Николай Михайлович]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="1956" | 1956-07-10
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1884" | 1884-07-18
| ''[[:d:Q4164047|Vladimir Dogadin]]''
| ''[[:d:Q16680888|Николай мөһәндисләр укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q151197|хәрби инженер]]''
|
| data-sort-value="1974" | 1974
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1884" | 1884-02-16
| ''[[:d:Q4513036|Nikolay Cherkasov]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
| ''[[:d:Q2334387|Михайловский театры]]''
| data-sort-value="1944" | 1944-02-09<br/>1944-01-22
| [[Алматы]]
|-
| data-sort-value="1884" | 1884-04-02
| ''[[:d:Q122891473|Gustaf Aminoff]]''
|
|
|
| data-sort-value="1980" | 1980-05-11
| [[Һельсинки|Һелсинки]]
|-
| data-sort-value="1884" | 1884-06-13
| ''[[:d:Q133635426|Bagrat Amaroff]]''
|
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1885" | 1885-09-25<br/>1885-10-07
| [[Александр Тарасов-Родионов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>[[офицер]]
|
| data-sort-value="1938" | 1938-09-03
| ''[[:d:Q1018007|Бутово полигоны]]''
|-
| data-sort-value="1885" | 1885
| ''[[:d:Q16614939|Wiera Libierowska]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|-
| data-sort-value="1885" | 1885-01-28
| ''[[:d:Q21641424|Aleksey Malyshev]]''
| ''[[:d:Q4113309|Vladimir Military School]]''
| ''[[:d:Q2095549|очучы]]''
|
| No/unknown value
|
|-
| data-sort-value="1885" | 1885
| ''[[:d:Q95265804|Vjačeslav Kol'cov]]''
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1886" | 1886-11-07
| ''[[:d:Q29790852|Vladimir Sarabianov]]''
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''
| [[фәлсәфәче]]
| [[Правда (газета)|«Правда» газетасы]]<br/>''[[:d:Q4398135|Россия кооперация университеты]]''<br/>''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]''<br/>''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-03-04
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1886" | 1886-02-16
| ''[[:d:Q122904195|Anna Aminoff]]''
|
|
|
| data-sort-value="1938" | 1938-08-21
|
|-
| data-sort-value="1887" | 1887
| ''[[:d:Q16371157|Mahammad Sadig Akhundov]]''
|
| ''[[:d:Q6430706|тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
|
| data-sort-value="1940" | 1940s
| [[Бакы]]
|-
| data-sort-value="1887" | 1887-01-22
| ''[[:d:Q30242556|Maria Goricheva]]''
|
| ''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="1967" | 1967-01-19
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1888" | 1888
| ''[[:d:Q98952344|Михаил Фридланд]]''
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q71134636|ортопед]]''
|
| data-sort-value="1967" | 1967-11-13
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1888" | 1888-01-10
| ''[[:d:Q138584316|Нина Петровна Ковальдьи]]''
|
|
|
| data-sort-value="1957" | 1957-10-10
| [[Париж]]
|-
| data-sort-value="1889" | 1889-03-24
| ''[[:d:Q12110486|Vladimir Klimov]]''
| ''[[:d:Q608690|Kyiv Art School]]''
| ''[[:d:Q1281618|сынчы]]''
|
| data-sort-value="1975" | 1975-12-29
| [[Ирпинь|Ирпин]]
|-
| data-sort-value="1889" | 1889
| [[Эрнест Крүгер]]
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q530989|Балтыйк заводы]]''
| data-sort-value="1941" | 1941-08-18
| [[Казан интенсив күзәтүле махсус типтагы психиатрия хастаханәсе|Интенсив күзәтүле махсуслаштырылган типтагы Казан психиатрия хастаханәсе]]
|-
| data-sort-value="1889" | 1889
| ''[[:d:Q54964239|Федоров Іван Герасимович]]''
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="1957" | 1957-05-22
|
|-
| data-sort-value="1890" | 1890-07-14<br/>1890
| ''[[:d:Q28039752|Marija Nablocka]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="1969" | 1969-10-06<br/>1969
| [[Любляна]]
|-
| data-sort-value="1891" | 1891-09-01
| ''[[:d:Q15649404|Oreste Rosenfeld]]''
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
| data-sort-value="1964" | 1964-04-04
| [[Париж]]
|-
| data-sort-value="1891" | 1891
| ''[[:d:Q21703154|Հարություն Սոլովյան]]''
| ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>[[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| ''[[:d:Q16384746|Կավկազսկի ռաբոչի]]''
| data-sort-value="1937" | 1937
|
|-
| data-sort-value="1892" | 1892-06-01
| [[Валерия Барсова]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>[[җырчы]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| data-sort-value="1967" | 1967-12-13
| [[Сочи]]
|-
| data-sort-value="1892" | 1892-12-16
| ''[[:d:Q4152857|Boris Gusman]]''
|
| ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
| data-sort-value="1944" | 1944-05-03
| [[Вожаёль]]
|-
| data-sort-value="1892" | 1892-01-17
| [[Зәйни Солтанов]]
| [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
| [[язучы]]
|
| data-sort-value="1952" | 1952-05-05
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value="1895" | 1895
| ''[[:d:Q21093477|Ilja Gert]]''
| ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| data-sort-value="1939" | 1939-02-21
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1895" | 1895-12-14
| [[Сара Байкина]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Әстерхан дәүләт татар драма театры]]<br/>[[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]<br/>[[Кырымтатар академия музыкаль драма театры]]<br/>[[Әндиҗан театры]]
| data-sort-value="1972" | 1972
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1895" | 1895-10-03
| ''[[:d:Q106092718|Maria Korska]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="1985" | 1985-12-14<br/>1982-12-14
| [[Варшава]]
|-
| data-sort-value="1895" | 1895-12-22
| ''[[:d:Q131305696|Анна Ивановна Ворожеева]]''
|
|
|
| data-sort-value="1991" | 1991-11-30
| [[Алматы]]
|-
| data-sort-value="1896" | 1896
| ''[[:d:Q20507702|Ստեփան Չալաբյան]]''
|
| ''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''
|
| data-sort-value="1921" | 1921
| [[Әрмән Совет Социалистик Республикасы]]
|-
| data-sort-value="1896" | 1896-03-24
| [[Гавриил Непряхин]]
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| [[галим]]
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]<br/>[[Казан дәүләт медицина университеты]]
| data-sort-value="1980" | 1980-03-20
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value="1896" | 1896
| ''[[:d:Q69765904|Клементьев, Пётр Николаевич]]''
| ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]''
| ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>''[[:d:Q10497074|хәрби бортинженер]]''<br/>''[[:d:Q27732138|glider pilot]]''
|
| data-sort-value="1924" | 1924-09-11
| ''[[:d:Q4143428|Uzun-Syrt mountain]]''
|-
| data-sort-value="1896" | 1896-10-02
| ''[[:d:Q84725618|Рождественский, Пётр Алексеевич]]''
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]
|
|
| No/unknown value
| [[Пермь]]
|-
| data-sort-value="1897" | 1897
| ''[[:d:Q4524704|Шишенин, Гавриил Данилович]]''
| ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''
| ''[[:d:Q12090790|military leader]]''
|
| data-sort-value="1941" | 1941-11-24
| [[Краснодар крае]]
|-
| data-sort-value="1897" | 1897-08-25
| ''[[:d:Q19616232|Pyotr Ionov]]''
|
| ''[[:d:Q462390|доцент]]''
| ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]''
| data-sort-value="1968" | 1968-12-21
|
|-
| data-sort-value="1897" | 1897-06-25
| ''[[:d:Q39387851|Ilya Ioff]]''
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q12773412|паразитолог]]''<br/>''[[:d:Q39372574|protistologist]]''
|
| data-sort-value="1953" | 1953-04-07
| [[Ставрополь]]
|-
| data-sort-value="1897" | 1897
| ''[[:d:Q129091407|Ekaterina Stepanovna Neizvestnova-Zhadina]]''
| ''[[:d:Q4303988|Мәскәү югары хатын-кызлар курслары]]''
| ''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]''
| ''[[:d:Q129091889|Новинская комплексная гидрологическая станция]]''<br/>''[[:d:Q129092090|Окская биологичечская станция]]''<br/>''[[:d:Q4193891|Россия ФА Зоология институты]]''
| data-sort-value="1941" | 1941-01-01
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1898" | 1898-08-20
| ''[[:d:Q893749|Boris Lisunov]]''
| ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]''
| ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>[[офицер]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| ''[[:d:Q3543800|Харкау авиация завыты]]''<br/>''[[:d:Q899438|Tashkent Mechanical Plant]]''<br/>''[[:d:Q4313339|People's Commissariat of Aviation Industry of the USSR]]''
| data-sort-value="1946" | 1946-11-03
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1898" | 1898-10-14
| ''[[:d:Q4365355|Viktor Plotnikov]]''
| ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]''
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''
|
| data-sort-value="1958" | 1958-03-21
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1898" | 1898-03-14
| ''[[:d:Q4537587|Яманов, Алексей Александрович]]''
|
| [[укытучы]]
|
| data-sort-value="1964" | 1964-05-09
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1898" | 1898-05-01
| ''[[:d:Q20069651|Салминов, Михаил Фёдорович]]''
| ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''
| [[укытучы]]
|
| data-sort-value="1977" | 1977-01-29
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1899" | 1899-05-01
| ''[[:d:Q468614|Pelageya Polubarinova-Kochina]]''
| ''[[:d:Q21095326|Pokrowski Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''
| [[математик]]<br/>''[[:d:Q17486330|математика тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''
| ''[[:d:Q4201677|Institute for Problems in Mechanics of the Russian Academy of Sciences]]''<br/>''[[:d:Q4139127|The Voeikov Main Geophysical Observatory]]''<br/>''[[:d:Q2378801|Петербург дәүләт тимер юллар университеты]]''<br/>''[[:d:Q4398071|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201472|РФА СБ Һидродинамика институты]]''
| data-sort-value="1999" | 1999-07-03
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1899" | 1899-07-05
| ''[[:d:Q4097753|Leonid Aleksandrovitsj Boegarev]]''
| ''[[:d:Q4146982|Дәүләт төсле металлар һәм алтын университеты]]''
| ''[[:d:Q18576582|металлург]]''
|
| data-sort-value="1979" | 1979
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1899" | 1899-09-07
| [[Гөлчәһрә Байкина]]
|
|
|
| data-sort-value="1998" | 1998-08-24
|
|-
| data-sort-value="1899" | 1899-08-26
| ''[[:d:Q109486635|Корнилов, Александр Дмитриевич]]''
|
|
|
| data-sort-value="1946" | 1946
|
|-
| data-sort-value="1899" | 1899-07-29
| ''[[:d:Q112992222|Лазарев, Александр Павлович]]''
|
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| data-sort-value="1974" | 1974-05-16
|
|-
| data-sort-value="1900" | 1900-02-11
| ''[[:d:Q13174334|ヴァシーリー・ヴァシーリェヴィッチ・ツェリコフスキー]]''
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| data-sort-value="1958" | 1958-02-05
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1900" | 1900-03-09
| [[Гали Ильясов (актер)|Гали Ильясов]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Әстерхан дәүләт татар драма театры]]<br/>[[Мәскәү татар театры|Мәскәү үзәк татар эшче театры]]<br/>[[Республика татар күчмә театры]]<br/>''[[:d:Q2454186|Norillag]]''<br/>[[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]]
| data-sort-value="1970" | 1970-09-13
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value="1900" | 1900-01-12
| [[Камал III]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="1968" | 1968-07-27
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value="1900" | 1900-10-31
| ''[[:d:Q25894112|Mammadhuseyn Asadov]]''
|
| ''[[:d:Q5121444|разведчик]]''
|
| data-sort-value="1989" | 1989-11-21
| [[Бакы]]
|-
| data-sort-value="1901" | 1901-11-03
| ''[[:d:Q1967513|Lev Sverdlin]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
| ''[[:d:Q4146968|Мейерхольд ис. дәүләт театры]]''<br/>''[[:d:Q1186561|Е. Вахатангов исемендәге дәүләт академия театры]]''<br/>''[[:d:Q1503571|Маяковский театры]]''<br/>''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-08-29
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1901" | 1901-11-25
| [[Мәрзия Давытова]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
| [[Азәрбайҗан дәүләт академия милли драма театры|Азербайҗан дәүләт академия драма театры]]
| data-sort-value="1962" | 1962-01-06
| [[Бакы]]
|-
| data-sort-value="1901" | 1901-09-24
| ''[[:d:Q18243636|Sergey Kovalyov]]''
| ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''
| [[офицер]]
|
| data-sort-value="1988" | 1988-01-15
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1901" | 1901-04-15
| ''[[:d:Q30344981|Лазарь Давидович Эзов]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="1945" | 1945-05-12
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1901" | 1901-07-14
| ''[[:d:Q47453163|Nikolay Popov]]''
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]
|
|
| data-sort-value="1994" | 1994-07-31
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1901" | 1901-11-26
| ''[[:d:Q58426146|Piotr Polonski]]''
|
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''
|
| data-sort-value="1979" | 1979-05-31
|
|-
| data-sort-value="1901" | 1901
| ''[[:d:Q97640823|Viktor Puganov]]''
|
| [[офицер]]
|
| data-sort-value="1941" | 1941-06-24
|
|-
| data-sort-value="1902" | 1902-03-26
| ''[[:d:Q4276041|Maria Maksakova, Sr.]]''
|
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| data-sort-value="1974" | 1974-08-11
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1902" | 1902
| ''[[:d:Q22086781|Symeon Shimin]]''
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| data-sort-value="1984" | 1984
|
|-
| data-sort-value="1902" | 1902-10-27
| ''[[:d:Q30346366|Vladimir Dalinger]]''
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="1987" | 1987-02-12
| [[Караганда|Караганды]]
|-
| data-sort-value="1903" | 1903-06-07
| ''[[:d:Q4072146|Zakhariy Atlas]]''
| ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| data-sort-value="1977" | 1977-10-11
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1903" | 1903
| ''[[:d:Q4508090|Чеботарёв, Николай Николаевич]]''
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]
|
|
| data-sort-value="1964" | 1964-06-20
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1903" | 1903-12-22
| ''[[:d:Q15064600|Vasilij Nikolaevič Boltinskij]]''
| ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]''
| ''[[:d:Q10272925|agricultural engineer]]''<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
| data-sort-value="1977" | 1977-01-02
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1903" | 1903-01-18
| ''[[:d:Q15075022|Недоговоров, Виктор Леонтьевич]]''
|
| [[офицер]]
|
| data-sort-value="1943" | 1943-10-12
| [[Смоленск өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1903" | 1903-06-02
| ''[[:d:Q16717116|Соколов Іван Георгійович]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[математик]]
| ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''
| data-sort-value="1993" | 1993-02-22
| [[Львов]]
|-
| data-sort-value="1903" | 1903-11-04
| ''[[:d:Q30609456|Klara Nezvanova]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="1977" | 1977-06-20
| [[Ярославль]]
|-
| data-sort-value="1904" | 1904-04-08
| ''[[:d:Q4089293|Antonina Bogdanova]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
|
| data-sort-value="1983" | 1983-08-18
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1904" | 1904-03-11
| [[Җиһанша Фәйзуллин]]
|
|
|
| data-sort-value="1985" | 1985-09-29
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1904" | 1904-02-25
| ''[[:d:Q20507928|Valerian Surabekov]]''
| ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| data-sort-value="1986" | 1986-02-01
|
|-
| data-sort-value="1904" | 1904-11-21
| ''[[:d:Q48855334|Michał Krajewski]]''
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1340643|төзүче]]''<br/>''[[:d:Q327321|ташчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
|
| data-sort-value="1993" | 1993-06-05
| [[Польша]]
|-
| data-sort-value="1904" | 1904
| ''[[:d:Q71165033|Esfir Ioffe]]''
|
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
|
| data-sort-value="1962" | 1962-12-27
|
|-
| data-sort-value="1904" | 1904-03-17
| ''[[:d:Q136299930|Aleksey Yudin]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="1990" | 1990
|
|-
| data-sort-value="1905" | 1905-04-09
| ''[[:d:Q12136326|Оржеховський Орест Адріанович]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="1994" | 1994-09-20
| [[Киев]]
|-
| data-sort-value="1905" | 1905-12-26
| [[Газиз Иделле]]
|
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''
|
| data-sort-value="1985" | 1985-07-27
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value="1905" | 1905-03-14
| ''[[:d:Q15075134|Valeriy Aleksandrovitsj Soetirin]]''
|
|
|
| data-sort-value="1968" | 1968-01-06
| [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]]
|-
| data-sort-value="1905" | 1905-10-20<br/>1905
| ''[[:d:Q23656260|Nikolai Nikolaevich Obolensky]]''
|
| [[шагыйрь]]
|
| data-sort-value="1993" | 1993-09-10
| [[Ницца]]
|-
| data-sort-value="1905" | 1905
| ''[[:d:Q39083242|Обносов, Пётр Степанович]]''
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="1983" | 1983
| [[Дүшәнбе]]
|-
| data-sort-value="1905" | 1905
| ''[[:d:Q47005661|Zinaida Gabrielyants]]''
|
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| ''[[:d:Q4407739|Musical Comedy Theatre]]''
| data-sort-value="1992" | 1992
|
|-
| data-sort-value="1905" | 1905-07-12
| ''[[:d:Q47453405|Pyotr Kondakov]]''
|
|
|
| data-sort-value="1963" | 1963-12-27
|
|-
| data-sort-value="1906" | 1906-04-06
| ''[[:d:Q4061978|Giennadij Aleksiejenko]]''
| ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''
|
|
| data-sort-value="1981" | 1981-11-21
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1906" | 1906-03-03
| ''[[:d:Q20029139|Jakow Inoczkin]]''
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="1980" | 1980-12-31
|
|-
| data-sort-value="1907" | 1907-08-25
| ''[[:d:Q2360907|Rostislav Zakharov]]''
| [[Рус балеты академиясе]]<br/>''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| ''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q136237943|ballet director]]''<br/>''[[:d:Q3029406|opera director]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]''
| ''[[:d:Q207028|Мария театры]]''
| data-sort-value="1984" | 1984-01-15
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1907" | 1907-02-18
| ''[[:d:Q21094320|Гребёнкин, Фёдор Алексеевич]]''
| ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''
| [[укытучы]]
|
| data-sort-value="1996" | 1996-02
| [[Мәскәү өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1907" | 1907-05-07
| ''[[:d:Q50891147|Valeriya Dementyeva]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| ''[[:d:Q571291|Моссовет ис. театр]]''<br/>''[[:d:Q4273678|Moscow Art Theatre 2nd]]''<br/>''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]''<br/>''[[:d:Q4304021|Мәскәү сәнгать театры]]''
| data-sort-value="1990" | 1990-10-20
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1907" | 1907-01-05
| ''[[:d:Q124771176|Mikhail Gundyaev]]''
| [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]]
| [[рухани]]
| ''[[:d:Q644102|Transfiguration Cathedral]]''
| data-sort-value="1974" | 1974-10-13
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1908" | 1908-05-26
| ''[[:d:Q937407|Eugen Kapp]]''
| ''[[:d:Q1370342|Эстония музыка һәм театр академиясе]]''
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="1996" | 1996-10-29
| [[Таллинн]]
|-
| data-sort-value="1908" | 1908-07-13
| ''[[:d:Q4124709|Amiel Rafailovitsj Volpert]]''
|
| [[галим]]
| ''[[:d:Q32637|Россия фәннәр академиясенең Абрам Фёдорович Иоффе исемендәге Физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q4101972|VNIIRT]]''
| data-sort-value="1988" | 1988
|
|-
| data-sort-value="1908" | 1908-05-21
| ''[[:d:Q4166599|Sangadzji-Garja Odzjakaevitsj Dordzjin]]''
|
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[композитор]]
|
| data-sort-value="1946" | 1946-09-30
| [[Абакан]]
|-
| data-sort-value="1908" | 1908-05-06<br/>1908-05-19
| ''[[:d:Q4176093|Alexei Yepishev]]''
| ''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]''
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q4991371|солдат]]''
|
| data-sort-value="1985" | 1985-09-15
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1908" | 1908-06-16
| ''[[:d:Q4231003|Pavel Konovalov]]''
| [[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]]
|
|
| data-sort-value="1945" | 1945-01-30
| [[Ружанки (Любуш воеводалыгы)]]
|-
| data-sort-value="1908" | 1908
| ''[[:d:Q4392272|Mark Redkin]]''
|
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>''[[:d:Q957729|фотокорреспондент]]''
|
| data-sort-value="1987" | 1987
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1908" | 1908-12-15
| ''[[:d:Q4424753|Pavel Mikhaylovich Smirnov]]''
|
|
|
| data-sort-value="1943" | 1943-01-21
| [[Городище районы (Волгоград өлкәсе)|Городище районы]]
|-
| data-sort-value="1908" | 1908-09-28
| ''[[:d:Q47453501|Михаил Михайлович Адров]]''
|
| [[галим]]
|
| data-sort-value="1983" | 1983-03-12
|
|-
| data-sort-value="1908" | 1908-01-24
| ''[[:d:Q51668329|Борис Павлович Кириллов]]''
|
| [[галим]]
|
| data-sort-value="1971" | 1971-05-10
|
|-
| data-sort-value="1908" | 1908-02-24
| ''[[:d:Q120263549|Ernest Annenberg]]''
|
| ''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''
|
| data-sort-value="1980" | 1980s
|
|-
| data-sort-value="1909" | 1909-06-01
| ''[[:d:Q4224321|Boris Klyuzner]]''
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| [[композитор]]
|
| data-sort-value="1975" | 1975-05-21
| ''[[:d:Q260832|Комарово]]''
|-
| data-sort-value="1909" | 1909-04-19
| ''[[:d:Q4271412|Ivan Lyubeznov]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
| ''[[:d:Q4304032|Мәскәү академия сатира театры]]''
| data-sort-value="1988" | 1988-03-05
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1909" | 1909-10-29
| ''[[:d:Q4444206|Vâčeslav Vsevolodovič Strokov]]''
|
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q3578589|әйләнә-тирә мохит саклаучысы]]''<br/>''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''
| ''[[:d:Q4450873|Гаврила Романович Державин исемендәге Тамбов дәүләт университеты]]''
| data-sort-value="1984" | 1984-07-06
| [[Можайск]]
|-
| data-sort-value="1909" | 1909-04-08
| ''[[:d:Q4529954|Eduard Ezov]]''
|
| ''[[:d:Q1208175|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''
|
| data-sort-value="1999" | 1999-07-20
|
|-
| data-sort-value="1909" | 1909-11-06
| ''[[:d:Q21534224|Pavel Khalileev]]''
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
| data-sort-value="2004" | 2004-09-04
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value="1909" | 1909-08-02
| ''[[:d:Q60834666|Ладушкин, Илья Иванович]]''
|
|
|
| data-sort-value="1975" | 1975-10-15
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| data-sort-value="1910" | 1910-05-19
| ''[[:d:Q4245351|Joseph Kuzmin]]''
| ''[[:d:Q1341318|Элемтә хәрби академиясе]]''
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="1996" | 1996-01-12
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1910" | 1910-07-15
| ''[[:d:Q15061227|Vladimir Shaposhnikov]]''
|
|
|
| data-sort-value="1975" | 1975-06-25
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1910" | 1910-07-13
| ''[[:d:Q18044713|Pavel Vyshkind]]''
|
| ''[[:d:Q33231|фотограф]]''
|
| data-sort-value="1997" | 1997-01-11
| [[Түбән Новгород]]
|-
| data-sort-value="1910" | 1910-09-12
| ''[[:d:Q20611501|Sergei Yakushev]]''
|
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| ''[[:d:Q2496140|Самат Оргын ис. Азәрбайҗан дәүләт урыс драма театры]]''
| data-sort-value="1995" | 1995-04-30
| [[Бакы]]
|-
| data-sort-value="1910" | 1910
| ''[[:d:Q43476004|Mikhail Gavrilov]]''
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="1979" | 1979-08
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1910" | 1910-05-18
| ''[[:d:Q55102129|Поличкин, Александр Петрович]]''
|
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''
|
| data-sort-value="1999" | 1999-02-06
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value="1911" | 1911-06-09
| ''[[:d:Q4104503|Aleksandr Vasilyev]]''
|
|
|
| data-sort-value="1999" | 1999-02-06
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1911" | 1911-10-07<br/>1911-10-20<br/>1911-11-12
| ''[[:d:Q4226510|Mikhail Kozell]]''
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| data-sort-value="1993" | 1993-07-26
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1911" | 1911-01-30
| ''[[:d:Q4508302|Viktor Chekmaryov]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
|
| data-sort-value="1987" | 1987-08-22
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1911" | 1911-09-20
| ''[[:d:Q51669754|Сергей Дмитриевич Котов]]''
| ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]''
|
|
| data-sort-value="1981" | 1981-08-20
| ''[[:d:Q4121964|Somoniyon]]''
|-
| data-sort-value="1911" | 1911
| ''[[:d:Q60829372|Болдырев, Валериан Абрамович]]''
|
| ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]''
|
| data-sort-value="1975" | 1975
| [[Самар]]
|-
| data-sort-value="1911" | 1911
| ''[[:d:Q139376407|Антонина Николаевна Павлова]]''
|
| ''[[:d:Q33394058|manual worker]]''<br/>''[[:d:Q25626431|grinder]]''
|
| No/unknown value
|
|-
| data-sort-value="1912" | 1912-06-25
| ''[[:d:Q893647|Boris Urlapov]]''
|
|
|
| data-sort-value="1982" | 1982
|
|-
| data-sort-value="1912" | 1912-06-11
| ''[[:d:Q4135740|Georgy Georgyants]]''
| ''[[:d:Q20574293|Baku Choreography Academy]]''
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>[[укытучы]]
| ''[[:d:Q3653111|Сарытау академия опера һәм балет театры]]''<br/>''[[:d:Q3354568|Галишир Нәваи ис. дәүләт академия Зур театры]]''<br/>''[[:d:Q48623|Азәрбайҗан дәүләт академия опера һәм балет театры]]''<br/>''[[:d:Q2373326|Yerevan Opera Theater]]''
| data-sort-value="2009" | 2009-03-21
| [[Ереван]]
|-
| data-sort-value="1912" | 1912-02-19
| ''[[:d:Q4462187|Siergiej Trapieznikow]]''
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| ''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]''
| data-sort-value="1984" | 1984-03-12
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1912" | 1912-09-10
| ''[[:d:Q17562624|Sergey Averyanov]]''
| ''[[:d:Q4304104|Мәскәү дәүләт табигать белән идарә итү университеты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q4304104|Мәскәү дәүләт табигать белән идарә итү университеты]]''
| data-sort-value="1972" | 1972-12-17
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1912" | 1912-12-06
| ''[[:d:Q21152733|Ivan Alekseevitsj Svistoenov]]''
|
|
|
| data-sort-value="1983" | 1983-03-21
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1912" | 1912-01-03
| [[Мәрьям Атлас]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]
| data-sort-value="2006" | 2006
| ''[[:d:Q4102813|Валентиновка]]''
|-
| data-sort-value="1912" | 1912-10-14
| ''[[:d:Q51669250|Николай Николаевич Зиновьев]]''
|
| ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''
|
| data-sort-value="1967" | 1967-09-22
|
|-
| data-sort-value="1912" | 1912-12-20
| ''[[:d:Q63724461|Avgustin (Sudoplatov)]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1423891|дин хезмәтчесе]]''
|
| data-sort-value="1979" | 1979-07-27
| [[Сергиев Посад]]
|-
| data-sort-value="1912" | 1912-04-24
| ''[[:d:Q107399623|Кулагин, Виталий Александрович]]''
|
|
|
| data-sort-value="2004" | 2004-10-15
|
|-
| data-sort-value="1913" | 1913-11-25
| ''[[:d:Q4063378|Piotr Alberti]]''
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| data-sort-value="1994" | 1994-10-07
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1913" | 1913
| ''[[:d:Q4063847|Pavel Alyoshkin]]''
|
|
|
| data-sort-value="2001" | 2001-02-06
|
|-
| data-sort-value="1913" | 1913-04-05
| ''[[:d:Q15070748|Viktor Kulikov]]''
|
| ''[[:d:Q105550321|хәрби очучы]]''
|
| data-sort-value="1948" | 1948-05-23
|
|-
| data-sort-value="1914" | 1914
| ''[[:d:Q20511616|Sergey Shahumyan]]''
| ''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[Комсомол]]<br/>''[[:d:Q4201575|Marx-Engels-Lenin Institute]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| data-sort-value="1977" | 1977
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1914" | 1914-10-25
| [[Зәйнәп Садриева]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="1991" | 1991-10-30
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| data-sort-value="1914" | 1914-01-28
| ''[[:d:Q39083015|Некрасов, Евгений Николаевич]]''
|
|
|
| data-sort-value="1981" | 1981-09-09
|
|-
| data-sort-value="1914" | 1914-08-06
| ''[[:d:Q60974905|Boris Marisov]]''
|
| [[менеджер]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| data-sort-value="2009" | 2009-04-20
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1914" | 1914-10-26
| ''[[:d:Q89188902|Mariia Yakivna Vynokurova]]''
| ''[[:d:Q4496368|Kharkiv State School of Art]]''<br/>''[[:d:Q4496242|Харьков сынлы сәнгать институты (1921-1963)]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
| data-sort-value="2000" | 2000-09-10
| [[Харьков]]
|-
| data-sort-value="1915" | 1915-08-11
| ''[[:d:Q4071571|Астафуров, Константин Алексеевич]]''
|
|
|
| data-sort-value="1997" | 1997-02-11
| [[Краснодар крае]]
|-
| data-sort-value="1915" | 1915-05-06
| ''[[:d:Q4079344|Nikolay Batashev]]''
|
|
|
| data-sort-value="1997" | 1997-10-18
| [[Киев]]
|-
| data-sort-value="1915" | 1915-10-23
| [[Валерий Марисов]]
| ''[[:d:Q4318652|Нижгар ил яраклама үнивирситите]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="1992" | 1992-01-18
| [[Ижау]]
|-
| data-sort-value="1915" | 1915-10-04
| ''[[:d:Q12173746|Marko Illich Yankovskyi]]''
| ''[[:d:Q4496242|Харьков сынлы сәнгать институты (1921-1963)]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="1980" | 1980-04-27
| [[Акмәсҗит]]
|-
| data-sort-value="1915" | 1915-03-23
| ''[[:d:Q15079446|Сергеев, Анатолий Андреевич]]''
|
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| data-sort-value="1945" | 1945-02-06
| ''[[:d:Q1351046|Мариямполе]]''
|-
| data-sort-value="1915" | 1915
| ''[[:d:Q42296116|Жарков-Волжский, Василий Сергеевич]]''
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| data-sort-value="1990" | 1990
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1915" | 1915-08-09
| ''[[:d:Q120833075|Vladimirs Gluhovs]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="1996" | 1996-01-17
| [[Рига]]
|-
| data-sort-value="1916" | 1916-09-14
| ''[[:d:Q4065464|German Andreyev]]''
|
| [[офицер]]
|
| data-sort-value="1957" | 1957-01-23
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1916" | 1916-06-20
| ''[[:d:Q4218321|Vera Leontevna Kasjoetova]]''
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| data-sort-value="1994" | 1994-04-18
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1916" | 1916-09-30
| ''[[:d:Q4372387|Andrey Popov]]''
|
|
|
| data-sort-value="1976" | 1976-09-06
| [[Волгоград]]
|-
| data-sort-value="1916" | 1916-05-25
| ''[[:d:Q19918470|Ягудина, Сиюм Илязетдиновна]]''
| ''[[:d:Q16705025|Ташкент дәүләт аграр университеты]]''
| ''[[:d:Q1781198|агроном]]''
|
| data-sort-value="1991" | 1991-10-24
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| data-sort-value="1916" | 1916-04-30
| ''[[:d:Q60694450|Tat'yana Kravchenko]]''
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[укытучы]]
| ''[[:d:Q1515426|Украина милли музыка академиясе]]''
| data-sort-value="2003" | 2003
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1916" | 1916-01-14
| ''[[:d:Q112988209|Скоков, Николай Николаевич]]''
|
| ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''
|
| data-sort-value="1987" | 1987-04-25
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1917" | 1917-06-04
| ''[[:d:Q4056604|Sergey Aganov]]''
| ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| data-sort-value="1996" | 1996-02-01
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1917" | 1917-04-10
| ''[[:d:Q4503452|Valentina Tsvetkova]]''
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| data-sort-value="2007" | 2007-11-27
| [[Ялта]]
|-
| data-sort-value="1918" | 1918-05-08
| ''[[:d:Q4079018|Nikolay Baskakov]]''
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| data-sort-value="1993" | 1993-10-14
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1918" | 1918-05-19
| ''[[:d:Q4372435|Viktor Popov]]''
| ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]''
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| data-sort-value="2007" | 2007-09-01
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1918" | 1918-03-11
| ''[[:d:Q15067004|Aleksandr Fjodorovitsj Zemkov]]''
|
|
|
| data-sort-value="1984" | 1984-11-09
| [[Сарытау]]
|-
| data-sort-value="1918" | 1918-03-15
| ''[[:d:Q15088523|Рязанцев, Алексей Павлович]]''
|
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| data-sort-value="1994" | 1994-07-08
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1918" | 1918-10-20
| ''[[:d:Q23656612|Tigran Turpayev]]''
| ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''
| ''[[:d:Q4201691|Россия фәннәр академиясенең Алексей Николаевич Северцов исемендәге Экология һәм эволюция мәсьәләләре институты]]''<br/>''[[:d:Q4201427|Koltzov Institute of Developmental Biology]]''
| data-sort-value="2003" | 2003-10-26
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1919" | 1919-02-11
| ''[[:d:Q4097957|Viktor Budaragin]]''
|
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''
|
| data-sort-value="1992" | 1992-01-06
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1919" | 1919-07-14
| ''[[:d:Q4226501|Vladimir Kozel]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="1988" | 1988-12-31
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1919" | 1919-02-29
| ''[[:d:Q4422054|Boris Skokov]]''
|
| ''[[:d:Q41583|тренер]]''
|
| data-sort-value="2012" | 2012-11-20
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1919" | 1919-09-08
| ''[[:d:Q4503736|Людмила Селиковская]]''
| ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]''<br/>''[[:d:Q4146678|Гнесиннар ис. дәүләт музыка укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
| ''[[:d:Q1186561|Е. Вахатангов исемендәге дәүләт академия театры]]''
| data-sort-value="1992" | 1992-07-04
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1919" | 1919-10-06
| ''[[:d:Q16365869|Jahangir Bagirov]]''
| ''[[:d:Q52223|Ташкент югары гомумхәрби җитәкчелек укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| data-sort-value="1943" | 1943-06-05
| ''[[:d:Q4081563|Belaya]]''
|-
| data-sort-value="1919" | 1919-03-01
| ''[[:d:Q56307383|Окунев, Юрий Абрамович]]''
| [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]
| [[язучы]]
|
| data-sort-value="1988" | 1988-04-04
| [[Волгоград]]
|-
| data-sort-value="1919" | 1919-10-18
| ''[[:d:Q97804726|Георгій Аляксандравіч Суджаеў]]''
| ''[[:d:Q2510885|Беларус дәүләт тыйб университеты]]''<br/>''[[:d:Q4408455|Сарытау дәүләт медицина университеты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q25536448|Міністэрства аховы здароўя БССР]]''<br/>''[[:d:Q6468414|Belarus Red Cross]]''<br/>''[[:d:Q30281756|Belarusian Research Institute for Epidemiology and Microbiology]]''
| data-sort-value="2004" | 2004-02-27
| [[Минск]]
|-
| data-sort-value="1920" | 1920-07-21
| ''[[:d:Q4360739|Vladimir Petrov]]''
|
|
|
| data-sort-value="1997" | 1997-09-28
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| data-sort-value="1920" | 1920-08-17
| ''[[:d:Q12168073|Eugen Härms]]''
| ''[[:d:Q12376207|Tallinn Technical School]]''
| ''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''<br/>''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q859528|футбол хөкемчесе]]''
|
| data-sort-value="1979" | 1979-03-12
| [[Tbilisi|Тбилиси]]
|-
| data-sort-value="1920" | 1920-08-21
| ''[[:d:Q15072351|Мергасов, Владимир Вадимович]]''
| ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''
| [[укытучы]]
| ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''
| data-sort-value="2002" | 2002-03-14
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1920" | 1920-04-21
| ''[[:d:Q126691045|Aleksandra Levşina]]''
|
| [[галим]]
| ''[[:d:Q12837101|AMEA Aşqarlar Kimyası İnstitutu]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1921" | 1921-05-10
| ''[[:d:Q324162|Wieńczysław Gliński]]''
|
| ''[[:d:Q2405480|тавыш яздыру актеры]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q15214752|кабари әртисе]]''
|
| data-sort-value="2008" | 2008-07-08
| [[Варшава]]
|-
| data-sort-value="1921" | 1921-05-16
| [[Ибраһим Дубин]]
|
|
|
| data-sort-value="1996" | 1996-05-18
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1921" | 1921-10-10
| ''[[:d:Q12559098|Aleksandr Aleksandrovitsj Presnjakov]]''
| ''[[:d:Q4146982|Дәүләт төсле металлар һәм алтын университеты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q1513804|Каныш Сәтбаев исемендәге Казакъ илкүләм техника университеты]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1921" | 1921-12-18
| ''[[:d:Q18235304|Аблуков, Александр Михайлович]]''
|
|
|
| data-sort-value="1964" | 1964-02-11
| [[Сембер]]
|-
| data-sort-value="1921" | 1921-06-21
| ''[[:d:Q29867063|Boris Yampolsky]]''
|
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''
|
| data-sort-value="2000" | 2000-02-12
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1921" | 1921-02-13
| ''[[:d:Q108752156|Бабий, Виктор Степанович]]''
|
|
|
| data-sort-value="1994" | 1994-01-03
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1921" | 1921-04-22
| ''[[:d:Q111439045|Борис Михайлович Шаховский]]''
|
| [[шагыйрь]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
| data-sort-value="1967" | 1967-07-30
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1922" | 1922-01-02
| [[Исмаил Йосыпов]]
|
|
|
| data-sort-value="1992" | 1992-05-20
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1922" | 1922-08-28
| ''[[:d:Q4076226|Yuri Balabin]]''
| ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''
| ''[[:d:Q254651|штурман]]''
|
| data-sort-value="2007" | 2007-01-16
| [[Волгоград]]
|-
| data-sort-value="1922" | 1922-05-07
| ''[[:d:Q4248765|Vladimir Kurochkin]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| data-sort-value="2002" | 2002-03-19
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1922" | 1922-10-07
| ''[[:d:Q15067300|Sergey Ivanov]]''
|
|
|
| data-sort-value="1989" | 1989-01-31
| [[Сембер]]
|-
| data-sort-value="1922" | 1922-07-24
| ''[[:d:Q15073160|Oleg Moiseev]]''
|
| ''[[:d:Q105550321|хәрби очучы]]''
|
| data-sort-value="2005" | 2005-11-25
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1922" | 1922-07-09
| ''[[:d:Q15076570|Wladimir Stepanowitsch Nowikow]]''
|
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| data-sort-value="1999" | 1999-07-11
| [[Волгоград өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1922" | 1922-01-28
| [[Әнвәр Нагаев]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q2707485|сәхнә бизәүче]]''<br/>''[[:d:Q1020606|театр рәссам-бизәүчесе]]''
| [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]]
| data-sort-value="2002" | 2002-12-11
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value="1922" | 1922-12-26
| [[Дилүс Ильясов]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
|
|
| data-sort-value="1981" | 1981-08-16
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value="1922" | 1922-06-16
| ''[[:d:Q42295645|Yuri Selensky]]''
|
| [[язучы]]
|
| data-sort-value="1983" | 1983-07-22
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1923" | 1923-08-09
| ''[[:d:Q4084404|Ilya Berezin]]''
| ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]''
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
|
| data-sort-value="1987" | 1987-06-05
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1923" | 1923-08-04
| ''[[:d:Q4104719|Boris Sergeevitsj Vasilev-Kitin]]''
|
|
|
| data-sort-value="1987" | 1987-05-06
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1923" | 1923-10-08
| ''[[:d:Q4194131|Mikhail Zotov]]''
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| data-sort-value="1995" | 1995
| [[Тольятти]]
|-
| data-sort-value="1923" | 1923-04-29
| ''[[:d:Q4361891|Vadim Peunov]]''
| ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''
| [[язучы]]
|
| data-sort-value="2020" | 2020-01-19
| [[Сиверскодонецк|Северодонетск]]
|-
| data-sort-value="1923" | 1923
| ''[[:d:Q12546546|Zoelicha Nigmetovna Sabitova]]''
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
| data-sort-value="1993" | 1993
| [[Караганда|Караганды]]
|-
| data-sort-value="1923" | 1923-10-12
| ''[[:d:Q12547750|Ихаров Қуанғали]]''
|
| [[диңгезче]]
|
| data-sort-value="2002" | 2002-09-25
|
|-
| data-sort-value="1923" | 1923-08-16
| ''[[:d:Q16662837|Nikolay Kashirsky]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| ''[[:d:Q4146755|Мәскәү опереттасы дәүләт академия театры]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-02-04
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1923" | 1923
| [[Ефим Черняк]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q16308156|инглиз теле һәм әдәбияте белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''
| ''[[:d:Q4201528|ССҖБ ФА тарих институты]]''
| data-sort-value="2013" | 2013
| [[Америка Кушма Штатлары]]
|-
| data-sort-value="1924" | 1924-10-07
| ''[[:d:Q3753178|Fridrikh Maryutin]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
| data-sort-value="2010" | 2010-09-09
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1924" | 1924-09-18
| ''[[:d:Q4218173|Mikhail Kashirsky]]''
| ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]''
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
|
| data-sort-value="1990" | 1990-12-22
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1924" | 1924-09-29
| ''[[:d:Q17746504|Nikolay Krasnov]]''
| ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''
| [[инженер]]
| ''[[:d:Q4294709|Ministry of Medium Machine Building]]''<br/>''[[:d:Q126824|Александр Ильич Лейпунский исемендәге Физика һәм энергетика институты — Россия Федерациясе дәүләт фәнни үзәге]]''
| data-sort-value="2012" | 2012-07-16
| [[Обнинск]]
|-
| data-sort-value="1924" | 1924-11-21
| ''[[:d:Q27826742|Marat Moesaevitsj Gaziev]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''
| ''[[:d:Q195208|Stanislavski and Nemirovich-Danchenko Moscow Academic Music Theatre]]''<br/>''[[:d:Q115035|Perm Opera and Ballet Theatre]]''<br/>''[[:d:Q4351540|Пирем дәүләт хореография көллияте]]''
| data-sort-value="1988" | 1988-08-28
| [[Кишинёв]]
|-
| data-sort-value="1924" | 1924
| ''[[:d:Q29359029|Oleg Aleksandrovitsj Kolomoytsev]]''
|
| ''[[:d:Q1281618|сынчы]]''
|
| data-sort-value="1984" | 1984-07-14
| [[Краснодар]]
|-
| data-sort-value="1924" | 1924-12-21
| ''[[:d:Q113251422|Лебединский, Олег Сергеевич]]''
|
|
|
| data-sort-value="1987" | 1987-10-28
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1924" | 1924-01-19
| ''[[:d:Q117037379|Виктор Михайлович Котельников]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1924" | 1924-09-09
| ''[[:d:Q117050917|Իվան Ալամդարով]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| data-sort-value="1993" | 1993
|
|-
| data-sort-value="1925" | 1925-04-17
| ''[[:d:Q24351816|Nikolay Polivin]]''
|
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>[[шагыйрь]]
|
| data-sort-value="2007" | 2007-01-23
|
|-
| data-sort-value="1926" | 1926-08-18<br/>1929-08-18
| ''[[:d:Q4071348|Sergey Konstantinovitsj Aslanov]]''
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1926" | 1926-08-17
| [[Фәрит Рәхмүкев|Фәрит Рехмуков]]
| ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
| data-sort-value="2005" | 2005
| [[Уфа]]
|-
| data-sort-value="1926" | 1926-01-07
| ''[[:d:Q85681740|Фролов, Юрий Анисимович]]''
| ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''
|
|
| data-sort-value="2000" | 2000-07-16
| [[Киев]]
|-
| data-sort-value="1926" | 1926-08-02
| ''[[:d:Q106493295|Нестеренко Володимир Павлович]]''
|
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| ''[[:d:Q12104646|Zhytomyr Regional Ukrainian Music and Drama Theatre Ivan Kocherga]]''
| data-sort-value="2009" | 2009-04
|
|-
| data-sort-value="1927" | 1927-01-21
| ''[[:d:Q12552439|Mayya Zhyghaeva]]''
| ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
|
| data-sort-value="2017" | 2017-02-20
| [[Алматы]]
|-
| data-sort-value="1927" | 1927-03-18
| ''[[:d:Q20891985|Mark Tiourine]]''
|
|
|
| data-sort-value="2015" | 2015-07-30
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1927" | 1927-08-20
| ''[[:d:Q50289101|Semion Kazarov]]''
| ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q4258700|Lenenergo]]''
| data-sort-value="2000" | 2000-10-30
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1928" | 1928-05-18
| ''[[:d:Q4074567|Vasiliy Stepanovitsj Baboesjkin]]''
|
|
|
| data-sort-value="1985" | 1985-05-26
| [[Саликам]]
|-
| data-sort-value="1928" | 1928-07-08
| ''[[:d:Q4077420|Georgy Bannikov]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| data-sort-value="2010" | 2010-04-01
| [[Сарытау]]
|-
| data-sort-value="1928" | 1928-02-10
| ''[[:d:Q4143994|Lev Gorelik]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q9334029|сатирик]]''
|
| data-sort-value="2012" | 2012-10-14
| [[Сарытау]]
|-
| data-sort-value="1928" | 1928-09-02
| ''[[:d:Q4452399|Juriy Semjonovitsj Tatarinov]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''
| data-sort-value="2012" | 2012-01-27
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1928" | 1928-07-17
| ''[[:d:Q23071520|Kłara Abaszyna]]''
| ''[[:d:Q4331493|Odesa School of Theatre Arts]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''
| ''[[:d:Q4071724|Әстерхан драм театры]]''
| data-sort-value="2009" | 2009-09-20
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
|-
| data-sort-value="1928" | 1928-01-08
| ''[[:d:Q93584224|Nina Popova]]''
|
|
|
| data-sort-value="2016" | 2016-05-11
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1929" | 1929-05-06
| ''[[:d:Q21065079|Georgy Zhemchuzhin]]''
|
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
|
| data-sort-value="2015" | 2015-04-09
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1929" | 1929-08-25
| [[Наҗия Теркулова|Нәҗия Теркулова]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[җырчы]]
|
| data-sort-value="2016" | 2016-10-14
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value="1929" | 1929-12-06
| ''[[:d:Q32362336|Лескевич, Виктор Иосифович]]''
|
| ''[[:d:Q41583|тренер]]''
|
| data-sort-value="2005" | 2005-06-04
| [[Сарытау]]
|-
| data-sort-value="1929" | 1929-01-02
| ''[[:d:Q39040055|Lyudmila Tikhomirova]]''
|
| ''[[:d:Q41583|тренер]]''
|
| data-sort-value="2007" | 2007-11-21
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1929" | 1929-01-29
| ''[[:d:Q40006795|I. A. Rogov]]''
| ''[[:d:Q4304100|Россия биотехнология университеты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q4304100|Россия биотехнология университеты]]''
| data-sort-value="2017" | 2017-08-10
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1929" | 1929-03-27
| ''[[:d:Q55103870|Vyacheslav Timoshin]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| ''[[:d:Q4407739|Musical Comedy Theatre]]''
| data-sort-value="2006" | 2006-10-08
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1929" | 1929-11-10
| [[Габдерәхим Мөслинкин]]
| ''[[:d:Q125558396|Высшее военно-морское училище инженеров оружия]]''
|
| ''[[:d:Q43456|Совет армиясе]]''<br/>[[РФА КФҮ Органик һәм физик химия институты]]<br/>''[[:d:Q30274115|Бөтенрәсәй медицина техникасы фәнни-тикшеренү институты]]''
| data-sort-value="2017" | 2017-02-11
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930-10-06
| ''[[:d:Q4131160|Viktor Gavrilov]]''
| ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]''
| ''[[:d:Q15627169|профсоюз эшлеклесе]]''
|
| data-sort-value="2019" | 2019-06-25
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930-07-31
| ''[[:d:Q70251438|Богомолов, Борис Павлович]]''
|
| [[галим]]
|
| data-sort-value="2022" | 2022-11-12
|
|-
| data-sort-value="1931" | 1931-01-19
| ''[[:d:Q4222365|Vladimir Kitayev]]''
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''
|
| data-sort-value="2016" | 2016-09-01
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1931" | 1931-12-16
| ''[[:d:Q4269574|Vladimir Lunyov]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q737127|TsNIIMash]]''
| data-sort-value="2023" | 2023-11-01
|
|-
| data-sort-value="1931" | 1931-01-20
| ''[[:d:Q4421745|Владимир Скворцов]]''
| ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''
| [[математик]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
|
|-
| data-sort-value="1931" | 1931
| ''[[:d:Q18117383|Yury Gert]]''
| [[Вологда дәүләт педагогика университеты]]
| [[язучы]]
|
| data-sort-value="2003" | 2003-06-29
| [[Кливленд]]
|-
| data-sort-value="1931" | 1931-10-18
| ''[[:d:Q18278571|David Tyoply]]''
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| [[галим]]
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]
| data-sort-value="2025" | 2025-10-01
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1931" | 1931-02-06
| ''[[:d:Q24351927|Вячаслаў Цімафеевіч Горын]]''
| ''[[:d:Q2385041|Беларус авыл хуҗалыгы акдемиясе]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q4398054|Владимир Иванович Вернадский исемендәге Россия дәүләт халык хуҗалыгы университеты]]''<br/>''[[:d:Q41798395|Scientific and Practical Center of the National Academy of Sciences of Belarus on Animal Husbandry]]''
| data-sort-value="1994" | 1994-10-02
|
|-
| data-sort-value="1931" | 1931-04-04
| [[Равил Батыров]]
| ''[[:d:Q4146801|Үзбәкстан дәүләт сәнгать институты]]''
| ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''
|
| data-sort-value="2014" | 2014-12-26
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| data-sort-value="1931" | 1931-07-23
| ''[[:d:Q60734285|Nikita Bogdanov]]''
| ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]''
| ''[[:d:Q520549|геолог]]''
| ''[[:d:Q4135690|Geological Institute of the Russian Academy of Sciences]]''<br/>''[[:d:Q63349592|Institute of Lithosphere]]''<br/>''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]''
| data-sort-value="2003" | 2003-12-14
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1932" | 1932-10-01
| ''[[:d:Q85984817|Nikolai Styazhkin]]''
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| [[фәлсәфәче]]
|
| data-sort-value="1986" | 1986-03-07
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1933" | 1933-11-19
| ''[[:d:Q4087114|Vladimir Biryukov]]''
| [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
| data-sort-value="2021" | 2021-01-06
|
|-
| data-sort-value="1934" | 1934-09-13
| ''[[:d:Q4293339|Tamara Milashkina]]''
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q266569|рәссам-мультипликатор]]''
|
| data-sort-value="2024" | 2024-01-10
| [[Вена шәһәре|Вена]]
|-
| data-sort-value="1934" | 1934-08-01
| ''[[:d:Q17914001|Yuri Konobeev]]''
| ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
| ''[[:d:Q126824|Александр Ильич Лейпунский исемендәге Физика һәм энергетика институты — Россия Федерациясе дәүләт фәнни үзәге]]''<br/>''[[:d:Q976613|Obninsk Institute for Nuclear Power Engineering]]''
| data-sort-value="2023" | 2023-12-17
| [[Обнинск]]
|-
| data-sort-value="1934" | 1934-02-11
| ''[[:d:Q131765446|Жданов Владимир Фомич]]''
| ''[[:d:Q22080031|Сарытау өлкә сәнгать көллияте]]''<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''
| ''[[:d:Q304839|Abay Opera House]]''<br/>''[[:d:Q4059172|Academic Music College of the Moscow Conservatory]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
|
|
|-
| data-sort-value="1936" | 1936-10-09
| ''[[:d:Q18640627|Leonid Sheynkman]]''
|
| ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q22122536|boxing trainer]]''
|
| data-sort-value="2012" | 2012-01-13
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1936" | 1936-03-27
| ''[[:d:Q113005014|Vsevolod Egorov]]''
|
| ''[[:d:Q28389|сценарист]]''
|
| data-sort-value="2006" | 2006-08-31
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1937" | 1937-10-15
| ''[[:d:Q4415801|Vladimir Semyonov]]''
|
| [[композитор]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1937" | 1937-01-12
| ''[[:d:Q22919438|Adolf Iosifovitsj Sapozjnikov]]''
|
| [[галим]]
|
| data-sort-value="2015" | 2015-12-01
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1937" | 1937-12-30
| ''[[:d:Q70254479|Адров, Валерий Михайлович]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
| data-sort-value="2016" | 2016-12-06
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1937" | 1937-12-28
| ''[[:d:Q123594057|Լևոն Բաբայան]]''
|
| ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1937" | 1937-08-01
| ''[[:d:Q125472128|Борис Сергеевич Рожков]]''
|
|
|
|
|
|-
| data-sort-value="1937" | 1937-11-20
| ''[[:d:Q137584719|Станислав Гронский]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''
|
| data-sort-value="2025" | 2025-12-25
| [[Краснодар]]
|-
| data-sort-value="1938" | 1938-09-04
| ''[[:d:Q21183585|Kirill Nikonov]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]<br/>[[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q178333|Pavol Jozef Šafárik University in Košice]]''<br/>''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''<br/>''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''<br/>''[[:d:Q4392982|Religiovedeniie (Religious Studies)]]''
| data-sort-value="2015" | 2015-10-11
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1938" | 1938-10-29
| ''[[:d:Q120281124|Демахин, Юрий Васильевич]]''
|
|
|
| data-sort-value="2023" | 2023-03-29
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1939" | 1939-09-05
| ''[[:d:Q19843980|Gennadij Glinin]]''
|
| [[галим]]
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]
| data-sort-value="2012" | 2012
|
|-
| data-sort-value="1940" | 1940-05-17
| ''[[:d:Q4236960|Violetta Kosheva]]''
| [[Волгоград дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1940" | 1940
| ''[[:d:Q4237800|Boris Krasilnikov]]''
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
|
| data-sort-value="2022" | 2022-05-05
|
|-
| data-sort-value="1941" | 1941-03-26
| [[Абдулла Дубин]]
|
| ''[[:d:Q270389|яңалыклар алып баручы]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1941" | 1941-07-06
| ''[[:d:Q4082973|Felix Beloyartsev]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| [[хирург]]
| ''[[:d:Q4201752|Institute of Theoretical and Experimental Biophysics]]''
| data-sort-value="1985" | 1985-12-17
| [[Пущино]]
|-
| data-sort-value="1941" | 1941-08-21
| ''[[:d:Q15060711|Ярилин, Александр Александрович]]''
| ''[[:d:Q4318620|Идел буе медицина тикшеренү университеты]]''
| [[галим]]
|
| data-sort-value="2013" | 2013-08-27
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1941" | 1941-09-18
| ''[[:d:Q42296787|Vyacheslav Andreev]]''
|
| ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q32637|Россия фәннәр академиясенең Абрам Фёдорович Иоффе исемендәге Физика-техника институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]]
|
|
|-
| data-sort-value="1941" | 1941-09-03
| ''[[:d:Q47452774|Александр Евгеньевич Чучин]]''
| ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]''
| [[галим]]
|
| data-sort-value="2021" | 2021-08-04
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1941" | 1941-09-30
| ''[[:d:Q94647764|Viktor Pogozhev]]''
|
| ''[[:d:Q16004431|competitive diver]]''
|
| data-sort-value="1996" | 1996-11-30
|
|-
| data-sort-value="1942" | 1942-07-11
| ''[[:d:Q12161222|Тимошко, Тамара Михайловна]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1942" | 1942-07-27
| ''[[:d:Q15081062|Виктор Севастьянов]]''
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]<br/>''[[:d:Q4402649|Владимир Фёдорович Уткин исемендәге Рязань дәүләт радиотехника университеты]]''
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
| data-sort-value="2020" | 2020-12-13
| [[Йошкар-Ола]]
|-
| data-sort-value="1942" | 1942-02-21
| ''[[:d:Q19619198|Yury Markin]]''
|
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''
|
| data-sort-value="2022" | 2022-12-19
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1942" | 1942-05-02
| ''[[:d:Q76152327|Alexander Terentiev]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1944" | 1944-11-22
| ''[[:d:Q4393364|Vladimir Repik]]''
|
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]''
|
| data-sort-value="2012" | 2012-03-31
| ''[[:d:Q2619304|Brovary Raion]]''
|-
| data-sort-value="1944" | 1944-10-08
| [[Люция Абдуллаева]]
|
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры]]<br/>[[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]]<br/>[[Оренбург дәүләт татар драма театры|Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур дәүләт татар драма театры]]
|
|
|-
| data-sort-value="1945" | 1945-03-19
| ''[[:d:Q1997837|Vladimir Andreev]]''
|
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1945" | 1945-11-17
| ''[[:d:Q4251919|Михаил Лабунец]]''
| ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>[[Төньяк Кавказ эчке гаскәрләр хәрби институты]]
|
| ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]''
| data-sort-value="2024" | 2024-04-30
| [[Новочеркасск]]
|-
| data-sort-value="1945" | 1945-11-16
| ''[[:d:Q17154782|Yury Suzdaltsev]]''
|
| ''[[:d:Q10843402|йөзүче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1945" | 1945-07-01
| ''[[:d:Q51670346|Виктория Анатольевна Ларионова]]''
|
|
|
|
|
|-
| data-sort-value="1946" | 1946-12-10
| [[Алекс Баттлер]]
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q1191132|Нагоя университеты]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1946" | 1946-11-18
| ''[[:d:Q7910847|Valentina Battler]]''
|
| ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''<br/>[[язучы]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1946" | 1946-12-12
| ''[[:d:Q15065967|Rasjid Dominov]]''
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1946" | 1946-06-05
| ''[[:d:Q20051206|Aleksandr Abramov]]''
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''
| [[математик]]
|
| data-sort-value="2015" | 2015-05-24
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1946" | 1946-09-25
| ''[[:d:Q30889384|Shamil Sirazhetdinov]]''
|
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1946" | 1946
| ''[[:d:Q99514994|Rashid Raufovich Dominov]]''
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1946" | 1946-08-07
| ''[[:d:Q133263790|Рөстәм Абдуллаев]]''
| ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''<br/>[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]]<br/>[[Оренбург дәүләт татар драма театры|Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур дәүләт татар драма театры]]<br/>''[[:d:Q4336189|Orenburg State Institute of Arts]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1947" | 1947-02-23
| ''[[:d:Q893662|Boris Kuznetsov]]''
| ''[[:d:Q4122948|Волгоград дәүләт физик культура академиясе]]''
| ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''
|
| data-sort-value="2006" | 2006-05-03
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1947" | 1947-09-01
| ''[[:d:Q4293021|Yury Mikitenko]]''
|
| [[язучы]]
| ''[[:d:Q786280|Басан Бадьминович Городовиков исемендәге Калмык дәүләт университеты]]''
| data-sort-value="2011" | 2011-01-06
| [[Элиста]]
|-
| data-sort-value="1947" | 1947
| ''[[:d:Q12561582|Сағын-герей Байменов]]''
|
|
|
|
|
|-
| data-sort-value="1947" | 1947-07-14
| ''[[:d:Q25778314|Tatyana Dmitrievna Zinchenko]]''
|
| ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''
| ''[[:d:Q4201826|РФА Идел бассейны экологиясе институты]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1948" | 1948-12-19
| ''[[:d:Q4167007|Vladimir Dorokhin]]''
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q2675537|music teacher]]''<br/>[[композитор]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1948" | 1948-05-28
| ''[[:d:Q4429217|Oleg Michaylovitsj Sorokin]]''
| ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
| [[композитор]]
|
| data-sort-value="2013" | 2013-01-24
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1948" | 1948-10-10
| ''[[:d:Q4469202|German Ugryumov]]''
| ''[[:d:Q1412751|Azerbaijan Higher Military Naval School]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| data-sort-value="2001" | 2001-05-31
| ''[[:d:Q4495489|Khankala]]''
|-
| data-sort-value="1948" | 1948-05-15
| ''[[:d:Q5617564|Vladimir Jarmolenko]]''
| ''[[:d:Q2092640|Lithuanian University of Health Sciences]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1948" | 1948-06-29
| ''[[:d:Q12104208|Lev Etinher]]''
| ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]''
| [[композитор]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1948" | 1948-04-08
| ''[[:d:Q12166425|Vladimir Fursov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
| data-sort-value="1984" | 1984
| Әстерхан
|-
| data-sort-value="1948" | 1948-10-02
| ''[[:d:Q19909418|Vyacheslav Zaytsev]]''
|
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]''<br/>''[[:d:Q17281153|авыл хуҗалыгы фәннәре докторы]]''<br/>[[профессор]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1949" | 1949-04-29
| ''[[:d:Q15064664|Leonid Botsjkarjov]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]
|
|
|-
| data-sort-value="1949" | 1949-11-11
| ''[[:d:Q99194321|Яўген Аляксандравіч Якаўлеў]]''
| ''[[:d:Q815268|Беларус милли техника университеты]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
| ''[[:d:Q56254249|Віцебскграмадзянпраект]]''<br/>''[[:d:Q59860915|Нацыянальны дызайн-цэнтр]]''<br/>''[[:d:Q17043275|Інстытут будаўніцтва і архітэктуры АН БССР]]''<br/>''[[:d:Q56877922|Белдзіпрамясамалпрам]]''<br/>''[[:d:Q2621941|Belarusfilm]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1951" | 1951-10-13
| ''[[:d:Q131310141|Васюков, Владимир Львович]]''
| ''[[:d:Q4407686|Санкт-Петербург хәрби-диңгез институты]]''<br/>''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]''
|
|
|
|
|-
| data-sort-value="1952" | 1952-07-26
| ''[[:d:Q441381|Lyudmila Maslakova]]''
|
| ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1952" | 1952-10-29
| ''[[:d:Q4348755|Igor Penya]]''
|
| [[җырчы]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1952" | 1952
| ''[[:d:Q135034684|Vitalij Èdmundovič Ozolin‘š]]''
|
|
|
|
|
|-
| data-sort-value="1952" | 1952-04-20
| ''[[:d:Q139376146|Алла Андреевна Засухина]]''
|
| ''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]''<br/>''[[:d:Q42331265|гимнастика тренеры]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1953" | 1953-10-23
| ''[[:d:Q21088196|Valery Alekseyev]]''
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
|
|
|-
| data-sort-value="1953" | 1953-03-12
| ''[[:d:Q27919823|Mikhail Sukharev]]''
|
| ''[[:d:Q10843402|йөзүче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1953" | 1953-02-05
| ''[[:d:Q60055530|Aleksandr Klykanov]]''
| [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]<br/>''[[:d:Q4366447|П. А. Столыпин ис. Идел буе идарә итү институты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1954" | 1954-01-16
| ''[[:d:Q1976565|Vasili Zhupikov]]''
| ''[[:d:Q4122948|Волгоград дәүләт физик культура академиясе]]''
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
| data-sort-value="2015" | 2015-06-07
| [[Подольск]]
|-
| data-sort-value="1955" | 1955-02-21
| ''[[:d:Q21856995|Sergey Karpenko]]''
| ''[[:d:Q4304158|Мәскәү тарих-архив институты]]''
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
|
|
|-
| data-sort-value="1955" | 1955-09-23
| ''[[:d:Q86607210|Куличенко, Александр Николаевич]]''
| ''[[:d:Q4408455|Сарытау дәүләт медицина университеты]]''
|
| ''[[:d:Q19909110|Microbe]]''<br/>''[[:d:Q113409182|Ставропольский противочумный институт]]''<br/>''[[:d:Q4439013|Ставрополь дәүләт медицина университеты]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1956" | 1956-05-18
| ''[[:d:Q4493906|Aleksandr Fedorov]]''
| ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1956" | 1956-02-15
| ''[[:d:Q60677526|Anatoly Petrov]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1957" | 1957-06-13
| [[Ринат Дасаев|Dasaev Rinat]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''<br/>''[[:d:Q2445218|goalkeeper coach]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1958" | 1958-04-01
| ''[[:d:Q32362576|Vitalij Pisjtsjalnikov]]''
|
| ''[[:d:Q41583|тренер]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1958" | 1958
| ''[[:d:Q112494461|Aleksandr Aleksandrovič Čerëmin]]''
|
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1958" | 1958-07-02
| ''[[:d:Q120637902|Sergei Bendt]]''
|
| [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
| data-sort-value="2007" | 2007-03-15
|
|-
| data-sort-value="1959" | 1959-12-18
| ''[[:d:Q4154098|Nikolay Daykhes]]''
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| ''[[:d:Q4397981|Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1959" | 1959-05-05
| ''[[:d:Q28703197|Абраменко Ирина Викторовна]]''
|
| [[галим]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1960" | 1960-06-08
| ''[[:d:Q4307871|Ruslan Muratov]]''
| ''[[:d:Q4071723|М.П. Мусоргский ис. Әстерхан музыка көллияте]]''<br/>[[Әстерхан дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q1075651|keyboardist]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1960" | 1960-01-03
| ''[[:d:Q108665190|Aleksandr Ponomaryov]]''
| ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q47492700|theatre maker]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''
|
| data-sort-value="2024" | 2024-04-18
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1961" | 1961-08-17
| [[Ренат Дәүләтьяров]]
|
| ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1961" | 1961-12-12
| ''[[:d:Q4250269|Лев Израилевич Кушнир]]''
| [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]]
| ''[[:d:Q486748|пианист]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1961" | 1961-08-17
| ''[[:d:Q4382720|Sergey Pryadkin]]''
|
| ''[[:d:Q1130252|sporting director]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1961" | 1961-08-24
| ''[[:d:Q117477877|Anatoli Tainkin]]''
|
|
|
|
|
|-
| data-sort-value="1962" | 1962-05-08
| ''[[:d:Q52554838|Бутин, Александр Валерианович]]''
| ''[[:d:Q4243515|Кубан дәүләт технология университеты]]''
| [[галим]]
|
| data-sort-value="2015" | 2015-05-01
|
|-
| data-sort-value="1962" | 1962-06-10
| ''[[:d:Q60835555|Aleksandr Bashkin]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]<br/>''[[:d:Q4397991|Бөтенрусия дәүләт юстиция университеты]]''
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
|
|
|-
| data-sort-value="1963" | 1963-10-26
| ''[[:d:Q60445162|Leonid Ogul]]''
| [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1964" | 1964-06-19
| ''[[:d:Q19910730|Oleg Polumordvinov]]''
| [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1965" | 1965-02-14
| ''[[:d:Q4125209|Sergey Vorobyov]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1965" | 1965-05-09
| ''[[:d:Q4150484|Aleksandr Gruzdev]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q11481802|dub actor]]''<br/>''[[:d:Q488205|автор-башкаручы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1966" | 1966-06-28
| ''[[:d:Q4087112|Vitaly Biryukov]]''
| ''[[:d:Q4439029|Ставрополь дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1966" | 1966-01-11
| ''[[:d:Q15071041|Sergey Lebedev]]''
| ''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''
| [[офицер]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1967" | 1967-01-24
| ''[[:d:Q1048828|Andrei Belyanin]]''
|
| [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q18844224|язучы-фантаст]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1967" | 1967-06-10
| ''[[:d:Q3738800|Galina Beloglazova]]''
|
| ''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1967" | 1967-11-13
| ''[[:d:Q4311956|Igor Nadzhiev]]''
| ''[[:d:Q4071723|М.П. Мусоргский ис. Әстерхан музыка көллияте]]''
| [[композитор]]<br/>[[җырчы]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1968" | 1968
| ''[[:d:Q133065656|Sergey Ardin]]''
|
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1969" | 1969-06-01
| ''[[:d:Q18031619|Oleg Tselovalnikov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q859528|футбол хөкемчесе]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1969" | 1969-12-25
| ''[[:d:Q60050689|Shipitsin Andrej Olegovich]]''
|
|
|
|
|
|-
| data-sort-value="1969" | 1969-09-28
| ''[[:d:Q133590788|Vadislav Nekljaev]]''
|
| [[Jurnalist|журналист]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1970" | 1970-10-08
| ''[[:d:Q28665566|Aleksey Vodovozov]]''
| ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''
| ''[[:d:Q8246794|блогер]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q2419397|терапевт]]''<br/>''[[:d:Q4459623|таксикулыг]]''<br/>''[[:d:Q1201260|хәрби табиб]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]''<br/>''[[:d:Q17433421|фәнни журналис]]''
| ''[[:d:Q658909|Lenta.ru]]''<br/>''[[:d:Q923077|Radio RSN]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1970" | 1970-05-30
| ''[[:d:Q32362411|Aleksandr Krotov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1970" | 1970-07-05
| ''[[:d:Q55102685|Oleg Olegovitsj Ponoekalin-Soevorov]]''
|
| ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[Клоун|кылавын]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1970" | 1970-03-19
| ''[[:d:Q84721940|Козулев, Дмитрий Владимирович]]''
|
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| data-sort-value="1993" | 1993-03-26
| [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]]
|-
| data-sort-value="1971" | 1971-06-08
| ''[[:d:Q2025119|Lev Voronin]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1971" | 1971-04-03
| [[Анастасия Заворотнюк]]
| ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''<br/>[[Әстерхан дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''
|
| data-sort-value="2024" | 2024-05-29
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1971" | 1971-09-12
| ''[[:d:Q4198612|Mikhail Izmaylov]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1971" | 1971-07-07
| [[Дмитрий Кобылкин]]
| ''[[:d:Q4476703|Урал идарә институты]]''<br/>[[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1971" | 1971-09-23
| ''[[:d:Q15079217|Oleg Pakholkov]]''
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1971" | 1971-03-24
| ''[[:d:Q107097476|Валерий Солодчук]]''
|
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1972" | 1972-03-21
| ''[[:d:Q1517429|Oleg Shein]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q15627169|профсоюз эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[укытучы]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q482980|автор]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1972" | 1972-04-26
| ''[[:d:Q4104049|Варфоломей (Петров)]]''
|
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1973" | 1973-08-05
| ''[[:d:Q4151668|Pjotr Anatoljewitsch Guschwin]]''
| [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1973" | 1973-01-30
| ''[[:d:Q4403748|Aleksandr Savvin]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q4376232|Изге Тихон Православ гуманитар университеты]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1973" | 1973-08-23
| ''[[:d:Q21638471|Алена Губанова]]''
| ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1973" | 1973-09-15
| ''[[:d:Q56000855|Elena Nikitina]]''
|
| [[язучы]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1974" | 1974
| ''[[:d:Q4233338|Karen Kornienko]]''
|
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1974" | 1974-09-04
| ''[[:d:Q16486978|Jan Bokszczanin]]''
| ''[[:d:Q1340262|Фредерик Шопен исемендәге музыкаль унверситет]]''<br/>''[[:d:Q860527|University of North Texas]]''
| ''[[:d:Q765778|органист]]''<br/>[[профессор]]
| ''[[:d:Q1340262|Фредерик Шопен исемендәге музыкаль унверситет]]''<br/>''[[:d:Q9371175|Warsaw Chamber Opera]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1974" | 1974-02-27
| ''[[:d:Q22919484|Игорь Мартынов]]''
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
|
|
|-
| data-sort-value="1974" | 1974-08-13
| ''[[:d:Q108905091|Rinat Ayupov]]''
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1975" | 1975-12-01
| ''[[:d:Q2272984|Sergey Lagodinsky]]''
| ''[[:d:Q49127|Җон Кеннеди ис. идарә итү мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q4127363|Yale World Fellows]]''
| [[хокук белгече]]<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1977" | 1977
| ''[[:d:Q125490673|Maxim Dubinin]]''
|
| ''[[:d:Q62515196|OpenStreetMap contributor]]''
| ''[[:d:Q61740238|NextGIS]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1978" | 1978-09-01
| ''[[:d:Q2024854|Pavel Bashkin]]''
| ''[[:d:Q4122948|Волгоград дәүләт физик культура академиясе]]''
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
| ''[[:d:Q4096348|HC Meshkov Brest]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1978" | 1978-07-09
| ''[[:d:Q2375843|Dmitri Dyuzhev]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1979" | 1979-06-18
| ''[[:d:Q13845588|Antoni]]''
| ''[[:d:Q4376232|Изге Тихон Православ гуманитар университеты]]''
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1980" | 1980-02-07
| ''[[:d:Q4149791|Aleksandr Gritsenko]]''
|
| [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
| data-sort-value="2022" | 2022-07-08
| [[Ступино]]
|-
| data-sort-value="1980" | 1980-07-29
| ''[[:d:Q6959587|Nail Magzhanov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1980" | 1980-08-02
| ''[[:d:Q7938410|Vladimir Komarov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1980" | 1980-01-30
| ''[[:d:Q18217535|Artyom Kulikov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1981" | 1981-05-09
| ''[[:d:Q4341594|Olga Andreevna Pavlovets]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1981" | 1981-01-23
| ''[[:d:Q20355096|Grigory Melkonyants]]''
| [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]
| ''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>[[хокук белгече]]
| ''[[:d:Q1434266|Golos]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1981" | 1981-09-09
| ''[[:d:Q26776909|Danil Chernov]]''
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1981" | 1981-05-27
| ''[[:d:Q84725613|Куатбаев, Галим Мухамбетгалиевич]]''
|
|
|
| data-sort-value="2000" | 2000-03-01
| ''[[:d:Q856410|Шатой районы]]''
|-
| data-sort-value="1981" | 1981-03-11
| ''[[:d:Q119814258|أندريه أندريفيتش سيزوف]]''
|
|
|
|
|
|-
| data-sort-value="1982" | 1982-07-04
| ''[[:d:Q861053|Yelena Shalamova]]''
|
| ''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1983" | 1983-07-01
| ''[[:d:Q942234|Yelena Dmitriyeva]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1983" | 1983-07-03
| ''[[:d:Q4351646|Irina Perova]]''
| ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1983" | 1983-02-27
| ''[[:d:Q11729180|Julia Kalinovskaya]]''
|
| ''[[:d:Q13382576|ишүче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1983" | 1983-02-25
| ''[[:d:Q20687636|Artem Yachmennikov]]''
| [[Рус балеты академиясе]]
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1983" | 1983-12-14
| ''[[:d:Q50281030|Waldemar Feifer]]''
|
| ''[[:d:Q7042855|монтажчы]]''<br/>''[[:d:Q222344|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1983" | 1983-06-30
| [[Альберт Җәлилов (1983)|Альберт Җәлилов]]
| [[Әстерхан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1984" | 1984-10-06
| ''[[:d:Q265486|Emiliya Turey]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1984" | 1984-07-17
| ''[[:d:Q3427984|Oxana Koroleva]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1984" | 1984-10-04
| ''[[:d:Q10481596|Sergei Troyan]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1984" | 1984-01-12
| ''[[:d:Q16942313|Aleksandra Tomnikova]]''
| ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]''
| ''[[:d:Q13382566|каноэда ишүче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1984" | 1984-02-01
| ''[[:d:Q39388715|Агафонова, Екатерина Андреевна]]''
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
| ''[[:d:Q1479649|REN TV]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1984" | 1984
| ''[[:d:Q133079680|Witali Blum]]''
|
| ''[[:d:Q7888586|мөһәндис-химик]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1985" | 1985-07-19
| ''[[:d:Q6386|Darya Pishchalnikova]]''
|
| ''[[:d:Q13381689|discus thrower]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1985" | 1985-10-28
| ''[[:d:Q4172904|Aleksandr Yevdokimov]]''
|
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1985" | 1985-05-09
| ''[[:d:Q6740177|Maksim Gleykin]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1985" | 1985-04-17
| ''[[:d:Q22283634|Valentin Buzmakov]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1986" | 1986-11-18
| [[Динара Гыйматова|Dinara Gimatova]]
|
| ''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1986" | 1986-02-27
| ''[[:d:Q4715492|Aleksandr Golubev]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1986" | 1986
| ''[[:d:Q111723713|Lilly Jørstad]]''
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q279724|University of Tromsø – The Arctic University of Norway]]''<br/>''[[:d:Q1782545|Conservatorio Luigi Cherubini]]''
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1986" | 1986-04-01
| ''[[:d:Q119789536|Yulia Volkodav]]''
|
| ''[[:d:Q8246794|блогер]]''<br/>''[[:d:Q96045115|copywriter]]''<br/>''[[:d:Q4110598|видеоблогер]]''<br/>[[язучы]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1986" | 1986-05-15
| ''[[:d:Q125592011|Roman Fomin]]''
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| ''[[:d:Q1503571|Маяковский театры]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1986" | 1986-04-24
| ''[[:d:Q135395384|Kornelia Mango]]''
|
| [[җырчы]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-11-13
| ''[[:d:Q4270846|Aleksandra Lychaguina]]''
|
| ''[[:d:Q13382533|taekwondo athlete]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-07-21
| ''[[:d:Q4715327|Aleksandr Nikolayevich Ivanov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-04-04
| ''[[:d:Q7453805|Sergei Sinyayev]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-09-27
| ''[[:d:Q18246854|Alexey Nekrasov]]''
|
| ''[[:d:Q13382576|ишүче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-08-21
| ''[[:d:Q22283687|Yury Orlov]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-03-25
| ''[[:d:Q27929570|Anna Botova]]''
| [[Россия халыклар дуслыгы университеты]]
| ''[[:d:Q4610556|модель]]''<br/>[[җырчы]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-05-14
| ''[[:d:Q97658974|Anton Anosov]]''
|
|
|
|
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-03-25
| ''[[:d:Q108708548|Aleksei Leonov]]''
|
| ''[[:d:Q890527|archer]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1988" | 1988-02-02
| ''[[:d:Q514709|Gulnafis Aitmukhambetova]]''
|
| ''[[:d:Q13382533|taekwondo athlete]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1988" | 1988-07-06
| ''[[:d:Q1163940|Daniil Shishkaryov]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1988" | 1988-03-22
| ''[[:d:Q15924927|Inal Aflitulin]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1988" | 1988-02-24
| ''[[:d:Q39083608|LeBwa]]''
|
| ''[[:d:Q4379701|professional gamer]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1988" | 1988-12-08
| ''[[:d:Q114701720|Алексей Николаевич Калмыков]]''
|
| [[офицер]]
|
| data-sort-value="2022" | 2022-04-11
| [[Мариуполь]]
|-
| data-sort-value="1988" | 1988-05-01
| ''[[:d:Q128789102|Anna Goldes]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q47541952|продюсер]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1989" | 1989-06-05
| ''[[:d:Q20987651|Natalia Sokolovskaya]]''
|
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1989" | 1989-02-09
| ''[[:d:Q106689611|Vyacheslav Makarov]]''
|
| ''[[:d:Q245068|кәмитче]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1989" | 1989-04-30
| [[Азамат Айталиев]]
|
| ''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q8246794|блогер]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1989" | 1989
| ''[[:d:Q133396086|Ekaterina Panina]]''
|
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1990" | 1990-03-25
| ''[[:d:Q7035086|Nikita Mertsalov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1990" | 1990-12-08
| ''[[:d:Q8053126|Yevgeni Igorevich Panfilov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1991" | 1991-03-04
| ''[[:d:Q4715069|Aleksandr Bolonin]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1991" | 1991-12-02
| ''[[:d:Q6415245|Kirill Lapidus]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1991" | 1991-05-21
| ''[[:d:Q6740130|Maksim Aleksandrovich Potapov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1991" | 1991-04-14
| ''[[:d:Q7380996|Ruslan Gazzayev]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1991" | 1991-02-25
| ''[[:d:Q8061581|Yuri Pugachyov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1991" | 1991-06-29
| ''[[:d:Q16233940|Sergey Kudinov]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1991" | 1991-09-21
| ''[[:d:Q16234263|Vladislav Tselovalnikov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q859528|футбол хөкемчесе]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1991" | 1991-02-21
| ''[[:d:Q18164892|Nikita Godenov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1991" | 1991-09-09
| ''[[:d:Q28498209|Jaroslav Kiselev]]''
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1991" | 1991-07-31
| ''[[:d:Q51735086|Sergey Semyonov]]''
|
| ''[[:d:Q23038345|википедияче]]''<br/>''[[:d:Q41546637|викимедиачы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1991" | 1991-10-05
| ''[[:d:Q106074094|Kristina Tarasova]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1992" | 1992-05-20
| ''[[:d:Q55819697|Yulia Khavronina]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1992" | 1992-07-10
| ''[[:d:Q60463595|Oksana Voevodina]]''
| ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''
| ''[[:d:Q4610556|модель]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1993" | 1993-02-14
| ''[[:d:Q7943805|Vyacheslav Krotov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1993" | 1993-02-19
| ''[[:d:Q20745201|Maria Rachiteleva]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1993" | 1993-12-31
| ''[[:d:Q104056057|Denis Vasilev]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1994" | 1994-02-10
| ''[[:d:Q21101790|Anna Andreevna Kornetskaya]]''
|
| ''[[:d:Q23892384|trampoline gymnast]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1994" | 1994-09-25
| ''[[:d:Q43478321|Ekaterina Matlashova]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1995" | 1995-09-05
| ''[[:d:Q24450599|Aleksei Pavlishin]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1996" | 1996-11-29
| ''[[:d:Q20982864|Nikolai Yastrebov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1996" | 1996-06-25
| ''[[:d:Q28935100|Karina Sisenova]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1996" | 1996-01-14
| ''[[:d:Q96646839|Aleksandr Ermakov]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1997" | 1997-09-29
| [[Луара Айрапетян]]
|
| [[җырчы]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1997" | 1997-03-13
| ''[[:d:Q19972663|Dauren Shadiyev]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1998" | 1998-03-25
| ''[[:d:Q21093433|Darya Gerzanich]]''
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1998" | 1998-07-20
| ''[[:d:Q27049357|Aleksandr Butenko]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1998" | 1998-03-23
| [[Карина Сабирова]]
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1998" | 1998-05-23
| ''[[:d:Q56285022|Dmitri Saganovich]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1999" | 1999-06-22
| ''[[:d:Q24450601|Dmitri Lesnikov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1999" | 1999-02-13
| ''[[:d:Q43479605|Anna Shaposhnikova]]''
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1999" | 1999-03-06
| ''[[:d:Q56754163|Milana Tazhenova]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1999" | 1999-11-01
| ''[[:d:Q63308580|Vladislav Yampolsky]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1999" | 1999-02-25
| ''[[:d:Q136756839|Святлана Крамнёва]]''
|
|
|
|
|
|-
| data-sort-value="2000" | 2000-07-24
| ''[[:d:Q50807717|Ilya Azyavin]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="2001" | 2001-06-06
| ''[[:d:Q52634484|Danila Vedernikov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="2001" | 2001-07-31
| ''[[:d:Q63310322|Artur Karpov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="2001" | 2001-12-20
| ''[[:d:Q133284847|Timur Magomedov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="2003" | 2003-01-21
| ''[[:d:Q120279729|Polina Łukina]]''
|
| ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="2003" | 2003-04-17
| ''[[:d:Q128210365|Artyom Kasimov]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="2003" | 2003-10-21
| ''[[:d:Q139470405|Анна Артёмовна Раздолгина]]''
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="2005" | 2005-03-24
| ''[[:d:Q125549470|Anton Roshchin]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
|
| [[Гөлсем Мөхәммәдова]]
|
|
|
|
| [[Казан]]
|-
|
| ''[[:d:Q15992722|Яковлев, Андрей Яковлевич]]''
|
|
|
|
|
|-
|
| ''[[:d:Q65173563|Мануил Сеферов]]''
|
|
|
|
|
|-
|
| [[Габдрахман Минский]]
|
|
|
|
| [[Казан]]
|-
|
| ''[[:d:Q120859153|Հովսեփ Հովհաննիսյան]]''
|
| ''[[:d:Q175151|басмаханәсе]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
| data-sort-value="1862" | 1862
| [[Санкт-Петербург]]
|}
{{Wikidata list end}}
== Татар матбугаты ==
{{Wikidata list|sparql=SELECT DISTINCT ?item WHERE {
OPTIONAL { }
?item wdt:P407 wd:Q25285.
OPTIONAL { }
?item wdt:P131 wd:Q3927.
} ORDER BY DESC (?itemLabel)
|columns=label
|sort=label
|autolist=fallback
|row_template=subst:Wikidata list/Тамгалы исемлек
|skip_table=1
|col_count=3
}}
* [[Туп (журнал)|«Туп»]]
* [[Азат халык (гәҗит)|Азат халык]]
* [[Азат ханым (журнал)|Азат ханым]]
* [[Борһане тәрәкъкый (гәҗит)|Борһане тәрәкъкый]]
* [[Идел (газета, 1990–2019)|Идел]]
* [[Ирек (гәҗит, Әстерхан)|Ирек]]
* [[Ислах (гәҗит)|Ислах]]
* [[Кызыл Идел (гәҗит, Әстерхан)|Кызыл Идел]]
* [[Кызыл ил (гәҗит)|Кызыл ил]]
* [[Көч (гәҗит)|Көч]]
* [[Ленин байрагы (гәҗит, Әстерхан)|Ленин байрагы]]
* [[Мизан (гәҗит)|Мизан]]
* [[Мәгариф (журнал, Әстерхан)|Мәгариф]]
* [[Сарай (гәҗит)|Сарай]]
* [[Тартыш (гәҗит)|Тартыш]]
* [[Хак (гәҗит)|Хак]]
* [[Халык (гәҗит)|Халык]]
* [[Халык мәгарифе (журнал)|Халык мәгарифе]]
* [[Хәмият (гәҗит)|Хәмият]]
* [[Ялкын (гәҗит)|Ялкын]]
* [[Яшь коммунар (гәҗит, Әстерхан)|Яшь коммунар]]
* [[Әстерхан дәүләт татар драма театры (журнал)|Әстерхан дәүләт татар драма театры]]
{{Wikidata list end}}
==Мәчетләр==
{{төп мәкалә|Әстерхан өлкәсе мөселманнарының төбәк Диния нәзарәте}}
{{төп мәкалә|Хәҗитархан шәһәренең тарихый мәсҗидләре}}
<gallery>File:Астрахань. Черная мечеть.jpg|«[[Кара мәчет (Әстерхан)|Кара мәчет]]»
File:Астрахань. Красная мечеть.JPG|«[[Үзәк мәчет (Әстерхан)|Кызыл (Үзәк) мәчет]]»
File:Астрахань. Белая мечеть.JPG|«[[Ак мәчет (Әстерхан)|Ак мәчет]]»
File:Нугай мәчете (Әстерхан).JPG|[[Нугай мәчете (Әстерхан)|Нугай мәчете]]
File:Персидская мечеть в Астрахани.jpg|Фарсы мәчете
File:Бакы-мечеть (Криушинская).jpg|Бакы (Криуши) мәчете
</gallery>
== Моны да карагыз ==
* [[Габдулла Тукай һәйкәле (Әстерхан)|Габдулла Тукай һәйкәле]] (2013)
* [[Муса Җәлил һәйкәле (Әстерхан)|Муса Җәлил һәйкәле]] (2017)
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
{{Әстерхан өлкәсе}}{{Россиянең зур шәһәрләре}}{{Татарлар саны буенча Россия торак пунктлары}}{{Габдулла Тукай}}
[[Төркем:Әстерхан өлкәсе]]
[[Төркем:Әстерхан өлкәсе шәһәрләре]]
[[Төркем:Россия субъектлары башкалалары]]
[[Төркем:Әстерхан]]
[[Төркем:Хезмәт даны шәһәрләре]]
[[Төркем:Алтын Урда шәһәрләре]]
rfulouxtzwo3tjrgh2v84bxzs0rm3v2
Чаллы
0
24978
5987658
5970752
2026-07-29T04:14:21Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987658
wikitext
text/x-wiki
{{twinCYR|Yar Çallı}}
{{мәгънәләр|Чаллы (мәгънәләр)}}
{{ТП
|халәт = шәһәр
|татар исеме = Чаллы<br/>[[Рәсем:Энтузиастлар бульвары2.jpg|350px]]
|чын исем = Набережные Челны
|ил = Россия
|герб = Яр Чаллы шәһәре гербы
|описание герба = Coat of Arms of Naberezhnye Chelny (Tatarstan).svgЯр Чаллы шәһәре гербы
|байрак = Яр Чаллы шәһәре байрагы
|описание флага = Flag of Naberezhnye Chelny (Tatarstan).png
|герб киңлеге = 170
|байрак киңлеге = 170
|lat_deg = 55|lat_min = 42|lat_sec =
|lon_deg = 52|lon_min =20 |lon_sec =
|CoordAddon =
|CoordScale =
|ЯндексХарита = http://maps.yandex.ru/map_search.xml?map=5&lay=28&id=2438
|ил харитасы зурлыгы = 350
|төбәк харитасы зурлыгы = 350
|район харитасы зурлыгы =
|төбәк төре = Җөмһүрият
|төбәк = Татарстан
|төбәк җәдвәлдә =
|район төре =
|район =
|район җәдвәлдә =
|җәмгыять төре =
|җәмгыять =
|җәмгыять таблицада =
|ил харитасы =
|төбәк харитасы =
|район харитасы =
|эчке бүленеш = 3 район: Автозавод, Үзәк, Комсомол
|башлык төре = Шәһәр башлыгы
|башлык = [[Наил Мәһдиев|Мәһдиев Наил Гамбәр улы]]
|нигезләү датасы = 1626 ел
|беренче телгә алу = 1172 ел
|элеккеге исемнәр = '''Брежнев''' 1982 елдан 1988 елга кадәр
|халәт =
|мәйдан = 171
|биеклек төре =
|ТП мәркәзе биеклеге =
|климат = уртача
|рәсми тел =
|халык саны = 513 242
|исәп елы = 2010
|халык тыгызлыгы = 2970
|агломерация = 1,1 млн
|милли состав = [[татарлар]] – 47,4% <br />[[руслар]] – 44,9%<br />[[чуашлар]] – 1,9%<br />[[украиннар]] – 1,3%<br />[[башкортлар]] – 1,2%
|дини состав = [[мөселманнар]], [[христианнар]]
|этнохороним = чаллылы, чаллылылар
|сәгать кушагы = +3
|DST =
|телефон коды = 8552
|почта индексы = 4238"
|почта индекслары =
|автомобил коды = 16,116
|Commons-та төркем =
|сайт = http://www.nabchelny.ru/
|сайт теле = ru
| add1n = Кардәш шәһәрләр
| add1 = {{wikidata|p190}}
}}
'''Чаллы''' (шулай ук ''Яр Чаллы'', ''Чаллы яр'', {{lang-ru|На́бережные Челны́}}) — [[Татарстан Республикасы]]ның төньяк-көнчыгышында, [[Чулман]] елгасының сул ярында, [[Мәләкәс (Чулман кушылдыгы)|Мәләкәс]] кушылган җирдә урнашкан, [[Татарстан]] шәһәрләре арасында да зурлыгы һәм әһәмияте буенча икенче урында торган шәһәр.
[[Казан]] белән арасы 225 км, [[Түбән Кама]] белән — 35 км, [[Алабуга]] белән — 20 км, [[Уфа]] белән — 250 км.
[[Тукай районы]]ның ([[1930 ел|1930]]–[[1976 ел|1976]] елларда Чаллы районының) үзәге. Зур автомобиль юллары үзәге, елга порты бар.
== Тарих ==
{{төп мәкалә|Яр Чаллы шәһәре тарихы}}
* [[1626 ел]]дан бирле хәзерге Чаллы урынында беренче торак йортлары билгеле.
* [[XIX гасыр]]да Чаллы пристане — зур ипи сату үзәге булган.
* [[1920 ел]]га хәтле — [[Уфа губернасы]]ның [[Минзәлә өязе]]ндә, [[ТАССР]] барлыкка килгәч, аның составына керә.
* [[1922 ел|1922]]—[[1930 ел|1930]] елларда Чаллы кантонының үзәге.
* [[1982 ел|1982]]—[[1988 ел|1988]] елларда [[Леонид Брежнев|Брежнев]] исемен йөртә.
=== Шәһәрнең 400 еллыгына әзерлек ===
[[2024 ел]]ның гыйнварында Чаллы хакимияте шәһәрнең 400 еллыгына ([[2026 ел]]да) әзерләнә башлавын игълан итә<ref name=":400">''Рифат Каюмов.'' [https://intertat.tatar/news/callyga-nica-yas-yaki-saharnen-400-ellygy-tatar-amagatcelegen-nik-borcyi Чаллыга ничә яшь, яки шәһәрнең 400 еллыгы татар җәмәгатьчелеген ник борчый?] [[Интертат]], 1.02.2024</ref>. Әлеге хәбәр тарихчыларда ризасызлык уята. Алар фикеренчә, шәһәрнең тарихы күпкә борынгырак. Тарихчылар, Чаллының яшен кыскарту – татарның борынгы тарихын сызып ату өчен эшләнә, дип исәплиләр<ref name=":400" />. Чаллы шәһәре Башкарма комитеты җавабы:
{{цитата|автор=[[Рамил Хәлимов]], Чаллы шәһәре Башкарма комитеты җитәкчесе урынбасары|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Ш. Мәрҗани исемендәге Тарих институты галимнәре, Россия дәүләт борынгы актлар архивында сакланучы документларга нигезләнеп, Чаллы шәһәренә нигез салынган вакыт XVII гасырның беренче яртысына туры килә, дип ассызыклыйлар. Казан воеводасы Семен Волынский рөхсәтен алып, Федор Попов җитәкләгән крестьян общинасы 1626 елда Кама елгасының су як ярына чыгып урнаша (РГАДА. Ф.1209. Оп.1 Ч1. Д.156. Л.153-153 об.).
Археологик эзләнүләр Чаллы шәһәре урынында кешеләрнең XVII гасырга кадәр яшәгәннәрен күрсәтсә дә, Ш.Мәрҗани исемендәге Тарих институты 1651 елгы Семен Карев, 1652 елгы Михаил Змеев һәм подъячий Павел Агапов тасвирламаларындагы мәгълүматлардан чыгып, Чалнинский починокның мондагы Болгар дәүләте һәм Казан ханлыгы чорында урнашкан торак пунктлар белән бәйләнеше булмаганын ачыклый.
Шулай итеп, югарыда саналып киткән язма чыганакларда Чаллы шәһәре җирлегендә беренче булып искә алынган торак пункт – ул Чалнинский починок. Димәк, Чаллы шәһәренә 1626 елда нигез салынуы фәнни яктан расланган<ref>''Рифат Каюмов.'' [https://intertat.tatar/news/callyga-1626-elda-nigez-salynganyn-iglan-itu-fanni-amagatcelek-iniciativasy-tugel-5864464 «Чаллыга 1626 елда нигез салынганын игълан итү – фәнни җәмәгатьчелек инициативасы түгел».] [[Интертат]], 24.02.2024</ref>}}
</blockquote>
[[Россия Үзәк банкы]] «Шәһәрләр» сериясеннән «2026 елда Чаллының 400 еллыгы» уңаеннан 3 сумлык истәлекле көмеш тәңкәләр чыгара. Тәңкә 925 пробалы көмештән ясала, шомартып ялтыратылган штемпельләр белән полировкаланган әзер материалдан сугыла. Тәңкә «Чаллы шәһәренә нигез салынуга 400 ел» ({{lang-ru|400-летие основания г. Набережные Челны}}) дип атала. Тиражы 3 мең данә тәшкил итә<ref>[https://cbr.ru/rbr/dir_decisions/rsd_2024-07-26_29_01/ Решение Совета директоров Банка России о выпуске в обращение в 2026 году памятных и инвестиционных монет.] Банк России</ref><ref>[https://tatar-inform.tatar/news/uzak-bank-callynyn-400-ellygy-unaennan-3-men-dana-istalekle-komes-tankalar-cygaracak-5891377 Үзәк банк Чаллының 400 еллыгы уңаеннан 3 мең данә истәлекле көмеш тәңкәләр чыгарачак.] [[Татар-информ]], 3.08.2024</ref>.
[[2024 ел]]ның [[29 октябрь|29 октябрендә]] Россия президенты [[Владимир Путин]] «2026 елда Чаллы шәһәренә нигез салынуга – 400 ел, беренче «КАМАЗ» йөк автомобиле чыга башлауга 50 ел тулуны бәйрәм итү турында» {{comment|фәрман|указ}} имзалаган (№ 921)<ref>[http://publication.pravo.gov.ru/document/0001202410290051 Указ Президента Российской Федерации от 29.10.2024 № 921.] Официальное опубликование правовых актов{{ref-ru}}</ref> .
{{Тәрҗемә ителмәгән 5|Россия почтасы|Россия почтасы|d|Q1502763)}} Чаллыга нигез салынуга 400 ел тулуга багышланган истәлекле почта маркасы чыгарган. Марка шәһәрнең юбилеена багышланган һәм аның тарихи һәм заманча үсешен чагылдыра. Маркада [[Яр Чаллы шәһәре гербы|Чаллы гербы]], [[Ватан-ана (Яр Чаллы)|«Ватан-ана»]] монументы, заманча бизнес-үзәк, шулай ук [[Кама елгасы]] фонында шәһәр панорамасы сурәтләнгән. Марканың номиналы 50 сум тәшкил итә. Тиражы – 58,5 мең данә<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/rostam-galiullin-sot-kitaby-turynda-beznen-nasriyatybyznyn-bizage-5917798 Чаллының 400 еллыгына истәлекле почта маркасы чыгарылды.] Татар-информ, 23.01.2026</ref>.
=== Шәһәр җитәкчеләре ===
* [[1991 ел|1991]]—[[1999 ел|1999]] елларда — [[Рәфгать Алтынбаев]]
* [[1999 ел|1999]]—[[2003 ел|2003]] елларда — [[Рәшит Хәмәдиев]]
* [[2003 ел|2003]]—[[2010 ел|2010]] елларда — [[Илдар Халиков]]
* [[2010 ел|2010]]—[[2014 ел|2014]] — [[Васыйл Шәйхразиев]]
* [[2014 ел]]дан — [[Наил Мәһдиев]]
== Халык ==
=== Халык саны ===
Халык саны 508 700 кеше ([[2009 ел]] уртасына) [[Татарстан]]ның 13,5 % халкын тәшкил итә, [[Россия]] шәһәрләре арасында 31 урында тора.
Чаллы каласының халык саны үзгәрүе (халык санын алулар нигезендә)<ref>[http://www.mojgorod.ru/r_tatarstan/naberchelny Народная энциклопедия городов и регионов России «Мой Город» {{ref-ru}}]</ref>:
{|class="standard" style="width:30%; height:70px"
|+
!Ел
!Халык саны (мең кеше)
|-
|[[1887 ел]]
|1
|-
|[[1926 ел]]
|4
|-
|[[1931 ел]]
|5
|-
|[[1939 ел]]
|9,4
|-
|[[1959 ел]]
|19,1
|-
|[[1967 ел]]
|33
|-
|[[1970 ел]]
|37,9
|-
|[[1971 ел]]
|55
|-
|[[1973 ел]]
|126
|-
|[[1976 ел]]
|231
|-
|[[1979 ел]]
|301,4
|-
|[[1982 ел]]
|374
|-
|[[1989 ел]]
|500,3
|-
|[[1996 ел]]
|528,7
|-
|[[2000 ел]]
|514,7
|-
|[[2005 ел]]
|508
|-
|[[2009 ел]]
|508,7
|}
{| class='standard' style='text-align: center;' width=66%
|- class='bright'
! Милләт !![[1939]]<ref>http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2439</ref>!! [[1970]]<ref name="ВОТ">Мустафин М.Р, Хузеев Р.Г. Всё о Татарстане (Экономико-географический справочник). — Казань, 1994</ref> !! [[1979]]<ref name="ВОТ"/> !! [[1989]]<ref name="ВОТ"/> !! [[2002]]<ref>{{Citation |title=2002 ел сан алу базасы |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |access-date=2013-11-18 |archive-date=2017-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111042357/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |dead-url=yes }}</ref>!! [[2010]]<ref>{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.tatstat.ru/VPN2010/DocLib8/%D0%BD%D0%B0%D1%86%20%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2.pdf |access-date=2013-11-18 |archive-date=2012-11-21 |archive-url=https://www.webcitation.org/6CLiVP5JY?url=http://www.tatstat.ru/VPN2010/DocLib8/%D0%BD%D0%B0%D1%86%20%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2.pdf |dead-url=yes }}</ref>
|- class='bright'
| [[руслар]]||59,0% || 48,1% || 59,5% || 48,7% || 45,3%||44,9%
|- class='bright'
| [[татарлар]]||40,0% || 48,6% || 30,4% || 40,6% || 45,0%||47,4%
|- class='bright'
| [[чуашлар]] || 0,2%|| ? || ? || 2,5% || 2,2% || 1,9%
|- class='bright'
| [[украиннар]] ||0,4% || ? || ? || 2,3% || 1,7% || 1,3%
|- class='bright'
| [[башкортлар]] || 0,0%|| ? || ? || 1,9% || 1,4% || 1,2%
|}
== Административ бүленеш ==
Яр Чаллы өч районга бүленә:
* [[Чаллының Автозавод районы|Автозавод районы]]
* [[Чаллының Үзәк районы|Үзәк районы]]
* [[Чаллының Комсомол районы|Комсомол районы]]
== Мәгариф ==
[[Рәсем:Mosque in Naberezhnye Chelny.JPG|thumb|right|150px|[[Тәүбә мәчете (Яр Чаллы)|Тәүбә мәчете]]]]
[[Файл:ЯЧДПУ.jpg|150px|thumb|right|[[Яр Чаллы дәүләт педагогика университеты|Педагогика университеты]]]]
* <s>[[Кама дәүләт инженер-икътисад академиясе]]</s>
* [[Яр Чаллы дәүләт педагогика институты]] (''[[2015 ел]]дан [[Яр Чаллы дәүләт педагогика университеты|университет]]'')
* <s>[[Кама дәүләт физик культура, спорт һәм туризм академиясе]]</s>
* [[Чаллы дәүләт сәүдә-технология институты]]
* [[Кама сәнгать һәм дизайн институты]]
* [[Казан дәүләт университеты]] филиалы
* [[Чаллы педагогика көллияте]]
* [[Чаллы медицина көллияте]]
* [[Кама дәүләт автомеханика техникумы]]
* [[Чаллы сәнгать училищесы]]
== Мәдәният ==
[[Рәсем:Чаллы татар театры.JPG|thumb|180px|right|[[Чаллы Татар дәүләт драма театры|Татар драма театры]]]]
[[Рәсем:Мастеровые театры.jpg|thumb|180px|right|[[«Мастеровые» рус драма театры|Рус драма театры]]]]
[[Рәсем:Яр Чаллы Орган Залы.jpg|thumb|180px|right|[[Яр Чаллы орган залы|Орган залы]]]]
[[Рәсем:Чаллы картиналар галереясы.png|thumb|180px|right|[[Яр Чаллы картиналар галереясы|Картиналар галереясы]]]]
==== Театрлар ====
* [[Чаллы Татар дәүләт драма театры]]
* [[«Мастеровые» рус драма театры]]
* [[Чаллы дәүләт курчак театры]]
* [[Ключ (Яшьләр театры)|«Ключ» яшьләр театры]]
* [[«Болгар» бию театры (Яр Чаллы)|«Болгар» бию театры]]
==== Музейлар һәм галереялар====
* [[Чаллы шәһәр тарихы музее]]
* [[Яр Чаллы картиналар галереясы]]
==== Мәдәният сарайлары ====
* Балалар һәм яшьләр иҗаты шәһәр сарае
* «КамАЗ» мәдәният йорты
* [[«Энергетик» мәдәният сарае (Яр Чаллы)|«Энергетик» мәдәният сарае]]
* [[Сара Садыйкова исемендәге концертлар залы (Яр Чаллы)|Сара Садыйкова исемендәге концертлар залы]]
* [[Яр Чаллы орган залы]]
==== Цирк ====
* [[Яр Чаллы циркы]]
** <s>«Айгөл» циркы</s>
==== Матбугат ====
''Моны да карагыз'': [[:Төркем:Яр Чаллы матбугаты]]
* [[«Мәйдан» журналы]]
* [[Аргамак. Татарстан (журнал)|«Аргамак. Татарстан» журналы]]
==== Язучылар оешмасы ====
* [[Чаллы язучылар оешмасы]]
== Дин ==
==== Мәчетләр ====
[[Рәсем:Туфан мәчете.JPG|thumb|120px|right|[[Туфан мәчете (Яр Чаллы)|Туфан мәчете]]]]
[[Рәсем:Чаллы Чишмә мәчете 1.jpg|thumb|120px|right|[[Чишмә мәчете (Яр Чаллы)|Чишмә мәчете]]]]
* [[Җамиг мәчете (Яр Чаллы)|Җамиг мәчете]]
* [[Тәүбә мәчете (Яр Чаллы)|Тәүбә мәчете]]
* [[Ак мәчет (Чаллы)]]
* [[Нур-Ихлас мәчете]]
* [[Тау мәчете]]
* [[Тәүбә мәчете]]
* [[Әбүзәр мәчете]]
* [[Рамазан мәчете (Яр Чаллы)|Рамазан мәчете]]
* [[Туфан мәчете (Яр Чаллы)|Туфан мәчете]]
* [[Чишмә мәчете (Яр Чаллы)|Чишмә мәчете]]
* [[Утыз Имәни мәчете (Яр Чаллы)|Утыз Имәни мәчете]]
==== Чиркәүләр ====
* [[Боровецкий чиркәве]]
* [[Орловка чиркәве]]
== Спорт ==
=== Спорт белән шөгыльләнү урыннары ===
* «Олимпийский» олимпик резерв спорт мәктәбе: [[йөзү]], [[көрәш]], [[дзюдо]], [[самбо]], [[акробатика]], [[бокс]]
* «Дельфин» спорт мәктәбе: [[йөзү]], [[синхрон йөзү]], [[туризм]], [[көрәш]], [[бокс]]
* «Витязь» спорт мәктәбе: [[көрәш]], [[армспорт]], [[йөзү]]
* «Афалина» бассейны: [[йөзү]], [[синхрон йөзү]]
* «Яр Чаллы» спорт мәктәбе : [[җиңел атлетика]], [[гимнастика]], [[велоспорт]], [[теннис]]
* «Камаз» футбол клубы: [[футбол]]
* «Виктория» спорт мәктәбе: [[футбол]], [[велоспорт]], [[авыр атлетика]]
* «Строитель» спорт мәктәбе: [[бокс]], [[футбол]]
* «Комсомолец» олимпик резерв спорт мәктәбе: [[гимнастика]]
* «Заря» спорт мәктәбе: [[футбол]], [[волейбол]], [[мини-футбол]], [[зур теннис]], [[атлетик гимнастика]]
* 11 нче спорт мәктәбе: [[волейбол]], [[көрәш]], [[зур теннис]]
* 12 нче олимпик резерв спорт мәктәбе: [[җиңел атлетика]], [[милли көрәш]], [[дзюдо]], [[синхрон йөзү]]
* Рәшит Хәмәдиев исемендәге «Тулпар» атлы спорт мәктәбе: [[атлы спорт]]
* «Яр буе» паркы: кышкы айларда [[чаңгы спорты]], башка вакытта [[кросс]], [[велоспорт]]
[[Рәсем:Россия чаңгысы.JPG|thumb|300px|right|«Яр буе» паркында «Лыжня России — 2008» ярышлары уза]]
* «Мәдәният» паркы: кышкы айларда [[чаңгы спорты]], башка вакытта [[кросс]], [[велоспорт]]
* «Титан» спорт мәктәбе: [[чаңгы спорты]], [[җиңел атлетика]], [[бию]]
* Боз спорт сарае: [[хоккей]], тимераякта шуу
* «Бердәм Россия» боз сарае: [[хоккей]], тимераякта шуу
* [http://fedotovo.ru/// «Федотово»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100724133246/http://fedotovo.ru/ |date=2010-07-24 }} чаңгы базасы (Чаллыдан чыгып): [[таулы чаңгы спорты]], [[сноуборд]], [[пейнтбол]],
* [http://www.nabchess.narod.ru/// Шахмат-шашка клубы ] ның «Этюд» спорт мәктәбе: [[шахмат]], [[шашка]]
* «Челны-Экстрим» спорт техника мәктәбе: [[картинг]], [[регби]], парус спорты, авиамодель спорты
* Олег Кухаренко исемендәге картодром: [[картинг]]
* [http://www.fitness.ru/rus/clubs/photo-gallery.wbp?club=d3329a56-9ca7-494c-8f38-d8387cab38ce/ «Планета фитнес»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405002643/http://www.fitness.ru/rus/clubs/photo-gallery.wbp?club=d3329a56-9ca7-494c-8f38-d8387cab38ce%2F |date=2016-04-05 }} фитнес клубы: [[фитнес]], [[бию]], [[йөзү]]
* [http://www.fitland-club.ru// “FitLand”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110420021026/http://www.fitland-club.ru/ |date=2011-04-20 }} фитнес клубы: [[фитнес]]
* «Идеал» фитнес клубы: [[фитнес]], [[аэробика]], [[йога]]
* «Гармония» фитнес клубы: [[фитнес]], [[аэробика]], [[йога]], [[бодибилдинг]]
* «Ника» фитнес клубы: [[фитнес]], [[аэробика]], [[йога]], [[бию]]
* «Лидер» фитнес клубы: [[фитнес]], [[аэробика]], [[йога]], [[бию]]
=== Спорт командалары ===
[[Рәсем:КАМАЗ-МАСТЕР машинасы.jpg|thumb|300px|right|[[КамАЗ-Мастер]] командасы машинасы ярышта]]
* [http://www.kamazmaster.ru/ «[[КамАЗ-Мастер]]» командасы ] — йөкле машиналар узышу буенча дөньякүләм лидер
* [http://www.fckamaz.ru/ «Камаз» футбол клубы] — [[Россия]] беренчелегенең I лигасында алдынгылардан санала
* [http://www.hcchelny.ru/ «Челны» хоккей клубы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110310121642/http://www.hcchelny.ru/ |date=2011-03-10 }} — [[Россия]] беренчелегенең I лигасында уйный
== Ял итү, күңел ачу урыннары ==
[[Рәсем:Чаллыда Сабантуй.JPG|thumb|300px|right|Чаллыда Сабантуй]]
* [[Яр Чаллы дельфинарие|Дельфинарий]]. Анапа дельфинарие филиалы булган Чаллы дельфинариенда дельфиннар һәм диңгез арысланы белән куелган кызыклы шоу программа карап була.
* Энтузиастлар бульвары — чаллылыларның яраткан ял итү урыннарының берсе. Бульварда фонтаннар, кафе-рестораннар, төнге клублар, кибетләр бар.
* «Яр буе» паркы мәйданы. Бәйрәмнәр уздырыр өчен махсус төзелгән мәйданда Сабантуй, Яшьләр көне, башка бәйрәмнәр, концерт-тамашалар уза. Аңа алып бара торган урамда төрле ачык типтагы кафелар байтак.
* Ипподром.
=== Кинотеатрлар ===
* [http://www.illusium.ru/ «Иллюзиум»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100327155627/http://www.illusium.ru/ |date=2010-03-27 }}
* [http://www.cinemapark.ru/multiplexes/show/6/ «СИНЕМА ПАРК»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100419053558/http://www.cinemapark.ru/multiplexes/show/6 |date=2010-04-19 }}
=== Төнге клублар ===
* [http://www.batyr.ru/ «Батыр»]
* [http://www.rk-kolizey.ru/ «Колизей»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100402094607/http://www.rk-kolizey.ru/ |date=2010-04-02 }}
* [http://www.djumba.ru///// «Джумба»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100616005822/http://www.djumba.ru/ |date=2010-06-16 }}
* “Opera”
* “Brooklyn”
* “Galaxy”
== Парклар һәм скверлар ==
* [[Яр Чаллы мәдәният һәм ял паркы|Мәдәният һәм ял паркы]]
** [[Комсомол паркы (Яр Чаллы)|Комсомол паркы]]
** [[«Җиңү» паркы (Яр Чаллы)|«Җиңү» паркы]]
* [[Габдулла Тукай исемендәге сквер (Яр Чаллы)|Тукай скверы]]
* [[Сергей Титов исемендәге сквер (Яр Чаллы)|Сергей Титов скверы]]
== Кунакханәләр ==
[[Файл:М.Джалиль (Н.Челны).jpg|180px|thumb|right|[[Муса Җәлил һәйкәле (Яр Чаллы)|Муса Җәлил һәйкәле]]]]
* [http://tatarstan-hotel.com/ «Татарстан»]
* [http://www.kamgb.ru/kamaz_hotel/ «Камаз»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100516204702/http://www.kamgb.ru/kamaz_hotel |date=2010-05-16 }}
* [http://www.rasstal-hotel.ru/ “Rasstal”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100618164009/http://www.rasstal-hotel.ru/ |date=2010-06-18 }}
* [http://www.hotel-swisshouse.ru/ “Swiss House”]
* [http://hotel.djumba.ru/ «Джумба»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617151012/http://hotel.djumba.ru/ |date=2010-06-17 }}
== Һәйкәлләр ==
[[Файл:Ватан-ана_(Яр_Чаллы).jpg|200px|thumb|right|[[Ватан-ана (Яр Чаллы)|Ватан-Ана һәйкәле]]]]
[[Файл:Тукай һәйкәле-Чаллы.jpg|200px|thumb|right|[[Габдулла Тукай һәйкәле (Яр Чаллы)|Габдулла Тукай һәйкәле]]]]
* [[Ватан-ана (Яр Чаллы)|Ватан-Ана һәйкәле]] (скульптор [[Илдар Ханов (1940)|Илдар Ханов]])
* [[Муса Җәлил һәйкәле (Яр Чаллы)|Муса Җәлил һәйкәле]] (авторлары — Лидия Зимина һәм Георгий Иванов)
* [[Габдулла Тукай һәйкәле (Яр Чаллы)|Габдулла Тукай һәйкәле]] (скульптор [[Владимир Демченко]])
* [[Владимир Высоцкий һәйкәле (Яр Чаллы)|Владимир Высоцкий һәйкәле]] (авторы Владимир Нестеренко)
== Сәнәгать ==
[[Рәсем:Чаллы бизнес үзәге.jpg|thumb|200px|right|«2/18» бизнес үзәге (халыкта «тюбетейка» дип йөртелә)]]
[[Файл:Высоцкий (Чаллы).jpg|200px|thumb|right|[[Владимир Высоцкий һәйкәле (Яр Чаллы)|В. Высоцкий һәйкәле]]]]
=== Азык-төлек тармагы ===
* [http://www.vamin.ru/filial-fil-3.html/ Яр Чаллы сөт комбинаты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513191949/http://www.vamin.ru/filial-fil-3.html |date=2011-05-13 }} ({{lang-ru|филиал «Набережно-Челнинский молочный комбинат» ОАО «ВАМИН Татарстан»}})
* [http://www.chelny-broiler.ru/ «Челны-Бройлер» ҖЧҖ]
* [http://www.chelny-holod.ru/ «Челны холод» ААҖ]
* [http://alicevoda.ru/news.php/ "«Алиса» ҖЧҖ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091030040031/http://alicevoda.ru/news.php |date=2009-10-30 }}
=== Машина төзү тармагы ===
* [http://kamaz.net/ «КамАЗ» ААҖ] — Кама автомобиль заводы Чаллының алдынгы сәнәгать предприятиясе. Ул йөкле машиналар, автобуслар чыгара. Шәһәрнең икътисад хәле заводныкына нык бәйле.
* «Соллерс—Набережные Челны» ААҖ — җиңел машиналар җитештерә.
=== Энергетика тармагы ===
* Яр Чаллы ТЭЦы ({{lang-ru|филиал «Набережночелнинская ТЭЦ» ОАО «Генерирующая компания»}}) — электрэнергия, җылылык, җылы су җитештерә.
* Түбән Кама ГЭСы ({{lang-ru|филиал «Нижнекамская ГЭС» ОАО «Генерирующая компания»}}) — электрэнергия җитештерә.
=== Төзү материалларын җитештерү ===
* Зур панельле йортлар төзү заводы
* Металлконструкция заводы
* [[Тимер-бетон]] әйберләре заводы
* «Стройдеталь» заводы
* Күзәнәкле бетоннар заводы
== Телефон операторлары ==
* [[Таттелеком]]
* [[Интелсет]]
* [[Телесет]]
* [[МТС]]
* [[Билайн]]
* [[МегаФон]]
* [[Смартс]]
* [[НСС]]
== Интернет провайдерлар ==
* [[Таттелеком]]
* [[ТВТ]]
* [[Эр-Телеком]]
* [[Телесет]]
== Массакүләм мәгълүмат чаралары ==
=== Матбугат ===
* [[«Шәһри Чаллы»]]
* [[Көмеш кыңгырау (газета)|«Көмеш Кыңгырау»]]
* [[Туганайлар (газета)|«Туганайлар»]]
* [[«Безнең фикер»]]
* [[«Ислам нуры»]]
* [[«Тәрбия»]]
* [[«КАМАЗ хәбәрләре»]]
* [[«Азатлык»]]
* [[«Чаллы яшьләре»]]
* [[Таң йолдызы (газета, Чаллы)|«Таң йолдызы»]] — [[Камские зори (газета)|«Камские зори»]]
* [[«Мәйдан» журналы]]
* [[Челны ЛТД (газета)|«Челны ЛТД»]]
* [[Вечерние Челны (газета)|«Вечерние Челны»]]
* «АвтоCITY»
* «ЧАС»
* «Новая неделя»
* [[Челнинские известия (газета)|«Челнинские известия»]]
* [[Вести КАМАЗа (газета)|«Вести КАМАЗа»]]
* «Единство»
* «Из рук в руки»
* «Бизнес-класс/Современность»
* «Доброхот»
* «Автопремьера»
* «Капитал»
* «Челнинский перекресток»
* «Есть работа! Набережные Челны»
* «Светлый путь» ([[Тукай районы]] газетасы)
* «Навигатор»
* «Совет врача»
* «Кстати обо всём»
* «Ревизор»
=== Телевидение ===
* [[:ru:Первый канал (Россия)|Первый канал]] (ААҖ «Первый канал»)
* [[:ru:Россия-1|Россия-1]]/[[Татарстан (телерадиокомпания)|Татарстан ДТРК]]
* [[:ru:Россия-2|Россия-2]]
* [[:ru:Культура (телеканал)|Россия-К (Культура)]]
* [[Татарстан — Яңа Гасыр]] (ААҖ ТРК «Яңа гасыр»)
* [[:ru:РЕН ТВ|РЕН ТВ]] — Яр Чаллы
* [[:ru:Чаллы-ТВ|Чаллы-ТВ]]/[[:ru:НТВ|НТВ]]
* [[Эфир (телерадиокомпания)|Эфир]]/[[:ru:ТНТ|ТНТ]]
* [[:ru:Звезда (телеканал)|Звезда]]/Кама ТВ
===== Күмәк антенна аша: =====
* [[:ru:Россия-2|Россия-2]]
* [[:ru:СТС|СТС]] — Чаллы
* [[:ru:Перец (телеканал)|Перец]] — Чаллы
* [[:ru:Карусель (телеканал)|Карусель]]
* [[:ru:Домашний|Домашний]] — Чаллы
* [[:ru:Россия-24|Россия-24]]
* TV SALE
=== Радио ===
* Болгар радиосы
* Күңел радиосы
* [[:ru:Радио Дача|Радио Дача]]
* [[Татар радиосы]]
* [[:ru:Радио Рекорд|Радио Рекорд]]
* [[:ru:Радио Брежнев FM|Радио Брежнев FM]]
* [[:ru:Авторадио|Авторадио]]
* [[:ru:Маяк (радиостанция)|Радио Маяк]]
* [[:ru:Европа плюс|Европа плюс]]
* [[:ru:Радио России|Радио России]]
* [[:ru:Радио Romantika|Радио Romantika]]
* [[:ru:Русское радио|Русское радио]]
* [[:ru:NRJ|NRJ]]
* [[:ru:Ретро FM|Ретро FM]]
* [[:ru:Хит FM|Хит FM]]
* [[:ru:DFM|DFM]]
* [[:ru:Love Radio|Love Radio]]
== Кызыклы мәгълүмәт ==
=== Альтернатив адреслар ===
Традиция буенча чаллылылар шәһәр микрорайоннарын комплекс диеп йөртәләр. Шулай итеп һәрбер йортның диярлек ике адресы бар: беренчесе, урам буенча номеры (шул адрес паспортка һәм башка документларга языла), икенчесе, төзүчеләрнең комплекс буенча йортка биргән номеры. Мәсәлән, Халыклар Дуслыгы урамында урнашкан 9 нчы йортның икенче адресы — 58/18 (58 нче комплекс 18 нче йорт). Шәһәр халкы сөйләшкәндә ешрак икенче адресны куллана, ә кайберәүләр үзләренең «урам буенча» адресын бөтенләй истә тотмыйлар.
Альтернатив адреслар куллану – сирәк күренеш һәм шәһәрнең тиз арада үсүе, халык арасында төзүчеләр күп булуы белән аңлатыла.
=== Рекордлар ===
Чаллы каласы [[2009 ел]]да [[Гиннесс рекордлар китабы]]на кертелде. 4–5 август көннәрендә оештырылган 100 метрга йөгерү буенча эстафетада 24 сәгать өчендә 4799 кеше катнашты. Әлеге сан моңа кадәр [[Рига]] шәһәре куйган рекордтан бер мең кешедән дә артыгырак.<ref>[http://www.tatar-inform.ru/news/2009/12/22/199195/ Татар-информ: Ильдар Халиков вместе с журналистами Челнов подвел итоги года {{ref-ru}}]</ref>:
== Чаллы турында җырлар ==
[[Файл:Энтузиастлар бульвары.jpg|200px|thumb|right|[[Энтузиастлар бульвары (Яр Чаллы)|Энтузиастлар бульвары]]]]
[[Файл:Ямашев_бульвары_Чаллы_2.jpg|200px|thumb|right|«Татарстан» кунакханәсенең [[Ямашев бульвары (Яр Чаллы)|Ямашев бульварыннан]] күренеше]]
* [http://erlar.ru/node/942/ Чаллы сиреньнәре] ([[Ринат Гобәйдуллин (1951)|Ринат Гобәйдуллин]] көе, [[Мирһади Разов]] сүзләре)
* [http://erlar.ru/node/1220/ Гүзәлем Чаллы] ([[Рифгать Алиев]] көе, [[Сәлимә Шарапова]] сүзләре)
* [http://erlar.ru/node/1219/ Ак кала] ([[Рафаэль Билалов]] көе, [[Мәхмүт Хөсәен]] сүзләре)
* [http://erlar.ru/node/1218/ Чаллыдан хат] ([[Фасил Әхмәтов]] көе, [[Мөнип Газар]] сүзләре)
* [http://erlar.ru/node/1217/ Камаздашлар] ([[Нәҗип Җиһанов]] көе, [[Ренат Харис]] сүзләре)
== Чаллыда туган танылган шәхесләр ==
{{seealso|Төркем:Чаллыда туганнар}}
* [[Илгиз Азизов]], мәгълүмат менеджменты белгече.
* [[Нат Апанай]] (''Наталья Львовна Апанаева''; 1986), заманча рәссам, архитектор, перформер.
* [[Гөлназ Әдһәмова]], рәссам.
* [[Радмир Беляев]] (1987), муниципаль хезмәткәр, район башлыгы, мэр.
* [[Лилия Бикмаева]] (1983), җырчы, [[Татарстанның атказанган артисты]] (2026).
* [[Владимир Васильев (җырчы)|Владимир Васильев]], җырчы (''бас''), [[Татарстанның атказанган артисты]] ([[2010]]).
* [[Рамил Вәҗиев]], [[Камал театры]] актеры, [[ТР атказанган артисты]].
* [[Эльза Газизова]] (1988), журналист.
* [[Эльмира Галимова]], композитор.
* [[Ләйсән Гатауллина]], [[Камал театры]] артисты (2021 елдан), [[«Тантана» премиясе]] лауреаты (2020).
* [[Рүзил Гатин]], җырчы (''баритон''), актер, шоумен.
* [[Ренат Гыйззәтуллин (1976)|Ренат Гыйззәтуллин]] (1976) ― «Татмедиа» ААҖ филиалы ― «Чаллы-ТВ» телерадиокопманиясе җитәкчесе (2022).
* [[Прохор Дубравин]], Россия кино һәм театр артисты.
* [[Айдар Җаббаров]] (1991), 2017 елдан [[Камал театры]] режиссеры.
* [[Сергей Захарин]] (1982), театр һәм кино актёры, театр режиссёры.
* [[Рима Зәйнуллина]], курчак театры артисты, [[«Алтын битлек» премиясе]] номинанты ([[2006]]).
* [[Илнур Зәкәрин]] (1989), спортчы (велоузышчы), Россия чемпионы (2013, 2017).
* [[Илгиз Зәкиев]] (1993), җырчы, [[Казан шәһәр филармониясе]] солисты, [[Татарстанның атказанган артисты]] (2021).
* [[Гүзәл Идрисова]] (1979), җырчы, [[Татарстанның атказанган артисты]] (2023).
* [[Туфан Имаметдинов]], [[Казан ТЮЗы]] баш режиссеры.
* [[Гөлназ Кадыйрова]], РФ министры урынбасары (2014 елдан).
* [[Муса Камалов]] (1994), драма актеры, җырчы
* [[Андрей Каргинов]], [[КамАЗ-Мастер]] командасы әгъзасы.
* [[Руслан Кираметдинов]] (1990), җырчы, автор-башкаручы, музыкаль премияләр лауреаты.
* [[Никита Кобелев]] (1987), театр режиссёры, театр педагогы, 2024 елдан Александра театрының сәнгать җитәкчесе.
* [[Айрат Мәрдиев]] (1987), автоузышчы, [[КамАЗ-мастер]] командасы ралли пилоты. «Дакар ралли- 2015» җиңүчесе.
* [[Илгизәр Мәрдиев]] (1958―2014), автоузышчы, [[КамАЗ-мастер]] командасы ралли пилоты. РФ атказанган спорт мастеры.
* [[Раушан Мөхәммәтҗанов]] (1991), Әлмәт татар театры актеры, Татарстанның атказанган артисты (2025).
* [[Рөстәм Насыйбуллин (1993)|Рөстәм Насыйбуллин]] (1993), җырчы (бас-баритон), Казан шәһәр филармониясе вокалисты.
* [[Альбина Ногманова]], "НЕТАНЦЫ" комьюнитисының амбассадоры, [[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры|Габдулла Кариев исемендәге Казан Татар дәүләт яшь тамашачы театры]] артисты.
* [[Ләйсән Нургалиева]] (1980), 1999 елдан Чаллы татар театры актрисасы, ТР атказанган артисты (2017).
* [[Сәйдәш Фәхразыев]] (1994), музыкант (баянчы), педагог, [[Казан дәүләт консерваториясе|КДК]] укытучысы.
* [[Эльдар Хәмитов]] (1989), спортчы ([[билбаулы көрәш]]), РФ спорт мастеры (2018).
* [[Айгөл Хисмәтуллина]] (1989), опера җырчысы (колоратур сопрано, Мария театры (Санкт-Петербург).
* [[Динар Хөснетдинов]], драма һәм кино артисты.
* [[Дилүс Хуҗәхмәтов]], [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры|«Әкият» театры]] актеры. [[Татарстанның атказанган артисты]] ([[2018]]).
* [[Илүсә Хуҗина]] (1987), җырчы (''сопрано''), [[Татарстанның атказанган артисты]] (2019), [[Муса Җәлил премиясе]] лауреаты (2023).
* [[Гүзәл Шакирова (1980)|Гүзәл Шакирова]] (1980), [[Камал театры]] актрисасы (2008 елдан), [[Татарстанның атказанган артисты]] (2015).
* [[Регина Шәйдуллина]] (1999), спортчы ([[авыр атлетика]]), Россия чемпионы.
* [[Илгиз Шәйхразиев]] (1988), җырчы, автор-башкаручы.
* [[Динар Шәрәфетдинов]] (1999), опера җырчысы (лирик тенор).
* [[Зарина Шәфигуллина]] (2001), шахмат буенча Россия спорт мастеры (2022), хатын-кызлар арасында ФИДЕ мастеры (2017).
* [[Илфир Якупов]], [[Камал театры|театр]] директоры.
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q95041. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p373,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
|-
| data-sort-value="1911" | 1911-05-22
| [[Николай Кошаев]]
|
| [[офицер]]
| [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]]
|
| data-sort-value="1976" | 1976-09-25
|-
| data-sort-value="1911" | 1911
| [[Анатолий Смирнов (1911)|Анатолий Смирнов]]
|
|
|
|
| No/unknown value
|-
| data-sort-value="1951" | 1951-06-23
| [[Зиннур Әһлиуллин]]
|
|
|
|
|
|-
| data-sort-value="1956" | 1956-02-08
| [[Надежда Кибардина]]
|
| ''[[:d:Q2309784|вилаузышчы]]''
|
| [[:commons:Category:Nadezhda Kibardina|Nadezhda Kibardina]]
|
|-
| data-sort-value="1961" | 1961-05-19
| [[Фирдәвес Кәбирев]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| ''[[:d:Q10842936|rally driver]]''<br/>''[[:d:Q10349745|автоузышчы]]''
|
| [[:commons:Category:Firdaus Kabirov|Firdaus Kabirov]]
|
|-
| data-sort-value="1962" | 1962-02-11
| [[Наил Баһаветдинев]]
|
|
|
|
|
|-
| data-sort-value="1964" | 1964-04-10
| [[Сәрия Закирова]]
|
| ''[[:d:Q13382576|ишүче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1964" | 1964-04-14
| [[Елена Бикколова]]
|
| ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1966" | 1966-07-06
| [[Гөлназ Кадыйрова]]
|
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1969" | 1969-06-03
| [[Дмитрий Самаренкин]]
|
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1970" | 1970-06-04
| [[Айдар Мусакаев]]
|
| ''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1972" | 1972-07-25
| [[Равил Госманов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1972" | 1972-09-10
| [[Платон Захарчук]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1972" | 1972-07-30
| [[Светлана Захарова (1972)|Светлана Захарова]]
|
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q708492|council member]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1973" | 1973-05-30
| [[Лариса Пейсахович]]
|
| ''[[:d:Q13382566|каноэда ишүче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1973" | 1973-09-27
| [[Рамил Вәҗиев]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
|
|
|
|
|-
| data-sort-value="1973" | 1973-05-14
| ''[[:d:Q124742419|Дмитрий Плотников]]''
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Dmitry Plotnikov|Dmitry Plotnikov]]
|
|-
| data-sort-value="1975" | 1975-03-19
| ''[[:d:Q134454874|Bulat Tatyana]]''
| ''[[:d:Q12116601|Volodymyr Vynnychenko Central Ukrainian State Pedagogical University]]''
| ''[[:d:Q753110|җырлар авторы]]''<br/>[[язучы]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1976" | 1976-03-18
| [[Алексей Казаков]]
|
| ''[[:d:Q15117302|воллейболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Aleksej Kazakov|Aleksej Kazakov]]
|
|-
| data-sort-value="1976" | 1976-07-18
| [[Прохор Дубравин]]
| ''[[:d:Q4538872|Ярыслау дәүләт театр институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1977" | 1977-01-23
| [[Ольга Шелест]]
|
| ''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q211236|йолдыз]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
| [[:commons:Category:Olga Shelest|Olga Shelest]]
|
|-
| data-sort-value="1977" | 1977
| [[Рима Зәйнуллина]]
| ''[[:d:Q2652597|А. Л. Штиглиц исемендәге Санкт-Петербург дәүләт сәнәгый һәм сәнгати дизайн академиясе]]''
| ''[[:d:Q138858|эстрада артисты]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1977" | 1977-03-27
| [[Айрат Вахитов]]
| ''[[:d:Q1141959|Мәдинә ислам университеты]]''
| [[имам]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
| [[Тәүбә мәчете (Яр Чаллы)|Тәүбә мәчете]]
|
|
|-
| data-sort-value="1978" | 1978-07-09
| [[Гөлнара Сәмитова-Галкина]]
|
| ''[[:d:Q4439155|long-distance runner]]''<br/>''[[:d:Q13381753|уртача арага йөгерүче]]''<br/>''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''<br/>''[[:d:Q13854733|steeplechase runner]]''
|
| [[:commons:Category:Gulnara Galkina|Gulnara Galkina]]
|
|-
| data-sort-value="1978" | 1978-02-08
| [[Андрей Егорчев]]
|
| ''[[:d:Q15117302|воллейболчы]]''<br/>''[[:d:Q17361156|пляж волейболчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1978" | 1978-12-11
| [[Тамара Тансыкхуҗина]]
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q16402890|шашист]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1978" | 1978-11-23
| [[Владимир Васильев (1978)|Владимир Васильев]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
|
| [[:commons:Category:Vladimir Vasilyev (singer)|Vladimir Vasilyev (singer)]]
|
|-
| data-sort-value="1978" | 1978-03-12
| [[Татьяна Мухина]]
| ''[[:d:Q4538872|Ярыслау дәүләт театр институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1978" | 1978-07-05
| [[Ольга Горохова]]
|
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1978" | 1978-03-25
| [[Наталья Ащеулова]]
|
| ''[[:d:Q6665249|дзюдочы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1979" | 1979-12-22
| ''[[:d:Q15088919|Сергей Рудзевич]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q270389|яңалыклар алып баручы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1979" | 1979-09-27
| ''[[:d:Q112843668|Константин Гусев]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1979" | 1979-05-25
| [[Гүзәл Идрисова]]
| [[Яр Чаллы педагогика көллияте]]
| ''[[:d:Q1062433|җырчы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1980" | 1980-03-11
| [[Илгиз Азизов]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| [[инженер]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1980" | 1980-07-24
| [[Константин Земцов]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1980" | 1980-11-04
| [[Гүзәл Шакирова (актриса)|Гүзәл Шакирова]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q1371925|диктор]]''
| [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]
| [[:commons:Category:Guzel Shakirova|Guzel Shakirova]]
|
|-
| data-sort-value="1980" | 1980-04-24
| [[Ләйсән Нургалиева]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
| ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''
| [[Чаллы дәүләт татар драма театры|Аяз Гыйләҗев исемендәге Чаллы татар дәүләт драма театры]]
|
|
|-
| data-sort-value="1981" | 1981-05-10
| [[Александр Беспалов]]
|
| ''[[:d:Q2309784|вилаузышчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1981" | 1981-05-21
| [[Альбина Апанаева]]
|
| [[җырчы]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1982" | 1982-09-28
| [[Антон Бобёр]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Anton Bobyor|Anton Bobyor]]
|
|-
| data-sort-value="1982" | 1982-08-19
| [[Сергей Захарин]]
| ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| [[:commons:Category:Sergey Zaharin|Sergey Zaharin]]
|
|-
| data-sort-value="1982" | 1982-03-20
| [[Эльмира Галимова]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]
| [[Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты]]
| [[:commons:Category:Elmira Galimova|Elmira Galimova]]
|
|-
| data-sort-value="1982" | 1982-05-25
| [[Илфир Якупов]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q1797162|сәнгать җитәкчесе]]''
|
| [[:commons:Category:Ilfir Yakupov|Ilfir Yakupov]]
|
|-
| data-sort-value="1983" | 1983-08-12
| ''[[:d:Q7333212|Рифат Мостафин]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1983" | 1983-06-20
| [[Владимир Зеленовский]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1983" | 1983-11-22
| [[Илнар Мисбахов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1983" | 1983-03-31
| ''[[:d:Q24702923|Анна Коробейникова]]''
|
| ''[[:d:Q23892384|trampoline gymnast]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1983" | 1983-02-20
| [[Лилия Бикмаева]]
| ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
| [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1983" | 1983
| ''[[:d:Q138960370|Anna Küßner]]''
|
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1984" | 1984-05-05
| [[Алексей Зацепин]]
|
| ''[[:d:Q10843402|йөзүче]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1984" | 1984-06-24
| [[Рөстәм Кәлимуллин (1984)|Рөстәм Рәшит улы Калимуллин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1984" | 1984-08-21
| [[Эдуард Николаев]]
|
| ''[[:d:Q10842936|rally driver]]''<br/>''[[:d:Q55441806|rally raid automobile driver]]''<br/>''[[:d:Q56433160|truck racing driver]]''
|
| [[:commons:Category:Eduard Nikolaev|Eduard Nikolaev]]
|
|-
| data-sort-value="1984" | 1984-06-04
| [[Ландыш Нигъмәтҗанова]]
|
| [[җырчы]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1984" | 1984-11-07
| [[Туфан Имаметдинов]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''
|
| [[:commons:Category:Tufan Imamutdinov|Tufan Imamutdinov]]
|
|-
| data-sort-value="1984" | 1984-05-21
| [[Кристина Шереметьева]]
|
| ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q842811|диетолог]]''<br/>[[эшкуар]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1984" | 1984
| [[Альберт Вәлиуллин]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q112619698|җырчы]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1985" | 1985-02-09
| [[Максим Пестушко]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1985" | 1985-03-12
| [[Александр Бухаров]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Aleksandr Bukharov|Aleksandr Bukharov]]
|
|-
| data-sort-value="1985" | 1985-05-29
| ''[[:d:Q48774631|Дмитрий Сотников]]''
|
| ''[[:d:Q378622|узышчы]]''<br/>''[[:d:Q55441806|rally raid automobile driver]]''<br/>''[[:d:Q56433160|truck racing driver]]''
|
| [[:commons:Category:Dmitry Sotnikov|Dmitry Sotnikov]]
|
|-
| data-sort-value="1985" | 1985-01-12
| [[Диана Зарипова]]
| ''[[:d:Q1773512|Россия дәүләт туризм һәм сервис университеты]]''
| ''[[:d:Q3357567|fashion model]]''<br/>''[[:d:Q18581305|матурлык бәйгесендә катнашучы]]''<br/>''[[:d:Q4610556|модель]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1986" | 1986-04-06
| [[Игорь Коронов]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1986" | 1986-10-09
| ''[[:d:Q108429246|Айгөл Гайсина]]''
| ''[[:d:Q60623957|К(И)ФУ Халыкара мөнәсәбәтләр институты]]''
| ''[[:d:Q488205|автор-башкаручы]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q2405480|тавыш яздыру актеры]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''
|
| [[:commons:Category:Aigel Gaisina|Aigel Gaisina]]
|
|-
| data-sort-value="1986" | 1986-08-29
| ''[[:d:Q125510917|Станислав Большаков]]''
|
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
|
| data-sort-value="2023" | 2023-09-19
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-01-20
| [[Владислав Игнатьев]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Vladislav Ignatiev|Vladislav Ignatiev]]
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-01-11
| ''[[:d:Q4715504|Александр Бухаров]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-07-19
| [[Григорий Четверик]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-05-29
| ''[[:d:Q7035115|Никита Теленков]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-02-15
| ''[[:d:Q7382470|Рөстәм Хәлиуллин]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-04-22
| [[Сергей Бреев]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Sergei Breyev|Sergei Breyev]]
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-01-01
| [[Айрат Мәрдиев]]
|
| ''[[:d:Q55441806|rally raid automobile driver]]''<br/>''[[:d:Q56433160|truck racing driver]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-10-15
| [[Рүзил Гатин]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q138858|эстрада артисты]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-10-07
| ''[[:d:Q100317080|Вадим Янгиров]]''
|
| ''[[:d:Q13382460|marathon runner]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-05-27
| ''[[:d:Q114946208|Павел Хвалеев]]''
|
| ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q222344|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q7042855|монтажчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-06-08
| [[Илүсә Хуҗина]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q1062433|җырчы]]''
|
| [[:commons:Category:Ilyusa Khuzina|Ilyusa Khuzina]]
|
|-
| data-sort-value="1987" | 1987-06-11
| [[Радмир Беляев]]
| [[Кама дәүләт инженер-икътисад академиясе|Кама дәүләт һәндәси-икътисади академия (ИНЭКА)]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q98058553|municipal employee]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1988" | 1988-02-29
| [[Евгений Черемисин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Yevgeni Cheremisin|Yevgeni Cheremisin]]
|
|-
| data-sort-value="1988" | 1988-03-21
| ''[[:d:Q7280525|Радик Сафин]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1988" | 1988-02-21
| ''[[:d:Q28701529|Максим Покотилюк]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1988" | 1988
| ''[[:d:Q55106031|Дима Ребус]]''
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1988" | 1988-07-10
| ''[[:d:Q126373607|Илгиз Шәйхразиев]]''
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]''<br/>''[[:d:Q355242|showman]]''
| [[Татарстан дәүләт камера хоры]]
| [[:commons:Category:Ilgiz Shaykhraziev|Ilgiz Shaykhraziev]]
|
|-
| data-sort-value="1988" | 1988-01-08
| [[Эльза Газизова]]
| [[Мулланур Вахитов исемендәге 2нче гимназия (Яр Чаллы)]]<br/>[[Елховой урта гомуми белем бирү мәктәбе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]
| [[«Мәдәни Җомга» газетасы|«Мәдәни Җомга»]]<br/>[[Интертат]]<br/>[[Акчарлак (газета)|Акчарлак]]<br/>[[Татарстан (телерадиокомпания)]]<br/>[[Юлдаш (газета, Казан)|Юлдаш]]
|
|
|-
| data-sort-value="1989" | 1989-09-15
| [[Илнур Зәкәрин]]
|
| ''[[:d:Q2309784|вилаузышчы]]''
|
| [[:commons:Category:Ilnur Zakarin|Ilnur Zakarin]]
|
|-
| data-sort-value="1989" | 1989-05-30
| ''[[:d:Q6849495|Михаил Анохин]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1989" | 1989-01-08
| [[Эльдар Хәмитов]]
| [[Идел буе дәүләт физик культура, спорт һәм туризм университеты|Идел буе физик культура, спорт һәм туризм университеты]]<br/>[[Удмурт дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''<br/>''[[:d:Q12369333|көрәшче]]''
| [[Татнефть]]
|
|
|-
| data-sort-value="1990" | 1990-01-23
| [[Татьяна Горбунова]]
|
| ''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1990" | 1990-11-26
| ''[[:d:Q17496884|Иван Балыкин]]''
|
| ''[[:d:Q2309784|вилаузышчы]]''
|
| [[:commons:Category:Ivan Balykin|Ivan Balykin]]
|
|-
| data-sort-value="1990" | 1990-05-18
| [[Динар Хөснетдинов]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>[[Мулланур Вахитов исемендәге 2нче гимназия (Яр Чаллы)]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]]
|
|
|-
| data-sort-value="1990" | 1990-11-29
| [[Руслан Кираметдинов]]
| [[Казан музыка көллияте]]<br/>''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
| [[җырчы]]
|
|
|
|-
| data-sort-value="1991" | 1991-07-10
| [[Айдар Җаббаров]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| [[:commons:Category:Aydar Zabbarov|Aydar Zabbarov]]
|
|-
| data-sort-value="1991" | 1991-05-21
| ''[[:d:Q21622219|Лилия Низамова]]''
|
| ''[[:d:Q10843402|йөзүче]]''<br/>''[[:d:Q18715859|synchronized swimmer]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1991" | 1991-12-21
| [[Ирина Смелая|Tatarka]]
|
| ''[[:d:Q4110598|видеоблогер]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q2252262|рэп җырчысы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1991" | 1991-07-29
| [[Раушан Мөхәммәтҗанов]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]]
|
|
|-
| data-sort-value="1991" | 1991-03-21
| [[Дарья Давыдова]]
|
| ''[[:d:Q6665249|дзюдочы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1992" | 1992-12-31
| [[Артур Анисимов]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Artur Anisimov|Artur Anisimov]]
|
|-
| data-sort-value="1992" | 1992
| ''[[:d:Q137350640|Ravil Idrisov]]''
|
|
|
|
|
|-
| data-sort-value="1993" | 1993-01-15
| [[Дәлир Күзәев]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Daler Kuzyayev|Daler Kuzyayev]]
|
|-
| data-sort-value="1993" | 1993-02-02
| [[Антон Полюткин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1994" | 1994-02-09
| ''[[:d:Q16204395|Ruslan Ayukin]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1994" | 1994-01-20
| [[Денис Мөхәммәтдинов]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1994" | 1994-03-01
| ''[[:d:Q18171666|Янис Линда]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1994" | 1994-09-05
| ''[[:d:Q21089179|Нияз Билалов]]''
|
| ''[[:d:Q6665249|дзюдочы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1994" | 1994-11-02
| [[Муса Камалов]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе|Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]
| [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры]]
|
|
|-
| data-sort-value="1995" | 1995-05-25
| ''[[:d:Q16237093|Раил Зарипов]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1995" | 1995-05-09
| ''[[:d:Q18217947|Булат Садыйков]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1996" | 1996-03-26
| ''[[:d:Q18163099|Илья Борисов]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1996" | 1996-08-05
| ''[[:d:Q21622236|Илмир Нурисов]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1996" | 1996-01-14
| ''[[:d:Q29865539|Анастасия Черемисина]]''
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1996" | 1996-11-01
| [[Юлия Анисимова]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1996" | 1996-01-19
| ''[[:d:Q104165992|Александр Билле]]''
|
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1996" | 1996-07-03
| [[Камиля Харисова]]
|
| ''[[:d:Q3357567|fashion model]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''
| ''[[:d:Q20854272|Match TV]]''
|
|
|-
| data-sort-value="1997" | 1997-03-27
| [[Диана Канаева]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1997" | 1997-04-13
| ''[[:d:Q59306272|Илья Шабанов]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1997" | 1997-07-02
| [[Альбина Ногманова]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]''
| [[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры]]
|
|
|-
| data-sort-value="1997" | 1997
| ''[[:d:Q123352645|Зөлфия Илкәева]]''
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1997" | 1997-08-15
| [[Ләйсән Гатауллина]]
|
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1998" | 1998-08-27
| ''[[:d:Q21621638|Дмитрий Каменщиков]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1998" | 1998-11-29
| [[Ирина Приходько]]
|
| ''[[:d:Q10843402|йөзүче]]''
|
| [[:commons:Category:Irina Prikhodko|Irina Prikhodko]]
|
|-
| data-sort-value="1998" | 1998-08-20
| [[Анастасия Бехтерева]]
|
|
|
|
|
|-
| data-sort-value="1998" | 1998-08-28
| ''[[:d:Q133796529|Глеб Семёнов]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1999" | 1999-09-12
| ''[[:d:Q52002809|Руслан Щербин]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1999" | 1999-04-14
| [[Регина Шәйдуллина]]
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
| [[:commons:Category:Regina Shaidullina|Regina Shaidullina]]
|
|-
| data-sort-value="1999" | 1999-10-19
| ''[[:d:Q125080618|Семён Егоров]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="1999" | 1999-06-28
| [[Динар Шәрәфетдинов]]
| [[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q112619698|җырчы]]''
| [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]]<br/>[[Яр Чаллы филармониясе]]
|
|
|-
| data-sort-value="2000" | 2000-07-13
| ''[[:d:Q66305863|Егор Кудинов]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="2000" | 2000-01-12
| [[Зөлфәт Гәрәев]]
|
| ''[[:d:Q13381376|авыл атлетикачы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="2000" | 2000-06-30
| ''[[:d:Q130600940|Сергей Варлов]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="2000" | 2000-06-19
| ''[[:d:Q136324178|Maksim Polkin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="2001" | 2001-07-27
| ''[[:d:Q140315957|Danil Mikhailov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="2002" | 2002-07-02
| ''[[:d:Q125407157|Максим Быков]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="2004" | 2004-06-21
| ''[[:d:Q130570837|Раул Якупов]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="2004" | 2004-09-22
| ''[[:d:Q140697503|Adel Khabibullin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="2005" | 2005-06-02
| ''[[:d:Q139785631|Ildan Galeyev]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|-
| data-sort-value="2009" | 2009-04-17
| [[Динә Хөснетдинова]]
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''<br/>''[[:d:Q13219587|фигурист]]''
|
|
|
|-
|
| ''[[:d:Q18352070|Ирек Хәмидуллин]]''
|
|
|
|
|
|-
|
| ''[[:d:Q24572204|Александра Муравьева-Галай]]''
|
|
|
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
== Чаллы урамнары ==
{{col-begin}}
{{col-4}}
* [[Мәскәү проспекты (Яр Чаллы)|Мәскәү проспекты]]
* [[Чулман проспекты (Яр Чаллы)|Чулман проспекты]]
* [[Сөембикә проспекты (Яр Чаллы)|Сөембикә проспекты]]
* [[Тынычлык проспекты (Яр Чаллы)|Тынычлык проспекты]]
* [[Яр Чаллы проспекты (Яр Чаллы)|Яр Чаллы проспекты]]
* [[Муса Җәлил проспекты (Яр Чаллы)|Муса Җәлил проспекты]]
* [[Хәсән Туфан проспекты (Яр Чаллы)|Хәсән Туфан проспекты]]
* [[Габдулла Тукай яр буе урамы (Яр Чаллы)|Габдулла Тукай яр буе урамы]]
* [[Илдар Маннанов урамы (Яр Чаллы)|Илдар Маннанов урамы]]
* [[Кәрим Тинчурин исемендәге бульвар (Яр Чаллы)|Кәрим Тинчурин бульвары]]
{{col-4}}
* [[Иван Шишкин исемендәге бульвар (Яр Чаллы)|Иван Шишкин бульвары]]
* [[Энтузиастлар бульвары (Яр Чаллы)|Энтузиастлар бульвары]]
* [[Томази Кереселидзе бульвары (Яр Чаллы)|Томази Кереселидзе бульвары]]
* [[Касыймов бульвары (Яр Чаллы)|Эдуард Касыймов бульвары]]
* [[Ямашев бульвары (Яр Чаллы)|Хөсәен Ямашев бульвары]]
* [[Кол Гали бульвары (Яр Чаллы)|Кол Гали бульвары]]
* [[Бердах бульвары (Яр Чаллы)|Бердах бульвары]]
* [[Галиәсгар Камал бульвары (Яр Чаллы)|Галиәсгар Камал бульвары]]
* [[Сибгат Хәким урамы (Яр Чаллы)|Сибгат Хәким урамы]]
* [[Гаяз Исхакый урамы (Яр Чаллы)|Гаяз Исхакый урамы]]
{{col-4}}
* [[Абдулла Алиш урамы (Яр Чаллы)|Абдулла Алиш урамы]]
* [[Бакый Урманче урамы (Яр Чаллы)|Бакый Урманче урамы]]
* [[Нәҗип Җиһанов урамы (Яр Чаллы)|Нәҗип Җиһанов урамы]]
* [[Шамил Усманов урамы (Яр Чаллы)|Шамил Усманов урамы]]
* [[Саначин яр буе урамы (Яр Чаллы)|Саначин яр буе урамы]]
* [[Фикрәт Табиев яр буе урамы (Яр Чаллы)|Фикрәт Табиев яр буе урамы]]
* [[Һади Такташ урамы (Яр Чаллы)|Һади Такташ урамы]]
* [[Дзержинский урамы (Яр Чаллы)|Дзержинский урамы]]
* [[Заһидулла Яруллин урамы (Яр Чаллы)|Заһидулла Яруллин урамы]]
* [[Каюм Насыйри урамы (Яр Чаллы)|Каюм Насыйри урамы]]
{{col-4}}
* [[Татарстан урамы (Яр Чаллы)|Татарстан урамы]]
* [[Николай Гумилев урамы (Яр Чаллы)|Николай Гумилев урамы]]
* [[Әхмәтшин урамы (Яр Чаллы)|Әхмәтшин урамы]]
* [[Haier корпорациясе урамы]]
{{col-end}}
== Чаллы күперләре ==
* [[Кыңгыраулы күпер (Яр Чаллы)|Кыңгыраулы күпер]]
* [[Элеватор тавына җәяүлеләр күпере (Яр Чаллы)|Элеватор тавына җәяүлеләр күпере]]
== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
* [http://www.nabchelny.ru/ Яр Чаллы шәһәренең рәсми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070329103913/http://www.nabchelny.ru/ |date=2007-03-29 }} (рус телендә)
* [http://kynel.ru// Күңел радиосы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100423180433/http://kynel.ru/ |date=2010-04-23 }}
* [http://maps.yandex.ru/?text=%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F%2C%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%20%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%2C%20%D0%9D%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%BD%D1%8B%D0%B5%20%D0%A7%D0%B5%D0%BB%D0%BD%D1%8B&sll=52.39582%2C55.743553&ll=52.397399%2C55.743102&spn=0.161362%2C0.026146&z=13&l=map%2Cstv&ol=stv&oll=52.39807887%2C55.741353630000006&ost=spn%3A90.12869092176142%2C58.553319022018~dir%3A100.99541526547236%2C-3.838738216263724 {{PAGENAME}} Яндекс.Панорамаларда]
== Моны да карагыз ==
* [[Яр Чаллы мөселман яшьләр үзәге "Җәүһәр" дуслар берләшмәсе|Чаллы мөселман яшьләре үзәгенең "Җәүһәр" дуслар берләшмәсе]]
* [[Бегишево (аэропорт)|Бегишево аэропорты]]/[[Begişevo (aeroport)|Begişevo aeroportı]]
{{Яхшы мәкалә}}
{{Татарстан}}
{{Россиянең зур шәһәрләре}}
{{Татарлар саны буенча Россия торак пунктлары}}
[[Төркем:Татарстан шәһәрләре]]
[[Төркем:Яхшы мәкаләләр]]
[[Төркем:Чаллы]]
1zs30q8rqcyk0w9sdmcoxpqafj21v89
Физика өлкәсендә Нобель премиясе
0
37573
5987650
5987127
2026-07-28T21:12:13Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987650
wikitext
text/x-wiki
{{УК}}
[[Файл:Wilhelm Conrad Röntgen (1845--1923).jpg|left|200px|thumb|[[Вильгельм Рентген]], физика өлкәсендә беренче [[Нобель премиясе]] иясе]]
'''Физика өлкәсендә [[Нобель премиясе]]''' ({{lang-en|Nobel Prize in Physics}}) — [[физика]] фәне өлкәсендә тапшырыла торган абруйлы премия. Бүләк ел саен, [[10 декабрь]] көнне ([[Альфред Нобель]] вафат булган көнне) [[Стокһольм]] шәһәрендә тапшырыла. Премия лауреатын Нобель комитеты билгели.
== Таләпләр ==
Нобель фонды уставы буенча, яңа кандидатларны түбәндәгеләр тәкъдим итә ала:
* [[Король Швед фәннәр академиясе]] әгъзалары.
* Физика һәм химия өлкәләрендә Нобель комитетлары әгъзалары.
* Физика һәм химия өлкәләрендә Нобель премиясе лауреатлары.
* Нобель фонды уставы билгеләгән галимнәр.
== Лауреатлар исемлеге ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q38104. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p166/Q38104/p585
|columns=p166/Q38104/p585:Ел,label:Исем,p569,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! Ел
! Исем
! туу датасы
! үлем датасы
|-
| 2005
| [[Җон Һолл]]
| data-sort-value="1934" | 1934-08-21
|
|-
| 1996
| [[Дуглас Ошерофф]]
| data-sort-value="1945" | 1945-08-01
|
|-
| 1980
| [[Вал Логсден Фитч]]
| data-sort-value="1923" | 1923-03-10
| data-sort-value="2015" | 2015-02-05<br/>2015-02-04
|-
| 2017
| [[Кип Торн]]
| data-sort-value="1940" | 1940-06-01
|
|-
| 2022
| ''[[:d:Q364997|Alain Aspect]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-06-15
|
|-
| 2024-10-08
| ''[[:d:Q391237|John Hopfield]]''
| data-sort-value="1933" | 1933-07-15
|
|-
| 2020
| ''[[:d:Q493956|Andrea M. Ghez]]''
| data-sort-value="1965" | 1965-06-16
|
|-
| 2025
| ''[[:d:Q555849|John Clarke]]''
| data-sort-value="1942" | 1942-02-10
|
|-
| 2018
| [[Жерар Муру]]
| data-sort-value="1944" | 1944-06-22
|
|-
| 2023
| ''[[:d:Q565544|Anne L'Huillier]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-08-16
|
|-
| 2018
| [[Артур Әшкин]]
| data-sort-value="1922" | 1922-09-02
| data-sort-value="2020" | 2020-09-21
|-
| 2015
| [[Артур Макдональд]]
| data-sort-value="1943" | 1943-08-29
|
|-
| 2016
| [[Дейвид Таулесс]]
| data-sort-value="1934" | 1934-09-21
| data-sort-value="2019" | 2019-04-06
|-
| 2019
| ''[[:d:Q728331|Jim Peebles]]''
| data-sort-value="1935" | 1935-04-25
|
|-
| 2014
| [[Шуҗи Накамура]]
| data-sort-value="1954" | 1954-05-22
|
|-
| 2016
| [[Данкан Һолдейн]]
| data-sort-value="1951" | 1951-09-14
|
|-
| 2021
| ''[[:d:Q1235614|Giorgio Parisi]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-08-04
|
|-
| 2022
| ''[[:d:Q1365270|John Clauser]]''
| data-sort-value="1942" | 1942-12-01
|
|-
| 2014
| [[Исаму Акасаки]]
| data-sort-value="1929" | 1929-01-30
| data-sort-value="2021" | 2021-04-01
|-
| 2016
| [[Җон Майкл Костерлиц]]
| data-sort-value="1943" | 1943-06-22
|
|-
| 2017
| [[Райнер Вайсс]]
| data-sort-value="1932" | 1932-09-29
| data-sort-value="2025" | 2025-08-25
|-
| 2021
| ''[[:d:Q3675789|Syukuro Manabe]]''
| data-sort-value="1931" | 1931-09-21
|
|-
| 2014
| [[Хироши Амано]]
| data-sort-value="1960" | 1960-09-11
|
|-
| 2015
| [[Такааки Каҗита]]
| data-sort-value="1959" | 1959-03-09
|
|-
| 2017
| [[Бәри Бериш]]
| data-sort-value="1936" | 1936-01-27
|
|-
| 2025
| ''[[:d:Q26703310|Michel Devoret]]''
| data-sort-value="1953" | 1953-03-05
|
|-
| 2025
| ''[[:d:Q28976188|John M. Martinis]]''
| data-sort-value="1958" | 1958
|
|-
| 2018
| [[Донна Стрикленд]]
| data-sort-value="1959" | 1959-05-27
|
|-
| 2023
| ''[[:d:Q57020342|Pierre Agostini]]''
| data-sort-value="1941" | 1941-07-23
|
|-
| 1937
| [[Җорҗ Паҗет Томсон]]
| data-sort-value="1892" | 1892-05-03
| data-sort-value="1975" | 1975-09-10
|-
| 1926
| [[Жаң-Баптист Перең]]
| data-sort-value="1870" | 1870-09-30
| data-sort-value="1942" | 1942-04-17
|-
| 1983
| [[Субраманьян Чандрасекар]]
| data-sort-value="1910" | 1910-10-19
| data-sort-value="1995" | 1995-08-21
|-
| 2013
| [[Франсуа Аңлер]]
| data-sort-value="1932" | 1932-11-06
| data-sort-value="2026" | 2026-06-18
|-
| 1992
| [[Жорж Шарпак]]
| data-sort-value="1924" | 1924-08-01
| data-sort-value="2010" | 2010-09-29
|-
| 1947
| [[Эдвард Виктор Әплтон]]
| data-sort-value="1892" | 1892-09-06
| data-sort-value="1965" | 1965-04-21
|-
| 1972
| [[Җон Роберт Шриффер]]
| data-sort-value="1931" | 1931-05-31
| data-sort-value="2019" | 2019-07-27
|-
| 1988
| [[Җәк Стейнбергер]]
| data-sort-value="1921" | 1921-05-25
| data-sort-value="2020" | 2020-12-12
|-
| 2007
| [[Альбер Ферт]]
| data-sort-value="1938" | 1938-03-07
|
|-
| 1958
| [[Игорь Тамм]]
| data-sort-value="1895" | 1895-07-08
| data-sort-value="1971" | 1971-04-12
|-
| 2002
| [[Масатоши Кошиба]]
| data-sort-value="1926" | 1926-09-19
| data-sort-value="2020" | 2020-11-12
|-
| 1949
| [[Хидеки Юкава]]
| data-sort-value="1907" | 1907-01-23
| data-sort-value="1981" | 1981-09-08
|-
| 1970
| [[Луи Неел]]
| data-sort-value="1904" | 1904-11-22
| data-sort-value="2000" | 2000-11-17
|-
| 1971
| [[Деннис Габор]]
| data-sort-value="1900" | 1900-06-05
| data-sort-value="1979" | 1979-02-08
|-
| 1963
| [[Юҗин Вигнер]]
| data-sort-value="1902" | 1902-11-17
| data-sort-value="1995" | 1995-01-01
|-
| 1967
| ''[[:d:Q155794|Hans Bethe]]''
| data-sort-value="1906" | 1906-07-02
| data-sort-value="2005" | 2005-03-06
|-
| 1993
| [[Рассел Алан Һалс]]
| data-sort-value="1950" | 1950-11-28
|
|-
| 1912
| [[Нилс Густаф Дален]]
| data-sort-value="1869" | 1869-11-30
| data-sort-value="1937" | 1937-12-09
|-
| 1917
| [[Чарлз Гловер Баркла]]
| data-sort-value="1877" | 1877-06-07
| data-sort-value="1944" | 1944-10-23
|-
| 1927
| [[Чарлз Томсон Риз Вилсон]]
| data-sort-value="1869" | 1869-02-14
| data-sort-value="1959" | 1959-11-15
|-
| 1956
| [[Вильям Шокли]]
| data-sort-value="1910" | 1910-02-13
| data-sort-value="1989" | 1989-08-12
|-
| 1944
| [[Исидор Айзек Раби]]
| data-sort-value="1898" | 1898-07-29
| data-sort-value="1988" | 1988-01-11
|-
| 1928
| [[Овен Вилланс Ричардсон]]
| data-sort-value="1879" | 1879-04-26
| data-sort-value="1959" | 1959-02-15
|-
| 1936
| [[Карл Девид Андерсон]]
| data-sort-value="1905" | 1905-09-03
| data-sort-value="1991" | 1991-01-11
|-
| 1939
| [[Эрнест Лоуренс]]
| data-sort-value="1901" | 1901-08-08
| data-sort-value="1958" | 1958-08-27
|-
| 1924
| [[Манне Сигбан]]
| data-sort-value="1886" | 1886-12-03
| data-sort-value="1978" | 1978-09-24
|-
| 1978
| [[Роберт Вудро Вилсон]]
| data-sort-value="1936" | 1936-01-10
|
|-
| 1946
| [[Перси Вильямс Бриҗман]]
| data-sort-value="1882" | 1882-04-21
| data-sort-value="1961" | 1961-08-20
|-
| 1997
| [[Стивен Чу]]
| data-sort-value="1948" | 1948-02-28
|
|-
| 1969
| [[Мюррей Гел-Мән]]
| data-sort-value="1929" | 1929-09-15
| data-sort-value="2019" | 2019-05-24
|-
| 1978
| [[Петр Капица]]
| data-sort-value="1894" | 1894-06-26
| data-sort-value="1984" | 1984-04-08
|-
| 1978
| [[Арно Аллан Пензиас]]
| data-sort-value="1933" | 1933-04-26
| data-sort-value="2024" | 2024-01-22
|-
| 1959
| [[Эмилио Сегре]]
| data-sort-value="1905" | 1905-02-01
| data-sort-value="1989" | 1989-04-22
|-
| 2002
| [[Реймонд Девис]]
| data-sort-value="1914" | 1914-10-14
| data-sort-value="2006" | 2006-05-31
|-
| 1950
| [[Сесил Фрәңк Павелл]]
| data-sort-value="1903" | 1903-12-05
| data-sort-value="1969" | 1969-08-09
|-
| 1968
| ''[[:d:Q178344|Luis Walter Alvarez]]''
| data-sort-value="1911" | 1911-06-13
| data-sort-value="1988" | 1988-09-01
|-
| 1979
| [[Стивен Вайнберг]]
| data-sort-value="1933" | 1933-05-03
| data-sort-value="2021" | 2021-07-23
|-
| 2006
| [[Җорҗ Смут]]
| data-sort-value="1945" | 1945-02-20
| data-sort-value="2025" | 2025-09-18
|-
| 1973
| [[Лео Эсаки]]
| data-sort-value="1925" | 1925-03-12
|
|-
| 1973
| [[Браян Девид Җозефсон]]
| data-sort-value="1940" | 1940-01-04
|
|-
| 1957
| [[Яң Ченниң]]
| data-sort-value="1922" | 1922-10-01
| data-sort-value="2025" | 2025-10-18
|-
| 2000
| [[Җәк Килби]]
| data-sort-value="1923" | 1923-11-08
| data-sort-value="2005" | 2005-06-20
|-
| 1952
| [[Эдвард Миллс Парселл]]
| data-sort-value="1912" | 1912-08-30
| data-sort-value="1997" | 1997-03-07
|-
| 2000
| [[Жорес Алфёров]]
| data-sort-value="1930" | 1930-03-15
| data-sort-value="2019" | 2019-03-01
|-
| 1951
| [[Эрнест Волтон]]
| data-sort-value="1903" | 1903-10-06
| data-sort-value="1995" | 1995-06-25
|-
| 1959
| [[Овен Чемберлен]]
| data-sort-value="1920" | 1920-07-10
| data-sort-value="2006" | 2006-02-28
|-
| 1957
| [[Ли Җэңдао|Ли Җыңдао]]
| data-sort-value="1926" | 1926-11-24
| data-sort-value="2024" | 2024-08-04
|-
| 1948
| [[Патрик Бләкет]]
| data-sort-value="1897" | 1897-11-18
| data-sort-value="1974" | 1974-07-13
|-
| 1965
| [[Шинъичиро Томонага]]
| data-sort-value="1906" | 1906-03-31
| data-sort-value="1979" | 1979-07-08
|-
| 1964
| [[Чарлз Һард Таунс]]
| data-sort-value="1915" | 1915-07-28
| data-sort-value="2015" | 2015-01-27
|-
| 1955
| [[Поликарп Куш]]
| data-sort-value="1911" | 1911-01-26
| data-sort-value="1993" | 1993-03-20
|-
| 1956
| [[Волтер Һаузер Брәттейн]]
| data-sort-value="1902" | 1902-02-10
| data-sort-value="1987" | 1987-10-13
|-
| 1999
| [[Герард т Һоофт]]
| data-sort-value="1946" | 1946-07-05
|
|-
| 1965
| [[Җулиан Швиңер]]
| data-sort-value="1918" | 1918-02-12
| data-sort-value="1994" | 1994-07-16
|-
| 2002
| [[Риккардо Җаккони]]
| data-sort-value="1931" | 1931-10-06
| data-sort-value="2018" | 2018-12-09
|-
| 1955
| [[Виллис Ләм]]
| data-sort-value="1913" | 1913-07-12
| data-sort-value="2008" | 2008-05-15
|-
| 1984
| [[Карло Руббиа]]
| data-sort-value="1934" | 1934-03-31
|
|-
| 1991
| [[Пьер-Жил де Жен]]
| data-sort-value="1932" | 1932-10-24
| data-sort-value="2007" | 2007-05-18
|-
| 1990
| [[Җером Айзек Фридман]]
| data-sort-value="1930" | 1930-03-28
|
|-
| 2008
| [[Йоичиро Намбу]]
| data-sort-value="1921" | 1921-01-18
| data-sort-value="2015" | 2015-07-05
|-
| 2003
| [[Алексей Абрикосов (1928)]]
| data-sort-value="1928" | 1928-06-25
| data-sort-value="2017" | 2017-03-29
|-
| 1953
| [[Фриц Зернике]]
| data-sort-value="1888" | 1888-07-16
| data-sort-value="1966" | 1966-03-10
|-
| 1977
| [[Невилл Фрәнсис Мотт]]
| data-sort-value="1905" | 1905-09-30
| data-sort-value="1996" | 1996-08-08
|-
| 1988
| [[Мелвин Шварц]]
| data-sort-value="1932" | 1932-11-02
| data-sort-value="2006" | 2006-08-28
|-
| 1981
| [[Николас Бломберген]]
| data-sort-value="1920" | 1920-03-11
| data-sort-value="2017" | 2017-09-05
|-
| 1974
| [[Әнтони Һьюиш]]
| data-sort-value="1924" | 1924-05-11
| data-sort-value="2021" | 2021-09-13
|-
| 1998
| [[Роберт Беттс Лафлин]]
| data-sort-value="1950" | 1950-11-01
|
|-
| 1990
| [[Һенри Вей Кендалл]]
| data-sort-value="1926" | 1926-12-09
| data-sort-value="1999" | 1999-02-15
|-
| 1981
| [[Артур Леонард Шавлов]]
| data-sort-value="1921" | 1921-05-05
| data-sort-value="1999" | 1999-04-28
|-
| 1997
| [[Клод Коен-Таннуҗи]]
| data-sort-value="1933" | 1933-04-01
|
|-
| 1975
| [[Җеймс Рейнвотер]]
| data-sort-value="1917" | 1917-12-09
| data-sort-value="1986" | 1986-05-31
|-
| 1997
| [[Вильям Дениел Филлипс]]
| data-sort-value="1948" | 1948-11-05
|
|-
| 1974
| [[Мартин Райл]]
| data-sort-value="1918" | 1918-09-27
| data-sort-value="1984" | 1984-10-14
|-
| 1977
| [[Филип Воррен Әндерсон]]
| data-sort-value="1923" | 1923-12-13
| data-sort-value="2020" | 2020-03-29
|-
| 1995
| [[Фредерик Райнес]]
| data-sort-value="1918" | 1918-03-16
| data-sort-value="1998" | 1998-08-26
|-
| 1976
| [[Бөртон Рихтер]]
| data-sort-value="1931" | 1931-03-22
| data-sort-value="2018" | 2018-07-18
|-
| 2013
| [[Питер Һиггс]]
| data-sort-value="1929" | 1929-05-29
| data-sort-value="2024" | 2024-04-08
|-
| 1993
| [[Җозеф Һутон Тейлор]]
| data-sort-value="1941" | 1941-03-29
|
|-
| 1973
| [[Ивар Евер]]
| data-sort-value="1929" | 1929-04-05
| data-sort-value="2025" | 2025-06-20
|-
| 1994
| [[Бертрам Брокһауз]]
| data-sort-value="1918" | 1918-07-15
| data-sort-value="2003" | 2003-10-13
|-
| 1988
| [[Леон Макс Ледерман]]
| data-sort-value="1922" | 1922-07-15
| data-sort-value="2018" | 2018-10-03
|-
| 1958
| [[Илья Франк]]
| data-sort-value="1908" | 1908-10-10<br/>1908-10-23
| data-sort-value="1990" | 1990-06-22
|-
| 1996
| [[Роберт Колмен Ричардсон]]
| data-sort-value="1937" | 1937-06-26
| data-sort-value="2013" | 2013-02-19
|-
| 1981
| [[Кай Сигбан]]
| data-sort-value="1918" | 1918-04-20
| data-sort-value="2007" | 2007-07-20
|-
| 1976
| [[Сәмүел Тиң]]
| data-sort-value="1936" | 1936-01-27
|
|-
| 2003
| [[Әнтони Җеймс Леггетт]]
| data-sort-value="1938" | 1938-03-26
| data-sort-value="2026" | 2026-03-08
|-
| 1980
| [[Җеймс Вотсон Кронин]]
| data-sort-value="1931" | 1931-09-29
| data-sort-value="2016" | 2016-08-25
|-
| 1982
| [[Кеннет Вилсон]]
| data-sort-value="1936" | 1936-06-08
| data-sort-value="2013" | 2013-06-15
|-
| 1977
| [[Җон Һасбрук ван Флек]]
| data-sort-value="1899" | 1899-03-13
| data-sort-value="1980" | 1980-10-27
|-
| 2020
| ''[[:d:Q193803|Roger Penrose]]''
| data-sort-value="1931" | 1931-08-08
|
|-
| 2011
| [[Браян Шмидт]]
| data-sort-value="1967" | 1967-02-24
|
|-
| 1990
| [[Ричард Эдвард Тейлор]]
| data-sort-value="1929" | 1929-11-02
| data-sort-value="2018" | 2018-02-22
|-
| 1994
| [[Клиффорд Шалл]]
| data-sort-value="1915" | 1915-09-23
| data-sort-value="2001" | 2001-03-31
|-
| 1996
| [[Девид Моррис Ли]]
| data-sort-value="1931" | 1931-01-20
|
|-
| 1998
| [[Дениел Тсуи]]
| data-sort-value="1939" | 1939-02-28
|
|-
| 1999
| [[Мартинус Велтман]]
| data-sort-value="1931" | 1931-06-27
| data-sort-value="2021" | 2021-01-04
|-
| 2008
| [[Макото Кобаяши]]
| data-sort-value="1944" | 1944-04-07
|
|-
| 2008
| [[Тошихиде Маскава]]
| data-sort-value="1940" | 1940-02-07
| data-sort-value="2021" | 2021-07-23
|-
| 2001
| [[Эрик Аллин Корнелл]]
| data-sort-value="1961" | 1961-12-19
|
|-
| 2001
| [[Карл Виман]]
| data-sort-value="1951" | 1951-03-26
|
|-
| 1921
| [[Альберт Эйнштейн|Алберт Эйнштейн]]
| data-sort-value="1879" | 1879-03-14
| data-sort-value="1955" | 1955-04-18
|-
| 1956<br/>1972
| [[Җон Бардин]]
| data-sort-value="1908" | 1908-05-23
| data-sort-value="1991" | 1991-01-30
|-
| 1922
| [[Nils Bor|Нилс Бор]]
| data-sort-value="1885" | 1885-10-07
| data-sort-value="1962" | 1962-11-18
|-
| 1903
| [[Мария Склодовская-Кюри]]
| data-sort-value="1867" | 1867-11-07
| data-sort-value="1934" | 1934-07-04
|-
| 1938
| [[Enriko Fermi|Энрико Ферми]]
| data-sort-value="1901" | 1901-09-29
| data-sort-value="1954" | 1954-11-28
|-
| 1918
| [[Макс Планк]]
| data-sort-value="1858" | 1858-04-23
| data-sort-value="1947" | 1947-10-04
|-
| 1933
| [[Erwin Şrödinger|Эрвин Шрөдингер]]
| data-sort-value="1887" | 1887-08-12
| data-sort-value="1961" | 1961-01-04
|-
| 2009
| [[Чарлз Као]]
| data-sort-value="1933" | 1933-11-04
| data-sort-value="2018" | 2018-09-23
|-
| 1979
| [[Мөхәммәт Габдессәлам]]
| data-sort-value="1926" | 1926-01-29
| data-sort-value="1996" | 1996-11-21
|-
| 1901
| [[Вилһелм Конрад Рөнтген|Вильгельм Конрад Рентген]]
| data-sort-value="1845" | 1845-03-27
| data-sort-value="1923" | 1923-02-10
|-
| 1909
| [[Гульельмо Маркони]]
| data-sort-value="1874" | 1874-04-25
| data-sort-value="1937" | 1937-07-20
|-
| 1903
| [[Пьер Күри]]
| data-sort-value="1859" | 1859-05-15
| data-sort-value="1906" | 1906-04-19
|-
| 1965
| [[Ричард Фейнман|Ричард Файнмен]]
| data-sort-value="1918" | 1918-05-11
| data-sort-value="1988" | 1988-02-15
|-
| 2004
| [[Девид Гросс]]
| data-sort-value="1941" | 1941-02-19
|
|-
| 1932
| [[Werner Heyzenberg|Вернер Һайзенберг]]
| data-sort-value="1901" | 1901-12-05
| data-sort-value="1976" | 1976-02-01
|-
| 1903
| [[Antuan Añri Bekkerel|Антуан Аңри Беккерел]]
| data-sort-value="1852" | 1852-12-15
| data-sort-value="1908" | 1908-08-25
|-
| 1902
| [[Hendrik Anton Lorens|Һендрик Антон Лоренс]]
| data-sort-value="1853" | 1853-07-18
| data-sort-value="1928" | 1928-02-04
|-
| 1961
| [[Рудольф Мөссбавер]]
| data-sort-value="1929" | 1929-01-31
| data-sort-value="2011" | 2011-09-14
|-
| 1983
| [[Вильям Әлфред Фаулер]]
| data-sort-value="1911" | 1911-08-09
| data-sort-value="1995" | 1995-03-14
|-
| 1906
| [[Cozef Con Tomson|Җозеф Җон Томсон]]
| data-sort-value="1856" | 1856-12-18
| data-sort-value="1940" | 1940-08-30
|-
| 1933
| [[Pol Dirak|Поль Дирак]]
| data-sort-value="1902" | 1902-08-08
| data-sort-value="1984" | 1984-10-20
|-
| 1970
| [[Һаннес Альвен]]
| data-sort-value="1908" | 1908-05-30
| data-sort-value="1995" | 1995-04-02
|-
| 1905
| [[Филипп Ленард]]
| data-sort-value="1862" | 1862-06-07
| data-sort-value="1947" | 1947-05-20
|-
| 1925
| [[Җеймс Франк]]
| data-sort-value="1882" | 1882-08-26
| data-sort-value="1964" | 1964-05-21
|-
| 1914
| [[Макс фон Лаве]]
| data-sort-value="1879" | 1879-10-09
| data-sort-value="1960" | 1960-04-24
|-
| 1911
| [[Wilhelm Win|Вилһелм Вин]]
| data-sort-value="1864" | 1864-01-13
| data-sort-value="1928" | 1928-08-30
|-
| 1925
| [[Густав Һерц]]
| data-sort-value="1887" | 1887-07-22
| data-sort-value="1975" | 1975-10-30
|-
| 1943
| [[Отто Штерн]]
| data-sort-value="1888" | 1888-02-17
| data-sort-value="1969" | 1969-08-17
|-
| 1909
| [[Карл Фердинанд Браун]]
| data-sort-value="1850" | 1850-06-06
| data-sort-value="1918" | 1918-04-20
|-
| 1919
| [[Йоһаннес Штарк]]
| data-sort-value="1874" | 1874-04-15
| data-sort-value="1957" | 1957-06-21
|-
| 1963
| [[Мария Гөпперт-Маер]]
| data-sort-value="1906" | 1906-06-28
| data-sort-value="1972" | 1972-02-20
|-
| 2007
| [[Петер Грүнберг]]
| data-sort-value="1939" | 1939-05-18
| data-sort-value="2018" | 2018-04-07
|-
| 1989
| [[Вольфгаң Пауль]]
| data-sort-value="1913" | 1913-08-10
| data-sort-value="1993" | 1993-12-07
|-
| 1954
| [[Макс Борн]]
| data-sort-value="1882" | 1882-12-11
| data-sort-value="1970" | 1970-01-05
|-
| 1930
| [[Чандрасекара Венката Раман]]
| data-sort-value="1888" | 1888-11-07
| data-sort-value="1970" | 1970-11-21
|-
| 2012
| [[Дэвид Уайнлэнд]]
| data-sort-value="1944" | 1944-02-24
|
|-
| 1913
| [[Heyke Kamerling Onnes]]
| data-sort-value="1853" | 1853-09-21
| data-sort-value="1926" | 1926-02-21
|-
| 1951
| [[Җон Кокрофт]]
| data-sort-value="1897" | 1897-05-27
| data-sort-value="1967" | 1967-09-18
|-
| 2005
| [[Рой Глаубер]]
| data-sort-value="1925" | 1925-09-01
| data-sort-value="2018" | 2018-12-26
|-
| 2020
| ''[[:d:Q65807|Reinhard Genzel]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-03-24
|
|-
| 1945
| [[Wolfgang Pauli|Вольфганг Паули]]
| data-sort-value="1900" | 1900-04-25
| data-sort-value="1958" | 1958-12-15
|-
| 1989
| [[Һанс Георг Демелт]]
| data-sort-value="1922" | 1922-09-09
| data-sort-value="2017" | 2017-03-07
|-
| 2005
| [[Теодор Һенш]]
| data-sort-value="1941" | 1941-10-30
|
|-
| 1998
| [[Һорст Штөрмер]]
| data-sort-value="1949" | 1949-04-06
|
|-
| 2000
| [[Һерберт Крөмер]]
| data-sort-value="1928" | 1928-08-25
| data-sort-value="2024" | 2024-03-08
|-
| 1986
| [[Эрнст Руска]]
| data-sort-value="1906" | 1906-12-25
| data-sort-value="1988" | 1988-05-27
|-
| 1966
| ''[[:d:Q71023|Alfred Kastler]]''
| data-sort-value="1902" | 1902-05-03
| data-sort-value="1984" | 1984-01-07
|-
| 1985
| [[Клаус фон Клитциң]]
| data-sort-value="1943" | 1943-06-28
|
|-
| 2009
| [[Виллард Бойл]]
| data-sort-value="1924" | 1924-08-19
| data-sort-value="2011" | 2011-05-07
|-
| 2009
| [[Җорҗ Элвуд Смит]]
| data-sort-value="1930" | 1930-05-10
| data-sort-value="2025" | 2025-05-28
|-
| 2001
| [[Вольфгаң Кеттерле]]
| data-sort-value="1957" | 1957-10-21
|
|-
| 1954
| [[Вальтер Боте]]
| data-sort-value="1891" | 1891-01-08
| data-sort-value="1957" | 1957-02-08
|-
| 1987
| [[Йоһаннес Георг Беднорц]]
| data-sort-value="1950" | 1950-05-16
|
|-
| 1986
| [[Герд Бинниг]]
| data-sort-value="1947" | 1947-07-20
|
|-
| 1963
| [[Һанс Енсен]]
| data-sort-value="1907" | 1907-06-25
| data-sort-value="1973" | 1973-02-11
|-
| 1958
| [[Павел Черенков]]
| data-sort-value="1904" | 1904-07-28
| data-sort-value="1990" | 1990-01-06
|-
| 1936
| [[Виктор Франц Һесс]]
| data-sort-value="1883" | 1883-06-24
| data-sort-value="1964" | 1964-12-17
|-
| 2022
| ''[[:d:Q78610|Anton Zeilinger]]''
| data-sort-value="1945" | 1945-05-20
|
|-
| 1902
| [[Piter Zeeman|Питер Зееман]]
| data-sort-value="1865" | 1865-05-25
| data-sort-value="1943" | 1943-10-09
|-
| 1935
| [[Җеймс Чәдвик]]
| data-sort-value="1891" | 1891-10-20
| data-sort-value="1974" | 1974-07-24
|-
| 1960
| [[Дональд Артур Глейзер]]
| data-sort-value="1926" | 1926-09-21
| data-sort-value="2013" | 2013-02-28
|-
| 1972
| [[Леон Купер]]
| data-sort-value="1930" | 1930-02-28
| data-sort-value="2024" | 2024-10-23
|-
| 1904
| [[Con Wilyam Strett (3-nçe baron Reley)|Con William Strett Reley]]
| data-sort-value="1842" | 1842-11-12
| data-sort-value="1919" | 1919-06-30
|-
| 1929
| [[Lui de Broyl|Луи де Бройль]]
| data-sort-value="1892" | 1892-08-15
| data-sort-value="1987" | 1987-03-19
|-
| 1964
| [[Александр Прохоров]]
| data-sort-value="1916" | 1916-07-11
| data-sort-value="2002" | 2002-01-08
|-
| 1964
| [[Николай Басов]]
| data-sort-value="1922" | 1922-12-14
| data-sort-value="2001" | 2001-07-01
|-
| 2023
| ''[[:d:Q86970|Ferenc Krausz]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-05-17
|
|-
| 2024-10-08
| ''[[:d:Q92894|Geoffrey Hinton]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-12-06
|
|-
| 1975
| [[Оге Нилс Бор]]
| data-sort-value="1922" | 1922-06-19
| data-sort-value="2009" | 2009-09-08
|-
| 2010
| [[Андрей Гейм]]
| data-sort-value="1958" | 1958-10-21
|
|-
| 2006
| [[Җон Мәзер]]
| data-sort-value="1946" | 1946-08-07
|
|-
| 2003
| [[Виталий Гинзбург]]
| data-sort-value="1916" | 1916-10-04
| data-sort-value="2009" | 2009-11-08
|-
| 1984
| [[Симон ван дер Мер]]
| data-sort-value="1925" | 1925-11-24
| data-sort-value="2011" | 2011-03-04
|-
| 2011
| [[Адам Рисс]]
| data-sort-value="1969" | 1969-12-16
|
|-
| 2010
| [[Константин Новоселов]]
| data-sort-value="1974" | 1974-08-23
|
|-
| 2011
| [[Сол Перлмуттер]]
| data-sort-value="1959" | 1959-09-22
|
|-
| 2004
| [[Һью Девид Политцер]]
| data-sort-value="1949" | 1949-08-31
|
|-
| 1995
| [[Мартин Льюис Пөрл]]
| data-sort-value="1927" | 1927-06-24
| data-sort-value="2014" | 2014-09-30
|-
| 1989
| [[Норман Фостер Рәмзи]]
| data-sort-value="1915" | 1915-08-27
| data-sort-value="2011" | 2011-11-04
|-
| 1979
| [[Шелдон Ли Гләшоу]]
| data-sort-value="1932" | 1932-12-05
|
|-
| 1975
| [[Бен Рой Моттелсон]]
| data-sort-value="1926" | 1926-07-09
| data-sort-value="2022" | 2022-05-13
|-
| 2004
| [[Фрәңк Вилчек]]
| data-sort-value="1951" | 1951-05-15
|
|-
| 2021
| ''[[:d:Q109370|Klaus Hasselmann]]''
| data-sort-value="1931" | 1931-10-25
|
|-
| 2012
| [[Серж Һарош]]
| data-sort-value="1944" | 1944-09-11
|
|-
| 1987
| [[Карл Александер Мүллер]]
| data-sort-value="1927" | 1927-04-20
| data-sort-value="2023" | 2023-01-09
|-
| 1952
| [[Феликс Блох]]
| data-sort-value="1905" | 1905-10-23
| data-sort-value="1983" | 1983-09-10
|-
| 1920
| [[Шарль-Эдуар Гийом]]
| data-sort-value="1861" | 1861-02-15
| data-sort-value="1938" | 1938-06-13
|-
| 1986
| [[Һайнрих Рорер]]
| data-sort-value="1933" | 1933-06-06
| data-sort-value="2013" | 2013-05-16
|-
| 2019
| ''[[:d:Q123975|Michel Mayor]]''
| data-sort-value="1942" | 1942-01-12
|
|-
| 2019
| ''[[:d:Q124013|Didier Queloz]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-02-23
|
|-
| 1907
| [[Albert Abraham Maykelson]]
| data-sort-value="1852" | 1852-12-19
| data-sort-value="1931" | 1931-05-09
|-
| 1927
| [[Artur Kompton]]
| data-sort-value="1892" | 1892-09-10
| data-sort-value="1962" | 1962-03-15
|-
| 1961
| [[Роберт Һофтштадтер]]
| data-sort-value="1915" | 1915-02-05
| data-sort-value="1990" | 1990-11-17
|-
| 1923
| [[Роберт Әндрүс Милликен]]
| data-sort-value="1868" | 1868-03-22
| data-sort-value="1953" | 1953-12-19
|-
| 1910
| [[Yohannes Diderik Van der Waals|Йоһаннес Дидерик ван дер Ваальс]]
| data-sort-value="1837" | 1837-11-23
| data-sort-value="1923" | 1923-03-08
|-
| 1915
| [[Вильям Лоренс Брәгг]]
| data-sort-value="1890" | 1890-03-31
| data-sort-value="1971" | 1971-07-01
|-
| 1937
| [[Клинтон Девиссон]]
| data-sort-value="1881" | 1881-10-22
| data-sort-value="1958" | 1958-02-01
|-
| 1908
| [[Габриел Липпман]]
| data-sort-value="1845" | 1845-08-16
| data-sort-value="1921" | 1921-07-13
|-
| 1962
| [[Лев Ландау]]
| data-sort-value="1908" | 1908-01-09
| data-sort-value="1968" | 1968-04-01
|-
| 1915
| [[Вильям Һенри Брәгг]]
| data-sort-value="1862" | 1862-07-02
| data-sort-value="1942" | 1942-03-12
|}
{{Wikidata list end}}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Чыганаклар ==
* [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/ Рәсми сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090116180111/http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/ |date=2009-01-16 }} {{ref-en}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
== Шулай ук кара ==
{{Портал|Физика}}
[[Төркем:Физика]]
[[Төркем:Нобель премиясе]]
o7idmh5m3gxoyvr1e7zlt90vxs49q1h
Франция регионнары
0
41467
5987655
5975580
2026-07-29T02:34:42Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987655
wikitext
text/x-wiki
{{Чистартырга|out of date since 2016}}
[[Файл:France-Regions et blasons.svg|right|350px|thumb|Франция регионнары һәм тугралары]]
'''Регион''' ({{lang-fr|région}}) — [[Франса|Франция]]нең югары дәрәҗәле [[Франциянең административ-территориаль бүленеше|административ-территориаль берәмлеге]]. Ил 18 регионга бүленгән, аларның 13 се кыйтгада урнаша, 5 се — диңгез арты җирләрдә. Шулай ук [[Корсика]] утравын еш кына регион дип атыйлар. Регионнар [[Франция департаментлары|департаментларга]] бүленә.
== Хокукый халәте ==
[[Франса|Франция]] — [[унитар дәүләт]]. Регионнар үз кануннарны чыгара алмый. Регионнар, хөкүмәттән салымнарның бер өлешен алып, үз бюджетын формалаштыралар.
Кайбер вакытларда регионнарга автономия бирү мәсьәләсе күтәрелә, тик бу тәкъдим зур тәнкыйтькә дучар ителә.
== Франция регионнары ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q36784 }
|section=
|sort=p571
|columns=p242,p94,label:исем,p571,p2046,p1082,p2936,p36,p150,p6}}
{| class='wikitable sortable'
! харита сурәте
! илтамга сурәте
! исем
! нигезләнү датасы
! мәйдан
! халык саны
! кулланылган тел
! башкала
! административ бүленеше
! башкарма хакимият башлыгы
|-
| [[Файл:French Guiana (orthographic projection).svg|center|128px]]
| [[Файл:Coat of arms of French Guiana, according to the original displayed at the Museum Franconie, at Cayenne.svg|center|128px]]
| [[Француз Гвианасы|Франса Гвиянәсе]]
| data-sort-value="1946" | 1946-03-21
| 83534 км²
| 293996
| ''[[:d:Q1363072|гвианалы креол теле]]''<br/>[[француз теле]]<br/>''[[:d:Q2655664|аравак теле]]''<br/>''[[:d:Q3588942|эмерильон теле]]''<br/>''[[:d:Q3073448|паликур теле]]''<br/>''[[:d:Q5908753|ваяна теле]]''<br/>''[[:d:Q7975842|ваямпи теле]]''<br/>''[[:d:Q2659044|Businenge Tongo]]''
| [[Кайенна]]
| [[Кайенна (округ)]]<br/>[[Сен-Лоран-дю-Марони (округ)]]
| ''[[:d:Q3108632|Rodolphe Alexandre]]''
|-
| [[Файл:Guadeloupe in France 2016.svg|center|128px]]
| [[Файл:Coat of arms of Guadeloupe.svg|center|128px]]
| [[Гваделупа]]
| data-sort-value="1946" | 1946-03-21
| 1628 км²
| 384160
| [[француз теле]]<br/>''[[:d:Q3006280|Guadeloupean Creole]]''
| [[Бас-Тер]]
| [[Бас-Тер (округ)]]<br/>[[Пуэнт-а-Питр (округ)]]<br/>[[Лез-Абим]]<br/>[[Бас-Тер]]<br/>[[Пуэнт-а-Питр]]<br/>[[Сент-Анн (Гваделупа)|Сент-Анн]]<br/>[[Труа-Ривьер (Гваделупа)|Труа-Ривьер]]<br/>[[Анс-Бертран]]<br/>[[Сен-Франсуа (Гваделупа)|Сен-Франсуа]]<br/>[[Гран-Бур]]<br/>[[Бэ-Мао]]<br/>[[Пти-Канал]]<br/>[[Байиф]]<br/>[[Пти-Бур]]<br/>[[Ле-Муль]]<br/>[[Буйант]]<br/>[[Ле-Госье]]<br/>[[Капестер-де-Мари-Галант]]<br/>[[Порт-Луи (Гваделупа)|Порт-Луи]]<br/>[[Вьё-Фор]]<br/>[[Тер-де-О (Гваделупа)|Тер-де-О]]<br/>[[Гурбер]]<br/>[[Десе]]<br/>[[Морн-а-л'О]]<br/>[[Вьё-Абитан]]<br/>[[Сент-Роз (Гваделупа)|Сент-Роз]]<br/>[[Сен-Клод (Гваделупа)|Сен-Клод]]<br/>[[Сен-Луи (Гваделупа)|Сен-Луи]]<br/>[[Гуайав (Гваделупа)|Гуайав]]<br/>[[Пуэнт-Нуар (Гваделупа)|Пуэнт-Нуар]]<br/>[[Ламантен (Гваделупа)|Ламантен]]<br/>[[Капестер-Бель-О]]<br/>[[Тер-де-Ба (Гваделупа)|Тер-де-Ба]]<br/>[[Ла-Дезирад (Гваделупа)|Ла-Дезирад]]
| ''[[:d:Q2866091|Ary Chalus]]''
|-
| [[Файл:Martinique-CIA WFB Map.png|center|128px]]
|
| [[Мартиника]]
| data-sort-value="1946" | 1946-03-21
| 1128 км²
| 360630
| [[француз теле]]<br/>''[[:d:Q3006280|Guadeloupean Creole]]''
| [[Фор-де-Франс]]
| [[Фор-де-Франс (округ)]]<br/>[[Ле-Марен (округ)]]<br/>''[[:d:Q702429|arrondissement of Saint-Pierre]]''<br/>[[Ла-Трините (округ)]]<br/>[[Фор-де-Франс]]<br/>''[[:d:Q265373|Le Marin]]''<br/>''[[:d:Q282944|Le François]]''<br/>''[[:d:Q545210|Macouba]]''<br/>''[[:d:Q589980|Saint-Pierre]]''<br/>''[[:d:Q595351|Le Lorrain]]''<br/>''[[:d:Q617806|Schœlcher]]''<br/>''[[:d:Q655146|Sainte-Anne]]''<br/>''[[:d:Q671787|La Trinité]]''<br/>''[[:d:Q747519|Le Carbet]]''<br/>''[[:d:Q918737|Saint-Joseph]]''<br/>''[[:d:Q943994|Le Morne-Vert]]''<br/>''[[:d:Q947069|Le Lamentin]]''<br/>''[[:d:Q974759|Le Morne-Rouge]]''<br/>''[[:d:Q1234080|L'Ajoupa-Bouillon]]''<br/>''[[:d:Q1617674|Le Robert]]''<br/>''[[:d:Q1648481|Basse-Pointe]]''<br/>''[[:d:Q1650045|Grand'Rivière]]''<br/>''[[:d:Q1650786|Les Trois-Îlets]]''<br/>''[[:d:Q1758414|Sainte-Marie]]''<br/>''[[:d:Q1772486|Sainte-Luce]]''<br/>''[[:d:Q1778157|Le Prêcheur]]''<br/>''[[:d:Q1778187|Bellefontaine]]''<br/>''[[:d:Q1778192|Gros-Morne]]''<br/>''[[:d:Q1778234|Le Marigot]]''<br/>''[[:d:Q1831094|Le Vauclin]]''<br/>''[[:d:Q1918091|Rivière-Pilote]]''<br/>''[[:d:Q1928039|Saint-Esprit]]''<br/>''[[:d:Q1928049|Case-Pilote]]''<br/>''[[:d:Q1928060|Fonds-Saint-Denis]]''<br/>''[[:d:Q1928084|Le Diamant]]''<br/>''[[:d:Q1928099|Rivière-Salée]]''<br/>''[[:d:Q1928126|Les Anses-d'Arlet]]''
| ''[[:d:Q608242|Serge Letchimy]]''
|-
| [[Файл:Département 974 in France.svg|center|128px]]
| [[Файл:Armoiries Réunion.svg|center|128px]]
| [[Реюньон]]
| data-sort-value="1946" | 1946-03-21
| 2512 км²
| 889679
| ''[[:d:Q13198|Реюньон креол теле]]''<br/>[[француз теле]]
| [[Сен-Дени (Реюньон)|Сен-Дени]]
| [[Сен-Бенуа (округ)]]<br/>''[[:d:Q653514|arrondissement of Saint-Denis]]''<br/>[[Сен-Поль (округ)]]<br/>[[Сен-Пьер (округ)]]
| ''[[:d:Q3142774|Huguette Bello]]''
|-
|
|
| ''[[:d:Q43309861|Rhône]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-12-06
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q43311297|Alpes]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-12-06
|
|
|
|
|
|
|-
| [[Файл:Rhône-Alpes region locator map.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason Rhône-Alpes Gendarmerie.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q463|Rhône-Alpes]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 43698 км²
| 6399927
|
| [[Лион]]
| ''[[:d:Q3083|Ain]]''<br/>''[[:d:Q46130|Rhône]]''<br/>''[[:d:Q12569|Loire]]''<br/>''[[:d:Q3148|Ardèche]]''<br/>''[[:d:Q3364|Drôme]]''<br/>''[[:d:Q12559|Isère]]''<br/>''[[:d:Q12745|Savoie]]''<br/>''[[:d:Q12751|Haute-Savoie]]''<br/>''[[:d:Q16665897|Metropolis of Lyon]]''<br/>''[[:d:Q18914778|departmental district of the Rhône]]''
|
|-
| [[Файл:Bourgogne in France.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason fr Bourgogne.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1173|Burgundy]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 31582 км²
| 1642687
|
| [[Дижон]]
| ''[[:d:Q3342|Côte-d’Or]]''<br/>''[[:d:Q12657|Nièvre]]''<br/>''[[:d:Q12736|Saône-et-Loire]]''<br/>''[[:d:Q12816|Yonne]]''
|
|-
| [[Файл:Aquitaine in France.svg|center|128px]]
| [[Файл:Arms of Aquitaine and Guyenne.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1179|Aquitaine]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 41309 км²
| 3316889
| ''[[:d:Q1122188|Erromintxela]]''<br/>[[окситан теле]]
| [[Бордо]]
| ''[[:d:Q3357|Dordogne]]''<br/>''[[:d:Q12526|Gironde]]''<br/>''[[:d:Q12563|Landes]]''<br/>''[[:d:Q12578|Ло һәм Гаронна]]''<br/>''[[:d:Q12703|Pyrénées-Atlantiques]]''<br/>[[Басклар Иле]]
|
|-
| [[Файл:Bretagne in France.svg|center|128px]]
| [[Файл:Armoiries Bretagne - Arms of Brittany.svg|center|128px]]
| [[Бретань|Бретань ярымутравы]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 27208 км²
| 3449370
|
| [[Ренн]]
| ''[[:d:Q3349|Côtes-d'Armor]]''<br/>''[[:d:Q3389|Finistère]]''<br/>''[[:d:Q12549|Ille-et-Vilaine]]''<br/>''[[:d:Q12642|Морбиаң]]''
| ''[[:d:Q29579537|Loïg Chesnais-Girard]]''
|-
| [[Файл:Île-de-France in France 2016.svg|center|128px]]
|
| [[Иль-де-Франс|Ил-де-Франс]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 12012 км²
| 12463067
|
| [[Париж]]
| [[Париж]]<br/>''[[:d:Q12753|Сена һәм Марна]]''<br/>''[[:d:Q12820|Yvelines]]''<br/>''[[:d:Q3368|Essonne]]''<br/>''[[:d:Q12543|Hauts-de-Seine]]''<br/>''[[:d:Q12761|Seine-Saint-Denis]]''<br/>''[[:d:Q12788|Val-de-Marne]]''<br/>''[[:d:Q12784|Val-d'Oise]]''
| ''[[:d:Q455023|Valérie Pécresse]]''
|-
| [[Файл:Centre-Val de Loire in France 2016.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason fr Centre-Val de Loire.svg|center|128px]]
| [[Үзәк-Валь-де-Лвар|Үзәк-Луара үзәне]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 39151 км²
| 2587031
| [[француз теле]]
| [[Орлеан]]
| ''[[:d:Q3286|Cher]]''<br/>''[[:d:Q12556|Indre-et-Loire]]''<br/>''[[:d:Q3377|Eure-et-Loir]]''<br/>''[[:d:Q12553|Indre]]''<br/>''[[:d:Q12564|Loir-et-Cher]]''<br/>''[[:d:Q12574|Loiret]]''
| ''[[:d:Q3084029|François Bonneau]]''
|-
| [[Файл:Picardie in France.svg|center|128px]]
| [[Файл:BlasonPicardie.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q13950|Picardy]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 19399 км²
| 1927142
|
| [[Амьен]]
| ''[[:d:Q12770|Somme]]''<br/>''[[:d:Q12675|Oise]]''<br/>''[[:d:Q3093|Aisne]]''
|
|-
| [[Файл:Champagne-Ardenne in France.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason région fr Champagne-Ardenne.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14103|Champagne-Ardenne]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 25606 км²
| 1339008
|
| [[Шалон-ан-Шампань]]
| ''[[:d:Q3164|Ardennes]]''<br/>''[[:d:Q12594|Marne]]''<br/>''[[:d:Q3194|Aube]]''<br/>''[[:d:Q12607|Югары Марна]]''
|
|-
| [[Файл:Midi-Pyrénées in France.svg|center|128px]]
|
| ''[[:d:Q16393|Midi-Pyrénées]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 45348 км²
| 2954157
| [[окситан теле]]
| [[Тулуза]]
| ''[[:d:Q3184|Ariège]]''<br/>''[[:d:Q3216|Aveyron]]''<br/>''[[:d:Q12517|Gers]]''<br/>''[[:d:Q12538|Югары Гаронна]]''<br/>''[[:d:Q12576|Lot]]''<br/>''[[:d:Q12772|Tarn]]''<br/>''[[:d:Q12779|Tarn-et-Garonne]]''<br/>''[[:d:Q12700|Hautes-Pyrénées]]''
|
|-
| [[Файл:Basse-Normandie region locator map.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason region fr Normandie.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16954|Lower Normandy]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 17589 км²
| 1478712
|
| [[Кан (шәһәр)|Кан]]
| ''[[:d:Q3249|Calvados]]''<br/>''[[:d:Q12589|Manche]]''<br/>''[[:d:Q12679|Orne]]''
|
|-
| [[Файл:Haute-Normandie region locator map.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason region fr Normandie.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16961|Upper Normandy]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 12317 км²
| 1849652
|
| [[Руан]]
| ''[[:d:Q12758|Seine-Maritime]]''<br/>''[[:d:Q3372|Eure]]''
|
|-
| [[Файл:Nord-Pas-de-Calais in France.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason Nord-Pas-De-Calais.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16987|Nord-Pas-de-Calais]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 12414 км²
| 4060741
| ''[[:d:Q34024|пикард теле]]''
| [[Лилль]]
| ''[[:d:Q12661|Nord]]''<br/>''[[:d:Q12689|Pas-de-Calais]]''
|
|-
| [[Файл:Pays de la Loire region locator map2.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason région fr Pays-de-la-Loire.svg|center|128px]]
| [[Пеи-де-ла-Лвар]]
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 32082 км²
| 3907156
| [[бретон теле]]<br/>''[[:d:Q37300|Gallo]]''<br/>''[[:d:Q514123|Poitevin-Saintongeais]]''<br/>''[[:d:Q56782|Angevin]]''<br/>''[[:d:Q3302952|Mayennais]]''<br/>[[француз теле]]
| [[Нант]]
| ''[[:d:Q3068|Атлантик Луара]]''<br/>''[[:d:Q12798|Vendée]]''<br/>''[[:d:Q12620|Mayenne]]''<br/>''[[:d:Q12740|Sarthe]]''<br/>''[[:d:Q12584|Мен һәм Луара]]''
| ''[[:d:Q42072121|Christelle Morançais]]''
|-
| [[Файл:Languedoc-Roussillon in France.svg|center|128px]]
|
| ''[[:d:Q17005|Languedoc-Roussillon]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 23376 км²
| 2729721
| [[окситан теле]]
| [[Монпелье]]
| ''[[:d:Q12580|Lozère]]''<br/>''[[:d:Q12709|Көнчыгыш Пиренейлар]]''<br/>''[[:d:Q3207|Aude]]''<br/>''[[:d:Q12545|Эро]]''<br/>''[[:d:Q12515|Gard]]''
|
|-
| [[Файл:Poitou-Charentes region locator map.svg|center|128px]]
| [[Файл:Poitou-Charentes blason.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q17009|Poitou-Charentes]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 25809 км²
| 1789779
| [[окситан теле]]
| [[Пуатье]]
| ''[[:d:Q3266|Charente]]''<br/>''[[:d:Q3278|Charente-Maritime]]''<br/>''[[:d:Q12765|Deux-Sèvres]]''<br/>''[[:d:Q12804|Vienne]]''
|
|-
| [[Файл:Alsace region locator map.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason région fr Alsace.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q22010895|Region Elsass]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 8280 км²
| 1915915
|
| [[Страсбург]]
| ''[[:d:Q12722|Югары Рейн]]''<br/>''[[:d:Q12717|Bas-Rhin]]''
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q22248793|Lorraine]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
|
|
|
| [[Мец]]
| ''[[:d:Q12631|Meuse]]''<br/>''[[:d:Q12626|Мёрт һәм Мозель]]''<br/>''[[:d:Q12652|Moselle]]''<br/>''[[:d:Q3105|Vosges]]''
|
|-
| [[Файл:Auvergne region locator map.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason de l'Auvergne.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q24082791|Auvergne]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 26013 км²
| 1357668
| [[француз теле]]<br/>[[окситан теле]]
| [[Клермон-Ферран]]
| ''[[:d:Q3113|Allier]]''<br/>''[[:d:Q3259|Cantal]]''<br/>''[[:d:Q12572|Haute-Loire]]''<br/>''[[:d:Q12694|Puy-de-Dôme]]''
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q60846019|Franche-Comté]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
| 16202 км²
| 1179601
|
| [[Безансон]]
| ''[[:d:Q12782|Бельфор җире]]''<br/>''[[:d:Q3361|Doubs]]''<br/>''[[:d:Q12730|Haute-Saône]]''<br/>''[[:d:Q3120|Jura]]''
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q124954445|Provence-Côte d'Azur-Corse]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-04
|
|
|
| [[Марсель]]
|
|
|-
| [[Файл:Corsica in France 2016.svg|center|128px]]
| [[Файл:Coat of Arms of Corsica.svg|center|128px]]
| [[Корсика]]
| data-sort-value="1970" | 1970-01-11
| 8680 км²
| 355486
| ''[[:d:Q33111|корсика теле]]''<br/>[[француз теле]]
| [[Аяччо]]
| ''[[:d:Q3334|Haute-Corse]]''<br/>''[[:d:Q3336|Көньяк Корсика]]''
| ''[[:d:Q3106502|Gilles Simeoni]]''
|-
| [[Файл:Provence-Alpes-Côte d'Azur region locator map2.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason région fr Provence-Alpes-Côte d'Azur.svg|center|128px]]
| [[Проваңс-Әлп-Кот д'Азур]]
| data-sort-value="1970" | 1970-01-11
| 31400 км²
| 5218960
| [[окситан теле]]
| [[Марсель]]
| ''[[:d:Q3125|Hautes-Alpes]]''<br/>''[[:d:Q3131|Alpes-de-Haute-Provence]]''<br/>''[[:d:Q3139|Диңгез буе Әлпләре]]''<br/>''[[:d:Q12789|Var]]''<br/>''[[:d:Q12792|Vaucluse]]''<br/>''[[:d:Q3240|Bouches-du-Rhône]]''
| ''[[:d:Q3424934|Renaud Muselier]]''
|-
| [[Файл:Mayotte (orthographic projection).svg|center|128px]]
| [[Файл:Coat of Arms of Mayotte.svg|center|128px]]
| [[Майотта]]
| data-sort-value="1974" | 1974
| 374 км²
| 320901
| [[Суахили|суахили теле]]<br/>''[[:d:Q34075|маоре теле]]''<br/>[[малагаси теле]]<br/>''[[:d:Q5150795|буши теле]]''<br/>[[француз теле]]
| ''[[:d:Q132676|Mamoudzou]]''<br/>''[[:d:Q846048|Dzaoudzi]]''
| ''[[:d:Q2936643|canton of Acoua]]''<br/>''[[:d:Q2936664|canton of Bandraboua]]''<br/>''[[:d:Q2936666|canton of Bandrélé]]''<br/>''[[:d:Q2936679|canton of Bouéni]]''<br/>''[[:d:Q2936691|Canton of Chiconi]]''<br/>''[[:d:Q2936692|canton of Chirongui]]''<br/>''[[:d:Q2936707|canton of Dembeni]]''<br/>''[[:d:Q2936712|canton of Dzaoudzi]]''<br/>''[[:d:Q2936728|canton of Kani-Kéli]]''<br/>''[[:d:Q2936730|canton of Koungou]]''<br/>''[[:d:Q2936751|canton of Mamoudzou-1]]''<br/>''[[:d:Q2936752|canton of Mamoudzou-2]]''<br/>''[[:d:Q2936750|canton of Mamoudzou-3]]''<br/>''[[:d:Q2936771|canton of Mtsamboro]]''<br/>''[[:d:Q2936748|canton of M'tsangamouji]]''<br/>''[[:d:Q2936777|canton of Ouangani]]''<br/>''[[:d:Q2936778|canton of Pamandzi]]''<br/>''[[:d:Q2936794|canton of Sada]]''<br/>''[[:d:Q2936828|canton of Tsingoni]]''<br/>''[[:d:Q132676|Mamoudzou]]''<br/>''[[:d:Q427213|Ouangani]]''<br/>''[[:d:Q691779|Bandraboua]]''<br/>''[[:d:Q745108|Mtsamboro]]''<br/>''[[:d:Q770411|Koungou]]''<br/>''[[:d:Q846048|Dzaoudzi]]''<br/>''[[:d:Q955825|M'Tsangamouji]]''<br/>''[[:d:Q1010634|Pamandzi]]''<br/>''[[:d:Q1920630|Sada]]''<br/>''[[:d:Q2086991|Acoua]]''<br/>''[[:d:Q2087001|Chirongui]]''<br/>''[[:d:Q2087010|Chiconi]]''<br/>''[[:d:Q2087020|Tsingoni]]''<br/>''[[:d:Q2087041|Dembeni]]''<br/>''[[:d:Q2087082|Bouéni]]''<br/>''[[:d:Q2087092|Kani-Kéli]]''<br/>''[[:d:Q2087100|Bandrele]]''
| ''[[:d:Q63765801|Ben Issa Ousseni]]''
|-
| [[Файл:Auvergne-Rhône-Alpes region locator map.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason Auvergne-Rhône-Alpes.svg|center|128px]]
| [[Оверн-Рона-Әлп]]
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| 69711 км²
| 8205557
| [[француз теле]]
| [[Лион]]
| ''[[:d:Q3083|Ain]]''<br/>''[[:d:Q3113|Allier]]''<br/>''[[:d:Q3259|Cantal]]''<br/>''[[:d:Q3364|Drôme]]''<br/>''[[:d:Q12569|Loire]]''<br/>''[[:d:Q12572|Haute-Loire]]''<br/>''[[:d:Q12559|Isère]]''<br/>''[[:d:Q12694|Puy-de-Dôme]]''<br/>''[[:d:Q46130|Rhône]]''<br/>''[[:d:Q16665897|Metropolis of Lyon]]''<br/>''[[:d:Q12745|Savoie]]''<br/>''[[:d:Q12751|Haute-Savoie]]''<br/>''[[:d:Q3148|Ardèche]]''
|
|-
| [[Файл:Bourgogne-Franche-Comté region locator map.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason région fr Bourgogne-Franche-Comté.svg|center|128px]]
| [[Бургундия-Фраңш-Коңте]]
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| 47784 км²
| 2802670
|
| [[Безансон]]<br/>[[Дижон]]
| ''[[:d:Q3342|Côte-d’Or]]''<br/>''[[:d:Q3361|Doubs]]''<br/>''[[:d:Q3120|Jura]]''<br/>''[[:d:Q12657|Nièvre]]''<br/>''[[:d:Q12730|Haute-Saône]]''<br/>''[[:d:Q12736|Saône-et-Loire]]''<br/>''[[:d:Q12816|Yonne]]''<br/>''[[:d:Q12782|Бельфор җире]]''
| ''[[:d:Q446672|Marie-Guite Dufay]]''<br/>''[[:d:Q18202533|Jérôme Durain]]''
|-
| [[Файл:Normandie2014 region locator map.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason region fr Normandie.svg|center|128px]]
| [[Нормандия]]
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| 29906 км²
| 3345842
| ''[[:d:Q34024|пикард теле]]''
| [[Руан]]
| ''[[:d:Q3249|Calvados]]''<br/>''[[:d:Q3372|Eure]]''<br/>''[[:d:Q12589|Manche]]''<br/>''[[:d:Q12679|Orne]]''<br/>''[[:d:Q12758|Seine-Maritime]]''
| ''[[:d:Q521021|Hervé Morin]]''
|-
| [[Файл:Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine region locator map.svg|center|128px]]
|
| [[Граңд-Эст]]
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| 57433 км²
| 5563378
| ''[[:d:Q131339|алеманн теле]]''<br/>''[[:d:Q503906|Moselle Franconian]]''<br/>[[француз теле]]<br/>''[[:d:Q671198|Лотарингия теле]]''
| [[Страсбург]]
| ''[[:d:Q3164|Ardennes]]''<br/>''[[:d:Q3194|Aube]]''<br/>''[[:d:Q12594|Marne]]''<br/>''[[:d:Q12607|Югары Марна]]''<br/>''[[:d:Q12626|Мёрт һәм Мозель]]''<br/>''[[:d:Q12631|Meuse]]''<br/>''[[:d:Q12652|Moselle]]''<br/>''[[:d:Q12717|Bas-Rhin]]''<br/>''[[:d:Q12722|Югары Рейн]]''<br/>''[[:d:Q3105|Vosges]]''
| ''[[:d:Q3082186|Franck Leroy]]''
|-
| [[Файл:Nouvelle-Aquitaine region locator map.svg|center|128px]]
| [[Файл:BlasonNouvelleAquitaine.svg|center|128px]]
| [[Яңа Аквитания]]
| data-sort-value="2016" | 2016-01-01
| 84061 км²
| 6150451
|
| [[Бордо]]
| ''[[:d:Q3266|Charente]]''<br/>''[[:d:Q3278|Charente-Maritime]]''<br/>''[[:d:Q3326|Corrèze]]''<br/>''[[:d:Q3353|Creuse]]''<br/>''[[:d:Q3357|Dordogne]]''<br/>''[[:d:Q12526|Gironde]]''<br/>''[[:d:Q12563|Landes]]''<br/>''[[:d:Q12578|Ло һәм Гаронна]]''<br/>''[[:d:Q12703|Pyrénées-Atlantiques]]''<br/>''[[:d:Q12765|Deux-Sèvres]]''<br/>''[[:d:Q12804|Vienne]]''<br/>''[[:d:Q12808|Югары Вьенна]]''
| ''[[:d:Q1768192|Alain Rousset]]''
|-
| [[Файл:Auvergne region locator map.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason de l'Auvergne.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1152|Auvergne]]''
|
|
|
| [[француз теле]]<br/>[[окситан теле]]
|
|
|
|-
| [[Файл:Franche-Comté in France.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason fr Franche-Comté.svg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16394|Franche-Comté]]''
|
| 16202 км²
|
|
| [[Безансон]]
|
|
|-
| [[Файл:Hauts-de-France region locator map.svg|center|128px]]
| [[Файл:Escutcheon fr region Hauts-de-France.svg|center|128px]]
| [[О-де-Фраңс]]
|
| 31813 км²
| 5992194
|
| [[Лилль]]
| ''[[:d:Q12661|Nord]]''<br/>''[[:d:Q12689|Pas-de-Calais]]''<br/>''[[:d:Q12770|Somme]]''<br/>''[[:d:Q12675|Oise]]''<br/>''[[:d:Q3093|Aisne]]''
| ''[[:d:Q203793|Xavier Bertrand]]''
|-
| [[Файл:Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées region locator map.svg|center|128px]]
| [[Файл:Blason région fr Occitanie.svg|center|128px]]
| [[Окситания]]
|
| 72724 км²
| 6124653
| [[француз теле]]<br/>[[каталан теле]]<br/>[[окситан теле]]
| [[Тулуза]]
| ''[[:d:Q3184|Ariège]]''<br/>''[[:d:Q3207|Aude]]''<br/>''[[:d:Q3216|Aveyron]]''<br/>''[[:d:Q12515|Gard]]''<br/>''[[:d:Q12538|Югары Гаронна]]''<br/>''[[:d:Q12517|Gers]]''<br/>''[[:d:Q12545|Эро]]''<br/>''[[:d:Q12576|Lot]]''<br/>''[[:d:Q12580|Lozère]]''<br/>''[[:d:Q12700|Hautes-Pyrénées]]''<br/>''[[:d:Q12709|Көнчыгыш Пиренейлар]]''<br/>''[[:d:Q12772|Tarn]]''<br/>''[[:d:Q12779|Tarn-et-Garonne]]''
| ''[[:d:Q2939880|Carole Delga]]''
|}
{{Wikidata list end}}
== Регионнар исемлеге (1982-2016) ==
{| class="wikitable sortable collapsible collapsed" border="1" style="font-size:90%"
! Атама
! Код<br />[[INSEE]]
! Код<br />[[ISO 3166-2]]
! Башкала
! Халык саны<br />(кеше, 2007)
! Мәйдан<br />(км²)
! Халык тыгызлыгы<br />(кеше/км²)
|-
| '''[[Аквитания (регион)|Аквитания]] '''
| align="center" | 72
| align="center" | FR-B
| [[Бордо]]
| align="right" | {{Nts|3150890}}
| align="right" | {{Nts|41309}}
| align="right" | {{Nts|76}}
|-
| '''[[Бретань]] '''
| align="center" | 53
| align="center" | FR-E
| [[Ренн]]
| align="right" | {{Nts|3120288}}
| align="right" | {{Nts|27208}}
| align="right" | {{Nts|115}}
|-
| '''[[Бургундия]] '''
| align="center" | 26
| align="center" | FR-D
| [[Дижон]]
| align="right" | {{Nts|1633891}}
| align="right" | {{Nts|31582}}
| align="right" | {{Nts|52}}
|-
| '''[[Югары Нормандия]]'''
| align="center" | 23
| align="center" | FR-Q
| [[Руан]]
| align="right" | {{Nts|1816716}}
| align="right" | {{Nts|12317}}
| align="right" | {{Nts|147}}
|-
| '''[[Иль-де-Франс]]'''
| align="center" | 11
| align="center" | FR-J
| [[Париж]]
| align="right" | {{Nts|11598866}}
| align="right" | {{Nts|12011}}
| align="right" | {{Nts|966}}
|-
| '''[[Корсика]]'''
| align="center" | 94
| align="center" | FR-H
| [[Аяччо]]
| align="right" | {{Nts|299209}}
| align="right" | {{Nts|8680}}
| align="right" | {{Nts|34}}
|-
| '''[[Лангедок — Руссильон]]'''
| align="center" | 91
| align="center" | FR-K
| [[Монпелье]]
| align="right" | {{Nts|2560870}}
| align="right" | {{Nts|27376}}
| align="right" | {{Nts|94}}
|-
| '''[[Лимузен (регион)|Лимузен]]'''
| align="center" | 74
| align="center" | FR-L
| [[Лимож]]
| align="right" | {{Nts|737001}}
| align="right" | {{Nts|16942}}
| align="right" | {{Nts|44}}
|-
| '''[[Лотарингия]]'''
| align="center" | 41
| align="center" | FR-M
| [[Мец]]
| align="right" | {{Nts|2339881}}
| align="right" | {{Nts|23547}}
| align="right" | {{Nts|99}}
|-
| '''[[Түбән Нормандия]]'''
| align="center" | 25
| align="center" | FR-P
| [[Кан (Нормандия)|Кан]]
| align="right" | {{Nts|1461429}}
| align="right" | {{Nts|17589}}
| align="right" | {{Nts|83}}
|-
| '''[[Нор — Па-де-Кале]] '''
| align="center" | 31
| align="center" | FR-O
| [[Лилль]]
| align="right" | {{Nts|4021676}}
| align="right" | {{Nts|12414}}
| align="right" | {{Nts|324}}
|-
| '''[[Овернь]] '''
| align="center" | 83
| align="center" | FR-C
| [[Клермон-Ферран]]
| align="right" | {{Nts|1339247}}
| align="right" | {{Nts|26013}}
| align="right" | {{Nts|51}}
|-
| '''[[Луара җирләре|Пеи-де-ла-Луар]]'''
| align="center" | 52
| align="center" | FR-R
| [[Нант]]
| align="right" | {{Nts|3553353}}
| align="right" | {{Nts|32082}}
| align="right" | {{Nts|109}}
|-
| '''[[Пикардия]]'''
| align="center" | 22
| align="center" | FR-S
| [[Амьен]]
| align="right" | {{Nts|1900354}}
| align="right" | {{Nts|19399}}
| align="right" | {{Nts|98}}
|-
| '''[[Прованс — Альплар — Лазур яры]]'''
| align="center" | 93
| align="center" | FR-U
| [[Марсель]]
| align="right" | {{Nts|4864015}}
| align="right" | {{Nts|31400}}
| align="right" | {{Nts|155}}
|-
| '''[[Пуату — Шаранта]]'''
| align="center" | 54
| align="center" | FR-T
| [[Пуатье]]
| align="right" | {{Nts|1738780}}
| align="right" | {{Nts|25810}}
| align="right" | {{Nts|67}}
|-
| '''[[Рона — Альплар]]'''
| align="center" | 82
| align="center" | FR-V
| [[Лион]]
| align="right" | {{Nts|6065959}}
| align="right" | {{Nts|43698}}
| align="right" | {{Nts|139}}
|-
| '''[[Франш-Конте]]'''
| align="center" | 43
| align="center" | FR-I
| [[Безансон]]
| align="right" | {{Nts|1158671}}
| align="right" | {{Nts|16202}}
| align="right" | {{Nts|72}}
|-
| '''[[Үзәк (Франция регионы)|Үзәк]] '''
| align="center" | 24
| align="center" | FR-F
| [[Орлеан]]
| align="right" | {{Nts|2526919}}
| align="right" | {{Nts|39151}}
| align="right" | {{Nts|65}}
|-
| '''[[Шампань — Арден]]'''
| align="center" | 21
| align="center" | FR-G
| [[Шалон-ан-Шампань]]
| align="right" | {{Nts|1338004}}
| align="right" | {{Nts|25606}}
| align="right" | {{Nts|52}}
|-
| '''[[Эльзас]] '''
| align="center" | 42
| align="center" | FR-A
| [[Страсбург]]
| align="right" | {{Nts|1827248}}
| align="right" | {{Nts|8280}}
| align="right" | {{Nts|221}}
|-
| '''[[Көньяк — Пиренейлар]]'''
| align="center" | 73
| align="center" | FR-N
| [[Тулуза]]
| align="right" | {{Nts|2810559}}
| align="right" | {{Nts|45348}}
| align="right" | {{Nts|62}}
|- bgcolor="#f0f0f0"
| '''[[Гваделупа]]''' <br /><small>Диңгез арты регион</small>
| align="center" | 01
| align="center" | FR-GP
| [[Бас-Тер]]
| align="right" | {{Nts|405500}}<br /><small>(2008)</small>
| align="right" | {{Nts|1628}}
| align="right" | {{Nts|246}}
|- bgcolor="#f0f0f0"
| '''[[Француз Гвианасы|Гвиана]]'''<br /><small>Диңгез арты регион</small>
| align="center" | 03
| align="center" | FR-GF
| [[Кайенна]]
| align="right" | {{Nts|220000}}<br /><small>(2009)</small>
| align="right" | {{Nts|86504}}
| align="right" | {{Nts|2}}
|- bgcolor="#f0f0f0"
| '''[[Майотта]]''' <br /><small>Диңгез арты регион</small>
| align="center" | 05
| align="center" | FR-YT
| [[Мамудзу]]
| align="right" | {{Nts|186452}}<br /><small>(2007)</small>
| align="right" | {{Nts|376}}
| align="right" | {{Nts|499}}
|- bgcolor="#f0f0f0"
| '''[[Мартиника]]''' <br /><small>Диңгез арты регион</small>
| align="center" | 02
| align="center" | FR-MQ
| [[Фор-де-Франс]]
| align="right" | {{Nts|397732}}<br /><small>(2006)</small>
| align="right" | {{Nts|1128}}
| align="right" | {{Nts|352}}
|- bgcolor="#f0f0f0"
| '''[[Реюньон]]''' <br /><small>Диңгез арты регион</small>
| align="center" | 04
| align="center" | FR-RE
| [[Сен-Дени (Реюньон)|Сен-Дени]]
| align="right" | {{Nts|810000}}<br /><small>(2009)</small>
| align="right" | {{Nts|2512}}
| align="right" | {{Nts|313}}
|}
== Сылтамалар ==
* [http://www.dmoz.org/Regional/Europe/France/Regions/ Франция регионнары] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160301130905/http://www.dmoz.org/Regional/Europe/France/Regions/ |date=2016-03-01 }} {{ref-en}}
* [http://lannuaire.service-public.fr/ Җирле сайтлар] {{ref-fr}}
== Искәрмәләр ==
*<references />
{{Франция регионнары}}
re5eq9hrxjeg7pak2b24a3s7eoy92vp
Ярмулай
0
42951
5987636
4699841
2026-07-28T17:56:18Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987636
wikitext
text/x-wiki
{{Underlinked|date=октябрь 2024}}
{{ТП-Россия
|халәт = Авыл
|татар исеме = Ярмулай
|чын исем = Ермолкино
|чын исем =
|герб =
|байрак =
|lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
|CoordAddon =
|CoordScale =
|ил харитасы =
|төбәк харитасы =
|район харитасы =
|ил харитасы зурлыгы =
|төбәк харитасы зурлыгы =
|район харитасы зурлыгы =
|төбәк = Башкортстан
|төбәк җәдвәлдә = Башкортстан
|район төре =
|район = Бәләбәй районы{{!}}Башкортстанның Бәләбәй районы
|район җәдвәлдә = Бәләбәй районы
|җирлек төре = Авыл җирлеге
|җирлек =
|җирлек җәдвәлдә =
|эчке бүленеш =
|башлык =
|нигезләнү елы =
|беренче язма искә алу =
|элекке исемнәр =
|бирле =
|мәйдан =
|ТП үзәге биеклеге =
|халык саны = 625
|исәп елы = 2010
|тыгызлык =
|агломерация =
|милли состав =
|дини состав =
|этнохороним =
|почта индексы = 452022
|сәгать кушагы = +6
|почта индекслары =
|телефон коды =
|санлы идентификатор = 80209807001
|Commons та төркем =
|сайт =
}}
'''Ярмулай''' — [[Башкортстан]]ның [[Бәләбәй районы]]нда урнашкан авыл.
== Демография ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q2570118. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|}
{{Wikidata list end}}
== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [http://www.asmo-rb.ru Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы].
{{Бәләбәй районы}}
[[Төркем:Башкортстан авыллары]]
{{Bashkir-geo-stub}}
6f0bsvnneybe04otpau5sfdy90r733c
Салман (Пенза өлкәсе)
0
50216
5987601
5987139
2026-07-28T13:02:22Z
InternetArchiveBot
35870
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
5987601
wikitext
text/x-wiki
{{ТП
|халәт = авыл
|татар исеме = Салман
|чын исем =
|ил = Русия
|герб =
|байрак =
|герб киңлеге =
|байрак киңлеге =
|lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
|CoordAddon =
|CoordScale =
|ЯндексХарита =
|ил харитасы зурлыгы =300
|төбәк харитасы зурлыгы = 300
|район харитасы зурлыгы =
|төбәк төре = өлкә
|төбәк = Пенза өлкәсе
|төбәк җәдвәлдә =
|район төре = район
|район = Исса районы
|район җәдвәлдә =
|җәмгыять төре =
|җәмгыять =
|җәмгыять таблицада =
|ил харитасы =
|төбәк харитасы =
|район харитасы =
|эчке бүленеш =
|башлык төре = авыл советы рәисе
|башлык =
|нигезләү датасы =
|беренче телгә алу =
|элеккеге исемнәр =
|халәт =
|мәйдан =
|биеклек төре =
|ТП мәркәзе биеклеге =
|климат =
|рәсми тел =
|халык саны = 288
|исәп елы = 2004
|халык тыгызлыгы =
|агломерация =
|милли состав = татарлар
|дини состав =
|этнохороним =
|сәгать кушагы = +3
|DST =
|телефон коды =
|почта индексы =
|почта индекслары =
|автомобил коды =
|Commons-та төркем =
|сайт =
|сайт теле =
|сайт теле 2 =
|сайт теле 3 =
|сайт теле 4 =
|сайт теле 5 =
|add1n =
|add1 =
|add2n =
|add2 =
|add3n =
|add3 =
}}{{мәгънәләр|Салман}}
'''Салман''' (''Югары Салман, Кәмәнәк, Югары Ташкичү'', {{lang-ru|Большая Салмовка, Верхняя Салмовка}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Исса районы]]на керүче татар авылы.<ref name="ПЭ">Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9</ref>
== Географиясе ==
Авыл Пенза өлкәсенең төньяк-көнбатыш өлешендә, Ока-Дон түбәнлегенең көнчыгыш читендә<ref name="стп">{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, урман-дала зонасында, Ташкичү авыл советы үзәгеннән 5 км төньякта һәм Исса бистәсеннән 15 км көнбатыштарак урнашкан.<ref>{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}</ref>.
; Климаты
Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә<ref name="стп"/>.
== Тарихы ==
XVII гасыр ахырында Салман елгасы буенда Салман-Чишмә авылы буларак нигез салына, мөгаен, Инсар өязенең йомышлы темников татарлары тарафыннан нигезләнгәндер.<ref name="1717B" /><ref name="ТЭ" /> Алар монда XVI йөз ахырыннан — XVII йөз башна кадәр күзәтү һәм саклау хезмәтен үтәгән.<ref name="ТЭ" /> Озакламый күршегә алпавыт үз крестьяннарын урнаштыра. 1718 елда алпавытлар Иван һәм Василий Голосеиннар була. 1723 елгы ревизия буенча алпавыт крестьяннарыннан тыш йомышлы татарлар да күрсәтелә. 1745 елда Салман авылында бер сарай кешеләре — 5 ревизия кешесе, алпавыт крестьяннары — 3 җан, татар морзаларыннан җибәрелгән крестьяннар — 63 җан була. 1785 елда Пенза губернасының Инсар өязендә, княгиня Прасковия Васильевна Тугушевага (89 ревизия җаны) караган. XIX гасырның икенче яртысыннан Пенза губернасы Инсар өязе Трехсвятский волосте авылы. 1896 елда — 88 йорт.<ref name="1717B" />
1877 елда мәчет булган. XIX гасыр ахырында православие динен тотучылар Леплейка авылы чиркәве мәхәлләсендә булалар. 1911 елда — бер община, 86 йорт, мәчет, татар мәктәбе, җил тегермәне, 2 кибет эшләгән.<ref name="1717B">{{cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/issa.htm|title=На портале «Суслоны»|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118084753/http://www.suslony.ru:80/Penzagebiet/issa.htm|archive-date=2011-11-18|lang=ru}}</ref>
== Халык саны ==
{{ Население | Верхняя Салмовка }}
Авылда [[2004 ел]]да 102 йортта 288 кеше яшәгән.<ref name="ПЭ" />
== Дин ==
XIX гасыр уртасыннан мәчет эшләгән.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/issinskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica].</ref><ref name="ПЭ" />
XX йөз башында авылда мәчет һәм мәдрәсә була. 1995 елда яңа мәчет ачыла.<ref name="ТЭ" />
== Социаль тармак ==
1994 елдан Югары Салман авылында үзешчән сәнгать коллективы эшли, Сабан туе үткәрелә.<ref name="ТЭ" />
== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}
{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Исса районы торак пунтлары]]
b7qqsy5x4d7mpltbq6g38kl8feztr60
Кикино
0
50218
5987611
5987226
2026-07-28T14:20:37Z
Il Nur
6874
5987611
wikitext
text/x-wiki
{{ТП
|халәт = авыл
|татар исеме = Кикин
|чын исем =
|ил = Россия
|герб =
|байрак =
|герб киңлеге =
|байрак киңлеге =
|lat_deg =53 |lat_min =8|lat_sec =16
|lon_deg =43 |lon_min =46 |lon_sec =33
|CoordAddon =
|CoordScale =
|ЯндексХарита =
|ил харитасы зурлыгы =300
|төбәк харитасы зурлыгы = 300
|район харитасы зурлыгы =
|төбәк төре = өлкә
|төбәк = Пенза өлкәсе
|төбәк җәдвәлдә =
|район төре = район
|район = Каменка районы
|район җәдвәлдә =
|җәмгыять төре =
|җәмгыять =
|җәмгыять таблицада =
|ил харитасы =
|төбәк харитасы =
|район харитасы =
|эчке бүленеш =
|башлык төре = авыл советы рәисе
|башлык =
|нигезләү датасы =
|беренче телгә алу =
|элеккеге исемнәр =
|халәт =
|мәйдан =
|биеклек төре =
|ТП мәркәзе биеклеге =
|климат =
|рәсми тел =
|халык саны = 1805
|исәп елы = 2004
|халык тыгызлыгы =
|агломерация =
|милли состав = татарлар
|дини состав =
|этнохороним =
|сәгать кушагы = +3
|DST =
|телефон коды =
|почта индексы =
|почта индекслары =
|автомобил коды =
|Commons-та төркем =
|сайт = http://kikino.ucoz.ru/
|сайт теле =
|сайт теле 2 =
|сайт теле 3 =
|сайт теле 4 =
|сайт теле 5 =
|add1n =
|add1 =
|add2n = Русча атама
|add2 = Кикино
|add3n =
|add3 =
}}
'''Кикино''' (''Кикын'',<ref>[https://www.antat.ru/tt/iyli/news/15176/ ]</ref> {{lang-ru|Кикино}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Каменка районы]]на керүче татар авылы.<ref name="ПЭ">Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9</ref> Кикино — "[[Алтавыл]]"ның иң зурысы.
== Географиясе ==
Авыл Идел буе калкулыгының көнбатыш читендә урнашкан<ref name="стп">{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, урман-дала зонасында, Каменка шәһәреннән 22 км көнбатышта [[Кевда]] елгасы ярында урнашкан.<ref>{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}</ref>.
; Климаты
Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә<ref name="стп"/>.
== Тарихы ==
1692 елда Керенск өязендә татар морзалары Әхмәт һәм Алей Кикичевларга иптәшләре белән өч басуның һәркайсында 2137 чирек җир бирелгән. Дөрес, бу Алты авылдан читтәрәк була, ләкин монда йомышлы татарларның фамилияләрен искә алу кызык. 1701 елда шул ук урыннарда стольниклар бертуган Кикиннарга җир кире бирелә. Татар авылы буларак 1745 елда телгә алына. Авылны риваятьләр буенча Арыслан Полкаев нигезләгән. Авылдагы халык, тагын 6 авылны санап, [[Болгарлар|болгар]] токымлы булып санала. Бу авылларга [[Кыти иле]], [[Ногай (Пенза өлкәсе)|Нугай]], [[Мәкъсүт]], Кикино, [[Кабылкин]], [[Телятино]] керә.<ref name="ПЭ" />
XVIII гасыр ахырыннан Чембар өязе составында, Кевда елгасының сул ярында торган, 2 мәчет булган. XIX гасыр уртасында — 4 мәчет исәпләнгән. 1911 елда 313 йорт, 17 кибет, 5 тимерче алачыгы була.<ref name="ПЭ" />
Пенза өлкә башкарма комитетының 17.9.1975 елгы карары белән авыл чикләренә Отчаянка бистәсе кертелгән.<ref name="1717B">{{cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/issa.htm|title=На портале «Суслоны»|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118084753/http://www.suslony.ru:80/Penzagebiet/issa.htm|archive-date=2011-11-18|lang=ru}}</ref>
== Халкы ==
{{ Население | Кикино (Пензенская область) }}
Халык саны: 1745 елда — якынча 800, 1762 — около 798, 1782—1297, 1864—1945, 1877—2232, 1897—1818, 1911—2285, 1926—1998, 1930—1907, 1939 — якынча 1568, 1959—1742, 1970—2568, 1979—2401, 1989—1968, 1996—1936, 2010—1636 кеше.
== Шәхесләр ==
* [[Муса Бигиев]]
* [[Заһир Бигиев]]
== Дин ==
XVIII гасыр ахырында авылда 2 мәчет булган. XIX гасыр уртасында 4 мәчет исәпләнгән. 1911 елга мәчетләре саны 5кә җитә, 3 мәдрәсәсе була.<ref name="ПЭ" />
2014 елга авылда 2 мәчет эшли.<ref name="ТЭ" />
== Икътисады ==
2000 елда — «Дружба» совхозы утары үзәге (бөртекле, чөгендер һәм ит-сөт юнәлешләре, шикәр чөгендере орлыклары үстерелә). Кирпеч заводы бар, авыл мәдәният йорты, аның каршында «Дуслык» (1984 елдан) фольклор һәм «Тамчылар» балалар бию коллективлары эшли.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/kamenskij-rajon Онлайн - энциклопедия Tatarica]</ref> Китапханә, урта мәктәп эшли.<ref name="ПЭ" />
Кәмил Девликамов хуҗалыгы 350 мең га җир эшкәртә. Көненә 500 тонна [[минераль су]] чыгара торган заводы «Куака». Фермада 2 мең болан асрый.<ref>[http://www.azatliq.org/content/article/24527888.html?s=1 Авыл эшкуарлары: «Инвестор кертү зыянга булды»]</ref>
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [http://www.youtube.com/watch?v=aT67_ByzY_Q «Халкым минем…»: Кикин авылы (Пенза өлкәсе)].
* [https://web.archive.org/web/20121002235826/http://nailtimler.narod.ru/tatars_in_russia/penza_region.html Пенза өлкәсе татар авыллары]
{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Каменка районы торак пунтлары]]
dk1252mhz6xmgz147kn38h7an7kln3d
Кабылкин
0
50219
5987608
5987198
2026-07-28T14:04:26Z
Il Nur
6874
5987608
wikitext
text/x-wiki
{{ТП
|халәт = авыл
|татар исеме =Кабылкин
|ил = Россия
|герб =
|байрак =
|герб киңлеге =
|байрак киңлеге =
|lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
|CoordAddon =
|CoordScale =
|ЯндексХарита =
|ил харитасы зурлыгы =300
|төбәк харитасы зурлыгы = 300
|район харитасы зурлыгы =
|төбәк төре = өлкә
|төбәк = Пенза өлкәсе
|төбәк җәдвәлдә =
|район төре = район
|район = Каменка районы
|район җәдвәлдә =
|җәмгыять төре =
|җәмгыять =
|җәмгыять таблицада =
|ил харитасы =
|төбәк харитасы =
|район харитасы =
|эчке бүленеш =
|башлык төре = авыл советы рәисе
|башлык =
|нигезләү датасы =
|беренче телгә алу =
|элеккеге исемнәр =
|халәт =
|мәйдан =
|биеклек төре =
|ТП мәркәзе биеклеге =
|климат =
|рәсми тел =
|халык саны = 1564
|исәп елы = 2004
|халык тыгызлыгы =
|агломерация =
|милли состав = татарлар
|дини состав =
|этнохороним =
|сәгать кушагы = +3
|DST =
|телефон коды =
|почта индексы =
|почта индекслары =
|автомобил коды =
|Commons-та төркем =
|сайт =
|сайт теле =
|сайт теле 2 =
|сайт теле 3 =
|сайт теле 4 =
|сайт теле 5 =
|add1n =
|add1 =
|add2n =
|add2 =
|add3n =
|add3 =
}}
''' Кабылкин''' (''Багдад'', {{lang-ru|Кобылкино}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Каменка районы]]на керүче татар авылы.<ref name="ПЭ">Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9</ref> Кикино — «[[Алтавылның]]» иң зурысы.
== Географиясе ==
Авыл Идел буе калкулыгының көнбатыш читендә, Каменка шәһәреннән 17 км көнбатышта, [[Синнәр]] елгасы ярында урнашкан.<ref>{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}</ref>.
; Климаты
Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә<ref name="стп">{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
== Тарихы ==
1718 һәм 1747 еллар арасында яңа чукындырылган татарлар авылы буларак нигезләнә (1747 елда, мөгаен, бер генә гаилә булгандыр, 1762 елда анда 5 яңа чукындырылган кеше күрсәтелгән). Баштарак бу авыл хакимиятләр тарафыннан яңа чукындырылган крестьяннарның зур сөрү урыны дип уйланылган, ләкин татарларны чукындыра алмаганга күрә, биредә халык күпләп яшәгән «Алты авыл» татар авылларыннан татарларны буш җирләргә урнаштырырга туры килгән. 1762 елда шул ук Верхнеломовск өязенең Завальный станындагы иң якын татар авылларыннан татар-мөселманнар яши башлаган. Авылда 273 ревизия кешесе исәпләнгән. XVIII гасыр ахырында Синняр елгасының сулъяк ярындагы авылда 1 мәчет була, авыл Пенза губернасының Чембар өязе составына керә. 1783 елда Чембар өязенең генераль манлау планында елганың сулъяк ярында ике рәт булып урнашкан Кобылкин авылында 141 йорт була. 1864 елда — 116 йорт, 3 мәчет саналган. 1911 елда — Чембар өязенең Мочалы волосте авылы, бер крестьян җәмгыяте, 244 йорт, 3 мәчет, 2 татар мәктәбе, 2 су тегермәне, берсе нефть двигателе белән, икенчесе җил белән эәләүче тегермән, 4 тимерче алачыгы, 9 кибет була.<ref name="ПЭ" />
Авылдагы халык, тагын 6 авылны санап, [[Болгарлар|болгар]] токымлы булып санала. Бу авылларга [[Кыти иле]], [[Ногай (Пенза өлкәсе)|Нугай]], [[Мәкъсүт]], [[Кикино]], Кабылкин, [[Телятино]] керә.<ref name="ПЭ" />
== Халкы ==
{{ Население | Кобылкино (Пензенская область) }}
Халык саны: 1762 елда — якынча 546, 1782—862, 1864—1213, 1877—1385, 1897—1382, 1911—1774, 1926—1685, 1930—1940, 1959—1684, 1970—1896, 1979—1756, 1989—1527, 1996—1551, 2010 елда 1506 кеше яшәгән.<ref name="ПЭ" />
;Милли составы
2002 елгы җанисәп буенча халыкның 99 %ын [[татарлар]] алып тора<ref name="2002B">{{cite web | url = http://www.perepis2002.ru/ct/doc/1_TOM_01_04.xls | title = Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более | archive-url = https://web.archive.org/web/20120203125040/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/1_TOM_01_04.xls | archive-date = 2012-02-03 |lang=ru}}</ref>.
== Дин ==
XVIII гасыр ахырында авылда мәчет булуы билгеле.<ref name="ПЭ" />
1917 елда авылда мәчетләре саны 3кә җитә, 2 мәдрәсәсе була.<ref name="ТЭ" />
Бүгенге көндә авылда 2 мәчет эшли. Бер тарихи мәчет сакланган<ref>[https://islamnews.ru/Kobylkinskaja-mechet-otmetit-solidnyj-jubilej Кобылкинская мечеть отметит солидный юбилей.]</ref> 1 яңа мәчет эшли.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/kamenskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica]</ref><ref>[https://www.kamptp.ru/index.php/turisticheskaya-karta/4862-selo-kobylkino-kamenskogo-rajona-penzenskoj-oblasti Село Кобылкино Каменского района Пензенской области.]</ref>
== Инфрастрктурасы ==
Авылда урта гомуми белем бирү мәктәбе, балалар бакчасы, клуб, почта элемтәсе бүлекчәсе бар.<ref name="ПЭ" />
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Каменка районы торак пунтлары]]
n98566hw2gsjzm63uux8c552008bkav
5987612
5987608
2026-07-28T14:20:39Z
Il Nur
6874
5987612
wikitext
text/x-wiki
{{ТП
|халәт = авыл
|татар исеме =Кабылкин
|ил = Россия
|герб =
|байрак =
|герб киңлеге =
|байрак киңлеге =
|lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
|CoordAddon =
|CoordScale =
|ЯндексХарита =
|ил харитасы зурлыгы =300
|төбәк харитасы зурлыгы = 300
|район харитасы зурлыгы =
|төбәк төре = өлкә
|төбәк = Пенза өлкәсе
|төбәк җәдвәлдә =
|район төре = район
|район = Каменка районы
|район җәдвәлдә =
|җәмгыять төре =
|җәмгыять =
|җәмгыять таблицада =
|ил харитасы =
|төбәк харитасы =
|район харитасы =
|эчке бүленеш =
|башлык төре = авыл советы рәисе
|башлык =
|нигезләү датасы =
|беренче телгә алу =
|элеккеге исемнәр =
|халәт =
|мәйдан =
|биеклек төре =
|ТП мәркәзе биеклеге =
|климат =
|рәсми тел =
|халык саны = 1564
|исәп елы = 2004
|халык тыгызлыгы =
|агломерация =
|милли состав = татарлар
|дини состав =
|этнохороним =
|сәгать кушагы = +3
|DST =
|телефон коды =
|почта индексы =
|почта индекслары =
|автомобил коды =
|Commons-та төркем =
|сайт =
|сайт теле =
|сайт теле 2 =
|сайт теле 3 =
|сайт теле 4 =
|сайт теле 5 =
|add1n =
|add1 =
|add2n =
|add2 =
|add3n =
|add3 =
}}
''' Кабылкин''' (''Багдад'', {{lang-ru|Кобылкино}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Каменка районы]]на керүче татар авылы.<ref name="ПЭ">Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9</ref> Кикино — «[[Алтавылның]]» иң зурысы.
== Географиясе ==
Авыл Идел буе калкулыгының көнбатыш читендә, Каменка шәһәреннән 17 км көнбатышта, [[Синнәр]] елгасы ярында урнашкан.<ref>{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}</ref>
; Климаты
Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә<ref name="стп">{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
== Тарихы ==
1718 һәм 1747 еллар арасында яңа чукындырылган татарлар авылы буларак нигезләнә (1747 елда, мөгаен, бер генә гаилә булгандыр, 1762 елда анда 5 яңа чукындырылган кеше күрсәтелгән). Баштарак бу авыл хакимиятләр тарафыннан яңа чукындырылган крестьяннарның зур сөрү урыны дип уйланылган, ләкин татарларны чукындыра алмаганга күрә, биредә халык күпләп яшәгән «Алты авыл» татар авылларыннан татарларны буш җирләргә урнаштырырга туры килгән. 1762 елда шул ук Верхнеломовск өязенең Завальный станындагы иң якын татар авылларыннан татар-мөселманнар яши башлаган. Авылда 273 ревизия кешесе исәпләнгән. XVIII гасыр ахырында Синняр елгасының сулъяк ярындагы авылда 1 мәчет була, авыл Пенза губернасының Чембар өязе составына керә. 1783 елда Чембар өязенең генераль манлау планында елганың сулъяк ярында ике рәт булып урнашкан Кобылкин авылында 141 йорт була. 1864 елда — 116 йорт, 3 мәчет саналган. 1911 елда — Чембар өязенең Мочалы волосте авылы, бер крестьян җәмгыяте, 244 йорт, 3 мәчет, 2 татар мәктәбе, 2 су тегермәне, берсе нефть двигателе белән, икенчесе җил белән эәләүче тегермән, 4 тимерче алачыгы, 9 кибет була.<ref name="ПЭ" />
Авылдагы халык, тагын 6 авылны санап, [[Болгарлар|болгар]] токымлы булып санала. Бу авылларга [[Кыти иле]], [[Ногай (Пенза өлкәсе)|Нугай]], [[Мәкъсүт]], [[Кикино]], Кабылкин, [[Телятино]] керә.<ref name="ПЭ" />
== Халкы ==
{{ Население | Кобылкино (Пензенская область) }}
Халык саны: 1762 елда — якынча 546, 1782—862, 1864—1213, 1877—1385, 1897—1382, 1911—1774, 1926—1685, 1930—1940, 1959—1684, 1970—1896, 1979—1756, 1989—1527, 1996—1551, 2010 елда 1506 кеше яшәгән.<ref name="ПЭ" />
;Милли составы
2002 елгы җанисәп буенча халыкның 99 %ын [[татарлар]] алып тора<ref name="2002B">{{cite web | url = http://www.perepis2002.ru/ct/doc/1_TOM_01_04.xls | title = Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более | archive-url = https://web.archive.org/web/20120203125040/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/1_TOM_01_04.xls | archive-date = 2012-02-03 |lang=ru}}</ref>.
== Дин ==
XVIII гасыр ахырында авылда мәчет булуы билгеле.<ref name="ПЭ" />
1917 елда авылда мәчетләре саны 3кә җитә, 2 мәдрәсәсе була.<ref name="ТЭ" />
Бүгенге көндә авылда 2 мәчет эшли. Бер тарихи мәчет сакланган<ref>[https://islamnews.ru/Kobylkinskaja-mechet-otmetit-solidnyj-jubilej Кобылкинская мечеть отметит солидный юбилей.]</ref> 1 яңа мәчет эшли.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/kamenskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica]</ref><ref>[https://www.kamptp.ru/index.php/turisticheskaya-karta/4862-selo-kobylkino-kamenskogo-rajona-penzenskoj-oblasti Село Кобылкино Каменского района Пензенской области.]</ref>
== Инфрастрктурасы ==
Авылда урта гомуми белем бирү мәктәбе, балалар бакчасы, клуб, почта элемтәсе бүлекчәсе бар.<ref name="ПЭ" />
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Каменка районы торак пунтлары]]
tnfx8n0yu188i0fx9j4bnu1bow0vx2n
Тәләтен
0
50222
5987609
5967626
2026-07-28T14:18:45Z
Il Nur
6874
5987609
wikitext
text/x-wiki
{{ТП
|халәт = авыл
|татар исеме =Телятино
|ил = Русия
|герб =
|байрак =
|герб киңлеге =
|байрак киңлеге =
|lat_deg = 53 |lat_min = 11|lat_sec = 21
|lon_deg = 43 |lon_min = 40 |lon_sec = 13
|CoordAddon =
|CoordScale =
|ЯндексХарита =
|ил харитасы зурлыгы =300
|төбәк харитасы зурлыгы = 300
|район харитасы зурлыгы =
|төбәк төре = өлкә
|төбәк = Пенза өлкәсе
|төбәк җәдвәлдә =
|район төре = район
|район = Каменка районы
|район җәдвәлдә =
|җәмгыять төре =
|җәмгыять =
|җәмгыять таблицада =
|ил харитасы =
|төбәк харитасы =
|район харитасы =
|эчке бүленеш =
|башлык төре = авыл советы рәисе
|башлык =
|нигезләү датасы =
|беренче телгә алу =
|элеккеге исемнәр =
|халәт =
|мәйдан =
|биеклек төре =
|ТП мәркәзе биеклеге =
|климат =
|рәсми тел =
|халык саны = 230
|исәп елы = 2004
|халык тыгызлыгы =
|агломерация =
|милли состав = татарлар
|дини состав =
|этнохороним =
|сәгать кушагы = +3
|DST =
|телефон коды =
|почта индексы =
|почта индекслары =
|автомобил коды =
|Commons-та төркем =
|сайт =
|сайт теле =
|сайт теле 2 =
|сайт теле 3 =
|сайт теле 4 =
|сайт теле 5 =
|add1n =
|add1 =
|add2n = Русча атама
|add2 = Телятино
|add3n =
|add3 =
}}
[[Рәсем:Тәләтендә Сабантуе.JPG|250px|thumb|right|Тәләтендә Сабантуе]]
'''Тәләтен''' ({{lang-ru|Телятино}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Каменка районы]]нындагы, «[[алтавыл]]га» керүче татар авылы.<ref name="ПЭ">Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9</ref>
== Географиясе ==
Авыл Идел буе калкулыгының көнбатыш читендә, Кикино авыл советы үзәгеннән 12 км төньяк-көнбатышта һәм Каменки шәһәреннән 23 км көнбатышта урнашкан.<ref>{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}</ref>
; Климаты
Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә<ref name="стп">{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
== Атамасы ==
Тәләтен исеме татар морзасы Тәфкил фамилиясенең бозып күрсәтелгән варианты булуы ихтимал: Тәфкилин - Тәфкәләтен – Тәләтен.<ref name="ПЭ" />
== Тарихы ==
1747 һәм 1762 еллар арасында нигез салынган, авылны [[Рәшәтен|рәшәтенлеләр]] нигез салган дип уйланыла. Бу вакытта анда татар кенәзе Тәфкил күрсәтелә; аның 38 ревизия җаны крепостной крестьяны була, ә авылда барлыгы 187 ревизия җаны исәпләнгән. XVIII гасыр ахырында Пенза губернасының Чембар өязе составында бер мәчетле авыл буларак телгә алына. 1783 елгы генерал планда Чембар өязенең Тәләтен авылы, 60 йортлы дип бирелә. 1877 елда Мәчәли волостенә караган 118 йортлы, мәчетле авыл. 1896 елда – 116 йорт. 1911 елда шул ук Чембар өязе волосте авылы, бер крестьян җәмгыяте, 122 йорт, мәчет, 2 татар мәктәбе, 2 тимерче алачыгы, 3 кибете буган.<ref name="1980B">{{cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/kamenka2.htm|title=Каменский район на портале «Суслоны»|lang=ru|access-date=2024-07-15|archive-date=2016-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160324214912/http://www.suslony.ru/Penzagebiet/kamenka2.htm|url-status=dead}}</ref>
1928 елдан авыл Урта Идел өлкәсенең Пенза округы Каменка районы (1939 елдан Пенза өлкәсе Каменка районы составында) авыл советы үзәге булып тора. 1955 елда – Мачали авыл советы составында, «Игенче» колхозы бригадасы, 1980 елларда «Рассвет» колхозы бригадасы. Пенза өлкәсенең 22.12.2010 елгы законы белән Мачали авыл советы бетерелә, авыл Кикино авыл советы составына керә.
Авылдагы халык, тагын 6 авылны санап, [[Болгарлар|болгар]] токымлы булып санала. Бу авыллар: [[Качкару]], [[Рәшәтен]], [[Мәкъсүт]], [[Кикино]], [[Кабылкин]], Телятино.
== Халкы ==
{{ Население | Телятино }}
1762 елда ким дигәндә 76, 1782 – 375, 1864 – 739, 1877 – 633, 1897 – 600, 1911 – 899, 1926 – 1223, 1930 – 1106, 1939 – якынча 960, 1959 – 473, 1979 – 362, 1989 – 270, 1996 – 282, 2010 – 202 кеше яшәгән.
Авылда [[2004 ел]]да 105 йортта 230 кеше яшәгән.<ref name="ПЭ" />
; Милли составы
* [[Татарлар]] — 100% (2002)<ref name="2002B">{{cite web | url = http://www.perepis2002.ru/ct/doc/1_TOM_01_04.xls | title = Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более | archive-url = https://web.archive.org/web/20120203125040/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/1_TOM_01_04.xls | archive-date = 2012-02-03 |lang=ru}}</ref>.
== Дин ==
XVIII гасыр ахырында авылда бер мәчет булуы билгеле.<ref name="ПЭ" />
1917 елда авылда бер мәчет, 2 мәдрәсәсе була.<ref name="ТЭ" />
Бүгенге көндә авылда 1 мәчет эшли.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/kamenskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica]</ref><ref>[https://www.kamptp.ru/index.php/turisticheskaya-karta/4862-selo-kobylkino-kamenskogo-rajona-penzenskoj-oblasti Село Кобылкино Каменского района Пензенской области.]</ref>
== Инфрастрктурасы ==
Авылда урта гомуми белем бирү мәктәбе, балалар бакчасы, клуб, почта элемтәсе бүлекчәсе бар.<ref name="ПЭ" />
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Каменка районы торак пунтлары]]
i9cn3mwhrp7t69kfz18nryexruwv1q4
5987610
5987609
2026-07-28T14:18:58Z
Il Nur
6874
викиләштерү
5987610
wikitext
text/x-wiki
{{ТП
|халәт = авыл
|татар исеме =Телятино
|ил = Русия
|герб =
|байрак =
|герб киңлеге =
|байрак киңлеге =
|lat_deg = 53 |lat_min = 11|lat_sec = 21
|lon_deg = 43 |lon_min = 40 |lon_sec = 13
|CoordAddon =
|CoordScale =
|ЯндексХарита =
|ил харитасы зурлыгы =300
|төбәк харитасы зурлыгы = 300
|район харитасы зурлыгы =
|төбәк төре = өлкә
|төбәк = Пенза өлкәсе
|төбәк җәдвәлдә =
|район төре = район
|район = Каменка районы
|район җәдвәлдә =
|җәмгыять төре =
|җәмгыять =
|җәмгыять таблицада =
|ил харитасы =
|төбәк харитасы =
|район харитасы =
|эчке бүленеш =
|башлык төре = авыл советы рәисе
|башлык =
|нигезләү датасы =
|беренче телгә алу =
|элеккеге исемнәр =
|халәт =
|мәйдан =
|биеклек төре =
|ТП мәркәзе биеклеге =
|климат =
|рәсми тел =
|халык саны = 230
|исәп елы = 2004
|халык тыгызлыгы =
|агломерация =
|милли состав = татарлар
|дини состав =
|этнохороним =
|сәгать кушагы = +3
|DST =
|телефон коды =
|почта индексы =
|почта индекслары =
|автомобил коды =
|Commons-та төркем =
|сайт =
|сайт теле =
|сайт теле 2 =
|сайт теле 3 =
|сайт теле 4 =
|сайт теле 5 =
|add1n =
|add1 =
|add2n = Русча атама
|add2 = Телятино
|add3n =
|add3 =
}}
[[Рәсем:Тәләтендә Сабантуе.JPG|250px|thumb|right|Тәләтендә Сабантуе]]
'''Тәләтен''' ({{lang-ru|Телятино}}) — [[Пенза өлкәсе]]нең [[Каменка районы]]нындагы, «[[алтавыл]]га» керүче татар авылы.<ref name="ПЭ">Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9</ref>
== Географиясе ==
Авыл Идел буе калкулыгының көнбатыш читендә, Кикино авыл советы үзәгеннән 12 км төньяк-көнбатышта һәм Каменки шәһәреннән 23 км көнбатышта урнашкан.<ref>{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}</ref>
; Климаты
Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә<ref name="стп">{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
== Атамасы ==
Тәләтен исеме татар морзасы Тәфкил фамилиясенең бозып күрсәтелгән варианты булуы ихтимал: Тәфкилин — Тәфкәләтен — Тәләтен.<ref name="ПЭ" />
== Тарихы ==
1747 һәм 1762 еллар арасында нигез салынган, авылны [[Рәшәтен|рәшәтенлеләр]] нигез салган дип уйланыла. Бу вакытта анда татар кенәзе Тәфкил күрсәтелә; аның 38 ревизия җаны крепостной крестьяны була, ә авылда барлыгы 187 ревизия җаны исәпләнгән. XVIII гасыр ахырында Пенза губернасының Чембар өязе составында бер мәчетле авыл буларак телгә алына. 1783 елгы генерал планда Чембар өязенең Тәләтен авылы, 60 йортлы дип бирелә. 1877 елда Мәчәли волостенә караган 118 йортлы, мәчетле авыл. 1896 елда — 116 йорт. 1911 елда шул ук Чембар өязе волосте авылы, бер крестьян җәмгыяте, 122 йорт, мәчет, 2 татар мәктәбе, 2 тимерче алачыгы, 3 кибете буган.<ref name="1980B">{{cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/kamenka2.htm|title=Каменский район на портале «Суслоны»|lang=ru|access-date=2024-07-15|archive-date=2016-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160324214912/http://www.suslony.ru/Penzagebiet/kamenka2.htm|url-status=dead}}</ref>
1928 елдан авыл Урта Идел өлкәсенең Пенза округы Каменка районы (1939 елдан Пенза өлкәсе Каменка районы составында) авыл советы үзәге булып тора. 1955 елда — Мачали авыл советы составында, «Игенче» колхозы бригадасы, 1980 елларда «Рассвет» колхозы бригадасы. Пенза өлкәсенең 22.12.2010 елгы законы белән Мачали авыл советы бетерелә, авыл Кикино авыл советы составына керә.
Авылдагы халык, тагын 6 авылны санап, [[Болгарлар|болгар]] токымлы булып санала. Бу авыллар: [[Качкару]], [[Рәшәтен]], [[Мәкъсүт]], [[Кикино]], [[Кабылкин]], Телятино.
== Халкы ==
{{ Население | Телятино }}
1762 елда ким дигәндә 76, 1782—375, 1864—739, 1877—633, 1897—600, 1911—899, 1926—1223, 1930—1106, 1939 — якынча 960, 1959—473, 1979—362, 1989—270, 1996—282, 2010—202 кеше яшәгән.
Авылда [[2004 ел]]да 105 йортта 230 кеше яшәгән.<ref name="ПЭ" />
; Милли составы
* [[Татарлар]] — 100 % (2002)<ref name="2002B">{{cite web | url = http://www.perepis2002.ru/ct/doc/1_TOM_01_04.xls | title = Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более | archive-url = https://web.archive.org/web/20120203125040/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/1_TOM_01_04.xls | archive-date = 2012-02-03 |lang=ru}}</ref>.
== Дин ==
XVIII гасыр ахырында авылда бер мәчет булуы билгеле.<ref name="ПЭ" />
1917 елда авылда бер мәчет, 2 мәдрәсәсе була.<ref name="ТЭ" />
Бүгенге көндә авылда 1 мәчет эшли.<ref name="ТЭ">[https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/penzenskaya-oblast/kamenskij-rajon Онлайн — энциклопедия Tatarica]</ref><ref>[https://www.kamptp.ru/index.php/turisticheskaya-karta/4862-selo-kobylkino-kamenskogo-rajona-penzenskoj-oblasti Село Кобылкино Каменского района Пензенской области.]</ref>
== Инфрастрктурасы ==
Авылда урта гомуми белем бирү мәктәбе, балалар бакчасы, клуб, почта элемтәсе бүлекчәсе бар.<ref name="ПЭ" />
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Каменка районы торак пунтлары]]
hikky1vcbbat1mzariu8vpt9fzgowml
Сталин (Каменка районы)
0
50224
5987606
5987566
2026-07-28T13:57:34Z
Il Nur
6874
5987606
wikitext
text/x-wiki
{{Underlinked|date=март 2026}}
{{ТП
|халәт = поселок
|татар исеме =Сталин
|ил = Русия
|герб =
|байрак =
|герб киңлеге =
|байрак киңлеге =
|lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
|CoordAddon =
|CoordScale =
|ЯндексХарита =
|ил харитасы зурлыгы =300
|төбәк харитасы зурлыгы = 300
|район харитасы зурлыгы =
|төбәк төре = өлкә
|төбәк = Пенза өлкәсе
|төбәк җәдвәлдә =
|район төре = район
|район = Каменка районы
|район җәдвәлдә =
|җәмгыять төре =
|җәмгыять =
|җәмгыять таблицада =
|ил харитасы =
|төбәк харитасы =
|район харитасы =
|эчке бүленеш =
|башлык төре = авыл советы рәисе
|башлык =
|нигезләү датасы = 1929
|беренче телгә алу = 1929
|элеккеге исемнәр =
|халәт =
|мәйдан =
|биеклек төре =
|ТП мәркәзе биеклеге =
|климат =
|рәсми тел =
|халык саны = 0
|исәп елы =
|халык тыгызлыгы =
|агломерация =
|милли состав =
|дини состав =
|этнохороним =
|сәгать кушагы = +3
|DST =
|телефон коды =
|почта индексы =
|почта индекслары =
|автомобил коды =
|Commons-та төркем =
|сайт =
|сайт теле =
|сайт теле 2 =
|сайт теле 3 =
|сайт теле 4 =
|сайт теле 5 =
|add1n =
|add1 =
|add2n =
|add2 =
|add3n =
|add3 =
}}
'''Сталин''' ({{lang-ru|Сталин}}) — кайчандыр [[Пенза өлкәсе]]нең [[Каменка районы]]на кергән татар авылы.<ref name="ПЭ">Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9</ref>
== Географиясе ==
Авыл Идел буе калкулыгының көнбатыш читендә<ref name="стп">{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, урман-дала зонасында, Каменка шәһәреннән 22 км көнбатышта [[Кевда]] елгасы ярында урнашкан.<ref>{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}</ref>.
; Климаты
Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә<ref name="стп"/>.
== Тарихы ==
Авыл XX гасырның 20-30 елларында нигезләнгән. [[Кикино]] авылы җирлегенә караган.<ref name="ПЭ" /> 1929 елда колхоз үзәге булып нигезләнеп, 1939—1959 елларда яшәүдән туктый.<ref name="ПЭ" />
== Халкы ==
Халык саны: 1930 елда 114, 1959 елда 166 кеше яшәгән.<ref name="ПЭ" />
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Каменка районы торак пунтлары]]
cl7j3xs224s8lje324h60xr6pcqlak8
Заготскот бүлеге
0
53986
5987617
4687088
2026-07-28T16:02:42Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987617
wikitext
text/x-wiki
{{ТП
|халәт = үле торак пункт
|татар исеме = Заготскот бүлеге
|чын исем = Заготскот бүлеге
|ил = Русия
|герб =
|байрак =
|герб киңлеге =
|байрак киңлеге =
|lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
|CoordAddon = type:city(17800)_region:RU
|CoordScale = 250000
|ЯндексХарита =
|ил харитасы зурлыгы =250
|төбәк харитасы зурлыгы =250
|район харитасы зурлыгы =250
|төбәк төре = Республика
|төбәк = Татарстан
|төбәк җәдвәлдә = Татарстан
|район төре = муниципаль район
|район = Кайбыч районы
|район җәдвәлдә=
|җәмгыять төре=
|җәмгыять =
|җәмгыять таблицада =
|ил харитасы =
|төбәк харитасы =
|эчке бүленеш =
|башлык төре =
|башлык =
|нигезләү датасы =
|беренче телгә алу =
|элеккеге исемнәр =
|мәйдан =
|биеклек төре =
|ТП мәркәзе биеклеге =
|климат =
|рәсми тел =
|халык саны =
|исәп елы =
|халык тыгызлыгы =
|агломерация =
|милли состав =
|дини состав =
|этнохороним =
|сәгать кушагы =
|DST =
|телефон коды =
|почта индексы =
|почта индекслары =
|автомобиль коды =
|Commons-та төркем =
|сайт =
|сайт теле =
|сайт теле2 =
|сайт теле3 =
|сайт теле4 =
|сайт теле5 =
|add1n =
|add1 =
|add2n = Русча топонимы
|add2 = Отделение Заготскота
|add3n =
|add3 =
}}
'''Заготскот бүлеге''' ({{lang-ru| Отделение Заготскота}}) — [[Татарстан Республикасы]]ның [[Кайбыч районы]]ндагы үле торак пункт.
== Халкы ==
{| class="standard sortable"
! Исәп елы!! Халык саны !! Милли составы
|-
| [[1944 ел|1944]] || 83 || [[татарлар]], [[руслар]].
|}
== Тарихы ==
Заготскот бүлеге 20 гасырда колхозлаштыру чорында нигезләнә.
Авыл [[1944 ел]]да [[Симәки|Симәки авылы җирлеге]]нә кергән.
Заготскот бүлеге 20 гасырның икенче яртысында юкка чыга.
== Климат ==
{{temperatura12-y-cyrillic|-10.5|-10.6|-5.5|4.9|13.5|18.4|20.4|17.9|12.2|4.5|-4.4|-9.7|4.3}}
Климат уртача континенталь. [[Кёппен климатлар классификация|Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе]] буенча климатның коды: Dfb<ref>[http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/present.htm#data World Map of the Köppen-Geiger climate classification, Institute for Veterinary Public Health, University of Veterinary Medicine Vienna]</ref>. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.<ref>[http://www.retscreen.net NASA Surface meteorology and Solar Energy Data Set, RETScreen International]</ref>
== Шәхесләр ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q20580301. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|}
{{Wikidata list end}}
== Искәрмәләр ==
{{Reflist}}
{{Кайбыч районы}}
[[Төркем:Татарстанның юкка чыккан торак пунктлары]]
igzkw1ykpzleeh9c09fy6dvv66co6iu
Фәридә Мөхәммәтшина
0
100720
5987647
3130035
2026-07-28T18:42:52Z
Әмир
15082
{{Фш|}}
5987647
wikitext
text/x-wiki
{{Шәхес
| исем = Фәридә Мөхәммәтшина
| рәсем =
| рәсем_зурлыгы =
| alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу-->
| рәсем язуы =
| тулы исем =
| һөнәр = рәссам
| туу датасы = 1959
| туу җире = {{туу җире|Казан|Казанда}}, [[ТАССР]], [[РСФСР]], [[СССР|ССРБ]]
| гражданлык =
| милләт =
| үлем датасы =
| үлем җире =
| әти =
| әни =
| ир =
| хатын =
| балалар =
| бүләк һәм премияләр =
| сайт =
| башка мәгълүмат =
}}{{Фш|Мөхәммәтшин}}
'''Фәридә Мөхәммәтшина''' – [[татар]] рәссамы. [[1959 ел]]да [[Казан шәһәре]]ндә туа. [[1974 ел|1974]]–[[1978 ел]]ларда [[Казан сәнгать училищесы]]ның театр-декорация бүлегендә укый.
== Хезмәт юлы ==
* [[ел|1980]]–[[1985 ел]]ларда Ленинград дәүләт театр, музыка һәм кинематография институтының (ЛГИТМиК) курчак театрлары кафедрасында белем ала.
* [[ел|1985]]–[[1988 ел]]ларда Ленинград өлкә курчак театрында рәссам булып эшли.
* [[1988 ел]]дан алып [[1999 ел]]га кадәр Ярославль театр институтында укыта.
* [[1999 ел]]дан [[Чаллы курчак театры]]на рәссам булып килә.
* Выборг, Мурманск, Түбән Тагил, Барнавыл, Ярославль курчак театрлары белән дә хезмәттәшлек итә.
* [[2001 ел]]дан Фәридә Мөхәммәтшина [[Түбән Кама татар дәүләт драма театры|Түбән Кама Татар дәүләт драма театры]]ның костюмнар буенча рәссамы.
== Чыганаклар ==
*[http://sahne.ru/ru/component/k2/item/565-f%D3%99rid%D3%99-m%D3%A9h%D3%99mm%D3%99tshina Сәхнә журналы. Фәридә Мөхәммәтшина.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304141833/http://sahne.ru/ru/component/k2/item/565-f%D3%99rid%D3%99-m%D3%A9h%D3%99mm%D3%99tshina |date=2016-03-04 }}
[[Төркем:Русия рәссамнары]]
[[Төркем:ССРБ рәссамнары]]
[[Төркем:Татар рәссамнары]]
lpgfug2e9r1z899ytji3hb62yjjw3z6
Талкыш кәләвә
0
127009
5987621
4455859
2026-07-28T16:33:59Z
~2026-42059-81
61905
5987621
wikitext
text/x-wiki
'''Талкыш кәләвә''' - [[Татар милли ризыклары|татар милли ризыгы]]. [[Он]], [[атланмай]], [[бал]], [[шикәр]] ингредиентларыннан пешерелә.
[[File:Talkysh kalava (2024-04-22) 02.jpg|thumb|right|]]
Талкыш кәләвә әлбәгә баллы катнашма кушып ясала. Әлбә дигәне исә татарларда электән билгеле – аны сары майга он салып пешерәләр. Ә кәләвә килеп чыксын дисәң, аерым савытта су, шикәр комы һәм балны куерганчы кайнатып, әлбәгә кушасың. Һәм, барлыкка килгән шушы баллы камырны нәзек җепселләр барлыкка килгәнче бертуктамый ян-якка тартырга кирәк. Әзер булгач, талкыш кәләвәне чынаяк кебек берәр савытка тутырып, формага китерәсең дә, суыткычка куясың.
== Әдәбият ==
* [http://intertat.ru/tt/society-tt/item/26721-baylar-rizyigyi-%E2%80%93-talkyish-k%D3%99l%D3%99v%D3%99.html Байлар ризыгы – талкыш кәләвә] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305130926/http://intertat.ru/tt/society-tt/item/26721-baylar-rizyigyi-%E2%80%93-talkyish-k%D3%99l%D3%99v%D3%99.html |date=2016-03-05 }}
* [http://eda.ru/desserts/recipe31690/talkish-kaleve-vostochnaja-sladost Рецепт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140326021508/http://eda.ru/desserts/recipe31690/talkish-kaleve-vostochnaja-sladost |date=2014-03-26 }}
== Тышкы сылтамалар ==
* [http://www.youtube.com/watch?v=55R2FTfhklQ Видеода талкыш кәләвә пешерү ысулы күрсәтелә]
{{rq|image}}
[[Төркем:Татар ризыклары]]
{{stub}}
gejvywngdtzoc5wf3i0pmm5yz3nnclj
Әсгать Сәфәров
0
170731
5987629
5507275
2026-07-28T17:12:00Z
Әмир
15082
өстәмә
5987629
wikitext
text/x-wiki
{{Шәхес
| исем = Әсгать Сәфәров
| рәсем =
| рәсем_зурлыгы = 200px
| alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу-->
| рәсем язуы = Ә.Ә. Сәфәров
| тулы исем = Әсгать Әхмәтгали улы Сәфәров
| һөнәр = генерал-лейтенант
| туу датасы = 20.10.1961
| туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]] {{туу җире| Әтнә районы | Әтнә районында}} [[Яңа Шимбер]]
| гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]]
| милләт = [[татар]]
| үлем датасы =
| үлем җире =
| әти = Әхмәтгали Сәфәргали улы
| әни = [[Нәкыя Cәфәрова|Нәкыя Мөхәммәтфатыйх кызы]]
| ир =
| хатын =
| балалар = ''кызлары'' [[Диана Сәфәрова|Диана]], [[Элина Сәфәрова|Элина]]<ref>[http://www.sobaka.ru/kzn/city/theatre/38800 Диана Сафарова: «Мне всегда нужно докопаться до истины»]</ref>,<br/> ''улы'' Руслан
| бүләк һәм премияләр = {{4 дәрәҗә Ватан алдында казанышлары өчен ордены}}{{3 дәрәҗә "Ватан алдында казанышлары өчен" ордены}}
{{Казанның 1000 еллыгы истәлегенә медале}}
{{Батырлык өчен медале}}{{Батырлык өчен медале}}<br/>
[[Файл:OrdenMeritTatarstan.jpg|20px|"Татарстан Республикасы каршындагы казанышлары өчен" ордены]]
| сайт =
| башка мәгълүмат =
}}
{{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Сәфәров}}
'''Әсгать Сәфәров''', Әсгать (Әсхәт) Әхмәт (Әхмәтгали) улы Сәфәров (''Асгат Ахметгалиевич Сафаров; [[1961 ел]]ның [[20 октябрь|20 октябре]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Әтнә районы]], [[Яңа Шимбер]]'') — [[Татарстан Республикасы Президенты]] администрациясе (2023 елдан Татарстан Республикасы Рәисе администрациясе) җитәкчесе, «[[Татмедиа]]» ААҖ директорлар шурасы рәисе. Генерал-лейтенант.<br/>
Нәсел-нәсәбе [[Таҗетдин Ялчыгол]]га бәйле<ref>''Китапта'': Чырагы нур сибә бүген дә, 90-биттә</ref> .
== Тәрҗемәи хәле ==
[[1961 ел]]ның [[20 октябрь|20 октябренда]] [[ТАССР]] [[Әтнә районы]] [[Яңа Шимбер]] [[авыл]]ында туган. Әтисе Әхмәтгали Сәфәргали улы Сәфәров (1912-1978) [[Әтнә районы]]ннан, әнисе [[Нәкыя Cәфәрова|Нәкыя Мөхәммәтфатыйх кызы]] [[Сарман районы]] [[Карашай Саклау]] [[авыл]]ыннан.<br/>
«''Хокукчы''» белгечлеге буенча [[Казан дәүләт университеты]]н (''[[1984]]''), РФ ФКХ (''ФСБ'') ның академиясен (''[[1999]]'') тәмамлаган.
== Хезмәт юлы ==
* [[1984]] — [[1987]] — [[Казан]]ның [[Совет районы (Казан)|Совет районы]] эчке эшләр бүлегендә тикшерүче, өлкән тикшерүче.
* [[1987]] — [[1991]] — [[ТАССР]] министрлар шурасында өлкән референт, инструктор, бүлек башлыгы.
* [[1991]] — [[1992]] — ТР президенты ярдәмчесе.
* [[1992]] — [[1995]] — ТР ЭЭМ каршындагы милициянең махсус хезмәте идарәсе җитәкчесе.
* [[1995]] — [[1998]] — ТР президенты иминлек сагы хезмәте башлыгы — ТР президенты ярдәмчесе.
* [[1998]] — [[2012]] — ТР буенча эчке эшләр министры.
* [[2012]] — [[2013]] — ТР премьер-министры урынбасары.
* [[2013 ел]]ның [[август]]ыннан — [[Татарстан Республикасы Президенты]] администрациясе (2023 елдан Татарстан Республикасы Рәисе администрациясе)<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/minnexanov-prezident-administraciyasenen-atamasyn-uzgartu-turyndagy-kararny-imzalady-5866592 Миңнеханов Президент Администрациясенең атамасын үзгәртү турындагы карарны имзалады.] [[Татар-информ]], 4.02.2023</ref> җитәкчесе.
* [[2013 ел]]ның [[октябрь|октябреннан]] — «[[Татмедиа]]» ААҖ директорлар шурасы рәисе.
* [[2026 ел]]ның гыйнварыннан ― Татарстан Дәүләт Советында ТР Рәисенең Тулы вәкаләтле вәкиле ([[Александр Терентьев]] урынына)<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/asgat-safarov-tatarstan-daulat-sovetynda-tr-raisenen-tuly-vakalatle-vakile-bula-5917718 Әсгать Сәфәров Татарстан Дәүләт Советында ТР Рәисенең Тулы вәкаләтле вәкиле була.] [[Татар-информ]], 22.01.2026</ref>.
== Иҗтимагый эшчәнлеге ==
* 2024 елдан ― Татарстанда «Россия хәрби-тарихи җәмгыяте» гомумроссия иҗтимагый-дәүләт оешмасының төбәк бүлеге җитәкчесе<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/asgat-safarov-rossiya-xarbi-tarixi-amgyyatenen-tatarstandagy-bulege-raise-itep-sailandy-5882959 Әсгать Сәфәров Россия хәрби-тарихи җәмгыятенең Татарстандагы бүлеге рәисе итеп сайланды.] [[Татар-информ]], 9.02.2024</ref>
== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* Россия ЭЭМ шәрәфле хезмәткәре.
* ТР ЭЭМ атказанган хезмәткәре ([[2001]]).
* «Хезмәттәге казанышлар өчен» медале ([[2001]]).
* II дәрәҗә изге кенәз Даниил Мәскәүле ордены ([[2002]]).
* Хөрмәт ордены (РФ) (2003).
* «Казанның меңьеллыгы хөрмәтенә» медале ([[2005]]).
* Батырлык өчен медале (РФ) ([[2006]], [[2009]]).
* II дәрәҗә Әл-Фәхер Шөһрәт ордены ([[2007]]).
* IV дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены ([[2009]]).
* III дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены ([[2022]]) ― ''хезмәт уңышлары һәм күпьеллык хезмәт эшчәнлеге өчен''<ref>[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001202206020013?index=8&rangeSize=1 Указ Президента Российской Федерации от 02.06.2022 № 337] Официальный интернет-портал правовой информации</ref>
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Әдәбият ==
* ''[[Дамир Гарифуллин]]''. Чырагы нур сибә бүген дә. [[Казан]]: «Сүз», [[2009]] ISBN 978-5-98356-080-2
* ''[[Гөлназ Шәйхи]]''. Тамырлар. Корни. К.: [[ТКН]], 2023. ― Б.41―47.
== Сылтамалар ==
* [http://www.tatcenter.ru/whoiswho/1/104/ ТР эшлекле үзәге]
* [http://nailtimler.com/people_page/people_17s/safarov_asgat_ahmetovich.html Ә.Ә. Сәфәров «''Чикләрсез татарлар''» сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304203048/http://nailtimler.com/people_page/people_17s/safarov_asgat_ahmetovich.html |date=2016-03-04 }}
{{Тышкы сылтамалар}}
== Шулай ук карагыз ==
{{«Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены лауреатлары}}
{{DEFAULTSORT:Сәфәров, Әсгать}}
[[Төркем:Генераллар]]
[[Төркем:Казан университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Юристлар]]
[[Төркем:Министрлар]]
[[Төркем:Татарстан Куркынычсызлык Шурасы әгъзалары]]
[[Төркем:Татарстан Республикасы каршындагы казанышлары өчен ордены кавалерлары]]
l6tpb8jn23cpiq69bd3zejqisrs27hg
Мөхәммәтшин
0
174352
5987645
3528712
2026-07-28T18:41:20Z
Әмир
15082
өстәмә
5987645
wikitext
text/x-wiki
'''Мөхәммәтшин''' — [[татар]] фамилиясе. [[Гарәп теле]]ннән кергән «Мөхәммәт»/«Мөхәммәтшаһ» исеменнән ясалган.
''[[Татар]]ча [[Википедия]]дә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:''
* [[Габбәс Мөхәммәтшин]] (1935-2019), ТР мәдәният министры урынбасары (1989-1997), ''[[ТАССР атказанган төзүчесе]]''.
* [[Хәй Мушинский|Габделхәй Мөхәммәтшин (Хәй Мушинский)]] (''1908, [[Тәтер-Арыслан]], [[Стәрлетамак өязе]])-1994, [[Казан]]''), драма артисты, фокусчы.
* [[Газиз Мөхәммәтшин]] (''1932, [[Минзәлә районы]]-1972, [[Казан]]''), язучы.
* [[Гарифҗан Мөхәммәтшин]] (''12.11.1941, [[Балтач]]''), шагыйрь.
* [[Җәмил Мөхәммәтшин]] (1946), тарихчы-галим, 1969―2000 елларда [[Болгар дәүләт тарихи-архитектура музей-тыюлыгы|Болгар музей-тыюлыгы]] директоры, [[ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре]] (1990).
* [[Рәфыйк Мөхәммәтшин]] (1955), тарихчы, фән докторы, ТР ФА академигы, {{comment|РИИ|Русия ислам институты}} ректоры.
* [[Рүзәл Мөхәммәтшин]], шагыйрь.
* [[Фаиз Мөхәммәтшин]] (1969), [[Удмуртия мөселманнарының төбәк Диния нәзарәте]] рәисе (2008 елдан), Удмуртия [[мөфти]]е.
* [[Фәрвәз Мөхәммәтшин]] (1949—2017), [[Башкортстанның атказанган артисты]] (1995). [[Башкорт дәүләт филармониясе]] артисты.
* Фәрит Мөхәммәтшин:
** [[Фәрит Мөхәммәтшин]] (''22.05.1947, [[Әлмәт]]''), сәясәтче, ТР Дәүләт шурасы рәисе (1998—2026).
** [[Фәрит Мөхәммәтшин (1947)|Фәрит Мөхәммәтшин]] (31.01.1947), дипломат.
----
;Мөхәммәтшина
* [[Рәисә Мөхәммәтшина]] (1946), эстрада артисткасы, җырчы, пародия жанры остасы. Россия Федерациясенең атказанган артисты (1999).
* [[Резедә Мөхәммәтшина]] (1964―2026), Казан федераль университеты профессоры, педагогика фәннәре докторы.
* [[Фәридә Мөхәммәтшина]] (1959), театр рәссамы.
{{күп мәгънәле}}
[[Төркем:Шәхесләр]]
[[Төркем:Фамилияләр]]
su2ppus8i15kt6p4hdl3ogcur0n14zq
Югары икътисад мәктәбе
0
179385
5987635
5979894
2026-07-28T17:54:09Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987635
wikitext
text/x-wiki
{{хаталар}}
{{УК}}
'''{{Label|Q1959511|lang=tt}}''' ({{lang-ru|{{Label|Q1959511|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q1959511|lang=en}}}}) — [[Россия]]дәге алдынгы [[Россия югары уку йортлары исемлеге|уку йортларының]] берсе, эре югары [[икътисад]]и белем бирүче [[университет]]<ref>[http://www.4icu.org/ru Universities in Russia] by 2012 [[University Web Ranking]]</ref>. [[Санкт-Петербург]], [[Нижгар]] һәм [[Пермь]]дә филиаллары, онлайн-кампусы бар.
== Тарихы ==
* 1992 елда барлыкка килә.
* [[Социология]]-[[икътисад (фән)|икътисад]], [[гуманитар фәннәр]], [[информатика]] һәм [[математика]] профильле югары уку йорты булып булдырылган иде.
* 2009 елдан университет [[Россиянең илкүләм тикшеренү университеты|илкүләм тикшеренү университеты]] статусын конкурс аша алды.
== Статусы ==
* Университет [[Россия Федерациясе мәгариф һәм фән министрлыгы]]на түгел, турыдан-туры [[Россия Хөкүмәте]]нә буйсына.
* Дөнья фән-мәгариф үзәкләр арасында алдынгы Россия университетлары көндәшлеген күтәрү проектында катнаша. Бу юл аша өстәмә бюджет акча ала.
=== Рейтинглар ===
{| class="standard"
! I урын
! II урын
! III урын
! ел
! аңлатма
|-
|style="background:#DCDCDC"|[[Мәскәү дәүләт университеты]]
|style="background:#DCDCDC"|[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
|style="background:#FF8C00"|"'Югары икътисад мәктәбе"'
|style="background:#DCDCDC"| 2013
|style="background:#DCDCDC"|"'"4 International Colleges & Universities""', РФ рейтингы Вузлар
|-
|style="background:#DCDCDC"|[[Мәскәү дәүләт университеты]]
|style="background:#FF8C00"|"'Югары икътисад мәктәбе"'
|style="background:#DCDCDC"|[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
|style="background:#DCDCDC"| 2012
|style="background:#DCDCDC"|"'"4 International Colleges & Universities""'
|-
|[[Мәскәү дәүләт университеты]]
|style="background:#FF8C00"|"'Югары икътисад мәктәбе"'
|[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| 2010
|"'"Webometrics""'
|-
|style="background:#DCDCDC"|[[МФТИ]]
|style="background:#DCDCDC"|[[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
|style="background:#FF8C00"|"'Югары икътисад мәктәбе"'
|style="background:#DCDCDC"| 2010
|style="background:#DCDCDC"|"'"РИА НОВОСТИ""', ЕГЭ балы рейтинг буенча
|-
|style="background:#FF8C00"|"'Югары икътисад мәктәбе"'
|[[Мәскәү дәүләт университеты]]
|Г. В. Плеханов ис. Россия дәүләт университеты икътисад
| 2008
|"'Атналык "Прямые инвестиции""', тәмамлаучыларны эш хакы рейтинг буенча
|-
|style="background:#DCDCDC"|[[Мәскәү дәүләт университеты]]
|style="background:#FF8C00"|"'Югары икътисад мәктәбе"'
|style="background:#DCDCDC"|[[Г. В. Плеханов исемендәге Россия дәүләт икътисад университеты]]
|style="background:#DCDCDC"| 2008
|style="background:#DCDCDC"|"'Атналык "Прямые инвестиции""'
|-
|style="background:#FF8C00"|"'Югары икътисад мәктәбе"'
|[[Мәскәү дәүләт университеты]]
|[[Н. Э. Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университеты]]
| 2007
|"'"КоммерсантЪ""' журналы
|}
== Шәхесләр ==
=== Ректорлар ===
=== Укытучылар ===
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q1959511. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p108/Q1959511/p580:башлау,p108/Q1959511/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! башлау
! тәмамлау
! Исем
! туу датасы
! туу урыны
! әлма-матер
! һөнәр төре
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
|-
|
|
| ''[[:d:Q15804770|David Borissovich Judin]]''
| data-sort-value="1919" | 1919-05-21
| [[Днипро]]
| ''[[:d:Q1989628|Олесь Һончар исемендәге Днепропетровск милли университеты]]''
| [[математик]]<br/>[[Программист|програмчы]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| data-sort-value="2006" | 2006-02-08
|-
|
|
| ''[[:d:Q4350171|Sergey Peregudov]]''
| data-sort-value="1925" | 1925-01-09
|
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
| data-sort-value="2021" | 2021-10-31
|-
|
|
| ''[[:d:Q4401708|R. V. Ryvkina]]''
| data-sort-value="1926" | 1926-06-08
|
| ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
| data-sort-value="2021" | 2021-10-31
|-
|
|
| ''[[:d:Q1657795|Igor Kon]]''
| data-sort-value="1928" | 1928-05-21
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q2920595|сиксулыг]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]''<br/>''[[:d:Q33176607|мәгърифәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Igor Kon|Igor Kon]]
| data-sort-value="2011" | 2011-04-27
|-
|
|
| ''[[:d:Q4138404|Rudhzero Gilyarevsky]]''
| data-sort-value="1929" | 1929-08-31
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''
|
| data-sort-value="2025" | 2025-08-22
|-
|
|
| ''[[:d:Q4153611|Apollon Davidson]]''
| data-sort-value="1929" | 1929-08-23
| ''[[:d:Q2705394|Yermakovo]]''
| ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q374205|Victor Maslov]]''
| data-sort-value="1930" | 1930-06-15
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''
| [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
| data-sort-value="2023" | 2023-08-03
|-
|
|
| ''[[:d:Q3572910|Youri Roubinski]]''
| data-sort-value="1930" | 1930-12-26
| [[Киев]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4104637|Leonid Vasilyev]]''
| data-sort-value="1930" | 1930-10-09
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15319501|social scientist]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
| data-sort-value="2016" | 2016-10-06
|-
|
|
| ''[[:d:Q4161599|German Diligensky]]''
| data-sort-value="1930" | 1930-02-22
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
| data-sort-value="2002" | 2002-06-14
|-
|
|
| ''[[:d:Q4254197|Nikolay Lapin]]''
| data-sort-value="1931" | 1931-05-20
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''
|
| data-sort-value="2021" | 2021-12-25
|-
|
|
| ''[[:d:Q4458584|Yury Tikhomirov]]''
| data-sort-value="1931" | 1931-07-21
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4201486|РФА дәүләт һәм хокук институты]]''
| [[галим]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Yury Tikhomirov|Yury Tikhomirov]]
| data-sort-value="2025" | 2025-11-17
|-
|
|
| ''[[:d:Q4524925|Ovsey Shkaratan]]''
| data-sort-value="1931" | 1931-11-10
| [[Киев]]
| ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
| data-sort-value="2019" | 2019-07-31
|-
|
|
| ''[[:d:Q4532086|Revold Entov]]''
| data-sort-value="1931" | 1931-03-23
| [[Киев]]
| ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| data-sort-value="2025" | 2025-10-22<br/>2025
|-
|
|
| ''[[:d:Q15063888|Ksenia Abulkhanova]]''
| data-sort-value="1932" | 1932-06-29
| [[Озёры]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[Гыйльми хезмәткәр]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q109492887|Valentin Mihajlovič Kudrov]]''
| data-sort-value="1932" | 1932-06-14
|
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
|
|
| data-sort-value="2022" | 2022-07-20
|-
|
|
| ''[[:d:Q4168261|Leokadiya Drobizheva]]''
| data-sort-value="1933" | 1933-01-13
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''
| [[:commons:Category:Leokadiya Drobizheva|Leokadiya Drobizheva]]
| data-sort-value="2021" | 2021-04-11
|-
| 1995
| 2014
| ''[[:d:Q59260963|Эмиль Борисович Ершов]]''
| data-sort-value="1933" | 1933-09-02
|
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| data-sort-value="2014" | 2014-09-03
|-
|
|
| ''[[:d:Q707169|Ronald Inglehart]]''
| data-sort-value="1934" | 1934-09-05
| [[Милуоки]]
| ''[[:d:Q131252|Чикаго университеты]]''
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="2021" | 2021-05-08
|-
|
|
| ''[[:d:Q2041203|Евгений Ясин]]''
| data-sort-value="1934" | 1934-05-07
| [[Одесса]]
| ''[[:d:Q4331401|Odesa State Academy of Civil Engineering and Architecture]]''<br/>''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Yevgeny Yasin|Yevgeny Yasin]]
| data-sort-value="2023" | 2023-09-25
|-
|
|
| ''[[:d:Q4525478|Vitaly Shlykov]]''
| data-sort-value="1934" | 1934-02-04
| ''[[:d:Q2387452|Sovetsky District]]''
| ''[[:d:Q4114415|Россия Федерациясе Саклану министрлыгының хәрби академиясе]]''
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q9352089|разведчик]]''
|
| data-sort-value="2011" | 2011-11-19
|-
|
|
| ''[[:d:Q4112721|Anatoly Vishnevsky]]''
| data-sort-value="1935" | 1935-04-01
| [[Харьков]]
| ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''
| ''[[:d:Q12360779|демограф]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>[[язучы]]
| [[:commons:Category:Anatoliy Vishnevskiy|Anatoliy Vishnevskiy]]
| data-sort-value="2021" | 2021-01-15
|-
|
|
| ''[[:d:Q24351140|Красновский, Борис Михайлович]]''
| data-sort-value="1935" | 1935-05-12
|
| ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q1668314|Aleksandr Granberg]]''
| data-sort-value="1936" | 1936-06-25
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Alexander Granberg|Alexander Granberg]]
| data-sort-value="2010" | 2010-08-22
|-
|
|
| ''[[:d:Q4163124|Eduard Dneprov]]''
| data-sort-value="1936" | 1936-12-10
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1231865|педагог]]''
|
| data-sort-value="2015" | 2015-02-06
|-
|
|
| ''[[:d:Q4271510|Lev Lvovitsj Ljubimov]]''
| data-sort-value="1936" | 1936-06-14
| [[Рязань]]
| ''[[:d:Q4402655|С.А. Есенин исемендәге Рязань дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| data-sort-value="2021" | 2021-04-03
|-
|
|
| ''[[:d:Q4303511|Tamara Georgievna Morshchakova]]''
| data-sort-value="1936" | 1936-03-28
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''
| ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]''
| [[:commons:Category:Tamara Morshchakova|Tamara Morshchakova]]
|
|-
| 2011
|
| ''[[:d:Q739457|Boris Uspenskij]]''
| data-sort-value="1937" | 1937-03-01
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q24387326|мифограф]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4136108|Viktor Gerashchenko]]''
| data-sort-value="1937" | 1937-12-21
| [[Санкт-Петербург]]
| [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''
| [[:commons:Category:Viktor Gerashchenko|Viktor Gerashchenko]]
| data-sort-value="2025" | 2025-05-11
|-
|
|
| ''[[:d:Q4270654|Anatoly Lysenko]]''
| data-sort-value="1937" | 1937-04-14
| [[Винница]]
| ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]''
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''
| [[:commons:Category:Anatoly Lysenko|Anatoly Lysenko]]
| data-sort-value="2021" | 2021-06-20
|-
|
|
| ''[[:d:Q4372279|Juriy Solomonovitsj Popkov]]''
| data-sort-value="1937" | 1937-10-16
| [[Луганск]]
| ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4210642|Boris Kalyagin]]''
| data-sort-value="1938" | 1938-09-10
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''<br/>''[[:d:Q4201451|Көнчыгыш телләре университеты]]''
| ''[[:d:Q42909|хәбәрче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
| data-sort-value="2022" | 2022-12-05
|-
|
|
| ''[[:d:Q4237363|Leonid Kravchenko]]''
| data-sort-value="1938" | 1938-05-10
| ''[[:d:Q4465845|Tureyevka]]''
| ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="2018" | 2018-07-02
|-
|
|
| ''[[:d:Q29359770|Elena Borisovna Yanovskaya]]''
| data-sort-value="1938" | 1938-05-20
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''
| [[математик]]
| [[:commons:Category:Elena Yanovskaya|Elena Yanovskaya]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q51668651|Евгений Парфирьевич Арефьев]]''
| data-sort-value="1938" | 1938-11-20
| ''[[:d:Q4054991|Abramovka]]''
| ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-12-04
|-
|
|
| [[Анатолий Наумов]]
| data-sort-value="1939" | 1939-03-17
| [[Бакы]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15962340|әдәбият теоретигы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4519347|Vladimir Shadrikov]]''
| data-sort-value="1939" | 1939-11-18
| [[Рыбинск]]
| ''[[:d:Q4538869|К. Д. Ушинский исемендәге Ярославль дәүләт педагогия университеты]]''
| ''[[:d:Q212980|психолог]]''
|
| data-sort-value="2025" | 2025-01-14
|-
|
|
| ''[[:d:Q4094750|Ivan Bortnik]]''
| data-sort-value="1940" | 1940-05-09
| [[Серпухов]]
| ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''
| [[галим]]
| [[:commons:Category:Ivan Mikhailovich Bortnik|Ivan Mikhailovich Bortnik]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4170315|Vyacheslav Dudchenko]]''
| data-sort-value="1940" | 1940-05-02
|
|
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''
|
| data-sort-value="2007" | 2007-08-01
|-
|
|
| ''[[:d:Q19617890|Кечиев, Леонид Николаевич]]''
| data-sort-value="1940" | 1940-05-31
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4304157|Александр Николаевич Тихонов исемендәге Мәскәү дәүләт электроника һәм математика институты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q47452935|Aleksandr Galushkin]]''
| data-sort-value="1940" | 1940-02-17
|
| ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''
| [[математик]]
|
| data-sort-value="2016" | 2016-11-08
|-
|
|
| ''[[:d:Q70250903|Mikhail Bek]]''
| data-sort-value="1940" | 1940-06-28
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| data-sort-value="2018" | 2018-09-04
|-
|
|
| ''[[:d:Q4329571|Aleksandr Obolonsky]]''
| data-sort-value="1941" | 1941-06-01<br/>1941
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q28498071|Zoya Aleksandrovna Zorina]]''
| data-sort-value="1941" | 1941-03-29
|
| ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''
| ''[[:d:Q16831721|этолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4337501|Christopher Osakwe]]''
| data-sort-value="1942" | 1942-05-08
| [[Лагос]]
|
| [[хокук белгече]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15071522|Yliana Tolstova]]''
| data-sort-value="1942" | 1942-04-24
|
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
| data-sort-value="2026" | 2026-06-05
|-
| 2008-09
|
| ''[[:d:Q55164793|Boris G. Mirkin]]''
| data-sort-value="1942" | 1942-12-05
|
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| [[математик]]<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4464450|Konstantin Truyevtsev]]''
| data-sort-value="1943" | 1943-07-29
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
| data-sort-value="2023" | 2023-01-02
|-
|
|
| ''[[:d:Q19908922|Vladimir Porus]]''
| data-sort-value="1943" | 1943-09-19
| [[Ош (Кыргызстан)|Ош]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4230973|Aleksandr Konovalov]]''
| data-sort-value="1944" | 1944-01-21
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4304157|Александр Николаевич Тихонов исемендәге Мәскәү дәүләт электроника һәм математика институты]]''
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''
|
| data-sort-value="2018" | 2018-12-02
|-
|
|
| ''[[:d:Q4232782|Simon Kordonsky]]''
| data-sort-value="1944" | 1944-09-07
| [[Таулы Алтай]]
| ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[галим]]
| [[:commons:Category:Simon Kordonsky|Simon Kordonsky]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4382540|B. I. Pruzhinin]]''
| data-sort-value="1944" | 1944-12-01
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| [[фәлсәфәче]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15043540|Yakov Urinson]]''
| data-sort-value="1944" | 1944-09-12
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Yakov Urinson|Yakov Urinson]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q16514956|Aleksey Levinson]]''
| data-sort-value="1944" | 1944-05-03
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4201451|Көнчыгыш телләре университеты]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q61831758|cultural sociologist]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q28498811|Vladimir Lepsky]]''
| data-sort-value="1944" | 1944-07-31
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q112989365|Геннадий Рябов]]''
| data-sort-value="1944" | 1944-12-23
| ''[[:d:Q1004270|Kinel-Cherkassy]]''<br/>[[Самар өлкәсе]]
| [[Түбән Новгород дәүләт лингвистика университеты|Нижгар ил телбелем үнивирситите]]
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4075077|Leonid Bazhanov]]''
| data-sort-value="1945" | 1945-03-27
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q6430706|тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q674426|куратор]]''
|
| data-sort-value="2025" | 2025-01-11
|-
|
|
| ''[[:d:Q4147095|Aleksandr Gofman]]''
| data-sort-value="1945" | 1945-08-14
| [[Волгоград]]
| ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4202761|Leonid Ionin]]''
| data-sort-value="1945" | 1945-08-02<br/>1945-07-02
| [[Омск]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''
|
| data-sort-value="2024" | 2024-12-12<br/>2024-12-11
|-
|
|
| ''[[:d:Q4212675|Vladimir Kantor]]''
| data-sort-value="1945" | 1945-03-30
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| [[язучы]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[:commons:Category:Vladimir Kantor|Vladimir Kantor]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4227402|Andrei Kokoshin]]''
| data-sort-value="1945" | 1945-10-26
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q16308157|американист]]''
| [[:commons:Category:Andrey Kokoshin|Andrey Kokoshin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q11727799|Johanna Nichols]]''
| data-sort-value="1945" | 1945-01-01
| [[Айова-Сити]]
| ''[[:d:Q182973|Айова университеты]]''<br/>''[[:d:Q168756|Берклидәге Калифорния университеты]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q19823918|Leonid Syukiyaynen]]''
| data-sort-value="1945" | 1945-12-21
| [[Петрозаводск]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>''[[:d:Q3155377|ислам белгече]]''<br/>[[хокук белгече]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q451163|Fedor Bogomolov]]''
| data-sort-value="1946" | 1946-09-26
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''
| [[математик]]<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4246098|Alexander Kuleshov]]''
| data-sort-value="1946" | 1946-05-02
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''
| [[математик]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15995408|Vladimir Popov]]''
| data-sort-value="1946" | 1946-09-03
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
| 2012
|
| ''[[:d:Q4066332|Yevgeny Anisimov]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-10-04
| [[Александров (шәһәр)|Александров]]
| ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4171591|Vitaly Dymarsky]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-02-22
| [[Львов]]
| ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]''
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1086863|калумнис]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
| [[:commons:Category:Vitali Dymarski|Vitali Dymarski]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4477132|Mark Urnov]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-05-12
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''
| [[:commons:Category:Mark Urnov|Mark Urnov]]
|
|-
| 2017
|
| ''[[:d:Q4777963|Anuška Ferligoj]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-08-19
| [[Любляна]]
| [[Любляна университеты]]
| [[математик]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q14510315|Mikhail Dmitriyev]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-04-06
| [[Чита]]
|
| [[математик]]
| [[:commons:Category:Mikhail Gennadievich Dmitriev|Mikhail Gennadievich Dmitriev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15088370|Irina Savelyeva]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-01-07
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q16708344|Grigory Tulchinsky]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-08-03
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q3064303|Питырбур дәүләт университетының фәлсәфә факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q16709322|Mikhail Ugryumov]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-04-11
| [[Сарытау]]
| ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q19909558|Irina Filatova]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-05-20
| [[Мурманск]]
| ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q21154201|Andrey Ilitsj Podolskiy]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-07-20
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4199576|Mikhail Ilyin]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-08-27
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4212684|Grigory Kantorovich]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-01-05
|
| ''[[:d:Q42952392|MIPT Department of Control and Applied Mathematics]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4225791|Anatoly Kovler]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-08-26
| [[Таҗикстан]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4289558|Մարինա Մելիա]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-01-03
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
| 2006
|
| ''[[:d:Q4342197|Emil Pain]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-12-06
| [[Киев]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1807470|Воронеж дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[:commons:Category:Emil Pain|Emil Pain]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4424690|Ilya Smirnov]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-04-04
|
| ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''
| ''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
| data-sort-value="2026" | 2026-02-09
|-
| 2019-10-01
| 2022-09-30
| ''[[:d:Q11852831|Arto Mustajoki]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-12-20
| [[Тампере]]
| ''[[:d:Q28695|Хельсинки университеты]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Arto Mustajoki|Arto Mustajoki]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q28664794|Aleksándr Vyssokóvskiï]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-10-23
| [[Ростов-на-Дону]]
|
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
| data-sort-value="2014" | 2014-12-22
|-
|
|
| ''[[:d:Q53864840|Iosif Diskin]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-06-10
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Iosif Diskin|Iosif Diskin]]
|
|-
| 2019
|
| ''[[:d:Q60830739|Сергей Корниенко]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-11-04
| ''[[:d:Q331200|Abrau-Dyurso]]''
| ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4304158|Мәскәү тарих-архив институты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q112053113|Борис Львович Рудник]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-10-03
| [[Чорткив]]
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
|
|
| data-sort-value="2019" | 2019-04-28
|-
|
|
| ''[[:d:Q4196419|Natalya Ivanova]]''
| data-sort-value="1949" | 1949-09-19
| [[Владивосток]]
| ''[[:d:Q4304100|Россия биотехнология университеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4238340|Mikhail Krasnov]]''
| data-sort-value="1949" | 1949-08-28
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''
| ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4514325|Leonid Nikolaevitsj Tsjernisjov]]''
| data-sort-value="1949" | 1949-03-30
| ''[[:d:Q12115849|Kupiansk-Vuzlovyi]]''
| ''[[:d:Q348791|Admiral Makarov National University of Shipbuilding]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4536745|Lev Yakobson]]''
| data-sort-value="1949" | 1949-09-22
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| [[:commons:Category:Lev Yakobson|Lev Yakobson]]
|
|-
| 1993-03
|
| ''[[:d:Q61039322|Oleg Ananyin]]''
| data-sort-value="1949" | 1949-07-18
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q102197643|G. I. Ol'shanskii]]''
| data-sort-value="1949" | 1949-01-08
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[математик]]
|
|
|-
| 2002
| 2022
| ''[[:d:Q4065497|Mikhail Andreyev]]''
| data-sort-value="1950" | 1950-01-25
| [[Ярославль]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''
|
|
|-
| 2009
|
| ''[[:d:Q4163801|Alexander Dobrokhotov]]''
| data-sort-value="1950" | 1950-09-08
| [[Львов]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4203639|Vladimir Isakov]]''
| data-sort-value="1950" | 1950-03-17
| [[Түбән Тагил]]
| ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]]
|
|
|-
| 1993-03
| 2023-08
| ''[[:d:Q4262907|Igor Lipsits]]''
| data-sort-value="1950" | 1950-03-18
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
| 2009
|
| ''[[:d:Q4289727|Andrey Melvil]]''
| data-sort-value="1950" | 1950-05-08
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| [[Александр Привалов]]
| data-sort-value="1950" | 1950-05-31
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''
| [[Jurnalist|журналист]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4516431|Vera Chistova]]''
| data-sort-value="1950" | 1950-11-23
| [[Наро-Фоминск]]
| [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q18274931|R. M. Nureev]]''
| data-sort-value="1950" | 1950-05-13
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4264308|Lyceum "Second school"]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
| data-sort-value="2023" | 2023-04-12
|-
| 2011-01-01
| 2022-03-03
| ''[[:d:Q55238041|Timothy M. Frye]]''
| data-sort-value="1950" | 1950
|
| ''[[:d:Q1357891|Middlebury College]]''<br/>[[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]]
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q562213|Gleb Pavlovsky]]''
| data-sort-value="1951" | 1951-03-05
| [[Одесса]]
| ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
| [[:commons:Category:Gleb Pavlovsky|Gleb Pavlovsky]]
| data-sort-value="2023" | 2023-02-26
|-
|
|
| [[Евгения Абелюк]]
| data-sort-value="1951" | 1951-06-14
|
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| [[галим]]
| [[:commons:Category:Evgenya Abelyuk|Evgenya Abelyuk]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4369316|Nikita Pokrovsky]]''
| data-sort-value="1951" | 1951-03-04
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| [[Алексей Салмин]]
| data-sort-value="1951" | 1951-02-18
| [[Казан]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| [[галим]]
|
| data-sort-value="2005" | 2005-09-08
|-
|
|
| ''[[:d:Q4526318|Александр Шохин]]''
| data-sort-value="1951" | 1951-12-25
| [[Плесецк районы]]
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| [[:commons:Category:Aleksandr Shokhin|Aleksandr Shokhin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15063963|Fuad Aleskerov]]''
| data-sort-value="1951" | 1951-01-23
| [[Бакы]]
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[математик]]
| [[:commons:Category:Fuad Aleskerov|Fuad Aleskerov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q21643496|Yuly Nisnevich]]''
| data-sort-value="1951" | 1951-09-19<br/>1951
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''
| [[:commons:Category:Yuli Nisnevich|Yuli Nisnevich]]
|
|-
| 2017-04-01
| 2022-02-24
| ''[[:d:Q47712315|Klaus Boehnke]]''
| data-sort-value="1951" | 1951
| [[Ольденбург]]
| [[Берлинның Ирекле университеты|Берлинның Ирекле үнивирситите]]<br/>''[[:d:Q51985|Берлин техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q309948|Бохумдагы Рур университеты]]''<br/>''[[:d:Q700758|Saarland University]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q15319501|social scientist]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q55700383|Fuad Ələsgərov]]''
| data-sort-value="1951" | 1951-01-23
| [[Бакы]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q438603|Grigory Yavlinsky]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-04-10
| [[Львов]]
| ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Grigory Yavlinsky|Grigory Yavlinsky]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q3148283|Igor Jürgens]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-11-06
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
| [[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| [[:commons:Category:Igor Yurgens|Igor Yurgens]]
|
|-
| 2006
|
| ''[[:d:Q3564253|Sergey Karaganov]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-09-12
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q16947320|гиясәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Sergey Karaganov|Sergey Karaganov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4338016|Aleksandr Anatolevitsj Oslon]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-03-19
| [[Златоуст]]
| ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4401165|Aleksey Rutkevich]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-05-25
| [[Екатеринбург]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| [[фәлсәфәче]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4514366|Sergei B. Chernyshev]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-08-04
| ''[[:d:Q889930|Боһодухив]]''
| ''[[:d:Q42952392|MIPT Department of Control and Applied Mathematics]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4520393|Aleksandr Sharavin]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-04-02
| [[Новосибирск]]
| ''[[:d:Q1791304|РФ КК Гомумгаскәр академиясенең хәрби мөһәндисләр институты]]''
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q111076610|military analyst]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q17902731|Katerina Polivanova]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-05-04
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4304063|Мәскәү шәһәр педагогика университеты]]''
| ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q47453974|Эдуард Аркадьевич Фияксель]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-06-28
| [[Түбән Новгород]]
|
| [[галим]]
|
|
|-
| 1998
|
| ''[[:d:Q893715|Boris Feigin]]''
| data-sort-value="1953" | 1953-11-20
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[математик]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4084005|Mikhail Berger]]''
| data-sort-value="1953" | 1953-04-08
| [[Одесса]]
| ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''
| [[Jurnalist|журналист]]
| [[:commons:Category:Mikhail Berger|Mikhail Berger]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4154573|Igor Danilevsky]]''
| data-sort-value="1953" | 1953-05-20
| [[Ростов-на-Дону]]
| ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4228525|Vladimir Kolossov]]''
| data-sort-value="1953" | 1953-10-16
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4217699|Кафедра сацыяльна-эканамічнай геаграфіі замежных краін]]''
| ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Vladimir Aleksandrovitch Kolossov|Vladimir Aleksandrovitch Kolossov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4244675|Pavel Kudyukin]]''
| data-sort-value="1953" | 1953-07-19
| [[Сергиев Посад]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[:commons:Category:Pavel Kudyukin|Pavel Kudyukin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4344727|Yakov Pappe]]''
| data-sort-value="1953" | 1953-05-22
|
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| data-sort-value="2017" | 2017-08-27
|-
|
|
| ''[[:d:Q4416777|Aleksandr Sergeyev]]''
| data-sort-value="1953" | 1953-12-29
| [[Тверь өлкәсе]]
| ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]]
|
|
|-
| 2008
|
| ''[[:d:Q19918199|Vasily Vlasov]]''
| data-sort-value="1953" | 1953-06-15
| [[Новосибирск]]
| ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q4002666|хәрби табиб]]''
| [[:commons:Category:Vasily Viktorovich Vlasov|Vasily Viktorovich Vlasov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q98239813|Olga Bessmertnaya]]''
| data-sort-value="1953" | 1953-10-31
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''
| ''[[:d:Q19829999|культуролог]]''<br/>''[[:d:Q15462162|cultural historian]]''<br/>''[[:d:Q15936497|африканис]]''
|
|
|-
| 2017
|
| ''[[:d:Q211323|Sergueï Zenkine]]''
| data-sort-value="1954" | 1954-11-17
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q2504617|раманис]]''
| [[:commons:Category:Sergey Zenkin|Sergey Zenkin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4098155|Oleg Boudnitski]]''
| data-sort-value="1954" | 1954-05-27
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4398493|Ростов дәүләт педагогика университеты]]''
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[:commons:Category:Oleg Budnitsky|Oleg Budnitsky]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4129566|Mikhail Vysotsky]]''
| data-sort-value="1954" | 1954-04-19
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4153781|Mikhail Davydov]]''
| data-sort-value="1954" | 1954
|
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4211350|Aleksandr Kamensky]]''
| data-sort-value="1954" | 1954-04-26
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4304086|Мәскәү дәүләт өлкә университеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4514977|Vladimir Chetvernin]]''
| data-sort-value="1954" | 1954-12-27
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''
| ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q19886311|Vladimir Karpets]]''
| data-sort-value="1954" | 1954-12-12
| [[Санкт-Петербург]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1086863|калумнис]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[хокук белгече]]
|
| data-sort-value="2017" | 2017-01-27
|-
|
|
| ''[[:d:Q136007797|Анна Цендина]]''
| data-sort-value="1954" | 1954-08-11
| [[Ulaanbaatar|Улан-Батор]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q2632148|Pyotr Aven]]''
| data-sort-value="1955" | 1955-03-16
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4264308|Lyceum "Second school"]]''<br/>''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q16919633|Россия чыгышлы олигарх]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q10732476|сәнгать әсәрләре коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q15472169|иганәче]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''
| [[:commons:Category:Petr Aven|Petr Aven]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4056398|Vladimir Avtonomov]]''
| data-sort-value="1955" | 1955-02-26
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4131114|Evgeny Gavrilenkov]]''
| data-sort-value="1955" | 1955-03-10
|
| ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4243053|Aleksandr Kryshtanovsky]]''
| data-sort-value="1955" | 1955-02-11
| [[Сарытау]]
| ''[[:d:Q4304157|Александр Николаевич Тихонов исемендәге Мәскәү дәүләт электроника һәм математика институты]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
| data-sort-value="2005" | 2005-08-02
|-
|
|
| ''[[:d:Q4526806|Yevgeny Shteyner]]''
| data-sort-value="1955" | 1955-04-14
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q15991218|Япония белгече]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''
| [[:commons:Category:Evgeny Steiner|Evgeny Steiner]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q17617338|Nadezhda Kosareva]]''
| data-sort-value="1955" | 1955-09-27
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| [[Фәрит Әсәдуллин]]
| data-sort-value="1955" | 1955-02-03
| [[Казан]]
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]''<br/>[[Әл-Әзһәр университеты]]
| ''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q56310411|Evgenij Ilʹič Zelenev]]''
| data-sort-value="1955" | 1955-05-25
| [[Дрезден]]
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
| 2011
|
| ''[[:d:Q67745527|Vladimir Serkin]]''
| data-sort-value="1955" | 1955-10-06
| [[Якутск]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q82695|Egor Gajdar]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-03-19
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2285706|хөкүмәт башлыгы]]''
| [[:commons:Category:Yegor Gaidar|Yegor Gaidar]]
| data-sort-value="2009" | 2009-12-16
|-
|
|
| ''[[:d:Q508156|Viktor Vasilyev]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-04-10
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[математик]]<br/>''[[:d:Q18663426|тополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Victor Vassiliev|Victor Vassiliev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q1395782|Kakha Bendukidze]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-04-20
| [[Tbilisi|Тбилиси]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q124985058|reformer]]''<br/>''[[:d:Q599151|вазыйфаи зат]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''
| [[:commons:Category:Kakha Bendukidze|Kakha Bendukidze]]
| data-sort-value="2014" | 2014-11-13
|-
| 2015
|
| ''[[:d:Q3479740|Sergey Korzun]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-02-14
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]''
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''
| [[:commons:Category:Sergey Korzun|Sergey Korzun]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4234401|Sergey Kortunov]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-06-11
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Sergey Kortunov|Sergey Kortunov]]
| data-sort-value="2010" | 2010-10-09
|-
|
|
| ''[[:d:Q4264082|Vladimir Lysenko]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-01-04
| [[Одесса]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''
| [[:commons:Category:Vladimir Nikolayevich Lysenko|Vladimir Nikolayevich Lysenko]]
| data-sort-value="2021" | 2021-04-19
|-
|
|
| ''[[:d:Q4336756|Tatyana Orlova]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-07-01
| [[Екатеринбург]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[галим]]
| [[:commons:Category:Tatyana Orlova|Tatyana Orlova]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4424767|Sergey Smirnov]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-04-01
|
| ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q60828411|Anatoly Baranov]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-01-08
|
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q80356099|Boris Viktorovič Kuznecov]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-04-03
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4245427|Ярослав Кузьминов]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-05-26
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
| [[:commons:Category:Yaroslav Kuzminov|Yaroslav Kuzminov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4287440|Maksim Medvedkov]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-01-02
|
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| [[:commons:Category:Maxim Medvedkov|Maxim Medvedkov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4316920|Andrey Nemzer]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-06-10
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''
| [[:commons:Category:Andrei Nemzer|Andrei Nemzer]]
| data-sort-value="2023" | 2023-12-09
|-
|
|
| ''[[:d:Q4334610|Elena Omelchenko]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-10-09
| [[Чиләбе]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4429244|Svetlana Sorokina]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-01-15
| [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты|Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''
| [[:commons:Category:Svetlana Sorokina|Svetlana Sorokina]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4454064|Lyudmila Telen]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-10-02
| [[Жуковский (Мәскәү өлкәсе)|Жуковски (Мәскәү өлкәсе)]]
| ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''
| [[Jurnalist|журналист]]
| [[:commons:Category:Lyudmila Telen|Lyudmila Telen]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q16706862|Alexander Grigoryevich Tonevitsky]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-02-07
| [[Витебск]]
| ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q20810477|Nina Yuryevna Belayeva]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-06-01
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q21141645|I. D. Frumin]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-10-08
| [[Черновцы|Чернивси]]
| ''[[:d:Q4239251|Красноярск дәүләт университеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q51668544|Irina Semenenko]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-03-20
|
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''
|
|
|-
| 2003<br/>2007
| 2007
| ''[[:d:Q109485177|Даниил Александрович Александров]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-06-23
| [[Санкт-Петербург]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q1062350|Oleg Chirkunov]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-11-15
| [[Кировск (Мурманск өлкәсе)]]
| [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>''[[:d:Q689800|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университеты]]''<br/>''[[:d:Q4525240|school No. 9]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[хокук белгече]]
| [[:commons:Category:Oleg Chirkunov|Oleg Chirkunov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q2442933|Sergey Markov]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-04-18
| [[Дубна]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
| [[:commons:Category:Sergei Markov|Sergei Markov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4063354|Yevgenia Albats]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-09-05
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''<br/>[[Harvard universitetı|Гарвард университеты]]
| ''[[:d:Q15973695|political reporter]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q15931838|investigative journalist]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[:commons:Category:Yevgenia Albats|Yevgenia Albats]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4194787|Kirill Petrovich Zybin]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-08-18
|
| ''[[:d:Q4480724|MIPT Department of Aeromechanics and Flight Engineering]]''
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4214279|Marina Karaseva]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-08-08
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q16031530|музыка теоретигы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''
| [[:commons:Category:Marina Karaseva|Marina Karaseva]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4241623|Maksim Krongauz]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-03-11
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Maksim Krongauz|Maksim Krongauz]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4269216|Yelena Lukyanova]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-06-27
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''
| [[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Yelena Lukyanova|Yelena Lukyanova]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4319703|Alexander I. Nikitin]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-06-11
| [[Tbilisi|Тбилиси]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4391060|Yekaterina Rakhilina]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-02-14
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4418802|Tatiana Sidorina]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-12-14
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''
| ''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''
|
| data-sort-value="2025" | 2025-09-25
|-
|
|
| ''[[:d:Q30880263|Igor Kukushkin]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-02-20
| [[Красноармейск (Мәскәү өлкәсе)|Красноармейск]]
| ''[[:d:Q4480793|MIPT Department of General and Applied Physics]]''
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q106209894|Zhanna Son]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-06-03
| [[Владикавказ]]
| [[К. Л. Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты|Коста Леванович Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4304100|Россия биотехнология университеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q124771676|Козлов, Сергей Леонидович]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-06-25
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
| data-sort-value="2024" | 2024-02-28
|-
| 2014
|
| ''[[:d:Q3350286|Oleg Khlevniuk]]''
| data-sort-value="1959" | 1959-07-07
| [[Винница]]
| ''[[:d:Q4111610|Vinnytsia State Pedagogical University]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4056403|Alexei Avtonomov]]''
| data-sort-value="1959" | 1959-03-09
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4275267|Boris Makarenko]]''
| data-sort-value="1959" | 1959-08-09
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''<br/>[[Prinston universitetı|Принстон университеты]]
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Boris Makarenko|Boris Makarenko]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4369872|Konstantin M. Polivanov]]''
| data-sort-value="1959" | 1959-12-25
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''
|
|
|-
|
|
| [[Алексей Лавров (1959)|Алексей Лавров]]
| data-sort-value="1959" | 1959-06-30
| [[Казан]]
| ''[[:d:Q4217706|Department of Economic And Social Geography of Russia]]''
|
| [[:commons:Category:Alexey Lavrov|Alexey Lavrov]]
|
|-
| 2015
|
| ''[[:d:Q57570160|Vladimir Spokoiny]]''
| data-sort-value="1959" | 1959-11-07
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[математик]]<br/>''[[:d:Q15976092|artificial intelligence researcher]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q62714695|Helena Knyazeva]]''
| data-sort-value="1959" | 1959-12-23
| [[Мәскәү өлкәсе]]
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| [[укытучы]]<br/>[[фәлсәфәче]]
|
|
|-
|
|
| [[Алексей Кудрин]]
| data-sort-value="1960" | 1960-10-12
| ''[[:d:Q729447|Dobele]]''
| ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q7614320|finance minister]]''
| [[:commons:Category:Alexei Leonidovich Kudrin|Alexei Leonidovich Kudrin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4101145|Andrei Georgiewitsch Bystrizki]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-07-21
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| ''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
| [[:commons:Category:Andrey Bustritsky|Andrey Bustritsky]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4132972|Oksana Gaman-Golutvina]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-11-14
| [[Киев]]
|
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4259012|Dmitry Leontyev]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-07-28
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]''
| ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q6463812|Андрей Суздальцев]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-12-22
| [[Владивосток]]
| [[Ерак Көнчыгыш федераль университеты]]
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q16695975|Mikhail Seleznyov]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-03-26
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4339447|Назари һәм гамәли телбелем бүлеге]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q19829990|библеист]]''<br/>''[[:d:Q24262584|Инҗилне тәрҗемә итүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q40010665|Pjotr Ivarovitsj Arseev]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-07-21
|
|
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q131784397|Sasha Balashov]]''
| data-sort-value="1960" | 1960
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1351317|Димәшкъ университеты]]''
| ''[[:d:Q4164507|сәнгать тәнкыйтьчесе]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''
| [[:commons:Category:Sasha Balashov|Sasha Balashov]]
|
|-
| 2009
|
| ''[[:d:Q132396347|Elena Y. Rozhdestvenskaya]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-07-21
| [[Рига]]
| ''[[:d:Q498407|Латвия университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201736|Institute of Sociology]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q138783666|Сергей Кавтарадзе]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-02-07
|
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q88190618|art writer]]''<br/>''[[:d:Q11486702|архитектура тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q189172|Andrey Korotayev]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-02-17
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''<br/>''[[:d:Q230899|Манчестер университеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q16947320|гиясәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q17488363|economic historian]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q12360779|демограф]]''<br/>[[профессор]]<br/>[[математик]]<br/>[[фәлсәфәче]]
| [[:commons:Category:Andrey Korotayev|Andrey Korotayev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q1901248|Dmitry Travin]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-05-01
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]''
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
| [[:commons:Category:Dmitry Travin|Dmitry Travin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4070235|Igor Artemyev]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-11-27
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q26481809|спорт эшлеклесе]]''<br/>[[хокук белгече]]
| [[:commons:Category:Igor Artemyev|Igor Artemyev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4147121|L. M. Gokhberg]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-08-30
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4164506|Alexander Dolgin]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-01-17
| [[Киев]]
| [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]]
| [[галим]]
| [[:commons:Category:Alexander Dolgin|Alexander Dolgin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4207098|Maksim Kagan]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-09-08<br/>1961
|
| ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q7215112|Vadim Radaev]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-03-29
| [[Тум|Томск]]
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q19908714|Николайшвили, Гюзелла Геннадьевна]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-05-30
| [[Екатеринбург]]
| ''[[:d:Q4476712|Урал дәүләт консерваториясе]]''
| ''[[:d:Q462390|доцент]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q47453699|Mikhail Denisenko]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-01-02
| [[Дессау]]
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q97173866|Андрей Борисович Суслов]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-06-25
| [[Пермь]]
| [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4186067|Dmitry Zamyatin]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-01-30
| [[Лесной (Свердловск өлкәсе)|Лесной]]
| ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''
| [[:commons:Category:Dmitri Zamiatin|Dmitri Zamiatin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4226396|Mikhail Kozhokin]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-02-23
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| [[Jurnalist|журналист]]
|
|
|-
| 2015
|
| ''[[:d:Q4277839|Olga Malinova]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-09-23
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4204525|Institute of History and Politics MPGU]]''
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4421109|Alexei Sitnikow]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-02-24
| [[Новосибирск]]
| ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1047293|University of California, Santa Cruz]]''<br/>''[[:d:Q1063665|Prague University of Economics and Business]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''
| ''[[:d:Q5027838|campaign manager]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q17449482|Andrei Aleksandrovich Rossius]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-07-05
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q20742114|Alla Borisovna Kupreychenko]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-11-05
| [[Запорожье]]
| ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''
| ''[[:d:Q212980|психолог]]''
| [[:commons:Category:Alla Borisovna Kupreychenko|Alla Borisovna Kupreychenko]]
| data-sort-value="2014" | 2014-05-08
|-
|
|
| ''[[:d:Q22919544|Alexander Poddiakov]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-03-21
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q26776674|Velikhan Mirzekhanov]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-12-10
| ''[[:d:Q28504570|Ichin]]''
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q381160|эксперт]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q26933730|Igor Alekseevitsj Nikolaev]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-06-18
| ''[[:d:Q2366060|Bolshaya Izhora]]''
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q44055584|Илья Георгиевич Шаблинский]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-04-29
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]]
| [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q15987302|legal profession]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q60832405|Elena Rostislavovna I︠A︡rskai︠a︡-Smirnova]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-11-28
| [[Волгоград]]
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4135107|Mikhail Gelfand]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-10-25
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''
| ''[[:d:Q2904006|bioinformatician]]''
| [[:commons:Category:Mikhail Gelfand|Mikhail Gelfand]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4189562|Sergey Aleksandrovitsj Zverev]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-11-19
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''
| ''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4227722|Modest Kolerov]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-04-12
| [[Кимовск]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q1977770|REGNUM News Agency]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q20069088|Vladimir Pastukhov]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-04-22
| [[Киев]]
| ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''
| [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]''
| [[:commons:Category:Vladimir Pastukhov|Vladimir Pastukhov]]
|
|-
| 2018
| 2022
| ''[[:d:Q80920165|Mikhail A. Lebedev]]''
| data-sort-value="1963" | 1963
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4480793|MIPT Department of General and Applied Physics]]''<br/>''[[:d:Q7896420|University of Tennessee Health Science Center]]''
| ''[[:d:Q23719406|нейрофизиолог]]''<br/>''[[:d:Q6337803|нейробиолог]]''
|
|
|-
| 2021
| 2022
| ''[[:d:Q102235171|Michael Z. Shapiro]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-05-24
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]''
| [[математик]]
|
|
|-
| 2011
|
| ''[[:d:Q131370265|Лайус Юлия Александровна]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-06-05
| [[Санкт-Петербург]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]''
|
|
|-
| 2017
| 2022-08
| ''[[:d:Q4100130|Irina Busygina]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-03-29
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q16655653|Institute of Europe, Russian Academy of Sciences]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4283983|Alexey Maslov]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-10-05
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15728993|Christian Welzel]]''
| data-sort-value="1964" | 1964
| [[Саарбрүккен]]
| ''[[:d:Q700758|Saarland University]]''
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Christian Welzel|Christian Welzel]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q18145389|Grigory Krichevsky]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-02-11
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]''
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Grigory Krichevsky|Grigory Krichevsky]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q18399151|Aleksandr Yalbulganov]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-11-04
| ''[[:d:Q4511998|Chervlyonnaya]]''
| [[Чечен дәүләт университеты|Әхмәт хаҗи Әбделхәмид улы Кадыйров исемендәге Чечен дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
| 2011-11-01
|
| ''[[:d:Q60785067|Vladimir Samodurov]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-03-16
|
|
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
| 2015-09-01
|
| ''[[:d:Q98660505|Nikolai Ssorin-Chaikov]]''
| data-sort-value="1964" | 1964
| [[Мәскәү]]
| [[Stenford universitetı|Стенфорд университеты]]
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q216498|Andrey Kolesnikov]]''
| data-sort-value="1965" | 1965-07-29
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q381160|эксперт]]''
| [[:commons:Category:Andrey Vladimirovich Kolesnikov|Andrey Vladimirovich Kolesnikov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4152421|Igor Gurkov]]''
| data-sort-value="1965" | 1965-08-09
| [[Кемерово]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4196862|Galina Ivanchenko]]''
| data-sort-value="1965" | 1965-06-04
| [[Таганрог]]
| ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]''
| ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[фәлсәфәче]]
|
| data-sort-value="2009" | 2009-08-04
|-
|
|
| ''[[:d:Q110910830|Andrey Moroz]]''
| data-sort-value="1965" | 1965-10-07
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''
|
|
|-
|
|
| [[Елена Вишленкова]]
| data-sort-value="1965" | 1965-09-02
| [[Казан]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q132795787|Georgii Gloveli]]''
| data-sort-value="1965" | 1965
|
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q1049488|Vladimir Ryzhkov]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-09-03
| [[Рубцовск]]
| ''[[:d:Q4062936|Алтай дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''
| [[:commons:Category:Vladimir Ryzhkov|Vladimir Ryzhkov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4103162|Elena Valiyavina]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-08-21
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q16533|хөкемче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4397237|Olga Romanova]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-03-28
| [[Люберцы]]
| [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''<br/>''[[:d:Q15253558|активист]]''<br/>[[язучы]]
| [[:commons:Category:Olga Romanova|Olga Romanova]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q18245964|Sergei Medvedev]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-12-20
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''
| [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[:commons:Category:Sergei Aleksandrovich Medvedev|Sergei Aleksandrovich Medvedev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q21104399|Anna Feliksovna Litvina]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-10-29
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q28500520|Mikhail Sverdlov]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-02-17
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q65130494|Dmitry Gennadievich Evstafiev]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-05-31
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q16308157|американист]]''
| [[:commons:Category:Dmitry Gennadievich Evstafiev|Dmitry Gennadievich Evstafiev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q118104829|Andrej Jakowlew]]''
| data-sort-value="1966" | 1966
|
|
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
| 2011
| 2022
| ''[[:d:Q4257649|Oleg A. Lekmanov]]''
| data-sort-value="1967" | 1967-01-11
| ''[[:d:Q1726990|Novomikhaylovsky]]''
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''<br/>[[Максим Горький исемендәге Дөнья әдәбияты институты]]
| ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''
| [[:commons:Category:Oleg Lekmanov|Oleg Lekmanov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q16514930|Dmitrij Valerʹevič Efremenko]]''
| data-sort-value="1967" | 1967-07-24
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]]
|
|
|-
| 2019-05
|
| ''[[:d:Q41573748|Pavel Pakhlov]]''
| data-sort-value="1967" | 1967-11-08
|
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q1487403|Теоретик һәм эксперименталь физика институты]]''
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
|
|-
| 2012
|
| ''[[:d:Q131369862|Бекасова Александра Викторовна]]''
| data-sort-value="1967" | 1967-07-23
| [[Санкт-Петербург]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
| 2018-02-01
|
| ''[[:d:Q4093196|Dmitri Bondarenko]]''
| data-sort-value="1968" | 1968-06-09
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''<br/>[[Россия фәннәр академиясе]]
| ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15936497|африканис]]''<br/>''[[:d:Q66581878|social anthropologist]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4216738|Svyatoslav Kaspe]]''
| data-sort-value="1968" | 1968-09-02<br/>1968
|
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q28104933|Sergey Tatevosov]]''
| data-sort-value="1968" | 1968-12-14
| [[Санкт-Петербург]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q29359781|Ivan Yashchenko]]''
| data-sort-value="1968" | 1968-12-12
| [[Львов]]
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''
| [[математик]]
|
|
|-
| 2003
| 2022-07
| [[Нина Добрушина]]
| data-sort-value="1968" | 1968-09-28
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q75382041|Рондарев, Артём Владиславович]]''
| data-sort-value="1968" | 1968-05-31
| [[Мәскәү]]
|
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1350157|музыка тәнкыйтьчесе]]''
|
|
|-
| 2010
| 2024
| ''[[:d:Q3710038|Misha Verbitsky]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-06-20
| [[Мәскәү]]
| [[Harvard universitetı|Гарвард университеты]]<br/>''[[:d:Q4525212|Moscow State School 57]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[математик]]<br/>''[[:d:Q8246794|блогер]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4077422|Konstantin Bannikow]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-09-16
| [[Новосибирск]]
| ''[[:d:Q4325461|Новосибирск дәүләт педагогика үниверситеты]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4245868|Ilya Kukulin]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-01-28
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]''<br/>[[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>[[язучы]]
| [[:commons:Category:Ilya Kukulin|Ilya Kukulin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4307719|Aleksey Muravyov]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-08-01
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Alexey Muravyov|Alexey Muravyov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4494649|Andrey Khazin]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-02-01
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[:commons:Category:Andrey Khazin|Andrey Khazin]]
|
|-
| 2020-01-09
|
| ''[[:d:Q60833206|Andrey Zinoviev]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-10-10
| [[Тверь]]
| ''[[:d:Q4453265|Тверь дәүләт университеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q84723153|Медовников, Дан Станиславович]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-01-17
| [[Донецк]]
| ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q87719913|Stefan Hessbrüggen-Walter]]''
| data-sort-value="1969" | 1969
|
|
| [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q502185|Андрей Воробьёв]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-04-14
| [[Красноярск]]
| [[К. Л. Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты|Коста Леванович Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4127435|Бөтенрусия тышкы сәүдә академиясе]]''<br/>"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[губернатор]]<br/>''[[:d:Q486839|парламент әгъзасы]]''
| [[:commons:Category:Andrey Yuryevich Vorobiev|Andrey Yuryevich Vorobiev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4131148|Alexander F. Gavrilov]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-12-03
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q3427922|ристаратыр]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''
| [[:commons:Category:Alexander Gavrilov|Alexander Gavrilov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4248256|Vitaly Kurennoy]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-04-14
| [[Прохладный]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]''
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4220878|кино белгече]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4249987|Maya Kucherskaya]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-05-02
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''
| [[:commons:Category:Maya Kucherskaya|Maya Kucherskaya]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q7086097|Oleg Matveichev]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-02-01<br/>1970
| [[Новокузнецк]]
| ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[фәлсәфәче]]
| [[:commons:Category:Oleg Matveytchev|Oleg Matveytchev]]
|
|-
| 2012
|
| ''[[:d:Q21143519|Fyodor Uspensky]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-02-22
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''
|
|
|-
| 2003-09-01
| 2020-08-31
| ''[[:d:Q30061655|Alexei Kouprianov]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-07-08
| [[Санкт-Петербург]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q41546637|викимедиачы]]''
| [[:commons:Category:Alexei Kouprianov|Alexei Kouprianov]]
|
|-
| 2016-09-01
|
| ''[[:d:Q55656577|Keti Chukhrov]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-07-26
| [[Гөрҗи Совет Социалистик Республикасы|Грузия ССР]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q17391638|сәнгать теоретигы]]''
| [[:commons:Category:Keti Chukhrov|Keti Chukhrov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q60829796|Aleksandr Phoun Czho Petrov]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-03-11
|
| ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q69783113|Valentina Apresjan]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-05-17
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4614|Көньяк Калифорния университеты]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q79107557|Alexey Savatyugin]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-06-25
| [[Санкт-Петербург]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
|
|
|
|-
| 2003
|
| ''[[:d:Q120829285|Alexei Kouprianov]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-07-08
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q139387107|Igor Shulinsky]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-09-07
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q108800680|media executive]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4275327|Aleksey Makarkin]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-08-18
| [[Мәскәү]]
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1086863|калумнис]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
| 2018-09-01
| 2021-08-01
| ''[[:d:Q4372608|Sergey Popov]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-12-08
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''
| ''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| [[:commons:Category:Sergei Popov (astrophysicist)|Sergei Popov (astrophysicist)]]
|
|-
|
|
| [[Эвелина Хромченко]]
| data-sort-value="1971" | 1971-02-27
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q5436768|fashion entrepreneur]]''<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''
| [[:commons:Category:Evelina Khromtchenko|Evelina Khromtchenko]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4525603|Roman Shmarakov]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-06-12
| [[Тула]]
| ''[[:d:Q4465237|Тула дәүләт педагогика университеты]]''
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Roman Shmarakov|Roman Shmarakov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15079267|Oleg Pashchenko]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-12-14
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]''
| ''[[:d:Q5322166|дизайнер]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q42295534|Arutyun Avetisyan]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-03-19
| ''[[:d:Q620937|Сухум районы]]''
| ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''
| [[математик]]
|
|
|-
|
|
| [[Владислав Измоденов]]
| data-sort-value="1971" | 1971-09-06
| [[Пермь]]
| ''[[:d:Q4431076|Kolmogorov's School]]''<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q58887515|Konstantin Vorontsov]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-04-01
|
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| [[укытучы]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q62714286|Jeanne V. Kormina]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-01-30
|
| ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''
|
|
|-
| 2008-01-31
|
| ''[[:d:Q87853863|Eduard Babkin]]''
| data-sort-value="1971" | 1971
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''
|
|
|-
| 2015
| 2022
| ''[[:d:Q112988837|Iskender Yasaveyev]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-09-21
| [[Сосногорск]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[:commons:Category:Iskender Yasaveyev|Iskender Yasaveyev]]
|
|-
| 2006
|
| ''[[:d:Q114669869|Тимофей Александрович Дмитриев]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-07-22
|
| ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''<br/>''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4201801|РФА Фәлсәфә институты]]''
|
|
|
|-
| 2017
|
| ''[[:d:Q136290852|Konstantin Kazenin]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-06-23
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q12360779|демограф]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q116234171|Caucasologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
| data-sort-value="2025" | 2025-12-30
|-
|
|
| ''[[:d:Q136817192|Новикова, Анна Алексеевна]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-03-24
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4111065|Maxim Viktorov]]''
| data-sort-value="1972" | 1972-06-22
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q15472169|иганәче]]''<br/>''[[:d:Q3243461|коллекционер]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4256205|Mikhail Levandovsky]]''
| data-sort-value="1972" | 1972-03-08
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4525212|Moscow State School 57]]''
| ''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]''<br/>[[менеджер]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4428814|Konstantin Sonin]]''
| data-sort-value="1972" | 1972-02-22
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4525212|Moscow State School 57]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| [[:commons:Category:Konstantin Sonin|Konstantin Sonin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q29865178|Василий Андреевич Ключарёв]]''
| data-sort-value="1972" | 1972-04-28
|
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q51668608|Ivan Ladynin]]''
| data-sort-value="1972" | 1972-11-11
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[галим]]
| [[:commons:Category:Ivan A. Ladynin|Ivan A. Ladynin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q66486109|Anton D. Pritula]]''
| data-sort-value="1972" | 1972-11-09
|
|
| ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q16832248|иранист]]''<br/>''[[:d:Q482980|автор]]''
|
|
|-
| 2018-01-01
|
| ''[[:d:Q96247013|Dmitri Vinogradov]]''
| data-sort-value="1972" | 1972
| [[Новороссийск]]
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2011
| 2022-12
| ''[[:d:Q120490276|Mikhail Daniel]]''
| data-sort-value="1972" | 1972-09-13
| [[Мәскәү]]
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q1799644|Alexander Kuznetsov]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-11-01
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4525212|Moscow State School 57]]''
| [[математик]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4093494|Timofey Bordachev]]''
| data-sort-value="1973" | 1973
|
|
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Timofei Bordachev|Timofei Bordachev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4110856|Denis Vizgalov]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-09-15
| [[Белорет]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| data-sort-value="2014" | 2014-07-29
|-
|
|
| ''[[:d:Q4205292|Ilya Itkin]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-01-19
|
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q16272019|Sergey Alekseyev]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-05-29
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]]<br/>''[[:d:Q4304076|Мәскәү дәүләт индустрия университеты]]''
| [[галим]]
| [[:commons:Category:Sergej Alekseev (jurist)|Sergej Alekseev (jurist)]]
|
|-
| 2011-09
|
| ''[[:d:Q20739510|Leonid Positselski]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-03-06
| [[Воронеж]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Harvard universitetı|Гарвард университеты]]
| [[математик]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q26205052|Yulia Galyamina]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-01-23
| [[Мәскәү]]
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]<br/>''[[:d:Q4303876|Moscow School of Social and Economic Sciences]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
| [[:commons:Category:Yulia Galyamina|Yulia Galyamina]]
|
|-
| 2013-02-01
|
| ''[[:d:Q101096643|Liudmila Novikova]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-06-14
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
| 2016
|
| ''[[:d:Q109489002|Vasily Borisovich Kashin]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-09-18
| [[Мәскәү]]
|
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
| 2017
|
| ''[[:d:Q127416979|Leonid Efimovich Kogan]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-03-21
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''<br/>''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q19361455|semitologist]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q2542199|Valery Fyodorov]]''
| data-sort-value="1974" | 1974-09-11
| [[Тверь]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Valery Valeryevich Fedorov|Valery Valeryevich Fedorov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4263661|Marina Litvinovich]]''
| data-sort-value="1974" | 1974-09-19
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q18289124|French University College in Moscow]]''<br/>''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q5027838|campaign manager]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1021386|civil rights advocate]]''
| [[:commons:Category:Marina Litvinovich|Marina Litvinovich]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q51715650|Andrei Sobolevski]]''
| data-sort-value="1974" | 1974-07-15
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q21772571|geometer]]''
|
|
|-
| 1998
|
| ''[[:d:Q59681638|Maria Yudkevich]]''
| data-sort-value="1974" | 1974
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q120279841|Vladimir Sivitsky]]''
| data-sort-value="1974" | 1974-10-02
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q14900833|Alexander Galushka]]''
| data-sort-value="1975" | 1975-12-01
| [[Клин (шәһәр)|Клин]]
| ''[[:d:Q4398068|Россия дәүләт социаль университеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[:commons:Category:Alexander Galushka|Alexander Galushka]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q18342600|Aleksandr Vladimirovich Kynev]]''
| data-sort-value="1975" | 1975-01-31
| [[Тракт (Коми)]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Aleksandr Kynev|Aleksandr Kynev]]
|
|-
| 2020
|
| ''[[:d:Q69582236|Sergey Smirnov]]''
| data-sort-value="1975" | 1975-04-20
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4304063|Мәскәү шәһәр педагогика университеты]]''
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q58209937|тарих укытучысы]]''
| [[:commons:Category:Sergey Sergeyevich Smirnov (journalist)|Sergey Sergeyevich Smirnov (journalist)]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q86664748|Anastasiya Bonch-Osmolovskaya]]''
| data-sort-value="1975" | 1975-04-22
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-05-01
| 2018-06-29
| ''[[:d:Q112496566|Robert Winstanley-Chesters]]''
| data-sort-value="1975" | 1975
|
| [[Edinburg universitetı|Эдинбург университеты]]
| ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q485178|analyst]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Robert Winstanley-Chesters|Robert Winstanley-Chesters]]
|
|-
| 2001
|
| ''[[:d:Q124215266|Artem Shadrin]]''
| data-sort-value="1975" | 1975-11-25
| [[Мәскәү]]
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]<br/>"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q382887|дәүләт вазифаи заты]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[:commons:Category:Artem Shadrin|Artem Shadrin]]
|
|-
| 2014
|
| ''[[:d:Q135224289|Timur Maisak]]''
| data-sort-value="1975" | 1975-11-21
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
| 2017-09-15
|
| ''[[:d:Q4440681|Georgiy Starostin]]''
| data-sort-value="1976" | 1976-07-04
|
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]<br/>''[[:d:Q4525212|Moscow State School 57]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1350157|музыка тәнкыйтьчесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''
|
|
|-
| 2007
|
| ''[[:d:Q62714394|Oleg Voskoboynikov]]''
| data-sort-value="1976" | 1976-08-04
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''<br/>''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
| 2013
|
| ''[[:d:Q89683974|Ekaterina Demintseva]]''
| data-sort-value="1976" | 1976
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q130313374|Konstantin Jur‘jevič Jerusalimskij]]''
| data-sort-value="1976" | 1976-05-11
|
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q133652752|Nathan Marcus]]''
| data-sort-value="1976" | 1976-01-10
|
| ''[[:d:Q49210|Нью-Йорк университеты]]''
| ''[[:d:Q17488363|economic historian]]''
|
|
|-
| 2018-02-01<br/>2018
|
| ''[[:d:Q56677221|Dmitri D. Beliaev]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-01-29
| [[Тула]]
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2016-04
| 2021-08
| ''[[:d:Q57697383|Frank Fischer]]''
| data-sort-value="1977" | 1977
| [[Вайсенфельс]]
|
| ''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q482980|автор]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q60831111|Anton Baranov]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-04-11
|
| ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>''[[:d:Q13338|Бордо I үнивирситите]]''
| [[математик]]
|
|
|-
| 2020
|
| ''[[:d:Q107847249|Yelena Istyagina-Yeliseyeva]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-02-04
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4303891|Мәскәү дәүләт физик мәдәният академиясе]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]
| ''[[:d:Q2312637|physical education teacher]]''
| [[:commons:Category:Yelena Istyagina-Yeliseyeva|Yelena Istyagina-Yeliseyeva]]
| data-sort-value="2023" | 2023-09-28
|-
| 2011
|
| ''[[:d:Q109492551|Roman Pochekaev]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-01-14
| [[Санкт-Петербург]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]]<br/>''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''
| [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4492294|Пётр Фрадков]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-02-07
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q2503809|Kingston University]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]<br/>''[[:d:Q17744738|икътисад фәннәре кандидаты]]''<br/>''[[:d:Q6413480|Kingston Business School]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>''[[:d:Q16919633|Россия чыгышлы олигарх]]''
| [[:commons:Category:Petr Fradkov|Petr Fradkov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15074665|Надоршин, Евгений Равхатович]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-08-22
| [[Химки]]
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q17675794|G. A. Esakov]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-11-12<br/>1978
| [[Сергиев Посад]]
| [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]]
| [[галим]]
|
|
|-
| 2021
|
| ''[[:d:Q28495535|Никита Анисимов]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-02-20
| [[Химки]]
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''
| [[галим]]
| [[:commons:Category:Nikita Anisimov|Nikita Anisimov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q56308300|Kirill Solovyov]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-12-26
| [[Мәскәү]]
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Kirill Soloviev|Kirill Soloviev]]
|
|-
| 2009-09-01
|
| ''[[:d:Q63981550|Vladlen Timorin]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-06-21
|
| ''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>''[[:d:Q180865|Торонто университеты]]''
| [[математик]]
|
|
|-
| 2007-07-01
|
| ''[[:d:Q119004320|Ilya Kiriya]]''
| data-sort-value="1978" | 1978
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1616573|Stendhal University]]''
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
| 2014-11
| 2022-03
| ''[[:d:Q120640539|Gleb Bogush]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-06-13
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[хокук белгече]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q140311067|Maria Molina]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-01-07
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| ''[[:d:Q4529715|Hittitologist]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q16267985|Indo-Europeanist]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q23055407|Alexander Bufetov]]''
| data-sort-value="1979" | 1979-07-08
|
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Prinston universitetı|Принстон университеты]]<br/>''[[:d:Q4264308|Lyceum "Second school"]]''
| [[математик]]
|
|
|-
| 2017-08
| 2020-04
| ''[[:d:Q111184335|Glenn Diesen]]''
| data-sort-value="1979" | 1979-11-29
|
| ''[[:d:Q1065414|Vrije Universiteit Amsterdam]]''<br/>''[[:d:Q741082|Маккуори университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q487556|Сидней университеты]]''<br/>''[[:d:Q1350021|University of Wollongong]]''
| ''[[:d:Q11499163|political pundit]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''
| [[:commons:Category:Glenn Diesen|Glenn Diesen]]
|
|-
| 2006
|
| ''[[:d:Q113412712|Dmitry Suslov]]''
| data-sort-value="1979" | 1979
| [[Санкт-Петербург]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4407695|Санкт-Петербург дәүләт үсемлек полимерлары технологик университеты]]''
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16947320|гиясәясәтче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
| [[:commons:Category:Dmitry Suslov|Dmitry Suslov]]
|
|-
| 2002-06-10
| 2016-10-03
| ''[[:d:Q57410735|Tatiana Karabchuk]]''
| data-sort-value="1980" | 1980
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
| 2014
|
| ''[[:d:Q84523200|Natalia Slioussar]]''
| data-sort-value="1980" | 1980-11-16
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q221653|Утрехт университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4407663|St Petersburg Classical Gymnasium # 610]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q99684912|Vlada Baranova]]''
| data-sort-value="1980" | 1980-08-03
| [[Санкт-Петербург]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q929378|Санкт-Петербургтагы Европа университеты]]''
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''
|
|
|-
| 2010
| 2023
| ''[[:d:Q102344518|Evgeny Feigin]]''
| data-sort-value="1980" | 1980
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[математик]]
|
|
|-
| 2012
|
| ''[[:d:Q60056096|Cemal Eren Arbatlı]]''
| data-sort-value="1981" | 1981
|
| [[Braun universitetı|Браун үнивирситите]]<br/>''[[:d:Q861904|Билкәнт университеты]]''<br/>''[[:d:Q7395882|Sabancı University]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q54878610|Viktor Vladimirovich Przhiyalkovskiĭ]]''
| data-sort-value="1982" | 1982-08-31
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''
| [[математик]]
|
|
|-
| 2013-03-01
|
| [[Борис Орехов]]
| data-sort-value="1982" | 1982-09-30<br/>1982
| [[Уфа]]
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''
| [[:commons:Category:Boris Orekhov|Boris Orekhov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q28007377|Aleksandr Pavlov]]''
| data-sort-value="1983" | 1983-11-14<br/>1983
| [[Петушки (шәһәр)|Петушки]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q4220892|кинокритик]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q57981548|Dmitry Ignatov]]''
| data-sort-value="1983" | 1983
|
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4320702|Sergey Nikolenko]]''
| data-sort-value="1984" | 1984-08-11
| [[Псков]]
| ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''
| ''[[:d:Q1265807|information scientist]]''<br/>''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q29052219|Protey Temen]]''
| data-sort-value="1984" | 1984-03-26
| [[Мәскәү]]
|
| ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''
| [[:commons:Category:Protey Temen|Protey Temen]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q56990249|Alexey Shaytan]]''
| data-sort-value="1984" | 1984-11-18
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''
| ''[[:d:Q2904006|bioinformatician]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
| 2018-09-01
| 2019-04-14
| ''[[:d:Q59448982|Fabian Burkhardt]]''
| data-sort-value="1984" | 1984
| [[Швәбиш-Гмүнд]]
|
| ''[[:d:Q3151032|research associate]]''<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>[[Гыйльми хезмәткәр]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q60451913|Marharyta Fabrykant]]''
| data-sort-value="1984" | 1984
| [[Минск]]
| ''[[:d:Q2418908|Беларус дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q109495922|Stanislav Shaposhnikov]]''
| data-sort-value="1984" | 1984
|
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''
| [[математик]]
|
|
|-
| 2021
|
| ''[[:d:Q117749397|Lev Vsevolodovič Luchovickij]]''
| data-sort-value="1984" | 1984-03-01
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q125789955|Artem Serebrennikov]]''
| data-sort-value="1985" | 1985-05-07
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Оксфорд университеты]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>[[шагыйрь]]
| [[:commons:Category:Artem Serebrennikov|Artem Serebrennikov]]
|
|-
| 2010
| 2022
| ''[[:d:Q59449027|Vladimir Kozlov]]''
| data-sort-value="1986" | 1986
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q65672850|Evgeny Alexandrovitch Khvalkov]]''
| data-sort-value="1986" | 1986-07-14
| [[Акъяр]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q3332711|медиевист]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q65128484|Тимонин, Сергей Андреевич]]''
| data-sort-value="1987" | 1987-07-15
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
| 2019-09-01
|
| ''[[:d:Q89017342|Vladimir Shchur]]''
| data-sort-value="1987" | 1987
|
| ''[[:d:Q1480643|Париж XI университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q115920280|Michael Zemliakov]]''
| data-sort-value="1987" | 1987-04-01
|
| [[Удмурт дәүләт университеты]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q138788376|Yury A. Budkov]]''
| data-sort-value="1987" | 1987-02-24
| [[Иваново]]
| ''[[:d:Q1366589|«Дубна» дәүләт университеты]]''
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>''[[:d:Q16744668|физико-химик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''
|
|
|-
| 2017-07
|
| ''[[:d:Q140320415|Arseniy Kumankov]]''
| data-sort-value="1987" | 1987
|
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
| [[фәлсәфәче]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q55128110|Антон Аляксандравіч Сомін]]''
| data-sort-value="1988" | 1988-12-13
| [[Минск]]
|
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''
|
|
|-
| 2017-09-01
| 2022-11-30
| ''[[:d:Q63981600|Nikita Kalinin]]''
| data-sort-value="1988" | 1988-05-06<br/>1988
|
| ''[[:d:Q503473|Женева университеты]]''
| [[математик]]
|
|
|-
| 2011
|
| ''[[:d:Q93887868|Alexander I. Efimov]]''
| data-sort-value="1988" | 1988-04-22
|
| ''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[математик]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q109175982|Alexandra Vydrina]]''
| data-sort-value="1988" | 1988-07-02
|
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1430113|Institut national des langues et civilisations orientales]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q15936497|африканис]]''
| [[:commons:Category:Alexandra Vydrina|Alexandra Vydrina]]
| data-sort-value="2021" | 2021-09-16
|-
|
|
| ''[[:d:Q111757432|Александр Маркович Тобенгауз]]''
| data-sort-value="1988" | 1988-07-26
|
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
| ''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]''<br/>''[[:d:Q29182003|математика укытучысы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q137828203|Лихачёва, Анастасия Борисовна]]''
| data-sort-value="1988" | 1988-06-30
| [[Мәскәү]]
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''
|
|
|-
| 2015
|
| ''[[:d:Q44293680|Aleksandr Piperski]]''
| data-sort-value="1989" | 1989-10-09
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q15143191|science communicator]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[Гыйльми хезмәткәр]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q102413721|Alexandra Skripchenko]]''
| data-sort-value="1989" | 1989-02-07
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''
| [[математик]]
|
|
|-
| 2018
|
| ''[[:d:Q133190561|Gleb Vasiliev]]''
| data-sort-value="1990" | 1990-08-10
|
| ''[[:d:Q4304157|Александр Николаевич Тихонов исемендәге Мәскәү дәүләт электроника һәм математика институты]]''
| ''[[:d:Q61974554|table hockey player]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2011
| 2014
| ''[[:d:Q57973823|Maria Rikitianskaia]]''
| data-sort-value="1991" | 1991
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2024
|
| ''[[:d:Q140138159|Alina Shirshikova]]''
| data-sort-value="1995" | 1995-04-22
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q140136601|Research Center for Education and the Labour Market]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q152171|Бонн университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15068833|Boris Knorre]]''
|
|
| ''[[:d:Q4304157|Александр Николаевич Тихонов исемендәге Мәскәү дәүләт электроника һәм математика институты]]''<br/>''[[:d:Q4376232|Изге Тихон Православ гуманитар университеты]]''
| ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
| 2006
|
| ''[[:d:Q17394732|Иван Владимирович Кривушин]]''
|
|
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q38320423|Matteo Feurra]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q42156609|Marie Arsalidou]]''
|
|
| ''[[:d:Q849751|Йорк университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2019-09-01
|
| ''[[:d:Q43134059|Elena Temereva]]''
|
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2016
|
| ''[[:d:Q43790630|Konstantin S. Tikhonov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
|
|-
| 2021-09-01
|
| ''[[:d:Q44475020|Filip V. Toukach]]''
|
|
| ''[[:d:Q18786052|РФА Органик химия институты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2015-10
|
| ''[[:d:Q45525370|Sofya P. Kulikova]]''
|
| [[Пермь]]
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q157575|Страсбур үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q4525240|school No. 9]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q47102744|Dimitry Schepetov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q350979|зоолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q48563718|Olessia Koltsova]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2015-01-13
|
| ''[[:d:Q49451286|Sofya K Nartova-Bochaver]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q55077971|Fedor Ratnikov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2015-04-01
|
| ''[[:d:Q55080263|Maxim Borisyak]]''
|
|
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q56587479|Maksim A Orekhov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-02-01
|
| ''[[:d:Q56678922|Vladislav Balaev]]''
|
|
| ''[[:d:Q4201552|РФА бәллүрбелем институты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2017
|
| ''[[:d:Q56892418|Luca Iemi]]''
|
| [[Лекко]]
| ''[[:d:Q7864079|UCL Queen Square Institute of Neurology]]''
| [[Гыйльми хезмәткәр]]
|
|
|-
| 2022-05
|
| ''[[:d:Q56955123|Larissa Tsvetkova]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2014-09-01
| 2022-02-24
| ''[[:d:Q57005759|Christopher J Gerry]]''
|
|
| ''[[:d:Q1075104|Эссекс университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
| 2007
|
| ''[[:d:Q57027564|Evgeny N Osin]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2014
| 2016
| ''[[:d:Q57059233|Zafer İşcan]]''
|
|
| ''[[:d:Q344334|Истанбул техник университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
| 2017-03-01
|
| ''[[:d:Q57064528|Ilnur Saitov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2017-09-01
|
| ''[[:d:Q57294427|Alexei Kraikovski]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2017-01-01
|
| ''[[:d:Q57303269|Dmitri A Jdanov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q57312363|Irina Lomazova]]''
|
|
| ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2013-09
| 2015
| ''[[:d:Q57359168|Olga Martynova]]''
|
|
| ''[[:d:Q501841|Турку үнивирситите]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2004
|
| ''[[:d:Q57413830|Sergey Avdoshin]]''
|
|
| ''[[:d:Q4304157|Александр Николаевич Тихонов исемендәге Мәскәү дәүләт электроника һәм математика институты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2020-02-05
|
| ''[[:d:Q57422982|Yurii Averboukh]]''
|
|
| ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2014
| 2019
| ''[[:d:Q57434863|Levent Çelik]]''
|
|
| ''[[:d:Q213439|Вирҗиния университеты]]''<br/>''[[:d:Q896267|Boğaziçi University]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
| 2013
|
| ''[[:d:Q57488708|Sergey Galkin]]''
|
|
| ''[[:d:Q118736|Мәскәү бәйсез университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2015
|
| ''[[:d:Q57594892|Evguenii Zazdravnykh]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-09-01
|
| ''[[:d:Q57910148|Irina Radchenko]]''
|
|
| ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2009-01-09
| 2018-02-28
| ''[[:d:Q57975924|Svetlana Vlasenko]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q58235961|Nadezhda Nartova]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2014-06-01
|
| ''[[:d:Q58284822|Felix Lopez-Iturriaga]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2016
|
| ''[[:d:Q58303920|Ilya Kashnitsky]]''
|
|
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q58310918|S Vassin]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-09-01
|
| ''[[:d:Q58339508|Elena Sautkina]]''
|
|
| ''[[:d:Q1155944|Paris Descartes University]]''<br/>[[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q58357167|Yuri Simachev]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q58421702|Victor Albert]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2007-09-01
|
| ''[[:d:Q58622889|Alexander Tatarko]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q58641543|Vasily Klucharev]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2017
|
| ''[[:d:Q58693497|Darko Vukovic]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2009-11-01
|
| ''[[:d:Q59367762|Leonid Issaev]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]''
|
|
|-
| 2020-09-01
|
| ''[[:d:Q59417346|Kirill Semenov-Tian-Shansky]]''
|
|
| ''[[:d:Q309948|Бохумдагы Рур университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q59439393|Eduard I Moiseev]]''
|
|
| [[РФА Ж. И. Алферов исемендәге Санкт-Петербург милли тикшеренү академия университеты|Россия фәннәр академиясенең Жорес Иванович Алфёров исемендәге Санкт-Петербург академия университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2010
|
| ''[[:d:Q59448831|Mikhail Mironyuk]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''
|
|
|-
| 2017-01-01
| 2022-12-31
| ''[[:d:Q59449117|Sergey Timonin]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2017
|
| ''[[:d:Q59449172|Tatiana Tkacheva]]''
|
|
| ''[[:d:Q28695|Хельсинки университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''
|
|
|-
| 2017-09-01
|
| ''[[:d:Q59669591|Tatiana Mayskaya]]''
|
|
| ''[[:d:Q161562|Калифорния технология институты]]''<br/>''[[:d:Q1982521|New Economic School]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q59678001|Denis Zakharov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2005
|
| ''[[:d:Q59682411|Igor S Utochkin]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2013
|
| ''[[:d:Q59689996|Olga Dragoy]]''
|
|
| ''[[:d:Q153012|Потсдам үнивирситите]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-12-01
| 2022-09-23
| ''[[:d:Q59818311|Artem Baklanov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2016
|
| ''[[:d:Q59827425|Pavel Sorokin]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-09-01
|
| ''[[:d:Q59994134|Kirill N Boldyrev]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2007
| 2015
| ''[[:d:Q60039087|Gordey Yastrebov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1378099|European University Institute]]''<br/>[[Россия фәннәр академиясе]]<br/>"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2006-01-10<br/>2012<br/>2021
| 2012<br/>2021
| ''[[:d:Q60039105|Dmitry Kurakin]]''
|
|
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q230899|Манчестер университеты]]''<br/>''[[:d:Q4303876|Moscow School of Social and Economic Sciences]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2017
|
| ''[[:d:Q60141786|Elena Blanter]]''
|
|
| [[Россия фәннәр академиясе]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q60723241|Anatoly Peresetsky]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2021-09
| 2023-02
| ''[[:d:Q60733439|Mikhail Rogov]]''
|
|
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q658975|Лозанна университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q60887846|Vsevolod Popov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2020-09
| 2023-08
| ''[[:d:Q61104955|Andrey A Mikhaylov]]''
|
|
| ''[[:d:Q18786052|РФА Органик химия институты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2012
| 2018
| ''[[:d:Q61919578|Dmitry Bolkunets]]''
|
|
| ''[[:d:Q2385041|Беларус авыл хуҗалыгы акдемиясе]]''<br/>''[[:d:Q2628140|Беларус дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q1377393|European Humanities University]]''<br/>"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| [[:commons:Category:Dmitry Bolkunets|Dmitry Bolkunets]]
|
|-
| 2015-09-01
|
| ''[[:d:Q62268179|Beatriz Martín Luengo]]''
|
|
| ''[[:d:Q1232428|University of the Basque Country]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2015-09
| 2016
| ''[[:d:Q63466640|Ekaterina Krymova]]''
|
|
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-05
|
| ''[[:d:Q63974420|Dmitrii M Roitershtein]]''
|
|
| ''[[:d:Q30279593|Karpov Institute of Physical Chemistry]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q64214553|Andrey S. Vasenko]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q67604183|Anna Bogomolnaia]]''
|
|
| ''[[:d:Q43452|Autonomous University of Barcelona]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2015-03
|
| ''[[:d:Q69390626|Valerii P. Chashchin]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2016-08-22
|
| ''[[:d:Q74406119|Igor Kolokolov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q74477680|L S Novikov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2009
|
| ''[[:d:Q76320138|Valeria Ivaniushina]]''
|
|
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2019
|
| ''[[:d:Q77806623|Pavel Dolganov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2007-01-15
|
| ''[[:d:Q78595758|Alexey Makarov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2023-03
|
| ''[[:d:Q79776640|Alexey E Madison]]''
|
|
| ''[[:d:Q51985|Берлин техника университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2013
|
| ''[[:d:Q82263110|Alexey Sokolik]]''
|
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201744|Institute for Spectroscopy Russian Academy of Sciences]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q83598389|Bhuvanesh Awasthi]]''
|
|
| ''[[:d:Q741082|Маккуори университеты]]''<br/>''[[:d:Q2648311|Birla Institute of Technology and Science]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2010-09-01
|
| ''[[:d:Q84777738|Oksana Isaeva]]''
|
|
| ''[[:d:Q4087768|Благовещенск дәүләт педагогика университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q85639240|Bulat Khasanov]]''
|
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2009-10-01
|
| ''[[:d:Q85907295|Dean Fantazzini]]''
|
|
| ''[[:d:Q131262|Болонья университеты]]''<br/>''[[:d:Q835440|University of Konstanz]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q219317|Павия үнивирситите]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-09-01
|
| ''[[:d:Q86100196|Vasilii A Gromov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1989628|Олесь Һончар исемендәге Днепропетровск милли университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 1999-09-01
|
| ''[[:d:Q86541086|Victor Tyutin]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2009-10
|
| ''[[:d:Q86650595|Gulnara A Minnigaleeva]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q86674780|Yurij L Katchanov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2017-02-01
|
| ''[[:d:Q86712649|Andrey Kuznetsov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2016-01-07
| 2020-04
| ''[[:d:Q86797383|Ekaterina Tomas]]''
|
|
| ''[[:d:Q741082|Маккуори университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2016-10-03
|
| ''[[:d:Q86883790|Natalia Korepanova]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2008-04-01
|
| ''[[:d:Q87019245|Andrey Savchenko]]''
|
|
| ''[[:d:Q4318652|Нижгар ил яраклама үнивирситите]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q87113936|Alexander Poddiakov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2009-11-14
|
| ''[[:d:Q87628839|Eduard D Ponarin]]''
|
|
| [[Мичиган университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''
|
|
|-
| 2019-06-04
|
| ''[[:d:Q87902020|Maxim A Terpilowski]]''
|
|
| [[Сембер дәүләт университеты|Сембер ил үнивирситите]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2013-04-01
|
| ''[[:d:Q87995920|Anna Laurinavichyute]]''
|
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''
|
|
|-
| 2008-09-01
|
| ''[[:d:Q88080855|Alexey Alyushin]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2017-09-01
|
| ''[[:d:Q88113369|Tatiana Pavlova]]''
|
|
| ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2015-09-01
|
| ''[[:d:Q88159217|Attila Kertesz-Farkas]]''
|
|
| ''[[:d:Q369839|Сегед университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-03
|
| ''[[:d:Q88221327|Aleksei Kondratev]]''
|
|
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2015-09-01
|
| ''[[:d:Q88370498|Mikhail Pokhoday]]''
|
|
| ''[[:d:Q2503794|Northumbria University]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2012-10-01
|
| ''[[:d:Q88518260|Tatiana Yakushkina]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2013-04-01<br/>2012-09-01
|
| ''[[:d:Q88519102|Mariya V Khudyakova]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2020-02-20
|
| ''[[:d:Q88722382|Natalia Kryzhanovskaya]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2016-09
| 2018-06-30
| ''[[:d:Q89196151|Alexander Prasolov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2016-09
| 2017-08
| ''[[:d:Q89497423|Evgeniy Riabenko]]''
|
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-11-01
| 2022-12-31
| ''[[:d:Q89500047|Federico Gallo]]''
|
|
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2015-07-01
|
| ''[[:d:Q89512535|Alexey Kazakov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2020-08-14
| 2021-12-31
| ''[[:d:Q89735967|Sergey V Popov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2019-03-04
| 2022-06-30
| ''[[:d:Q89773138|Roman Tikhonov]]''
|
|
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q89823362|Boris G Lvov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 1999-08-25
|
| ''[[:d:Q90538251|Yana Roshchina]]''
|
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2019-09
| 2020-08
| ''[[:d:Q90630958|Keerthi Ramanujan]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2014-03-01
|
| ''[[:d:Q90672225|Konstantin Yu Arutyunov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2012-09-01<br/>2010-02-01
| 2015-08-31<br/>2016-08-31
| ''[[:d:Q90698434|Lusine Grigoryan]]''
|
|
| ''[[:d:Q795968|BIGSSS]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2022
|
| ''[[:d:Q90730051|Andrey A Mozhaev]]''
|
|
| ''[[:d:Q689800|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2017-09-01
|
| ''[[:d:Q90858020|Kseniia Kashleva]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2014-11-01
| 2020-08-01
| ''[[:d:Q91168097|Ivan Smirnov]]''
|
|
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q15319501|social scientist]]''
|
|
|-
| 2019-10-01
|
| ''[[:d:Q91265238|Lidia Rakhmanova]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2017-11
|
| ''[[:d:Q91267282|Nina N Minyaeva]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q91312617|Sofia Krasovskaya]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q91444394|Konstantin Ivanov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2019-10-01
|
| ''[[:d:Q91512913|Mikhail I Bannikov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2014-09-01
| 2016-01-01
| ''[[:d:Q91531396|Aleksandr Yu Romanov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2019-09-02
| 2023-09-01
| ''[[:d:Q91559894|Dmitry I Sinelshchikov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-09-01
| 2020-05-01
| ''[[:d:Q91627667|Russell W Chan]]''
|
|
| ''[[:d:Q15576|University of South Australia]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-09-01
|
| ''[[:d:Q91733422|Сергей Щебетенко]]''
|
|
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q91878753|Natalia Maloshonok]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2008-08-30
|
| ''[[:d:Q91988625|Nadezhda Borzova]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2011-12-01
| 2020-03-01
| ''[[:d:Q92327338|Mikhail Komarov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2016-02
|
| ''[[:d:Q92445597|Anton D Kotov]]''
|
|
| [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q92633584|Evgeny A Antipov]]''
|
|
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2013-09-02
|
| ''[[:d:Q92684030|Dmitry Grigoryev]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2016
| 2019
| ''[[:d:Q92694471|Egor V Denisov]]''
|
|
| [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-09-01
|
| ''[[:d:Q92726374|Andrey I Dnestryan]]''
|
|
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2014
|
| ''[[:d:Q92816175|Elena Yu Chebotareva]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-02
| 2019-07-01
| ''[[:d:Q93080209|Yury A Trofimov]]''
|
|
| ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2022-09-01
| 2023-08-31
| ''[[:d:Q93119348|Sedat Alataş]]''
|
|
| ''[[:d:Q1247543|VSB – Technical University of Ostrava]]''<br/>''[[:d:Q359735|Aydın Adnan Menderes University]]''<br/>''[[:d:Q483758|Anadolu University]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2016-01-11
|
| ''[[:d:Q93206670|Vladislav L Zhdanov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q93634676|Marina Bobrik]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''
|
|
|-
| 2021-10-15
|
| ''[[:d:Q94035541|Hamid Keshavarz]]''
|
|
| ''[[:d:Q737835|Тәһран университеты]]''<br/>''[[:d:Q495347|University of Isfahan]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2019-11-01
|
| ''[[:d:Q94481042|Nataliya Stankevich]]''
|
|
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-01-09
| 2022-09-01
| ''[[:d:Q95929039|Vardan Arutiunian]]''
|
|
| ''[[:d:Q805777|Иммануил Кант ис. Балтыйк федераль университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2016-02-01
| 2022-06-01
| ''[[:d:Q96016769|Eugene F Baulin]]''
|
|
| ''[[:d:Q2489707|РФА Гамәли математика институты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2008-07-01
| 2018-09-30
| ''[[:d:Q96164480|Maria Varlamova]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q96170167|Sergei O. Kuznetsov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]
|
|
|-
| 2014
| 2022
| ''[[:d:Q96220390|Yuri Markov]]''
|
|
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2015
|
| ''[[:d:Q96255016|Inga Ivanova]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2019-08-01
|
| ''[[:d:Q96636784|Oleg Evsutin]]''
|
|
| ''[[:d:Q4460386|Томск дәүләт идарә итү системалары һәм радиоэлектроника университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2016-09-01
|
| ''[[:d:Q96691067|Tatjana Kanonire]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2022-12-07
|
| ''[[:d:Q96691069|Denis A Federiakin]]''
|
|
| ''[[:d:Q4424975|Смоленск дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2022-09-01
|
| ''[[:d:Q97520545|Alexey Yu Aladyshkin]]''
|
|
| ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2022-05-01
|
| ''[[:d:Q100301866|Narek Engibaryan]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q100736334|Alexey Raksha]]''
|
|
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
| ''[[:d:Q12360779|демограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
| 2017-02-01
|
| ''[[:d:Q100943068|Vasily V Pisarev]]''
|
|
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2019
|
| ''[[:d:Q101113183|Daria Khlevnyuk]]''
|
|
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты<br/>''[[:d:Q969850|Стоуни-Бруктагы Нью-Йорк штаты университеты]]''<br/>''[[:d:Q4303876|Moscow School of Social and Economic Sciences]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''
|
|
|-
| 2014-09
|
| ''[[:d:Q101160346|Nina I Zhukova]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q102304168|Alexei Viktorovich Penskoi]]''
|
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Monreal universitetı|Монреаль университеты]]<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''
| [[математик]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q102476725|Sergey Yu. Artamonov]]''
|
|
| ''[[:d:Q154561|Ена үнивирситите]]''
| [[математик]]
|
|
|-
| 2015-09
| 2016-09
| ''[[:d:Q103114605|Seongsoo Choi]]''
|
|
| [[Yel universitetı|Йель университеты]]<br/>''[[:d:Q39988|Yonsei University]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q103824638|Pavel V Kuptsov]]''
|
|
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 1982-03
|
| ''[[:d:Q103832251|Elena R Loubenets]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q103833642|Vera Ignatenko]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-10-08
| 2019-08-31
| ''[[:d:Q104106156|Wilmer Yecid Cordoba]]''
|
|
| ''[[:d:Q2322256|Federal University of Pernambuco]]''<br/>''[[:d:Q3067794|Pedagogical and Technological University of Colombia]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2019-09
| 2020-03
| ''[[:d:Q104107385|Christian Käding]]''
|
|
| ''[[:d:Q472316|University of Nottingham]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-07-01
| 2019-10-31
| ''[[:d:Q104108131|Anton Savostianov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2013-01
| 2021-11
| ''[[:d:Q104108132|Alexander Shapoval]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018
|
| ''[[:d:Q104108182|Natalia Amburg]]''
|
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2009
|
| ''[[:d:Q104150905|Pavel Pyatov]]''
|
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q105964890|Manuel Padilla-Moyano]]''
|
| ''[[:d:Q81972|Córdoba Province]]''<br/>[[Испания]]
| ''[[:d:Q1232428|University of the Basque Country]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
| 2018-09-01
|
| ''[[:d:Q111281844|Mikhail Zhivlov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''
|
|
|-
| 2002-02-01
| 2016-11-17
| ''[[:d:Q112358179|Romie Frederick Littrell]]''
|
|
| ''[[:d:Q758659|Auckland University of Technology]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2009
|
| ''[[:d:Q113734211|Aleksandr Aleksandrovič Safonov]]''
|
|
| ''[[:d:Q18409316|Tambov State Pedagogic University]]''<br/>''[[:d:Q16678105|Moscow University of the Ministry of Internal Affairs of Russia]]''
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
| 2004
|
| ''[[:d:Q114669029|Valerian Anashvili]]''
|
|
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
|
|-
| 2014
|
| ''[[:d:Q114712619|Dmitry Kalugin]]''
|
|
| ''[[:d:Q204181|Тарту университеты]]''<br/>[[Россия дәүләт гуманитар университеты]]<br/>''[[:d:Q929378|Санкт-Петербургтагы Европа университеты]]''
|
|
|
|-
| 2011
|
| ''[[:d:Q114713166|Сергей Рафисович Матвеев]]''
|
|
| [[Пермь дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q116771558|Andrei Zotov]]''
|
|
|
|
|
|
|-
| 2020-05-06
|
| ''[[:d:Q117192919|Denis A. Bodrov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1639978|Soochow University]]''<br/>"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2011
|
| ''[[:d:Q119268800|Ilya Makarov]]''
|
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2014-09-01
| 2016-07-15
| ''[[:d:Q122212634|Cristiano Bellavitis]]''
|
|
| ''[[:d:Q170027|Лондон университеты]]''<br/>''[[:d:Q1031803|Tor Vergata University of Rome]]''<br/>''[[:d:Q1454044|Libera Università Maria SS. Assunta]]''
| ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''
|
|
|-
| 2011
|
| ''[[:d:Q123146534|Olga Lyashevskaya]]''
|
|
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q126595070|Evgenia Shlosman]]''
|
|
|
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q126691822|Elena Krotova]]''
|
|
|
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q126691833|Veronika Faynberg]]''
|
|
|
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q126691834|Svetlana Lashchuk]]''
|
|
|
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q126691835|German Palchikov]]''
|
|
|
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q129176631|Aleksandr Fayb]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17125263|ютубчы]]''
|
|
|-
| 2007
|
| ''[[:d:Q130383139|Rodion Belkovich]]''
|
|
|
| [[язучы]]<br/>[[хокук белгече]]
|
|
|-
| 2012
| 2019
| ''[[:d:Q131755665|Kosmas Marinakis]]''
|
|
| ''[[:d:Q1474656|Athens University of Economics and Business]]''<br/>''[[:d:Q1132346|North Carolina State University]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q134917768|Евгений Альбертович Молодов]]''
|
|
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q16695485|St Philaret's Institute]]''
| ''[[:d:Q19829990|библеист]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
| 2018-02-05
|
| ''[[:d:Q137909956|Ivan Remizov]]''
|
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q139270139|Shilov Valery Vladimirovich]]''
|
|
|
| [[галим]]
|
|
|-
| 2002
|
| ''[[:d:Q139588890|Alexander Filippov]]''
|
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q140133769|Oleg Tserbaev]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
=== Тәмамлаучылар ===
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q1959511. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p69/Q1959511/p580:башлау,p69/Q1959511/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p373,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! башлау
! тәмамлау
! Исем
! туу датасы
! туу урыны
! һөнәр төре
! эш урыны
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
|-
|
|
| ''[[:d:Q4189535|Andrei Zverev]]''
| data-sort-value="1955" | 1955-12-24
| [[Орехово-Зуево]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15065364|Aleksandr Georgievitsj Gladisjev]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-06-15
| ''[[:d:Q4296298|Mirskoy]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>[[менеджер]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4495345|Belan Khamchiev]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-12-07
| ''[[:d:Q2029443|Sunzha]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Belan Hamchiev|Belan Hamchiev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4138323|Sergey Gilvarg]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-06-04
| [[Екатеринбург]]
| ''[[:d:Q18576582|металлург]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q106328871|Andrey Dobrov]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-02-13
| [[Алматы]]
|
|
| [[:commons:Category:Andrey Dobrov|Andrey Dobrov]]
|
|-
| 1998
| 2000
| ''[[:d:Q111250795|Лукашевич, Вадим Павлович]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-02-04
|
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>''[[:d:Q485178|analyst]]''<br/>''[[:d:Q381160|эксперт]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q30346064|Aleksandr Kulikov]]''
| data-sort-value="1965" | 1965-05-27
| [[Түбән Новгород]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q488205|автор-башкаручы]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''
|
|
| data-sort-value="2016" | 2016-10-28
|-
|
|
| ''[[:d:Q4223645|German Klimenko]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-12-07
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
|
| [[:commons:Category:German Klimenko|German Klimenko]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q26255645|Lyudmila Vladimirovna Petranovskaya]]''
| data-sort-value="1967" | 1967-04-20
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
| ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''
|
|
|
|-
|
|
| [[Игорь Артамонов]]
| data-sort-value="1967" | 1967-03-14
| [[Будённовск|Будённовск шәһәре]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| [[:commons:Category:Igor Artamonov|Igor Artamonov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4078450|Leonid Baron]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-12-12
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
| data-sort-value="2009" | 2009-02-05
|-
|
|
| ''[[:d:Q502185|Андрей Воробьёв]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-04-14
| [[Красноярск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[губернатор]]<br/>''[[:d:Q486839|парламент әгъзасы]]''
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
| [[:commons:Category:Andrey Yuryevich Vorobiev|Andrey Yuryevich Vorobiev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q39389549|Vladimir Sorokin]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-04-01
| [[Элиста]]
| [[менеджер]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q60329384|Alexei Kanayev]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-09-30
| [[Струнино]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Aleksey Kanaev|Aleksey Kanaev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q30345580|Elizaveta Solonchenko]]''
| data-sort-value="1972" | 1972-03-15
| [[Түбән Новгород өлкәсе]]
|
|
| [[:commons:Category:Elizaveta Solonchenko|Elizaveta Solonchenko]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q18044262|Dmitry Pegov]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-05-22
| [[Самар]]
| [[эшкуар]]
|
| [[:commons:Category:Dmitry Pegov|Dmitry Pegov]]
|
|-
| 1998
| 2000
| ''[[:d:Q124215266|Artem Shadrin]]''
| data-sort-value="1975" | 1975-11-25
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q382887|дәүләт вазифаи заты]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты<br/>''[[:d:Q4201850|Gaidar Institute for Economic Policy]]''<br/>[[Россия Федерациясе икътисади үсеш министрлыгы]]<br/>''[[:d:Q124215341|National Agency for Qualifications Development]]''
| [[:commons:Category:Artem Shadrin|Artem Shadrin]]
|
|-
|
| 2010
| ''[[:d:Q2992386|Anastasia Volochkova]]''
| data-sort-value="1976" | 1976-01-20
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]''
|
| [[:commons:Category:Anastasia Volochkova|Anastasia Volochkova]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q22919623|Александр Просеков]]''
| data-sort-value="1976" | 1976-05-01
| [[Топки (Кемерово өлкәсе)|Топки]]
| [[галим]]
| [[Кемерово дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4219243|Kemerovo Institute of Food Science and Technology]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q26158335|Dmitriy Ovsyannikov]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-02-21
| [[Омск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Dmitriy Ovsyannikov|Dmitriy Ovsyannikov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q48941641|Pavel Luksha]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-02-20
|
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]''
| ''[[:d:Q4056887|Agency for Strategic Initiatives]]''<br/>''[[:d:Q2027448|«Сколково» Мәскәү идарә мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q692440|Sollers JSC]]''<br/>''[[:d:Q638448|Severstal]]''<br/>''[[:d:Q17515616|Zavolzhye Engine Factory]]''<br/>''[[:d:Q338825|Accenture]]''<br/>''[[:d:Q448442|Alvarez and Marsal]]''<br/>''[[:d:Q631507|Arcadis]]''
| [[:commons:Category:Pavel Luksha|Pavel Luksha]]
|
|-
|
| 1999
| ''[[:d:Q15074665|Надоршин, Евгений Равхатович]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-08-22
| [[Химки]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q53843880|Konstantin Noskov]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-09-26
| ''[[:d:Q25745|Oktyabrsky]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| [[:commons:Category:Konstantin Noskov|Konstantin Noskov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q18276673|Aleksey Repik]]''
| data-sort-value="1979" | 1979-08-27
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q108636410|Борис Алексеевич Мазалецкий]]''
| data-sort-value="1979" | 1979-01-14
|
| ''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]''
|
|
|
|-
|
| 2019
| [[Бату Хасиков]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-28
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''<br/>''[[:d:Q9017214|karateka]]''<br/>''[[:d:Q11296761|kickboxer]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Batu Khasikov|Batu Khasikov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q55231829|Fedor Alekseev]]''
| data-sort-value="1980" | 20th century
| [[Гдов]]
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q102502014|Maxim Mironov]]''
| data-sort-value="1980" | 1980
| [[Новосибирск]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| ''[[:d:Q1153198|IE Business School]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q113862274|Alexander Pershikov]]''
| data-sort-value="1980" | 1980-10-13
| [[Мәскәү]]
| [[эшкуар]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q102738459|Viktor Vakhstayn]]''
| data-sort-value="1981" | 1981-01-23
| [[Пенза]]
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''
| ''[[:d:Q4303876|Moscow School of Social and Economic Sciences]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]<br/>''[[:d:Q201325|Ariel University]]''<br/>''[[:d:Q319239|Тел-Әвив университеты]]''
| [[:commons:Category:Viktor Vakhstayn|Viktor Vakhstayn]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q117321436|Եվգենի Կազաչկով]]''
| data-sort-value="1981" | 1981-11-24
| [[Мытищи]]
| ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>[[укытучы]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q5626203|Максим Орешкин]]''
| data-sort-value="1982" | 1982-07-21
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[менеджер]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| [[Россия Хөкүмәте|Россия Федерациясе Хөкүмәте]]<br/>''[[:d:Q1119857|Rosbank]]''<br/>''[[:d:Q7907607|VTB Capital]]''<br/>[[Rusiä Federatsiäseneñ Üzäk bankı|Русия Федерациясенең Үзәк банкы]]<br/>''[[:d:Q1958033|Россия Федерациясенең финанс министрлыгы]]''<br/>''[[:d:Q27949357|Crédit Agricole CIB (Russia)]]''<br/>''[[:d:Q2060629|Presidential Administration of Russia]]''
| [[:commons:Category:Maxim Oreshkin|Maxim Oreshkin]]
|
|-
| 1999
| 2005
| ''[[:d:Q124770640|Eduard Sosnin]]''
| data-sort-value="1982" | 1982-11-27
| [[Ылыч (шәһәр)|Ылыс]]
| [[Россия]]
|
|
|
|-
|
| 2010
| ''[[:d:Q1658622|Ilya Yashin]]''
| data-sort-value="1983" | 1983-06-29
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''
|
| [[:commons:Category:Ilya Yashin|Ilya Yashin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4150169|Andre Gromkovski]]''
| data-sort-value="1983" | 1983-06-08
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''
|
|
|
|-
| 2006
| 2007
| [[Роман Доброхотов]]
| data-sort-value="1983" | 1983-08-06
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q15931838|investigative journalist]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''
| ''[[:d:Q48940439|The Insider]]''
| [[:commons:Category:Roman Dobrokhotov|Roman Dobrokhotov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q5680808|Vladimir Kiriyenko]]''
| data-sort-value="1983" | 1983-05-27
| [[Түбән Новгород]]
| ''[[:d:Q56425414|media manager]]''<br/>''[[:d:Q2961975|башкарма директор]]''
| ''[[:d:Q1885456|VK]]''<br/>[[Ростелеком]]
| [[:commons:Category:Vladimir Kiriyenko|Vladimir Kiriyenko]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q57981548|Dmitry Ignatov]]''
| data-sort-value="1983" | 1983
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
|
|
|-
|
| 2006
| ''[[:d:Q111015393|Greg Yudin]]''
| data-sort-value="1983" | 1983-08-10
| [[Фрязино]]
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| [[:commons:Category:Grigory Yudin|Grigory Yudin]]
|
|-
|
| 2006
| ''[[:d:Q4058121|Ilya Azar]]''
| data-sort-value="1984" | 1984-06-29
| [[Мәскәү]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q1055894|депутат]]''
|
| [[:commons:Category:Ilya Azar|Ilya Azar]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4302426|Maria Morgun]]''
| data-sort-value="1984" | 1984-09-20
| [[Мәскәү]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''
|
| [[:commons:Category:Maria Morgun|Maria Morgun]]
|
|-
|
| 2004<br/>2006
| ''[[:d:Q95232257|Ivan A. Boldyrev]]''
| data-sort-value="1984" | 1984-02-20
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q2599593|гирманис]]''
| ''[[:d:Q632004|Неймеген университеты]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4402424|Anastasiya Ryabova]]''
| data-sort-value="1985" | 1985
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Anastasia Ryabova|Anastasia Ryabova]]
|
|-
| 2009
| 2013
| ''[[:d:Q30323495|Alexander Gabuev]]''
| data-sort-value="1985" | 1985-03-10
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
| ''[[:d:Q4229784|Kommersant publishing house]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q258142|Albright Stonebridge Group]]''<br/>''[[:d:Q1153595|Carnegie Endowment for International Peace]]''
|
|
|-
|
| 2012
| ''[[:d:Q137802694|Мелентьева Анастасия]]''
| data-sort-value="1985" | 1985-06
| [[Мәскәү]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
| ''[[:d:Q1974822|Domashny]]''<br/>''[[:d:Q3049652|Eksmo]]''
|
|
|-
|
| 2007
| ''[[:d:Q137945594|Denis Kataev]]''
| data-sort-value="1985" | 1985-01-01
| [[Мәскәү]]
| [[Jurnalist|журналист]]
| ''[[:d:Q155172|TV Rain]]''<br/>''[[:d:Q2120364|Radio France]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4407053|Antonina Samsonova]]''
| data-sort-value="1986" | 1986-08-15
| [[Мәскәү]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''
|
| [[:commons:Category:Antonina Samsonova|Antonina Samsonova]]
|
|-
| 2016
| 2018
| ''[[:d:Q18243025|Asya Kazantseva]]''
| data-sort-value="1986" | 1986-09-05
| [[Сосновый Бор (шәһәр)]]
| ''[[:d:Q17433421|фәнни журналис]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]''
| ''[[:d:Q7220288|Petersburg – Channel 5]]''<br/>''[[:d:Q4281397|Mariinskaya Hospital]]''<br/>''[[:d:Q4190012|Zdoroviye]]''<br/>''[[:d:Q206470|Russia-2]]''<br/>''[[:d:Q4463516|Troitskiy Variant]]''<br/>''[[:d:Q590171|Vokrug sveta]]''<br/>''[[:d:Q25393536|Men’s Health]]''
| [[:commons:Category:Asya Kazantseva|Asya Kazantseva]]
|
|-
|
| 2008
| ''[[:d:Q100319762|Renat Davletgildeev]]''
| data-sort-value="1986" | 1986-04-20
| [[Алматы]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q94498772|program host]]''<br/>''[[:d:Q19509201|LGBTQ rights activist]]''
| ''[[:d:Q155172|TV Rain]]''<br/>''[[:d:Q4339596|Open Russia]]''<br/>''[[:d:Q55663942|Current Time TV]]''<br/>''[[:d:Q4425613|Snob]]''<br/>''[[:d:Q125780326|The Breakfast Show]]''
| [[:commons:Category:Renat Davletgildeyev|Renat Davletgildeyev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q108882840|Mihail Kiselev]]''
| data-sort-value="1986" | 1986-06-18
| ''[[:d:Q28520854|Новоселово (Томскан область)]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Mihail Kiselev|Mihail Kiselev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q110686898|Julia Mindubaeva]]''
| data-sort-value="1986" | 1986-08-12
| [[Сарытау]]
| ''[[:d:Q56425414|media manager]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q48940364|Соловьёв, Александр Юрьевич]]''
| data-sort-value="1987" | 1987-11-23
| [[Дүшәнбе]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| ''[[:d:Q4339596|Open Russia]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q56427344|Kaiyr Rysbayev]]''
| data-sort-value="1987" | 1987-04-11
| [[Караганда|Караганды]]
| ''[[:d:Q41546637|викимедиачы]]''<br/>''[[:d:Q23038345|википедияче]]''
|
| [[:commons:Category:Kaiyr Rysbayev|Kaiyr Rysbayev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q65119912|Nina Zavrieva]]''
| data-sort-value="1987" | 1987
| [[Мәскәү]]
| [[эшкуар]]
|
| [[:commons:Category:Nina Zavrieva|Nina Zavrieva]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q111885760|Николай Валерьевич Крапиль]]''
| data-sort-value="1987" | 1987-07-16
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]''<br/>''[[:d:Q7621877|strategist]]''
|
|
|
|-
| 2004-09
| 2010-07
| ''[[:d:Q140320415|Arseniy Kumankov]]''
| data-sort-value="1987" | 1987
|
| [[фәлсәфәче]]
| ''[[:d:Q4303876|Moscow School of Social and Economic Sciences]]''<br/>"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q16702418|Vsevolod Strakh]]''
| data-sort-value="1988" | 1988-03-26
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
|
|
|
|-
| 2012
| 2014
| ''[[:d:Q21996568|Alexandra Elbakyan]]''
| data-sort-value="1988" | 1988-11-06
| [[Алматы]]
| ''[[:d:Q6337803|нейробиолог]]''<br/>[[Программист|програмчы]]<br/>''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>''[[:d:Q15253558|активист]]''
|
| [[:commons:Category:Alexandra Elbakyan|Alexandra Elbakyan]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q106406906|Yevgeny Kogan]]''
| data-sort-value="1988" | 1988-07-27
| [[Санкт-Петербург]]
| [[менеджер]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q108375054|Mikhail Rubin]]''
| data-sort-value="1988" | 1988-04-20
|
| [[Jurnalist|журналист]]
|
| [[:commons:Category:Mikhail Rubin|Mikhail Rubin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q111757432|Александр Маркович Тобенгауз]]''
| data-sort-value="1988" | 1988-07-26
|
| ''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]''<br/>''[[:d:Q29182003|математика укытучысы]]''
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q131643604|Andreas Leidinger]]''
| data-sort-value="1988" | 1988
|
| [[хокук белгече]]<br/>[[Гыйльми хезмәткәр]]<br/>[[адвокат]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q137828203|Лихачёва, Анастасия Борисовна]]''
| data-sort-value="1988" | 1988-06-30
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q33801834|Георги Албуров]]''
| data-sort-value="1989" | 1989-10-09
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q15253558|активист]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q17125263|ютубчы]]''
| ''[[:d:Q4491663|Anti-Corruption Foundation]]''<br/>''[[:d:Q113048544|Popular Politics]]''
| [[:commons:Category:Georgy Alburov|Georgy Alburov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q108445215|Anna Rivina]]''
| data-sort-value="1989" | 1989-11-01
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''<br/>''[[:d:Q974144|укытучы]]''<br/>''[[:d:Q381160|эксперт]]''
|
| [[:commons:Category:Anna Rivina|Anna Rivina]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q120281041|Victor Vorobyov]]''
| data-sort-value="1989" | 1989-06-19
| [[Сыктывкар]]
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q18043980|Inal Ardzinba]]''
| data-sort-value="1990" | 1990-07-26
| [[Сухум]]
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
|
| [[:commons:Category:Inal Ardzinba|Inal Ardzinba]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q66498306|Sergey Mokhov]]''
| data-sort-value="1990" | 1990-02-17
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q23845879|powerlifter]]''<br/>''[[:d:Q66581878|social anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''
|
| [[:commons:Category:Sergey Mokhov|Sergey Mokhov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q97037836|Ivan Safronov]]''
| data-sort-value="1990" | 1990-05-18
| [[Мәскәү]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q15978655|киңәшче]]''
| ''[[:d:Q4229784|Kommersant publishing house]]''<br/>''[[:d:Q2304119|Vedomosti]]''<br/>[[Роскосмос]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q137799881|Valery Goryukhanov]]''
| data-sort-value="1990" | 1990-09-05
| [[Краснодар]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Valery Goryukhanov|Valery Goryukhanov]]
|
|-
|
| 2022
| ''[[:d:Q60441879|Sergey Davydov]]''
| data-sort-value="1992" | 1992-06-15
| [[Тольятти]]
| [[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''
|
| [[:commons:Category:Sergey Davydov|Sergey Davydov]]
|
|-
|
| 2016
| [[Майкл Наки]]
| data-sort-value="1993" | 1993-12-25
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q8246794|блогер]]''<br/>''[[:d:Q4110598|видеоблогер]]''<br/>''[[:d:Q57414145|online streamer]]''
| [[Эхо Москвы]]
| [[:commons:Category:Michael Nacke|Michael Nacke]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q118399267|Kanami Tobe]]''
| data-sort-value="1993" | 1993-10-06
| [[Ибараки (префектура)]]
| ''[[:d:Q11598573|keirin cyclist]]''
|
|
|
|-
| 2015
| 2017
| ''[[:d:Q66459001|Alexandra Mitroshina]]''
| data-sort-value="1994" | 1994-06-27
| [[Петрозаводск]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q28692502|women's rights activist]]''<br/>''[[:d:Q45217546|Instagram blogger]]''<br/>''[[:d:Q8246794|блогер]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''
|
| [[:commons:Category:Alexandra Mitroshina|Alexandra Mitroshina]]
|
|-
| 2012
| 2016
| ''[[:d:Q116136749|Irina Dolinina]]''
| data-sort-value="1994" | 1994-12-06
|
| [[Jurnalist|журналист]]
| ''[[:d:Q105322853|iStories]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q123956210|Natalia Tyshkevich]]''
| data-sort-value="1994" | 1994-03-13
|
| [[Jurnalist|журналист]]
| ''[[:d:Q106512525|DOXA]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q131265049|Arseny Stolyarov]]''
| data-sort-value="1994" | 1994-08-30
|
| ''[[:d:Q61974554|table hockey player]]''
|
|
|
|-
|
| 2016
| ''[[:d:Q81807646|Maria Borzunova]]''
| data-sort-value="1995" | 1995-01-14
| [[Мәскәү]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1414443|кинематографист]]''
| ''[[:d:Q155172|TV Rain]]''
| [[:commons:Category:Maria Borzunova|Maria Borzunova]]
|
|-
|
| 2019
| ''[[:d:Q96623233|Roman Yuneman]]''
| data-sort-value="1995" | 1995-04-03
| [[Даттельн]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
|
| [[:commons:Category:Roman Junemann|Roman Junemann]]
|
|-
| 2012
| 2016<br/>2018
| ''[[:d:Q111610241|Alesya Marokhovskaya]]''
| data-sort-value="1995" | 1995-04-01
| [[Магадан]]
| [[Jurnalist|журналист]]
| ''[[:d:Q7102061|Organized Crime and Corruption Reporting Project]]''<br/>''[[:d:Q105322853|iStories]]''<br/>''[[:d:Q170135|Novaya Gazeta]]''<br/>''[[:d:Q4138513|Gimnasium N.G. Bàssov]]''
| [[:commons:Category:Alesya Marokhovskaya|Alesya Marokhovskaya]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q137189129|Raynald Okanta]]''
| data-sort-value="1995" | 1995-01-20
|
| [[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q482980|автор]]''<br/>''[[:d:Q484876|оешманың баш җитәкчесе]]''<br/>''[[:d:Q911554|business magnate]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>[[инвестор]]<br/>''[[:d:Q4479442|founder]]''
| ''[[:d:Q137189541|Rokanta Holding Group]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q77483611|Yegor Zhukov]]''
| data-sort-value="1998" | 1998-07-28
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q48282|укучы]]''<br/>''[[:d:Q4110598|видеоблогер]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
| [[:commons:Category:Yegor Zhukov|Yegor Zhukov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q105202128|Tatiana Strakhova]]''
| data-sort-value="1998" | 1998-12-15
| [[Россия]]
| ''[[:d:Q5322166|дизайнер]]''<br/>''[[:d:Q315247|university student]]''
|
|
| data-sort-value="2018" | 2018-01-22
|-
|
|
| ''[[:d:Q114853649|Temirlan Sultanbekov]]''
| data-sort-value="1998" | 1998-09-12
| [[Балыкчы (шәһәр)|Балыкчы]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q120498313|Kristina Kovalenko]]''
| data-sort-value="1999" | 1999-10
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q23038345|википедияче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q139405602|Максим Дрёмов]]''
| data-sort-value="1999" | 1999-07-07
| [[Акмәсҗит]]
| [[шагыйрь]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q139761299|Лиза Хереш]]''
| data-sort-value="2002" | 2002-01-26
|
| [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q9363889|әдәби тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''
|
|
|
|-
| 2016-11-01
|
| ''[[:d:Q55076795|Nikita Kazeev]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q84071240|Yandex School of Data Analysis]]''
|
|
|-
|
| 2015-09
| ''[[:d:Q57434454|Olga Zeveleva]]''
|
|
| ''[[:d:Q117021722|political sociologist]]''
| ''[[:d:Q28695|Хельсинки университеты]]''<br/>''[[:d:Q221653|Утрехт университеты]]''
|
|
|-
| 2015-09-01
| 2017
| ''[[:d:Q57493606|Juniar Laraswanda Umagapi]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q2670027|Dewan Perwakilan Rakyat]]''
|
|
|-
| 2012-06-30
| 2014-06-30
| ''[[:d:Q58303920|Ilya Kashnitsky]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| [[Көньяк Дания Университеты|Көнъяк Дания Университеты]]<br/>"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты<br/>''[[:d:Q3012158|Netherlands Interdisciplinary Demographic Institute]]''
|
|
|-
| 2008-08-07
| 2012-05-05
| ''[[:d:Q59698805|Kofi Aduo-Adjei]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q56278142|University of Ghana Business School]]''<br/>''[[:d:Q100946280|University of Cape Coast Faculty of Social Sciences]]''
|
|
|-
| 2005<br/>2001
| 2007-08<br/>2005
| ''[[:d:Q60039087|Gordey Yastrebov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q707272|University of Bamberg]]''<br/>''[[:d:Q54096|Көлн университеты]]''<br/>"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты<br/>[[Россия фәннәр академиясе]]
|
|
|-
| 2003
| 2012
| ''[[:d:Q60039105|Dmitry Kurakin]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты<br/>[[Yel universitetı|Йель университеты]]<br/>''[[:d:Q213439|Вирҗиния университеты]]''<br/>''[[:d:Q930528|Тренто университеты]]''
|
|
|-
| 2010
| 2013
| ''[[:d:Q61919578|Dmitry Bolkunets]]''
|
|
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
| [[:commons:Category:Dmitry Bolkunets|Dmitry Bolkunets]]
|
|-
| 2012-09-01
| 2014-06-30
| ''[[:d:Q85487723|Ya V Malygin]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4304082|Россия медицина университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
|
|
|-
|
| 2016-12-16
| ''[[:d:Q86000553|Yuri Rykov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q721064|Nanyang Technological University]]''
|
|
|-
| 2017-11-01
|
| ''[[:d:Q88787558|Vladimir Kuznetsov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q4201789|Россия фәннәр академиясенең Каты җисем физикасы институты]]''
|
|
|-
| 2018-11-01
| 2022-09-08
| ''[[:d:Q89500047|Federico Gallo]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
|
|
|-
|
| 2019-06-11
| ''[[:d:Q89823360|Aleksei Kuzin]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|
|-
| 2016-09
| 2018-07
| ''[[:d:Q89830671|Kim I Adameyko]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| [[Россия фәннәр академиясе]]
|
|
|-
| 2017-09-01
|
| ''[[:d:Q90017226|Amir Bakarov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|
|-
| 2018-09-01
|
| ''[[:d:Q90018696|Robiul Islam]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| [[Иннополис университеты|Иннополис Университеты]]
|
|
|-
| 2016-09-01<br/>2012-09-01
| 2018-07-01<br/>2016-07-01
| ''[[:d:Q91157086|Ekaterina Sakharova]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q1341845|EMBL's European Bioinformatics Institute]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q91168097|Ivan Smirnov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q15319501|social scientist]]''
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты<br/>''[[:d:Q1145731|University of Technology Sydney]]''<br/>''[[:d:Q317070|University of Mannheim]]''<br/>[[Ахеннең Рейн-вестфалия техник университеты|Ахеннең Рейн-Вестфалия техник үнивирситите]]
|
|
|-
| 2017-11-21
| 2017-11-21
| ''[[:d:Q91733422|Сергей Щебетенко]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты<br/>[[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>[[Пермь дәүләт мәдәният институты]]
|
|
|-
| 2021-09
|
| ''[[:d:Q92231362|Vyacheslav Golovin]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q32637|Россия фәннәр академиясенең Абрам Фёдорович Иоффе исемендәге Физика-техника институты]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q92633584|Evgeny A Antipov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
|
|
|-
| 2017
| 2019
| ''[[:d:Q96220390|Yuri Markov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q100736334|Alexey Raksha]]''
|
|
| ''[[:d:Q12360779|демограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Федераль дәүләт статистикасы хезмәте]]<br/>"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты
|
|
|-
|
| 2009<br/>2011
| ''[[:d:Q101113183|Daria Khlevnyuk]]''
|
|
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''
| "Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты<br/>''[[:d:Q101113279|Moscow Institute of Socio-Cultural Programs]]''<br/>''[[:d:Q214341|Амстердам университеты]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q102387605|Valentina Alekseevna Kiritchenko]]''
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q102422033|Andrey Soldatenkov]]''
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q102446189|Evgeniy Panov]]''
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q102446273|Alexey Balaev]]''
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q102607239|Nikon Kurnosov]]''
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q102787607|Pavel Sechin]]''
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q102801770|Anna Sokolova]]''
|
|
|
|
|
|
|-
| 2016-09-01
| 2017-09-01
| ''[[:d:Q104139275|Bogdan Kirillov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q106413411|Elena Staricyna]]''
|
|
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|
|-
| 2021-11-01
|
| ''[[:d:Q117192919|Denis A. Bodrov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]''<br/>"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q118611993|Roman Zheleznov]]''
|
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q11499147|сәяси активист]]''
|
|
|
|-
| 2014-09-01
| 2016-09-01
| ''[[:d:Q120615092|Maxim Senkov]]''
|
|
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| ''[[:d:Q2427207|CERGE-EI]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q124453912|Daria Petushkova]]''
|
|
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[Гыйльми хезмәткәр]]
| ''[[:d:Q1430113|Institut national des langues et civilisations orientales]]''
|
|
|-
| 2021
|
| ''[[:d:Q126923790|Daryna Medvedchuk]]''
|
|
|
|
|
|
|-
| 2009
| 2013
| ''[[:d:Q137518921|Jules Sergei Fediunin]]''
|
|
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| ''[[:d:Q546118|Paris-Sorbonne University - Paris IV]]''<br/>''[[:d:Q1430113|Institut national des langues et civilisations orientales]]''<br/>''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q486156|Осло университеты]]''
|
|
|-
| 2006
| 2011
| ''[[:d:Q137545000|Margarita Lyutova]]''
|
|
| ''[[:d:Q76626407|economic journalist]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''
| ''[[:d:Q2304119|Vedomosti]]''<br/>''[[:d:Q155172|TV Rain]]''<br/>''[[:d:Q18340732|Meduza]]''<br/>''[[:d:Q125780326|The Breakfast Show]]''<br/>[[Rusiä Federatsiäseneñ Üzäk bankı|Русия Федерациясенең Үзәк банкы]]
|
|
|-
| 2017
| 2019
| ''[[:d:Q139591946|Darina Grekhova]]''
|
|
| ''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q139859334|Olga Lermontova]]''
|
| [[Мәскәү]]
| [[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''
| [[Google]]<br/>[[Microsoft]]<br/>''[[:d:Q11463|Adobe]]''<br/>''[[:d:Q7836092|Travelport]]''<br/>''[[:d:Q267313|McAfee, LLC]]''<br/>''[[:d:Q4274899|Microsoft Russia]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q139890890|Kirill Solovev]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| [[Карл һәм Франц исемендәге Грац университеты|Грац университеты]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q140140251|Vyacheslav Guch]]''
|
|
| ''[[:d:Q2552738|product manager]]''
| ''[[:d:Q4389244|ZAO Raiffeisenbank]]''
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
* [http://www.hse.ru/ Югары икътисад мәктәбе порталы]
* [http://fdp.hse.ru/ufa/ Уфимский региональный центр новрузов подготовки] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130625125449/http://fdp.hse.ru/ufa/ |date=2013-06-25 }} — официальный сайт
* [http://hse-inc.ru/ Югары икътисад мәктәбе Бизнес-инкубаторы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413110823/http://hse-inc.ru/ |date=2012-04-13 }}
* [http://case-club.ru/ Case Club] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130601161016/http://case-club.ru/ |date=2013-06-01 }} — официальный сайт
== Моны да карагыз ==
{{Портал|Мәгариф}}
* [[Россия югары уку йортлары исемлеге]]
[[Төркем:Әлифба буенча университетлар]]
[[Төркем:Россия университетлары]]
[[Төркем:Икътисад юнәлешле югары уку йортлар]]
[[Төркем:Мәскәү югары уку йортлары]]
hg36zkfs13mkb9v806qizklp8198mjk
Олег Морозов
0
179668
5987638
4121289
2026-07-28T18:01:13Z
Әмир
15082
/* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә
5987638
wikitext
text/x-wiki
{{Шәхес
| исем = Олег Морозов
| рәсем = Oleg Morozov (22-09-2020) (cropped).jpg
| рәсем_зурлыгы = 180px
| alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу-->
| рәсем язуы = О.В. Морозов
| тулы исем = Олег Виктор улы Морозов
| һөнәр = сәясәтче
| туу датасы = 05.11.1953
| туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]] {{туу җире|Казан|Казанда}}
| гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]]
| милләт = рус
| үлем датасы =
| үлем җире =
| әти =
| әни =
| ир =
| хатын =
| балалар = ике кызы
| бүләк һәм премияләр = {{2 дәрәҗә "Ватан алдында казанышлары өчен" ордены}} {{3 дәрәҗә "Ватан алдында казанышлары өчен" ордены}} {{4 дәрәҗә "Ватан алдында казанышлары өчен" ордены}} {{Казанның 1000 еллыгы истәлегенә медале}}
| сайт = www.morozov-ov.ru
| башка мәгълүмат =
}}
{{Фш|Морозов}}
'''Олег Морозов''', Олег Виктор улы Морозов ({{lang-ru|Морозов Олег Викторович}}; ''[[1953 ел]]ның [[5 ноябрь|5 ноябре]], [[Казан]], [[ТАССР]], [[РСФСР]], [[СССР]]'') — [[ССРБ|совет]] һәм [[РФ]] сәясәтчесе, РФ президенты администрациясенең эчке сәясәт идарәсе башлыгы (''[[2012 ел|2012]]-[[2015 ел|2015]]''), [[Россия Федерациясенең Федераль Мәҗлесе|РФ Федераль Мәҗлесенең]] Федерация шурасы (РФ ФМ ФШ) әгъзасы ([[Рөстәм Миңнеханов|ТР президенты]] вәкиле) (''[[2015 ел]]ның [[29 сентябрь|29 сентябреннән]]''). [[КПСС]], «[[Бердәм Россия]]» сәяси фиркаләре әгъзасы.
== Тәрҗемәи хәле ==
[[1953 ел]]ның [[5 ноябрь|5 ноябрендә]] [[Казан]]да туган. «''Җәмгыять белеме укытучысы, политолог''» белгечлеге буенча [[Казан дәүләт университеты]]ның тарих-филология факультетын кызыл дипломга тәмамлаган (''[[1976 ел|1976]]''), аспирантурада калдырылган.
«''Бөтендөнья социализм системасы илләренең үзара мөнәсәбәте турында көнбатыш интерпретацияләрен критик анализлау''» темасына фәлсәфә фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган (''[[1981 ел|1981]]''). Аспирантураның читтән торып уку бүлегенә күчкәч, [[Казан дәүләт университеты|КДУ]] физика факультетында [[фәнни коммунизм]] кафедрасында ассистент булып эшли.
* [[ел|1983]]-[[1984 ел]]ларда [[Бонн]] университетының политология кафедрасында стажировка үтә.
* [[1985 ел]]да КДУ физика факультетында фәнни коммунизм кафедрасы доценты.
* [[1986 ел]]да [[КПСС]] [[Татарстан өлкә комитеты]]ның идеология бүлегенә эшкә күчә.
* [[1987 ел]]да [[Татарстан АССР]] Югары шурасы депутаты.
* [[1989 ел]]да [[Мәскәү]]гә, [[КПСС]] ҮК аппаратына эшкә алалар. Эшкә алганда әңгәмәне [[Геннадий Зюганов]] белән үтә. КПСС ҮК Генераль секретаре [[Михаил Горбачев]] аппараты башлыгының ярдәмчесе итеп билгеләнә, турыдан-туры башлыгы [[Валерий Болдин]] була. [[Август путчы|ГКЧП]] фетнәсе вакытында [[Мәскәү]]дән читтә була. Кайткач, эшсез калганын белә. Бераз вакыт таксист булып эшләп ала. Соңрак [[Советская Татария (гәҗит)|«''Советская Татария''»]] (''хәзерге'' «''Республика Татарстан''») газетасында сәяси күзәтүче була. «Биотехнология» берләшмәсенә директор урынбасары булып урнаша.
* [[1994 ел]]ның [[март]]ында [[Казан]]ның Мәскәү сайлау округыннан [[Дәүләт Думасы|РФ Дәүләт Думасына]] депутат булып сайлана ([[Минтимер Шәймиев]] тәкъдиме белән). Думада «Яңа регион сәясәте» ({{lang-ru|Новая региональная политика}}) депутатлар төркеменә керә.
* [[1995 ел]]да янәдән [[Дәүләт Думасы|РФ Дәүләт Думасына]] сайлана. «Россия регионнары» ({{lang-ru|Регионы России}}) бәйсез депутатлар төркеме әйдәүчесе була.
* [[1999 ел]]да [[Дәүләт Думасы|Думага]] өченче мәртәбә сайлана. «Россия регионнары» төркемен җитәкли. «Бөтен Россия» ({{lang-ru|Вся Россия}}) блогы ([[Минтимер Шәймиев]] һ.б.) белән «Ватан» ({{lang-ru|Отечество}}) блогын ([[Юрий Лужков]]) берләштерүгә көч куя.
* [[2003 ел]]да бер мандатлы округтан IV чакырылыш [[Дәүләт Думасы|Думага]] сайлана, «[[Бердәм Россия]]» сәяси фиркасе фракциясенә керә, аның вәкиле буларак, парламент вице-спикеры итеп сайлана.
* [[2007 ел]]ның [[октябрь|октябрендә]] «[[Бердәм Россия]]» сәяси фиркасенең федераль исемлеге буенча V чакырылыш [[Дәүләт Думасы|Думага]] үтә. [[Дәүләт Думасы|Дума]] рәисенең ([[Борис Грызлов]]) беренче урынбасары итеп сайлана.
* [[2011 ел]]ның [[4 декабрь|4 декабрендә]] «[[Бердәм Россия]]» сәяси фиркасенең регион исемлеге буенча VI чакырылыш [[Дәүләт Думасы|Думага]] үтә. [[Дәүләт Думасы|Дума]] рәисенең ([[Сергей Нарышкин]]) урынбасары итеп сайлана.
* [[2012 ел]]ның [[25 май|25 мае]] — [[2015 ел]]ның [[23 март]]ы — РФ президенты администрациясенең эчке сәясәт идарәсе җитәкчесе
* [[2015 ел|2015]] [[март]]-[[сентябрь]] — [[Мәскәү дәүләт университеты]] каршындагы дәүләт төзелеше һәм идарәче кадрлар әзерләү буенча фәнни-белем бирү үзәгенең фәнни җитәкчесе.
* [[2015 ел]]ның [[29 сентябрь|29 сентябреннән]] [[Россия Федерациясенең Федераль Мәҗлесе|РФ Федераль Мәҗлесенең]] Федерация шурасы (РФ ФМ ФШ) әгъзасы (РФ ФМ ФШда ТР президенты вәкиле).
== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* [[2005 ел|2005]] ― «Казанның меңьеллыгы истәлегенә» медале
* [[2003 ел|2003]] ― 4нче дәрәҗә [[Ватан алдындагы хезмәтләр өчен ордены]]
* [[2008 ел|2008]] ― 3нче дәрәҗә [[Ватан алдындагы хезмәтләр өчен ордены]]
* [[2012 ел|2012]] ― Хөрмәт ордены ([[РФ]])
* [[2026 ел|2026]] ― 2нче дәрәҗә [[Ватан алдындагы хезмәтләр өчен ордены]] ― ''Россия дәүләтчелеген ныгытуга, парламентаризмны үстерүгә керткән зур өлеше һәм күпьеллык намуслы хезмәте өчен''<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/tatarstannan-deputat-ii-daraa-vatan-aldyndagy-kazanyslary-ocen-ordeny-belan-bulaklande-5926944 Татарстаннан депутат II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены белән бүләкләнде.] [[Татар-информ]], 27.07.2026</ref>
== Гаиләсе ==
Икенче хатыны Земфира (Гобәйдуллина) (''2008 елда өйләнешкәннәр''), эшмәкәр.
* ике кызы: Арина (''беренче никахыннан''), Глафира. Оныклары Иван, Степан.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Чыганаклар ==
* Татарский энциклопедический словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0
== Сылтамалар ==
* [http://er.ru/persons/24/ «Бердәм Россия» фиркасе рәсми сайты]
* [http://www.duma.gov.ru/structure/deputies/23964/ Дәүләт Думасы сайтындагы профиле]
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
{{Татарстанның шәрәфле ватандашлары}}
{{Федераль Мәҗлестә Татарстан вәкилләре}}
{{DEFAULTSORT:Морозов, Олег}}
[[Төркем:Россия сәясәтчеләре]]
[[Төркем:Казан университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Фәлсәфә фәннәре кандидатлары]]
[[Төркем:РФ Федераль шурасы әгъзалары]]
[[Төркем:Бердәм Россия фиркасе әгъзалары]]
[[Төркем:Россия Федерациясе Дәүләт Думасы депутатлары]]
c35i72s4l9x3958zfvwa3mm90812lh4
Диана Сәфәрова
0
189076
5987628
3617990
2026-07-28T17:04:58Z
Әмир
15082
өстәмә
5987628
wikitext
text/x-wiki
{{Шәхес
| исем = Диана Сәфәрова
| рәсем =Д.Ә.Сәфәрова.jpg
| рәсем_зурлыгы = 200px
| alt = <!— -->
| рәсем язуы =
| тулы исем = Диана Әсгать кызы Сәфәрова
| һөнәр = режиссёр, продюсер
| туу датасы = 16.07.1984
| туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Казан|Казанда}}
| гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]]
| милләт = татар
| үлем датасы =
| үлем җире =
| әти = [[Әсгать Сәфәров]]
| әни = Луиза Сәфәрова
| ир =
| хатын =
| балалар = улы Артем
| бүләк һәм премияләр =
| сайт = [https://twicopy.org/dianasafarova/ dianasafarova]
| башка мәгълүмат =
}}
{{Фш|Сәфәрова}}
'''Диана Сәфәрова''', Диана Әсгать кызы Сәфәрова (''Диана Асгатовна Сафарова; [[1984 ел]]ның [[16 июль|16 июле]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Казан]]'') — кино- һәм арт-продюсер, TV алып баручысы, журнал мөхәррире, «Тере шәһәр» фондын гамәлгә куючы, ТР Иҗтимагый пулаты әгъзасы<ref>[http://mdms.tatarstan.ru/rus/index.htm/news/125832.htm «Рәсми Татарстан» порталында]{{Deadlink|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
== Тәрҗемәи хәле ==
[[1984 ел]]ның [[16 июль|16 июлендә]] [[Казан]]да [[Әсгать Сәфәров]] гаиләсендә туган. Әнисе — Луиза Вилсор кызы. Диана туганда әтисе көндез тикшерүче булып, төннәрен балалар бакчасында каравылчы булып эшләгән<ref>[http://www.sobaka.ru/kzn/city/theatre/38800 Диана Сафарова: Мне всегда нужно докопаться до истины. Собака.ру]</ref>. Сеңлесе [[Элина Сәфәрова |Элина]] (1987 елгы), энесе Руслан (2002 елгы).
[[Казан]]да [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|финанс институты]]н, [[Мәскәү]]дә [[Россия театр сәнгате институты|театр институты]]н (ГИТИС) тәмамлаган.
КФЭИ тәмамлагач, «''Светский''» журналын нәшер итә, «Эфир» телеканалында «Хатын-кыз бәхете» ({{lang-ru|Женское счастье}}) һәм [[ТНВ|ТЯГ]] каналында «Кияүдә – ир артында!» ({{lang-ru|Замужем — за мужем!}}) программаларын алып бара.
[[Яр Чаллы]]да [[«Мастеровые» рус драма театры]]нда режиссер буларак дебют ясый: «Маугли» спектаклен куя<ref>[http://www.tatar-inform.ru/news/2014/12/25/436061/ В Челнах состоялась премьера нового спектакля — «Маугли». ИА «Татар-информ», 25.12. 2014]</ref>. «Город Арт-подготовка» театр лабораториясе кысаларында актриса буларак чыгыш ясый.
Спорт турында кино һәм телевидение халыкара фестиваленың (''беренчелегенең'') 33нче финалы (''FICTS Challenge 2015'') генераль менеджеры буларак, [[Казан]]да фестивальның финалын уздыра<ref>[https://www.business-gazeta.ru/article/138249 БИЗНЕС Online, 07.08.2015]</ref>.
Театр проектларын, Александр Сокуров (''<small>[[:ru:Сокуров, Александр Николаевич|ru]]</small>'') һәм [[Һолландия|һолланд]] кинорежиссеры Йос Стеллинг (''<small>[[:ru:Стеллинг, Йос|ru]]</small>'') фильмнары ретроспективасын, «Театр.doc» театры (''<small>[[:ru:Театр.doc|ru]]</small>'') гастрольләрен оештыру белән шөгыльләнүче «Тере шәһәр» ({{lang-ru|Живой город}}) фондын гамәлгә куючы (''Инна Яркова, Артем Силин белән берлектә'').
Кирилл Серебренниковның (''<small>[[:ru:Серебренников, Кирилл Семёнович|ru]]</small>'') «Ученик» фильмының продюсерлар төркеменә керә<ref>[https://www.business-gazeta.ru/article/310356 Диана Сафарова едет с Учеником в Каннский фестиваль. Бизнес-онлайн, 11.05.2016]</ref>.
== Фильмография ==
* [[2014 ел|2014]] «Урта яшьләрдәге кыз» ({{lang-ru|Девушка средних лет}}, ''реж. Артур Румынский, Игорь Штернберг'') — ''Бэллочка''<ref>[https://www.kinopoisk.ru/film/842184/cast/ Кино-поиск.ру]</ref>.
== Шәхси тормышы ==
Улы Артем Григорий улы Шалымов (2007 елгы)<ref>''[[Гөлназ Шәйхи]]''. Тамырлар. Корни. К.: [[ТКН]], 2023. ― Б.49―50.</ref>.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Әдәбият ==
* ''[[Гөлназ Шәйхи]]''. Тамырлар. Корни. К.: [[ТКН]], 2023. ― Б.49―50.
== Сылтамалар ==
* [http://mincult.tatarstan.ru/rus/persons.htm?action=person&id=17672 «Рәсми Татарстан» порталы]{{Deadlink|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://twicopy.org/dianasafarova/ Твиттердагы шәхси аккаунты]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Тышкы сылтамалар}}
{{DEFAULTSORT:Сәфәрова, Диана}}
[[Төркем:Казан дәүләт финанс-икътисад институтын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:ГИТИС тәмамлаучылар]]
qse7wr5tppufv1p6szyku5cdq0src5b
Татарстан Республикасының Халык артисты
0
190461
5987653
5987133
2026-07-29T00:35:02Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987653
wikitext
text/x-wiki
{{УК}}
'''Татарстан Республикасының Халык артисты''' ({{lang-ru|{{Label|Q4313318|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q4313318|lang=en}}}}) — {{Татарстан республикасы байрагы}} дәүләт бүләге, {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Татарстан Республикасының мактаулы исемнәре|мактаулы исемнәренең|ru|Почётные звания Татарстана}} берсе.
== Тарихы ==
[[Файл:People's Artist of the Tatar ASSR.jpg|100px|thumb|left|{{тәрҗемә ителмәгән 5|Татар АССР халык артисты||d|Q49517688}} билгесе]]
[[1940 ел]]да {{тәрҗемә ителмәгән 5|Татар АССР халык артисты||d|Q49517688}} буларак [[ТАССР ЮШ]] указы нигезендә булдырылган. [[1991 ел]]дан соң яңа исем белән [[Татарстан Президенты]] тарафыннан бирелә, [[2004 ел]]да рәсмиләштерелә.
Бүләкләнүчеләр саны — 250 кеше (1998),<ref>[[Татар энциклопедия сүзлеге]]</ref> 395 кеше (1.01.2015).
== Бүләкләнү нигезе ==
Югары осталыкка ия булган, күренекле сәнгать образлары, спектакльләр, кинофильмнар, телеспектакльләр, телефильмнар, концерт, эстрада, цирк программалары, музыкаль, телевизион һәм радио әсәрләре иҗат иткән һәм республиканың сәнгати мәдәниятенә зур өлеш керткән, җәмәгатьчелеккә киң танылган артистларга, режиссерларга, балетмейстерларга, дирижерларга, хормейстерларга, музыкаль башкаручыларга һәм башка сәнгать әһелләренә. «[[Татарстан Республикасының Атказанган артисты|Татарстан Республикасының Атказанган артисты»]] яисә «[[Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе|Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе»]] дигән мактаулы исемнәр бирелгәннән соң, кагыйдә буларак, кимендә 10 ел узгач бирелә (беренче партияләрне башкаручы балет артистларына кимендә биш ел узгач бирелә).<ref>[http://kitaphane.tatarstan.ru/file/Гос%20награды%20рТ.pdf Татарстан Республикасы дәүләт бүләкләре турында]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Татарстан Республикасы ияләре (1992-) ==
{{seealso|Калып:Татарстан Республикасының Халык артисты|Төркем:Татарстанның халык артистлары}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q4313318. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p166/Q4313318/p585
|columns=p166/Q4313318/p585:Ел,label:исем,p569,p19,p69,p373:медиа,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! Ел
! исем
! туу датасы
! туу урыны
! әлма-матер
! медиа
! үлем датасы
|-
|
| [[Алсу Сафина|Алсу Абрамова]]
| data-sort-value="1983" | 1983-06-27
| [[Бөгелмә]]
|
| [[:commons:Category:Alsou Abramova|Alsou Abramova]]
|
|-
|
| ''[[:d:Q739505|Denis Matsuev]]''
| data-sort-value="1975" | 1975-06-11
| [[Иркутск]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Denis Matsuev|Denis Matsuev]]
|
|-
|
| [[Ренат Ибраһимов]]
| data-sort-value="1947" | 1947-11-20
| [[Львов]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Renat Ibragimov|Renat Ibragimov]]
| data-sort-value="2022" | 2022-05-14
|-
| 1992
| [[Зөләйха Хисмәтуллина]]
| data-sort-value="1922" | 1922-11-22
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="1994" | 1994-02-24
|-
|
| [[Гүзәл Уразова]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-08
| [[Барда|Барда авылы]]
|
|
|
|-
|
| [[Илдар Абдразаков]]
| data-sort-value="1976" | 1976-09-26
| [[Уфа]]
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
| [[:commons:Category:Ildar Abdrazakov|Ildar Abdrazakov]]
|
|-
| 1978
| [[Владимир Андреев (1930)|Владимир Андреев]]
| data-sort-value="1930" | 1930-08-27
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| [[:commons:Category:Vladimir Andreev|Vladimir Andreev]]
| data-sort-value="2020" | 2020-08-29
|-
|
| [[Альберт Әсәдуллин]]
| data-sort-value="1948" | 1948-09-01
| [[Казан]]
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| [[:commons:Category:Albert Asadullin|Albert Asadullin]]
|
|-
|
| [[Әнвәр Бакиров (1920)|Әнвәр Бакиров]]
| data-sort-value="1920" | 1920-07-07
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="2001" | 2001-08-10
|-
|
| [[Владимир Васильев (1978)|Владимир Васильев]]
| data-sort-value="1978" | 1978-11-23
| [[Чаллы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Vladimir Vasilyev (singer)|Vladimir Vasilyev (singer)]]
|
|-
|
| [[Илсөяр Газетдинова]]
| data-sort-value="1951" | 1951
| [[Исмаил (Дүртөйле районы)|Исмаил]]
|
|
|
|-
|
| [[Айдар Галимов]]
| data-sort-value="1967" | 1967-02-23
| [[Мәдәният (Бакай-Ата районы)|Мәдәният]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| [[:commons:Category:Aidar Galimov|Aidar Galimov]]
|
|-
|
| [[Фидан Гафаров]]
| data-sort-value="1947" | 1947-10-12
| [[Яңа Уртай]]
| [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]
|
| data-sort-value="2025" | 2025-04-27
|-
|
| [[Ренат Еникиев]]
| data-sort-value="1937" | 1937-06-13
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Renat Enikeev|Renat Enikeev]]
| data-sort-value="2020" | 2020-03-13
|-
|
| [[Фәррух Закиров]]
| data-sort-value="1946" | 1946-04-16
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
| ''[[:d:Q21674834|Үзбәкстан дәүләт консерваториясе]]''
| [[:commons:Category:Farrukh Zokirov|Farrukh Zokirov]]
|
|-
|
| [[Нурия Ирсаева]]
| data-sort-value="1942" | 1942-10-13
| [[Канбәк]]
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
|
|
|-
|
| [[Хәлимә Искәндәрова|Хәлимә Искәндәрева]]
| data-sort-value="1940" | 1940-05-19
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| [[:commons:Category:Khalima Iskanderova|Khalima Iskanderova]]
|
|-
| 2003
| [[Надежда Кадышева]]
| data-sort-value="1959" | 1959-06-01
| [[Горкино]]
| ''[[:d:Q4146899|М.М. Ипполитов-Иванов исемендәге дәүләт музыкаль-педагогика институты]]''
| [[:commons:Category:Nadezhda Kadysheva|Nadezhda Kadysheva]]
|
|-
|
| [[Рәшит Кәлимуллин]]
| data-sort-value="1957" | 1957-05-06
| [[Яшел Үзән]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Rashid Kalimullin|Rashid Kalimullin]]
|
|-
|
| [[Георгий Ковтун]]
| data-sort-value="1950" | 1950-02-19
| [[Одесса]]
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
|
|
|-
| 2001
| [[Игорь Лацанич]]
| data-sort-value="1935" | 1935-07-11
| [[Ужгород|Ужһород]]
| ''[[:d:Q1992023|Львов милли музыка академиясе]]''
|
| data-sort-value="2003" | 2003-07-17
|-
|
| [[Лариса Маслова]]
| data-sort-value="1951" | 1951-10-25
| [[Вольск]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
|
|-
|
| [[Александр Сладковский]]
| data-sort-value="1965" | 1965-10-20
| [[Таганрог]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Alexander Sladkovsky|Alexander Sladkovsky]]
|
|-
|
| [[Салават Фәтхетдинов|Салават Фәтхетдинев]]
| data-sort-value="1960" | 1960-01-10
| [[Аксәет]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Salavat Fathutdinov|Salavat Fathutdinov]]
|
|-
|
| [[Зөфәр Хәйретдинов]]
| data-sort-value="1959" | 1959-08-05
| [[Татар Казысы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
|
|-
|
| [[Илһам Шакиров]]
| data-sort-value="1935" | 1935-02-15
| [[Яңа Бүләк (Тукай районы)|Яңа Бүләк]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Ilgam Shakirov|Ilgam Shakirov]]
| data-sort-value="2019" | 2019-01-16
|-
|
| [[Галина Юрченко]]
| data-sort-value="1957" | 1957-09-22
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
|
|-
|
| [[Фуат Халитов|Фуат Халитев]]
| data-sort-value="1909" | 1909-02-18
| [[5 нче полиция бүлеге (Казан)|5 нче пүлисә бүлеге]]
|
|
| data-sort-value="1981" | 1981-03-16
|-
|
| [[Рем Урасин]]
| data-sort-value="1976" | 1976-05-15
| [[Казан]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Rem Urasin|Rem Urasin]]
|
|-
| 2001
| [[Айдар Хафиз|Айдар Хафиз]]
| data-sort-value="1943" | 1943-05-20
| [[Күн (торак пункты)|Күн]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Aydar Hafizov|Aydar Hafizov]]
| data-sort-value="2020" | 2020-12-13
|-
| 1996
| [[Габдулла Рәхимкулов]]
| data-sort-value="1926" | 1926-02-15
| [[Кече Шәйморза]]
|
|
| data-sort-value="1997" | 1997-10-09
|-
|
| [[Зилә Сөнгатуллина]]
| data-sort-value="1949" | 1949-07-30
| [[Югары Кыйгы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Zilya Sungatullina|Zilya Sungatullina]]
|
|-
|
| [[Илдус Хәниф улы Әхмәтҗанов|Илдус Әхмәтҗанов]]
| data-sort-value="1950" | 1950-06-19
| [[Татар Кандызы]]
|
| [[:commons:Category:Ildus Akhmetzhanov|Ildus Akhmetzhanov]]
|
|-
| 2021
| [[Илһам Вәлиев]]
| data-sort-value="1975" | 1975-07-19
| [[Имәнлекүл]]
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]<br/>[[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]
|
|
|-
|
| [[Луара Шакирҗанова]]
| data-sort-value="1950" | 1950-06-09
| [[Күлле Киме]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| [[:commons:Category:Luara Shakirzhanova|Luara Shakirzhanova]]
|
|-
|
| [[Люция Хәмитова|Люция Хәмитева]]
| data-sort-value="1967" | 1967-07-12
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
|
|-
|
| [[Мирсәет Яруллин]]
| data-sort-value="1938" | 1938-07-12
| [[Мамадыш районы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="2009" | 2009-04-06
|-
|
| [[Нәфкать Нигъмәтуллин]]
| data-sort-value="1962" | 1962-11-16
| [[Уракай (Яңавыл районы)|Уракай]]
|
|
|
|-
|
| [[Рамил Төхфәтуллин]]
| data-sort-value="1966" | 1966-10-02
| [[Галиәсгар Камал урамы (Казан)|Галиәсгар Камал урамы]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Ramil Tuhvatullin|Ramil Tuhvatullin]]
|
|-
|
| [[Фасил Әхмәтов|Фасил Әхмәтев]]
| data-sort-value="1935" | 1935-05-23
| [[Салтык Ерыклы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="1998" | 1998-09-06
|-
|
| [[Фәнәвил Галиев]]
| data-sort-value="1960" | 1960-01-04
|
|
|
|
|-
|
| [[Хәлим Җәлалов]]
| data-sort-value="1940" | 1940-04-27
| [[Олы Солтан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Halim Zalyalov|Halim Zalyalov]]
| data-sort-value="2021" | 2021-07-05
|-
| 2000
| [[Әзһәр Шакиров|Әзһәр Шакирев]]
| data-sort-value="1940" | 1940-02-22
| [[Азнакай районы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Azgar Shakirov|Azgar Shakirov]]
|
|-
|
| [[Әсхәт Хисмәтов]]
| data-sort-value="1952" | 1952-01-01
| [[Түбән Әлки]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Ashat Hismatov|Ashat Hismatov]]
|
|-
|
| [[Нурҗамал Үсәнбаева]]
| data-sort-value="1959" | 1959-06-04
| [[Арыс]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
|
|-
|
| [[Леонид Любовский]]
| data-sort-value="1937" | 1937-02-24
| ''[[:d:Q13520833|Камьянка]]''
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Leonid Lyubovsky|Leonid Lyubovsky]]
| data-sort-value="2021" | 2021-09-10
|-
|
| [[Марат Шәрипов]]
| data-sort-value="1962" | 1962-03-26
| [[Ямакай]]
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
|
|
|-
|
| [[Идрис Газиев]]
| data-sort-value="1960" | 1960-04-21
| [[Корманай]]
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
| [[:commons:Category:Idris Gaziev|Idris Gaziev]]
|
|-
| 1992
| [[Рубин Абдуллин]]
| data-sort-value="1950" | 1950-08-19
| [[Йошкар-Ола]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
|
|
|-
|
| [[Хәния Фәрхи]]
| data-sort-value="1960" | 1960-05-30
| [[Югары Салаюа]]
|
| [[:commons:Category:Haniya Farhi|Haniya Farhi]]
| data-sort-value="2017" | 2017-07-27
|-
|
| [[Сәвия Сираева]]
| data-sort-value="1934" | 1934-01-05
| [[Иске Исай|Ишморат]]
|
|
|
|-
|
| [[Ризидә Фәхруллина]]
| data-sort-value="1962" | 1962-04-01
| [[Югары Манчар]]
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
|
|
|-
|
| [[Нинель Юлтыева|Нинель Юлтый]]
| data-sort-value="1926" | 1926-02-03
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
|
| data-sort-value="2014" | 2014-11-23
|-
|
| [[Георгий Ибушев]]
| data-sort-value="1957" | 1957-09-20
| [[Владимир (Мамадыш районы)|Владимир (Кече Бөрсет)]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Georgiy Ibushev|Georgiy Ibushev]]
|
|-
|
| [[Анатолий Луппов]]
| data-sort-value="1929" | 1929-06-02
| [[Пачи (Киров өлкәсе)|Пачи]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Anatoly Luppov|Anatoly Luppov]]
| data-sort-value="2022" | 2022-08-08
|-
|
| [[Шамил Рәхмәтуллин (1930)|Шамил Рәхмәтуллин]]
| data-sort-value="1930" | 1930-09-01
| ''[[:d:Q20026935|Пашня (Томскан область)]]''
|
|
| data-sort-value="2001" | 2001-04-22
|-
|
| [[Альбина Шаһиморатова]]
| data-sort-value="1979" | 1979-10-17
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Albina Shagimuratova|Albina Shagimuratova]]
|
|-
|
| [[Рәхилә Мифтахова]]
| data-sort-value="1940" | 1940-10-07
| [[Хуҗайлы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="2000" | 2000-01-08
|-
|
| [[Бахытжан Смагулов]]
| data-sort-value="1965" | 1965-11-04
| [[Чар (Казакъстан)|Чар]]
|
|
|
|-
| 2006
| [[Резеда Әхиярова]]
| data-sort-value="1956" | 1956-06-01
|
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]<br/>[[Казан музыка көллияте]]
| [[:commons:Category:Rezeda Akhiyarova|Rezeda Akhiyarova]]
|
|-
|
| [[Венера Ганиева]]
| data-sort-value="1955" | 1955-03-24
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Venera Ganeeva|Venera Ganeeva]]
|
|-
| 2000
| [[Асаф Вәлиев]]
| data-sort-value="1959" | 1959-06-26
| [[Актаныш]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[Минзәлә педагогика көллияте]]
| [[:commons:Category:Asaf Valiev|Asaf Valiev]]
|
|-
|
| [[Рөстәм Вәлиев (1961)|Рөстәм Вәлиев]]
| data-sort-value="1961" | 1961-10-27
| [[Самар]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="2014" | 2014-03-05
|-
| 2014
| [[Илдус Габдрахманов]]
| data-sort-value="1967" | 1967-05-27
| [[Апас районы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Ildus Gabdrakhmanov|Ildus Gabdrakhmanov]]
|
|-
|
| [[Миңгол Галиев|Мингол Галиев]]
| data-sort-value="1941" | 1941-08-27
| [[Мамадыш районы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Mingol Galeev|Mingol Galeev]]
|
|-
|
| [[Рөстәм Закиров]]
| data-sort-value="1967" | 1967-05-11
| [[Урта Пошалым]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
|
|
|-
|
| [[Галина Казанцева]]
| data-sort-value="1953" | 1953-11-12
| [[Маҗын]]
| [[Мулланур Вахитов исемендәге 2нче гимназия (Яр Чаллы)]]<br/>[[Әлмәт музыка көллияте|Ф.З. Яруллин исемендәге Әлмәт музыка көллияте]]<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
|
|-
| 2023
| [[Филүс Каһиров]]
| data-sort-value="1986" | 1986-11-02
| [[Бүздәк районы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
|
|-
| 2004
| [[Лидия Әхмәтова]]
| data-sort-value="1962" | 1962-10-17
| [[Кайбыч районы]]
| [[Иске Тәрбит урта мәктәбе]]<br/>[[Алабуга мәдәният һәм сәнгать көллияте]]<br/>[[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Lidia Akhmetova|Lidia Akhmetova]]
|
|-
|
| [[Алмаз Монасыйпов]]
| data-sort-value="1925" | 1925-07-11
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Almaz Monasypov|Almaz Monasypov]]
| data-sort-value="2008" | 2008-07-24
|-
|
| [[Шамил Монасыйпов]]
| data-sort-value="1944" | 1944-10-31
| [[Камьянске]]
| ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]''
|
|
|-
|
| [[Габделфәт Сафин]]
| data-sort-value="1962" | 1962-10-11
| [[Симетбаш]]
|
|
|
|-
|
| [[Миләүшә Таминдарова]]
| data-sort-value="1960" | 1960-05-13
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Milyausha Tamindarova|Milyausha Tamindarova]]
|
|-
| 2006
| [[Флёра Сөләйманова]]
| data-sort-value="1939" | 1939-03-10
| [[Иске Барыш]]<br/>[[Кама Тамагы районы]]
|
| [[:commons:Category:Flyora Suleymanova|Flyora Suleymanova]]
| data-sort-value="2023" | 2023-09-14
|-
|
| [[Клара Хәйретдинова]]
| data-sort-value="1948" | 1948-07-27
| [[Өнсә]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
|
|-
| 2003
| [[Зөләйха Хәкимҗанова]]
| data-sort-value="1950" | 1950-06-30
| [[Ярлы Түбә]]
|
|
|
|-
|
| [[Альберт Әсәдуллин (виолончелист)|Альберт Әсәдуллин]]
| data-sort-value="1949" | 1949-10-16
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="2020" | 2020-07-11
|-
|
| [[Әхмәт Әхәди]]
| data-sort-value="1965" | 1965-03-30
| [[Атаконыс (Җетесай районы)]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Ahmed Agadi|Ahmed Agadi]]
|
|-
|
| [[Александр Славутский]]
| data-sort-value="1947" | 1947-11-27
| [[Чиләбе]]
| ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]''
| [[:commons:Category:Aleksandr Slavutskiy|Aleksandr Slavutskiy]]
|
|-
|
| [[Ризидә Галимова]]
| data-sort-value="1966" | 1966-10-26
| [[Чистай]]
| ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]''
|
|
|-
|
| [[Александр Карпеев]]
| data-sort-value="1957" | 1957-02-22
| [[Казан]]
|
| [[:commons:Category:Alexander Karpeev|Alexander Karpeev]]
|
|-
|
| [[Зөфәр Билалов]]
| data-sort-value="1966" | 1966-01-05
| [[Олы Елга (Балык Бистәсе районы)|Олы Елга]]
|
|
|
|-
|
| [[Зәйнәп Фәрхетдинова]]
| data-sort-value="1967" | 1967-08-17
| ''[[:d:Q4238469|Krasnogorsk]]''
|
| [[:commons:Category:Zaynab Farhetdinova|Zaynab Farhetdinova]]
|
|-
|
| [[Михаил Казаков (1976)|Михаил Казаков]]
| data-sort-value="1976" | 1976-09-15
| [[Мәләкәс (Сембер өлкәсе)|Мәләкәс]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
|
|-
|
| [[Айдар Фәйзрахманов]]
| data-sort-value="1955" | 1955-01-30
| [[Урта Бирәзә]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
|
|
|-
| 1997
| [[Зөһрә Шәрифуллина]]
| data-sort-value="1956" | 1956-12-20
| [[Сарман]]
| [[Түбән Кама музыка көллияте|Салих Сәйдәшев исемендәге Түбән Кама музыка көллияте]]
|
|
|-
|
| [[Радик Зөфәр улы Бариев|Радик Бариев]]
| data-sort-value="1970" | 1970-06-30
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Radik Bariev (actor)|Radik Bariev (actor)]]
|
|-
|
| [[Валерий Казанцев|Валери Казанцев]]
| data-sort-value="1945" | 1945-02-04
| ''[[:d:Q4109156|Verkhovye]]''
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="2016" | 2016-02-05
|-
|
| [[Наҗия Теркулова|Нәҗия Теркулова]]
| data-sort-value="1929" | 1929-08-25
| [[Әстерхан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="2016" | 2016-10-14
|-
|
| [[Юрий Ичетовкин]]
| data-sort-value="1947" | 1947-09-27
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
| ''[[:d:Q4154225|Ерак Көнчыгыш дәүләт сәнгать институты]]''
|
| data-sort-value="2016" | 2016-07-11
|-
|
| [[Тимергали Зиннуров]]
| data-sort-value="1949" | 1949-11-18
| [[Лаеш районы]]
|
|
|
|-
|
| [[Ганс Сәйфуллин]]
| data-sort-value="1941" | 1941-02-26
| [[Баулы]]
|
|
|
|-
| 2007
| [[Зөлфирә Зарипова]]
| data-sort-value="1953" | 1953-06-15
| [[Яңа Бәрәскә]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
|
|-
|
| [[Фуат Зарипов]]
| data-sort-value="1953" | 1953-02-04
| [[Чыбыклы]]
|
|
|
|-
|
| [[Галина Ишкова]]
| data-sort-value="1927" | 1927-08-24
| ''[[:d:Q25739834|Юдиха]]''
|
| [[:commons:Category:Galina Ishkova|Galina Ishkova]]
| data-sort-value="2008" | 2008-12-01
|-
|
| [[Александр Калаганов]]
| data-sort-value="1947" | 1947-03-10
| [[Каманича]]
| ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]''
| [[:commons:Category:Aleksandr Kalaganov|Aleksandr Kalaganov]]
| data-sort-value="2001" | 2001-02-22
|-
|
| [[Шәмси Закиров]]
| data-sort-value="1951" | 1951-02-11
| [[Шәдче]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
|
|
|-
| 2008
| [[Илсур Сафин (1962)|Илсур Сафин]]
| data-sort-value="1962" | 1962-08-11
| [[Югары Балтай]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
|
|-
|
| [[Ләлә Миңнуллина]]
| data-sort-value="1952" | 1952-08-21
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
|
|-
|
| [[Тәслимә Фәйзуллина]]
| data-sort-value="1953" | 1953-07-17
| [[Дүсән]]
| [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]
| [[:commons:Category:Taslima Fayzullina|Taslima Fayzullina]]
| data-sort-value="2018" | 2018-10-13
|-
|
| [[Рамил Курамшин]]
| data-sort-value="1947" | 1947-07-16
| [[Кучкай Пажары]]
|
|
| data-sort-value="2022" | 2022-12-18
|-
| 2006
| [[Кирам Сатиев]]
| data-sort-value="1955" | 1955-07-21
| [[Актаныш районы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Kiram Satiev|Kiram Satiev]]
|
|-
| 2024
| [[Ришат Төхвәтуллин]]
| data-sort-value="1989" | 1989-03-03
| [[Карамалы-Гобәй]]
| [[Уфа дәүләт сәнгать институты|Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты]]
|
|
|-
|
| [[Рәмзия Безус]]
| data-sort-value="1962" | 1962-01-02
| [[Сарман районы]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Ramziya Bezus|Ramziya Bezus]]
|
|-
| 2023
| [[Олег Фазылҗанов]]
| data-sort-value="1968" | 1968-03-10
| [[Балык Бистәсе районы]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Oleg Fazylzyanov|Oleg Fazylzyanov]]
|
|-
|
| [[Фәрит Шиһапов]]
| data-sort-value="1951" | 1951-08-05
| [[Сарман районы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="2020" | 2020-12-02
|-
|
| [[Фоат Әбүбәкеров|Фуат Әбүбәкерев]]
| data-sort-value="1944" | 1944-11-02
| [[Нәмәнгән]]
|
| [[:commons:Category:Fuat Abubakirov|Fuat Abubakirov]]
|
|-
|
| [[Фәез Бәдриев]]
| data-sort-value="1938" | 1938-12-19
| [[Бикбау]]
|
|
| data-sort-value="2001" | 2001-01-17
|-
|
| [[Зөһрә Бәйрәшева]]
| data-sort-value="1906" | 1906-10-08
| [[Касыйм (шәһәр)|Касыйм]]
|
|
| data-sort-value="1984" | 1984-08-02
|-
|
| [[Фән Вәлиәхмәтов]]
| data-sort-value="1951" | 1951-01-18
| [[Шаран районы|Шаран райуны]]
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
|
| data-sort-value="2024" | 2024-10-12
|-
|
| [[Гөлзадә Сафиуллина]]
| data-sort-value="1946" | 1946-09-08
| [[Шекә]]
| [[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе|Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]
| [[:commons:Category:Gulzada Safiullina|Gulzada Safiullina]]
|
|-
| 2009
| [[Булат Сәлахов]]
| data-sort-value="1952" | 1952-03-21
| [[Алан (Арча районы)|Алан]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Bulat Salyakhov|Bulat Salyakhov]]
|
|-
|
| [[Лариса Башкирова]]
| data-sort-value="1938" | 1938-04-17
| [[Гәнҗә]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
|
|-
|
| [[Флюра Бикмурзина]]
| data-sort-value="1939" | 1939-07-01
| [[Иске Салман]]
|
|
|
|-
|
| [[Нуриәхмәт Сафин]]
| data-sort-value="1946" | 1946-12-15
| [[Кыр Шонталысы (Татарстан)|Кыр Шонталысы]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
|
|-
|
| [[Мирсәет Сөнгатуллин]]
|
|
|
|
|
|-
|
| [[Инсаф Фәхретдинов]]
| data-sort-value="1951" | 1951-04-27
| [[Губаха]]
| ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| [[:commons:Category:Insaf Fahretdinov|Insaf Fahretdinov]]
|
|-
|
| [[Чулпан Закирова]]
| data-sort-value="1977" | 1977-07-24
| [[Казан]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
|
|
|-
| 2022
| [[Зифа Нагаева]]
| data-sort-value="1956" | 1956-03-01
| [[Иске Итекәй]]
| [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]]
|
|
|-
|
| [[Һаҗәр Шәкүрова]]
| data-sort-value="1940" | 1940-06-26
| [[Саба районы]]
|
|
| data-sort-value="2019" | 2019-06-26
|-
|
| [[Владимир Степанов (артист)|Владимир Степанов]]
| data-sort-value="1930" | 1930-08-09
| [[Новосибирск]]
|
|
| data-sort-value="1998" | 1998-03-19
|-
| 2016
| [[Венера Шакирова]]
| data-sort-value="1960" | 1960-10-11
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
|
|
|-
| 2016
| [[Резидә Шәрәфиева]]
| data-sort-value="1966" | 1966-01-10<br/>1966
| [[Наратлы Кичү]]
| [[Минзәлә педагогика көллияте]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
|
| data-sort-value="2025" | 2025
|-
|
| [[Рәфыйк Таһиров]]
|
|
|
|
|
|-
|
| [[Азат Хөсәенов (1958)|Азат Хөсәенов]]
|
|
|
| [[:commons:Category:Azat Timershaeh|Azat Timershaeh]]
|
|-
|
| [[Рөстәм Галиев (1960)|Рөстәм Галиев]]
| data-sort-value="1960" | 1960-08-27
| [[Киекле]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
|
|
|-
| 1995
| [[Айдар Әхмәтов]]
| data-sort-value="1968" | 1968-04-22
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4303894|Мәскәү дәүләт хореография академиясе]]''
|
|
|-
| 1998
| [[Роза Салихова (1948)|Роза Салихова]]
| data-sort-value="1948" | 1948-10-20
| [[Усы (Актаныш районы)|Усы]]
| [[Әлмәт музыка көллияте|Ф.З. Яруллин исемендәге Әлмәт музыка көллияте]]
|
|
|-
|
| [[Нурдия Җүрәева]]
| data-sort-value="1937" | 1937-06-02
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
|
|-
|
| ''[[:d:Q89584058|Юзефина Сокольская]]''
| data-sort-value="1945" | 1945
|
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
|
|-
| 2012
| [[Зөлфия Шакирова]]
| data-sort-value="1965" | 1965-06-05
| [[Югары Аташ]]
| [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]<br/>[[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]]
|
|
|-
| 2023
| [[Вадим Захаров (1986)|Вадим Захаров]]
| data-sort-value="1986" | 1986-06-24
| [[Пчеловод]]
| [[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
|
|
|-
|
| [[Виталий Агапов]]
|
|
|
|
|
|-
|
| [[Владимир Федотов (1950)|Владимир Федотов]]
| data-sort-value="1950" | 1950-01-13
| [[Октябрьск]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Vladimir Sergeevich Fedotov|Vladimir Sergeevich Fedotov]]
|
|-
| 2001
| ''[[:d:Q106447045|Viktor Dering]]''
| data-sort-value="1921" | 1921-08-14
| [[Харбин]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="2009" | 2009-05-18
|-
|
| [[Гамил Әсхәдуллин]]
| data-sort-value="1959" | 1959-03-19
| [[Түбән Кама районы]]<br/>[[Шәңгәлче]]
| [[В. Г. Тимирясов исемендәге Казан инновацион университеты]]
|
|
|-
|
| [[Рөстәм Маликов]]
| data-sort-value="1949" | 1949-07-20
| [[Бикбау]]
|
| [[:commons:Category:Rustam Malikov|Rustam Malikov]]
|
|-
|
| [[Галина Окунева-Ластовка]]
| data-sort-value="1947" | 1947-01-01
| [[Семенсола]]
|
|
|
|-
| 2025
| [[Алсу Әбүлханова|Алсу Әбелханова]]
| data-sort-value="1976" | 1976-12-14
| [[Воркута]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
|
|
|-
| 2007
| [[Гөлүсә Гайнетдинова]]
| data-sort-value="1952" | 1952-06-03
| [[Габдрахман (Әлмәт районы)|Габдрахман]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
|
|
|-
|
| [[Рабига Сибгатуллина]]
| data-sort-value="1948" | 1948-01-27
| [[Иске Иябаш]]
|
|
|
|-
|
| [[Раушания Юкачева]]
| data-sort-value="1959" | 1959-02-18
| [[Күн (торак пункты)|Күн]]
| ''[[:d:Q4207836|Казан мәгълүмат технологияләре һәм элемтә техникумы]]''<br/>[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Raushaniya Yukachyova|Raushaniya Yukachyova]]
| data-sort-value="2022" | 2022-07-17
|-
| 2018
| [[Рәфикъ Каюмов]]
| data-sort-value="1961" | 1961-08-02
| [[Кара Чишмә]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
|
|
|-
| 2012
| [[Фирая Әкбәрова]]
| data-sort-value="1952" | 1952-06-02
| [[Кызыл Байрак (Югары Ослан районы)]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Firaya Akberova|Firaya Akberova]]
|
|-
|
| [[Фирзәр Мортазин]]
| data-sort-value="1958" | 1958-01-21
| [[Кайбыч]]
| [[Лениногорск музыка-сәнгать педагогика көллияте]]
|
|
|-
|
| [[Фәридә Сафина]]
| data-sort-value="1957" | 1957-03-20
| [[Сарман]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Farida Safina|Farida Safina]]
|
|-
| 2008
| [[Җәмилә Әсфәндиярова]]
| data-sort-value="1969" | 1969-01-03
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
|
|-
|
| [[Наилә Ибраһимова]]
| data-sort-value="1945" | 1945-08-05
| [[Атабай (Лаеш районы)]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Nailya Ibragimova|Nailya Ibragimova]]
|
|-
| 2022
| [[Гөлшат Шәрәпова]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-01
| [[Түбән Әлки]]
| [[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
|
|
|-
| 2023
| [[Алинә Шәрипҗанова]]
| data-sort-value="1978" | 1978-11-21
| [[Ершов (шәһәр)]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]<br/>[[В. Г. Тимирясов исемендәге Казан инновацион университеты]]
|
|
|-
| 2022
| [[Рөстәм Асаев]]
| data-sort-value="1977" | 1977-09-20
| [[Болышлы]]
|
|
|
|-
|
| ''[[:d:Q120733971|Евгений Михайлов]]''
| data-sort-value="1973" | 1973
|
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Evgeny Vladimirovich Mikhailov|Evgeny Vladimirovich Mikhailov]]
|
|-
| 2023
| [[Фирүзә Хәлдәрова]]
|
|
|
|
|
|-
| 2000
| [[Искәндәр Биктаһиров]]
| data-sort-value="1951" | 1951-10-12
| [[Югары Чыгтай]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| [[:commons:Category:Iskander Biktagirov|Iskander Biktagirov]]
| data-sort-value="2023" | 2023-12-24
|-
| 2013
| [[Фәрит Хатыйпов (1948)|Фәрит Хатыйпов]]
| data-sort-value="1948" | 1948-01-01
| [[Югары Кибәхуҗа]]
| [[Казан музыка көллияте]]
|
|
|-
|
| [[Мнир Соколов]]
| data-sort-value="1952" | 1952-05-26
| [[Иваново]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
|
|-
|
| [[Марат Сираҗетдинов (1948)|Марат Сираҗетдинов]]
| data-sort-value="1948" | 1948
| [[Уфа]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="2025" | 2025-03-26
|-
| 2025
| [[Фәридә Әхмәтшина]]
| data-sort-value="1975" | 1975-05-17
| [[Бакалы]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
|
|
|-
|
| [[Альфред Якшимбетов]]
| data-sort-value="1961" | 1961-01-10
| [[Иске Акколай]]
|
|
|
|-
|
| ''[[:d:Q135634326|Nina Kalaganova]]''
| data-sort-value="1944" | 1944-06-11
| [[Ижау]]
| ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]''
| [[:commons:Category:Nina Kalaganova|Nina Kalaganova]]
|
|-
|
| ''[[:d:Q135635661|Меркушин, Михаил Алексеевич]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-12-18
| [[Заволжье (шәһәр)]]
| ''[[:d:Q28803918|Nizhogordskoe teatrlnoye yschlishe Evatigneev]]''<br/>[[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]
| [[:commons:Category:Mikhail Merkushin|Mikhail Merkushin]]
|
|-
|
| ''[[:d:Q135636977|Казанцев, Вячеслав Васильевич]]''
| data-sort-value="1946" | 1946-08-20
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Vyacheslav Kazantsev|Vyacheslav Kazantsev]]
|
|-
|
| [[Илья Славутский]]
| data-sort-value="1979" | 1979-01-29
| [[Озёрск (Чиләбе өлкәсе)|Озёрск]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
|
|
|-
|
| ''[[:d:Q136816928|Тухватуллин, Ришат Айратович]]''
| data-sort-value="1989" | 1989-03-03
| [[Карамалы-Гобәй]]
|
|
|
|-
|
| [[Шамил Әхмәтҗанов]]
| data-sort-value="1941" | 1941-03-07
| [[Курса-Почмак]]
| [[Казан музыка көллияте]]
|
|
|-
|
| [[Рәсим Низамов]]
| data-sort-value="1973" | 1973-12-01
| [[Төрек-Тәмте]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
== ТАССР/ТССР ияләре (1926-1991) ==
{{seealso|Төркем:ТАССР халык артистлары}}
{{notice|Түбәндәге исемлек – [[Википедия җәмгыяте|төрле вики-волонтёрларының]] бөтендөнья [[Викимәгълүмат]] белем базасына төркәп барган бүләк ияләренең автоматик тутырылган исемлеге. Ул һичшиксез тулы түгел. [[Ярдәм:Башлаучыларга ярдәм|Викины үз кылыгызга алыгыз]], ''җитмәгән мәкаләләрне'' языгыз! Татар телле [[белем]] дөньясын үзләштерү, куллану, [[Википедия:Үстерү планы|баету һәм ныгытуга]] өлешегез өчен рәхмәтләр явып торсын үзегезгә.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q49517688. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p166/Q49517688/p585
|columns=p166/Q49517688/p585:Ел,label:исем,p569,p19,p69,p373:медиа,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! Ел
! исем
! туу датасы
! туу урыны
! әлма-матер
! медиа
! үлем датасы
|-
|
| [[Усман Әлмиев|Госман Әлмиев]]
| data-sort-value="1915" | 1915-04-24
| [[Акъегет (Яшел Үзән районы)|Акъегет]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Usman Almeev|Usman Almeev]]
| data-sort-value="2011" | 2011-04-14
|-
|
| [[Ренат Ибраһимов]]
| data-sort-value="1947" | 1947-11-20
| [[Львов]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Renat Ibragimov|Renat Ibragimov]]
| data-sort-value="2022" | 2022-05-14
|-
|
| [[Натан Рахлин]]
| data-sort-value="1905" | 1905-12-28
| ''[[:d:Q148990|Сновск]]''
| ''[[:d:Q1515426|Украина милли музыка академиясе]]''
| [[:commons:Category:Natan Rakhlin|Natan Rakhlin]]
| data-sort-value="1979" | 1979-06-28
|-
|
| [[Фоат Мансуров|Фуат Мансуров]]
| data-sort-value="1928" | 1928-01-10
| [[Алматы]]
| ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Fuat Mansurov|Fuat Mansurov]]
| data-sort-value="2010" | 2010-06-12
|-
|
| [[Хәлил Әбҗәлилов|Хәлил Әбҗәлилев]]
| data-sort-value="1896" | 1896-09-29
| ''[[:d:Q4336208|Ырынбур өязе]]''
|
| [[:commons:Category:Khalil Abzhalilov|Khalil Abzhalilov]]
| data-sort-value="1963" | 1963-03-18
|-
|
| [[Салих Сәйдәшев]]
| data-sort-value="1900" | 1900-12-03
| [[Казан]]
| [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
| [[:commons:Category:Salikh Saydashev|Salikh Saydashev]]
| data-sort-value="1954" | 1954-12-16
|-
| 1987
| [[Григорий Ройтфарб]]
| data-sort-value="1937" | 1937-11-07
| [[Житомир]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q12104638|Виктор Косенко исемендәге Житомир музыка укуханәсе]]''
|
|
|-
| 1970
| [[Әлфия Авзалова|Әлфия Әфзалова]]
| data-sort-value="1933" | 1933-01-15
| [[Актаныш]]
| [[Казан музыка көллияте]]
| [[:commons:Category:Alfiya Avzalova|Alfiya Avzalova]]
| data-sort-value="2017" | 2017-06-15
|-
| 1978
| [[Владимир Андреев (1930)|Владимир Андреев]]
| data-sort-value="1930" | 1930-08-27
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| [[:commons:Category:Vladimir Andreev|Vladimir Andreev]]
| data-sort-value="2020" | 2020-08-29
|-
|
| [[Шәүкәт Биктимеров]]
| data-sort-value="1928" | 1928-10-28
| [[Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Shaukat Biktemirov|Shaukat Biktemirov]]
| data-sort-value="2012" | 2012-05-28
|-
|
| [[Рәшит Ваһапов]]
| data-sort-value="1908" | 1908-05-07
| [[Актук]]
|
| [[:commons:Category:Rashid Vagapov|Rashid Vagapov]]
| data-sort-value="1962" | 1962-12-14
|-
| 1988
| ''[[:d:Q4137132|Ринат Мифтахов]]''
| data-sort-value="1937" | 1937-01-05
| [[Чаллы (Кама Тамагы районы)]]
|
|
| data-sort-value="2014" | 2014-08-04
|-
|
| [[Фёдор Григорьев]]
| data-sort-value="1890" | 1890-02-21
| ''[[:d:Q21337253|Липница]]''
|
|
| data-sort-value="1954" | 1954-08-13
|-
|
| [[Наил Дунаев]]
| data-sort-value="1937" | 1937-05-03
| [[Зәй районы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Nail Dunaev|Nail Dunaev]]
| data-sort-value="2022" | 2022-10-30
|-
|
| [[Вера Минкина]]
| data-sort-value="1918" | 1918-09-09
| [[Чистай өязе]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Vera Minkina|Vera Minkina]]
| data-sort-value="2011" | 2011-09-20
|-
|
| [[Мансур Мозаффаров]]
| data-sort-value="1902" | 1902-03-06
| [[Казан]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="1966" | 1966-11-20
|-
| 1985
| [[Владимир Праченко]]
| data-sort-value="1937" | 1937-01-21
| [[Алексеевка (шәһәр, Белгород өлкәсе)|Алексеевка]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q18786111|К. Э. Раутио исемендәге Петрозаводск музыка колледжы]]''
|
| data-sort-value="2013" | 2013-08-29
|-
|
| [[Геннадий Прытков]]
| data-sort-value="1948" | 1948-01-25
| [[Либәшәү (Алексеевск районы)|Либәшәү]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Gennadiy Prytkov|Gennadiy Prytkov]]
|
|-
|
| [[Сара Садыйкова]]
| data-sort-value="1906" | 1906-11-01
| [[Казан]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Sara Sadykova|Sara Sadykova]]
| data-sort-value="1986" | 1986-06-07
|-
|
| [[Ринат Таҗетдинов|Ринат Таҗетдинев]]
| data-sort-value="1938" | 1938-01-01
| [[Кече Чынлы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Rinat Tazetdinov|Rinat Tazetdinov]]
| data-sort-value="2024" | 2024-10-16
|-
|
| [[Илһам Шакиров]]
| data-sort-value="1935" | 1935-02-15
| [[Яңа Бүләк (Тукай районы)|Яңа Бүләк]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Ilgam Shakirov|Ilgam Shakirov]]
| data-sort-value="2019" | 2019-01-16
|-
|
| [[Габдулла Шамуков]]
| data-sort-value="1909" | 1909-12-11
| [[Әсән (Чардаклы районы)|Әсән]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| [[:commons:Category:Gabdulla Shamukov|Gabdulla Shamukov]]
| data-sort-value="1981" | 1981-12-21
|-
|
| [[Җәүдәт Фәйзи]]
| data-sort-value="1910" | 1910
| [[Ырынбур]]
|
| [[:commons:Category:Dzhaudat Fayzi|Dzhaudat Fayzi]]
| data-sort-value="1973" | 1973
|-
|
| ''[[:d:Q12108477|Людмила Кара-Гяур]]''
| data-sort-value="1936" | 1936-05-01
| [[Шахты]]
| ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''
|
|
|-
| 1979
| [[Айрат Арсланов (артист)|Айрат Арсланов]]
| data-sort-value="1928" | 1928-04-10
| [[Ахун (Бүздәк районы)|Ахун]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''<br/>[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
| data-sort-value="2010" | 2010-04-23
|-
|
| [[Галия Кайбицкая]]
| data-sort-value="1905" | 1905-05-21
| [[Җаек (шәһәр)|Җаек]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Galiya Kaybitskaya|Galiya Kaybitskaya]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-16
|-
| 1951
| [[Гөлсем Камская]]
| data-sort-value="1901" | 1901-03-25
| [[Казан]]
|
|
| data-sort-value="1975" | 1975-12-08
|-
|
| [[Зилә Сөнгатуллина]]
| data-sort-value="1949" | 1949-07-30
| [[Югары Кыйгы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Zilya Sungatullina|Zilya Sungatullina]]
|
|-
| 1984
| [[Зөһрә Сәхәбиева]]
| data-sort-value="1951" | 1951-04-27
| [[Салих-Тукай]]
|
|
|
|-
|
| [[Ирек Баһманов]]
| data-sort-value="1932" | 1932-01-06
| [[Әлмәт]]
|
| [[:commons:Category:Irek Bagmanov|Irek Bagmanov]]
| data-sort-value="2015" | 2015-11-22
|-
| 1980
| [[Люция Фарсина]]
| data-sort-value="1930" | 1930-09-30
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
| data-sort-value="2005" | 2005-03-04
|-
|
| [[Равил Шәрәфиев]]
| data-sort-value="1938" | 1938-04-05
| [[Балык Бистәсе районы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Ravil Sharafeev|Ravil Sharafeev]]
|
|-
| 1975
| [[Фуат Таһиров]]
| data-sort-value="1917" | 1917-03-31
| [[Шуширмә]]
|
|
| data-sort-value="1996" | 1996-05-12
|-
| 1991
| [[Хәмдүнә Тимергалиева]]
| data-sort-value="1949" | 1949-05-24
| [[Котлыяр]]
|
| [[:commons:Category:Hamduna Timergalieva|Hamduna Timergalieva]]
| data-sort-value="2020" | 2020-09-14
|-
| 1973
| [[Эмиль Җәләлетдинов]]
| data-sort-value="1933" | 1933-07-02
| [[Сәмәрканд]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Emil Zalaldinov|Emil Zalaldinov]]
| data-sort-value="2023" | 2023-03-19
|-
|
| [[Әнвәр Гобәйдуллин]]
| data-sort-value="1922" | 1922-10-18
| [[Казан]]
|
|
|
|-
|
| [[Зәйни Солтанов]]
| data-sort-value="1892" | 1892-01-17
| [[Әстерхан]]
| [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
| [[:commons:Category:Zayni Sultanov|Zayni Sultanov]]
| data-sort-value="1952" | 1952-05-05
|-
|
| [[Заһит Хәбибуллин]]
| data-sort-value="1910" | 1910-10-03
| [[Орски|Ыр]]
|
| [[:commons:Category:Zagid Habibullin|Zagid Habibullin]]
| data-sort-value="1983" | 1983-11-20
|-
|
| [[Шәхсәнәм Әсфәндиярова]]
| data-sort-value="1926" | 1926-02-08
| [[Тирмез]]
|
|
| data-sort-value="1996" | 1996-10-27
|-
|
| [[Григорий Ардаров]]
| data-sort-value="1888" | 1888-03-28
|
|
|
| data-sort-value="1956" | 1956-02-17
|-
|
| [[Хәйдәр Бигичев]]
| data-sort-value="1949" | 1949-06-16
| [[Чүмбәли]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Haidar Bigichev|Haidar Bigichev]]
| data-sort-value="1998" | 1998-11-13
|-
|
| [[Гөлсем Исәнголова]]
| data-sort-value="1938" | 1938-06-10
| [[Дәүләткол (Мәләвез районы)|Дәүләткол]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
|
|
|-
|
| [[Идеал Ишбүләков|Идеал Ишбүләкев]]
| data-sort-value="1926" | 1926-12-26
| [[Каршы (шәһәр)|Каршы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="1998" | 1998-02-15
|-
|
| [[Венера Шәрипова]]
| data-sort-value="1927" | 1927-12-27
| [[Ширабад]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="1989" | 1989-12-08
|-
|
| [[Атаҗан Ходайшукуров]]
| data-sort-value="1944" | 1944-10-04
| [[Түрткүл|Дүрткүл]]
|
|
| data-sort-value="1994" | 1994-12-22
|-
| 1986
| [[Алсу Гайнуллина]]
| data-sort-value="1954" | 1954-02-24
| [[Иске Чүпрәле]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Alsu Gainullina|Alsu Gainullina]]
|
|-
| 1976
| [[Наилә Гәрәева]]
| data-sort-value="1940" | 1940-11-18
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт академия рус Зур драма театры|Василий Качалов исемендәге Казан дәүләт академия рус Зур драма театры]]
| [[:commons:Category:Nailya Garaeva|Nailya Garaeva]]
| data-sort-value="2023" | 2023-11-28
|-
| 1982
| [[Нәҗибә Ихсанова]]
| data-sort-value="1938" | 1938-01-25
| [[Тымытык районы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Najiba Ikhsanova|Najiba Ikhsanova]]
| data-sort-value="2021" | 2021-03-12
|-
| 1984
| [[Дамирә Кузаева]]
| data-sort-value="1948" | 1948-05-16
| [[Төнгүк]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
| data-sort-value="1993" | 1993-12-20
|-
|
| [[Римма Ибраһимова]]
| data-sort-value="1950" | 1950-07-15
| [[Түбән Кенә]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
|
|
|-
|
| [[Хәсби Фазлуллин]]
| data-sort-value="1909" | 1909-12-16
| [[Казан]]
|
|
|
|-
|
| [[Рауза Хәйретдинова|Рауза Хәйретдинева]]
| data-sort-value="1928" | 1928-11-03
| [[Яңа Ырга]]
|
|
| data-sort-value="2018" | 2018-11-15
|-
|
| [[Наил Әюпов]]
| data-sort-value="1936" | 1936-01-13
| [[Мөслим районы]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Nail Ayupov|Nail Ayupov]]
| data-sort-value="2008" | 2008-06-18
|-
| 1970
| ''[[:d:Q21600041|Вера Улик]]''
| data-sort-value="1928" | 1928-01-30
| [[Киев]]
| ''[[:d:Q4220226|И. К. Карпенко-Карый исемендәге Киев илкүләм театр, кино һәм телевидение университеты]]''
|
| data-sort-value="1995" | 1995-08-28
|-
|
| [[Наил Шәйхетдинов]]
| data-sort-value="1941" | 1941-03-01
| [[Чирмешән районы]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Nail Shaykhutdinov|Nail Shaykhutdinov]]
| data-sort-value="2016" | 2016-01-25
|-
|
| [[Вафирә Гыйззәтуллина]]
| data-sort-value="1946" | 1946-02-13
| [[Менделеевск районы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
|
|-
| 1939
| [[Нәгыймә Таҗдарова]]
| data-sort-value="1888" | 1888-05-23
| [[Утар-Аты]]
|
| [[:commons:Category:Nagima Tazhdarova|Nagima Tazhdarova]]
| data-sort-value="1947" | 1947-03-16
|-
|
| [[Пётр Маслов]]
| data-sort-value="1918" | 1918-08-24
| [[Тәмте (Кама Тамагы районы)|Тәмте]]
| ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]''
|
| data-sort-value="1993" | 1993-09-24
|-
|
| [[Раилә Гарипова]]
| data-sort-value="1946" | 1946-11-22
| [[Казан]]
| ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
| [[:commons:Category:Railya Garipova|Railya Garipova]]
|
|-
| 1957
| [[Мөхит Кичүбаев]]
| data-sort-value="1910" | 1910-08-16
| [[Сыскы]]
|
|
| data-sort-value="1979" | 1979-06-24
|-
|
| [[Галия Булатова]]
| data-sort-value="1906" | 1906-06-24
| [[Түбән Әлки]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
| data-sort-value="1985" | 1985-09-13
|-
| 1991
| [[Дания Нуруллина]]
| data-sort-value="1946" | 1946-08-23
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Daniya Nurullina|Daniya Nurullina]]
|
|-
| 1981
| [[Әлфия Заһидуллина]]
| data-sort-value="1936" | 1936-09-07
| [[Кукан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="2004" | 2004-06-26
|-
|
| [[Камил Мөхәммәтшакир улы Вәлиев|Камил Вәлиев]]
| data-sort-value="1942" | 1942-09-20
| [[Туймазы районы]]
|
|
| data-sort-value="2025" | 2025-06-18
|-
|
| [[Габделгазиз Зыятдинов|Габделгазиз Зыятдинев]]
| data-sort-value="1904" | 1904-07-15
| [[Чуалкип]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
|
| data-sort-value="1991" | 1991-10-28
|-
|
| [[Галимә Ибраһимова]]
| data-sort-value="1909" | 1909-12-08
| [[Түбән Шүләңгер]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
|
| data-sort-value="1984" | 1984-03-26
|-
|
| [[Мәҗит Илдар]]
| data-sort-value="1898" | 1898-01-10
| [[Семеново (Баймак районы)|Сәмән]]
|
|
| data-sort-value="1952" | 1952-06-29
|-
| 1991
| [[Рафаэль Ильясов|Рафаил Ильясов]]
| data-sort-value="1939" | 1939-04-28
| [[Түбән Чәке]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Казан музыка көллияте]]
| [[:commons:Category:Rafael Ilyasov|Rafael Ilyasov]]
| data-sort-value="2020" | 2020-12-09
|-
|
| [[Александр Калаганов]]
| data-sort-value="1947" | 1947-03-10
| [[Каманича]]
| ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]''
| [[:commons:Category:Aleksandr Kalaganov|Aleksandr Kalaganov]]
| data-sort-value="2001" | 2001-02-22
|-
|
| [[Галина Калашникова]]
| data-sort-value="1936" | 1936<br/>1940<br/>1941
| [[Владивосток]]
| [[Рус балеты академиясе]]
|
| data-sort-value="1988" | 1988-06-23
|-
|
| [[Ренат Салаватов]]
| data-sort-value="1949" | 1949-11-05
| [[Чимкәнт]]
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Renat Salavatov|Renat Salavatov]]
|
|-
|
| [[Ирина Хәкимова]]
| data-sort-value="1951" | 1951-03-29
| [[Йөрүзән (шәһәр)]]
|
|
|
|-
|
| [[Галия Нигъмәтуллина]]
| data-sort-value="1907" | 1907-01-02
| [[Орски|Ыр]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
| data-sort-value="1990" | 1990-01-04
|-
|
| [[Фатыйма Камалова]]
| data-sort-value="1903" | 1903-12-12
| [[Ырынбур]]
|
|
| data-sort-value="1974" | 1974-01-09
|-
| 1964
| [[Рәисә Билалова|Рәисә Билалова]]
| data-sort-value="1925" | 1925-02-23
| [[Казан]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="2003" | 2003-10-06
|-
|
| [[Исламия Мәхмүтова]]
| data-sort-value="1939" | 1939-12-01
| [[Югары Әлки]]
|
| [[:commons:Category:Islamiya Makhmutova|Islamiya Makhmutova]]
| data-sort-value="2019" | 2019-12-03
|-
|
| [[Мәрзия Миңлебаева]]
| data-sort-value="1911" | 1911-08-12
| [[Ижау]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
| data-sort-value="2000" | 2000-08-20
|-
|
| [[Хәким Сәлимҗанов]]
| data-sort-value="1903" | 1903-02-25
| [[Орски|Ыр]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Khakim Salimzhanov|Khakim Salimzhanov]]
| data-sort-value="1981" | 1981-11-11
|-
| 1991
| [[Рузия Мотыйгуллина]]
| data-sort-value="1950" | 1950-03-03
| [[Югары Әлки]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
|
|-
|
| [[Виталий Бортяков]]
| data-sort-value="1949" | 1949-11-15
| [[Яшел Үзән]]
| ''[[:d:Q4351540|Пирем дәүләт хореография көллияте]]''
|
|
|-
| 1987
| [[Рафаэль Сәхабиев]]
| data-sort-value="1951" | 1951-07-08
| [[Түбән Кама районы]]
|
| [[:commons:Category:Rafael Sahabiev|Rafael Sahabiev]]
| data-sort-value="2019" | 2019-11-29
|-
|
| [[Исмай Шәмсетдинов]]
|
|
|
|
|
|-
|
| [[Гөлсем Сөләйманова]]
| data-sort-value="1907" | 1907-02-24
| [[Казан]]
|
|
| data-sort-value="1968" | 1968-06-14
|-
| 1991
| [[Илдар Хәйруллин (1950)|Илдар Хәйруллин]]
| data-sort-value="1950" | 1950-06-06
| [[Казан]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Ildar Khairullin (actor)|Ildar Khairullin (actor)]]
|
|-
|
| ''[[:d:Q120277562|Вадим Кешнер]]''
| data-sort-value="1937" | 1937-03-22
| [[Казан]]
|
| [[:commons:Category:Vadim Keshner|Vadim Keshner]]
| data-sort-value="2023" | 2023-04-14
|-
| 1950
| [[Нәҗип Гайнуллин]]
| data-sort-value="1912" | 1912-02-15
| [[Троицк (Чиләбе өлкәсе)|Троицк]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
| data-sort-value="1969" | 1969-07-14
|-
|
| ''[[:d:Q136816859|Трескин, Эдуард Германович]]''
| data-sort-value="1946" | 1946-04-01
| [[Казан]]
|
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
{{Портал|Шәхесләр|Татарстан}}
{{Татарстан Республикасы дәүләт бүләкләре}}
{{Казанда узучы чаралар}}
[[Төркем:Татарстанның мактаулы исемнәре]]
oy67wyeogeqxm3s4pzszikndo4mz3r1
Татарстан Республикасының Халык язучысы
0
190462
5987620
5975534
2026-07-28T16:29:46Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987620
wikitext
text/x-wiki
{{УК}}
'''Татарстан Республикасының Халык язучысы''' ({{lang-ru|{{Label|Q4313382|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q4313382|lang=en}}}}) — {{Татарстан республикасы байрагы}} дәүләт бүләге, {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Татарстан Республикасының мактаулы исемнәре|мактаулы исемнәренең|ru|Почётные звания Татарстана}} берсе.
[[1985 ел]]ның [[9 сентябрь]] көнендә [[ТАССР ЮШ]] Президумы Указы нигезендә гамәлгә кертелә. 1991 елдан бирле [[Татарстан Рәисе]] тарафыннан тапшырыла.
Бүләкләнүчеләр саны — 8 кеше (1998)<ref>[[Татар энциклопедия сүзлеге]]</ref>, 15 кеше (1.01.2015).
== Бүләкләнү нигезе ==
иң күренекле, киң танылган сәнгать әсәрләре иҗат иткән шагыйрьләргә, язучыларга, драматургларга, прозаикларга бирелә.<ref>[http://kitaphane.tatarstan.ru/file/Гос%20награды%20рТ.pdf Татарстан Республикасы дәүләт бүләкләре турында]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Ияләре ==
{{seealso|Төркем:Татарстанның халык язучылары}}
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q4313382. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p166/Q4313382/p585
|columns=p166/Q4313382/p585:Ел,label:Исем,p569,p19,p69,p373:медиа,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! Ел
! Исем
! туу датасы
! туу урыны
! әлма-матер
! медиа
! үлем датасы
|-
| 2005
| [[Туфан Миңнуллин]]
| data-sort-value="1935" | 1935-08-25
| [[Олы Мәрәтхуҗа]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q30197878|А.М. Горький ис. Әдәбият институтының Югары әдәби курслары]]''
| [[:commons:Category:Tufan Minnullin|Tufan Minnullin]]
| data-sort-value="2012" | 2012-05-02
|-
|
| [[Гомәр Бәширов]]
| data-sort-value="1901" | 1901-01-07
| [[Яңасала (Арча районы)|Яңасала]]
|
| [[:commons:Category:Gumer Bashirov|Gumer Bashirov]]
| data-sort-value="1999" | 1999-05-07
|-
|
| [[Нәкый Исәнбәт]]
| data-sort-value="1899" | 1899-12-29
| [[Малаяз]]
| [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
| [[:commons:Category:Naki Isanbet|Naki Isanbet]]
| data-sort-value="1992" | 1992-09-12
|-
| 2024-05-21
| [[Вахит Имамов]]
| data-sort-value="1954" | 1954-03-18
| [[Иске Байсар]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Vahit Imamov|Vahit Imamov]]
|
|-
|
| [[Гариф Ахунов]]
| data-sort-value="1925" | 1925-09-18
| [[Кече Өчиле]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Garif Akhunov|Garif Akhunov]]
| data-sort-value="2000" | 2000-06-04
|-
| 2011
| [[Гәрәй Рәхим]]
| data-sort-value="1941" | 1941-07-15
| [[Аланлык]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]
| [[:commons:Category:Garay Rahim|Garay Rahim]]
| data-sort-value="2021" | 2021-09-06
|-
| 2020
| [[Зөлфәт Хәким]]
| data-sort-value="1960" | 1960-08-11
| [[Шәңгәлче]]
| [[Түбән Кама химия-технология институты]]
|
|
|-
| 2024-05-21
| [[Камил Кәримов]]
| data-sort-value="1950" | 1950-07-01
| [[Шәле]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Kamil Karimov|Kamil Karimov]]
|
|-
|
| [[Мөсәгыйть Хәбибуллин]]
| data-sort-value="1927" | 1927-12-25
| [[Абдрахман (Ырынбур өлкәсе)|Абдрахман]]
|
|
| data-sort-value="2019" | 2019-01-04
|-
| 1993
| [[Мөхәммәт Мәһдиев]]
| data-sort-value="1930" | 1930-12-01
| [[Гөберчәк]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[Арча педагогика көллияте]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Muhammad Magdeev|Muhammad Magdeev]]
| data-sort-value="1995" | 1995-06-14
|-
| 2016
| [[Нәбирә Гыйматдинова]]
| data-sort-value="1956" | 1956-10-20
| [[Карасу (Татарстан)|Карасу]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|-
| 2008
| [[Рабит Батулла]]
| data-sort-value="1938" | 1938-03-26
| [[Зәй районы]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]''<br/>[[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]
| [[:commons:Category:Rabit Batulla|Rabit Batulla]]
|
|-
| 2019
| [[Клара Булатова]]
| data-sort-value="1936" | 1936-03-18
| [[Татар Карамалысы]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="2025" | 2025-04-29
|-
|
| [[Фатих Хөсни]]
| data-sort-value="1908" | 1908-02-03
| [[Олы Мәтәскә]]
|
| [[:commons:Category:Fatih Husni|Fatih Husni]]
| data-sort-value="1996" | 1996-05-19
|}
{{Wikidata list end}}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
{{Татарстан Республикасы дәүләт бүләкләре}}
{{Казанда узучы чаралар}}
[[Төркем:Татарстанның мактаулы исемнәре]]
[[Төркем:Татарстан әдәбияты]]
aobu65twlip97w8er8g2krqc0lyoa7u
Касыймия мәдрәсәсе
0
191125
5987662
5908828
2026-07-29T06:52:38Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987662
wikitext
text/x-wiki
{{УК}}
[[Файл:Касыймия.jpg|200px|thumb|right|Касыймия мәдрәсәсе]]
'''{{Label|Q39942654|lang=tt}}''' яки ''Күл буе мәдрәсәсе, Апанай мәчете мәдрәсәсе, Галләмия мәдрәсәсе'' ({{lang-ru|{{Label|Q39942654|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q39942654|lang=en}}}}) — [[1772 ел]]да [[Казан]]да [[Апанай мәчете]] каршында ачылган дини уку йорты, [[кадимчелек|кадими]] [[мәдрәсә]], [[XX гасыр]] башында Казанның абруйлы эре дини уку йортларының берсе, [[1898 ел]]дан [[Апанай мәчете|2нче җәмигъ мәчете]] мулласы, [[мөдәррис]] Мөхәммәткасыйм Салихов (''Мөхәммәт-Касыйм Габделгалләм улы Салихи, [[1871 ел|1871]]-[[1954 ел|1954]]'')<ref>Татар энциклопедиясенең шәхесләр исемлеге. К.:Татар энциклопедиясе институты. 1997, 206нчы бит.</ref> исеме белән аталып йөртелә.
== Тарих ==
[[Файл:Kazan Apanayev Mosque 08-2016 img1.jpg|200px|thumb|right|[[Апанай мәчете]]]]
[[XVIII гасыр]]ның 70-елларында [[Казан]]да икенче таш мәчет (''[[Апанай мәчете]], Икенче җәмигъ, Байлар мәчете, Тау тишеге мәчете'') төзелгәч, яңа мәхәллә өчен дини уку йорты да (''[[мәдрәсә]]'') оештырыла. Мәдрәсәгә беренче еллардан ук шәкертләр күп йөри, алар өчен сәүдәгәр Салих Мостафин [[1799 ел]]да хәзерге [[Борнай мәчете]] урынында (''[[Әхтәмов урамы (Казан)|Әхтәмов]] урамы, 7'') агачтан аерым мәчет төзеп бирә.
Мәдрәсәдә укыту эшендә кадими ысуллар кулланылса да, заманына күрә яхшы белем биргәннәр.
{{цитата|автор=[[Җамал Вәлиди]]|Касыймия мәдрәсәсе реформаларга кадәрге мәдрәсәләр арасында иң беренче урын алып торды, анда иң күренекле мөдәррисләр генә хезмәт итте}}
{{цитата|автор=[[Шиһабетдин Мәрҗани]]|Беренчедән, мәхәлләдә мәдрәсәне тоту өчен беркайчан да акчасын кызганмаган бай сәүдәгәр гаиләләре күп булды, икенчедән, мәхәллә халкы мәчеткә [[имам]] итеп, димәк, мәдрәсәгә мөдәррис итеп тә, гыйлем ияләрен җентекләп сайлап ала белде}}
[[Шиһабетдин Мәрҗани|Ш. Мәрҗани]] химаяче юмарт сәүдәгәрләрдән бигрәк тә [[Әхмәтҗан Рәхмәтуллин|Әхмәтҗан Фазлулла улы Рәхмәтуллинны]] (''[[1832 ел|1832]]-[[1910 ел|1910]]'') билгеләп үтә. Ул мәдрәсәнең ике катлы кирпеч бинасын төзетүне башлап йөри, бина төзелеп беткәч, сыйныф бүлмәләрен җиһазлауны, шәкертләргә яхшы тулай торак, ашханә, кер юу урыны һ.б. көнкүреш биналары булдыруны да кайгырта. [[1880 ел]]да Ә.Ф. Рәхмәтуллин янгыннан зыян күргән [[Мәрҗани мәдрәсәсе]]н торгызуда Ш. Мәрҗанигә зур ярдәм күрсәтә.
[[Шиһабетдин Мәрҗани]] мөгаллимнәрдән бигрәк тә [[1830 ел|1830]]-[[1875 ел]]ларда [[мәдрәсә]]дә хезмәт иткән 3 [[имам]]ны аерып күрсәтә, болар — аталы-уллы Исхак һәм Сәлахетдин Сәгыйтовлар, Мөхәммәткәрим Мөхәммәтрәхимов. Шул ук вакытта Ш. Мәрҗани Мөхәммәткәрим Мөхәммәтрәхимовның да, [[Галимҗан Баруди]]ның мөгаллиме булган Сәлахетдин Сәгыйтовның да укыту алымнарын тәнкыйтьли. [[Шәригать]] белгече — рухани буласы килгән шәкертләргә «Касыймия» мәдрәсәсеннән дә әйбәтрәк уку йорты булмый. [[Бохара]] [[ислам]] мәктәбен тәмамлаган, өйләрендә зур-зур [[китапханә]]ләр туплаган, югары гыйлемле [[мөдәррис]]ләр, мөгаллимнәр [[Россия империясе]]нең төрле тарафларыннан күп санлы шәкертләр җыя торган була. [[1875 ел]]да мәдрәсәдә 300 дән артык шәкерт укыган. [[1875 ел]]да Сәлахетдин Сәгыйтов вафат булгач, мәхәллә халкы аның урынына Бохарада яшәүче энесе Әхмәтшаны сайларга уйлый. Ләкин «Касыймия» мәдрәсәсенең [[рус теле]]нә өйрәтүче сыйныфлары булмауга ризасызлык белдереп килгән [[Казан]] уку округы попечителе Шестаков бу кандидатурага каршы төшә, эчке эшләр министрлыгына махсус хат яза. [[Казан губернасы|Казан губерна]] идарәсе тыкшынуы белән, [[1876 ел]]ның [[октябрь|октябрендә]] [[имам|имам-хатыйб]] һәм [[мөдәррис]] итеп [[Казан губернасы]] (''хәзерге'' [[Әтнә районы]]) [[Олы Мәңгәр|Мәңгәр]] авылының олы яшьтәге [[мулла]]сы Таҗетдин Бәширов (''[[1813 ел|1813]]-[[1879 ел|1879]]'') сайлана. Нәкъ [[1876 ел|шул]] елны хакимият [[Апанай мәчете]] мәдрәсәсендә [[рус теле]]нә өйрәтелүче сыйныф ачуга ирешә. 3 елдан Т. Бәширов вафат булгач, хакимият тәкъдиме белән [[имам]] итеп [[Казан өязе]] (''хәзерге'' [[Биектау районы]]) [[Чишмә]] (?) авылының бик сак мулласы Габделгалләм Салихов (''[[1832 ел|1832]]-[[1899 ел|1899]]'') чакырыла. Ләкин Габделгалләм муллага, бигрәк тә аның [[Апанай мәчете|2нче мәчетнең]] соңгы мулласы булган улы Мөхәммәдкасыйм Салиховка [[Шиһабетдин Мәрҗани]] вафатыннан соң [[Казан]] [[ислам|мөселман]] җәмгыятенең танылган җитәкчесе булып калган [[Галимҗан Баруди]]ның йогынтысы зур була. Мәдрәсә дә сизелерлек үзгәрешләр кичерә. Укытыла торган фәннәрнең саны арта, дөньяви фәннәр махсус [[дин]]и фәннәрне кысрыклый; мәдрәсәнең үз шәкертләре арасыннан үсеп чыккан мөгаллимнәр укыта башлый.
[[Гарәп теле]]ннән [[Әхмәтһади Максуди]] (''[[1868 ел|1868]]-[[1941 ел|1941]]'') укыта. Ул сигез ел шул мәдрәсәдә укый, укып бетергәч, [[1890 ел|1890]]—[[1892 ел]]ларда шунда ук мөгаллимлек итә. Мәдрәсәләрдәге укыту системасын үзгәртү кирәклеген иртә аңлаган яшь мөгаллим [[1892 ел]]да татар мәгарифендә чын мәгьнәсендә [[инкыйлаб]] ясаган, ягьни [[татар әлифбасы]]на 6 хәреф кертеп, һәм «''Имляда ишетелгәнчә язу тиешле''» дигән кагыйдәсеннән файдаланып, үзенең «Мөгаллим әүвәл» [[әлифба]]сын бастырып чыгара. Әлеге дәреслек [[1918 ел]]га кадәр барлыгы 32 басма кичерә, [[татар]] балалары өчен генә түгел, ә [[Казакълар|казакь]], [[башкорт]], [[кыргыз]], [[үзбәк]] балаларының да уку китабы булуы белән уникаль күренешкә әйләнә<ref>{{Citation |title=Сөмбел Гаффарова блогында «Әхмәтһади Максуди (1868-1941)» мәкаләсе |url=http://sombel.ru/fenni-mekaleler-feride-gaffarova/hadi-maksudi-593 |access-date=2017-08-04 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305084605/http://sombel.ru/fenni-mekaleler-feride-gaffarova/hadi-maksudi-593 |dead-url=yes }}</ref>. Соңрак ул билгеле методист-педагог, журналист була, [[татарлар]] арасында популяр булган [[Йолдыз (газета)|«Йолдыз»]] газетасын чыгара.
Әлеге [[мәдрәсә]]не тәмамлагач, [[1909 ел]]дан [[Әхмәтзәки Вәлиди]] (''[[1890 ел|1890]]-[[1970 ел|1970]]''), мәдрәсә тарихында беренче тапкыр, [[төркиләр]] тарихын, төрек һәм гарәп әдәбиятларын укыта, шушы уку йортында ул үзенең халыкара танылу алган [[төрки телләр]] белгече карьерасын башлый.
[[1911 ел|1911]]-[[1916 ел]]ларда рус сыйныфларында [[рус теле]] һәм [[математика]]дан драматург [[Гафур Коләхмәтов]] (''[[1881 ел|1881]]-[[1918 ел|1918]]'') укыта.
Мәдрәсәдә: булачак галим-дин белгече [[Муса Бигиев]] (''[[1873 ел|1873]]-[[1949 ел|1949]]''), II һәм III [[Дәүләт Думасы]] депутаты [[Садри Максуди]] (''[[1875 ел|1875]]-[[1945 ел|1945]]''), күренекле татар язучысы [[Гаяз Исхакый]] (''[[1878 ел|1878]]-[[1954 ел|1954]]'') укый. Шәкертләр арасында булачак язучылар [[Заһир Бигиев]] (''[[1870 ел|1870]]-[[1902 ел|1902]]''), [[Галиәсгар Камал]] (''[[1879 ел|1879]]-[[1933 ел|1933]]''), [[Мөхәммәт Гали]] (''[[1893 ел|1893]]-[[1952 ел|1952]]''), [[Афзал Шамов]] (''[[1901 ел|1901]]-[[1990 ел|1990]]''), җырчы [[Камил Мотыйгый]] (''Төхбәтуллин, [[1883 ел|1883]]-[[1941 ел|1941]]''), педагог [[Нургали Надиев]] (''[[1882 ел|1882]]-[[1940 ел|1940]]'') һ. б. булган.
[[РСФСР]] {{comment|ХКШның|Халык Комиссарлары Шурасы}} «Чиркәүне дәүләттән, мәктәпне чиркәүдән аеру турында» декреты (20.01.1918) буенча «Касыймия» мәдрәсәсе [[1918 ел]]да<ref>[http://constitution.garant.ru/history/act1600-1918/5325/ РФ Конституциясе сайты]</ref>, [[Апанай мәчете]] ТатҮБК Президиумының [[1930 ел]]ның [[6 февраль|6 феврален]]дәге карары нигезендә ябыла.
== Бина ==
Беренче чорда мәдрәсә [[Апанай мәчете]]ндә урнашкан була. [[1877 ел]]да Казанның Сул яр Кабан (Комсомол, ''хәзерге'' [[Мәрҗани урамы (Казан)|Мәрҗани]]) урамында сәүдәгәр И.Г. Юнысов акчасына архитектор Петр Иван улы Романов төзегән махсус бинага күченә.
== Шәхесләр ==
=== Директорлар ===
* [[???? ел|????]]-[[???? ел|????]] —
=== Укытучылар ===
{{seealso|Төркем:Касыймия мәдрәсәсе укытучылары}}
[[Файл:Hadi Maksudi.jpg|150px|thumb|right|[[Әхмәтһади Максуди]] (''[[1868 ел|1868]]-[[1941 ел|1941]]''), ''[[гарәп теле]] укытучысы'']]
[[Файл:Әхмәтзәки Вәлиди.jpg|150px|thumb|right|[[Әхмәтзәки Вәлиди]] (''[[1890 ел|1890]]-[[1970 ел|1970]]''), ''[[төрки халыклар|төркиләр]] тарихы укытучысы'']]
[[Файл:Коләхмәтов.jpg|150px|thumb|right|[[Гафур Коләхмәтов]] (''[[1881 ел|1881]]-[[1918 ел|1918]]''), ''[[рус теле]] укытучысы'']]
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q39942654. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p108/Q39942654/p580:башлау,p108/Q39942654/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! башлау
! тәмамлау
! Исем
! туу датасы
! туу урыны
! әлма-матер
! һөнәр төре
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
|}
{{Wikidata list end}}
=== Тәмамлаучылар ===
{{seealso|Төркем:Касыймия мәдрәсәсен тәмамлаучылар}}
[[Файл:Заһир Бигиев.gif |150px|thumb|right| [[Заһир Бигиев]] (''[[1870 ел|1870]]-[[1902 ел|1902]]''), ''язуы'']]
[[Файл:М Бигеев 1910.jpg |150px|thumb|right|[[Муса Бигиев]]<br/> (''[[1873 ел|1873]]-[[1949 ел|1949]]''), ''дин галиме'']]
[[Файл:Sadretdin Maksudov.jpeg |150px|thumb|right|[[Садри Максуди]] (''[[1878 ел|1878]]-[[1957 ел|1957]]''), ''сәясәтче'']]
[[Файл:Гаяз_Исхакый.jpeg |150px|thumb|right| [[Гаяз Исхакый]] (''[[1878 ел|1878]]-[[1954 ел|1954]]''), ''язучы'']]
[[Файл:Галиәсгар Камал.jpg |150px|thumb|right|[[Галиәсгар Камал]] (''[[1879 ел|1879]]-[[1933 ел|1933]]''), ''драматург'']]
[[Файл:Шамов.gif |150px|thumb|right|[[Афзал Шамов]] (''[[1901 ел|1901]]-[[1990 ел|1990]]''), ''язучы'']]
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q39942654. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p69/Q39942654/p580:башлау,p69/Q39942654/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p373,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! башлау
! тәмамлау
! Исем
! туу датасы
! туу урыны
! һөнәр төре
! эш урыны
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
|-
|
|
| ''[[:d:Q48954552|Хәйретдин Агиев]]''
| data-sort-value="1827" | 1827
|
| [[укытучы]]
| ''[[:d:Q4061516|Александр хәрби укуханәсе]]''
|
| data-sort-value="1913" | 1913-02-24
|-
|
|
| [[Габдрахман Ильяси]]
| data-sort-value="1856" | 1856
| [[Казан]]
| [[язучы]]
|
|
| data-sort-value="1895" | 1895
|-
|
|
| [[Салихҗан Галиев|Салихҗан Баруди]]
| data-sort-value="1862" | 1862-07-04
| [[Казан]]
|
|
|
| data-sort-value="1932" | 1932
|-
|
|
| [[Әхмәтһади Максуди]]
| data-sort-value="1868" | 1868-09-28
| [[Ташсу]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''
|
| [[:commons:Category:Ahmedhadi Maksudi|Ahmedhadi Maksudi]]
| data-sort-value="1941" | 1941-06-28
|-
|
|
| [[Муса Бигиев]]
| data-sort-value="1874" | 1874-09-24
| [[Кикино|Кикин]]
| ''[[:d:Q189459|голәмә]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
| [[Хөсәения мәдрәсәсе]]<br/>[[Өлфәт (гәҗит)|Өлфәт]]<br/>[[Санкт-Петербург җәмигъ мәчете|Санкт-Петербург шәһәренең җәмигъ мәчете]]<br/>[[Әл-Мөнбәр (газета)|«Әл-Мөнбәр» газетасы]]
| [[:commons:Category:Musa Bigiev|Musa Bigiev]]
| data-sort-value="1949" | 1949-10-28
|-
| 1893
| 1897
| [[Гаяз Исхакый]]
| data-sort-value="1878" | 1878-02-10
| [[Яуширмә]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q487596|драматург]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
| ''[[:d:Q132349148|Әмирхания мәдрәсәсе]]''<br/>[[Хөсәения мәдрәсәсе]]<br/>[[Таң йолдызы (газета, Казан)|Таң йолдызы]]<br/>[[Ил (гәҗит)|Ил]]<br/>[[Маяк (гәҗит, Петропавел)|Маяк]]
| [[:commons:Category:Ayaz İshaki|Ayaz İshaki]]
| data-sort-value="1954" | 1954-07-22
|-
|
|
| [[Садри Максуди]]
| data-sort-value="1878" | 1878-07-23
| [[Ташсу]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1209498|шагыйрь-адвокат]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[хокук белгече]]
| ''[[:d:Q4765985|Әнкара үнивирсититенең юридик факультеты]]''<br/>[[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''
| [[:commons:Category:Sadri Maksudi Arsal|Sadri Maksudi Arsal]]
| data-sort-value="1957" | 1957-02-20
|-
|
|
| [[Галиәсгар Камал]]
| data-sort-value="1879" | 1879-01-06
| [[Казан]]
| [[Драматурглар|драматург]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
| [[:commons:Category:Galiasgar Kamal|Galiasgar Kamal]]
| data-sort-value="1933" | 1933-06-16
|-
|
|
| [[Нәҗип Думави]]
| data-sort-value="1883" | 1883-05-19
| [[Яңа Дума]]
| [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[укытучы]]<br/>[[мулла]]
| [[Иж-Бубый мәдрәсәсе]]
|
| data-sort-value="1933" | 1933-05-05
|-
|
|
| [[Хәлил Насретдинов]]
| data-sort-value="1890" | 1890
| [[Бәрәңге (бистә, Мари Иле)|Бәрәңге]]
| [[имам]]
|
|
| data-sort-value="1964" | 1964-07-31
|}
{{Wikidata list end}}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Чыганаклар ==
# [http://www.millattashlar.ru/index.php/%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%8D%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8C Татарский энциклопедический словарь]. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0
== Әдәбият ==
# Казань в памятниках истории и культуры. К.: ТКН, 1982.
# ''Радик Салихов, [[Рамил Хәйретдинов|Рамиль Хайрутдинов]].'' Республика Татарстан: памятники истории и культуры татарского народа (конец XVIII – начало XIX веков). К.: Фест, 1995. ISBN 5-900866-01-7
# ''Салихов Р. Р. Хайрутдинов Р.Р.'' Исторические мечети Казани. К.: ТКН, 2005.
# ''[[Зөфәр Рәмиев]]''. Татар әдипләре, мәгърифәтчеләре. К.: ТКН, 2005.
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
* [http://rustik68.narod.ru/kazan/kazan-mesqi.html Казан мәчетләре Рөстәм Ахунов сайтында (''rustik68.narod.ru'')]
* [http://ri.tatarstan.ru/meropriyatiya.htm Рәсми Татарстан сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170102052944/http://ri.tatarstan.ru/meropriyatiya.htm |date=2017-01-02 }}
* [http://www.temakazan.ru/news/society/item/5382/ Историческому зданию медресе угрожает снос? Интернет-сайт «Тема Казань», 14.09.2012]{{Deadlink|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://kazved.ru/article/18063.aspx Он построил лучшие медресе в городе. «[[Казанские ведомости (гәҗит)|Казанские ведомости]]», 04.12.2007]
== Моны да карагыз ==
{{Казан мәдрәсәләре}}
[[Төркем:Әлифба буенча мәдрәсәләр]]
[[Төркем:Казан мәдрәсәләре]]
[[Төркем:1772 елда нигезләнгән уку йортлары]]
[[Төркем:1918 елда ябылган уку йортлары]]
alen966dv4rp32u0f2f916wweaau8ey
Төркем:Үзәк сәхнә теле һәм драма сәнгате мәктәбен тәмамлаучылар
14
204898
5987633
2268978
2026-07-28T17:21:34Z
Әмир
15082
төркемдә үзгәртү
5987633
wikitext
text/x-wiki
[[Төркем:Лондон югары уку йортларын тәмамлаучылар]]
fpnz9qeyufpr0v8nxakxrd35lcpdim5
Россия Федерациясенең фән һәм югары белем министрлыгы
0
206048
5987619
5975533
2026-07-28T16:24:03Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987619
wikitext
text/x-wiki
{{ҮК}}
'''Россия Федерациясенең фән һәм югары белем министрлыгы''' ({{lang-ru|Министерство науки и высшего образования Российской Федерации}})— [[Россия Хөкүмәте]]нең, башкарма федераль влачының фән һәм югары белем буенча дәүләт органы.
2018 елның 15 маенда «О структуре федеральных органов исполнительной власти» Россия Президенты Указы буенча төзелде.
== Буйсынган оешмалар ==
{{notice|Түбәндәге төзмә кешеләр һәм роботлар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P749 wd:Q53579434}
|section=
|sort=p571
|columns=p571:нигезләнү,p18,label:Исем,p131:урнашуы}}
{| class='wikitable sortable'
! нигезләнү
! рәсем
! Исем
! урнашуы
|-
| data-sort-value="1727" | 1727<br/>1923
| [[Файл:Издательский комплекс "Наука".jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q248326|"Наука" нәшрияты]]''
|
|-
| data-sort-value="1755" | 1755-01-12
| [[Файл:МГУ, вид с воздуха.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[Мәскәү]]<br/>[[Көнбатыш административ округ (Мәскәү)|Көнбатыш административ округ]]<br/>''[[:d:Q2359096|Раменки]]''<br/>''[[:d:Q4258282|Leninskie Gory]]''
|-
| data-sort-value="1773" | 1773-11-01
| [[Файл:Spb Vasilievsky Island Mining College asv2019-09 img3.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]]
| [[Василий утравы районы]]<br/>''[[:d:Q4032432|Municipal Okrug #7]]''<br/>[[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1779" | 1779-05-27
| [[Файл:Старый миигаик.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты]]
| [[Мәскәү]]<br/>[[Үзәк административ округ (Мәскәү)|Үзәк административ округ]]<br/>''[[:d:Q1669860|Басманный районы]]''
|-
| data-sort-value="1797" | 1797
| [[Файл:Historic Centre of Saint Petersburg and Related Groups of Monuments-110858.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q24935583|Д. О. Отт исемендәге акушерлык, гинекология һәм репродуктология фәнни-тикшеренү институты]]''
| [[Василий утравы районы]]
|-
| data-sort-value="1803" | 1803-05-22
| [[Файл:СПбГЛТУ - главное здание.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты|Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты]]
| [[Выборг районы (Санкт-Петербург)|Выборг районы]]<br/>[[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1804" | 1804-11-05
| [[Файл:Kazan State University from the 2 Korpus.jpg|center|128px]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Казан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]<br/>[[Татарстан]]
|-
| data-sort-value="1804" | 1804
| [[Файл:Moscow State Linguistic University at Ostozhenka (2013) by shakko 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]''
| ''[[:d:Q862100|Хамовники]]''
|-
| data-sort-value="1818" | 1818
| [[Файл:Spb 06-2012 Palace Embankment various 06.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1825" | 1825
| [[Файл:Здание МГХПА.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q2360835|Сергей Григорьевич Строганов исемендәге Россия дәүләт сәнгать-сәнәгать университеты]]''
| ''[[:d:Q2704327|Сокол]]''
|-
| data-sort-value="1828" | 1828
| [[Файл:State Institute of Technology SPB (img1).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1830" | 1830-07-13
| [[Файл:Слободской дворец 003.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1832" | 1832-05-09
| [[Файл:DSC02490 2006 Санкт-Петербург, 2-я Красноармейская улица, 4, Учебный корпус Института гражданских инженеров им. императора Николая I.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Адмираллык районы|Санкт-Петербургның Адмираллык районы]]
|-
| data-sort-value="1839" | 1839-08-07
| [[Файл:Pulkovo Observatory5.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q845924|Пулково обсерваториясе]]''
| [[Мәскәү районы (Санкт-Петербург)]]
|-
| data-sort-value="1845" | 1845
|
| ''[[:d:Q4127519|Бөтенроссия җимешле культуралары селекциясе фәнни-тикшеренү институты]]''
| [[Орёл]]
|-
| data-sort-value="1864" | 1864<br/>1865
| [[Файл:Главный корпус Московского политехнического университета.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4304083|Мәскәү политехника университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1870" | 1870
| [[Файл:Tver university.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4453265|Тверь дәүләт университеты]]''
| [[Тверь]]
|-
| data-sort-value="1872" | 1872
| [[Файл:МПГУ 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1876" | 1876
| [[Файл:Belgorod State University in september.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2010483|Белгород дәүләт университеты]]''
| [[Белгород]]
|-
| data-sort-value="1876" | 1876-01-09
| [[Файл:Art and Industry Academy SPB 02.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2652597|А. Л. Штиглиц исемендәге Санкт-Петербург дәүләт сәнәгый һәм сәнгати дизайн академиясе]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1878" | 1878
| [[Файл:Главный корпус ТГУ.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''
| [[Тум|Томск]]
|-
| data-sort-value="1880" | 1880
|
| ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1886" | 1886-06-03
| [[Файл:Electrotechnical University SPB 01.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]]
| [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Петроград районы|Санкт-Петербургның Петроград районы]]<br/>''[[:d:Q4068270|Аптекарский утравы муниципаль округы]]''
|-
| data-sort-value="1890" | 1890
| [[Файл:Здание Химической лаборатории, фонтан и памятники ученым.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201853|Эксперименталь медицина институты]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1890" | 1890-06-14
| [[Файл:Kazan-khti-main.jpg|center|128px]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value="1894" | 1894-10-27
| [[Файл:St. Petersburg, ministry of government properties.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2466783|"Н.И. Вавилов исемендәге Бөтенроссия үсемлек генетик ресурслары институты" федераль тикшеренү үзәге]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1896" | 1896
| [[Файл:Ленина-30-DSN57425.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]''
| [[Тум|Томск]]
|-
| data-sort-value="1899" | 1899
| [[Файл:Far Eastern Federal University 2.JPG|center|128px]]
| [[Ерак Көнчыгыш федераль университеты]]
| [[Диңгез буе крае]]<br/>''[[:d:Q4112963|Владивосток шәһәр округы]]''<br/>''[[:d:Q15189883|Русский бистәсе]]''
|-
| data-sort-value="1899" | 1899
| [[Файл:Политехнический институт. Главное здание01.jpg|center|128px]]
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]
| [[Калинин районы (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербургның Калинин районы]]<br/>''[[:d:Q4059198|Академическое муниципаль округы]]''<br/>[[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1905" | 1905
| [[Файл:Spb Vasilievsky Island Pushkin House asv2019-09 img10.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1024181|Пушкин йорты]]''
| [[Василий утравы районы]]
|-
| data-sort-value="1907" | 1907
| [[Файл:Панорама-НПИ-Главный.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]''
| [[Новочеркасск]]
|-
| data-sort-value="1907" | 1907
| [[Файл:Third housing of Plekhanov University of Economics in Moscow, front view.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1908" | 1908
| [[Файл:Yaroslavl Respublikanskaya October 001.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4538869|К. Д. Ушинский исемендәге Ярославль дәүләт педагогия университеты]]''
| [[Ярославль]]
|-
| data-sort-value="1908" | 1908
|
| ''[[:d:Q52847860|М. Г. Сафронов исемендәге Якутск авыл хуҗалыгы фәнни-тикшеренү институты]]''
| [[Якутск]]
|-
| data-sort-value="1909" | 1909
| [[Файл:Univer saratov.JPG|center|128px]]
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
| [[Сарытау]]<br/>[[Сарытауның Киров районы]]<br/>[[Сарытау өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1909" | 1909
| [[Файл:Bashkir State University (Ufa).jpg|center|128px]]
| [[Башкорт дәүләт университеты]]
| [[Уфа]]
|-
| data-sort-value="1911" | 1911
| [[Файл:NN 28-08-2021 04.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4318650|Минин үнивиристите]]''
| [[Түбән Новгород]]
|-
| data-sort-value="1911" | 1911-10-16<br/>1911
| [[Файл:Samara state university of social sciences and education.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4366448|Самар дәүләт социаль-педагогика университеты]]''
| [[Самар]]
|-
| data-sort-value="1913" | 1913-09-15
| [[Файл:Buildings in Saratov (July 2025) - 0 10.jpg|center|128px]]
| [[Николай Иванович Вавилов исемендәге Сарытау дәүләт генетика, биотехнология һәм инженерия университеты]]
| [[Сарытау]]<br/>[[Сарытауның Фрунзе районы]]<br/>[[Сарытау өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1914" | 1914
| [[Файл:Главный корпус .jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4406402|Самар дәүләт техника университеты]]''
| [[Самар]]
|-
| data-sort-value="1915" | 1915
| [[Файл:Rostov-on-Don, Southern Federal University, Russia.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2065921|Көньяк федераль университеты]]''
| [[Ростов-на-Дону]]
|-
| data-sort-value="1915" | 1915
| [[Файл:Institute of Volcanology and Seismology FEB RAS logo.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2656051|РФА ЕКБ Вулканология һәм сейсмология институты]]''
| [[Петропавловск-Камчатский]]
|-
| data-sort-value="1915" | 1915
| [[Файл:RGU Ryazan.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4402655|С.А. Есенин исемендәге Рязань дәүләт университеты]]''
| [[Рязань]]
|-
| data-sort-value="1916" | 1916
| [[Файл:Lobachevsky University. Faculty of Philology 03.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]''
| [[Түбән Новгород]]
|-
| data-sort-value="1916" | 1916
| [[Файл:Пермский государственный университет. Корпус №5.jpg|center|128px]]
| [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]
| ''[[:d:Q4160819|Дзержинский районы]]''<br/>[[Пермь]]<br/>[[Пермь крае]]
|-
| data-sort-value="1917" | 1917
| [[Файл:Улица Ярагского, 57.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4153934|Дагъстан дәүләт педагогика университеты]]''
| [[Махачкала]]
|-
| data-sort-value="1917" | 1917
| [[Файл:Институт биологии развития им. Н. К. Кольцова РАН..jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201427|Koltzov Institute of Developmental Biology]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1917" | 1917
| [[Файл:Nizhny Novgorod Technical University 1st building.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4318652|Нижгар ил яраклама үнивирситите]]''
| [[Түбән Новгород]]
|-
| data-sort-value="1918" | 1918
| [[Файл:Ioffe Institut main building.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q32637|Россия фәннәр академиясенең Абрам Фёдорович Иоффе исемендәге Физика-техника институты]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1918" | 1918-10-27
| [[Файл:Buildings in Irkutsk (September 2025) - 0 16.jpg|center|128px]]
| [[Иркутск дәүләт университеты]]
| [[Иркутск]]<br/>''[[:d:Q4376063|Уң яр округы]]''<br/>''[[:d:Q27551718|Иркутск шәһәр округы]]''
|-
| data-sort-value="1918" | 1918-05-18<br/>1802-04-21
| [[Файл:ВГУ 2006.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q1807470|Воронеж дәүләт университеты]]''
| [[Воронеж]]
|-
| data-sort-value="1918" | 1918
| [[Файл:Ivanovo ISUCT.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4196666|Иваново дәүләт химия-технология университеты]]''
| [[Иваново]]
|-
| data-sort-value="1918" | 1918<br/>1974-01-28
| [[Файл:Ивановский государственный университет.jpg|center|128px]]
| [[Иваново дәүләт университеты]]
| [[Иваново өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q27547037|Иваново шәһәр округы]]''<br/>[[Иваново]]<br/>''[[:d:Q4333152|Октябрьский районы]]''
|-
| data-sort-value="1918" | 1918
| [[Файл:2023. Краснодар DSC 0351.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4243515|Кубан дәүләт технология университеты]]''
| [[Краснодар]]
|-
| data-sort-value="1918" | 1918
| [[Файл:Korpus b.jpg|center|128px]]
| [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]]
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1918" | 1918
| [[Файл:Smolensk State University.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4424975|Смоленск дәүләт университеты]]''
| [[Смоленск]]
|-
| data-sort-value="1918" | 1918
| [[Файл:Ул.Интернациональная,33, ТГУ им.Г.Р.Державина, 17.10.2011 - panoramio.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4450873|Гаврила Романович Державин исемендәге Тамбов дәүләт университеты]]''
| [[Тамбов]]
|-
| data-sort-value="1919" | 1919
| [[Файл:Management university.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q1131600|Дәүләт идарә университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1919" | 1919
|
| ''[[:d:Q4201410|РФА археология институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1919" | 1919-06-23<br/>1931
| [[Файл:Главный корпус ОГУ (Орёл, Комсомольская, 95) (2).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q7101513|Иван Сергеевич Тургенев исемендәге Орёл дәүләт университеты]]''
| [[Орёл]]
|-
| data-sort-value="1919" | 1919
|
| ''[[:d:Q30282203|И. И. Мечников исемендәге Вакциналар һәм сүлләр фәнни тикшеренү институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1920" | 1920
| [[Файл:Ural State Technical University (August 2022) - 1.jpg|center|128px]]
| [[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]]
| [[Екатеринбург]]<br/>[[Екатеринбурның Киров районы|Киров районы]]<br/>[[Свердловск өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1920" | 1920
| [[Файл:Grozny Oil University.jpg|center|128px]]
| [[Грозный дәүләт нефть техника университеты|Академик М.Д. Миллионщиков исемендәге Грозный дәүләт нефть техник университеты]]
| [[Грозный]]<br/>''[[:d:Q4258359|Әхмәт районы]]''<br/>''[[:d:Q4144847|Грозный шәһәр округы]]''<br/>[[Чечня]]
|-
| data-sort-value="1920" | 1920-09-19
| [[Файл:Кубанский государственный университет (IMG 3253).jpg|center|128px]]
| [[Кубан дәүләт университеты]]
| [[Краснодар]]<br/>''[[:d:Q4214245|Карасунский округы]]''<br/>''[[:d:Q4307501|Краснодар шәһәр округы]]''<br/>[[Краснодар крае]]
|-
| data-sort-value="1920" | 1920-08-21
| [[Файл:Vladikavkaz Universitet.jpg|center|128px]]
| [[К. Л. Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты|Коста Леванович Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты]]
| [[Владикавказ]]<br/>''[[:d:Q19909744|Иристон районы]]''<br/>''[[:d:Q28589810|Владикавказ шәһәр округы]]''<br/>[[Төньяк Осетия]]
|-
| data-sort-value="1921" | 1921-11-22
| [[Файл:Mgsu.kampus.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү дәүләт төзелеш университеты]]
| [[Мәскәү]]<br/>[[Төньяк-Көнчыгыш административ округ (Мәскәү)|Төньяк-Көнчыгыш административ округ]]<br/>''[[:d:Q2367611|Ярославский районы]]''
|-
| data-sort-value="1922" | 1922
| [[Файл:Tvstu-winter-2024.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4453264|Тверь дәүләт техник университеты]]''
| [[Тверь]]
|-
| data-sort-value="1925" | 1925-12-05
| [[Файл:Лаборатория в Колтушах.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201793|И. П. Павлов ис. РФА Физиология институты]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1925" | 1925
|
| ''[[:d:Q30263241|Бөтенроссия радиология һәм экология фәнни тикшеренү институты]]''
| [[Обнинск]]
|-
| data-sort-value="1927" | 1927
| [[Файл:2016-Moscow-soil.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2645793|Dokuchaev Soil Science Institute]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1929" | 1929
| [[Файл:Старый корпус БГТУ Брянск.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4097537|Брянск дәүләт техник университеты]]''
| [[Брянск]]
|-
| data-sort-value="1929" | 1929
| [[Файл:Institute of Philosophy, Russian Academy of Sciences.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201801|РФА Фәлсәфә институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1929" | 1929
| [[Файл:Новосибирский государственный университет экономики и управления "НИНХ".jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4325464|Новосибирск дәүләт икътисад һәм идарә университеты]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1929" | 1929<br/>1948-05-15
| [[Файл:Обелиск в Севастополе.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q12130131|Диңгез гидрофизикасы институты]]''
| [[Акъяр]]
|-
| data-sort-value="1929" | 1929
| [[Файл:Главное здание ФГБНУ ФНЦ ВИЖ им. Л.К. Эрнста.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q18404991|Федераль хайван үрчетү фәнни үзәге – Академик Л. К. Эрнст исемендәге Бөтенроссия хайван үрчетү институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Институт востоковедения Российской академии наук.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Lefortovo mei.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Из академии в универсиетет.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q605825|Г. Ф. Морозов исемендәге Воронеж дәүләт урман техник университеты]]''
| [[Воронеж]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Новосибирский государственный архитектурно-строительный университет 02.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1296887|Новосибирск дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930-02-26
| [[Файл:НИ ИрГТУ (ИрНИТУ).jpg|center|128px]]
| [[Иркутск илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| [[Иркутск өлкәсе]]<br/>[[Иркутск]]<br/>''[[:d:Q4410160|Свердловский округы]]''
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Tula State University (building 1).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]''
| [[Тула]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930-08-29
| [[Файл:MAI-moscow.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Moscow paleontologia.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q1975612|А. А. Борисяк исемендәге РФА Палеонтология институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930-05-13
| [[Файл:Zelyonaya street 1, Kazan (2017-10-22) 01.jpg|center|128px]]
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| [[Казан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]<br/>[[Татарстан]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930-06-10
| [[Файл:Здание чувашского государственного педагогического института им И.Я. Яковлева.JPG|center|128px]]
| [[И. Я. Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты|Иван Яковлевич Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты]]
| [[Чабаксар]]<br/>[[Чабаксарның Ленин районы]]<br/>''[[:d:Q28589804|Чабаксар шәһәр округы]]''<br/>[[Чуашстан]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Bgpu main building.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4087768|Благовещенск дәүләт педагогика университеты]]''
| [[Благовещенск]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Dom bankov i promishlennosty.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4097524|Брянск дәүләт инженер-техник университеты]]''
| [[Брянск]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Брянский государственный университет.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4097540|Академик И. Г. Петровский исемендәге Брянск дәүләт университеты]]''
| [[Брянск]]<br/>[[Яңа Зыбков]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Volgograd State Technical University 001.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4122969|Волгоград дәүләт техник университеты]]''
| [[Волгоград]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Воронежская государственная технологическая академия - panoramio.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4125415|Воронеж дәүләт инженер технологияләр университеты]]''
| [[Воронеж]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:VIZRbuilding1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4127509|Бөтенсоюз үсемлекләрне саклау фәнни тикшеренү институты]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Don state technical university.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4166431|Дон дәүләт техник университеты]]''
| [[Ростов-на-Дону]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:ИГЭУ им. В.И. Ленина.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4196665|Иваново дәүләт энергетика университеты]]''
| [[Иваново]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:КНЦ РАН.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4228949|Kola Science Centre RAS]]''
| [[Апатиты]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930-12-13
| [[Файл:Madi front.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4304031|Мәскәү дәүләт автомобил-юл техника университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
|
| ''[[:d:Q4304094|«Станкин» Мәскәү дәүләт технология университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Moscow, Sadovnicheskaya 33, main entrance (2).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4304097|Алексей Николаевич Косыгин исемендәге Россия дәүләт университеты (Технологияләр. Дизайн. Сәнгать)]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930-05-14
| [[Файл:МГУПП.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4304100|Россия биотехнология университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
|
| ''[[:d:Q4314504|Туклану фәнни-тикшеренү институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Nizhny Novgorod Ilyinskaya Street 07-2019 13.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4318648|Нижгар ил корымчылык-төзү үнивирситите]]''
| [[Түбән Новгород]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930-04-17
| [[Файл:Российский государственный геологоразведочный университет имени Серго Орджоникидзе.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930-07-23
| [[Файл:0653Aa1. Полярная академия.jpg|center|128px]]
| [[Россия дәүләт гидрометеорология университеты]]
| [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Фрунзе районы (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербургның Фрунзе районы]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:SMTU.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4407693|Санкт-Петербург дәүләт диңгез техник университеты]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930-04-26
| [[Файл:SPbSUITD.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4407701|Санкт-Петербург дәүләт технология һәм дизайн университеты]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930-10-06<br/>1930
| [[Файл:Саратовский политехнический универ 1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4408464|Сарытау дәүләт техник университеты]]''
| [[Сарытау]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930-08-20
| [[Файл:На крыше вид на СИБАДИ 2 (33949794960).jpg|center|128px]]
| [[Себер дәүләт автомобиль-юл университеты|Себер дәүләт автомобиль юллары университеты]]
| [[Омск өлкәсе]]<br/>[[Омск]]<br/>[[Совет административ округы (Омск)|Совет административ округы]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:СибГИУ.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4418285|Себер дәүләт сәнәгый университеты]]''
| [[Новокузнецк]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Siberian State Technological University, Krasnoyarsk, pic 2.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4418288|Себер дәүләт технологик университеты]]''
| [[Красноярск]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Уральский лесотехнический университет.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4476752|Урал дәүләт урман техник университеты]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930-08-11
| [[Файл:Байкальский государственный университет.jpg|center|128px]]
| [[Байкал дәүләт университеты]]
| [[Иркутск]]<br/>''[[:d:Q4376063|Уң яр округы]]''<br/>''[[:d:Q27551718|Иркутск шәһәр округы]]''<br/>[[Иркутск өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Файл:Republic Street 9, Tyumen (2026-05-02).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q13419624|Төмән дәүләт университеты]]''
| [[Төмән өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
|
| ''[[:d:Q30263709|Россия авыл хуҗалыгы фәннәре академиясенең Бөтенроссия авыл хуҗалыгы микробиологиясе фәнни тикшеренү институты]]''
| [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]]
|-
| data-sort-value="1930" | 1930
|
| ''[[:d:Q30263712|All-Russian Scientific Research and Technological Institute of Poultry Russian Academy of Agricultural Sciences]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1931" | 1931
| [[Файл:Khibini polyarno-alpiisky boyanichesky sad institut.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q428258|N.A. Avrorin Polar-Alpine Botanic Garden-Institute]]''
| [[Кировск (Мурманск өлкәсе)]]
|-
| data-sort-value="1931" | 1931-02-10
| [[Файл:Удмуртский государственный университет.jpg|center|128px]]
| [[Удмурт дәүләт университеты]]
| [[Ижауның Октябрь районы]]
|-
| data-sort-value="1931" | 1931
|
| ''[[:d:Q4127478|I.V. Michurin Federal Research Center]]''
| [[Мичуринск]]
|-
| data-sort-value="1931" | 1931-10-08
| [[Файл:ДГУ.png|center|128px]]
| [[Дагстан дәүләт университеты]]
| [[Махачкала]]<br/>''[[:d:Q4426461|Советский районы]]''<br/>''[[:d:Q16638662|Махачкала шәһәр округы]]''<br/>[[Дагстан]]
|-
| data-sort-value="1931" | 1931
| [[Файл:IpmUrORAN.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201784|РФА Урал бүлекчәсенең Металлар физикасы институты]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value="1931" | 1931-10-15
|
| ''[[:d:Q4201824|РФА химик физика институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1931" | 1931-10-01
| [[Файл:Saransk University (42033511865).jpg|center|128px]]
| [[Мордовия дәүләт университеты|Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университеты]]
| [[Саранск]]<br/>''[[:d:Q48941175|Ленин районы]]''<br/>''[[:d:Q4145676|Саранск шәһәр бүлгесе]]''<br/>[[Мордовия]]
|-
| data-sort-value="1931" | 1931
| [[Файл:Moscow, Sadovaya-Kudrinskaya Street 9 by night.jpg|center|128px]]
| [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]]
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1931" | 1931
| [[Файл:Moscow Novoivanovskoe ulitsa Kalinina 1 k2 20180602 043.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4314511|Moscow Research Institute" Nemchinovka "]]''
| ''[[:d:Q3879094|Novoivanovskoye]]''
|-
| data-sort-value="1931" | 1931
| [[Файл:Rostov-on-Don, Rostov State University of Economics, Russia.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4398497|Ростов дәүләт икътисад университеты]]''
| [[Ростов-на-Дону]]
|-
| data-sort-value="1931" | 1931-09-12
|
| ''[[:d:Q4406405|Самара дәүләт икътисад университеты]]''
| [[Самар]]
|-
| data-sort-value="1931" | 1931-04-20
| [[Файл:СГЮА корпус 3.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4408431|Сарытау дәүләт юридик академиясе]]''
| [[Сарытау]]
|-
| data-sort-value="1931" | 1931
|
| ''[[:d:Q4412485|Төньяк Кавказ таучылык-металлургия институты]]''
| [[Владикавказ]]
|-
| data-sort-value="1931" | 1931
| [[Файл:УрГЮУ 2019 01 corr.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value="1932" | 1932-03-25
| [[Файл:Главный корпус УлГПУ имени И.Н. Ульянова.jpg|center|128px]]
| [[И. Н. Ульянов исемендәге Сембер дәүләт педагогия университеты|Илья Николаевич Ульянов исемендәге Сембер дәүләт педагогия университеты]]
| [[Сембер]]<br/>[[Сембернең Ленин районы]]<br/>''[[:d:Q4145679|Сембер шәһәр округы]]''<br/>[[Сембер өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1932" | 1932
| [[Файл:BSU 5.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q1055243|Бурят дәүләт университеты]]''
| [[Бурятия]]
|-
| data-sort-value="1932" | 1932
| [[Файл:БГТУ «ВОЕНМЕХ» им. Д.Ф. Устинова.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1932" | 1932
| [[Файл:Ufa State Technical University of Aviation.jpg|center|128px]]
| [[Уфа дәүләт авиация техник университеты]]
| [[Уфа]]
|-
| data-sort-value="1932" | 1932-10-01
|
| [[Әстерхан дәүләт университеты]]
| [[Әстерхан]]<br/>''[[:d:Q4258352|Ленинский районы]]''<br/>''[[:d:Q27532708|Әстерхан шәһәр округы]]''<br/>[[Әстерхан өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1932" | 1932
| [[Файл:FEB RAS Presidium.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4154230|Россия фәннәр академиясенең Ерак Көнчыгыш бүлекчәсе]]''
| [[Владивосток]]
|-
| data-sort-value="1932" | 1932-02-28
| [[Файл:IIET-logo.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201531|РФА С. И. Вавилов исемендәге Табигый фәннәр тарихы һәм техника институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1932" | 1932-03-05
| [[Файл:Здание 1-ой мужской гимназии (г. Казань, ул. К.Маркса) - 2.JPG|center|128px]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| [[Татарстан]]<br/>[[Казан]]<br/>[[Казанның Вахитов районы|Вахит районы]]
|-
| data-sort-value="1932" | 1932
| [[Файл:The main building of Mari state technical university.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4366456|Идел буе дәүләт технология университеты]]''
| [[Йошкар-Ола]]
|-
| data-sort-value="1932" | 1932<br/>1919
|
| ''[[:d:Q4401554|П. А. Соловьёв исемендәге Рыбинск дәүләт авиация техник университеты]]''
| [[Рыбинск]]
|-
| data-sort-value="1932" | 1932
| [[Файл:Санкт-Петербург, Агрофизический институт сверху.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q24897059|Агрофизик фәнни тикшеренү институты]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1932" | 1932
|
| ''[[:d:Q52843163|Federal Rostov Agrarian Research Centre]]''
|
|-
| data-sort-value="1933" | 1933-10-14
| [[Файл:Meshchansky District, Moscow, Russia - panoramio (209).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1934" | 1934-04-28
| [[Файл:MIAN-IVMRAN.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1934" | 1934-04-28
| [[Файл:Leninsky 41-66 - IMG 3293 (45658210522).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]''
| [[Санкт-Петербург]]<br/>''[[:d:Q1962788|Гагаринский районы]]''
|-
| data-sort-value="1934" | 1934
| [[Файл:КФЕН СВФУ август 2013.jpg|center|128px]]
| [[М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты|Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты]]
| [[Якутия]]<br/>''[[:d:Q18405912|Якутск шәһәр округы]]''<br/>[[Якутск]]<br/>''[[:d:Q4333128|Октябрьский округ]]''
|-
| data-sort-value="1934" | 1934-03-22
| [[Файл:Магнитогорский государственный технический университет.jpg|center|128px]]
| [[Магнитогорск дәүләт техник университеты|Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты]]
| [[Чиләбе өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q19910636|Магнитогорск шәһәр округы]]''<br/>[[Магнитогорск]]<br/>''[[:d:Q30891259|Ленинский районы]]''
|-
| data-sort-value="1934" | 1934-12-18
|
| ''[[:d:Q4201437|РФА Биохимия институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1934" | 1934-06-23
| [[Файл:Институт нефтехимического синтеза им. А.В.Топчиева РАН.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201628|РФА Нефтехимия синтезы институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1934" | 1934
| [[Файл:2025-IPPE-RAN-LOGO.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201691|Россия фәннәр академиясенең Алексей Николаевич Северцов исемендәге Экология һәм эволюция мәсьәләләре институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1934" | 1934
| [[Файл:Timiryazev Institute of Plant Physiology - spider building (31264489930).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201795|Timiryazev Institute of Plant Physiology]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1934" | 1934
| [[Файл:Институт физических проблем Академии наук СССР 01.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201800|РФА Физик проблемнар институты]]''
| ''[[:d:Q1962788|Гагаринский районы]]''
|-
| data-sort-value="1934" | 1934
| [[Файл:Курский Государственный Университет.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4248858|Курск дәүләт университеты]]''
| [[Курск]]
|-
| data-sort-value="1935" | 1935-09-17
|
| ''[[:d:Q3176002|Institute for Humanitarian Research and North Indigenous Peoples Problems]]''
| [[Якутск]]
|-
| data-sort-value="1936" | 1936
| [[Файл:Санкт-Петербургский институт истории РАН. Фасад здания.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4407711|РФА Санкт-Петербург тарих институты]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1937" | 1937<br/>1859
|
| ''[[:d:Q4201536|Institute for the History of Material Culture]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1937" | 1937-09-13
| [[Файл:Нижегородский государственный лингвистический университет.jpg|center|128px]]
| [[Түбән Новгород дәүләт лингвистика университеты|Нижгар ил телбелем үнивирситите]]
| [[Түбән Новгород]]<br/>[[Нижгарның Нижгар районы]]<br/>''[[:d:Q23898959|Түбән Новгород шәһәр округы]]''<br/>[[Түбән Новгород өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1938" | 1938-02-07
| [[Файл:Chechen university 1946.jpg|center|128px]]
| [[Чечен дәүләт университеты|Әхмәт хаҗи Әбделхәмид улы Кадыйров исемендәге Чечен дәүләт университеты]]
| [[Грозный]]<br/>''[[:d:Q4258359|Әхмәт районы]]''<br/>''[[:d:Q4144847|Грозный шәһәр округы]]''<br/>[[Чечня]]
|-
| data-sort-value="1938" | 1938
| [[Файл:IMASH.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201585|РФА машинабелем институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1938" | 1938<br/>1995
| [[Файл:Zabaikalie State University.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4516673|Байкал арты дәүләт университеты]]''
| [[Чита]]
|-
| data-sort-value="1939" | 1939-04-16<br/>1994
| [[Файл:Катанов памятник.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1059283|Николай Фёдорович Катанов исемендәге Хакасия дәүләт университеты]]''
| [[Абакан]]
|-
| data-sort-value="1939" | 1939
| [[Файл:МГПУ 1 корпус.jpg|center|128px]]
| [[Мурманск арктика дәүләт университеты]]
| [[Мурманск]]
|-
| data-sort-value="1939" | 1939
| [[Файл:Udmurtia Glazov asv2019-05 img02.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4139464|В. Г. Короленко исемендәге Глазов дәүләт педагогия институты]]''
| [[Глазов]]
|-
| data-sort-value="1939" | 1939
| [[Файл:Елецкий государственный университет имени И. А. Бунина. Главный корпус.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4174759|Иван Алексеевич Бунин исемендәге Елец дәүләт университеты]]''
| [[Елец]]
|-
| data-sort-value="1939" | 1939-10-11
|
| ''[[:d:Q4201509|IZMIRAN]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1939" | 1939
| [[Файл:Lermontovskiy, Pyatigorsk, Stavropolskiy kray, Russia - panoramio.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4385796|Пятигорск дәүләт университеты]]''
| [[Биштау]]
|-
| data-sort-value="1939" | 1939
|
| ''[[:d:Q16690205|Идарә итү проблемнары институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1939" | 1939
|
| ''[[:d:Q30266847|Zavaritsky Institute of Geology and Geochemistry]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value="1940" | 1940-04<br/>1940
| [[Файл:Lomi.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q581272|St. Petersburg Department of Steklov Institute of Mathematics of Russian Academy of Sciences]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1940" | 1940
| [[Файл:Petrozavodsk 06-2017 img34 University.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4361461|Петрозаводск дәүләт университеты]]''
| [[Петрозаводск]]
|-
| data-sort-value="1941" | 1941
|
| ''[[:d:Q4229557|Komi Scientific Center UB RAS]]''
| [[Сыктывкар]]
|-
| data-sort-value="1942" | 1942-11-22
| [[Файл:Главный корпус МИФИ (21.03.2026).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1942" | 1942-11-16
|
| [[Омск дәүләт техник университеты]]
| [[Омск]]<br/>[[Совет административ округы (Омск)|Совет административ округы]]<br/>[[Омск өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1942" | 1942
| [[Файл:Astu barnaul autumn 2008.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q3701429|Иван Иванович Ползунов исемендәге Алтай дәүләт техник университеты]]''
| [[Барнавыл]]
|-
| data-sort-value="1942" | 1942-10-01
| [[Файл:SSAU.jpg|center|128px]]
| [[Академик С. П. Королёв исемендәге Самар илкүләм тикшеренү университеты|Академик С. П. Королёв исемендәге Самар милли тикшеренү университеты]]
| [[Самар өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q27577214|Самар шәһәр округы]]''<br/>[[Самар]]<br/>[[Самарның Октябрь районы]]
|-
| data-sort-value="1943" | 1943-12-15
| [[Файл:South Ural State University (13125656685).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1777988|Көньяк Урал дәүләт университеты]]''
| [[Чиләбе]]
|-
| data-sort-value="1943" | 1943-11-16
|
| ''[[:d:Q4201552|РФА бәллүрбелем институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1943" | 1943<br/>1944
|
| ''[[:d:Q4201723|Institute of Systematics and Ecology of Animals]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1943" | 1943-07-03
| [[Файл:Penza State University building 1.jpg|center|128px]]
| [[Пенза дәүләт университеты]]
| [[Пенза өлкәсе]]<br/>[[Пенза]]<br/>''[[:d:Q19910489|Ленинский районы]]''
|-
| data-sort-value="1944" | 1944-02-09
| [[Файл:Moscow, Volkhonka Street 18-2.JPG|center|128px]]
| [[В. В. Виноградов исемендәге Рус теле институты (Россия Фәннәр академиясе)|РФА В.В. Виноградов исемендәге урыс теле институты]]
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1944" | 1944
| [[Файл:Novosibirsk 20190630 205104.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201478|Chinakal Institute of Mining of the Siberian Branch of the RAS]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1944" | 1944
| [[Файл:Научный центр психического здоровья 2023.tiff|center|128px]]
| ''[[:d:Q4314607|Mental Health Research Center of Russian Academy of Medical Sciences]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1944" | 1944
| [[Файл:Главный корпус ЯГТУ.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4538874|Ярославль дәүләт техник университеты]]''
| [[Ярославль]]
|-
| data-sort-value="1944" | 1944-07-18
| [[Файл:Ipae.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q19844052|Institute of Plant and Animal Ecology]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value="1944" | 1944
|
| ''[[:d:Q30263322|N.A. Semashko National Research Institute of Public Health]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1944" | 1944
|
| ''[[:d:Q30263711|Research Institute of General Pathology and Pathophysiology, the Russian Academy of Medical Sciences]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1945" | 1945-04-14
| [[Файл:Botanical Garden, Moscow.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q894653|N.V. Tsitsin Main Botanical Garden]]''
| ''[[:d:Q2704188|Ostankinsky District]]''
|-
| data-sort-value="1945" | 1945
| [[Файл:Nauchny and CrAO-Crimea Ukraine.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q936126|Кырым астрофизика обсерваториясе]]''
| [[Baqçasaray|Бакчасарай]]<br/>''[[:d:Q903849|Nauchnyi]]''<br/>[[Кырым]]
|-
| data-sort-value="1945" | 1945
|
| ''[[:d:Q4153937|Dagestan Scientific Center RAS]]''
| [[Махачкала]]
|-
| data-sort-value="1945" | 1945
| [[Файл:Knc ran.jpg|center|128px]]
| [[Россия фәннәр академиясенең Казан фәнни үзәге]]
| [[Казан]]
|-
| data-sort-value="1945" | 1945-10-12
|
| ''[[:d:Q19908085|Frumkin Institute of Physical Chemistry and Electrochemistry]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1945" | 1945
|
| ''[[:d:Q21643413|Scientific Center of Neurology]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1946" | 1946
| [[Файл:Mipt phystech.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| [[Долгопрудный]]<br/>[[Жуковский (Мәскәү өлкәсе)|Жуковски (Мәскәү өлкәсе)]]<br/>[[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1946" | 1946
| [[Файл:Moscow Leninsky Avenue 49 2018-10 1539616633.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201596|Россия фәннәр академиясенең Александр Александрович Байков исемендәге Металлургия һәм материаллар белеме институты]]''
| ''[[:d:Q1962788|Гагаринский районы]]''
|-
| data-sort-value="1946" | 1946-01-31<br/>1930
| [[Файл:KarRC summer View from left.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4214946|Karelian Research Centre of RAS]]''
| [[Петрозаводск]]
|-
| data-sort-value="1946" | 1946
| [[Файл:Институт органической химии им. Н.Д.Зелинского 02.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q18786052|РФА Органик химия институты]]''
| ''[[:d:Q1962788|Гагаринский районы]]''
|-
| data-sort-value="1946" | 1946
|
| ''[[:d:Q30263231|Irkutsk Scientific Center of Surgery and Traumatology]]''
| [[Иркутск]]
|-
| data-sort-value="1947" | 1947
| [[Файл:101-0160 IMG.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q805777|Иммануил Кант ис. Балтыйк федераль университеты]]''
| [[Калининград]]
|-
| data-sort-value="1947" | 1947-03
| [[Файл:Институт геохимии и аналитической химии им. В. И. Вернадского, ул. Косыгина, 19..JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q7263638|Россия фәннәр академиясенең Владимир Иванович Вернадский исемендәге Геохимия һәм аналитик химия институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1948" | 1948
| [[Файл:Kaluga 2013 Lunacharskogo 2 north 02 1TM.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4210420|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Калуга дәүләт университеты]]''
| [[Калуга]]
|-
| data-sort-value="1949" | 1949-01-05
| [[Файл:SakhGU 1.JPG|center|128px]]
| [[Сахалин дәүләт университеты]]
| [[Сахалин өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q4145648|Южно-Сахалинск шәһәр округы]]''<br/>[[Южно-Сахалинск]]
|-
| data-sort-value="1949" | 1949-02-24
| [[Файл:В Ботаническом саду поздней осенью, Владивосток, 2006-11-18.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q10752072|Россия фәннәр академиясе Ерак Көнчыгыш бүлекчәсенең Ботаник бакча-институты]]''
| ''[[:d:Q16699112|Sovetsky district]]''
|-
| data-sort-value="1950" | 1950
| [[Файл:Nstu-1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1467445|Новосибирск дәүләт техник университеты]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1950" | 1950
|
| ''[[:d:Q4201459|Institute of Higher Nervous Activity]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1950" | 1950
| [[Файл:LinguisticsInstituteMoscow.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201878|РФА тел белеме институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1950" | 1950
| [[Файл:KuzSTU.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4244744|Кузбасс дәүләт техника университеты]]''
| [[Кемерово]]
|-
| data-sort-value="1950" | 1950-01-11
| [[Файл:МГТУ.jpg|center|128px]]
| [[Мурманск арктик университеты]]
| [[Мурманск]]<br/>''[[:d:Q17082747|Pervomaysky District]]''<br/>''[[:d:Q17080695|Oktyabrsky District]]''
|-
| data-sort-value="1951" | 1951
| [[Файл:СНТУ. Учебный корпус. Студгородок..JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q1987511|Акъяр дәүләт университеты]]''
| [[Акъяр]]
|-
| data-sort-value="1951" | 1951
|
| ''[[:d:Q4201429|Institute for Biological Problems of Cryolithozone]]''
| [[Якутск]]
|-
| data-sort-value="1951" | 1951
| [[Файл:Памятник Попову .jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4402649|Владимир Фёдорович Уткин исемендәге Рязань дәүләт радиотехника университеты]]''
| [[Рязань]]
|-
| data-sort-value="1951" | 1951
| [[Файл:USC RAS.jpg|center|128px]]
| [[Россия Фәннәр академиясенең Уфа фәнни үзәге|Русия Фәннәр академиясенең Уфа фәнни үзәге]]
|
|-
| data-sort-value="1951" | 1951
|
| ''[[:d:Q16636179|Geological Institute KSC RAS]]''
| [[Апатиты]]
|-
| data-sort-value="1952" | 1952
| [[Файл:Tomsk-State-University-of-Architecture-and-Building.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1736331|Томск дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]''
| [[Тум|Томск]]
|-
| data-sort-value="1952" | 1952
| [[Файл:Mgus-rgutis.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1773512|Россия дәүләт туризм һәм сервис университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1952" | 1952-07-19
| [[Файл:Viniti.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q2537306|VINITI]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1952" | 1952-02-22
| [[Файл:Izhevsk State Technical University main building.jpg|center|128px]]
| [[М. Т. Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты|Михаил Тимофеевич Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты]]
| [[Ижауның Октябрь районы]]
|-
| data-sort-value="1952" | 1952
| [[Файл:ILI RAS front from left 2012.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201561|РФА телбелем тикшеренүләре институты]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1952" | 1952-09-12
| [[Файл:IBC RAN 001.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201752|Institute of Theoretical and Experimental Biophysics]]''
| [[Пущино]]
|-
| data-sort-value="1953" | 1953
| [[Файл:Пермский национальный исследовательский политехнический университет.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q689800|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университеты]]''
| [[Пермь]]
|-
| data-sort-value="1953" | 1953-09-18
| [[Файл:FIRE Fry 507.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2039827|РФА радиотехника һәм электроника институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1953" | 1953
|
| ''[[:d:Q2489707|РФА Гамәли математика институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1953" | 1953
| [[Файл:МГУТУ главное здание.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4304106|Кирилл Григорьевич Разумовский исемендәге Мәскәү дәүләт технология һәм идарә университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1953" | 1953-10-23
|
| ''[[:d:Q4314506|Gause Institute of New Antibiotics Russian Academy of Medical Sciences]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1954" | 1954-04-29
| [[Файл:Bstu00938.jpg|center|128px]]
| [[Белгород дәүләт технология университеты|Владимир Григорьевич Шухов исемендәге Белгород дәүләт технология университеты]]
| [[Белгород]]<br/>''[[:d:Q27532780|Белгород шәһәр округы]]''<br/>[[Белгород өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q4126633|Белгородның Көнчыгыш округ районы]]''
|-
| data-sort-value="1954" | 1954
|
| ''[[:d:Q4201858|Nesmeyanov Institute of Organoelement Compounds]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1955" | 1955-09-14
| [[Файл:Orenburg State University (October 2025) - 0 1.jpg|center|128px]]
| [[Ырынбур дәүләт университеты]]
| [[Ырынбур өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q4144855|Ырынбур шәһәр округы]]''<br/>[[Ырынбур]]<br/>''[[:d:Q32362081|Үзәк районы]]''
|-
| data-sort-value="1955" | 1955<br/>1930
| [[Файл:2017-IGEM-RAN.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201470|РФА Руда чыганаклары геологиясе, петрография, минералогия һәм геохимия институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1955" | 1955
| [[Файл:Knastu3.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4230202|Амурдагы Комсомольск дәүләт университеты]]''
| [[Амурдагы Комсомольск]]
|-
| data-sort-value="1955" | 1955<br/>1962
| [[Файл:Ulan-Ude 20170625 125822.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5329352|Көнчыгыш Себер дәүләт технология һәм идарә университеты]]''
| [[Улан-Удэ]]
|-
| data-sort-value="1955" | 1955
|
| ''[[:d:Q40217660|Institute of Metallurgy]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value="1956" | 1956
| [[Файл:IWEIR 11.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1956" | 1956-08-14
| [[Файл:016. Воронеж. Архитектурно-строительный университет.jpg|center|128px]]
| [[Воронеж дәүләт техник университеты|Воронеж дәүләт техника университеты]]
| [[Воронеж]]<br/>''[[:d:Q4258358|Ленинский районы]]''<br/>''[[:d:Q27538353|Воронеж шәһәр округы]]''<br/>[[Воронеж өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1956" | 1956-09-21
|
| ''[[:d:Q4201423|Ivan Dmitrievich Papanin Institute of Biology of Inland Waters]]''
| ''[[:d:Q4094674|Borok]]''
|-
| data-sort-value="1956" | 1956-01-06
|
| ''[[:d:Q4201829|Россия фәннәр академиясенең Иван Михайлович Сеченов исемендәге Эволюцион физиология һәм биохимия институты]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1956" | 1956-11-01
| [[Файл:Фасад ЛГТУ.jpg|center|128px]]
| [[Липецк дәүләт техник университеты]]
| [[Липецк]]<br/>''[[:d:Q4426443|Советский районы]]''<br/>''[[:d:Q27588357|Липецк шәһәр округы]]''<br/>[[Липецк өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1956" | 1956
|
| ''[[:d:Q30263255|Scientific Center]]''
| [[Черноголовка]]
|-
| data-sort-value="1957" | 1957-09-18
| [[Файл:Ulstu.jpg|center|128px]]
| [[Сембер дәүләт техник университеты]]
| [[Сембер өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q4145679|Сембер шәһәр округы]]''<br/>[[Сембер]]<br/>[[Сембернең Ленин районы]]
|-
| data-sort-value="1957" | 1957
| [[Файл:Братский государственный университет.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4095958|Братск дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q132732|Bratsk]]''
|-
| data-sort-value="1957" | 1957
|
| ''[[:d:Q4201465|V.B. Sochava Institute of Geography]]''
| [[Иркутск]]
|-
| data-sort-value="1957" | 1957
|
| ''[[:d:Q4201572|РФА СБ математика институты]]''
| [[Новосибирскиның Совет районы]]
|-
| data-sort-value="1957" | 1957-04-26
|
| ''[[:d:Q4201612|РФА молекуляр биология институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1957" | 1957-08-09
|
| ''[[:d:Q4201622|Россия фәннәр академиясе Себер бүлекчәсенең Анатолий Васильевич Николаев исемендәге Органик булмаган химия институты]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1957" | 1957
| [[Файл:Institute of Thermophysics.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201757|S.S. Kutateladze Institute of Thermophysics SB RAS]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1957" | 1957-02
| [[Файл:Санкт-Петербург, институт цитологии сверху (2).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201821|Institute of Cytology, Russian Academy of Sciences]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1957" | 1957-06-21
| [[Файл:Institute of Cytology and Genetics.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201822|Institute of Cytology and Genetics]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1957" | 1957
|
| ''[[:d:Q4201841|Institute of Economics and Industrial Engineering]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1957" | 1957
|
| ''[[:d:Q4203307|A.E. Favorsky Irkutsk Institute of Chemistry]]''
| [[Иркутск]]
|-
| data-sort-value="1957" | 1957-04-05
| [[Файл:ГУК КБГУ новый.jpg|center|128px]]
| [[Х. М. Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты|Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты]]
| [[Налчык]]<br/>''[[:d:Q19908781|Нальчик шәһәр округы]]''<br/>[[Кабарда-Балкария]]
|-
| data-sort-value="1957" | 1957
|
| ''[[:d:Q30263962|Kuzbass Cardiology Center]]''
| [[Кемерово]]
|-
| data-sort-value="1957" | 1957
|
| ''[[:d:Q97821268|Scientific and Technological Center of Unique Instrumentation]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1958" | 1958-03-29
| [[Файл:Togu entrance.jpg|center|128px]]
| [[Тын океан дәүләт университеты]]
| [[Хабаровск крае]]<br/>''[[:d:Q27517125|Хабаровск шәһәр округы]]''<br/>[[Хабарау|Хабаровск]]<br/>''[[:d:Q4200937|Индустриальный районы]]''
|-
| data-sort-value="1958" | 1958
| [[Файл:Budker institut akademgorodok.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1063329|РФА СБ Төш физикасы институты]]''
| ''[[:d:Q83627|Akademgorodok]]''
|-
| data-sort-value="1958" | 1958
| [[Файл:ВлГУ.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4113278|Александр һәм Николай Григорьевич Столетовлар исемендәге Владимир дәүләт университеты]]''
| [[Владимир (шәһәр)|Владимир]]
|-
| data-sort-value="1958" | 1958
|
| ''[[:d:Q4127506|National Research Institute for Veterinary Virology and Microbiology of Russia]]''
| [[Петушки (шәһәр)|Петушки]]
|-
| data-sort-value="1958" | 1958-10-17
| [[Файл:Petropavlovsk-Kamchatsky building 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4211795|Витус Беринг исемендәге Камчатка дәүләт университеты]]''
| [[Петропавловск-Камчатский]]
|-
| data-sort-value="1958" | 1958-04-01
|
| ''[[:d:Q4348484|Пенза дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]''
| [[Пенза]]
|-
| data-sort-value="1958" | 1958
| [[Файл:Здание губернской земской управы - 3.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4450874|Тамбов дәүләт техник университеты]]''
| [[Тамбов]]
|-
| data-sort-value="1958" | 1958
| [[Файл:Ukhta university.JPG|center|128px]]
| [[Ухта дәүләт техник университеты]]
| [[Ухта]]<br/>''[[:d:Q2602523|Ухта шәһәр округы]]''<br/>[[Коми Республикасы]]
|-
| data-sort-value="1958" | 1958
|
| ''[[:d:Q30263207|Institute of High Temperature Electrochemistry]]''
| ''[[:d:Q4225379|Kovalevskoe]]''
|-
| data-sort-value="1958" | 1958
|
| ''[[:d:Q30263261|Russian Research Institute for Phytopathology]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1958" | 1958
|
| ''[[:d:Q43896945|VA Nasonova Scientific Research Institute of Rheumatology]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1959" | 1959
| [[Файл:Akademgorodok NSU Interweek.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1959" | 1959
| [[Файл:Moscow Spiridonovka Tarasov Mansion asv2021-07 img32.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201381|Institute for African Studies]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1959" | 1959
|
| ''[[:d:Q30263219|Россия фәннәр академиясе Ерак Көнчыгыш бүлекчәсенең Геология институты]]''
| [[Владивосток]]
|-
| data-sort-value="1960" | 1960
| [[Файл:Siberian State Aerospace University, Krasnoyarsk.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q174220|Академик Михаил Фёдорович Решетнёв исемендәге Себер дәүләт аэро-космос университеты]]''
| [[Красноярск]]
|-
| data-sort-value="1960" | 1960
|
| ''[[:d:Q4144711|Mining Institute KSC RAS]]''
| [[Апатиты]]
|-
| data-sort-value="1960" | 1960
|
| ''[[:d:Q4201727|Institute of Solar-Terrestrial Physics]]''
| [[Иркутск]]
|-
| data-sort-value="1960" | 1960-11-22
|
| [[Төньяк-Көнчыгыш дәүләт университеты]]
| [[Магадан өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q27588372|Магадан шәһәр округы]]''<br/>[[Магадан]]
|-
| data-sort-value="1961" | 1961
|
| ''[[:d:Q4418294|Siberian Institute of Plant Physiology and Biochemistry]]''
| [[Иркутск]]
|-
| data-sort-value="1961" | 1961
| [[Файл:Administration building of the Central Siberian Botanical Garden.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4504376|Central Siberian Botanical Garden]]''
| [[Новосибирскиның Совет районы]]
|-
| data-sort-value="1961" | 1961
|
| ''[[:d:Q52842966|V.P. Larionov Institute of the Physical-Technical Problems of the North]]''
| [[Якутск]]
|-
| data-sort-value="1962" | 1962
| [[Файл:Tomsk State University of Control Systems and Radioelectronics.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4460386|Томск дәүләт идарә итү системалары һәм радиоэлектроника университеты]]''
| [[Тум|Томск]]
|-
| data-sort-value="1962" | 1962
|
| ''[[:d:Q33121401|Institute of Biology UB RAS]]''
| [[Сыктывкар]]
|-
| data-sort-value="1963" | 1963-03-13
| [[Файл:Главный корпус ВятГУ.png|center|128px]]
| [[Вятка дәүләт университеты]]
| [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]]<br/>[[Кировның Ленин районы]]<br/>''[[:d:Q4221641|Киров шәһәре муниципалитеты]]''<br/>[[Киров өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1963" | 1963
|
| ''[[:d:Q4201789|Россия фәннәр академиясенең Каты җисем физикасы институты]]''
| [[Черноголовка]]
|-
| data-sort-value="1963" | 1963
| [[Файл:Tyumen Oblast Tyumen Industrial University 2023-06 1687891138.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4467498|Төмән индустриаль университеты]]''
| [[Төмән]]
|-
| data-sort-value="1963" | 1963
| [[Файл:Tsemi ran 1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4504389|РФА Үзәк икътисад-математика институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1963" | 1963<br/>1846
| [[Файл:Российский научный центр хирургии 2006 июнь 062.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q19909105|Рәсәйнең Хирургия фәнни үзәге]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1964" | 1964
| [[Файл:Landau Institute for Theoretical Physics.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q688932|Россия фәннәр академиясенең Лев Давидович Ландау исемендәге Теоретик физика институты]]''
| [[Черноголовка]]
|-
| data-sort-value="1964" | 1964
|
| ''[[:d:Q4201458|Institute of Computational Mathematics and Mathematical Geophysics]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1964" | 1964-04-24
|
| ''[[:d:Q4201787|Institute of Semiconductor Physics]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1964" | 1964
| [[Файл:Юго-Западный государственный университет.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4533671|Көньяк-Көнбатыш дәүләт университеты]]''
| [[Курск]]
|-
| data-sort-value="1964" | 1964
| [[Файл:Moscow, Talalikhina 26 Oct 2009 01.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q30263234|V.M.Gorbatov Federal Research Center of Food Systems]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1965" | 1965
| [[Файл:Zelenograd - MIET.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q182118|«МИЭТ» илкүләм тикшеренү университеты]]''
| [[Зеленоград административ округы (Мәскәү)|Зеленоград административ округы]]
|-
| data-sort-value="1965" | 1965-05-15
| [[Файл:Институт космических исследований - panoramio.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1433237|РФА Космик тикшеренүләр институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1966" | 1966
| [[Файл:Sao-6m-Telescope.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1937388|Special Astrophysical Observatory of the Russian Academy of Science]]''
| [[Карачай-Чиркәсия]]
|-
| data-sort-value="1966" | 1966
| [[Файл:Улан-Удэ в конце 2008 года (04).JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4100062|Buryatia Scientific Center SB RAS]]''
| [[Улан-Удэ]]
|-
| data-sort-value="1966" | 1966
| [[Файл:Institute of Archaeology and Ethnography of the Siberian Branch of the RAS, IAET SB RAS.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201411|Institute of Archaeology and Ethnography]]''
| [[Новосибирскиның Совет районы]]
|-
| data-sort-value="1967" | 1967-10-10
| [[Файл:Ural State University of Economics (Aug 2024) - 2.jpg|center|128px]]
| [[Урал дәүләт икътисад университеты]]
| [[Екатеринбург]]<br/>[[Екатеринбурның Ленин районы|Екатеринбургның Ленин районы]]<br/>''[[:d:Q19908245|Центр]]''<br/>[[Свердловск өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1967" | 1967
| [[Файл:Гос. ИРЯ им. А.С. Пушкина.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q2384139|Александр Сергеевич Пушкин исемендәге Дәүләт рус теле институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1967" | 1967-08-17
| [[Файл:Здание Чебоксарского медицинского техникума.jpg|center|128px]]
| [[И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты]]
| [[Чабаксар]]
|-
| data-sort-value="1967" | 1967
| [[Файл:МИРЭА — Российский технологический университет, 2024 год.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q3272997|"Мәскәү радиотехника, электроника һәм автоматика институты" (МИРЭА) Россия технология университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1967" | 1967-01-18
| [[Файл:БГПУ (Уфа).jpg|center|128px]]
| [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]]
| [[Уфа]]<br/>[[Уфаның Киров районы|Киров районы]]<br/>[[Башкортстан]]
|-
| data-sort-value="1967" | 1967
|
| ''[[:d:Q4201468|Institute of Precambrian Geology and Geochronology]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1967" | 1967
| [[Файл:ISKRAN plaque.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q6039742|Россия фәннәр академиясенең АКШ һәм Канада тикшеренүләре институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1967" | 1967
|
| ''[[:d:Q16679135|Research Institute of Physiology and Fundamental Medicine of the Siberian Branch of the Russian Academy of Medical Sciences]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1968" | 1968
|
| ''[[:d:Q4201452|РФА гомуми тарих институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1968" | 1968
|
| ''[[:d:Q4201657|РФА СБ Туфрак белеме һәм агрохимия институты]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1968" | 1968
|
| ''[[:d:Q4201744|Institute for Spectroscopy Russian Academy of Sciences]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1968" | 1968-07-18
| [[Файл:Kazan State Power Engineering University (2023-07-18) 04.jpg|center|128px]]
| [[Казан дәүләт энергетика университеты]]
| [[Казан]]<br/>[[Казанның Киров районы|Киров районы]]<br/>[[Кәҗә бистәсе]]<br/>[[Татарстан]]
|-
| data-sort-value="1968" | 1968-01
|
| ''[[:d:Q4502946|Russian State Scientific Center for Robotics and Technical Cybernetics]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1969" | 1969-02-07
| [[Файл:INION RAN (January 2021)-1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201615|РФА җәмгыять фәннәре буенча фәнни мәгълүмат институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1969" | 1969
| [[Файл:Институт оптики атмосферы Сибирского отделения РАН - panoramio.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201638|V.E. Zuev Institute of Atmospheric Optics]]''
| [[Тум|Томск]]
|-
| data-sort-value="1970" | 1970
| [[Файл:Kalmuniversitet.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q786280|Басан Бадьминович Городовиков исемендәге Калмык дәүләт университеты]]''
| [[Элиста]]
|-
| data-sort-value="1970" | 1970
| [[Файл:Yaroslavl State University, 1 corpus.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q958886|Павел Григорьевич Демидов исемендәге Ярославль дәүләт университеты]]''
| [[Ярославль]]
|-
| data-sort-value="1970" | 1970
|
| ''[[:d:Q4201879|Institute for Nuclear Research]]''
| [[Троицк (Мәскәү)|Троицк]]
|-
| data-sort-value="1970" | 1970-06-30
|
| ''[[:d:Q4494336|Хабаровск дәүләт икътисад һәм хокук университеты]]''
| [[Хабарау|Хабаровск]]
|-
| data-sort-value="1971" | 1971
|
| ''[[:d:Q4201698|Institute of Psychology]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1971" | 1971
|
| ''[[:d:Q4201837|Institute of Economics of the Urals Branch of the Russian Academy of Sciences]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value="1971" | 1971-06-01
| [[Файл:ИАПУ ДВО РАН.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16655664|Россия фәннәр академиясе Ерак Көнчыгыш бүлекчәсенең Автоматика һәм идарә процесслары институты]]''
| ''[[:d:Q4112963|Владивосток шәһәр округы]]''
|-
| data-sort-value="1971" | 1971
|
| ''[[:d:Q30263224|Institute of History, Archaeology and Ethnography of the Peoples of Far-East]]''
| [[Владивосток]]
|-
| data-sort-value="1971" | 1971
|
| ''[[:d:Q30263264|Y.A. Kosygin Research Institute of Tectonics and Geophysics]]''
| [[Хабарау|Хабаровск]]
|-
| data-sort-value="1971" | 1971
|
| ''[[:d:Q30263710|Россия фәннәр академиясе Ерак Көнчыгыш бүлекчәсенең Химия институты]]''
| [[Владивосток]]
|-
| data-sort-value="1972" | 1972-02-10
| [[Файл:Главный корпус СыктГУ.jpg|center|128px]]
| [[Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты]]
| [[Коми Республикасы]]<br/>''[[:d:Q3744966|Сыктывкар шәһәр округы]]''<br/>[[Сыктывкар]]
|-
| data-sort-value="1972" | 1972
| [[Файл:УралГАХА.jpg|center|128px]]
| [[Урал дәүләт архитектура-сәнгать университеты]]
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value="1972" | 1972
| [[Файл:Дагестанский ГТУ.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2563821|Дагстан дәүләт техник университеты]]''
| [[Махачкала]]
|-
| data-sort-value="1972" | 1972
|
| ''[[:d:Q4201609|Institute of Monitoring of Climatic and Ecological Systems SB RAS]]''
|
|-
| data-sort-value="1972" | 1972-01-01
| [[Файл:The main building of Mari State University.jpg|center|128px]]
| [[Мари дәүләт университеты]]
| [[Мари Ил|Мари Иле]]<br/>''[[:d:Q18055588|«Йошкар-Ола каласы» шәһәр округы]]''<br/>[[Йошкар-Ола]]
|-
| data-sort-value="1973" | 1973
| [[Файл:Architecture of Barnaul-2021 - 26.jpeg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4062936|Алтай дәүләт университеты]]''
| [[Барнавыл]]
|-
| data-sort-value="1973" | 1973-02-26
| [[Файл:Фото НИИГБ.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q30274286|Research Institute of Eye Diseases, Russian Academy of Sciences]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1974" | 1974
| [[Файл:Главный корпус ОмГУ им. Ф.М. Достоевского.jpg|center|128px]]
| [[Ф.М. Достоевский исемендәге Омск дәүләт университеты|Омск дәүләт университеты]]
| [[Омск өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1975" | 1975
| [[Файл:Амурский Государственный университет.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4064597|Амур дәүләт университеты]]''
| [[Благовещенск]]
|-
| data-sort-value="1976" | 1976
| [[Файл:Chelyabinsk State University (June 2025) - 0 1.jpg|center|128px]]
| [[Чиләбе дәүләт университеты]]
| [[Чиләбе]]
|-
| data-sort-value="1976" | 1976
| [[Файл:Moscow-1255 - 78 улица Миклухо-Маклая.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201431|Institute of Bioorganic Chemistry]]''
| ''[[:d:Q122788|Коньково]]''
|-
| data-sort-value="1976" | 1976
| [[Файл:Institute of Applied Physics RAS (main entrance).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201666|Нижгар эшле үзәлекчелек урнатмасы]]''
| [[Түбән Новгород]]
|-
| data-sort-value="1977" | 1977
|
| ''[[:d:Q4201673|Research Institute of Comprehensive Exploitation of Mineral Resources RAS]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1977" | 1977
|
| ''[[:d:Q30263267|Institute of Coal]]''
| [[Кемерово]]
|-
| data-sort-value="1978" | 1978
| [[Файл:Akademgorodok.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4239241|Krasnoyarsk Scientific Center SB RAS]]''
| [[Красноярск]]
|-
| data-sort-value="1978" | 1978-01-19
| [[Файл:SPIIRAS front 2008autumn.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4407710|Питырбур информатика һәм автоматлаштыру институты]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1978" | 1978-12
|
| ''[[:d:Q4460390|Tomsk Scientific Center SB RAS]]''
| [[Тум|Томск]]
|-
| data-sort-value="1980" | 1980
| [[Файл:Volgograd State University 003.jpg|center|128px]]
| [[Волгоград дәүләт университеты]]
| [[Волгоград]]
|-
| data-sort-value="1980" | 1980
|
| ''[[:d:Q4201457|G. I. Marchuk Institute of Computational Mathematics]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1981" | 1981
| [[Файл:Пвгус.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4366451|Идел буе дәүләт сервис университеты]]''
| [[Тольятти]]
|-
| data-sort-value="1981" | 1981<br/>1981-03-05
| [[Файл:Profsoyuznaya Street, 70.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q30263196|Institute of Synthetic Polymeric Materials]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1981" | 1981
|
| ''[[:d:Q30263713|Research Institute for Fundamental and Clinical Immunology]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1983" | 1983-07-29
| [[Файл:Laboratory in Institute of Ecology of the Volga River Basin.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201826|РФА Идел бассейны экологиясе институты]]''
| [[Тольятти]]
|-
| data-sort-value="1983" | 1983
|
| ''[[:d:Q28666129|The Institute of Informatics Problems of The Russian Academy of Sciences]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1984" | 1984
| [[Файл:Ипс-ран-2007-1583.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q48501886|Program Systems Institute of RAS]]''
| ''[[:d:Q4109686|Veskovo near Pereslavl]]''
|-
| data-sort-value="1985" | 1985
|
| ''[[:d:Q4201680|Institute of the Problems of Northern Development]]''
| [[Төмән]]
|-
| data-sort-value="1985" | 1985
|
| ''[[:d:Q4201862|Energy Research Institute of the Russian Academy of Sciences]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1986" | 1986-08
|
| ''[[:d:Q4201405|Institute for Computer Aided Design]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1986" | 1986
|
| ''[[:d:Q4201676|Institute of Problems of Mechanical Engineering]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1986" | 1986
|
| ''[[:d:Q4201683|Institute for Design Problems in Microelectronics]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1986" | 1986
|
| ''[[:d:Q4201848|Luzin Institute for Economic Studies KSC RAS]]''
| [[Апатиты]]
|-
| data-sort-value="1986" | 1986-10-01
|
| ''[[:d:Q4314514|Scientific Research Institute of System Development]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1986" | 1986
|
| ''[[:d:Q30263237|Institute of Engineering Science]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value="1987" | 1987
|
| ''[[:d:Q4201444|Institute for Water and Environmental Problems]]''
| [[Барнавыл]]
|-
| data-sort-value="1987" | 1987<br/>1998-06-23
|
| ''[[:d:Q30263964|Scientific Center of Family Health Problems and Human Reproduction]]''
| [[Иркутск]]<br/>[[Иркутск өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1988" | 1988
| [[Файл:Симбирский банк Ульяновск.jpg|center|128px]]
| [[Сембер дәүләт университеты|Сембер ил үнивирситите]]
| [[Сембер]]<br/>[[Сембернең Ленин районы]]<br/>''[[:d:Q4145679|Сембер шәһәр округы]]''<br/>[[Сембер өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1988" | 1988
|
| ''[[:d:Q4483572|Institute of Physics and Technology]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1988" | 1988
|
| ''[[:d:Q16655712|G.A. Razuvaev Institute of Organometallic Chemistry]]''
| [[Түбән Новгород]]
|-
| data-sort-value="1988" | 1988
|
| ''[[:d:Q30263277|Institute of Mineralogy]]''
| [[Мияс]]
|-
| data-sort-value="1988" | 1988
|
| ''[[:d:Q30892013|Institute of Ecology of Mountain Territories]]''
| [[Беслан]]
|-
| data-sort-value="1989" | 1989-03-29
| [[Файл:Sochi State University.jpg|center|128px]]
| [[Сочи дәүләт университеты]]
| [[Сочи]]<br/>''[[:d:Q2084341|Центральный районы]]''<br/>''[[:d:Q3085607|Сочи курорт шәһәре муниципаль берәмлеге]]''<br/>[[Краснодар крае]]
|-
| data-sort-value="1989" | 1989
| [[Файл:Здание госучреждений, Новосибирск.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4325440|Андрей Дмитриевич Крячков исемендәге Новосибирск дәүләт архитектура, дизайн һәм сәнгатьләр университеты]]''
| [[Новосибирск]]<br/>[[Новосибирскиның Үзәк районы]]
|-
| data-sort-value="1989" | 1989
| [[Файл:ПГУ им. Шолом-Алейхема.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4377625|Шолом-Алейхем исемендәге Амур буе дәүләт университеты]]''
| [[Яһүд автономияле өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1989" | 1989
|
| ''[[:d:Q30263239|Institute of geophysics of the Russian Academy of Sciences]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value="1989" | 1989
| [[Файл:Moscow LeningradskyProspekt7 9477.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q30263307|Institute of Applied Mechanics]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1989" | 1989
|
| ''[[:d:Q52846434|N.V. Chersky Mining Institute of the North]]''
| [[Якутск]]
|-
| data-sort-value="1990" | 1990
|
| ''[[:d:Q4201425|Institute of Gene Biology]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1990" | 1990
| [[Файл:Institute of Computational Technologies.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201460|Institute of Computational Technologies]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1990" | 1990-03-12
| [[Файл:Институт мозга человека имени Н. П. Бехтеревой РАН.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201606|Institute of the Human Brain]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| data-sort-value="1990" | 1990-03-30
|
| ''[[:d:Q4201722|A.P. Ershov Institute of Informatics Systems]]''
| [[Новосибирск өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="1990" | 1990
|
| ''[[:d:Q24932623|Tyumen Scientific Center SB RAS]]''
| [[Төмән]]
|-
| data-sort-value="1990" | 1990-05-26
|
| ''[[:d:Q118610705|Institute of Philosophy and Law SB RAS]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1991" | 1991
| [[Файл:RGGU facade (Nikolskaya) 01.jpg|center|128px]]
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1991" | 1991
| [[Файл:Moskva Strominka 18k3 2020-11.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4398068|Россия дәүләт социаль университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1991" | 1991
|
| ''[[:d:Q30266866|Institute of Theoretical and Applied Electrodynamics]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1991" | 1991
|
| ''[[:d:Q48950706|Caspian Agrarian Federal Research Centre of RAS]]''
|
|-
| data-sort-value="1992" | 1992
|
| ''[[:d:Q4201693|РФА Урал бүлекчәсенең Сәнәгый экология институты]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value="1993" | 1993
| [[Файл:Gasu a 1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4144551|Таулы Алтай дәүләт университеты]]''
| [[Таулы Алтай]]
|-
| data-sort-value="1993" | 1993-06-30
| [[Файл:Главный корпус НовГУ.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4322512|Ярослав Зирәк исемендәге Новгород дәүләт университеты]]''
| [[Бөек Новгород]]
|-
| data-sort-value="1993" | 1993
|
| ''[[:d:Q30263218|Institute of Organic Synthesis]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value="1994" | 1994
|
| ''[[:d:Q4135895|Geophysical Service of the Russian Academy of Sciences]]''
| [[Обнинск]]
|-
| data-sort-value="1994" | 1994
| [[Файл:Moscow, Maronovsky 26 May 2010 02.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4146754|Гуманитар фәннәр дәүләт академик университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1994" | 1994-12-13
|
| ''[[:d:Q4201438|Emanuel Institute of Biochemical Physics]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1994" | 1994-01-25
| [[Файл:Moscow. Kommunistichesky Lane.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201729|Institute for System Programming]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1995" | 1995
| [[Файл:TuvSU.jpg|center|128px]]
| [[Тыва дәүләт университеты]]
| [[Кызыл (шәһәр)|Кызыл]]
|-
| data-sort-value="1995" | 1995
| [[Файл:Okn-117-1.jpg|center|128px]]
| [[Курган дәүләт университеты]]
| [[Курган]]
|-
| data-sort-value="1996" | 1996
|
| ''[[:d:Q4304064|Мәскәү дәүләт психология һәм педагогика университеты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1996" | 1996-06-03
| [[Файл:Cherepovets State University (1).jpg|center|128px]]
| [[Череповец дәүләт университеты]]
| [[Вологда өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q27538324|Череповец шәһәр округы]]''<br/>[[Череповец]]
|-
| data-sort-value="1996" | 1996
|
| ''[[:d:Q115733663|Moscow Social Pedagogical Institute]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="1997" | 1997<br/>2002-10-08
| [[Файл:0425Aa1. Saint Petersburg. Alferov University.jpg|center|128px]]
| [[РФА Ж. И. Алферов исемендәге Санкт-Петербург милли тикшеренү академия университеты|Россия фәннәр академиясенең Жорес Иванович Алфёров исемендәге Санкт-Петербург академия университеты]]
| [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Калинин районы (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербургның Калинин районы]]
|-
| data-sort-value="1998" | 1998
|
| ''[[:d:Q30263269|Scientific Research Institute of Experimental and Clinical Medicine]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="1998" | 1998
|
| ''[[:d:Q30263969|Far Eastern Scientific Centre of Physiology and Pathology of Respiration Russian Academy of Medical Sciences]]''
| [[Благовещенск]]
|-
| data-sort-value="1999" | 1999
|
| ''[[:d:Q56584050|Institute of Oil and Gas Problems]]''
| [[Якутск]]
|-
| data-sort-value="2000" | 2000
| [[Файл:АГИК.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q30263251|Арктика дәүләт мәдәният һәм сәнгать институты]]''
| [[Якутск]]
|-
| data-sort-value="2000" | 2000
|
| ''[[:d:Q107642877|Vladikavkaz Research Center of the Russian Academy of Sciences]]''
| [[Төньяк Осетия]]<br/>[[Владикавказ]]
|-
| data-sort-value="2001" | 2001
| [[Файл:Togliatti state university 0475.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4460099|Тольятти дәүләт университеты]]''
| [[Тольятти]]
|-
| data-sort-value="2001" | 2001
| [[Файл:Ugrasu glavnii korpus.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4533707|Югра дәүләт университеты]]''
| [[Ханты-Мансийск]]
|-
| data-sort-value="2003" | 2003
|
| ''[[:d:Q30266853|Institute of Immunology and Physiology]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
| data-sort-value="2006" | 2006
| [[Файл:Siberian Federal University (site 4), Krasnoyarsk.JPG|center|128px]]
| [[Себер федераль университеты]]
| [[Красноярск]]<br/>''[[:d:Q4333155|Oktyabrsky District]]''<br/>''[[:d:Q18405934|Красноярск шәһәр округы]]''<br/>[[Красноярск крае]]
|-
| data-sort-value="2006" | 2006
|
| ''[[:d:Q30263232|Institute of Applied Mathematics FEB RAS]]''
| [[Владивосток]]
|-
| data-sort-value="2007" | 2007
| [[Файл:Novosibirsk 20170608 080813.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201530|Institute of History]]''
| [[Новосибирск]]
|-
| data-sort-value="2010" | 2010
| [[Файл:Arkhangelsk technology university.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4352907|Михаил Ломоносов исемендәге Төньяк (Арктик) федераль университеты]]''
| [[Архангельск]]
|-
| data-sort-value="2010" | 2010-12-27
| [[Файл:Pskov State University 1.jpg|center|128px]]
| [[Псков дәүләт университеты]]
| [[Псков]]<br/>''[[:d:Q127587217|Псков шәһәр округы]]''<br/>[[Псков өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="2012" | 2012-12-29<br/>1930
| [[Файл:Санкт-Петербургский государственный экономический университет.jpg|center|128px]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]]
| [[Санкт-Петербург]]<br/>[[Үзәк районы (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербургның Үзәк районы]]
|-
| data-sort-value="2012" | 2012
| [[Файл:Main campus of NCFU.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4412491|Төньяк Кавказ федераль университеты]]''
| [[Ставрополь]]
|-
| data-sort-value="2012" | 2012-11-28
| [[Файл:Ivgpuofficialphoto.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q56173858|Иваново дәүләт политехника университеты]]''
| [[Иваново]]
|-
| data-sort-value="2013" | 2013-10-24
| [[Файл:VSTU Vologda Rektorat.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16423702|Вологда дәүләт университеты]]''
| [[Вологда]]
|-
| data-sort-value="2014" | 2014
| [[Файл:ТНУ - panoramio (4).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q17749157|Владимир Иванович Вернадский исемендәге Кырым федераль университеты]]''
| [[Кырым]]
|-
| data-sort-value="2014" | 2014-12-31
|
| ''[[:d:Q30263522|Research Center of Biotechnology RAS]]''
| [[Мәскәү]]
|-
| data-sort-value="2015" | 2015
|
| ''[[:d:Q28666306|Federal Research Centre Coal and Coal Chemistry]]''
| [[Кемерово]]
|-
| data-sort-value="2016" | 2016
|
| ''[[:d:Q117818393|Federal Altai Scientific Center for Agrobiotechnology]]''
| [[Барнавыл]]
|-
| data-sort-value="2017" | 2017-05-11
|
| ''[[:d:Q46815702|Perm Federal Research Center of the Ural Branch of the Russian Academy of Sciences]]''
| [[Пермь]]
|-
| data-sort-value="2017" | 2017
|
| ''[[:d:Q102254460|Federal Center of Theoretical and Applied Sociology of the Russian Academy of Sciences]]''
|
|-
| data-sort-value="2017" | 2017
|
| ''[[:d:Q106412027|Kursk Federal Agrarian Scientific Center]]''
|
|-
| data-sort-value="2022" | 2022
| [[Файл:Bashkir State University at night.jpg|center|128px]]
| [[Уфа фән һәм технологияләр университеты]]
| [[Уфаның Киров районы|Киров районы]]<br/>[[Уфа]]<br/>[[Башкортстан]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4127490|All-Russian Research Institute of Agricultural Biotechnology Russian Academy of Agricultural Sciences]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4135899|Geophysical Center]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
| [[Файл:State Public Scientific & Technological Library in Novosibirsk 2022.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4146636|State Public Scientific & Technological Library]]''
| [[Новосибирск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201378|International Tomography Center]]''
| [[Новосибирск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201407|РФА Электр үлчәмнәре институты]]''
| [[Новосибирск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201408|Institute for Analytical Instrumentation]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
|
| [[Файл:Institute for Protein Research, Osaka University.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201415|Institute of Protein Research]]''
| [[Пущино]]
|-
|
| [[Файл:Усадьба Пятницкая ул дом 48 Замоскворечье Центральный округ Москва 09098.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201418|Institute of Astronomy of the Russian Academy of Sciences]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201445|Institute of Water Problems]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
| [[Файл:100IG-01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201464|РФА җәгърафия институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201471|Е. М. Сергеев ис. РФА геоэкология институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201479|Institute of Mining]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201496|Institute of Geosphere Dynamics]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201532|Institute of History and Archaeology]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
|
| [[Файл:IC SB RAS.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201537|РФА СБ катализ институты]]''
| [[Новосибирск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201554|Institute of Laser Physics]]''
| [[Новосибирск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201558|Institute of Forest Science]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
| [[Файл:Imm UrO RAN.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201581|Россия фәннәр академиясе Урал бүлекчәсенең Николай Николаевич Красовский исемендәге Математика һәм механика институты]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
|
| [[Файл:Melnikov Permafrost Institute.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201593|Melnikov Permafrost Institute]]''
| [[Якутия]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201608|Institute of Mongolian, Buddhist and Tibetan Studies]]''
| [[Улан-Удэ]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201613|Institute of Economic Forecasting]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201632|Vavilov Institute of General Genetics]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
| [[Файл:Институт общей и неорганической химии имени Н. С. Курнакова РАН.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201634|РФА гомуми һәм органик химия институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201635|Institute of General and Experimental Biology]]''
| [[Улан-Удэ]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201654|Chumakov Institute of Poliomyelitis and Viral Encephalitis]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
| [[Файл:5491. St. Petersburg. Kutuzov Embankment, 10.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201663|Institute of Applied Astronomy]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201669|Institute of Natural Resources, Ecology and Cryology]]''
| [[Чита]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201678|Oil and Gas Research Institute]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201684|Market Economy Institute]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201686|Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе Химия-энергетика технологияләре мәсьәләләре институты]]''
| [[Бийск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201689|Россия фәннәр академиясенең Химия физикасы мәсьәләләре институты]]''
| [[Черноголовка]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201720|Institute of High Current Electronics]]''
| [[Тум|Томск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201746|Institute of Structural Macrokinetics and Materials Science]]''
| [[Черноголовка]]
|-
|
| [[Файл:Novosibirsk 20190514 080436.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201751|РФА СБ гамәли һәм назари механика институты]]''
| [[Новосибирск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201777|Schmidt Institute of Physics of the Earth]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
| [[Файл:Sign of the Moscow Institute of Atmospheric Physics.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201781|A.M. Obukhov Institute of Atmospheric Physics RAS]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201782|РФА югары басымнар физикасы институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
| [[Файл:Ifpm Gl 1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201792|Institute of Strength Physics and Materials Science SB RAS]]''
| [[Тум|Томск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201803|Institute of Philosophy and Law of Ural Branch of Russian Academy of Sciences]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201807|Institute of Chemistry of High-Purity Substances]]''
| [[Түбән Новгород]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201811|Institute of Petroleum Chemistry]]''
| [[Тум|Томск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201813|Institute of Solid State Chemistry]]''
| ''[[:d:Q635860|Izmaylovo District]]''
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201814|Institute of Solid State Chemistry and Mechanochemistry]]''
| [[Новосибирск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201816|Institute of Chemical Kinetics and Combustion]]''
| [[Новосибирск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201817|Institute of Chemical Biology and Fundamental Medicine]]''
| [[Новосибирск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4201854|Institute of Experimental Mineralogy]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
| [[Файл:Иэф уро ран.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4201856|Institute of Electrophysics]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
|
| [[Файл:Калмыцкий институт гуманитарных исследований.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4210236|Kalmyk Scientific Center of the Russian Academy of Sciences]]''
| [[Элиста]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4261806|Limnological Institute]]''
| [[Иркутск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4288447|Institute of Earthquake Prediction Theory and Mathematical Geophysics]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
| [[Файл:ММБИ.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4308104|Murmansk Marine Biological Institute]]''
| [[Мурманск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4314516|Institute of Pharmacology Russian Academy of Medical Sciences]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4330436|Россия фәннәр академиясенең Югары температуралар берләшкән институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
| [[Файл:ПГИ.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4371607|Polar Geophysical Institute]]''
| [[Мурманск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4458750|Россия фәннәр академиясе Ерак Көнчыгыш бүлекчәсенең Тын океан география институты]]''
| [[Владивосток]]
|-
|
| [[Файл:Тихоокеанский океанологический институт имени В. И. Ильичёва ДВО РАН.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4458752|Россия фәннәр академиясе Ерак Көнчыгыш бүлекчәсенең Виктор Иванович Ильичёв исемендәге Тын океан океанология институты]]''
| [[Владивосток]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4504032|Centre for Forest Ecology and Productivity]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4504057|Center for Theoretical Problems of Physicochemical Pharmacology]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
| [[Файл:Ангарская государственная техническая академия.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4761983|Ангарск дәүләт техник университеты]]''
| [[Ангарск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q16655698|Institute of Space Physics Research and Radio Wave Propagation]]''
| ''[[:d:Q3126991|Paratunka]]''
|-
|
|
| ''[[:d:Q16655721|РФА Гомуми физика институты]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
| [[Файл:Iitp ras.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16655725|The Institute for Information Transmission Problems of Russian Academy of Sciences]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q18408466|Institute of Marine Geology and Geophysics FEB RAS]]''
| [[Южно-Сахалинск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q19908058|Institute of Biomedical Chemistry]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
| [[Файл:Иэф уро ран.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q19908075|Institute of Thermal Physics UB RAS]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q19908469|Россия медицина фәннәре академиясенең Медико-генетик тикшеренүләр үзәге]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
| [[Файл:Sevastopolin akvaario.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q21043033|Institute of Marine Biological Research (Sevastopol)]]''
| [[Акъяр]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q21645243|Central Scientific Research Institute of Tuberculosis, Russian Academy of Medical Sciences]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
| [[Файл:Кооперативный 5 IMG 0442.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q30266886|Tomsk National Research Medical Center]]''
| [[Тум|Томск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q30266888|Volga Research Institute for Milk and Meat Production and Processing]]''
| [[Волгоград]]
|-
|
| [[Файл:Botanical Garden in Yekaterinburg (August 2025) - 0 2.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q48941460|Botanical Garden of the Urals Branch of the Russian Academy of Sciences]]''
| [[Екатеринбург]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q54500127|Kabardino-Balkar Scientific Center]]''
| [[Налчык]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q57779616|Submicron Heterostructures for Microelectronics, Research & Engineering Center, RAS]]''
| [[Санкт-Петербург]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q106485258|Udmurt Federal Research Center]]''
| [[Ижау]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q108130733|Orenburg Federal Research Center of the Ural Branch of the Russian Academy of Sciences]]''
| [[Ырынбур]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q108265816|Federal Research Center for Rehabilitation and General Resuscitation]]''
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q108271130|Khabarovsk Federal Research Center FEB RAS]]''
| [[Хабарау|Хабаровск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q117812429|Yakut Scientific Center SB RAS]]''
| [[Якутск]]
|}
{{Wikidata list end}}
== Министрлар ==
{{notice|Түбәндәге төзмә кешеләр һәм роботлар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q107688573. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p39/Q107688573/p580
|columns=p39/Q107688573/p580:башлый,p18,label:Исем,p569,p69,p512,p582:тәмамлый}}
{| class='wikitable sortable'
! башлый
! рәсем
! Исем
! туу датасы
! әлма-матер
! академик дәрәҗә
! тәмамлый
|-
| 2020-01-21
| [[Файл:FalkovVN.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q15066166|Валерий Фальков]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-10-18
| ''[[:d:Q13419624|Төмән дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q19610320|юридик фәннәр нәмзәте]]''
|
|-
| 2018-05-18
| [[Файл:Mikhail Kotjukov 2018.jpg|center|128px]]
| [[Михаил Котюков]]
| data-sort-value="1976" | 1976-12-21
| ''[[:d:Q4239251|Красноярск дәүләт университеты]]''
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Тышкы сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
*[http://minobrnauki.gov.ru/ Россия Федерациясенең фән һәм югары белем министрлыгы ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181021200735/http://minobrnauki.gov.ru/ |date=2018-10-21 }}
== Моны да карагыз ==
{{Федераль министрлыклар, агентлыклар һәм хезмәтләр}}
[[Төркем:Россия Федерациясе федераль министрлыклары]]
5gm9mylzf6dyyppjohav7z9drg0z155
Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе
0
209797
5987656
5987375
2026-07-29T02:41:36Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987656
wikitext
text/x-wiki
{{ҮК}}
'''Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия Халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте университеты''' ({{lang-ru|Российская академия народного хозяйства и государственной службы при Президенте Российской Федерации}}) — социаль-икътисади һәм гуманитар юнәлештәге белгечләрне әзерләү белән шөгыльләнүче Россия югары уку йорты.
2010 елда Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы халык хуҗалыгы Академиясе һәм Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия дәүләт хезмәте академиясе берләшүе, шулай ук башка федераль дәүләт белем бирү учреждениеләрен кушу юлы белән нигез салына.
2024 елның апрель аенда 47 филиал, шулай ук 12 институт, 10 белем бирү үзәге һәм 65 фәнни үзәк эшли иде<ref>{{Cite web|url=https://www.ng.ru/education/2024-04-16/100_162209042024.html|title=Крупнейшие вузы России: анализируем востребованность российских университетов / Образование / Независимая газета|website=www.ng.ru|access-date=2024-10-25}}</ref>.
==Белем бирү==
Мәгариф һәм фән министрлыгы мониторингы мәгълүматлары буенча, Академиядә төп вузларда 17 412 студент һәм филиалларны да исәпкә алып, 96 000 артык суммар студент белем алган. Баш вузда көндезге укуны 12 243 студент узды. Студентларның яртысыннан күбрәге көндезге-читтән торып яисә читтән торып 56 000 студент белем ала. Президент академиясендә ел саен Россиядә икътисад өлкәсендә ел саен үткәрелә торган иң зур фәнни вакыйгаларның берсе — «Гайдар форумы»н үткәрелә.
Академия ел саен укучылар, аспирантлар һәм яшь галимнәр өчен Халыкара җәйге мәктәп үткәрә.
== Шәхесләр ==
{{seealso|ru:Институт красной профессуры|ru:Высшая партийная школа при ЦК КПСС}}
=== Җитәкчеләр/Ректорлар ===
'''Кызыл профессура институты'''
* 1921—1931 — {{тәрҗемә ителмәгән 5|Михаил Покровский||ru|Покровский, Михаил Николаевич}}
* 1932—1938 — {{тәрҗемә ителмәгән 5|Павел Юдин||ru|Юдин, Павел Фёдорович}}
'''СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе'''
* 1938—1977 ― ????
'''ССРБ Министрлар Советы каршындагы халык хуҗалыгы академиясе'''
* 1977—1980 — [[Николай Мельников]]{{sfn|Ратькина|1986|с=199}}
* 1981—1986 — {{тәрҗемә ителмәгән 5|Евгений Сергеев||ru|Сергеев, Евгений Михайлович}}
* 1986—1989 — {{тәрҗемә ителмәгән 5|Евгений Смирницкий||ru|Смирницкий, Евгений Константинович}}<ref>{{Cite web|url=https://executive.ranepa.ru/news/abel-aganbegjan-rektor-anh-1989-2002-vospominanija-ob-akademii-o-vremeni-i-o-gaidare|title=Абел Аганбегян, Ректор АНХ (1989–2002): Воспоминания об Академии, о времени и о Гайдаре|publisher=executive.ranepa.ru|access-date=2016-08-19|archive-date=2021-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825095543/https://executive.ranepa.ru/news/abel-aganbegjan-rektor-anh-1989-2002-vospominanija-ob-akademii-o-vremeni-i-o-gaidare|url-status=live|accessdate=2025-10-31|archivedate=2021-08-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210825095543/https://executive.ranepa.ru/news/abel-aganbegjan-rektor-anh-1989-2002-vospominanija-ob-akademii-o-vremeni-i-o-gaidare}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://blog.business-analyst.info/2011/09/11/niiorgprom-pervii-direktor/|title=НИИОргпром: первый директор|date=2011-09-11|publisher=Мастерская бизнес-анализа|access-date=2016-08-19|archive-date=2016-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20160820004057/https://blog.business-analyst.info/2011/09/11/niiorgprom-pervii-direktor/|url-status=live}}</ref>
* 1989—1992 — {{тәрҗемә ителмәгән 5|Абел Аганбегян||ru|Аганбегян, Абел Гезевич}}{{sfn|БЭС|2002|с=}}
'''Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы халык хуҗалыгы академиясе'''
* 1992—2002 — Абел Аганбегян
* 2002—2010 — {{тәрҗемә ителмәгән 5|Владимир Мау||ru|Мау, Владимир Александрович}}
'''Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия Халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте университеты'''
* 2010—2023 — Владимир Мау
* 2023—{{CURRENTYEAR}} — {{тәрҗемә ителмәгән 5|Алексей Комиссаров||ru|Комиссаров, Алексей Геннадиевич}}
=== Укытучылар ===
{{seealso|Төркем:Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия Халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе укытучылары}}
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q2822458. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p108/Q2822458/p580:башлау,p108/Q2822458/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! башлау
! тәмамлау
! Исем
! туу датасы
! туу урыны
! әлма-матер
! һөнәр төре
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
|-
|
|
| ''[[:d:Q4401166|Mikhail Rutkevich]]''
| data-sort-value="1917" | 1917-10-02
| [[Киев]]
| ''[[:d:Q4483619|Faculty of Physics of the Taras Shevchenko National University of Kyiv]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''
|
| data-sort-value="2009" | 2009-07-16
|-
|
|
| ''[[:d:Q60695133|Астахов, Александр Семёнович]]''
| data-sort-value="1926" | 1926-07-13
| [[Ростов-на-Дону]]
| ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]''
| [[галим]]
|
| data-sort-value="2012" | 2012-07-21
|-
|
|
| ''[[:d:Q4458584|Yury Tikhomirov]]''
| data-sort-value="1931" | 1931-07-21
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4201486|РФА дәүләт һәм хокук институты]]''
| [[галим]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Yury Tikhomirov|Yury Tikhomirov]]
| data-sort-value="2025" | 2025-11-17
|-
|
|
| ''[[:d:Q318430|Abel Aganbegyan]]''
| data-sort-value="1932" | 1932-10-08
| [[Tbilisi|Тбилиси]]
| ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''<br/>''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Abel Aganbegyan|Abel Aganbegyan]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q22045790|Sandzhi Koteev]]''
| data-sort-value="1933" | 1933-04-09
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| data-sort-value="2025" | 2025-09-16
|-
|
|
| ''[[:d:Q24925000|Valery Kushlin]]''
| data-sort-value="1936" | 1936-07-01
|
| ''[[:d:Q4123106|Идел дәүләт су транспорты универистеты]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q109884720|Ростислав Леонидович Ковалевский]]''
| data-sort-value="1936" | 1936-01-06
| ''[[:d:Q2472971|Krasne]]''
| ''[[:d:Q9397809|Zhytomyr Ivan Franko State University]]''
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
| data-sort-value="2020" | 2020-12-25
|-
|
|
| ''[[:d:Q4516801|Valery Chichkanov]]''
| data-sort-value="1937" | 1937-07-25
| [[Верхотурье шәһәр бүлгесе]]
| [[Урал дәүләт тау университеты|Урал дәүләт тау эше университеты]]<br/>''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
| [[:commons:Category:Valery Chichkanov|Valery Chichkanov]]
| data-sort-value="2023" | 2023-09-18
|-
|
|
| ''[[:d:Q4427092|Andrey Sokolov]]''
| data-sort-value="1941" | 1941-02-01
| [[Юрьев-Польский]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| [[галим]]
|
| data-sort-value="2015" | 2015-09-11
|-
|
|
| ''[[:d:Q18428036|Afrand Dashdamirov]]''
| data-sort-value="1942" | 1942-03-12
| [[Бакы]]
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| [[галим]]
|
| data-sort-value="2015" | 2015-04-07
|-
|
|
| ''[[:d:Q15063892|Galina Avanesova]]''
| data-sort-value="1943" | 1943-11-18
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15075259|Vladimir Sulitskiy]]''
| data-sort-value="1944" | 1944-04-06
| [[Пермь]]
|
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[математик]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q55168646|Âkov Andreevič Plâjs]]''
| data-sort-value="1944" | 1944-02-16
| [[Костанай өлкәсе|Куштанай өлкәсе]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q109488456|Деркач, Анатолий Алексеевич]]''
| data-sort-value="1944" | 1944-08-07
| [[Киев өлкәсе]]
| ''[[:d:Q4267928|University of Luhansk]]''
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-06-07
|-
|
|
| ''[[:d:Q4495437|Aleksandr Khandruev]]''
| data-sort-value="1945" | 1945-08-23
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4173373|Vadim Yevseyev]]''
| data-sort-value="1946" | 1946-03-12
|
| ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q16668997|Aleksandr Kurennoy]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-05-26
| [[Клинцы]]
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''
| ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q78195882|Lidia A. Nudnenko]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-03-30<br/>1947
| ''[[:d:Q201979|Talmenka]]''
| ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''
| [[хокук белгече]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q97315925|Aleksandr Nagorny]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-12-06
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]''
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
|
| data-sort-value="2020" | 2020-04-16
|-
|
|
| ''[[:d:Q60695079|Солдатов, Сергей Александрович]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-04-16
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''
| [[галим]]
|
| data-sort-value="2003" | 2003-10-17
|-
|
|
| ''[[:d:Q24010743|Анцупов, Анатолий Яковлевич]]''
| data-sort-value="1949" | 1949-07-09
|
| ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q50843002|Viktor Vasilevitsj Voronov]]''
| data-sort-value="1950" | 1950-12-09
| [[Чита]]
| [[Иркутск илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q21133465|Шарков, Феликс Изосимович]]''
| data-sort-value="1951" | 1951-07-20
| [[Карабаш (Мария Посады районы)]]
| [[И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты]]
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15088636|Vladimir Razuvayev]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-09-18
| [[Tbilisi|Тбилиси]]
| [[Россия халыклар дуслыгы университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]
|
|
|-
| 2015
| 2021
| ''[[:d:Q16145734|Sergei Scherbov]]''
| data-sort-value="1952" | 1952
|
| ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''
| ''[[:d:Q12360779|демограф]]''
|
|
|-
|
|
| [[Елена Зарецкая]]
| data-sort-value="1952" | 1952-04-14
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>[[профессор]]
|
| data-sort-value="2024" | 2024-03-30
|-
|
|
| ''[[:d:Q4234095|Andrey Korotkov]]''
| data-sort-value="1954" | 1954-06-03
| [[Акъяр]]
| ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="2012" | 2012-02-10
|-
|
|
| ''[[:d:Q4420604|Yury Sinyagin]]''
| data-sort-value="1954" | 1954-06-22
| [[Сембер]]
| [[И. Н. Ульянов исемендәге Сембер дәүләт педагогия университеты|Илья Николаевич Ульянов исемендәге Сембер дәүләт педагогия университеты]]
| ''[[:d:Q212980|психолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15074621|Sergej Mjasojedov]]''
| data-sort-value="1954" | 1954-10-01
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q108885758|Sergei Zuev]]''
| data-sort-value="1954" | 1954-04-25
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q61750959|Military Institute of Foreign Languages]]''<br/>''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q97209072|Irina Lwowna Timonina]]''
| data-sort-value="1955" | 1955-05-24
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
| ''[[:d:Q15991218|Япония белгече]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q112989347|Залужный, Александр Гаврилович]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-06-05
| [[Жовти Воды|Жовти-Воды]]
| ''[[:d:Q4166273|Донецк инженер һәм элемтә гаскәре югары хәрби-сәяси укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q4201806|Hryhoriy Skovoroda Institute of Philosophy of the National Academy of Sciences of Ukraine]]''<br/>''[[:d:Q4113278|Александр һәм Николай Григорьевич Столетовлар исемендәге Владимир дәүләт университеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15204746|Aleksandr Agadzhanyan]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-05-13
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''
| ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q58914999|Veniamin Kaganov]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-04-23
| ''[[:d:Q7280758|Derevyannoye]]''
| ''[[:d:Q4361461|Петрозаводск дәүләт университеты]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4285526|Владимир Мау]]''
| data-sort-value="1959" | 1959-12-29
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
| [[:commons:Category:Vladimir Mau|Vladimir Mau]]
|
|-
| 2002
|
| [[Ольга Васильева]]
| data-sort-value="1960" | 1960-01-13
| [[Бөгелмә]]
| ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4304073|М.А. Шолохов ис. Мәскәү дәүләт гуманитар университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201714|РФА Россия тарихы институты]]''
| ''[[:d:Q83307|министр]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[:commons:Category:Olga Vasilyeva|Olga Vasilyeva]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q112498056|Natalya Krivova]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-01-27
|
|
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4480363|Sergey Fabrichny]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-01-10
| ''[[:d:Q2628154|Starobesheve Raion]]''
| [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[:commons:Category:Sergey Fabrichny|Sergey Fabrichny]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q71782085|Ibragim Fargiyev]]''
| data-sort-value="1962" | 1962
| ''[[:d:Q4077181|Bamut]]''
| [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]]<br/>''[[:d:Q4114529|ССРБ Саклану министрлыгының хәрби институты]]''
| ''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]''
| [[:commons:Category:Ibragim Fargiyev|Ibragim Fargiyev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q121849543|Svetlana Eremeeva]]''
| data-sort-value="1963" | 1963
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q19829999|культуролог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4077291|Կոնստանտին Բանդուրովսկի]]''
| data-sort-value="1964" | 1964
| [[Луганск]]
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| [[шагыйрь]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q60975133|Блинов, Владимир Игоревич]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-12-13
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
| 2014-03
|
| ''[[:d:Q4491169|Yuliya Florinskaya]]''
| data-sort-value="1965" | 1965
|
| ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]''
| ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q12360779|демограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q19908834|Michail Olegovitsj Sjachov]]''
| data-sort-value="1965" | 1965-05-31
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]''
| ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4400088|Elena Rumyantseva]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-10-07
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q116234703|Oleg V. Aurov]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-10-08
| [[Обнинск]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q3332711|медиевист]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q104524412|Igorʹ Vladislavovich Ponkin]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-03-18
| [[Пермь]]
| ''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4351538|Пирем хәрби ракета гаскәрләре институты]]''
| [[хокук белгече]]
| [[:commons:Category:Igor Ponkin|Igor Ponkin]]
|
|-
| 2012
|
| ''[[:d:Q136290852|Konstantin Kazenin]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-06-23
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q12360779|демограф]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q116234171|Caucasologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
| data-sort-value="2025" | 2025-12-30
|-
|
|
| ''[[:d:Q4245114|Olga Kuznetsova]]''
| data-sort-value="1972" | 1972-12-26
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4217699|Кафедра сацыяльна-эканамічнай геаграфіі замежных краін]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15686434|Andreĭ Rossomakhin]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-04-02
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q214341|Амстердам университеты]]''<br/>''[[:d:Q929378|Санкт-Петербургтагы Европа университеты]]''
| ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q58968|интеллектуал]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q33176607|мәгърифәтче]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q11814411|documentarian]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>[[язучы]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q16272019|Sergey Alekseyev]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-05-29
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]]<br/>''[[:d:Q4304076|Мәскәү дәүләт индустрия университеты]]''
| [[галим]]
| [[:commons:Category:Sergej Alekseev (jurist)|Sergej Alekseev (jurist)]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4203533|Aleksey Isayev]]''
| data-sort-value="1974" | 1974-08-15
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
| ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1493121|хәрби тарих белгече]]''
| [[:commons:Category:Alexey Isaev (historian)|Alexey Isaev (historian)]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q107555904|Tanshina, Natalya Petrovna]]''
| data-sort-value="1974" | 1974-07-04<br/>1974
| [[Коломна]]
| ''[[:d:Q4304085|Дәүләт социаль-гуманитар университеты]]''<br/>''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
| 2018-05-28
|
| ''[[:d:Q50248216|Nikolai Litvinov]]''
| data-sort-value="1976" | 1976-09-07
| ''[[:d:Q4154278|Dalniye Zelentsy]]''
| ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''<br/>''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q41546637|викимедиачы]]''<br/>''[[:d:Q23038345|википедияче]]''
| [[:commons:Category:Nikolai Litvinov (wikimedian)|Nikolai Litvinov (wikimedian)]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q56886003|Alexei Kassian]]''
| data-sort-value="1976" | 1976-02-29
| [[Мәскәү]]
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| [[галим]]
|
|
|-
| 2013
| 2022
| [[Екатерина Шульман]]
| data-sort-value="1978" | 1978-08-19
| [[Тула]]
| ''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q5537326|George Brown Polytechnic]]''
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[:commons:Category:Ekaterina Schulmann|Ekaterina Schulmann]]
|
|-
| 2015-09-01
|
| ''[[:d:Q112563215|Richard Connolly]]''
| data-sort-value="1979" | 1979
|
|
| ''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
| 2016
| 2022
| ''[[:d:Q125689503|Ksenia Luchenko]]''
| data-sort-value="1979" | 1979-06-13
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''
| [[:commons:Category:Xenia Luchenko|Xenia Luchenko]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q20819745|Mikhail Nemtsev]]''
| data-sort-value="1980" | 1980-02-28
| [[Бийск]]
| ''[[:d:Q779992|Алтай дәүләт педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q757391|Central European University]]''<br/>''[[:d:Q4201572|РФА СБ математика институты]]''
| [[шагыйрь]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4154699|Anna Danilova]]''
| data-sort-value="1981" | 1981-11-24
| [[Мәскәү]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q102738459|Viktor Vakhstayn]]''
| data-sort-value="1981" | 1981-01-23
| [[Пенза]]
| ''[[:d:Q2324493|Виссарион Григорьевич Белинский исемендәге Пенза педагогика институты]]''<br/>''[[:d:Q4303876|Moscow School of Social and Economic Sciences]]''<br/>''[[:d:Q230899|Манчестер университеты]]''<br/>[[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''
| [[:commons:Category:Viktor Vakhstayn|Viktor Vakhstayn]]
|
|-
| 2016-01-01
|
| ''[[:d:Q55654255|Vladimir Nazarov]]''
| data-sort-value="1982" | 1982-12-23
| [[Мәскәү]]
|
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q19909514|Dmitry Uzlaner]]''
| data-sort-value="1984" | 1984-01-21
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]''
| [[:commons:Category:Dmitry Uzlaner|Dmitry Uzlaner]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q16929631|Siranush Petikyan]]''
| data-sort-value="1986" | 1986-06-02
| ''[[:d:Q39565|Gavar]]''
| ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]''
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q124002453|Mikhail Shumilin]]''
| data-sort-value="1986" | 1986-11-13
| [[Мәскәү]]
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| ''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q136651561|Nikita Pivovarov]]''
| data-sort-value="1986" | 1986-01-22
|
|
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q65128484|Тимонин, Сергей Андреевич]]''
| data-sort-value="1987" | 1987-07-15
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]''
| [[галим]]
|
|
|-
| 2013
|
| ''[[:d:Q44293680|Aleksandr Piperski]]''
| data-sort-value="1989" | 1989-10-09
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q15143191|science communicator]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[Гыйльми хезмәткәр]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|-
| 2011
|
| ''[[:d:Q41798558|Alexandra Bozhechkova]]''
|
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
| 2016-06-01
| 2023-05-26
| ''[[:d:Q56458773|Sergey Parinov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2013-09-01
| 2020-01-16
| ''[[:d:Q57005759|Christopher J Gerry]]''
|
|
| ''[[:d:Q1075104|Эссекс университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
| 2013-11-01
|
| ''[[:d:Q57359155|Tatyana Kotova]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2019-03-26
|
| ''[[:d:Q57412689|Mikhail Rogov]]''
|
|
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''<br/>[[Россия дәүләт гуманитар университеты]]<br/>''[[:d:Q4304031|Мәскәү дәүләт автомобил-юл техника университеты]]''
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2021-09-01
|
| ''[[:d:Q57486992|Vladimir Osipov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
| 2015-08-10
|
| ''[[:d:Q58210227|Mikhail Alexandrov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2014-09-01
|
| ''[[:d:Q64865014|Ekaterina Ilyushechkina]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q65040144|Dmitry Maslov]]''
|
|
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2013-02-17
|
| ''[[:d:Q92343260|Evgeny A Demekhin]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2019-09-01
| 2020-03-01
| ''[[:d:Q95661215|Denis Davydov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2016-05-26
|
| ''[[:d:Q96223760|Marianna Sachkova]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q97976129|Peter Kaznacheev]]''
|
|
| ''[[:d:Q193727|Джон Һопкинс үниверситеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4138528|Гимназия № 1515]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|-
| 2013-09-02
| 2018-12-31
| ''[[:d:Q111281844|Mikhail Zhivlov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q124363309|Daniil Aleksandrovich Burov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q131927851|Dmitry Repin]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q132234338|Dmitry Katalevsky]]''
|
|
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q140355257|Inna Gazieva]]''
|
|
| ''[[:d:Q21643454|Нижгар башару урнатмасы]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
=== Тәмамлаучылар ===
{{seealso|Төркем:Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия Халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясен тәмамлаучылар}}
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q2822458. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p69/Q2822458/p580:башлау,p69/Q2822458/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p373,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! башлау
! тәмамлау
! Исем
! туу датасы
! туу урыны
! һөнәр төре
! эш урыны
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
|-
|
|
| [[Алексей Насакин]]
| data-sort-value="1928" | 1928-03-28
| ''[[:d:Q23957952|Теләтники]]''
|
| [[КамАЗ]]
|
| data-sort-value="2011" | 2011-11-23
|-
|
|
| ''[[:d:Q108786528|Сахаров, Владимир Севастьянович]]''
| data-sort-value="1930" | 1930-10-28
| [[Брянск]]
|
|
|
| data-sort-value="2022" | 2022-02-19
|-
|
|
| ''[[:d:Q63313322|Leonard Vid]]''
| data-sort-value="1931" | 1931-11-09
| [[Запорожье]]
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q97163938|Ryszard Rafajłowicz]]''
| data-sort-value="1931" | 1931-05-12
|
|
|
|
|
|-
|
|
| [[Мөхәммәт Сабиров]]
| data-sort-value="1932" | 1932-03-29
| [[Кушнаренко районы|Кушнарин районы]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[инженер]]
|
|
| data-sort-value="2015" | 2015-03-09
|-
|
|
| ''[[:d:Q4344058|Nikolay Aleksandrovitsj Panitsjev]]''
| data-sort-value="1934" | 1934-08-03
| ''[[:d:Q675279|Drybin district]]''
| ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
| 1980
| ''[[:d:Q97746553|Мікалай Аляксеевіч Сташанкоў]]''
| data-sort-value="1934" | 1934-03-15
| ''[[:d:Q4168986|Драгелі]]''
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
|
|
|-
|
| 1980
| ''[[:d:Q4492496|Anatolii Franchuk]]''
| data-sort-value="1935" | 1935-09-08
| ''[[:d:Q4113153|Volodymyrivka]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[инженер]]
| ''[[:d:Q4426236|Council of Ministers of Autonomous Republic of Crimea (Ukraine)]]''<br/>[[Украинаның Югары Радасы]]
|
| data-sort-value="2021" | 2021-07-07
|-
|
| 1981
| ''[[:d:Q55103867|Kerim Kerimov]]''
| data-sort-value="1935" | 1935-11-07
| [[Фыстыглы]]
| [[инженер]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q56309993|Логинов, Лев Николаевич]]''
| data-sort-value="1935" | 1935-10-23
| [[Иланский|Илански]]
|
|
|
| data-sort-value="2014" | 2014-10-06
|-
|
|
| ''[[:d:Q86606944|Шестаков, Альфред Евгеньевич]]''
| data-sort-value="1935" | 1935-01-17
| [[Салехард]]
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4297325|Viktor Mikhailov]]''
| data-sort-value="1936" | 1936-04-01
| [[Куандык]]
| [[инженер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
| [[:commons:Category:Victor Mikhailov|Victor Mikhailov]]
| data-sort-value="2023" | 2023-11-30
|-
|
|
| ''[[:d:Q18045004|Valentin Ivanovitsj Dvoeretsjenskiy]]''
| data-sort-value="1936" | 1936-01-07
| ''[[:d:Q16655141|Izberdeyevskiy Raion]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
| data-sort-value="2014" | 2014-09-02
|-
|
|
| ''[[:d:Q43559366|Aleksandr Maslov]]''
| data-sort-value="1936" | 1936-05-07
| [[Сергиев Посад]]
| ''[[:d:Q1979607|финансист]]''
| ''[[:d:Q488981|Европа реконструкция һәм үсеш банкы]]''<br/>''[[:d:Q4304015|Moscow Narodny Bank]]''<br/>''[[:d:Q670084|Vnesheconombank]]''<br/>''[[:d:Q966148|ССРБ Дәүләт банкы]]''
|
| data-sort-value="2013" | 2013
|-
|
| 1985
| [[Ринат Кудашев]]
| data-sort-value="1936" | 1936-03-21
| [[Табанлыкүл (Бүздәк районы)|Табанлыкүл]]
| ''[[:d:Q811122|төзүче]]''
|
|
| data-sort-value="2024" | 2024-11-09
|-
|
|
| ''[[:d:Q4497489|Georgy Khizha]]''
| data-sort-value="1938" | 1938-05-02
| [[Ашкабад]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q71164264|Спицын Анатолий Тихонович]]''
| data-sort-value="1939" | 1939-05-24
| [[Апшеронск]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
| data-sort-value="2019" | 2019-07-12
|-
|
| 1988
| [[Гаяз Сәхәпов]]
| data-sort-value="1939" | 1939-01-14
| [[Яңа Нәдер]]
|
| [[Татнефть]]<br/>[[Түбәнкаманефтехим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4336636|Viktor Orlov]]''
| data-sort-value="1940" | 1940-03-23<br/>1940-03-22
| [[Черногорск]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Victor Orlov|Victor Orlov]]
| data-sort-value="2021" | 2021-08-23
|-
|
|
| ''[[:d:Q16692683|Yury Rossikhin]]''
| data-sort-value="1940" | 1940-12-15
| [[Красноярск крае]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
| data-sort-value="1993" | 1993-01-17
|-
|
|
| ''[[:d:Q4244590|Gennady Kudryavtsev]]''
| data-sort-value="1941" | 1941-10-09
| [[Спасск-Дальний]]
| [[инженер]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q25483992|Қалық Абдуллаұлы Абдуллаев]]''
| data-sort-value="1942" | 1942-06-28
| [[Каскасу]]
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-12-13
|-
|
|
| ''[[:d:Q96371169|Petr Matyashov]]''
| data-sort-value="1942" | 1942-01-03
| ''[[:d:Q4462766|Трехстенки]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Petr Matyashov|Petr Matyashov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15067260|Viktor Ivanov]]''
| data-sort-value="1943" | 1943-01-17
| [[Болотное]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
| ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q97279782|Kazimierz Nowak]]''
| data-sort-value="1943" | 1943-05-07
| [[Седльце|Чедлсе]]
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q97343663|Ильясов, Сиражутдин Магомедович]]''
| data-sort-value="1943" | 1943-12-05
| ''[[:d:Q6662994|Chitur]]''<br/>''[[:d:Q1438721|Laksky District]]''
|
|
|
| data-sort-value="2023" | 2023-05-13
|-
|
|
| ''[[:d:Q47486719|Разумов, Владимир Владимирович]]''
| data-sort-value="1944" | 1944-01-25
| [[Балакау]]
| [[эшкуар]]
|
|
| data-sort-value="2021" | 2021-05-27
|-
|
|
| ''[[:d:Q4075193|Aleksey Bazarov]]''
| data-sort-value="1945" | 1945-10-12
| [[Новгород өлкәсе]]
|
|
|
| data-sort-value="2012" | 2012-02-25
|-
|
| 1984
| ''[[:d:Q43315538|Jagmoer Ovezovitsj Ovezov]]''
| data-sort-value="1945" | 1945
| [[Сәрдар (Төрекмәнстан)|Сәрдар]]
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q60172267|Yuri Mischeryakov]]''
| data-sort-value="1945" | 1945-01-01
| [[Агадыр]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q266569|рәссам-мультипликатор]]''
|
| [[:commons:Category:Yuri Mischeryakov|Yuri Mischeryakov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q97280605|Viktor Tiatin'kin]]''
| data-sort-value="1945" | 1945-12-14
| [[Түбән Новгород]]
| [[инженер]]<br/>[[галим]]
|
| [[:commons:Category:Viktor Tyatinkin|Viktor Tyatinkin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q40006426|Viktor Gnevko]]''
| data-sort-value="1946" | 1946-12-30
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
| data-sort-value="2018" | 2018-02-28
|-
|
|
| [[Евгений Ипполитов]]
| data-sort-value="1946" | 1946-06-03
| [[Сәмәрканд]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>[[эшкуар]]
|
|
| data-sort-value="2005" | 2005-01-17
|-
|
|
| ''[[:d:Q24678|Amangeldy Muraliyev]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-08-07
| ''[[:d:Q12830707|Kum-Arık]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
| 1992
| ''[[:d:Q16693499|Mykola Butko]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-11-07
| ''[[:d:Q4242555|Kruty]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q4513533|Chernihiv Polytechnic National University]]''<br/>''[[:d:Q4513537|Chernihiv Radio Equipment Plant]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q26243760|Aleksandr Zharkov]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-08-06
|
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="2016" | 2016-07-20
|-
|
|
| ''[[:d:Q84314157|Tatsyana Holubeva]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-06-27
| [[Кричев|Крычау]]
| [[инженер]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q97165298|Wiesław Słomka]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-08-14
| [[Радом]]
|
|
|
| data-sort-value="2019" | 2019-02-25
|-
|
|
| [[Валентин Друсинов]]
| data-sort-value="1947" | 1947-04-05
| [[Брянск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Valentin Drisinov|Valentin Drisinov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q105941942|Valery Sukhanov]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-11-28
|
| ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q190414|Профессор Николай Егорович Жуковский исемендәге Үзәк аерогидродинаминка институты]]''<br/>''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q111419918|Косиков, Михаил Филиппович]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-10-30
| [[Рязань]]
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q2995350|Nikolai Kharitonov]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-10-30
| ''[[:d:Q23837938|Rezino]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q26252897|agricultural economist]]''
|
| [[:commons:Category:Nikolay Kharitonov|Nikolay Kharitonov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q12555300|Kamaltun Muchamedschanow]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-09-20
| ''[[:d:Q2550792|Katonkaragay District]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q29883665|Vasily Tarasyuk]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-10-10
| ''[[:d:Q4266133|Lomachyntsi]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Vasily Tarasyuk|Vasily Tarasyuk]]
| data-sort-value="2017" | 2017-05-06
|-
|
|
| [[Валентина Савостьянова]]
| data-sort-value="1948" | 1948-09-21
| [[Донецк]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
| data-sort-value="2026" | 2026-04-07
|-
|
|
| ''[[:d:Q96172322|Vyacheslav Kiselev]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-06-03
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Vyacheslav Kiselev|Vyacheslav Kiselev]]
|
|-
|
|
| [[Валентина Матвиенко]]
| data-sort-value="1949" | 1949-04-07
| [[Шепетивка]]
| ''[[:d:Q4379628|провизор]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[губернатор]]
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Valentina Matviyenko|Valentina Matviyenko]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q9367670|Uladzimir Adaszkevich]]''
| data-sort-value="1949" | 1949-11-15
| [[Казловшчына (Ашмянский районы)|Казловшчына]]
| ''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| ''[[:d:Q13031358|MaAZ]]''
|
|
|-
|
|
| [[Олег Ермилов]]
| data-sort-value="1949" | 1949-12-12
| [[Уфа]]
| [[галим]]
| [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q70252956|Sergey Opyonyshev]]''
| data-sort-value="1949" | 1949-01-03
| ''[[:d:Q776191|Rodino, Rodinsky District, Altai Krai]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q110830157|Aleksandr Suvorov]]''
| data-sort-value="1949" | 1949-02-23
| [[Гагарин (Смоленск өлкәсе)|Гагарин]]
|
| [[Федерация Советы]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4163341|Igor Dobayev]]''
| data-sort-value="1950" | 1950-05-20
| ''[[:d:Q182902|Chita Oblast]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q2065921|Көньяк федераль университеты]]''
|
|
|-
|
| 1991
| ''[[:d:Q24954869|Эсенгул Касымович Омуралиев]]''
| data-sort-value="1950" | 1950-09-14
| ''[[:d:Q20629371|Тон]]''
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''
|
|
| data-sort-value="2018" | 2018-02-25
|-
|
|
| ''[[:d:Q91964869|Светлана Гвоздева]]''
| data-sort-value="1950" | 1950-05-24
| [[Екатеринбург]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
|
|
|-
| 1989
| 1989
| ''[[:d:Q124818793|Ələkbər Qəmərli]]''
| data-sort-value="1950" | 1950-12-12
| [[Нахчыван]]
| [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q105425483|arbitrator]]''<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]''
| ''[[:d:Q4294856|Ministry of Justice]]''
|
|
|-
|
|
| [[Рафаэль Юнысов]]
| data-sort-value="1950" | 1950-02-02
| [[Мәлләтамак]]
| [[менеджер]]
|
|
|
|-
|
| 1988
| ''[[:d:Q4209170|Sergey Kalashnikov]]''
| data-sort-value="1951" | 1951-07-03
| [[Астана]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| ''[[:d:Q1467445|Новосибирск дәүләт техник университеты]]''<br/>''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''
| [[:commons:Category:Sergey Kalashnikov|Sergey Kalashnikov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q448872|Valeri Tokarev]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-10-29
| ''[[:d:Q753201|Kapustin Yar]]''
| ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Valery Tokarev|Valery Tokarev]]
|
|-
|
| 1999
| ''[[:d:Q754209|Anatoly Kvochur]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-04-16
| ''[[:d:Q4274639|Mazurivka]]''
| ''[[:d:Q105550321|хәрби очучы]]''<br/>''[[:d:Q730242|очучы-сынаучы]]''<br/>[[офицер]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''
| ''[[:d:Q420843|Komsomolsk-on-Amur Aircraft Production Association]]''<br/>''[[:d:Q188508|Russian Aircraft Corporation MiG]]''<br/>''[[:d:Q282717|Gromov Flight Research Institute]]''
| [[:commons:Category:Anatoly Kvochur|Anatoly Kvochur]]
| data-sort-value="2024" | 2024-04-15
|-
|
| 1996
| ''[[:d:Q4142300|Valery Golubev]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-06-14
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Valery Golubev|Valery Golubev]]
|
|-
|
| 1995
| ''[[:d:Q4506042|Valentin Tsoy]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-11-29
| [[Җома]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| ''[[:d:Q4315137|Национальный центр развития инновационных технологий]]''
| [[:commons:Category:Valentin Tsoi (economist)|Valentin Tsoi (economist)]]
| data-sort-value="2021" | 2021-06-12
|-
|
|
| ''[[:d:Q4204410|Yevgeny Istomin]]''
| data-sort-value="1953" | 1953-07-23
| ''[[:d:Q1103108|Кабанск районы]]''
| [[укытучы]]
| ''[[:d:Q1628775|Санкт-Петербург дәүләт су коммуникацияләре университеты]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4443030|Mikhail Stolyarov]]''
| data-sort-value="1953" | 1953-10-19
| [[Нәриман районы|Нариман районы]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q31452821|Abdoujapar Tagaev]]''
| data-sort-value="1953" | 1953-03-31
| ''[[:d:Q2556736|Ozgon District]]''
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
|
|
| data-sort-value="2017" | 2017-01-12
|-
|
|
| ''[[:d:Q60677612|Natalia Pilyus]]''
| data-sort-value="1953" | 1953-10-10
| [[Лебедын]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Natalia Pilus|Natalia Pilus]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4265094|Vladimir Loginov]]''
| data-sort-value="1954" | 1954-11-18
| [[Онега (шәһәр)|Онега]]
|
|
|
| data-sort-value="2016" | 2016-10-17
|-
|
|
| ''[[:d:Q26776668|Sergey Bazhanov]]''
| data-sort-value="1954" | 1954-08-23
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]]<br/>''[[:d:Q4231615|Контактор (завод)]]''<br/>''[[:d:Q4201126|Incombank]]''
| [[:commons:Category:Sergey Bazhanov|Sergey Bazhanov]]
|
|-
|
| 1995
| ''[[:d:Q60834993|Mikhail Ponomaryov]]''
| data-sort-value="1954" | 1954-01-01
| ''[[:d:Q4429544|Sonsovka]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
|
| data-sort-value="2021" | 2021-03-13
|-
|
|
| ''[[:d:Q116490461|Аляксандр Мікалаевіч Каўтуненка]]''
| data-sort-value="1954" | 1954-02-08
| [[Иркутск]]
|
| ''[[:d:Q2628140|Беларус дәүләт техника университеты]]''
|
| data-sort-value="2015" | 2015-04-20
|-
|
|
| [[Алексей Гордеев]]
| data-sort-value="1955" | 1955-02-28
| [[Франкфурт-ам-Одер]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q83307|министр]]''
|
| [[:commons:Category:Alexey Gordeyev|Alexey Gordeyev]]
|
|-
|
| 1991
| ''[[:d:Q3954606|Nikolay Shipil']]''
| data-sort-value="1955" | 1955-02-25
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| ''[[:d:Q1200975|Pulkovo Aviation Enterprise]]''<br/>[[Hawa transportı buyınça federal' agentlıq]]<br/>[[Аэрофлот]]<br/>''[[:d:Q727452|Rossiya]]''
| [[:commons:Category:Nikolai Shipil|Nikolai Shipil]]
|
|-
|
| 1992
| ''[[:d:Q4126109|Valery Voskoboynikov]]''
| data-sort-value="1955" | 1955-11-29
| [[Краснодар крае]]
| ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[ССРБ Югары Шурасы]]<br/>''[[:d:Q4146817|Goskomoboronprom Rossii]]''<br/>''[[:d:Q97197871|Ministry of defence industries of the Russian Federation]]''<br/>''[[:d:Q1961355|NPO Saturn]]''<br/>''[[:d:Q3442298|Росавиакосмос]]''<br/>''[[:d:Q4294632|Ministry of Industry and Energy of the Russian Federation]]''<br/>''[[:d:Q2028312|Россия Федерациясенең сәнәгать һәм сәүдә министрлыгы]]''
| [[:commons:Category:Valery Voskoboynikov|Valery Voskoboynikov]]
| data-sort-value="2011" | 2011-02-07
|-
|
|
| ''[[:d:Q18278938|Fedot Tumusov]]''
| data-sort-value="1955" | 1955-06-30
| ''[[:d:Q20628152|Yedyugeysky Rural Okrug]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Fedot Tumusov|Fedot Tumusov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q98497160|Yuriy Kurin]]''
| data-sort-value="1955" | 1955-04-29
| [[Иркутск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Yuriy Kurin|Yuriy Kurin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q111794304|Aleksandr Pekarsh]]''
| data-sort-value="1955" | 1955-06-30
| [[Кенәл]]
| ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''
| ''[[:d:Q420843|Komsomolsk-on-Amur Aircraft Production Association]]''
| [[:commons:Category:Aleksandr Pekarsh|Aleksandr Pekarsh]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q744157|Vyacheslav Nagovitsyn]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-03-02
| [[Глазов]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Vyacheslav Nagovitsyn|Vyacheslav Nagovitsyn]]
|
|-
|
| 1997
| ''[[:d:Q4518244|Sergey Aleksandrovitsj Tsjoerkin]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-11-22
| [[Вологда]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q91966370|Yuliya Peskovskaya]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-07-10
| [[Сызран]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Yuliya Peskovskaya|Yuliya Peskovskaya]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q109490538|Виталий Демидкин]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-01-23
| [[Коломна]]
|
| ''[[:d:Q294405|Alpha Group]]''
| [[:commons:Category:Vitaly Demidkin|Vitaly Demidkin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4083373|Andrey Belyaninov]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-07-14
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| [[:commons:Category:Andrey Belyaninov|Andrey Belyaninov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4112013|Irina Virganskaya]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-01-06
| [[Ставрополь]]
| ''[[:d:Q1227195|political economist]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
| [[:commons:Category:Irina Virganskaya|Irina Virganskaya]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4233541|Maxim Korobov]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-12-03
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
| ''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''
|
|
|-
|
| 1991
| ''[[:d:Q4197243|Aleksey Ivonin]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-01-20
| [[Зуи (Зуевка районы)|Зуи]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4495792|Хардиков, Юрий Анатольевич]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-05-03
| ''[[:d:Q1799536|Melnikovo]]''
|
|
|
|
|-
|
| 2001
| ''[[:d:Q16646745|Boris Dubrovsky]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-11-22
| [[Магнитогорск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Boris Dubrovsky|Boris Dubrovsky]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q55200038|Alasgar Tagiyev]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-07-01
| [[Бакы]]
| [[галим]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q56308410|Владимир Уйба]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-10-04
| [[Омск]]
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
|
| [[:commons:Category:Vladimir Uyba|Vladimir Uyba]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q137298646|Наурызбай Сейтқалиұлы Байқадамов]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-01-17
| [[Махамбетов]]
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4110582|Viktor Videneyev]]''
| data-sort-value="1959" | 1959-12-15
| [[Ишембай]]
|
|
|
|
|-
|
| 2007
| ''[[:d:Q55107197|Nina Chernyaeva]]''
| data-sort-value="1959" | 1959-04-29
| ''[[:d:Q24565237|Podolkhovsky]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Nina Chernyaeva|Nina Chernyaeva]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q111669594|Юрий Клепиков]]''
| data-sort-value="1959" | 1959-02-27
| [[Валуйки]]
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4059393|Әдһәм Акбулатов]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-06-18
| [[Красноярск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Edkham Akbulatov|Edkham Akbulatov]]
|
|-
|
| 1998
| ''[[:d:Q4133844|Aleksandr Garnayev]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-09-01
| [[Жуковский (Мәскәү өлкәсе)|Жуковски (Мәскәү өлкәсе)]]
| ''[[:d:Q730242|очучы-сынаучы]]''<br/>[[офицер]]<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| ''[[:d:Q188508|Russian Aircraft Corporation MiG]]''<br/>''[[:d:Q282717|Gromov Flight Research Institute]]''<br/>[[Аэрофлот]]
| [[:commons:Category:Alexander Garnaev|Alexander Garnaev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4300285|Молдавер, Владимир Ильич]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-01-18
| [[Стародуб]]
| [[инженер]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4382568|Михаил Прусак]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-02-23
| ''[[:d:Q4160644|Dzhurkiv]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
| [[:commons:Category:Mikhail Prusak|Mikhail Prusak]]
| data-sort-value="2025" | 2025-08-26
|-
|
|
| ''[[:d:Q16669885|Renat Layshev]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-10-29
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q41583|тренер]]''
| ''[[:d:Q4406508|Sambo 70]]''
| [[:commons:Category:Renat Lajshev|Renat Lajshev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q16699429|Irina Solovyova]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-08-23
| [[Волгоград]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Irina Solovieva|Irina Solovieva]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q18740988|Oleg Igorevitsj Orlov]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-07-02
| [[Житомир]]
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''
| ''[[:d:Q4304082|Россия медицина университеты]]''
|
|
|-
|
| 2007
| ''[[:d:Q28497406|Viktor Grib]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-04-11
| [[Жуков (шәһәр)]]
|
|
|
| data-sort-value="2017" | 2017-04-09
|-
|
|
| ''[[:d:Q41199756|Valery Ivanov]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-09-14
| [[Иваново]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Valery Ivanov|Valery Ivanov]]
|
|-
|
| 2007
| [[Таһир Саматов]]
| data-sort-value="1960" | 1960-07-01
| [[Казан]]
| [[мөфти]]<br/>''[[:d:Q27849290|экскаватор машинисты]]''<br/>''[[:d:Q2561741|crane driver]]''<br/>''[[:d:Q2775569|train driver]]''
| [[Хант-Манси автономияле округы мөселманнары Диния нәзарәте]]<br/>[[Россия мөселманнары Диния нәзарәте]]<br/>[[Үзәк диния нәзарәте]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4188622|Andrey Zakharov]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-08-10
| [[Сембер]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[фәлсәфәче]]
| ''[[:d:Q4064597|Амур дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q128509|Moscow School of Civic Education]]''
| [[:commons:Category:Andrey Zakharov|Andrey Zakharov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4292774|Alexander Anatolevich Migulya]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-12-24
| [[Междуреченск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4327599|Сергей Носов]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-02-17
| [[Магнитогорск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Sergei Nosov|Sergei Nosov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q19478804|Александр Котов]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-04-10
| ''[[:d:Q3738786|Strugi Krasnye]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Alexander Kotov|Alexander Kotov]]
|
|-
|
| 1995
| ''[[:d:Q30345617|Яков Силин]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-05-17
| ''[[:d:Q893317|Glubokoye District]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[Урал дәүләт икътисад университеты]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q39391943|Aleksey Shabunin]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-03-13
| [[Кемерово]]
| [[хирург]]<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q4397981|Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4145421|С. П. Боткин исемендәге шәһәр клиник хастаханәсе]]''
| [[:commons:Category:Alexey Shabunin|Alexey Shabunin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q72593899|Василь Тихонов]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-04-17
| [[Тамбов]]
|
|
|
|
|-
|
| 2010
| ''[[:d:Q111695286|Vasily Shapkin]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-06-27
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q4304092|Мәскәү дәүләт техник граждан авиациясе университеты]]''<br/>''[[:d:Q24935259|State Scientific Research Institute of Civil Aviation]]''
|
|
|-
|
| 1993
| [[Сергей Кириенко]]
| data-sort-value="1962" | 1962-07-26
| [[Сухум]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
|
| [[:commons:Category:Sergey Kiriyenko|Sergey Kiriyenko]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4399366|Igor Rudenskiy]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-09-11
| ''[[:d:Q589558|Iksha]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Igor Rudenskiy|Igor Rudenskiy]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q29312261|Евгений Овечкин]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-10-16
| [[Новосибирск]]
| [[галим]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q60835555|Aleksandr Bashkin]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-06-10
| [[Әстерхан]]
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Aleksandr Bashkin|Aleksandr Bashkin]]
|
|-
|
| 2008
| ''[[:d:Q106513293|Aleksandr Savin]]''
| data-sort-value="1962" | 1962-01-28
| [[Брянск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Aleksandr Savin|Aleksandr Savin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q2484971|Dmitry Yakubovskiy]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-09-05
| ''[[:d:Q4091084|Bolshevo]]''
| [[хокук белгече]]<br/>[[адвокат]]<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q2070502|ССРБ генераль прокуратурасы]]''<br/>''[[:d:Q1538644|Gossnab]]''<br/>''[[:d:Q4204195|Executive Committee of Moscow City Council of Workers Deputies]]''<br/>''[[:d:Q21644094|Мәскәү прокуратурасы]]''<br/>''[[:d:Q4294505|ССРБ Саклану министрлыгы]]''<br/>[[Россия Федерациясенең эчке эшләр министрлыгы]]<br/>''[[:d:Q1400115|FAPSI]]''<br/>''[[:d:Q1479649|REN TV]]''<br/>''[[:d:Q30257678|Institute of International Law and Economics named after AS Griboedova]]''
| [[:commons:Category:Dmitry Yakubovskiy|Dmitry Yakubovskiy]]
|
|-
|
| 1999
| [[Аслан Бжания]]
| data-sort-value="1963" | 1963-04-06
| ''[[:d:Q621888|Tamishi]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Aslan Bzhania|Aslan Bzhania]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4097216|Yelena Brusilova]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-04-06
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
|
| [[:commons:Category:Elena Brusilova|Elena Brusilova]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q28497436|Александр Гусев]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-07-27
| ''[[:d:Q14620755|Озерское]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Aleksandr Viktorovich Gusev|Aleksandr Viktorovich Gusev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q60836532|Valeriy Skrug]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-06-20
| ''[[:d:Q4332587|Vikno]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Valeriy Skrug|Valeriy Skrug]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q61109320|Njurgun Timofejev]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-02-07
| [[Якутск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
| data-sort-value="2017" | 2017-12-13
|-
|
|
| ''[[:d:Q106107894|Бекетжан Махатжанович Жумаханов]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-07-19
|
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q121998|илче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q110051636|Olga Kirillova]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-05-06
| [[Миллерово]]
| ''[[:d:Q384593|полиция хезмәткәре]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
| [[:commons:Category:Olga Kirillova|Olga Kirillova]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q115608713|Александр Линец]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-01-11
| ''[[:d:Q1011327|Starominskaya]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4140476|Пётр Глыбочко]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-07-21
| ''[[:d:Q21669976|Кувшиново]]''
| ''[[:d:Q17345122|уролог]]''
| ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''
| [[:commons:Category:Pyotr Glybochko|Pyotr Glybochko]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4199890|Konstantin Ilkovsky]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-01-12
| ''[[:d:Q2359080|Batagay]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| [[:commons:Category:Konstantin Ilkovsky|Konstantin Ilkovsky]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4525260|Aleksandr Shkolnik]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-03-25
| [[Түбән Тагил]]
| ''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Alexander Shkolnik|Alexander Shkolnik]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q11756298|Aleksandr Zharov]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-08-11
| [[Чиләбе]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Aleksandr Zharov|Aleksandr Zharov]]
|
|-
|
| 2012
| ''[[:d:Q21856779|Svetlana Agapitova]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-02-08
| [[Санкт-Петербург]]
| [[Jurnalist|журналист]]
|
| [[:commons:Category:Svetlana Agapitova|Svetlana Agapitova]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q29865300|Sultan Mirsayev]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-08-25
| ''[[:d:Q4059822|Aksay]]''
| [[мөфти]]<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q64607858|Tahmasib Ajdarov]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-04-17
| [[Бакы]]
| ''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[хокук белгече]]
|
| [[:commons:Category:Təhmasib Əjdərov|Təhmasib Əjdərov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q95747658|Mikhail Vakulenko]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-05-07
| [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Mikhail Vakulenko|Mikhail Vakulenko]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q99210054|Лебедева, Марина Яковлевна]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-07-12
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q110677699|Юрий Амерев]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-10-26
| ''[[:d:Q18778028|Znamenka]]''
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q120278652|Михалёв, Игорь Васильевич]]''
| data-sort-value="1964" | 1964-05-07
|
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q72579819|Mikhail Timonov]]''
| data-sort-value="1965" | 1965-05-22
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Mikhail Timonov|Mikhail Timonov]]
|
|-
|
|
| [[Илдар Хәйруллин (1965)|Илдар Хәйруллин]]
| data-sort-value="1965" | 1965-09-30
| [[Казан]]
| [[хирург]]
| ''[[:d:Q4145424|1нче санлы шәһәр клиник хастаханәсе (Мәскәү)]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q1778713|Alexander Tishanin]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-04-20
| [[Троицк (Чиләбе өлкәсе)|Троицк]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Alexander Tishanin|Alexander Tishanin]]
|
|-
|
|
| [[Михаил Мишустин]]
| data-sort-value="1966" | 1966-03-03
| [[Лобня]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q16258947|beamter]]''<br/>''[[:d:Q2285706|хөкүмәт башлыгы]]''
| [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]<br/>[[Россия Хөкүмәте|Россия Федерациясе Хөкүмәте]]
| [[:commons:Category:Mikhail Mishustin|Mikhail Mishustin]]
|
|-
|
| 2001
| ''[[:d:Q15079286|Oleg Siyenko]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-02-11
| [[Батайск]]
| ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''
|
| [[:commons:Category:Oleg Siyenko|Oleg Siyenko]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q29358938|Igor Zubarev]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-07-20
| ''[[:d:Q76785|Yantarny]]''
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Igor Zubarev|Igor Zubarev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q51669929|Василий Петрович Альмяшкин]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-06-25
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
| 2018
| ''[[:d:Q126845095|Nazim Hüseynov (prodüser)]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-09-06
| [[Бакы]]
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4446768|Mikhail Susov]]''
| data-sort-value="1967" | 1967-10-08
|
| [[менеджер]]<br/>[[эшкуар]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15063968|Алехин, Игорь Иванович]]''
| data-sort-value="1967" | 1967-09-07
| [[Брянск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| [[Игорь Артамонов]]
| data-sort-value="1967" | 1967-03-14
| [[Будённовск|Будённовск шәһәре]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| [[:commons:Category:Igor Artamonov|Igor Artamonov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q97382705|Арман Төлешұлы Қожахметов]]''
| data-sort-value="1967" | 1967-10-09
| [[Сәтбаев]]
|
|
| [[:commons:Category:Arman Qojahmetov|Arman Qojahmetov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q100844510|Vasily Kopylov]]''
| data-sort-value="1967" | 1967-11-24
| ''[[:d:Q21672681|Покрово-Васильевка]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Vasily Kopylov|Vasily Kopylov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q101584321|Artur Sogomonyan]]''
| data-sort-value="1967" | 1967-06-15
| [[Ереван]]
| [[эшкуар]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q111383847|Aleksey Kostyukov]]''
| data-sort-value="1967" | 1967-09-24
| [[Калуга]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Alexey Kostyukov|Alexey Kostyukov]]
|
|-
|
| 2014
| ''[[:d:Q136914094|Ерлан Хайланович Барлыбаев]]''
| data-sort-value="1967" | 1967-08-15
| [[Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе]]
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
|
|
|-
|
|
| [[Алексей Русских]]
| data-sort-value="1968" | 1968-07-17
| [[Ижау]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q24930613|Governor of Ulyanovsk Oblast]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Alexey Russkih|Alexey Russkih]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4492498|Igor Franchuk]]''
| data-sort-value="1968" | 1968-07-06
| [[Красноярск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| [[:commons:Category:Ihor Franchuk|Ihor Franchuk]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q19818066|Sergey Poddubny]]''
| data-sort-value="1968" | 1968-10-01
| [[Осинники]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Sergey Poddubny|Sergey Poddubny]]
|
|-
|
|
| [[Айрат Фәррахов]]
| data-sort-value="1968" | 1968-02-17
| [[Әгерҗе]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хирург]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| [[:commons:Category:Ajrat Farrakhov|Ajrat Farrakhov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q28496559|Elena Bondarenko]]''
| data-sort-value="1968" | 1968-06-10
| [[Светлоград]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Elena Bondarenko|Elena Bondarenko]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q108886713|Oleg Golikov]]''
| data-sort-value="1968" | 1968-10-21
| [[Чесма (Чиләбе өлкәсе)|Чесма]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Oleg Golikov|Oleg Golikov]]
|
|-
|
| 2005<br/>2008
| ''[[:d:Q139751583|Ташкараев, Гани Абдуганиевич]]''
| data-sort-value="1968" | 1968-08-29
| [[Чимкәнт]]
|
|
|
|
|-
|
|
| [[Ростислав Гольдштейн]]
| data-sort-value="1969" | 1969-03-15
| ''[[:d:Q1970038|Selizharovo]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
| [[:commons:Category:Rostislav Goldstein|Rostislav Goldstein]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q27057495|Larisa Tutova]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-10-18
| ''[[:d:Q3335264|Peschanokopskoye]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Larisa Tutova|Larisa Tutova]]
|
|-
|
| 2020
| ''[[:d:Q27734071|Andrey Rostenko]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-04-06
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Rostenko Andrey Olegovich|Rostenko Andrey Olegovich]]
|
|-
|
|
| [[Александр Осипов]]
| data-sort-value="1969" | 1969-09-28
| [[Ростов-на-Дону]]
| [[галим]]
|
| [[:commons:Category:Aleksandr Osipov (politician)|Aleksandr Osipov (politician)]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q62713982|Olga Starostina]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-03-13
| [[Нарьян-Мар]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Olga Starostina|Olga Starostina]]
|
|-
|
| 2005
| ''[[:d:Q65297829|Неъматулло Ҳикматуллозода]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-05-07
| [[Дүшәнбе]]
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q89313536|Юрий Бездудный]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-05-01
| [[Брянск өлкәсе]]
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
|
| [[:commons:Category:Yury Bezdudny|Yury Bezdudny]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q102076857|Вячеслав Гладков]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-01-15
| ''[[:d:Q19638795|Кучки]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| ''[[:d:Q4374039|Embassy of Russia, Sukhumi]]''
| [[:commons:Category:Vyacheslav Gladkov|Vyacheslav Gladkov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q108807721|Natalya Orlova]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-08-29
| [[Рубцовск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Natalya Orlova|Natalya Orlova]]
|
|-
|
| 2012
| ''[[:d:Q112987778|Rishat Yuzmukhametov]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-04-05
| [[Мирный (Якутия)|Мирный]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| ''[[:d:Q294508|ALROSA]]''<br/>''[[:d:Q1094915|Мирный районы]]''
| [[:commons:Category:Rishat Yuzmukhametov|Rishat Yuzmukhametov]]
|
|-
|
| 2002
| [[Гүзәл Хәбетдинова]]
| data-sort-value="1969" | 1969-11-14
| [[Әлмәт]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| [[Татнефть]]<br/>[[Әлмәтнефть]]<br/>[[Әлмәт районы]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4538577|アンドレイ・ヤリン]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-02-13
| [[Түбән Тагил]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q18203064|Sergey Rudenko]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-11-04
| [[Курган]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[укытучы]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q21091702|Заур Аскендеров]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-07-12
| ''[[:d:Q3284970|Mamedkala]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Askenderov Zaur|Askenderov Zaur]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q56708540|Vladimir Sipyagin]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-02-19
| [[Харьков]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[Россия Дәүләт думасы|Россия Федерациясе Федераль мәҗлесенең Дәүләт думасы]]
| [[:commons:Category:Vladimir Sipyagin|Vladimir Sipyagin]]
|
|-
|
| 2018
| ''[[:d:Q109010794|Ольга Сергеевна Ярилова]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-05-17
| [[Ярославль]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[Россия Федерациясе мәдәният министрлыгы]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q118590048|Полосин, Андрей Владимирович]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-11-11
| [[Мәскәү]]
|
| ''[[:d:Q514140|Rosatom]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q133797934|Аноприенко, Сергей Михайлович]]''
| data-sort-value="1970" | 1970-11-24
| [[Яңа Оскол]]<br/>[[Белгород өлкәсе]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Sergey Anoprienko|Sergey Anoprienko]]
|
|-
|
| 2013
| ''[[:d:Q4137169|Suleyman Geremeev]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-01-20
| [[Грозный]]
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Suleyman Geremeev|Suleyman Geremeev]]
|
|-
|
| 2000
| ''[[:d:Q4482390|Mark Feygin]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-06-03
| [[Самар]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''
|
| [[:commons:Category:Mark Feygin|Mark Feygin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4496734|Danil Khachaturov]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-10-30
| [[Мәскәү]]
| [[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| ''[[:d:Q4397745|Rosgosstrakh]]''
|
|
|-
|
| 2018
| ''[[:d:Q4502627|Muslim Khuchiev]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-08-05
| ''[[:d:Q4184611|Zakan-Yurt]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
| [[:commons:Category:Muslim Khuchiev|Muslim Khuchiev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q19818062|Dmitry Savelyev]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-05-25
| [[Новосибирск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Dmitriy Saveliev|Dmitriy Saveliev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q21856924|Илья Докучаев]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-08-28
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''
| [[Ерак Көнчыгыш федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q4230202|Амурдагы Комсомольск дәүләт университеты]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q41657764|Андрей Травников]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-02-01
| [[Череповец]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Andrei Travnikov|Andrei Travnikov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q58438760|Aleksandr Nikolajevitj Sergijenko]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-12-02
| ''[[:d:Q4237672|Krapivnoye]]''
|
|
|
|
|-
|
| 2006
| ''[[:d:Q70254663|Mukharbek Barakhoyev]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-01-04
| ''[[:d:Q4062519|Alkun]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Mukharbek Barakhoev|Mukharbek Barakhoev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q108894601|Vladimir Ivanov]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-02-10
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Vladimir Valeryevich Ivanov|Vladimir Valeryevich Ivanov]]
|
|-
|
|
| [[Айсен Николаев]]
| data-sort-value="1972" | 1972-01-22
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Aysen Nikolayev|Aysen Nikolayev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q22283716|Роман Старовойт]]''
| data-sort-value="1972" | 1972-01-20
| [[Курск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q599151|вазыйфаи зат]]''
|
| [[:commons:Category:Roman Vladimirovich Starovoyt|Roman Vladimirovich Starovoyt]]
| No/unknown value
|-
|
|
| ''[[:d:Q60835547|Aleksey Dmitriyenko]]''
| data-sort-value="1972" | 1972-08-23
| [[Палласовка]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q61914197|Nikolay Parshin]]''
| data-sort-value="1972" | 1972-08-14
| [[Волгоград]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Nikolay Parshin|Nikolay Parshin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q119163909|Anna Tsivilyova]]''
| data-sort-value="1972" | 1972-05-09
| [[Иваново]]
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
|
| [[:commons:Category:Anna Tsivilyova|Anna Tsivilyova]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q128794189|Dmitry Chistyakov]]''
| data-sort-value="1972" | 1972-05-11
| [[Ижау]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q18122867|Алексей Шапошников]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-06-16
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Alexey Shaposhnikov|Alexey Shaposhnikov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q19911023|Andrey Ryabinskiy]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-07-17
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q42843876|boxing promoter]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| ''[[:d:Q19910119|MIC (organization)]]''
| [[:commons:Category:Andrey Ryabinskiy|Andrey Ryabinskiy]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q53562638|Vadim Kumin]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-01-01
| [[Чиләбе]]
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Vadim Kumin|Vadim Kumin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q56311119|Олег Мельниченко]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-05-21
| [[Пенза]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
| [[:commons:Category:Oleg Melnichenko|Oleg Melnichenko]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q63515454|Evgeniy Markov]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-11-08
| ''[[:d:Q2523420|Abatskoye]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Evgeniy Markov|Evgeniy Markov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q94694242|Sergey Lomakin]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-08-23
| [[Мәскәү]]
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q130285819|Sergej Efremov]]''
| data-sort-value="1973" | 1973
| [[Владивосток]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
| data-sort-value="2025" | 2025-02-02
|-
|
|
| ''[[:d:Q136265287|Eldar Jumagaziev]]''
| data-sort-value="1973" | 1973-05-12
| [[Атырау өлкәсе]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Eldar Jumagaziev|Eldar Jumagaziev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4153625|Denis Aleksandrovitsj Davitiasjvili]]''
| data-sort-value="1974" | 1974-05-17
| [[Архангельск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4264593|Ivan Vasilevitsj Lobanov]]''
| data-sort-value="1974" | 1974-01-28
| [[Сарытау]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Ivan Vasilievich Lobanov|Ivan Vasilievich Lobanov]]
|
|-
|
|
| [[Александр Моор]]
| data-sort-value="1974" | 1974-01-06
| [[Төмән районы]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Alexander Moor|Alexander Moor]]
|
|-
|
|
| [[Марат Заһидуллов]]
| data-sort-value="1974" | 1974-06-05
| [[Казан]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Marat Zagidullov|Marat Zagidullov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q66374284|Elmira Khaimurzina]]''
| data-sort-value="1974" | 1974-04-05
| [[Архангелька (Төньяк Казакъстан өлкәсе)]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Elmira Khaimurzina|Elmira Khaimurzina]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q106252654|Юдин, Владислав Юрьевич]]''
| data-sort-value="1974" | 1974-05-23
| [[Дмитров]]
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q109489031|Геннадий Новосельцев]]''
| data-sort-value="1974" | 1974-08-19
| [[Валуйки]]
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q39390389|Виктория Абрамченко]]''
| data-sort-value="1975" | 1975-05-22
| [[Черногорск]]
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Victoria Abramchenko|Victoria Abramchenko]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q125205676|Ҡыҙрасов Юлай Фәүҡәт улы]]''
| data-sort-value="1975" | 1975-10-01
| [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1055894|депутат]]''
| [[Башкортстан Корылтае]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q2413230|Aleksei Igonin]]''
| data-sort-value="1976" | 1976-03-18
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q18515558|мини-футбулчы]]''
|
| [[:commons:Category:Alexei Igonin|Alexei Igonin]]
|
|-
|
|
| [[Альбир Крганов]]
| data-sort-value="1976" | 1976-10-10<br/>1974-10-10
| [[Чуашстан]]
| [[мөфти]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
|
| [[:commons:Category:Albir Krganov|Albir Krganov]]
|
|-
|
| 2015
| ''[[:d:Q21089079|Olga Belova]]''
| data-sort-value="1976" | 1976-07-19
| [[Мәскәү]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q22976182|тележурналист]]''
| ''[[:d:Q2386094|TV-6]]''<br/>[[НТВ]]<br/>''[[:d:Q7274874|Zvezda]]''<br/>''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q22919623|Александр Просеков]]''
| data-sort-value="1976" | 1976-05-01
| [[Топки (Кемерово өлкәсе)|Топки]]
| [[галим]]
| [[Кемерово дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4219243|Kemerovo Institute of Food Science and Technology]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q26255634|Ilyas Ispanov]]''
| data-sort-value="1976" | 1976-01-01
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| [[Алексей Цыденов]]
| data-sort-value="1976" | 1976-03-16
| [[Петровск-Забайкальский]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Aleksey Tsydenov|Aleksey Tsydenov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q29865021|Aleksandr Griecziszczew]]''
| data-sort-value="1976" | 1976-06-12
| [[Егорьевск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| [[Сергей Иванов (1976)|Сергей Иванов]]
| data-sort-value="1976" | 1976-08-02
| [[Северодвинск]]
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q8246794|блогер]]''
| ''[[:d:Q87759809|Татарстан Республикасының Туристлык буенча дәүләт комитеты]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q106768046|Vladimir Georgijevič Kiknadze]]''
| data-sort-value="1976" | 1976-04-22<br/>1976
| [[Грозный]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1493121|хәрби тарих белгече]]''<br/>''[[:d:Q104176943|military scientist]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q109484818|Корголиев, Корголи Магомедович]]''
| data-sort-value="1976" | 1976-09-20
| ''[[:d:Q4099884|Burtunay]]''
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q112987786|Maria Bregman]]''
| data-sort-value="1976" | 1976
| [[Мәскәү]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
| [[:commons:Category:Maria Bregman|Maria Bregman]]
|
|-
|
| 2005
| ''[[:d:Q4337647|Yelizaveta Osetinskaya]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-05-03
| [[Мәскәү]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''
|
| [[:commons:Category:Elizabeth Osetinskaya|Elizabeth Osetinskaya]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q12528339|Alexey Tsoi]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-04-02
| [[Чимкәнт]]
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
|
|
|
|-
|
| 2013
| ''[[:d:Q60829622|Райымкулов Бактыбек Кемелбекович]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-10-21
| [[Кара-Балта|Карабалта]]
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q91126532|Dmitry Kononenko]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-01-03
| [[Щёлково]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Dmitriy Kononenko|Dmitriy Kononenko]]
|
|-
|
| 2012
| ''[[:d:Q107847249|Yelena Istyagina-Yeliseyeva]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-02-04
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q2312637|physical education teacher]]''
| ''[[:d:Q4504318|State Museum of Sport]]''<br/>[[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]''
| [[:commons:Category:Yelena Istyagina-Yeliseyeva|Yelena Istyagina-Yeliseyeva]]
| data-sort-value="2023" | 2023-09-28
|-
|
|
| ''[[:d:Q108044859|Vyacheslav Damdintsurunov]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-09-21
| ''[[:d:Q4217145|Katangar]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Vyacheslav Damdintsurunov|Vyacheslav Damdintsurunov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q109493646|Alexander Vedyakhin]]''
| data-sort-value="1977" | 1977
| [[Волгоград]]
| ''[[:d:Q806798|банкир]]''
|
| [[:commons:Category:Aleksandr Vediakhin|Aleksandr Vediakhin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q110658328|Роман Бойко]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-05-11
| ''[[:d:Q1191779|Prjevalsk pristanı]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
| 2015
| [[Олег Коробченко]]
| data-sort-value="1977" | 1977-05-12
| [[Беларус Совет Социалистик Республикасы]]
| ''[[:d:Q3479990|слесарь]]''<br/>[[бухгалтер]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[Татарстан Республикасы Сәнәгать һәм сәүдә министрлыгы]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q126974157|Устинов, Антон Алексеевич]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-04-20
| [[Балакау]]
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q131862644|Zhumabek Salymbekov]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-01-01
| ''[[:d:Q2349598|At-Bashi]]''
| ''[[:d:Q1055894|депутат]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q133787232|Mikhail Klinkov]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-04-25
| [[Красноярск]]
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4492294|Пётр Фрадков]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-02-07
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>''[[:d:Q16919633|Россия чыгышлы олигарх]]''
| [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>''[[:d:Q649100|Promsvyazbank]]''
| [[:commons:Category:Petr Fradkov|Petr Fradkov]]
|
|-
|
|
| [[Иван Сухарев]]
| data-sort-value="1978" | 1978-06-10
| [[Уфа]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Ivan Suharev|Ivan Suharev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q23656509|Irina Rossius]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-10-22
| [[Мәскәү]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q270389|яңалыклар алып баручы]]''<br/>''[[:d:Q16961937|дискуссия модераторы]]''
| ''[[:d:Q2627117|RBK TV]]''<br/>''[[:d:Q628101|Russia-24]]''<br/>[[Россия Федерациясе ватандашлар саклануы эшләре, гадәттән тыш хәлләр һәм бәла-каза нәтиҗәләрен бетерү министрлыгы]]<br/>[[Россия-1]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q76433109|Murad Kerimov]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-07-10
| [[Дәрбәнт]]
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q95230996|Ирина Волынец]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-08-02
| [[Казан]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Irina Volynets|Irina Volynets]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q108881789|Maria Vasilkova]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-02-13
| [[Мегион]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Maria Vasilkova|Maria Vasilkova]]
|
|-
| 2001
| 2005
| ''[[:d:Q111239656|Marina Ovsyannikova]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-06-19
| [[Одесса]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q23016178|television editor]]''
| [[Первый канал (Россия)|Первый канал]]<br/>''[[:d:Q29872|Die Welt]]''
| [[:commons:Category:Marina Ovsyannikova|Marina Ovsyannikova]]
|
|-
|
| 2017
| ''[[:d:Q118179320|Александр Евгеньевич Дёмин]]''
| data-sort-value="1978" | 1978-10-14
| [[Пущино]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q17525059|Rauan Kenzhekhanuly]]''
| data-sort-value="1979" | 1979-05-01
| [[Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''
|
| [[:commons:Category:Rauan Kenzhekhanuly|Rauan Kenzhekhanuly]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q30345117|Musa Khaitov]]''
| data-sort-value="1979" | 1979-08-31
| [[Мәскәү]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q30897635|Institute of Immunology]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q30889442|Dmitry Voloshin]]''
| data-sort-value="1979" | 1979-11-07
| [[Луганск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Dmitry Voloshin|Dmitry Voloshin]]
|
|-
|
| 2014
| ''[[:d:Q41227888|Александр Цыбульский]]''
| data-sort-value="1979" | 1979-07-15
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
| [[:commons:Category:Alexander Tsybulskiy|Alexander Tsybulskiy]]
|
|-
|
| 2012
| ''[[:d:Q60997838|Vyacheslav Loginov]]''
| data-sort-value="1979" | 1979-01-09
| ''[[:d:Q4375705|Poyarkovo]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Vyacheslav Loginov|Vyacheslav Loginov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q108202640|Виктор Гузун]]''
| data-sort-value="1979" | 1979-08-22
| ''[[:d:Q219547|Dnestrovsc]]''
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q132188172|Alexander Dronov]]''
| data-sort-value="1979" | 1979-07-05
| [[Моздок|Мәздәк]]
|
|
| [[:commons:Category:Alexander Dronov|Alexander Dronov]]
|
|-
|
| 2018
| ''[[:d:Q139710188|Омиргали, Ерлик Кайдарулы]]''
| data-sort-value="1979" | 1979-05-25
| [[Краснофлотское (Акмола өлкәсе)]]
|
|
|
|
|-
|
| 2011
| [[Бату Хасиков]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-28
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''<br/>''[[:d:Q9017214|karateka]]''<br/>''[[:d:Q11296761|kickboxer]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Batu Khasikov|Batu Khasikov]]
|
|-
|
| 2005
| ''[[:d:Q16172176|Oleksiy Honcharenko]]''
| data-sort-value="1980" | 1980-09-16
| [[Одесса]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>''[[:d:Q17125263|ютубчы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''
|
| [[:commons:Category:Oleksiy Honcharenko|Oleksiy Honcharenko]]
|
|-
|
|
| [[Михаил Развожаев]]
| data-sort-value="1980" | 1980-12-30
| [[Красноярск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Mikhail Razvozhaev|Mikhail Razvozhaev]]
|
|-
|
|
| [[Антон Котяков]]
| data-sort-value="1980" | 1980-08-15
| [[Самар]]
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Anton Kotyakov|Anton Kotyakov]]
|
|-
| 2005
| 2007
| ''[[:d:Q107054024|Vladimir Antokhin]]''
| data-sort-value="1980" | 1980-07-28
| [[Люберцы]]
| ''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]''
|
| [[:commons:Category:Vladimir Antokhin|Vladimir Antokhin]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q122965314|Alexander Zlobin]]''
| data-sort-value="1980" | 1980-06-15
|
|
| ''[[:d:Q2664673|Havas Creative]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q126974143|Roman Ivanovič Čencov]]''
| data-sort-value="1980" | 1980-11-12
| ''[[:d:Q4450468|Talitskiy Chamlyk]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4156642|Михаил Дегтярёв]]''
| data-sort-value="1981" | 1981-07-10
| [[Самар]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
|
| [[:commons:Category:Mikhail Degtyarev|Mikhail Degtyarev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q28120974|Alexander Vladimirovich Martynov]]''
| data-sort-value="1981" | 1981-01-12
| [[Тирасполь]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| [[:commons:Category:Aleksandr Vladimirovich Martynov|Aleksandr Vladimirovich Martynov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q56310089|Gennadiy Panin]]''
| data-sort-value="1981" | 1981-06-13
| ''[[:d:Q4107792|Vereya]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Gennadiy Panin|Gennadiy Panin]]
|
|-
|
|
| [[Ольга Редько]]
| data-sort-value="1981" | 1981-06-12
| [[Казан]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q97198619|Natalia Poluyanova]]''
| data-sort-value="1981" | 1981-03-11
| [[Белгород]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q105674235|Gennady Bekoyev]]''
| data-sort-value="1981" | 1981-08-26
| [[Цхинвал]]
|
|
|
|
|-
|
| 2020
| ''[[:d:Q106634946|Natalia Rotenberg]]''
| data-sort-value="1981" | 1981-01-18
| [[Курган]]
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
|
|
|
|-
|
| 2018
| ''[[:d:Q109488218|Alexej Alexejevič Bogodistov]]''
| data-sort-value="1981" | 1981-05-04
| [[Геленҗик]]
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q110266339|Elena Mironenko]]''
| data-sort-value="1981" | 1981-06-21
| [[Минусинск]]
| [[менеджер]]<br/>''[[:d:Q382887|дәүләт вазифаи заты]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''
| ''[[:d:Q4304134|Кече Бронная театры]]''
| [[:commons:Category:Elena Mironenko|Elena Mironenko]]
|
|-
|
| 2016
| ''[[:d:Q122421765|Yury Nesterenko]]''
| data-sort-value="1981" | 1981-03-24
| [[Кропивницкий|Кропывнытскый]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[эшкуар]]
| [[Акмәсҗит шәһәр шурасы]]<br/>[[Россия Дәүләт думасы|Россия Федерациясе Федераль мәҗлесенең Дәүләт думасы]]
| [[:commons:Category:Yury Nesterenko|Yury Nesterenko]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q126020375|Isa Tumkhadzhiev]]''
| data-sort-value="1981" | 1981
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q1964282|Maria Gaidar]]''
| data-sort-value="1982" | 1982-10-21
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Maria Gaidar|Maria Gaidar]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4321347|Yaroslav Nilov]]''
| data-sort-value="1982" | 1982-03-20
| [[Кишинёв]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Yaroslav Nilov|Yaroslav Nilov]]
|
|-
|
| 2015
| ''[[:d:Q19818067|Pavel Fedyayev]]''
| data-sort-value="1982" | 1982-07-31
| [[Кемерово]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Pavel Fedyaev|Pavel Fedyaev]]
|
|-
|
| 2021
| [[Анна Кузнецова]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-03
| [[Пенза]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q17276321|РФ Дәүләт думасы депутаты]]''
|
| [[:commons:Category:Anna Kuznetsova|Anna Kuznetsova]]
|
|-
| 2018
| 2020
| ''[[:d:Q48954514|Антон Горелкин]]''
| data-sort-value="1982" | 1982-01-22
| [[Кемерово]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
| [[:commons:Category:Anton Gorelkin|Anton Gorelkin]]
|
|-
|
| 2019
| ''[[:d:Q107373820|Sergei Chebotarev]]''
| data-sort-value="1982" | 1982-02-26
|
|
| ''[[:d:Q4304106|Кирилл Григорьевич Разумовский исемендәге Мәскәү дәүләт технология һәм идарә университеты]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q110814800|Кохоев, Артур Павлович]]''
| data-sort-value="1982" | 1982-06-01
| [[Таулы Алтай]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Artur Kohoev|Artur Kohoev]]
|
|-
|
| 2019
| ''[[:d:Q108128743|Dmitry Abaryonov]]''
| data-sort-value="1983" | 1983-01-31
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q11313148|sports journalist]]''
| ''[[:d:Q4375970|Government of Moscow Oblast]]''<br/>''[[:d:Q2097006|Sovetsky Sport]]''
| [[:commons:Category:Dmitry Abaryonov|Dmitry Abaryonov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q111974812|Волков Дмитрий Владимирович]]''
| data-sort-value="1983" | 1983-03-06
| [[Орёл өлкәсе]]
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q16021046|Vladimir Antmanis]]''
| data-sort-value="1984" | 1984-03-12
|
| ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q108879547|Vladislav Davankov]]''
| data-sort-value="1984" | 1984-02-25
| [[Смоленск]]
| ''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Vladislav Davankov|Vladislav Davankov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q64931643|Maksim Popov]]''
| data-sort-value="1985" | 1985-03-24
| [[Амурдагы Комсомольск]]
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q70254047|Alexey Sergeevich Kopaygorodsky]]''
| data-sort-value="1985" | 1985-03-26
| [[Краснодар]]
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q123739175|Phillip Naumenko]]''
| data-sort-value="1985" | 1985-12-28
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
| data-sort-value="2025" | 2025-12-13
|-
|
|
| ''[[:d:Q4380372|Alexander Prokopyev]]''
| data-sort-value="1986" | 1986-08-05
| [[Бийск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Alexandr Prokopiev|Alexandr Prokopiev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q60368106|Aleksandr Gribov]]''
| data-sort-value="1986" | 1986-05-22
| [[Ярославль]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Aleksandr Gribov|Aleksandr Gribov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q108882840|Mihail Kiselev]]''
| data-sort-value="1986" | 1986-06-18
| ''[[:d:Q28520854|Новоселово (Томскан область)]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Mihail Kiselev|Mihail Kiselev]]
|
|-
|
|
| [[Виталий Хоценко]]
| data-sort-value="1986" | 1986-03-18
| [[Днипро]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Vitaliy Khotsenko|Vitaliy Khotsenko]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q131908145|Boris Khanchalyan]]''
| data-sort-value="1986" | 1986-06-08
| ''[[:d:Q4027519|Heshtia]]''
| ''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''
| ''[[:d:Q260542|Gazprom-Media]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q24258837|Рөстәм Имамгали]]''
| data-sort-value="1987" | 1987-12-19
| ''[[:d:Q2565377|Danghara District]]''
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Rustam Emomali|Rustam Emomali]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q28500483|Egor Russkiy]]''
| data-sort-value="1987" | 1987-02-14
| [[Ухта]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Egor Russkiy|Egor Russkiy]]
|
|-
|
| 2013
| ''[[:d:Q55663482|Ahmed Dudaev]]''
| data-sort-value="1987" | 1987-08-02
| ''[[:d:Q4169056|Duba-Yurt]]''
| [[Jurnalist|журналист]]
| ''[[:d:Q4150108|Grozny (TV channel)]]''
|
|
|-
| 2004
| 2009
| ''[[:d:Q66458976|Alexey Suharev]]''
| data-sort-value="1987" | 1987-07-04
| [[Магадан]]
| ''[[:d:Q355242|showman]]''<br/>''[[:d:Q45217546|Instagram blogger]]''<br/>''[[:d:Q4610556|модель]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
|
| [[:commons:Category:Alexey Suharev|Alexey Suharev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q108882737|Maksim Ivanov]]''
| data-sort-value="1987" | 1987-05-23
| [[Хабарау|Хабаровск]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Maksim Ivanov (1987)|Maksim Ivanov (1987)]]
|
|-
|
| 2019
| ''[[:d:Q110606997|Maksim Baranov]]''
| data-sort-value="1987" | 1987-04-22
|
| ''[[:d:Q2912172|шәхси эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q8246794|блогер]]''
|
| [[:commons:Category:Maksim Baranov|Maksim Baranov]]
|
|-
|
|
| [[Радмир Беляев]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-11
| [[Чаллы]]
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q98058553|municipal employee]]''
|
|
|
|-
| 2012
| 2018
| ''[[:d:Q131298620|Maksim Rudnev]]''
| data-sort-value="1987" | 1987-09-10
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| [[Дмитрий Артюхов]]
| data-sort-value="1988" | 1988-02-17
| [[Төмән]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| [[:commons:Category:Dmitry Artyukhov|Dmitry Artyukhov]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q40052218|Denis Davydov]]''
| data-sort-value="1989" | 1989-04-15
| ''[[:d:Q24327866|Volgodonskoy (rural locality)]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Denis Alexandrovich Davydov|Denis Alexandrovich Davydov]]
|
|-
| 2006<br/>2010
| 2010<br/>2012
| ''[[:d:Q101094329|Aram Poghosyan]]''
| data-sort-value="1989" | 1989-09-11
| [[Ереван]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q56425414|media manager]]''
|
| [[:commons:Category:Aram Poghosyan|Aram Poghosyan]]
|
|-
|
| 2016
| ''[[:d:Q112993211|Ёлкин, Борис Андреевич]]''
| data-sort-value="1989" | 1989-03-22
| [[Санкт-Петербург]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q126207710|Вячеслав Федорищев]]''
| data-sort-value="1989" | 1989-07-14
| [[Волгодонск]]
|
|
| [[:commons:Category:Vyacheslav Fedorishchev|Vyacheslav Fedorishchev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q135431138|Иван Николаевич Лебедев]]''
| data-sort-value="1989" | 1989-06-07
| [[Үскәмән]]
| [[менеджер]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q138165024|Maxim Moroșan]]''
| data-sort-value="1989" | 1989-09-06
| ''[[:d:Q37801|Бельцы]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q8359428|җәмгыять активисты]]''<br/>''[[:d:Q15253558|активист]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q6665249|дзюдочы]]''<br/>[[хокук белгече]]
|
|
|
|-
|
| 2021
| ''[[:d:Q140180493|Ivan Lebedev]]''
| data-sort-value="1989" | 1989-06-07
| [[Үскәмән]]
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q137573254|Nomma Zarubina]]''
| data-sort-value="1990" | 1990
| [[Тум|Томск]]
| ''[[:d:Q3738862|agent of influence]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q107295383|Artem Metelev]]''
| data-sort-value="1993" | 1993-08-11
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[Россия Дәүләт думасы|Россия Федерациясе Федераль мәҗлесенең Дәүләт думасы]]
| [[:commons:Category:Artem Metelev|Artem Metelev]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q112993657|Емельянов, Сергей Витальевич]]''
| data-sort-value="1993" | 1993-09-03
| [[Ухта]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
| 2016
| ''[[:d:Q133927810|Daria Blokhina]]''
| data-sort-value="1993" | 1993-10-06
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q8246794|блогер]]''<br/>''[[:d:Q2405480|тавыш яздыру актеры]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[укытучы]]<br/>[[җырчы]]
|
| [[:commons:Category:Daria Blokhina|Daria Blokhina]]
|
|-
|
| 2024
| ''[[:d:Q138798687|Iliya Burlyayev]]''
| data-sort-value="1994" | 1994-09-04
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q130355256|Elisabeth Lyukshinova]]''
| data-sort-value="1997" | 1997-08-15
|
|
|
| [[:commons:Category:Elisabeth Lyukshinova|Elisabeth Lyukshinova]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q133272497|Alla Bruletova]]''
| data-sort-value="1999" | 1999-09-15
| [[Иваново]]
| ''[[:d:Q4610556|модель]]''<br/>''[[:d:Q2045208|Internet celebrity]]''<br/>''[[:d:Q94791573|TikToker]]''
|
|
|
|-
| 2008-09-01
| 2012-03
| ''[[:d:Q61163622|Alexander S Fedonnikov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q4408455|Сарытау дәүләт медицина университеты]]''
|
|
|-
| 2011-09-01
| 2014-02-03
| ''[[:d:Q92576283|Alexey Kalyagin]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|
|-
| 2012<br/>2010
| 2014<br/>2012
| ''[[:d:Q104179297|Marina Pisklakova-Parker]]''
|
|
| ''[[:d:Q15253558|активист]]''<br/>[[язучы]]
|
| [[:commons:Category:Marina Pisklakova-Parker|Marina Pisklakova-Parker]]
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q135233543|Imadeddine Aziez]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q1161666|Thales Group]]''
|
|
|-
| 2015
| 2018
| ''[[:d:Q137881652|Анастасия Леонид кызы Коныхова]]''
|
|
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q11085831|сөйләм тәрҗемәчесе]]''<br/>''[[:d:Q123505457|синхрон тәрҗемәчесе]]''
| ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]''<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q138609723|Захаров, Михаил Иванович]]''
|
| ''[[:d:Q4397307|Romanovka]]''<br/>[[Сарытау өлкәсе]]
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q140084431|Andrey Yukhanaev]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q140518433|Sergey Romanov]]''
|
|
| [[адвокат]]
| ''[[:d:Q140518403|Romanov & Partners Law Firm]]''
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
{{Портал|Мәгариф}}
* [[Россия югары уку йортлары исемлеге]]
[[Төркем:1921 елда нигезләнгән уку йортлары]]
[[Төркем:Әлифба буенча академияләр]]
[[Төркем:Россия югары уку йортлары]]
[[Төркем:Икътисад юнәлешле югары уку йортлар]]
[[Төркем:Менеджмент юнәлешле югары уку йортлар]]
[[Төркем:Мәскәү югары уку йортлары]]
[[Төркем:Петербург югары уку йортлары]]
p2su1oc2g3df4fyufw6jyrphrz7o84u
Россия Федерациясе табигый ресурслар һәм экология министрлыгы
0
210425
5987604
5945833
2026-07-28T13:46:48Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987604
wikitext
text/x-wiki
{{ҮК}}
'''Россия Федерациясе табигый ресурслар һәм экология министрлыгы'''<ref>яки '''Россия Федерациясе Табигый байлыклар һәм экология министрлыгы'''</ref> ({{lang-ru|Министерство природных ресурсов и экологии Российской Федерации}}, Россия Табигать министрлыгы) — Табигатьтән файдалану, әйләнә-тирәлекне саклау һәм экологик куркынычсызлыкны тәэмин итү өлкәсендә дәүләт идарәсен гамәлгә ашыручы [[Россия Федерациясе]] башкарма хакимиятенең федераль органы.
== Буйсынган оешмалар ==
{{notice|Түбәндәге төзмә кешеләр һәм роботлар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P749 wd:Q1961567}
|section=
|sort=p571
|columns=p571:нигезләнү,p18,label:Исем,p131:урнашуы}}
{| class='wikitable sortable'
! нигезләнү
! рәсем
! Исем
! урнашуы
|-
| data-sort-value="1930" | 1930-05-04
| [[Файл:Boloto03.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4504164|Үзәк-Урман тыюлыгы]]''
| [[Тверь өлкәсе]]
|-
| data-sort-value="2001" | 2001-05-11<br/>1992
| [[Файл:Pavliukhin street 75 (2022-08-30) 06.jpg|center|128px]]
| [[Татарстан Республикасы Экология һәм табигый байлыклар министрлыгы]]
| [[Татарстан]]
|-
| data-sort-value="2004" | 2004-03-27
|
| ''[[:d:Q4481709|Урман хуҗалыгы федераль агентлыгы]]''
|
|-
| data-sort-value="2004" | 2004
|
| [[Су ресурсларының федераль агентлыгы]]
|
|-
| data-sort-value="2004" | 2004-03-09
| [[Файл:Flag of Rosnedra.png|center|128px]]
| [[Җир асты байлыкларын файдалану буенча федераль агентлык]]
|
|}
{{Wikidata list end}}
== Министрлар ==
{{notice|Түбәндәге төзмә кешеләр һәм роботлар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q107710311. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p39/Q107710311/p580
|columns=p39/Q107710311/p580:башлый,p18,label:Исем,p569,p69,p512}}
{| class='wikitable sortable'
! башлый
! рәсем
! Исем
! туу датасы
! әлма-матер
! академик дәрәҗә
|-
| 2008-05-12
| [[Файл:Yury Trutnev (2019-12-19).jpg|center|128px]]
| [[Юрий Трутнев]]
| data-sort-value="1956" | 1956-03-01
| ''[[:d:Q689800|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университеты]]''
|
|-
| 1991-12-25
| [[Файл:Victor Danilov-Danilyan.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1716592|Victor Danilov-Danilyan]]''
| data-sort-value="1938" | 1938-05-09
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q17281072|икътисад фәннәре докторы]]''
|-
| 2001-06-16
| [[Файл:Виталий Григорьевич Артюхов (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4070368|Виталий Артюхов]]''
| data-sort-value="1944" | 1944-01-29
| ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]''
| ''[[:d:Q17281072|икътисад фәннәре докторы]]''
|-
| 2012-05-21
| [[Файл:Sergey Donskoy, July 2012.jpeg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4166397|Сергей Донской]]''
| data-sort-value="1968" | 1968-10-13
| [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]]
|
|-
| 2018-05-18
| [[Файл:1st meeting of 8th State Duma 105.jpg|center|128px]]
| [[Дмитрий Кобылкин]]
| data-sort-value="1971" | 1971-07-07
| ''[[:d:Q4476703|Урал идарә институты]]''<br/>[[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]]
| ''[[:d:Q17744738|икътисад фәннәре кандидаты]]''<br/>''[[:d:Q17281072|икътисад фәннәре докторы]]''
|-
| 1999-08-19
|
| ''[[:d:Q4539796|Борис Яцкевич]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-01-07
| ''[[:d:Q1807470|Воронеж дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q19610197|геология-минералогия фәннәре кандидаты]]''
|-
| 2020-11-10
| [[Файл:Alexander Kozlov official portrait.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16664506|Александр Козлов]]''
| data-sort-value="1981" | 1981-01-02
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
{{Федераль министрлыклар, агентлыклар һәм хезмәтләр}}
[[Төркем:Россия Федерациясе федераль министрлыклары]]
atvbcj6ukb1xao1mbl41b3i5atrcdm0
Бөтенроссия мөселманнарының беренче корылтае
0
211434
5987663
5972234
2026-07-29T07:32:38Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987663
wikitext
text/x-wiki
{{УК}}
'''Бөтенрусия [[мөселман]]нарының беренче корылтае''' — 1917 елның 1-11 маенда [[Мәскәү]]нең [[Әсәдуллаев йорты]]нда уза. 900 ләп делегат катнаша. [[Мөселманнарның Вакытлы Үзәк бюросы]] инициативасы белән [[Известия Временного центрального бюро российских мусульман (гәҗит)|басма органы]] ярдәмендә чакырыла.
== Алтарих ==
* [[1905 ел|1905]]-[[1906 ел|1906]] һәм [[1914 ел]]да дүрт [[Räsäy Möselmannar Qorıltayı|Бөтенроссия мөселманнар корылтае]] үтә, әмма [[Беренче Россия инкыйлабы]] дәвамында Россия империясе патшасының {{тәрҗемә ителмәгән 5|1905 елгы 17 октябрь Манифесты|17 октябрь Манифестында|ru|Манифест 17 октября 1905 года}} игълан иткән иреклелекләргә ирешелми.
* [[1917 ел]]ның ''23 февраль'' ([[8 март]]) көнне {{Россия империясе байрагы}} башкаласы [[Петроград]]та [[Февраль инкыйлабы]] урын ала.
* Февраль ахырында Петроградта [[Россия империясенең Дәүләт думасы|Россия империясе Дәүләт думасының]] мөселман фракциясе каршында узган җыелышта [[Бөтенрусия мөселманнарының беренче корылтае|Бөтенроссия мөселманнары съездын]] уздыру турында карар кабул ителә.
* ''1'' ([[14 март]]) көнне оешкан [[Вакытлы хөкүмәт]] [[17 сентябрь]] көненә Россия республикасын [[Оештыру җыелышы]]на сайлауларны билгели <small>(соңрак [[12 ноябрь]] көненә күчерелә)</small>.
* ''2'' ([[15 март]]) көнне басым астында [[Николай II]] тәхеттән баш тарта. Вакытлы хөкүмәтенең юстиция министры [[Александр Керенский]] илнең бар прокурорларына сәяси тоткыннарны азат итәргә боерык бирә.
* Бөтенроссия мөселманнары съезды алдыннан һәр тармак оешманың үз съезды үткәрелә: ''мәс.'' [[20 апрель|20]]―[[27 апрель]] көннәрендә [[Казан]]ның [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]] бинасында [[Мөселман укытучыларының I съезды|Бөтенроссия мөселман укытучыларының I съезды]] уза.
== Эшчәнлеге ==
<blockquote>
'''Каралган мәсьәләләр'''
* Россиянең киләчәктәге дәүләт төзелеше
* милли мәнфәгатьләрне тәэмин итәрдәй идарә ысулы
* [[хатын-кыз]]лар хокукын [[ир-ат]]ларныкы белән тиңләү
* мөселман гаскәри берәмлекләрен туплау
* һ.б.
'''Төп карарлар'''
* Россиядә милли [[федерация]]гә нигезләнгән демократик [[җөмһүрият]] булдыру турында
* билгеле бер территорияләре булмаган халыкларга милли-мәдәни мохтарият төзү хокукы бирү
* дәүләт хисабына түләүсез башлангыч белем бирүне оештыру
* укуларның милли телләрдә алып барылырга
* [[рус теле]]нең аерым предмет рәвешендә кертелергә тиешлеге
* [[әрме|армия]]нең милли принципка нигезләнеп, аерым милли гаскәри берәмлекләр берләшмәсен тәшкил итеп, солдатларның үз туган төбәкләрендә хезмәт итәргә тиешлеге турында
* һ.б.
* Мөселманнарның дини оешмалары мәсьәләсе — [[Үзәк диния нәзарәте]] эшчәнлеген үзгәртеп кору, кирәклеге, мөфти һәм мөфтият әгъзаларының сайланып куелу зарурлыгы әйтелә.<ref name="tatarica">{{cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/btenrossiya-mselmannary-koryltajlary|title = Бөтенроссия мөселман корылтайлары|publisher=[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе]]'нең [[Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты]] |work=[[Tatarica (энциклопедия)|Tatarica]] энциклопедиясе|author=[https://www.antat.ru/ru/ite/staff/5617/ Лариса Айнетдинова], [[Риф Хәйретдинов]]|accessdate=[[2025 ел]]ның [[4 март]] көне}}</ref></blockquote>
== Нәтиҗәләр ==
* Корылтай [[Бөтенрусия мөселманнарының милли шурасы]]н оештыра, мөфтине ([[Галимҗан Баруди]]) һәм булачак {{тәрҗемә ителмәгән 5|Диния нәзарәте||ru|Диния назараты}} идарәсен сайлый.
* Беркетмәләрен 1917 елда [[Петроград]]тагы «Әманәт» ширкәте бастырып чыгара.<ref>http://www.millattashlar.ru/index.php/КОРЫЛТАЙ_(Съезд)#.D0.91.D3.A8.D0.A2.D0.95.D0.9D.D0.A0.D0.9E.D0.A1.D0.A1.D0.98.D0.AF_.D0.9C.D3.A8.D0.A1.D0.95.D0.9B.D0.9C.D0.90.D0.9D_.D0.A0.D0.A3.D0.A5.D0.90.D0.9D.D0.98.D0.9B.D0.90.D0.A0.D0.9B.D0.90.D0.A0.D0.AB_.D0.9A.D0.9E.D0.A0.D0.AB.D0.9B.D0.A2.D0.90.D0.95_.28.D0.92.D1.81.D0.B5.D1.80.D0.BE.D1.81.D1.81.D0.B8.D0.B9.D1.81.D0.BA.D0.B8.D0.B9_.D1.81.D1.8A.D0.B5.D0.B7.D0.B4_.D0.BC.D1.83.D1.81.D1.83.D0.BB.D1.8C.D0.BC.D0.B0.D0.BD.D1.81.D0.BA.D0.BE.D0.B3.D0.BE_.D0.B4.D1.83.D1.85.D0.BE.D0.B2.D0.B5.D0.BD.D1.81.D1.82.D0.B2.D0.B0.29</ref>
== Катнашучылар ==
{{seealso|Төркем:Бөтенрусия мөселманнарының беренче корылае катнашучылары}}
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P1344 wd:Q12536838. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=label:Исем,p569,p19,p69,p106,p108,p373,p570}}
{| class='wikitable sortable'
! Исем
! туу датасы
! туу урыны
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
|-
| [[Галимҗан Баруди]]
| data-sort-value="1857" | 1857-02-17
| [[Кече Кавал]]
|
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''
|
| [[:commons:Category:Galimjan Barudi|Galimjan Barudi]]
| data-sort-value="1921" | 1921-12-06
|-
| ''[[:d:Q2444750|Галимәрдән Тупчыбашев]]''
| data-sort-value="1862" | 1862-05-04
| [[Tbilisi|Тбилиси]]
| ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''<br/>''[[:d:Q3652444|Тифлис гимназиясе]]''
| [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Alimardan bey Topchubashov|Alimardan bey Topchubashov]]
| data-sort-value="1934" | 1934-11-08
|-
| [[Сәетгәрәй Алкин]]
| data-sort-value="1867" | 1867-07-13
| [[Алкин (Мамадыш районы)|Алкин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан Император университеты]]
| [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Said-Girey Alkin|Said-Girey Alkin]]
| data-sort-value="1919" | 1919
|-
| [[Мөхлисә Бубый]]
| data-sort-value="1869" | 1869
| [[Иж-Бубый]]
|
| [[казый]]<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q974144|укытучы]]''
| [[Иж-Бубый мәдрәсәсе]]<br/>[[Троицк педагогика көллияте]]<br/>[[Үзәк диния нәзарәте]]
| [[:commons:Category:Mukhlisa Bubi|Mukhlisa Bubi]]
| data-sort-value="1937" | 1937-12-23
|-
| [[Мөхетдин Корбангалиев]]
| data-sort-value="1873" | 1873-10-26<br/>1873-11-07
| [[Биектау (Әгерҗе районы)]]
| [[Казан Татар укытучылар мәктәбе]]
| [[галим]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Мөселман балалар приюты]]<br/>[[Шәрык клубы]]<br/>[[Казан мөселман хәйрия җәмгыяте]]<br/>[[Казан шәһәр Думасы|Казан шәһәр думасы]]<br/>[[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]]<br/>[[Казан педагогика көллияте]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]<br/>[[Мәктәп (журнал)|Мәктәп]]<br/>[[Гыйльми Үзәк]]
| [[:commons:Category:Muhitdin Kurbangaliev|Muhitdin Kurbangaliev]]
| data-sort-value="1941" | 1941-06-03
|-
| [[Муса Бигиев]]
| data-sort-value="1874" | 1874-09-24
| [[Кикино|Кикин]]
| [[Әл-Әзһәр университеты]]<br/>[[Касыймия мәдрәсәсе|«Касыймия» мәдрәсәсе]]<br/>''[[:d:Q667471|реаль укуханәсе]]''<br/>[[Бохара]]<br/>[[Мәккә]]<br/>[[Мәдинә]]<br/>''[[:d:Q1165608|Darul Uloom Deoband]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''<br/>''[[:d:Q406402|Мумбай университеты]]''<br/>[[Zıncırlı mädräsäse]]
| ''[[:d:Q189459|голәмә]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
| [[Хөсәения мәдрәсәсе]]<br/>[[Өлфәт (гәҗит)|Өлфәт]]<br/>[[Санкт-Петербург җәмигъ мәчете|Санкт-Петербург шәһәренең җәмигъ мәчете]]<br/>[[Әл-Мөнбәр (газета)|«Әл-Мөнбәр» газетасы]]
| [[:commons:Category:Musa Bigiev|Musa Bigiev]]
| data-sort-value="1949" | 1949-10-28
|-
| [[Закир Кадыйри]]
| data-sort-value="1878" | 1878
| [[Сембер губернасы]]
| ''[[:d:Q115590813|Бохара мәдрәсәләре]]''<br/>[[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q3558385|Хиҗаз вилаяте]]''<br/>[[Мәдинә]]<br/>[[Әл-Әзһәр университеты]]
| [[галим]]<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''
| [[Хөсәения мәдрәсәсе]]<br/>[[«Галия» мәдрәсәсе]]<br/>''[[:d:Q110174260|Al Liwa]]''
|
| data-sort-value="1954" | 1954-10-22
|-
| [[Шәйхулла Алкин]]
| data-sort-value="1893" | 1893-08-15
| [[Иске Чәчкаб]]
| ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''
| [[язучы]]
|
|
| data-sort-value="1922" | 1922-02-07
|-
| [[Әминә Мөхетдинова|Әминә Мөхетдинева]]
| data-sort-value="1893" | 1893-09-06
| [[Казан]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Мария хатын-кызлар гимназиясе (Казан)|Мария хатын-кызлар гимназиясе]]<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]''
| [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[Казан мөселман социалистик комитеты]]<br/>[[Үзәк мөселман хәрби коллегиясе]]<br/>[[Татарстан Республикасы Юстиция министрлыгы]]<br/>[[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]]<br/>[[СБКФ ҮК]]<br/>[[Гыйльми Үзәк]]
|
| data-sort-value="1944" | 1944-12-26
|}
{{Wikidata list end}}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
== Шулай ук карагыз ==
* [[Бөтенрусия мөселманнарының икенче корылтае]]
* [[Бөтен Россия мөселманнарының өченче җыены]]
* [[Бөтенрусия мөселман руханилары корылтае]]
* [[Бөтенрусия мөcелман гаскәриләренең беренче корылтае]]
[[Төркем:Татарстан тарихы]]
0sgb57rtzizqpdh9yao7brrryatlhl6
Нәкыя Cәфәрова
0
235449
5987630
5881110
2026-07-28T17:13:07Z
Әмир
15082
/* Моны да карагыз */ өстәмә
5987630
wikitext
text/x-wiki
{{Шәхес
| исем = Нәкыя Сәфәрова
| рәсем =Н.Ф.Сәфәрова.jpg
| рәсем_зурлыгы =200px
| alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу-->
| рәсем язуы =
| тулы исем = Нәкыя Мәхәммәтфатыйх кызы Сәфәрова
| һөнәр = укытучы
| туу датасы = 20.07.1923
| туу җире = [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Чаллы кантоны|Сарман районында}}, [[Карашай-Саклау]]
| милләт = татар
| үлем датасы = 26.03.2021
| үлем җире = [[РФ]], [[ТР]], {{үлем җире|Казан|Казанда}}
| әти = Мөхәммәтфатыйх
| әни = Мәсрүрә
| ир = Әхмәт
| хатын =
| балалар = улы [[Әсгать Сәфәров|Әсгать]], кызы Әнисә
| бүләк һәм премияләр = {{II дәрәҗә Ватан сугышы ордены}}[[Файл:RUS Medal of Zhukov ribbon.svg|40px|Жуков медале]][[Файл:SU Medal For the Victory over Japan ribbon.svg|40px|«Японияне җиңгән өчен» медале]]<br/>[[Файл:SU Medal For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|40px|«1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен» медале]]
| сайт =
| башка мәгълүмат =
}}
{{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Сәфәрова}}
'''Нәкыя Сәфәрова''', Нәкыя Фатыйх (''Мөхәммәтфатыйх'') кызы Сәфәрова (''[[1923 ел]]ның [[20 июль|20 июле]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Чаллы кантоны]], [[Нөркәй вулысы|Нөркәй волосте]], [[Карашай-Саклау]] ― [[2021 ел]]ның [[26 март]]ы, [[РФ]], [[ТР]], [[Казан]]<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/official/26-03-2021/sgat-s-f-rovny-nise-vafat-bulu-s-b-ple-r-st-m-mi-nehanov-kaygy-urtaklashty-5815465 Әсгать Сәфәровның әнисе вафат булу сәбәпле, Рөстәм Миңнеханов кайгы уртаклашты.] [[Татар-информ]], 26.03.2021</ref>'') — [[Бөек Ватан сугышы]] ветераны, [[укытучы]], 2нче дәрәҗә [[Ватан сугышы ордены]], {{Тәрҗемә ителмәгән 3|«Японияне җиңгән өчен» медале|«Японияне җиңгән өчен» медале|ru|Медаль «За победу над Японией»}} (1945), {{Тәрҗемә ителмәгән 3|«1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен» медале|«1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен» медале|ru|Медаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»}} (1945), {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Жуков медале|Жуков медале|ru|Медаль Жукова}} белән бүләкләнгән.
== Биографиясе ==
[[1923 ел]]ның [[20 июль|20 июлендә]]<ref>[https://arc.familyspace.ru/archive/pobediteli_ru_6/p7881 archive/pobediteli.ru]</ref> [[ТАССР]] [[Чаллы кантоны]] [[Нөркәй вулысы|Нөркәй волосте]] (''1959 елдан'' [[Сарман районы]]) [[Карашай-Саклау]] авылында [[мулла]] гаиләсендә туган. Әтисе, авылның иң тырыш, төз, матур гәүдәле кешесе Фатыйх (''Мөхәммәтфатыйх'') Хәйретдинов табигате белән сабыр холыклы, кешегә авыр сүз әйтергә базмый торган, гаиләсендә дә һичкемне кыерсытмый торган авыл мулласы була. Әнисә Мәсрүрә абыстай укымышлы булуы белән башкалардан аерылып тора, чөнки күренекле татар мәгърифәтчесе һәм мөселман дин эшлеклесе, [[гарәп теле|гарәп]], [[фарсы теле|фарсы]], [[төрек теле|төрек]] телләрен, Шәрыкъ гыйлемнәрен һәм мәдәниятен яхшы белгән [[Таҗетдин Ялчыгол]]ның (1768—1838) яхшы сыйфатлары ерак сеңлесенә дә күчкән<ref>[https://www.business-gazeta.ru/article/102150 В Национальной библиотеке РТ презентовали книгу прапрадеда Асгата Сафарова – писателя Таджуддина Ялчыгола.] «БИЗНЕС Online», 18.04.2014{{ref-ru}}</ref>. Шигъри җанлы Мәсрүрә мандолинада уйнарга ярата. Бу күркәм гадәт буыннан-буынга күчеп, Мөхәммәтфатыйхның өч баласында: [[1921 ел]]да туган Мәхәсимдә дә, [[1923 ел]]гы Нәкыяда да, [[1927 ел]]да туган Мәгарифтә дә чагылыш тапкан.
== Ятимлек ==
[[ССРБ|Совет хакимияте]] урнашкач, Фатих муллага кырын караш сизелә башлый, [[күмәк хуҗалык|колхозга]] да кертмиләр, ләкин нык ихтыярлы булуы, җирне яратуы аркасында ул [[бакчачылык]], [[умартачылык|умарта тоту]] белән көн күрә. [[1932 ел]]да Мөхәммәтфатыйх муллаы «[[халык дошманы]]» итәләр. Авылның ике [[мәчет]]ен ябып, [[күмәк хуҗалык|хуҗалык]] сарайларына әйләндерәләр. Мөхәммәтфатыйхны көн саен идарәгә чакырып сорау алулар, кыйнаулар, җәберләүләр тәмам кешелектән чыгара. «5 елга ирегеннән мәхрүм итәргә» дигән карар чыгарыла. Мондый мыскыллауларга түзәр хәле калмагач, әтисе Мөхәммәтфатыйх үз-үзенә пычак кадый. Йорт-җир, мал-мөлкәтен тартып алгач, [[гаилә]] ярым җимерек, тәрәзәсез, ягылмаган өйдә яши башлый. Мәсрүрә абыстай төзәлмәслек авыруга әйләнә, [[үпкә авыруы]] көннән-көн аның гомерен киметә. [[1934 ел]]ның [[яз]]ында үлеп барган Мәсрүрә абыстай балаларын чакырып ала һәм аларга [[Минзәлә]]дәге [[балалар йорты]]на барырга куша.
== Балалар йорты ==
Өч ятимнең ачы язмыш белән күзгә-күз очрашуы әнә шулай башлана. [[Минзәлә]]гә кадәр 40 чакрым араны җәяүләп үтеп, инде тәмам хәлдән таеп, [[балалар йорты]]ның ишеген ачып керәләр. [[Ятимнәр йорты]] ул елларда «[[халык дошманы]]» тамгасы салынган өч ятимгә сыену урыны була. Әти-әниләрен алыштырган [[укытучы]]лары Нәкыядә остазлары һөнәренә омтылыш уята.
== Хезмәт юлының башы ==
[[1938 ел]]ның [[август]]ында Нәкыя [[Казан педагогика көллияте|Казан педучилищесына]] (''1995 елдан'' [[Казан педагогика көллияте|көллият]])укырга керә. Бер елдан уку йорты [[Болгар|Спасскига]] (''1991 елдан'' [[Болгар]]) күчерелә. Уку йортын тәмамлап, кулга диплом аласы ел. Булачак укытучыларны эшкә билгеләү мәшәкатьләре бара. [[Татарстан мәгариф министрлыгы|ТАССР мәгариф министрлыгы]] вәкиле Нәкыяга {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Бурят-Монгол АССР|Бурят-Монголиягә|ru|Бурят-Монгольская АССР}} китәргә тәкъдим иткәч, ул риза була. Ерактагы {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Транссебер тимер юлы|Транссебер тимер юлы|ru|Транссибирская магистраль}} буендагы бурят мәктәбе [[1941 ел]]ның [[20 июнь|20 июнендә]] Нәкыяны үз итеп, яратып каршылый. Укыганда өйрәнгән шөгыльләрен сабыйларга бирергә омтыла ул. [[Бөек Ватан сугышы]] башланган ел аеруча авыр була. [[Ир-ат]] укытучылар фронтка китә. Озакламый үлем хәбәрләре дә килә башлый.
== Япониягә каршы сугышта ==
Нәкыядә Ватанны саклау хисе көчәя бара, ул үзе теләп, поездга утырып, {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Совет-япон сугышы|Совет-япон сугышына|ru|Советско-японская война}} китә, япон самурайларына каршы сугышларда катнаша. [[Эчке Монголия]]не үтеп, {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Баян-Тумэн|Баян-Тумэн|ru|Баян-Тумен}} (''1941 елдан'' [[Чойбалсан (шәһәр)|Чойбалсан]]) шәһәрендәге совет гарнизонында авиатор формасын кия, [[Бомбага тотучы|бомбардировщикларга]] япон гаскәрләренә атарга әзерләнгән йөкне төяп тора. Тормыш авырлыкларына түзгән Нәкыя сугыш чоры авырлыкларын да үткәреп җибәрә. [[1945 ел]]ның [[20 декабрь|20 декабрендә]] {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Баян-Тумэн хәрби аэродромы|Баян-Тумэн хәрби аэродромы|ru|Чойбалсан (аэропорт)}} хезмәткәрләрен демобилизациялиләр. Нәкыягә берьюлы ике медаль – «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен», «Японияне җиңгән өчен» медальләре тапшырыла. [[1946 ел]]ның [[гыйнвар]]ында [[Бөгелмә]] аркылы туган авылы [[Карашай-Саклау]]га кайтып җитә. Түшенә хәрби медальләрен тагып, үзе укыган Карашай-Саклау мәктәбендә ел ярым [[рус теле]] укыта. Үзенең 23 яшенә караганда өлкәнрәк күренгән, сугышта корычтай ныгыган Нәкыяне балалар да, укытучылар да ярата, үз итә.
[[Файл:Н.Ф.Сәфәрова_1.jpg|200px|thumb|right|Түбән Көек мәктәбе музеенда күргәзмә]]
== Укытучы ==
{{External media |рәсем1=[http://tkoek.ucoz.ru/index/fotolar/0-10 Түбән Көек мәктәбендә эшләгәндә төшкән фотосурәтләре ].}}
[[Укытучы]]лык һөнәренә ул 40 ел гомерен багышлый. [[1949 ел]]да [[Алабуга дәүләт педагогика университеты|Алабуга укытучылар институтын]] (''2011 елдан'' [[Алабуга дәүләт педагогика университеты|КФУ филиалы]]) тәмамлагач, [[Әтнә районы]] [[Түбән Көек]] җидееллык мәктәбендә ун ел [[рус теле]] һәм [[җыр]] дәресләрен<ref>[http://tkoek.ucoz.ru/index/fotolar/0-10 Алар бездә укыткан.] [Түбән Көек] төп гомуми белем мәктәбе сайты</ref>, [[Күлле Киме]] (''[[Сибгат Хәким]]нең туган авылы'') урта мәктәбендә [[пенсия]]гә киткәнче рус теле укыта. Читтән торып, [[Йошкар-Ола]] педагогия институтын тәмамлый. [[1978 ел]]да Күлле Киме мәктәбендә хезмәт юлының соңгы чыңы яңгырый. Лаеклы ялга зурлап, олылап озату көне куелган хезмәтләре өчен сөенер көннәрнең берсе була.
== Гаиләсе ==
Нәкыя Сәфәрова — Татарстан сәясәтчесе [[Әсгать Сәфәров]]ның әнисе, сәнгатькәр [[Диана Сәфәрова]]ның әбисе. Мәгърифәтче [[Таҗетдин Ялчыгол]]ның җиденче буын оныгы<ref>[http://www.islam-portal.ru/novosti/104/5836/ Зәйдә татар мәгърифәтчесе Таҗетдин Ялчыголга Истәлекле билге ачтылар.] Исламский портал, 18.06.2015</ref>.
[[Күлле Киме]]дә колхоз рәисе, сугыш ветераны, [[Сталинград сугышы|Сталинград өчен сугышларда]] каты яраланып, демобилизацияләнгән Әхмәт Сәфәров белән гаилә кора, [[1961 ел]]да уллары [[Әсгать Сәфәров|Әсгать]], [[1963 ел]]да кызлары Әнисә туа. Балалары [[югары уку йорты|югары уку йортларын]] тәмамлап, үзләре гаилә кора. Әнисә хисапчы һөнәрен сайлый. Әсгать [[Казан дәүләт университеты]]н тәмамлап, эчке эшләр органнарында эшли, 1998—2012 елларда [[Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министрлыгы|Татарстан Республикасы буенча эчке эшләр министры]], полиция генерал-лейтенанты, 2012—2013 нче елларда Татарстан Республикасы Премьер-министры урынбасары, 2013 елның 23 августыннан Татарстан Республикасы Президенты Аппараты җитәкчесе<ref>[https://karschool.ucoz.ru/index/gordost_sela/0-35 Мы гордимся ими!] Сайт МБОУ «Карашай-Сакловская ООШ»{{ref-ru}}</ref>. Ире Әхмәт ага Сәфәров сугышта алган яраларыннан [[1978 ел]]да вафат булгач, Нәкыя ханым Күлле Кимедә ун елдан артык үзе генә яши.
== Казанда ==
<blockquote>
Нәкыя Сәфәрова: «Минем тормыш девизым шундый - шатлык белән, оптимист булып яшәргә кирәк. <br/>Әгәр шатлык юк икән, аны үзең булдыр! Бу синең үз кулыңда»<ref>''Мөршидә Кыямова''. [https://matbugat.ru/news/?id=9621 Әсгать Сәфәровның 91 яшьлек әнисе: "Оптимист булып яшәргә кирәк".] [[Интертат]].ру, 05.05.2014</ref>
</blockquote>
Әхмәт ага белән тырышып җыйган хуҗалыкны калдырып китү җиңел булмаса да, [[1990 ел]]да 67 яшендә [[Казан]]га улы [[Әсгать Сәфәров|Әсгать]] белән килене Луиза гаиләсенә яшәргә килә. [[Пенсия|Лаеклы ялга]] чыккач та, тыныч кына яшәми Нәкыя Фатыйх кызы. Казанның Галимнәр йортында ун еллап төрле очрашуларга, кичәләргә бару, ветераннар алдында чыгыш ясау аңа кабат яшәү көче бирә. [[Муса Җәлил]] турында сөйләргә ярата, чөнки Муса Җәлил [[Минзәлә]]дә хәрби курсларда укыганда аралашкан кешеләр белән дуслашырга туры килә аңа. Минзәлә белән саубуллашу кичендә [[Минзәлә педагогика көллияте|Минзәлә педучилищесының]] (''1995 елдан'' [[Минзәлә педагогика көллияте|көллият]]) татар теле укытучысы Нурмөхәммәт Гарифуллиннарда Муса уйнаган мандолина аңа бүләк ителә. Очрашуларда Нәкыя Сәфәрова әлеге мандолинасында Муса Җәлил җырларга яраткан «[[Тәфтиләү]]», «Шахта», «Сибелә чәчәк», «Рамай», «Минзәлә», [[Сарман (җыр)|«Сарман»]] җырларын башкара.
Казанда яшәсә дә, ул туган авылы хәлләрен белеп тора. [[1995 ел]]да [[Карашай-Саклау]] мәчетенең нигезен салганда һәм аны [[1999 ел]]ның җәендә ачканда кайтып, чыгыш ясый. Карашай-Саклау мәктәбе музеена истәлек китабын, фотоальбом, берничә дистә китаптан торган бай китапханә бүләк итә. [[2010 ел]]да улы [[Әсгать Сәфәров]] белән туган авылына кайтып, мәрхүм әти-әнисе җирләнгән [[зират]]та алар истәлегенә кабер ташлары урнаштыралар.
== Бүләкләре ==
* 2нче дәрәҗә [[Ватан сугышы ордены]]
* [[1945 ел|1945]] — «Японияне җиңгән өчен» медале
* [[1945 ел|1945]] — «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен» медале
* Жуков медале
== Хәтер ==
* [[2023 ел]]да [[Казан]]да [[Татарстан китап нәшрияты]]нда [[Гөлназ Шәйхи]] авторлыгында «Тамырлар / Корни» китабы нәшер ителгән (391 бит, рәсемнәр белән). Төзүчеләре ― Гөлназ Шәйхи, Лилия Миңнуллина, русчага Нурия Беломоина тәрҗемәсе.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Әдәбият ==
# Лучи сердца. Документальный очерк (составитель и автор части материалов В. И. Царукаев). Казань, 2004, 115 стр. с илл.
# ''[[Ягъсуф Шәфыйков|Я. Д. Шәфыйков]]''. Йөрәк хәтере // ''Я. Д. Шафиков''. Кто водрузил Знамя Победы над Рейхстагом... Казань: «Слово», 2015, с. 63-69. ISBN 978-5-98356-275-2
# ''[[Дамир Гарифуллин]]''. Чырагы нур сибә бүген дә. [[Казан]]: «Сүз», [[2009]]. ISBN 978-5-98356-080-2
== Сылтамалар ==
* ''Мөршидә Кыямова''. [http://kazan-news.net/society/2014/05/04/23059.html Ветеран войны Накия Сафарова: «Если нечему радоваться, создай повод сам!»] [[Интертат]].ру, 04.05.2014
* [http://www.pobediteli.ru/veteran-search/index.html?charset=utf8&flag=®ion=&district=&q=Сафарова%20Накия%20Фатыховна Списки ветеранов. Сафарова Накия Фатыховна.] pobediteli.ru (Победители.РУ), страница 7881
* [[Файл:YouTube 2024.svg|60px]] [https://www.youtube.com/watch?v=PSLYxlJZeHc ТР мөфтие Әсгать Сәфәровның бабасы китабын тәкъдир итте].[[YouTube]]
* [[Файл:YouTube 2024.svg|60px]] [https://www.youtube.com/watch?v=3vP2i56toe4&feature=emb_logo Накия Сафарова.] [[YouTube]], 4:56
* [http://tkoek.ucoz.ru/index/bezne_muzej/0-11 Түбән көек мәктәбе музеенда күргәзмә]
== Моны да карагыз ==
* [[Әсгать Сәфәров]], улы
* [[Диана Сәфәрова]], оныгы
* [[Элина Сәфәрова]], оныгы
* [[Регина Фәйзуллина]], оныгы
{{DEFAULTSORT:Сәфәрова, Нәкыя}}
[[Төркем:Бөек Ватан сугышында катнашучылар]]
[[Төркем:«1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен» медале белән бүләкләнүчеләре]]
[[Төркем:«Японияне җиңгән өчен» медале белән бүләкләнүчеләр]]
[[Төркем:Укытучылар]]
[[Төркем:Минзәлә педагогия көллиятен тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Алабуга дәүләт педагогия институтын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Мари педагогика институтын тәмамлаучылар]]
or3uinpazq6vhltjwe94messkjlsbrx
Сәфәрова
0
258524
5987624
2984828
2026-07-28T16:37:00Z
Әмир
15082
өстәмә
5987624
wikitext
text/x-wiki
'''Сәфәрова''' — фамилия.
* [[Афаг Сәфәрова]] (''[[Афаг Бәширкызы]]'', 1955), кино- һәм театр актрисасы, Азәрбайҗанның халык артисты (1993).
* [[Диана Сәфәрова]] (1984), кино- һәм арт-продюсер. [[Нәкыя Cәфәрова|Н. М. Сәфәрованың]] оныгы.
* [[Нәкыя Cәфәрова]] (1923―2021), [[Бөек Ватан сугышы]]нда катнашкан укытучы.
* [[Элина Сәфәрова]] (1987), архитектор, дизайнер. [[Нәкыя Cәфәрова|Н. М. Сәфәрованың]] оныгы.
----
;[[Сәфәров]]
== <small>Моны да карагыз</small> ==
* [[Сафаров]]
* [[Сәфәргалиев]]
* [[Сәфәргалин]]
{{күп мәгънәле}}
[[Төркем:Шәхесләр]]
[[Төркем:Фамилияләр]]
lxefrdtpwirkfuc9wgtbcb1zafqxgmd
Х. М. Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
0
389124
5987667
5975646
2026-07-29T11:53:58Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987667
wikitext
text/x-wiki
{{УК}}
'''{{Label|Q4206599|lang=tt}}''' ({{lang-ru|{{Label|Q4206599|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q4206599|lang=en}}}}, {{lang-kbd|{{Label|Q4206599|lang=kbd}}}}, {{lang-krc|{{Label|Q4206599|lang=krc}}}}) — [[Кабарда-Балкария]] башкаласы [[Нальчик]] шәһәрендә урнашкан классик университет. [[1957 ел]]да нигезләнгән.
1996 елда югары уку йортына вузның беренче ректоры Хатута Мут улы Бербеков исеме бирелгән.
== Тарих ==
[[Файл:Vladimir Putin 6 September 2001-1.jpg|thumb|273x273px| [[Владимир Путин]] КБДУ студентлары белән, [[2001]]]]
[[1924 ел]]да [[Нальчик]]та, соңыннан медицина факультетына бирелгән бинада Ленин уку шәһәрчеге (ЛУШ) ачыла<ref>{{cite web|url=https://xn--80ac0azac.xn--p1ai/udm483k9.htm|title=Страницы истории Кабардино-Балкарского Государственного университета им. Х.М. Бербекова|publisher=xn--80ac0azac.xn--p1ai|accessdate=2017-03-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170324095858/https://xn--80ac0azac.xn--p1ai/udm483k9.htm|archivedate=2017-03-24|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://kbpravda.ru/node/5229|title=Завет от поколения к поколению | Официальный сайт Кабардино-Балкарской правды|publisher=kbpravda.ru|accessdate=2017-03-23|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170324085538/http://kbpravda.ru/node/5229|archivedate=2017-03-24}}</ref>. 1925 елда ЛУШта медтехникум, шулай ук тракторчылар курслары, авыл хуҗалыгы мәктәбе, совет-фирка мәктәбе эшли<ref>{{cite web|url=http://guides.rusarchives.ru/browse/guidebook.html?bid=211&sid=725597|title=Государственные архивы Кабардино-Балкарской республики. Путеводитель. 2005|publisher=guides.rusarchives.ru|accessdate=2017-03-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170324084812/http://guides.rusarchives.ru/browse/guidebook.html?bid=211&sid=725597|archivedate=2017-03-24|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.climbingclub.ru/nalchik2/|title=Город Нальчик|publisher=www.climbingclub.ru|accessdate=2017-03-23|archivedate=2019-01-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190119124605/http://www.climbingclub.ru/nalchik2/}}</ref>.
[[1931 ел]]да ЛУШ базасында педагогика эшче факультеты эшли башлый. ЛУШ Ленин фирка уку шәһәрчеге итеп үзгәртеп корыла, 1936 елда ябыла.
[[1932 ел]]ның [[7 июль|7 июлендә]] [[КПСС]]ның Кабарда-Балкар өлкә комитеты үтенече буенча Педагогия институты ачыла.
Пединститут базасында [[1957 ел]]да Кабарда-Балкар дәүләт университеты оештырыла. Университет составында 4 факультет була:
* тарих-филология,
* физика-математика,
* инженер-төзүчеләр,
* авыл хуҗалыгы
Барлыгы 21 кафедрада мәктәп укытучылары, шул исәптән пединститутта әзерләнми торган чит телләр укытучылары, шулай ук инженер-төзүчеләр һәм агрономнар белем ала.
Квалифицияле белгечләр әзерләүдә һәм фәнни тикшеренүләр үткәрүдә зур өлеше өчен Кабарда-Балкар дәүләт университеты [[1982 ел]]да [[Халыклар Дуслыгы ордены]] белән бүләкләнә. 1996 елның 30 декабрендә КБР президенты указы белән югары уку йортына вузның беренче ректоры будып эшләгән Хатута Мут улы Бербеков исеме бирелгән.
КБДУ [[Кабарда-Балкария|Кабарда-Балкар республикасының]] әйдәп баручы фәнни, белем бирү, мәгълүмати, социомәдәни үзәкләренең берсе булып тора, ел да ике меңләп белгеч әзерләп чыгара, җиһазланышы буенча Россиянең башка классик университетлары арасында алдынгы урында тора.
== Исем үзгәрү тарихы ==
* Ленин уку шәһәрчеге (1924—1931)
* Педагогика эшче факультеты (1931—1932)
* Кабарда-Балкар дәүләт педагогика институты (КБДПИ) (1932—1957)
* Кабарда-Балкар дәүләт университеты (1957—1982)
* [[Халыклар Дуслыгы ордены|Халыклар Дуслыгы орденлы]] Кабарда-Балкар дәүләт университеты (1982—1996)
* Х. М. Бербеков исемендәге [[Халыклар Дуслыгы ордены|Халыклар Дуслыгы орденлы]] Кабарда-Балкар дәүләт университеты (1996—{{х.в.}})
== Күпбаскычлы укыту системасы ==
[[Файл:Vladimir Putin 6 September 2001-2.jpg|thumb|273px| [[Владимир Путин]] КБДУ укытучылары белән, [[2001]]]]
КБДУда күпбаскычлы укыту системасын кертү өчен юридик нигез булып, [[Россия Хөкүмәте|РФ Хөкүмәтенең]] 1997 елның 10 сентябрендәге «Кабарда-Балкария Республикасында һөнәри белем бирү системасын камилләштерү турында» 1153нче номерлы карары тора<ref>{{cite web|url=http://www.edu.ru/db-mon/mo/data/d_97/1962.html|deadlink=yes|title=О совершенствовании системы профессионального образования в Кабардино-Балкарской Республике|publisher=www.edu.ru|accessdate=2016-08-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160917224153/http://www.edu.ru/db-mon/mo/data/d_97/1962.html|archivedate=2016-09-17}}</ref><ref>{{cite web|url=http://russia.bestpravo.com/fed2008i/data152/tex152014.htm|deadlink=yes|title=О совершенствовании системы профессионального образования в кабардино-балкарской|publisher=russia.bestpravo.com|accessdate=2016-08-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160922195039/http://russia.bestpravo.com/fed2008i/data152/tex152014.htm|archivedate=2016-09-22}}</ref>, әлеге карар нигезендә университет составына 6 көллият һәм укытучыларның квалификациясен күтәрү институты (оештыру-хокукый нигездә бердәм юридик зат буларак) кертелә.
КБДУның үзендә бу системаны 30 төрдәге белгечлек буенча әзерләүче 12 факультет, 2 институт, ординатура, интернатура, укытучыларның квалификациясен күтәрү һәм мәгариф хезмәткәрләрен яңадан әзерләү институты, тармакара квалификация күтәрү һәм кадрларны яңадан әзерләү төбәк үзәге, шулай ук махсус урта һәм югары уку йортлары мөгаллимнәренең квалификациясен күтәрү факультеты дәвам итә.
Университетның урта һөнәри уку йортлары белән интеграциясе системасы белем бирү процессының күп баскычлы булуын һәм өзлексезлеген тәэмин итә, белем бирүнең сыйфатын һәм белгечләр әзерләү дәрәҗәсен яхшыртуга, университет галимнәренең фәнни-тикшеренү учреждениеләре галимнәре белән элемтәләрен көчәйтүгә һәм тирәнәйтүгә, белем бирү процессы белән идарә итүгә, университетның төбәкнең башка мәгариф учреждениеләренә йогынтысын тәэмин итүгә ярдәм итә.
Университетта:
* урта һөнәри белем бирү идарәсе
* ректор каршындагы урта һөнәри белем бирү буенча фәнни-методик үзәк<ref>{{cite web|url=http://spo.kbsu.ru/main/index.php?type=1&id=4001|title=СПО КБГУ|publisher=spo.kbsu.ru|accessdate=2018-04-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180426075714/http://spo.kbsu.ru/main/index.php?type=1&id=4001|archivedate=2018-04-26|deadlink=yes}}</ref>
* гуманитар һәм социаль-икътисадый дисциплиналар буенча цикл комиссиясе, 6 кафедра булдырылган.
Кайбер көллиятләрнең чыгарылыш сыйныф укучылары югары белемне кыскартылган срокларда алырга мөмкин. Көллиятләрдә һәм лицейда 500дән артык укытучы эшли.
== Халыкара эшчәнлек ==
Кабарда-Балкар дәүләт университеты 1966 елдан чит илләр өчен белгечләр әзерләү белән шөгыльләнә. Чит ил студентлары белән эшләү дәверендә чит илләр өчен 1500 гә якын белгеч әзерләнгән.
Халыкара эшчәнлек КБДУ эшчәнлегенең иң мөһим юнәлешләренең берсе булып тора. КБДУның халыкара эшчәнлеген үстерүнең өстенлекле юнәлеше — мәгарифне интернационализацияләү һәм халыкара хезмәттәшлекнең яңа формаларын эзләү, шулай ук КБДУны дөнья мәгълүмат киңлегендә хезмәт базарында көндәшлеккә сәләтле белгечләр әзерләүгә сәләтле заманча мәгариф, фәнни һәм мәдәни үзәк буларак таныту.
Университетның халыкара эшчәнлек өлкәсендә иң мөһим бурычы — үзара файдалы халыкара хезмәттәшлекне оештыру өчен чит ил партнерларын эзләү.
Хәзерге вакытта КБДУ белән фән-мәгариф өлкәсендә хезмәттәшлек итәргә теләгән төрле илләрнең дәүләт һәм башка структуралары белән сөйләшүләр алып барыла.
КБДУ [[Иордания]], [[Төркия]], [[Сүрия]] кебек традицион партнер-илләр белән элемтәләрен саклап калган, шулай ук [[Һиндстан]], [[Таҗикстан]], [[Төрекмәнстан]] кебек илләрдән килгән студентлар контингентын киңәйткән.
== Бүлекчәләр ==
КБДУның китапханә фондында бүгенге көндә 1,5 млн.нан артык саклау берәмлеге, шул исәптән 2000 уникаль басма бар. 1998 елдан башлап, «АИБС» электрон автоматлаштырылган китапханә-мәгълүмат системасы кертелә, электрон китапханә формалаша.
КБДУның шәхси исәпләү машиналары паркы 980 берәмлек тәшкил итә. Белем бирү процессы 50 компьютер һәм өч мультимедиа классында башкарыла. Компьютер техникасының бөтен паркы университет локаль челтәренә берләштерелгән, глобаль [[Интернет]] челтәренә чыгу мөмкинлеге бар, аңа университет телемедицина үзәге дә кушылган.
Университетта 17 белгечлек буенча докторлык диссертацияләре яклау өчен 8 һәм кандидатлык диссертацияләре яклау өчен 1 диссертация советы эшли.
КБДУда фәнни тикшеренүләр 33 төп фәнни юнәлеш кысаларында 132 төп тема буенча 92 кафедрада, 2 фәнни-тикшеренү институтында һәм Бөтенроссия физик тәрбия һәм спорт фәнни-тикшеренү институты филиалында, 20 фәнни-тикшеренү лабораториясендә һәм «Марс» ОКТБда башкарыла.
=== Көллиятләр ===
* Медицина көллияте
* Мәгълүмати технологияләр һәм икътисад көллияте
* Педагогика көллияте
* Дизайн көллияте
=== Факультетлар ===
* Медицина факультеты
=== Институтлар ===
* Халыкара белем бирү югары мәктәбе
* Архитектура, төзелеш һәм дизайн институты
* Социаль-гуманитар институт
* Педагогика, психология һәм физик тәрбия-спорт белеме институты
* Информатика, электроника һәм робототехника институты
* Хокук, икътисад һәм финанслар институты
* Физика һәм математика институты
* Химия һәм биология институты
* Квалификация күтәрү һәм һөнәри яңадан әзерләү институты
* Стоматология һәм теш-бит хирургиясе
== Фәнни журналлар ==
* «АBСЕ»<ref>{{cite web|url=https://kbsu.ru/podrazdelenija/inye-podrazdeleniya/aktualnye-voprosy-sovremennogo-estestvoznaniya/|title=Актуальные вопросы современного естествознания | Кабардино-Балкарский государственный университет имени Х.М. Бербекова|publisher=kbsu.ru|lang=ru|accessdate=2018-04-24}}</ref>
* «Известия КБГУ»<ref>{{cite web|url=http://izvestia.kbsu.ru/|title=Главная страница|publisher=izvestia.kbsu.ru|lang=ru|accessdate=2018-04-24}}</ref>
* «Кавказология»<ref>{{cite web|url=https://kbsu.ru/nauchnye-izdaniya/zhurnal-kavkazologiya/|title=Электронный журнал «Кавказология» | Кабардино-Балкарский государственный университет имени Х.М. Бербекова|publisher=kbsu.ru|lang=ru|accessdate=2018-04-24}}</ref>
* «Язык: история и современность»<ref>{{cite web|url=http://em.kbsu.ru/|title=Язык: история и современность|publisher=em.kbsu.ru|accessdate=2018-04-24|archivedate=2018-04-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180425033610/http://em.kbsu.ru/}}</ref>
* «Актуальные проблемы права и экономики»
== Танылган шәхесләр ==
=== Ректорлар ===
* Хатута Мут улы Бербеков (1957—1965)
* Камбулат Нәүрүз улы Керефов (1965—1973)
* Владимир Калим улы Тлостанов (1973—1994)
* Барасби Сөләйман улы Карамурзов (1994—2015)
* Юрий Камбулат улы Альтудов (2015 — {{х.в.}})
=== Укытучылар ===
{{seealso|Төркем:Кабарда-Балкар дәүләт университеты укытучылары}}
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q4206599. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p108/Q4206599/p580:башлау,p108/Q4206599/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! башлау
! тәмамлау
! Исем
! туу датасы
! туу урыны
! әлма-матер
! һөнәр төре
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
|
|
| ''[[:d:Q12166543|Філоненко Віктор Йосипович]]''
| data-sort-value="1884" | 1884
|
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''
|
| data-sort-value="1977" | 1977
|
|-
| 1936
| 1945
| ''[[:d:Q99564214|Филоненко, Виктор Иосифович]]''
| data-sort-value="1884" | 1884-11-19
| [[Тула]]
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''<br/>''[[:d:Q58918586|Faculty of History and Philology of St. Petersburg University]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| data-sort-value="1977" | 1977-09-30
| [[Биштау]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q63147183|Эльбердов, Хасан Увжукович]]''
| data-sort-value="1886" | 1886-03-15
| ''[[:d:Q4222705|Kishpek]]''
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| data-sort-value="1967" | 1967-03-22
| [[Налчык]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4492377|Felix Frankl]]''
| data-sort-value="1905" | 1905-03-12
| [[Вена шәһәре|Вена]]
| [[Вена университеты]]
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
| data-sort-value="1961" | 1961-04-07
| [[Налчык]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4062314|Umar Aliev]]''
| data-sort-value="1911" | 1911-01-18
| ''[[:d:Q1049128|Karachayevsky District]]''
|
| [[язучы]]
| data-sort-value="1972" | 1972-09-21
| [[Карачаевск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4206520|Bilar Kabaloev]]''
| data-sort-value="1917" | 1917-11-11
| ''[[:d:Q4066204|Anzorey]]''
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| data-sort-value="2009" | 2009-04-01
| [[Владикавказ]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q15064240|Hamzat Ibraevitsj Badachov]]''
| data-sort-value="1917" | 1917-08-15
| [[Кубан өлкәсе]]
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
|
| data-sort-value="1996" | 1996
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q24009920|Abram Pershits]]''
| data-sort-value="1923" | 1923-03-01
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| data-sort-value="2007" | 2007-10-01
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q51667703|Елена Александровна Домбровская]]''
| data-sort-value="1926" | 1926-08-27
| [[Ростов-на-Дону]]
| ''[[:d:Q7370051|Ростов дәүләт медицина университеты]]''
| [[галим]]
| data-sort-value="2005" | 2005
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q47454006|Туган Хабасович Кумыков]]''
| data-sort-value="1927" | 1927-12-05
| ''[[:d:Q13650024|Chegem Vtoroy]]''
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| [[галим]]
| data-sort-value="2007" | 2007-03-24
| ''[[:d:Q13650024|Chegem Vtoroy]]''
|-
|
|
| ''[[:d:Q19916060|Khizir Khapsirokov]]''
| data-sort-value="1930" | 1930-03-18
| ''[[:d:Q4494375|Khabez]]''
| ''[[:d:Q4439029|Ставрополь дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''
| data-sort-value="2013" | 2013-10-09
| ''[[:d:Q4494375|Khabez]]''
|-
| 1953
| 2019
| ''[[:d:Q130379822|Джамалдин Коков]]''
| data-sort-value="1930" | 1930-02-25
| ''[[:d:Q4277995|Malka]]''
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''
| data-sort-value="2019" | 2019-06-20
|
|-
| 1954
|
| ''[[:d:Q130487088|Мухамед Апажев]]''
| data-sort-value="1930" | 1930-07-05
| ''[[:d:Q16719194|Shalushka]]''
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q85868835|Shurdumov Ghazali]]''
| data-sort-value="1934" | 1934-10-20
| ''[[:d:Q4189131|Zayukovo]]''
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
|
| data-sort-value="2019" | 2019-01-04
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4185435|Mikhail Zalikhanov]]''
| data-sort-value="1939" | 1939-06-22
| ''[[:d:Q788875|Кабарда-Балкар Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]''
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q15623737|бозбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4215479|Khachim Karmokov]]''
| data-sort-value="1941" | 1941-05-02
| ''[[:d:Q4189131|Zayukovo]]''
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| data-sort-value="2023" | 2023-12-30
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q16271838|Magomet Absjajev]]''
| data-sort-value="1941" | 1941-09-05
|
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q24009735|Valeriy Goergenovitsj Petrosjan]]''
| data-sort-value="1941" | 1941-06-19
| [[Налчык]]
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| [[галим]]
| data-sort-value="2015" | 2015-11-10
| [[Налчык]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q39039995|Abdulakh K. Mikitaev]]''
| data-sort-value="1942" | 1942-04-23
| ''[[:d:Q4277995|Malka]]''
| ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]''
| ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>[[профессор]]
| data-sort-value="2017" | 2017-04-20
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q47453832|Khuseyn Chechenov]]''
| data-sort-value="1942" | 1942-02-22
| ''[[:d:Q4251407|Kyondelen]]''
| ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q65150068|Мусукаев, Александр Ибрагимович]]''
| data-sort-value="1946" | 1946
|
| ''[[:d:Q4214443|Karachaevo-Cherkessk State University]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q55172|Alexander Sokurov]]''
| data-sort-value="1951" | 1951-06-14
| ''[[:d:Q58164506|Podorvikha]]''
| ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''
| ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4521361|Mikhail Shakhramanyan]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-07-04
| [[Мәскәү]]
| ''[[:d:Q4114348|Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе]]''
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q1377734|Chernobyl liquidator]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4160707|Kasbolat Dzamikhov]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-10-05
| ''[[:d:Q16657667|Kamennomostskoe]]''
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| [[галим]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q26776804|Evgeniy Ivakhnenko]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-06-05
| [[Камышлы (Волгоград өлкәсе)|Камышлы]]
|
| [[фәлсәфәче]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q29359590|Fatimat Aslanbievna Tembotova]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-12-30
|
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4494937|Madina Andreevna Hakoeasjeva]]''
| data-sort-value="1959" | 1959
| [[Налчык]]
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| [[язучы]]
|
|
|-
| 1990-01-01
|
| ''[[:d:Q49883393|Zaur A Kokov]]''
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2018-09-01
|
| ''[[:d:Q57446870|Vitaliy Shapovalov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q59833405|Mikhail Zalikhanov]]''
|
|
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2003-01-16
|
| ''[[:d:Q74638431|Khokonov MKh]]''
|
|
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|-
| 2003
|
| ''[[:d:Q94583346|Azamat Zhansitov]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
=== Тәмамлаучылар ===
{{seealso|Төркем:Кабарда-Балкар дәүләт университетын тәмамлаучылар}}
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q4206599. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p69/Q4206599/p580:башлау,p69/Q4206599/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! башлау
! тәмамлау
! Исем
! туу датасы
! туу урыны
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
|
|
| ''[[:d:Q4184073|Задумкин, Сергей Николаевич]]''
| data-sort-value="1912" | 1912
| [[Вологда]]
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
| data-sort-value="1977" | 1977
| [[Налчык]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4339342|Kərim Otarov]]''
| data-sort-value="1912" | 1912-05-15
| [[Тырныавыз]]
| [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
| data-sort-value="1974" | 1974-10-13
| [[Налчык]]
|-
|
| 1937
| ''[[:d:Q29359624|イスマイル・ウリバシェフ]]''
| data-sort-value="1914" | 1914-04-10
| ''[[:d:Q1019436|Kashkhatau]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="1977" | 1977-01-17
|
|-
|
| 1940
| ''[[:d:Q4525901|Adam Shogentsukov]]''
| data-sort-value="1916" | 1916-08-31
| [[Баксан (шәһәр)]]
| [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q487596|драматург]]''
|
| data-sort-value="1995" | 1995-05-05
| [[Баксан (шәһәр)]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q15064240|Hamzat Ibraevitsj Badachov]]''
| data-sort-value="1917" | 1917-08-15
| [[Кубан өлкәсе]]
|
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| data-sort-value="1996" | 1996
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4132281|Moeradin Tembolatovitsj Galatsjiev]]''
| data-sort-value="1918" | 1918-05-10
|
|
|
| data-sort-value="1994" | 1994-06-07
| [[Налчык]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q15076672|Grant Arakelovitsj Oganjants]]''
| data-sort-value="1918" | 1918-04-16
| [[Налчык]]
| ''[[:d:Q65430223|Hrant]]''
|
| data-sort-value="1944" | 1944-08-26
| [[Румыния]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q17426638|Sjakir Sabirzjanovitsj Tenisjev]]''
| data-sort-value="1919" | 1919-03-06
| [[Алчевск]]
| ''[[:d:Q9149093|альпинист]]''
|
| data-sort-value="2011" | 2011-02-17
| [[Налчык]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q60828718|Мокаев, Аллахберди Тенгизович]]''
| data-sort-value="1921" | 1921
| ''[[:d:Q1019436|Kashkhatau]]''
|
|
| data-sort-value="1978" | 1978
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15068235|Moechab Alimovitsj Kambiev]]''
| data-sort-value="1923" | 1923-05-25
| ''[[:d:Q16657667|Kamennomostskoe]]''
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-11-29
| ''[[:d:Q16657667|Kamennomostskoe]]''
|-
|
|
| ''[[:d:Q21103560|Kishuka Kushkhov]]''
| data-sort-value="1923" | 1923-05-01
| ''[[:d:Q4189131|Zayukovo]]''
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="1998" | 1998-09
| [[Налчык]]
|-
|
|
| [[Олег Лобов]]
| data-sort-value="1924" | 1924-12-19<br/>1924
| [[Ростов өлкәсе]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[язучы]]
|
| data-sort-value="2009" | 2009-04-17
| [[Новочеркасск]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q86606917|Баков, Нарзан Муратович]]''
| data-sort-value="1926" | 1926-05-09
|
|
|
| data-sort-value="2001" | 2001-05-08
| [[Налчык]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q47454006|Туган Хабасович Кумыков]]''
| data-sort-value="1927" | 1927-12-05
| ''[[:d:Q13650024|Chegem Vtoroy]]''
| [[галим]]
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| data-sort-value="2007" | 2007-03-24
| ''[[:d:Q13650024|Chegem Vtoroy]]''
|-
|
|
| ''[[:d:Q4312690|Zaoerbiy Magometovitsj Naloev]]''
| data-sort-value="1928" | 1928-07-15
| ''[[:d:Q15978464|Khatuyey]]''
| [[язучы]]
|
| data-sort-value="2012" | 2012-07-05
| [[Налчык]]
|-
|
| 1952
| ''[[:d:Q130379822|Джамалдин Коков]]''
| data-sort-value="1930" | 1930-02-25
| ''[[:d:Q4277995|Malka]]''
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| data-sort-value="2019" | 2019-06-20
|
|-
| 1950
| 1954
| ''[[:d:Q130487088|Мухамед Апажев]]''
| data-sort-value="1930" | 1930-07-05
| ''[[:d:Q16719194|Shalushka]]''
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты<br/>''[[:d:Q31392|Коменски университеты]]''<br/>''[[:d:Q837320|Һавана университеты]]''<br/>''[[:d:Q839919|University of Santiago de Cuba]]''<br/>''[[:d:Q578326|Йювяскюля университеты]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q28355543|Темботов, Асланби Казиевич]]''
| data-sort-value="1932" | 1932-01-16
| ''[[:d:Q922636|Zolsky District]]''
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
|
| data-sort-value="2006" | 2006-08-09
| [[Налчык]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4454448|Vladimir Temirzhanov]]''
| data-sort-value="1934" | 1934-04-15
| ''[[:d:Q16689335|Psygansu]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="2017" | 2017-09-20
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q85868835|Shurdumov Ghazali]]''
| data-sort-value="1934" | 1934-10-20
| ''[[:d:Q4189131|Zayukovo]]''
|
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| data-sort-value="2019" | 2019-01-04
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4459638|Zjagafar Zoebeirovitsj Tokoemaev]]''
| data-sort-value="1935" | 1935-05-29
| ''[[:d:Q15978459|Tashly-Tala]]''
| [[язучы]]
|
| data-sort-value="2012" | 2012-11-20
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4464894|Vladimir Batakhovich Tugov]]''
| data-sort-value="1935" | 1935-04-25
| ''[[:d:Q2445176|Карачай айрат өлкәсе]]''
| [[галим]]
|
| data-sort-value="2006" | 2006
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15064213|Ibragim Hizirovitsj Babaev]]''
| data-sort-value="1936" | 1936
| ''[[:d:Q19613636|Belaya Rechka]]''
| [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]
|
| data-sort-value="2002" | 2002
| [[Налчык]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q25493842|Ibragim Daoetovitsj Zjangoerazov]]''
| data-sort-value="1937" | 1937-07-19
| ''[[:d:Q871842|Chereksky District]]''
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-01-15
| [[Иҗевское (Акмола өлкәсе)]]
|-
|
| 1964
| ''[[:d:Q85996944|Павленко, Николай Михайлович]]''
| data-sort-value="1937" | 1937-06-15
| ''[[:d:Q4429869|Sotnikovskoye]]''
|
| ''[[:d:Q4201441|National Institute of Grape and Wine "Magarach"]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q20610752|Тедеты Рюрик]]''
| data-sort-value="1938" | 1938-07-16
| ''[[:d:Q12866037|Kulukhta]]''
| [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]
|
| data-sort-value="1991" | 1991-05-01
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q60695261|Адам Нахушев]]''
| data-sort-value="1938" | 1938-12-05
| ''[[:d:Q4189131|Zayukovo]]''
| [[галим]]
|
| data-sort-value="2018" | 2018-12-27
| [[Налчык]]
|-
| 1957
| 1962
| ''[[:d:Q137826281|Исмаил Чеченов]]''
| data-sort-value="1938" | 1938-04-30
|
| ''[[:d:Q3621491|археолог]]''
| ''[[:d:Q130927266|Институт гуманитарных исследований КБНЦ РАН]]''
| data-sort-value="2016" | 2016-06-29
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4185435|Mikhail Zalikhanov]]''
| data-sort-value="1939" | 1939-06-22
| ''[[:d:Q788875|Кабарда-Балкар Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q15623737|бозбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''
| ''[[:d:Q27972247|High Mountain Geophysical Institute, Rosgydromet]]''<br/>Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4299939|Magomet Mokayev]]''
| data-sort-value="1939" | 1939-06-15
| ''[[:d:Q19262|Elbrussky District]]''
| [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]
|
| data-sort-value="2006" | 2006-12-04
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q15686429|Zejtun Tolgurov]]''
| data-sort-value="1939" | 1939-02-14
| ''[[:d:Q19262|Elbrussky District]]''
| [[язучы]]
|
| data-sort-value="2016" | 2016-01-23
|
|-
|
| 1963
| ''[[:d:Q51711681|Vladimir Sokhov]]''
| data-sort-value="1939" | 1939-09-10
| ''[[:d:Q16014689|Urozhaynoye]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| data-sort-value="2023" | 2023-09-22
|
|-
|
| 1962
| ''[[:d:Q113414622|Yury Naurzokov]]''
| data-sort-value="1939" | 1939-04-05
| [[Налчык]]
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q132130300|Владимир Булатович Хамуков]]''
| data-sort-value="1939" | 1939-11-10
| ''[[:d:Q16657667|Kamennomostskoe]]''
|
| ''[[:d:Q28656901|Валерий Мухамедович Коков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт аграр университеты]]''
| data-sort-value="2010" | 2010-09-17
| [[Налчык]]
|-
| 1961
| 1966
| ''[[:d:Q135529274|Джебраил Мекулов]]''
| data-sort-value="1939" | 1939-05-02
| ''[[:d:Q1007289|Koshekhabl]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1685363|пропагандист]]''
| ''[[:d:Q4058026|Adygeĭskiĭ respublikanskiĭ institut gumanitarnykh issledovaniĭ im. T. M. Kerasheva]]''<br/>''[[:d:Q4274888|Maĭkopskiĭ gosudarstvennyĭ tekhnologicheskiĭ universitet]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q30879738|B. M. Zumakulov]]''
| data-sort-value="1940" | 1940-02-15
| [[Тырныавыз]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[офицер]]
|
|
|
|-
|
| 1963
| ''[[:d:Q65151239|İsmayıl Miziyev]]''
| data-sort-value="1940" | 1940-12-08
| ''[[:d:Q15696261|Nizhny Chegem]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
| data-sort-value="1997" | 1997-08
| [[Налчык]]
|-
| 1964
| 1968
| ''[[:d:Q130386857|Хангери Баков]]''
| data-sort-value="1940" | 1940-09-17
| ''[[:d:Q4177900|Zhako]]''
| ''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>[[язучы]]
| ''[[:d:Q4214443|Karachaevo-Cherkessk State University]]''<br/>''[[:d:Q130927266|Институт гуманитарных исследований КБНЦ РАН]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q1390122|Валерий Коков]]''
| data-sort-value="1941" | 1941-10-18
| [[Тырныавыз]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
| data-sort-value="2005" | 2005-10-29
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4097735|Nikolai Bugay]]''
| data-sort-value="1941" | 1941-12-19
| ''[[:d:Q2817339|Starotitarovskaya]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| ''[[:d:Q4201714|РФА Россия тарихы институты]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4215479|Khachim Karmokov]]''
| data-sort-value="1941" | 1941-05-02
| ''[[:d:Q4189131|Zayukovo]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| data-sort-value="2023" | 2023-12-30
| [[Мәскәү]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q16271838|Magomet Absjajev]]''
| data-sort-value="1941" | 1941-09-05
|
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q24009735|Valeriy Goergenovitsj Petrosjan]]''
| data-sort-value="1941" | 1941-06-19
| [[Налчык]]
| [[галим]]
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
| data-sort-value="2015" | 2015-11-10
| [[Налчык]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q28665271|Бзасежев Заурбий Адамович]]''
| data-sort-value="1943" | 1943-12-09
| ''[[:d:Q1007289|Koshekhabl]]''
| [[галим]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q101243313|Нахушев, Заурби Ахмедович]]''
| data-sort-value="1943" | 1943-05-01
| ''[[:d:Q16651208|Zhankhoteko]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q18238395|Gennady Gubin]]''
| data-sort-value="1944" | 1944-07-06
| [[Яңа Мәскәү]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|
|-
|
| 1970
| ''[[:d:Q131048513|Альмир Абрегов]]''
| data-sort-value="1945" | 1945-11-28
| ''[[:d:Q4496517|Khatazhukay]]''
| ''[[:d:Q8359428|җәмгыять активисты]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q47090899|музей эшлеклесе]]''
| [[Адыгея дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4055231|Abkhazian State Museum]]''<br/>''[[:d:Q16679937|Nat︠s︡ionalʹnyĭ muzeĭ Respubliki Adygei︠a︡]]''
| data-sort-value="2017" | 2017-08-01
|
|-
|
| 1970
| ''[[:d:Q130382118|Мухамед Хафицэ]]''
| data-sort-value="1946" | 1946-03-30
| ''[[:d:Q4189131|Zayukovo]]''
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
| ''[[:d:Q3760353|Адыгэ псалъэ]]''
|
|
|-
|
| 1980
| ''[[:d:Q133844100|Валерий Кварчия]]''
| data-sort-value="1946" | 1946-02-10
| [[Ткуарчал]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q8359428|җәмгыять активисты]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q4055231|Abkhazian State Museum]]''<br/>''[[:d:Q4055232|Gulia Abkhaz Institute of Humanitarian Studies]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4158748|Stanislav Derev]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-09-14
| [[Ставрополь крае]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| data-sort-value="2006" | 2006-07-19
| [[Черкесск]]
|-
|
| 1969
| ''[[:d:Q48964594|Карамурзов, Барасби Сулейманович]]''
| data-sort-value="1947" | 1947-11-10
| ''[[:d:Q4137307|Germenchik]]''
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4219516|Aslanbek Kerashev]]''
| data-sort-value="1948" | 1948-06-25
| [[Майкоп]]
| [[Jurnalist|журналист]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q19908320|Курданов, Хусейн Абукаевич]]''
| data-sort-value="1949" | 1949-12-28
|
| [[галим]]
|
|
|
|-
| 1966
| 1971
| ''[[:d:Q135915936|Валерий Кажаров]]''
| data-sort-value="1949" | 1949-08-19
| ''[[:d:Q16694721|Sarmakovo]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''
|
| data-sort-value="2013" | 2013-06-10
|
|-
|
|
| [[Абдуллах Бегиев]]
| data-sort-value="1950" | 1950-10-19
| [[Кыргызстан]]<br/>[[Чуй өлкәсе]]
| [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q55102317|Амерханов, Харон Адиевич]]''
| data-sort-value="1951" | 1951-08-04
| ''[[:d:Q499191|Semipalatinsk Oblast]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q56307981|Ilyas Bechelov]]''
| data-sort-value="1951" | 1951-03-05
| ''[[:d:Q2549636|Bayzak District]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q60826026|Zubar Dokshokov]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-09-13
| ''[[:d:Q19958721|Vako-Zhile]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
|
|
|-
|
| 1975
| ''[[:d:Q139565664|Чеченов, Алий Ахматович]]''
| data-sort-value="1952" | 1952-05-25
| ''[[:d:Q2782151|Don-Aryk]]''
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4073601|Oleg Ashkhotov]]''
| data-sort-value="1955" | 1955-03-15
| [[Налчык]]
| [[галим]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q17617597|Kjuri Hamzatovitsj Ibragimov]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-04-22
| [[Кызылурда өлкәсе]]
| [[галим]]
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q84724580|Татьяна Егорова]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-03-09
| [[Налчык]]
|
|
|
|
|-
|
| 2007
| ''[[:d:Q136475712|Rafael Guzmán Tirado]]''
| data-sort-value="1956" | 1956-05-25
| [[Гранада]]
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q60098894|русист]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4160707|Kasbolat Dzamikhov]]''
| data-sort-value="1957" | 1957-10-05
| ''[[:d:Q16657667|Kamennomostskoe]]''
| [[галим]]
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4179717|Boris Hazjmoeratovitsj Zjeroekov]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-02-28
| ''[[:d:Q16689335|Psygansu]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q28656901|Валерий Мухамедович Коков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт аграр университеты]]''
| data-sort-value="2012" | 2012-12-25
| [[Налчык]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q4538755|Georgi Jaropolski]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-12-17
| [[Новосибирск]]
| [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q16308156|инглиз теле һәм әдәбияте белгече]]''
|
| data-sort-value="2015" | 2015-11-21
| [[Налчык]]
|-
|
|
| ''[[:d:Q29359590|Fatimat Aslanbievna Tembotova]]''
| data-sort-value="1958" | 1958-12-30
|
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты<br/>''[[:d:Q30892013|Institute of Ecology of Mountain Territories]]''<br/>[[Адыгея дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q307065|Abkhazian State University]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4234151|Pyotr Korotchenko]]''
| data-sort-value="1959" | 1959-12-08
| [[Грозный]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4494937|Madina Andreevna Hakoeasjeva]]''
| data-sort-value="1959" | 1959
| [[Налчык]]
| [[язучы]]
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q15064285|Vladimir Balov]]''
| data-sort-value="1959" | 1959-08-27
| ''[[:d:Q19691564|Kenzhe]]''
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q48956274|Moerat Azrailovitsj Kabaloev]]''
| data-sort-value="1959" | 1959-08-18
| [[Дүшәнбе]]
| ''[[:d:Q600751|прокурор]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q29359625|Mukharbiy Ulbashev]]''
| data-sort-value="1960" | 1960-05-15
| ''[[:d:Q15978662|Verkhnyaya Balkaria]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
|
|
|-
|
| 1985
| ''[[:d:Q2636634|Yuri Krasnozhan]]''
| data-sort-value="1963" | 1963-06-07
| [[Налчык]]
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4494473|Хагасов, Залимгери Абузедович]]''
| data-sort-value="1965" | 1965-05-25
| ''[[:d:Q4364470|Planovskoye]]''
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q4086457|Khasanbi Bidzhiyev]]''
| data-sort-value="1966" | 1966-05-19
| [[Налчык]]
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|-
|
| 1991
| ''[[:d:Q55106378|Adalbi Shhagoshev]]''
| data-sort-value="1967" | 1967-06-06
| ''[[:d:Q15978464|Khatuyey]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q84724346|Алий Мусуков]]''
| data-sort-value="1969" | 1969-05-11
|
|
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q109493053|Taimyraz Akhohkov]]''
| data-sort-value="1971" | 1971-07-10
| [[Баксан (шәһәр)]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
| data-sort-value="2026" | 2026-05-24
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q21637751|Anzor Gaunov]]''
| data-sort-value="1972" | 1972-01-07
| [[Налчык]]
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q55103780|Zalim Gadanov]]''
| data-sort-value="1981" | 1981-09-01
| [[Налчык]]
| ''[[:d:Q6665249|дзюдочы]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q11688034|Beslan Mudranov]]''
| data-sort-value="1986" | 1986-07-07
| [[Баксан (шәһәр)]]
| ''[[:d:Q6665249|дзюдочы]]''
|
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q100742671|Asker Thalidzhokov]]''
| data-sort-value="1988" | 1988-02-08
| [[Әстерхан өлкәсе]]
| ''[[:d:Q56425414|media manager]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
| [[Букмекерлар рейтингы]]
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q30346628|Kantemir Balagov]]''
| data-sort-value="1991" | 1991-07-28
| [[Налчык]]
| ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q1208175|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q222344|кинооператор]]''
|
|
|
|-
| 2008<br/>2016
| 2012<br/>2022
| ''[[:d:Q122873835|Жидков Руслан Сергеевич]]''
| data-sort-value="1993" | 1993-10-12
| [[Налчык]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|
|-
| 1983-09-01
| 1990-07-01
| ''[[:d:Q49883393|Zaur A Kokov]]''
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
|
|
|-
| 1983<br/>1978
| 1992<br/>1983
| ''[[:d:Q58376607|Sultan Dabagov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''<br/>''[[:d:Q1674876|Istituto Nazionale di Fisica Nucleare]]''
|
|
|-
| 1979-09-01
| 1984-06-30
| ''[[:d:Q59833258|Alla Tashilova]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|
|-
| 1995-09-01
| 2001-06-15
| ''[[:d:Q59833357|Ali M. Abshaev]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q4412491|Төньяк Кавказ федераль университеты]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q59833405|Mikhail Zalikhanov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q27972247|High Mountain Geophysical Institute, Rosgydromet]]''<br/>Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
|
|
|-
| 1978-09-01
| 1983-09-01
| ''[[:d:Q59833464|Alexander Shapovalov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q27972247|High Mountain Geophysical Institute, Rosgydromet]]''
|
|
|-
|
|
| ''[[:d:Q61758810|Anatoliy Dzagalov]]''
|
| ''[[:d:Q18401851|Verkhny Kurp]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| ''[[:d:Q4201535|Institute of the History of Ukraine]]''
|
|
|-
| 1975-09-09
| 1980-07-05
| ''[[:d:Q74638431|Khokonov MKh]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты
|
|
|-
| 1992-09-01
| 1998-06-30
| ''[[:d:Q81398771|Ali M. Mudunov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q16692656|Н. Н. Блохин исемендәге Россия илкүләм онкология медицина тикшеренү үзәге]]''
|
|
|-
| 2004
| 2009
| ''[[:d:Q88125929|Anton L Popov]]''
|
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| ''[[:d:Q4201752|Institute of Theoretical and Experimental Biophysics]]''
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
* [https://vid1.ria.ru/ig/ratings/Klass-2018.htm Рейтинг востребованности вузов в РФ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401060532/https://vid1.ria.ru/ig/ratings/Klass-2018.htm |date=2022-04-01 }}
* [https://raex-a.ru/database/companies/kbsu_vuz/ Рейтинг ВУЗов России, 2012. Эксперт РА]{{Deadlink|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://ege.hse.ru/rating/2018/75767740/all/ Мониторинг качества приёма в ВУЗы]
== Шулай ук карагыз ==
{{Портал|Мәгариф|Россия Федерациясе}}
* [[Россия югары уку йортлары исемлеге]]
{{Россия классик университетлары ассоциациясе}}
{{Яхшы мәкалә}}
[[Төркем:Әлифба буенча университетлар]]
[[Төркем:Россия университетлары]]
[[Төркем:1957 елда нигезләнгән уку йортлары]]
[[Төркем:Кабарда-Балкар дәүләт университеты]]
[[Төркем:Нальчик]]
[[Төркем:Халыклар Дуслыгы ордены белән бүләкләнгән оешмалар]]
3tlt2fyrel1ndjh7xjekcchnlusgtxx
Күгерту
0
405843
5987657
4678594
2026-07-29T03:21:52Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987657
wikitext
text/x-wiki
{{ТП-Казакъстан
| АТОК = 515437480
}}
'''Күгерту''' ({{lang-kk|Көгерту}}) — [[Казакъстан]]ның [[Төркестан өлкәсе]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-01-01 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref>
== Климаты ==
Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref>
== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q16664396. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|}
{{Wikidata list end}}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Чыганаклар ==
* «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9.
== Әдәбият ==
* Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с.
* Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3.
[[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркестан өлкәсе торак пунктлары]]
{{Kazakhstan-geo-stub}}
rc1xl5uz0252ubqzq0vly6o3otscgp9
Аккайың (Саркан районы)
0
408465
5987660
4684673
2026-07-29T05:51:48Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987660
wikitext
text/x-wiki
{{мәгънәләр|Аккайың (мәгънәләр)}}
{{ТП-Казакъстан
| АТОК = 196057300
}}
'''Аккайың''' ({{lang-kk|Аққайың}}) — [[Казакъстан]]ның [[Җидесу өлкәсе]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-09 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref>
== Климаты ==
Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref>
== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 210 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән:
[[урыслар]] — 60,48 %,
[[казакълар]] — 33,33 %,
башка халыклар — 6,19 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>.
== Шәхесләр ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q13359464. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|}
{{Wikidata list end}}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Чыганаклар ==
* «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9.
== Әдәбият ==
* Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с.
* Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3.
[[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]]
[[Төркем:Җидесу өлкәсе торак пунктлары]]
{{Kazakhstan-geo-stub}}
a9in520pee5ty0wa5tzkguk8wppsnu7
Рәисә Мөхәммәтшина
0
422488
5987646
3077475
2026-07-28T18:42:14Z
Әмир
15082
{{Фш|}}
5987646
wikitext
text/x-wiki
{{Шәхес}}
{{Фш|Мөхәммәтшин}}
'''Рәисә Мингат кызы Мөхәммәтшина''' ([[1946 ел]]ның [[25 декабрь|25 декабре]], [[Мәскәү]], [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]) — Совет һәм Россия эстрадасы артисткасы, җырчы һәм актриса, пародия жанры остасы. [[Россия Федерациясенең атказанган артисты]] (1999).
== Биография ==
Рәисә Мөхәммәтшина 1946 елның 25 декабрендә Мәскәүдә туа<ref>{{Сылтама|https://megogo.ru/ru/name/14743-raisa-muhametshina.html|RAISA MUKHAMETSHINA}}</ref>.
[[Дәүләт театр сәнгате институты]]на (ГИТИС) укырга керү уңышсызлыгыннан соң балалар бакчасында тәрбияче булып эшкә урнаша, ә аннары полиграфия техникумына укырга керә. Техникумны тәмамлагач, нәшриятта корректор була. Артистлык карьерасын Үзәк сәнгать йортында башлый.
Үзәк мәдәният йортында тәҗрибә туплаган Рәисә Мөхәммәтшина ГИТИСка эстрада режиссёрлары факультетына укырга керә. Дипломны яклаганнан соң ГИТИСта кала, «эстрада режиссурасы» белгечлеге буенча аспирантурага укырга керә. 1979 елда аспирантураны тәмамлый..
=== Иҗади юл ===
1973 елның гыйнварыннан бирле эстрадада пародия жанрында чыгыш ясый.
1979—1986 елларда — ВТМЭИда номерлар куючы режиссёр. Илнең берничә филармониясе артистлары өчен сөйләшү жанрының 50 дән артык номерын куя. 1986 елның гыйнварыннан — Москонцерт артисткасы<ref>{{Сылтама|https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/w/star/235459/bio/|МУХАМЕТШИНА РАИСА МАНЕГАТОВНА}}</ref>.
1990 елның гыйнварыннан музыкаль фельетоннарга узган еллардагы популяр җырлар һәм романслар кертә. Мәсәлән, Л. Русланова, К. Шульженко, [[Любовь Орлова|Л. Орлова]], И. Юрьева, Э. Утесова турындагы биографик сюжетларны үз эченә алган «Иске җырлар» музыкаль фельетоны аларның танылган җырларын имитацион башкару фрагментлары белән бергә башкарыла<ref>{{Сылтама|https://www.peoples.ru/art/music/stage/raisa_muhametshina/|Раиса Мухаметшина. Биография}}</ref>.
1994 елда А. Д. Вяльцева иҗаты турындагы музыкаль новелланы башкара. 1999 елда «Йолдызлар белән бергә» программасын чыгара, анда танылган эстрада башкаручылары өчен музыкаль фельетоннар, юморескалар һәм музыкаль пародияләр башкара.
2000 елда «Анастасия Вяльцева — рус эстрадасы чайкасы» документаль моноспектакле. Рәисә Мөхәммәтшина моноспектаклендә Вяльцеваның балачактан һәм вафатына кадәр тормышыннан өзекләр тәкъдим ителә.
2002 — «Җырларда хатын-кызлар тарихы» программасы чыга, анда хатын-кызлар язмышы турында лирик, мәзәк, пародия җырлары яңгырый. Җырларның бер өлешен Рәисә Мөхәммәтшина үзе иҗат иткән.
[[Владимир Винокур]] белән бергә радиода «Син, мин һәм җыр» радиосына тапшыруын алып бара. «Кривое зеркало» һәм «Аншлаг» тапшыруларында катнаша.
== Бүләкләр ==
* Бөтенроссия эстрада артистлары конкурсы лауреаты ([[1973 ел|1973]]).
* [[Россия Федерациясенең атказанган артисты]] ([[1999 ел|1999]]).
== Фильмография ==
* 1984 — яңгырата, «Встречайте бабушку» — ''Мама''
* 1984 — яңгырата, «КОАПП: Что услышала медуза»
* 1984 — яңгырата, «Крем-брюле» — ''Черепаха'' (вокал)
* 1984 — яңгырата, «Подарок для слона» — ''Дюдюка''
* 1985 — яңгырата, «38 попугаев: Великое закрытие» — ''Мартышка''
* 1985 — Музыкаль әкият, «Происшествие в стране Мульти-Пульти» — ''Чебурашка / Заяц''
* 1987 — яңгырата, «Щенок и старая тапочка» — ''Кошка''
* 1987 — яңгырата, «Исчезатель» — ''Мама-поэтесса''
* 1987 — яңгырата, «Фунтик и старушка с усами» — ''Госпожа Белладонна'' (вокал)
* 1988 — «Долой коммерцию на любовном фронте» фильмда роль уйный
* 1990 — яңгырата, «Почему куры денег не клюют»
* 1991 — яңгырата, «Как мышонок летучим стал» — ''морская свинка''
* 1991 — яңгырата, «Чип и Дейл спешат на помощь»: Гайка.
* 1993 — яңгырата, «Мой маленький пони» (2x2)
== Искәрмәләр ==
<references />
== Мәкаләләр ==
* {{статья|автор=Захаров Е.З.|заглавие=Мухаметшина Раиса Манегатовна|оригинал=|ссылка=https://books.google.ru/books?id=_cSwa5A9uecC&pg=PA416&dq=%D0%A0%D0%B0%D0%B8%D1%81%D0%B0%2B%D0%9C%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwiKyYaR2NPjAhWXysQBHSSzBukQ6AEIPjAE#v=onepage&q=%D0%A0%D0%B0%D0%B8%D1%81%D0%B0%2B%D0%9C%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0&f=false|язык=|ответственный=Уварова Е. Д.|автор издания=|издание=Эстрада в России. XX век|тип=Энциклопедия|место=М.|издательство=[[ОЛМА Медиа Групп|Олма-Пресс]]|год=2004|страницы=416|isbn=5-224-04462-6}}
* {{Cite web|url=http://www.blatata.com/sovetkult/6223-raisa-mukhametshina-parodija-trjuk-na-urovne.html|title=Раиса Мухаметшина: «Пародия — трюк на уровне искусства»|accessdate=2021-03-13|archivedate=2016-12-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161227024134/http://blatata.com/sovetkult/6223-raisa-mukhametshina-parodija-trjuk-na-urovne.html}}
{{Tatar 4.0-2021}}
[[Төркем:Россиянең атказанган артистлары]]
[[Төркем:Россия җырчылары]]
[[Төркем:Әлифба буенча җырчылар]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Россия актрисалары]]
[[Төркем:ССРБ актрисалары]]
[[Төркем:Әлифба буенча актрисалар]]
[[Төркем:Мәскәүдә туганнар]]
[[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]]
[[Төркем:1946 елда туганнар]]
[[Төркем:25 декабрь көнне туганнар]]
qrro68d383wcv69eh0hnp0bozbxnqva
Эймир (Решадие)
0
533463
5987666
4847221
2026-07-29T11:18:43Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987666
wikitext
text/x-wiki
{{УК}}
{{мәгънәләр|Эймир (мәгънәләр)}}
'''Эймир''' ({{lang-tr|Eymir}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Токат]] иле Решадие илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref>
== Географиясе ==
Эймир Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 403 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 725 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>.
== Халык саны ==
{{ХСВМ||Таблица}}
== Шәхесләр ==
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}}
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6077057. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=p569
|columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! туу
! Исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! үлем датасы
! үлем урыны
|}
{{Wikidata list end}}
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }}
* {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }}
* [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }}
* [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }}
* {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }}
{{Turkey-geo-stub}}
[[Төркем:Решадие илчесе авыллары]]
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Төркия торак пунктлары]]
[[Төркем:Төркия авыллары]]
ts56gx6r4m5u2ebfitztiy4hn9lzl6b
Хафизова
0
546907
5987642
3344259
2026-07-28T18:23:02Z
Әмир
15082
өстәмә
5987642
wikitext
text/x-wiki
'''Хафизова''' ― фамилия.
* [[Гөлчәчәк Хафизова]] (1976), актриса, [[Татарстанның атказанган артисты]].
* [[Клара Хафизова]] (1939), Көнчыгышны өйрәнүче Казакъстан галиме-синолог, тарих фәннәре докторы.
* [[Роза Хафизова]] (1929—2005), язучы, журналист.
----
* '''[[Хафизов]]'''
{{күп мәгънәле}}
[[Төркем:Фамилияләр]]
jmh398b6et509mnbptct9l39fhc7t9k
Төркем:Лондон империя көллиятен тәмамлаучылар
14
583866
5987632
3481403
2026-07-28T17:20:15Z
Әмир
15082
төркемдә үзгәртү
5987632
wikitext
text/x-wiki
[[Төркем:Лондон югары уку йортларын тәмамлаучылар]]
fpnz9qeyufpr0v8nxakxrd35lcpdim5
Ринат Садыйков (1986)
0
661503
5987639
4458306
2026-07-28T18:03:46Z
Әмир
15082
/* Шәхси тормышы */ өстәмә
5987639
wikitext
text/x-wiki
{{МинемТатарстан|ел=2022-2023}}
{{Дәүләт эшлеклесе
| исем = Ринат Садыйков
| тулы исем =
| рәсем = Р.Н.Садыйков.jpg
| киңлек = 200px
| титул = Татарстан Республикасы Премьер-министры урынбасары
| байрак =
| чорбаш = [[2025 ел]]ның [[19 сентябрь|19 сентябре]]
| чоразак =
| президент =
| аңа кадәр = [[Фәнил Әгълиуллин]]
| дәвамчысы =
| титул1 = [[Татарстан Республикасы Яшьләр эшләре министрлыгы|Татарстан Республикасы<br/> яшьләр эшләре министры]].
| байрак1 =
| чорбаш1 = [[2023 ел]]ның [[гыйнвар]]ы
| чоразак1 = [[2025 ел]]ның [[сентябрь|сентябре]]
| президент1 =
| аңа кадәр1 = [[Тимур Сөләйманов (1987)|Тимур Сөләйманов]]
| дәвамчысы1 = [[Азат Кадыйров]]
| титул2 = [[Татарстан Республикасы Яшьләр эшләре министрлыгы|Татарстан Республикасы<br/> яшьләр эшләре министры]]ның<br/> беренче урынбасары
| байрак =
| чорбаш2 = [[2021 ел]]ның [[11 сентябрь| 11 сентябре]]
| чоразак2 = [[2022 ел]]ның [[декабрь| декабре]]
| президент2 =
| аңа кадәр2 = [[Тимур Сөләйманов (1987)|Тимур Сөләйманов]]
| дәвамчысы2 =
| титул2 =
| байрак2 =
| тәртип2 =
| чорбаш2 =
| чоразак2 =
| президент_2 =
| аңа кадәр2 =
| дәвамчысы2 =
| титул3 =
| тәртип3 =
| байрак3 =
| президент_3 =
| чорбаш3 =
| чоразак3 =
| аңа кадәр3 =
| дәвамчысы3 =
| хезмәт еллары =
| иялек = {{Россия}}
| дин =
| фирка = [[Бердәм Россия]]
| белем = [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| туу датасы = 18.03.1986
| туу урыны = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу урыны|Казан|Казанда}}
| үлем датасы =
| үлем урыны =
| әти =
| әни =
| ир =
| хатын = Ләйлә
| балалары =
| сайт =
| Commons =
}}
{{Фш|Садыйков}}
''Бу ТР вице-премьеры турында мәкалә, [[Мәскәү]] спортчысы турында [[Ринат Садыйков (1957)|биредә]] укыгыз''
'''Ринат Наил улы Садыйков''' ({{lang-ru|Ринат Садыков}} яки {{lang-ru|Садыков Ринат Наилевич}}, ''[[1986 ел]]ның [[18 март]]ы, [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Казан]]'') — Татарстанның сәяси эшлеклесе. 2025 елның сентябреннән ― Татарстан Республикасы Премьер-министрының Лисичанск һәм Рубежное шәһәрләрен торгызу эшенә кураторлык итүче урынбасары<ref name=":lisicansk">[https://tatar-inform.tatar/news/rinat-sadyikov-lisicansk-ham-rubeznoeny-torgyzu-buenca-tr-vice-premery-itep-bilgelande-5911309 Ринат Садыйков Лисичанск һәм Рубежноены торгызу буенча ТР вице-премьеры итеп билгеләнде.] [[Татар-информ]], 19.09.2025</ref>. 2023 елның гыйнварыннан 2025 елның сентябренә кадәр — [[Татарстан Республикасы Яшьләр эшләре министрлыгы|Татарстан Республикасы яшьләр эшләре министры]]. <ref>[https://tatar-inform.tatar/news/minnexanov-rinat-sadyikovny-yaslar-eslare-ministry-itep-bilgelau-turynda-ukazny-imzalady-5865423 Миңнеханов Ринат Садыйковны яшьләр эшләре министры итеп билгеләү турында указга кул куйды.] [[Татар-информ]], 9.01.2023</ref> Россия Федерациясе Президентының талантлы яшьләргә ярдәм итү премиясе лауреаты (2006).
== Тәрҗемәи хәле ==
1986 елның 18 мартында [[Казан]] шәһәрендә туган. 2008 елда «физика һәм информатика» белгечлеге буенча [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]н, 2014 елда Россия Федерациясе халык хуҗалыгы оешмалары өчен идарәче кадрлар хәзерләү буенча дәүләт программасы буенча [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]н тәмамлаган. 2015 елда [[Япония]]дә «Мәгълүмати технологияләрне кулланышка кертү һәм шәһәр инфраструктурасы» программасы (акыллы шәһәр технологияләре — Smart City) буенча, 2016 елда [[Һиндстан]]да [[БРИКС]] илләренең гуманитар миссиясе кысаларында стажировка үткән. [[Инглиз теле]]н камил белә.
== Хезмәт юлы ==
2008―2009 елларда ― «Казан студентлар хезмәт отрядлары үзәге» яшьләр иҗтимагый оешмасы җитәкчесе.
2009 елның феврале―мае ― Казанның А. Гайдар исемендәге яшьләр үзәгендә яшьләр эшләре буенча белгеч.
2009―2018 елларда ― «Республика студентлар хезмәт отряды үзәге» дәүләт бюджет учреждениесе директоры.
2018―2021 елларда ― [[Татарстан Республикасы Яшьләр эшләре министрлыгы|Татарстан Республикасы яшьләр эшләре министры]] урынбасары. Ведомствоның барлык финанс-хуҗалык эшчәнлеге, капиталь ремонт программалары, яңа яшьләр объектларын төзү, яшь гаиләләр, балалар һәм яшьләрнең ялын оештыру мәсьәләләре, шулай ук студентларның хезмәт отрядлары эшчәнлеге юнәлешләрен алып бара. <ref>''М. Кирилов, В. Ваганова, Р. Шафиева.'' [https://www.business-gazeta.ru/article/579395 «Человек не посторонний»: министром «молодежного имущества» Татарстана стал Ринат Садыков.] Бизнес-Онлайн, 11.01.2023{{ref-ru}}</ref>
2021 елның октябреннән 2023 елның гыйнварына кадәр ― Татарстан Республикасы яшьләр эшләре министрының беренче урынбасары. <ref>[https://m.business-gazeta.ru/news/578657 Источник: Тимур Сулейманов покинет пост министра по делам молодежи РТ.] Бизнес-онлайн, 31.12.2022{{ref-ru}}</ref>
2023 елның гыйнварыннан 2025 елның сентябренә кадәр ― Татарстан Республикасы яшьләр эшләре министры. <ref>[https://tatar-inform.tatar/news/tatarstan-yaslar-eslare-ministry-timur-solaimanov-yana-vazifaga-bilgelande-5865315 Татарстан яшьләр эшләре министры Тимур Сөләйманов яңа вазифага билгеләнде.] [[Татар-информ]], 9.01.2023</ref>
2025 елның сентябреннән ― Татарстан Республикасы Премьер-министрының Лисичанск һәм Рубежное шәһәрләрен торгызу эшенә кураторлык итүче урынбасары<ref name=":lisicansk" />.
== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* 2005 ― ТР Яшьләр эшләре һәм спорт министрлыгының Рәхмәт хаты – ''«Татарстан Республикасы студентлар хезмәт отрядлары үсешенә зур өлеш керткән өчен»''
* 2006 ― ТР Хезмәт, халыкны эш белән тәэмин итү һәм социаль яклау министрлыгының Рәхмәт хаты
* 2006 ― Россия Федерациясе Президентының талантлы яшьләргә ярдәм итү премиясе (№ 325 6.04.2006 Указы)
* 2008 ― Татарстан Министрлар Кабинетының Рәхмәте
* 2009 ― Казан мэры Рәхмәт хаты ― ''«Казанда яшьләр сәясәтен үстерүгә зур өлеш керткән өчен»''
* 2011 ― «Россия Федерациясендә студентлар отрядлары үсешенә зур өлеш керткән өчен» мактау билгесе
* 2012 ― ТР Төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министрлыгы Рәхмәт хаты
* 2012 ― Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Рәхмәт хаты
* 2013 ― ТР мәдәният министрлыгы Дипломы ― ''«IX Казан халыкара мөселман киносы фестивалендә актив катнашкан өчен»''
* 2013 ― Казан мэрының Рәхмәт хаты ― ''«2013 елда Казанда узган XXVII Бөтендөнья җәйге Универсиадага әзерләнүдә һәм аны үткәрүдә актив катнашкан өчен»''
* 2013 ― ТР Яшьләр эшләре һәм спорт министрлыгының Рәхмәт хаты ― ''«2013 елда Казанда узган XXVII Бөтендөнья җәйге Универсиадага әзерләнүдә һәм аны үткәрүдә актив катнашкан өчен»''
* 2014 ― РФ Президенты В. В. Путинның Рәхмәт хаты ― ''«2013 елда Казанда узган XXVII Бөтендөнья җәйге Универсиадага әзерләнүдә һәм аны үткәрүдә актив катнашкан өчен»''
* 2015 ― ТР Яшьләр эшләре һәм спорт министрлыгы Рәхмәт хаты ― ''«Су спорт төрләре буенча XVI Дөнья чемпионатын әзерләүдә һәм аны үткәрүдә актив катнашкан өчен»''
* 2017 ― ТР Яшьләр эшләре һәм спорт министрлыгының Мактаулы алтын билгесе ― ''«Татарстанда яшьләр сәясәтен үстерүгә зур өлеш керткән өчен»'' <ref>[https://tatcenter.ru/person/sadykov-rinat-nailevich/ Садыков Ринат Наильевич.] Татцентр.ру{{ref-ru}}</ref>
== Шәхси тормышы ==
Гаиләле. Хатыны Ләйлә<ref>[https://kam.business-gazeta.ru/article/663876?ysclid=ms3q6p3p3597414018 Экс-зять Зиганшина, сын Егорова и другие: топ-50 завидных женихов Татарстана.] Бизнес-Онлайн, 21.02.2025</ref>.
== Санкцияләр ==
[[Украина]] (2023)<ref>[https://www.business-gazeta.ru/news/614726 Ринат Садыков и Лейла Фазлеева попали под новые санкции Украины.] Бизнес-Онлайн, 23.11.2023</ref>, [[АКШ]] (2023)<ref>[https://www.business-gazeta.ru/news/594484 Фазлеева прокомментировала санкции США: «Как в мультике: «И меня посчитали».] Бизнес-Онлайн, 22.05.2023</ref>, [[Европа берлеге]] (2023)<ref>[https://www.business-gazeta.ru/news/598202?from=admin Ринат Садыков и Лейла Фазлеева попали под новые санкции ЕС.] Бизнес-Онлайн, 23.06.2023</ref>, [[Япония]], [[Британия]]нең (2025)<ref>[https://kam.business-gazeta.ru/news/681892 Великобритания ввела санкции против вице-премьера Татарстана Фазлеевой и министра молодежи Садыкова.] Бизнес-Онлайн, 3.09.2025</ref> санкцияләр исемлегенә кертелгән.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [https://minmol.tatarstan.ru/tat/rukov/minister.htm Садыйков Ринат Наил улы.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230112174937/https://minmol.tatarstan.ru/tat/rukov/minister.htm |date=2023-01-12 }} Татарстан Республикасы яшьләр эшләре министрлыгы
{{ТР яшьләр эшләре министрлары}}{{Татарстан хөкүмәте}}
{{start box}}
{{succession box|before=[[Дамир Фәттахов]]<br/>2018―2021<br/> [[Тимур Сөләйманов (1987)|Тимур Сөләйманов]]<br/> 2021―2022|after=[[Азат Кадыйров]] |years=[[2023]]—{{CURRENTYEAR}}|title= [[Татарстан Республикасы Яшьләр эшләре министрлыгы|Татарстан Республикасы Яшьләр эшләре министры]]}}
{{end box}}
{{DEFAULTSORT:Садыйков (1986), Ринат}}
[[Төркем:Татар дәүләт гуманитар-педагогика университетын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Татарстан хөкүмәте әгъзалары]]
nfryc93clbmbdttl8ub31h02i5yks7o
Раевка (Әлшәй районы)
0
661738
5987634
5987597
2026-07-28T17:41:26Z
~2026-38472-02
61609
[[Special:Contributions/MR973|MR973]] ([[User talk:MR973|бәхәс]]) кулланучысының [[Special:Diff/5987597|5987597]] төзәтмәсе кире кагылды - хата түгел
5987634
wikitext
text/x-wiki
<br clear="all" />{{УК}}
{{мәгънәләр|Раевка}}
'''Ра́евка''' ({{lang-ba|Раевка}}, {{lang-ru|Раевский}}) ― [[авыл]] (''1938-2005 елларда [[штб]]''), [[Башкортстан Республикасы]] [[Әлшәй районы]]ның [[административ үзәк|административ үзәге]]. Халкының саны буенча, [[Иглин]]нан соң (31 мең), Башкортстанда икенче зур авыл (18 мең 976 кеше). Халык саны турында мәгълүмат 2020 елның гыйнварына бирелгән.
Почта индексы — 452120, ОКАТО коды — 80202851001.
== Урнашуы ==
[[Дим (елга)|Дим елгасының]] ([[Агыйдел (елга)|Агыйдел]] кушылдыгы) сул ярында, аңа [[Корсак (елга)|Корсак елгасы]] кушылган урында урнашкан. <ref>[http://bse.sci-lib.com/article095086.html Раевский (пос. гор. типа в Башкирской АССР)]</ref>
Раевка тимер юл станциясе Уфа станциясеннән 120 км көньяк-көнбатышка таба урнашкан..
== Климат ==
Климат уртача континенталь, районның көнбатышында уртача коры һәм көнчыгыш өлешендә коры [[җәй]] белән характерлана. Еллык уртача һава температурасы: +2,7 °C. Иң салкын ай: [[гыйнвар]] (һава температурасының абсолют минимумы -46 °C тәшкил иткән), иң җылы ай: [[июль]] (абсолют максимум +40 °C ка җиткән). Ел һәм тәүлек дәвамында һава температурасы үзгәреше амплитудасы зур. [[Кыш]] озын, кар капламы уртача 140 көн дәвам итә һәм [[февраль]]нең икенче декадасында иң югары биеклеккә җитә. Туфракның максималь туңу тирәнлеге: 155 см, [[март]]та күзәтелә. Салкын булмаган чорның озынлыгы уртача 124 көн. Яңгыр (ешрак коеп явучы яңгырлар) рәвешендәге явым-төшемнең иң күп саны җәйге чорга туры килә (278 мм) һәм эрозия процесслары барлыкка килүгә ярдәм итә. Елның салкын чорында уртача 112 мм явым-төшем була. Еллык явым-төшемнең уртача саны 390 мм.
== Тарих ==
Хәзерге Раевка авылы урынында берничә авыл: Әлшәй, Раевка һәм Яңавыл торак пунктлары булган. Әлшәйдә [[волость]] идарәсе урнашкан булган. 1906 елда [[мәчет]], 2 су тегермәне, бакалея кибете, 2 училище теркәлгән. 1935 елда, район үзәге буларак, (1938 елга кадәр) районга Әлшәй авылы исеме бирелә. <ref>{{Cite web|url=http://bashenc.online/ru/articles/80574/|title=АЛЬШЕЕВО, деревня, с 1938 в черте пгт Раевский Альшеевского р-на|website=bashenc.online|access-date=2022-09-15}}</ref>
Александр Федорович Раев ― булачак Раевкага нигез салучы. Хөкүмәт аны 1863―1864 еллардагы уңышлы хәрби кампания өчен хәзерге Раевка территориясендәге милек белән бүләкләгән. Шулай итеп, [[Сарытау губернасы]] Вязовкадан күченүчеләр яңа торак пунктка нигез сала.
А. Ф. Раев утарында үз акчасына Раевка [[тимер юл]] станциясен төзегән (''хәзер дә гамәлдә''), шулай ук ике катлы кирпеч мәктәп һәм чиркәү салдырган. А. Ф. Раевның беренче милек идарәчесе Вязовка авылында яшәүче С. Н. Тимохин, соңгысы [[Вольск]]идан өчтуган племянницасы С. И. Добринская була. <ref>Страницы истории родног края .Давлекановский район Краеведческий сборник .Сост. М. М. Гатауллина-Давлеканов,2005 г. −170 стр.</ref>
Яңа торак пунктның тарихы [[1890 ел]]да башлана, ул вакытта күченүчеләр җир хуҗасы Раевтан контракт буенча җир кишәрлеген 12 елга арендага алган. Сөрүлек җирләре ел саен төрле урыннардан алганнар, йорт һәм каралты-кура астындагы җир һәм көтү хокукы өчен йорт башыннан 3 сум түләгәннәр.
1890 елда 6 хуҗалыкта 60 кеше, 1897 елда 17 хуҗалык булган. 1917 елда Беренче Раевкада 284 хуҗалыкта 1587 [[рус]] (484 дисәтинә сөрү җире булган), 68 хуҗалыкта — 419 [[украин]], 40 хуҗалыкта — 221 [[алман]], 16 хуҗалыкта — 81 [[беларус]], тагын 16 хуҗалыкта — 83 [[Польша|поляк]], 6 хуҗалыкта — 39 [[эстония]]ле һәм 2 хуҗалыкта 9 [[мордва]], шулай ук 11 [[литва]]лы һәм [[Латвия|латыш]] яшәгәне билгеле.
Раевка бистәсендә руслар ― 711 кеше, украиннар ― 180 кеше, белоруслар — 63 кеше, алманнар — 19 кеше, [[чуашлар]] — 11 кеше, поляклар — 6 кеше, мордвалар — 6 кеше, литвалылар — 3 кеше, [[төрекләр]] ― 1 кеше булган.
Раевка станциясендә 69 хуҗалыкта 300 рус, 23 поляк, 17 украин, 14 белорус яшәгән. 1920 елда, Раевка [[шәһәр тибындагы бистә]]сендә (Әлшәй авылы белән бергә) 940 хуҗалыкта 5800 кеше яшәгән. Алар, нигездә, [[руслар]] булган.
1935 елның 31 гыйнварында торак пункт яңа оешкан [[Әлшәй районы]] составына керә.
1938 елның 16 ноябрендә Әлшәй авылы [[Куйбышев тимер юлы]]ның Раевка станциясе каршындагы бистә белән Раевка эшчеләр бистәсе итеп берләштерелә.
== Халкы ==
{{Население | Раевский (Альшеевский район) }}
== Милли составы ==
2002 елгы җанисәп буенча, эре милләтләр ― [[руслар]] (36,2 %), [[татарлар]] (31,5%), [[башкортлар]] (23,8 %).<ref>Итоги Всероссийской переписи населения 2002 года: В 14 т. / Рос. Федерация. Федер.служба гос.статистики. — Офиц.изд. — М.: Статистика России, 2004. — Т.4: Национальный состав и владение языками, гражданство. — 1 электрон.опт.диск (CD-ROM). — (Всероссийская перепись населения 2002 года; Т.4).</ref>
== Икътисад ==
[[Файл:Село Раевский Башкортостан 02.jpg|thumb|left|«Лачын» спорт сарае]]
«Раевсахар» ЯАҖ, «Әлшәй-Ит» Раевка ит комбинаты ААҖ, «Раевка элеваторы» АҖ, «Башкиравтодор» филиалы Әлшәй ДРСУ, АО ПАО «Газпром» газораспределение Уфа, ПАО «Башнефть», Әлшәй район кулланучылар җәмгыяте.
== Микрорайоннар ==
Сахарный, Консервный, Яңавыл, Үзәк, Совхоз, Шанхай.
== Шәхесләр ==
* Шагыйрь, тәрҗемәче, БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1990) [[Шамил Анак]] (''Шамил Мәхмүтов'', 1928―2005) соңгы елларын Раевкада яшәгән.
* [[Лек Вәлиев]] (1935―1992), режиссер, [[Салават Юлаев премиясе]] лауреаты (1984).
* [[Мансур Гобәйдуллин]] (1920―2008), икътисад фәннәре докторы (1978), БАССР атказанган фән эшлеклесе (1976).
* [[Алексей Платонов (1920)|Алексей Платонов]] (1920―2012), БАССР атказанган рәссамы (1969).
* [[Алмаз Сафин]] (1985―2023), [[РФ Каһарманы]] (2023).
* [[Роберт Тимербаев]] (1960), баянчы, җырчы, композитор, БР атказанган сәнгать эшлеклесе.
* [[Ләйсән Үтәшева]] (1985), Россиянең нәфис гимнастика буенча атказанган спорт мастеры.
== Фотогалерея ==
<gallery perrow="5" widths="px" heights="px">
Файл:Раевка Базар. 1918.jpg|<small>Раевка базары. 1918 ел.</small>
Файл:Никольская церковь в Раевке.jpg|<small>Раевкада Никольский чиркәве </small>
Файл:Прибытие Императора в Раевку.jpg|<small> Императорның Раевкага килүе</small>
Файл:Раевка. Вокзал.jpg|<small>Раевка. Вокзал. 1910—1917 еллар.</small>
Файл:Изба башкира- кумысника.jpg|<small>Раевка. Кымыз ясаучы башкорт өе. 1918</small>
</gallery>
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
* [http://www.alshei.ru/ Администрация МР Альшеевский район Республики Башкортостан]{{ref-ru}}
* [http://spraevsky.ru/ Администрация СП Раевский сельсовет МР Альшеевский район Республики Башкортостан] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230127090938/https://spraevsky.ru/ |date=2023-01-27 }}{{ref-ru}}
{{Әлшәй районы}}{{Башкортстан шәһәр тибындагы бистәләре}}
[[Төркем:Әлшәй районы торак пунктлары]] [[Төркем:Башкортстанның район үзәкләре]] [[Төркем:Раевка (Әлшәй районы)]]
[[Төркем:Башкортстанның элекке шәһәр тибындагы бистәләре]]
dbaddr3m704cu1zbwf90crwolirexxs
Казанда туганнар исемлеге
0
860757
5987664
5987195
2026-07-29T10:04:53Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987664
wikitext
text/x-wiki
{{Мәгълүмати исемлек}}
{{seealso|Төркем:Казанда туганнар|Казанда вафатлар исемлеге}}
'''Казанда туганнар исемлеге''' яки '''Казанда туган шәхесләр''' ({{lang-ru|Список рождённых в Казани; Родившиеся в Казани<!-- {{Label||lang=ru}}-->}}, {{lang-en|List of individuals, born in Kazan; Kazan births<!-- {{Label||lang=en}}-->}}) — тарих дәвамында [[Казан]] шәһәрендә туган танылган [[шәхес]]ләр исемлеге.
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасына волонтёрлар керткән мәгълүматка нигезләнә, '''тулы түгел''' һәм хаталы була ала. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру/тулыландыру/төзәтү һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
Тамгалары татарчалаштырылмаган чакта, башка телдәгесен бирә. ''Авышлы язу'' әлегә [[Татарча Википедия]]дә үзләре турында мәкалә булмаганнарны билгели. <!-- Кул белән тутырылучы татарча тасвирламасы булмаганда - буш калдыра.-->
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q900. ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=label
|columns=number:#,p569,label:исем,p69,p106,p108,p373,p570,p20}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! туу датасы
! исем
! әлма-матер
! һөнәр төре
! эш урыны
! Викиҗыентыктагы төркем
! үлем датасы
! үлем урыны
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value="1992" | 1992-08-19
| ''[[:d:Q139926640|Airat Badegyev]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value="1967" | 1967-03-18
| ''[[:d:Q138407946|Airat Mukhitov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value="1993" | 1993
| ''[[:d:Q136862134|Aisylu Gaifullina]]''
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value="1967" | 1967
| ''[[:d:Q113774199|Ajdar Garifutdinovič Chajrutdinov]]''
|
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 5
| data-sort-value="1958" | 1958
| ''[[:d:Q113753661|Ajdar Nilovič Juzeev]]''
|
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| ''[[:d:Q138926578|Ajgulʹ Rustėmovna Salichova]]''
|
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 7
| data-sort-value="1968" | 1968-08-16
| ''[[:d:Q137708468|Albert Minnekayev]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 8
| data-sort-value="1965" | 1965
| ''[[:d:Q136960635|Aleksandr Evgenʹevič Kuznecov]]''
|
| ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 9
| data-sort-value="1926" | 1926-12-21
| ''[[:d:Q139899418|Aleksandr Shirokov]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1998" | 1998-09-29
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| data-sort-value="1897" | 1897
| ''[[:d:Q125843011|Aleksei Perimov]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1937" | 1937-11-28
|
|-
| style='text-align:right'| 11
| data-sort-value="1950" | 1950-02-08
| ''[[:d:Q138010372|Aleksei Tsurikov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 12
| data-sort-value="2002" | 2002-08-26
| ''[[:d:Q136298414|Alexander Kvartalnov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 13
| data-sort-value="1974" | 1974-01-29
| ''[[:d:Q133390677|Alexei Zuyev]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 14
|
| ''[[:d:Q133413131|Alina Asafova]]''
|
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 15
| data-sort-value="1972" | 1972-01-18
| [[Алисә Галләмова|Alisä Ğällämeva]]
|
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
|
| [[:commons:Category:Alisa Galliamova|Alisa Galliamova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 16
| data-sort-value="1971" | 1971-01-04
| ''[[:d:Q105386581|Almas Ğarifullin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 17
| data-sort-value="1990" | 1990
| ''[[:d:Q136859984|Anastasia Polikarpova]]''
|
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 18
| data-sort-value="1995" | 1995-05-17
| ''[[:d:Q131525353|Anastassia Krylova]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]
| ''[[:d:Q120262590|Театр Терезы Дуровой]]''
| [[:commons:Category:Anastassia Krylova|Anastassia Krylova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 19
| data-sort-value="1988" | 1988-08-09
| ''[[:d:Q135983635|Andrei Alekseyev]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 20
| data-sort-value="1987" | 1987-02-17
| ''[[:d:Q134385189|Andrei Demidov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 21
| data-sort-value="1961" | 1961-01-17
| ''[[:d:Q135154643|Andrei Pisarev]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 22
| data-sort-value="1964" | 1964-03-30
| ''[[:d:Q134838351|Andrei Zubkov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
| data-sort-value="2023" | 2023-04-16
|
|-
| style='text-align:right'| 23
| data-sort-value="1979" | 1979-12-28
| ''[[:d:Q87134276|Andrey Kozhinov]]''
|
| [[Jurnalist|журналист]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 24
| data-sort-value="1982" | 1982
| ''[[:d:Q106881163|Andrey Kulkov]]''
|
| ''[[:d:Q12039558|гочы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 25
|
| ''[[:d:Q137062686|Andrey Petrov]]''
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 26
| data-sort-value="1975" | 1975
| ''[[:d:Q118928321|Anna Ananieva]]''
| ''[[:d:Q317053|Гисен университеты]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>[[галим]]
| [[Лейбниц исемендәге Көнчыгыш һәм Көньяк-Көнчыгыш Европа тикшеренүләр институты]]<br/>''[[:d:Q315452|Klassik Stiftung Weimar]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 27
| data-sort-value="1879" | 1879
| ''[[:d:Q135642293|Anna Kerenskaya]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1946" | 1946
|
|-
| style='text-align:right'| 28
| data-sort-value="1983" | 1983-08-25
| ''[[:d:Q124381991|Anton Lavrentyev]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q1757103|һакки хөкемчесе]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 29
| data-sort-value="1966" | 1966-01-26
| ''[[:d:Q131372303|Anvar Valiakhmetov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 30
| data-sort-value="1999" | 1999-03-11
| ''[[:d:Q136099895|Arseni Akhmetov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 31
| data-sort-value="2001" | 2001-01-04
| ''[[:d:Q109408044|Artemi Kniazev]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 32
| data-sort-value="2001" | 2001-10-31
| ''[[:d:Q112988398|Artur Akhtyamov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
| [[:commons:Category:Artur Akhtyamov|Artur Akhtyamov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 33
| data-sort-value="2001" | 2001-05-08
| ''[[:d:Q126179584|Artur Brovkin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 34
| data-sort-value="2003" | 2003-05-30
| ''[[:d:Q140421463|Artur Iskhakov]]''
|
| ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 35
| data-sort-value="1991" | 1991-11-14
| ''[[:d:Q88827116|Artur Lozovoi]]''
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 36
| data-sort-value="1997" | 1997-01-20
| ''[[:d:Q125763755|Artur Tyanulin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 37
| data-sort-value="2006" | 2006-03-25
| ''[[:d:Q135418558|Artyom Korneyev]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 38
| data-sort-value="1976" | 1976-02-17
| ''[[:d:Q136436974|Artyom Mironov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 39
| data-sort-value="2001" | 2001-07-17
| ''[[:d:Q108929640|Arıslan Yarulin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 40
| data-sort-value="1974" | 1974
| ''[[:d:Q133609392|Avgust Amonov]]''
|
| [[җырчы]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 41
| data-sort-value="2004" | 2004-11-16
| ''[[:d:Q133895581|Aydar Suniev]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 42
| data-sort-value="1973" | 1973-01-18
| ''[[:d:Q112994552|Ayrat Äxmätşin]]''
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 43
| data-sort-value="1964" | 1964
| ''[[:d:Q137112137|Boris Nikolaevič Panteleev]]''
|
| [[хокук белгече]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 44
| data-sort-value="1942" | 1942
| ''[[:d:Q112454513|Boris Solomonovič Gorobec]]''
|
| ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
|
| data-sort-value="2015" | 2015
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 45
| data-sort-value="1945" | 1945-05-09
| ''[[:d:Q135319536|Boris Sorkin]]''
| ''[[:d:Q204181|Тарту университеты]]''
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 46
| data-sort-value="2000" | 2000-03-25
| ''[[:d:Q140669531|Bulat Galimov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 47
| data-sort-value="1929" | 1929-09-30
| ''[[:d:Q113727105|Bulat Ğäyetef]]''
|
| ''[[:d:Q385378|төзелеш]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q1055894|депутат]]''
|
|
| data-sort-value="2018" | 2018-11-21
| [[Йошкар-Ола]]
|-
| style='text-align:right'| 48
| data-sort-value="1998" | 1998
| ''[[:d:Q124708715|Chibi Ichigo]]''
|
| ''[[:d:Q100493654|hip-hop musician]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| ''[[:d:Q2780387|Plopsa]]''
| [[:commons:Category:Chibi Ichigo|Chibi Ichigo]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 49
| data-sort-value="1998" | 1998-08-19<br/>1998-08-18
| ''[[:d:Q79338764|Christina Sergejewna Mazokina]]''
|
| ''[[:d:Q13382608|чаңгы узышчысы]]''
|
| [[:commons:Category:Hristina Matsokina|Hristina Matsokina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 50
| data-sort-value="2000" | 2000-03-30
| ''[[:d:Q129213200|Danil Chechela]]''
|
| ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 51
| data-sort-value="2001" | 2001-04-11
| ''[[:d:Q101814242|David Volk]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 52
| data-sort-value="1973" | 1973-07-25
| ''[[:d:Q127454748|Denis Krasilnikov]]''
|
| ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''
|
| [[:commons:Category:Denis Krasilnikov|Denis Krasilnikov]]
| data-sort-value="2024" | 2024-07-07
| [[Прага]]
|-
| style='text-align:right'| 53
| data-sort-value="2003" | 2003-09-18
| ''[[:d:Q61635136|Diana Möxämmätcanova]]''
|
| ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''
|
| [[:commons:Category:Diana Mukhametzianova|Diana Mukhametzianova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 54
| data-sort-value="1997" | 1997-04-07
| ''[[:d:Q130760425|Dina Gubaydullina]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 55
| data-sort-value="1987" | 1987
| ''[[:d:Q136856881|Dina Safina]]''
|
| ''[[:d:Q6337803|нейробиолог]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 56
| data-sort-value="1993" | 1993-12-02
| ''[[:d:Q134170408|Dinar Khamidullin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 57
| data-sort-value="1960" | 1960
| ''[[:d:Q112430375|Dinara Söläymanova]]''
|
| ''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 58
| data-sort-value="1995" | 1995-11-09
| ''[[:d:Q111854346|Dinis Ğäliäkbäref]]''
|
| ''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]''<br/>''[[:d:Q1017553|business analyst]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 59
| data-sort-value="1977" | 1977-11-09
| ''[[:d:Q124361027|Dmitri Bezrukov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 60
| data-sort-value="1977" | 1977
| ''[[:d:Q95308230|Dmitrij Dergačev]]''
|
| ''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]''<br/>[[язучы]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 61
| data-sort-value="1987" | 1987-08-11
| ''[[:d:Q118793338|Dmitriy Rs]]''
|
| ''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q130857|диҗей]]''<br/>[[эшкуар]]
|
| [[:commons:Category:Dmitriy Rs|Dmitriy Rs]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 62
| data-sort-value="1891" | 1891-10-10
| ''[[:d:Q124894756|Dmitry Fedorov]]''
|
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q627325|график дизайнер]]''
|
|
| data-sort-value="1959" | 1959
|
|-
| style='text-align:right'| 63
| data-sort-value="1982" | 1982-11-16
| ''[[:d:Q104117103|Dmitry Zhigalov]]''
|
| ''[[:d:Q28389|сценарист]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 64
| data-sort-value="1996" | 1996-02-18
| ''[[:d:Q124174289|Eduard Nasybullin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 65
| data-sort-value="1974" | 1974-12-01
| ''[[:d:Q108751028|Ekaterina Monisova]]''
|
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
|
| [[:commons:Category:Ekaterina Monisova|Ekaterina Monisova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 66
| data-sort-value="1998" | 1998-09-02
| [[Денис Шәрипов|electronic]]
|
| ''[[:d:Q4379701|professional gamer]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 67
| data-sort-value="1878" | 1878
| ''[[:d:Q135642292|Elena Kerenskaya]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1938" | 1938-02-02
| [[Ырынбур]]
|-
| style='text-align:right'| 68
| data-sort-value="1974" | 1974-08-11
| ''[[:d:Q139525400|Elena Khazova]]''
|
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 69
| data-sort-value="1984" | 1984
| ''[[:d:Q133417078|Elvira Sereda]]''
|
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 70
| data-sort-value="1866" | 1866
| ''[[:d:Q126906013|Emil Heinrich Oscar Grahe]]''
| ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]''
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 71
| data-sort-value="1931" | 1931-08-03
| ''[[:d:Q112193105|Ernst Dibäy]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1853182|Sternberg Astronomical Institute]]''<br/>''[[:d:Q936126|Кырым астрофизика обсерваториясе]]''
| [[:commons:Category:Ernst Apushevich Dibaу|Ernst Apushevich Dibaу]]
| data-sort-value="1983" | 1983-11-11
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 72
| data-sort-value="1914" | 1914-04-15
| ''[[:d:Q107165257|Eugen Lepeschkin]]''
|
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q3264451|кардиолог]]''
|
|
| data-sort-value="1994" | 1994-01-11
| [[Вашингтон (башкала)|Вашингтон]]
|-
| style='text-align:right'| 73
| data-sort-value="1976" | 1976-06-23
| ''[[:d:Q134883104|Evgeni Petrov]]''
|
| [[Казан]]<br/>''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 74
| data-sort-value="1986" | 1986-06-12
| ''[[:d:Q133294389|Evgeniia Kroll]]''
|
| ''[[:d:Q3381571|art photographer]]''
|
| [[:commons:Category:Evgeniia Kroll|Evgeniia Kroll]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 75
| data-sort-value="1927" | 1927-01-19
| ''[[:d:Q113784493|Evgenija Ivanovna Demina]]''
|
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''
|
|
| data-sort-value="2013" | 2013-08
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 76
| data-sort-value="1914" | 1914-06-14
| ''[[:d:Q60430682|Eya Nikolaivna Fechin]]''
|
| ''[[:d:Q1630100|art model]]''<br/>''[[:d:Q4070300|ballerina]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''
|
|
| data-sort-value="2002" | 2002-09-20
| [[Таос (Нью-Мексико)|Таос]]
|-
| style='text-align:right'| 77
|
| ''[[:d:Q133382388|Farida Shagieva]]''
|
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 78
| data-sort-value="1989" | 1989
| ''[[:d:Q136994443|Fatma Meltem Aygüler]]''
|
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 79
| data-sort-value="1934" | 1934-11-18
| ''[[:d:Q134540420|Galina Dumkina]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[математик]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 80
| data-sort-value="1935" | 1935
| ''[[:d:Q139522294|Gennadij Alekseevič Nikolaev]]''
|
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 81
| data-sort-value="1962" | 1962
| ''[[:d:Q51691734|Gennady A. Evtugyn]]''
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 82
| data-sort-value="1899" | 1899-01-04
| ''[[:d:Q112155618|German Aleksandrovič Tichomirnov]]''
|
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''
|
|
| data-sort-value="1955" | 1955-04-08
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 83
| data-sort-value="2004" | 2004-03-31
| ''[[:d:Q61413133|Gleb Lutfullin]]''
|
| ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''
|
| [[:commons:Category:Gleb Lutfullin|Gleb Lutfullin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 84
| data-sort-value="1969" | 1969-02-06
| ''[[:d:Q133814867|Gleb Veselov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-11
|
|-
| style='text-align:right'| 85
| data-sort-value="1909" | 1909-01-01
| ''[[:d:Q109338884|Grigoriy Larin]]''
| ''[[:d:Q1628690|Санкт-Петербург дәүләт аграр университеты]]''<br/>''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]''
| ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
| ''[[:d:Q114864629|Закавказский научно-исследовательский институт водного хозяйства]]''<br/>''[[:d:Q910237|USSR People's Commissariat of Agriculture]]''<br/>''[[:d:Q2619400|Dalstroy]]''<br/>''[[:d:Q56803|Харкау милли мәгарифбелем үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q29359913|Kherson Regional Committee of the Communist Party of the Soviet Union]]''<br/>''[[:d:Q90131223|Міністерство сільського господарства Української РСР]]''<br/>''[[:d:Q4315124|National University of Life and Environmental Sciences of Ukraine]]''<br/>''[[:d:Q16643761|Institut polytechnique rural de formation et de recherche appliquée]]''
|
| data-sort-value="1971" | 1971-08-11
| [[Киев]]
|-
| style='text-align:right'| 86
| data-sort-value="1805" | 1805
| ''[[:d:Q126932981|Gustav Thomas]]''
| ''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]''
| ''[[:d:Q10855616|medical officer]]''
|
|
| data-sort-value="1829" | 1829
|
|-
| style='text-align:right'| 87
| data-sort-value="1969" | 1969
| ''[[:d:Q100666018|Gölsinä Miñnexanova]]''
|
| [[эшкуар]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 88
| data-sort-value="1982" | 1982-02-11
| ''[[:d:Q139525660|Helena Khaliullina-Skultety]]''
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 89
| data-sort-value="2004" | 2004-04-03
| ''[[:d:Q125584910|HOOD GOTH]]''
|
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 90
| data-sort-value="1979" | 1979-03-17
| ''[[:d:Q137863459|Igor Gusev]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 91
| data-sort-value="1971" | 1971-05-20
| ''[[:d:Q133387466|Igor Krasheninnikov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 92
| data-sort-value="1980" | 1980-06-09
| ''[[:d:Q111577217|Igor Sivov]]''
|
| [[эшкуар]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 93
| data-sort-value="1980" | 1980
| ''[[:d:Q130629498|Igor V. Anfinogentov]]''
|
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>[[язучы]]
| ''[[:d:Q130629378|InnovaNews]]''<br/>''[[:d:Q4426566|Sovcombank]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 94
| data-sort-value="1970" | 1970
| ''[[:d:Q113846173|Igorʹ Evgenʹevič Alekseev]]''
|
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 95
|
| ''[[:d:Q135287396|Ilia Andreev]]''
|
| ''[[:d:Q19509201|LGBTQ rights activist]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 96
| data-sort-value="1995" | 1995
| ''[[:d:Q136583873|Ilkham Galiullin]]''
|
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 97
| data-sort-value="2003" | 2003-06-25
| ''[[:d:Q121539995|Ilnur Valiyev]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 98
| data-sort-value="1984" | 1984
| ''[[:d:Q130798281|Ilseyar Akhmetzyanova]]''
|
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 99
| data-sort-value="1995" | 1995-02-08
| ''[[:d:Q138081573|Ilyas Gayazov]]''
|
| [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q2252262|рэп җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q753110|җырлар авторы]]''<br/>''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 100
| data-sort-value="2000" | 2000-02-10
| ''[[:d:Q124159360|Ilyas Sitdikov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 101
| data-sort-value="2009" | 2009-04-23
| ''[[:d:Q116956671|Inga Gurgenidze]]''
|
| ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 102
| data-sort-value="2003" | 2003-03-20
| ''[[:d:Q139720709|Innokenti Rybin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 103
| data-sort-value="1958" | 1958
| ''[[:d:Q112561268|Irina Aleksejevna Aleksandrovskaja]]''
|
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q23656820|Clerical Officer]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 104
| data-sort-value="1960" | 1960
| ''[[:d:Q112497894|Irina Aleksejevna Starostina]]''
|
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 105
|
| ''[[:d:Q136221891|Irina Shadrina]]''
|
| ''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q4610556|модель]]''
|
| [[:commons:Category:Irina Shadrina|Irina Shadrina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 106
| data-sort-value="1985" | 1985
| ''[[:d:Q133482270|Irina Solovyeva]]''
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 107
| data-sort-value="2003" | 2003-03-03
| ''[[:d:Q130571244|Islam Gainullin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 108
| data-sort-value="2003" | 2003-08-23
| ''[[:d:Q136892266|Ivan Samoylenko]]''
|
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Ivan Samoylenko|Ivan Samoylenko]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 109
| data-sort-value="1951" | 1951
| ''[[:d:Q112518480|İmiliä Taysina]]''
|
| [[фәлсәфәче]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 110
| data-sort-value="1924" | 1924-05-16
| ''[[:d:Q124744558|Jüri Teras]]''
| ''[[:d:Q204181|Тарту университеты]]''
| ''[[:d:Q15401884|медицина галиме]]''
|
|
| data-sort-value="2017" | 2017-11-16
|
|-
| style='text-align:right'| 111
| data-sort-value="1997" | 1997-10-31
| ''[[:d:Q124545352|Kamil Fazylzyanov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 112
| data-sort-value="2004" | 2004-02-04
| ''[[:d:Q130551033|Karim Vafin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 113
| data-sort-value="1916" | 1916-05-05
| ''[[:d:Q122587188|Kazimierz Rudnik]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
| data-sort-value="1939" | 1939-09-08
| [[Варшава]]
|-
| style='text-align:right'| 114
| data-sort-value="1990" | 1990-06-01
| ''[[:d:Q107275172|Khabib]]''
|
| [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q4110598|видеоблогер]]''<br/>''[[:d:Q17125263|ютубчы]]''<br/>''[[:d:Q94791573|TikToker]]''
|
| [[:commons:Category:Khabib (singer)|Khabib (singer)]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 115
| data-sort-value="1998" | 1998-02-12
| ''[[:d:Q113044156|Kira Kazanzeva]]''
|
| ''[[:d:Q3286043|erotic photography model]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 116
| data-sort-value="1889" | 1889
| ''[[:d:Q136121610|Kıvamüddin Burslan]]''
|
| ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>[[язучы]]
|
|
| data-sort-value="1956" | 1956-04-26
| [[Әнкара]]
|-
| style='text-align:right'| 117
| data-sort-value="1974" | 1974
| ''[[:d:Q135067280|Larissa Kofman]]''
| ''[[:d:Q597835|Иерусалим музыка һәм бию академиясе]]''<br/>''[[:d:Q174158|Иерусалимдагы Яһүд үниверситеты]]''
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q2675537|music teacher]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 118
| data-sort-value="1973" | 1973-10-23
| ''[[:d:Q105359332|Leonid Labzov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 119
| data-sort-value="1916" | 1916-02-23
| ''[[:d:Q136092266|Lev Golitsyn]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1975" | 1975-12-03
| [[Балтимор]]
|-
| style='text-align:right'| 120
| data-sort-value="2000" | 2000-09-17
| ''[[:d:Q105946259|Lev Starikov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 121
| data-sort-value="1979" | 1979-10-21
| ''[[:d:Q133522643|Lev Trifonov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 122
| data-sort-value="1999" | 1999-02-18
| ''[[:d:Q124485402|LILIN]]''
|
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 123
| data-sort-value="1928" | 1928
| ''[[:d:Q133601221|Lilit Nikolaevna Kozlova]]''
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 124
| data-sort-value="1994" | 1994
| ''[[:d:Q136867444|Liliya Mukhametzyanova]]''
|
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 125
| data-sort-value="1985" | 1985
| ''[[:d:Q133400686|Liliya Sattarova]]''
|
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 126
| data-sort-value="1989" | 1989-08-01
| ''[[:d:Q117756812|Lisa Franzen]]''
|
| ''[[:d:Q4610556|модель]]''<br/>''[[:d:Q2133309|interior designer]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''<br/>[[эшкуар]]
|
| [[:commons:Category:Lisa Franzen|Lisa Franzen]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 127
| data-sort-value="1966" | 1966-02-27
| ''[[:d:Q120794084|Liya Bushkanets]]''
|
| ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''
|
| [[:commons:Category:Liya Bushkanets|Liya Bushkanets]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 128
|
| ''[[:d:Q139478551|Ljudmila Michajlovna Sverdlova]]''
|
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 129
| data-sort-value="1984" | 1984-05-15
| ''[[:d:Q97167959|Ludmiła Anannikova]]''
| ''[[:d:Q9380799|Collegium Da Vinci]]''
| [[Jurnalist|журналист]]
| ''[[:d:Q741296|Gazeta Wyborcza]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 130
| data-sort-value="1986" | 1986
| ''[[:d:Q133478423|Madina Karimova]]''
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 131
| data-sort-value="1994" | 1994-11-29
| ''[[:d:Q105079158|Marat Minkin]]''
|
| ''[[:d:Q8246794|блогер]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 132
| data-sort-value="1946" | 1946
| ''[[:d:Q133754927|Margarita Pavlovna Fajzulaeva]]''
|
| ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 133
| data-sort-value="1914" | 1914-10-07
| ''[[:d:Q65167734|Marian Pilarski]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1943" | 1943-09-30
| ''[[:d:Q7342|Очвентсим]]''
|-
| style='text-align:right'| 134
| data-sort-value="1877" | 1877
| ''[[:d:Q112519497|Marija Aleksandrovna Runne-Fedorenko]]''
|
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''
|
|
| data-sort-value="1970" | 1970
|
|-
| style='text-align:right'| 135
| data-sort-value="1963" | 1963
| ''[[:d:Q133738728|Marina Michajlovna Sidorova]]''
|
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 136
| data-sort-value="1980" | 1980
| ''[[:d:Q134459865|Mark Šiškin]]''
|
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1039099|икыскурия йөртүче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>[[язучы]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 137
| data-sort-value="1977" | 1977
| ''[[:d:Q113820608|Mars Xäbibullin]]''
|
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 138
| data-sort-value="1971" | 1971-07-26
| ''[[:d:Q133884534|Marsel Garipov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 139
| data-sort-value="1988" | 1988
| ''[[:d:Q133595614|Martin Schulte]]''
|
| ''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''<br/>''[[:d:Q3089940|music executive]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 140
| data-sort-value="1987" | 1987-07-04
| ''[[:d:Q12152231|Maxim Sergeev]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 141
| data-sort-value="1845" | 1845
| ''[[:d:Q137307458|Michael Saytzeff]]''
|
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 142
| data-sort-value="1903" | 1903
| ''[[:d:Q130319192|Michail Koeprejanow]]''
|
| ''[[:d:Q644687|иллюстратор]]''
|
|
| data-sort-value="1992" | 1992
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 143
| data-sort-value="1904" | 1904-03-09
| ''[[:d:Q106314728|Mikhail Kolokol'tsev]]''
|
| [[хирург]]<br/>''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
| [[:commons:Category:Mikhail Kolokol'tsev|Mikhail Kolokol'tsev]]
| data-sort-value="1994" | 1994-04-02
| [[Түбән Новгород]]
|-
| style='text-align:right'| 144
| data-sort-value="1892" | 1892
| ''[[:d:Q130337337|Mikhail Mastbaum]]''
|
| ''[[:d:Q50377602|фтизиатр]]''
| [[Казан дәүләт медицина академиясе]]
|
| data-sort-value="1961" | 1961
| [[Таллинн]]
|-
| style='text-align:right'| 145
| data-sort-value="1972" | 1972-10-26
| ''[[:d:Q65168584|Mikhail Sarmatin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 146
| data-sort-value="1969" | 1969-12-21
| ''[[:d:Q115117481|Mikhail Savelichev]]''
|
| [[язучы]]
|
| [[:commons:Category:Mikhail Savelichev|Mikhail Savelichev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 147
| data-sort-value="1937" | 1937
| ''[[:d:Q110626984|Mikhail Yeltsin]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="2009" | 2009-02-11
| [[Екатеринбург]]
|-
| style='text-align:right'| 148
| data-sort-value="1893" | 1893-03-24
| ''[[:d:Q139384062|Məhəmməd Qali]]''
|
| [[Jurnalist|журналист]]
|
|
| data-sort-value="1952" | 1952-05-16
| [[Татарстан]]<br/>[[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 149
| data-sort-value="1875" | 1875
| ''[[:d:Q135642291|Nadezhda Kerenskaya]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1911" | 1911
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| style='text-align:right'| 150
| data-sort-value="1962" | 1962-03-13
| ''[[:d:Q113355952|Nadir Bäkiref]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[хокук белгече]]
| ''[[:d:Q2559023|Supreme Council of Crimea]]''<br/>''[[:d:Q4242943|Crimean State Engineering Pedagogical University]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 151
| data-sort-value="2001" | 2001-07-24
| ''[[:d:Q104218027|Nail Abakarov]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-10-02
| ''[[:d:Q794712|Aghdara]]''
|-
| style='text-align:right'| 152
| data-sort-value="1948" | 1948-07-20
| ''[[:d:Q103841082|Nail Khusnutdinov]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 153
| data-sort-value="2006" | 2006-12-14
| ''[[:d:Q129078276|Nikita Vasilyev]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 154
|
| ''[[:d:Q133358799|Nikita Zakharov]]''
|
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 155
| data-sort-value="1893" | 1893-10-06
| ''[[:d:Q138567046|Nikolai Konstantinovich Razumovsky]]''
|
| ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[профессор]]
| ''[[:d:Q58346416|Тау институты]]''<br/>''[[:d:Q4135691|Геология комитеты]]''<br/>''[[:d:Q2619400|Dalstroy]]''
|
| data-sort-value="1966" | 1966-03-29
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 156
| data-sort-value="1904" | 1904-05-18<br/>1904-05-05
| ''[[:d:Q126923637|Nikolai Kudryashyov]]''
|
| ''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
| data-sort-value="1982" | 1982-11-14
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 157
| data-sort-value="1852" | 1852-05-03
| ''[[:d:Q136892865|Nikolai Nikitin]]''
|
| ''[[:d:Q1229025|typographer]]''<br/>''[[:d:Q12359071|анархист]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 158
| data-sort-value="1885" | 1885-05<br/>1855<br/>1857
| ''[[:d:Q30345698|Nikolay Vladimirivich Remezov]]''
|
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
|
|
| data-sort-value="1915" | 1915-11-14
|
|-
| style='text-align:right'| 159
| data-sort-value="1913" | 1913-06-23
| ''[[:d:Q132643208|Noja Vestermans]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
| data-sort-value="1942" | 1942-08-31
| [[Иске Русса]]
|-
| style='text-align:right'| 160
| data-sort-value="1968" | 1968
| ''[[:d:Q118941270|Oleg Gabelko]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 161
| data-sort-value="1974" | 1974-08-06
| ''[[:d:Q105069580|Oleg Grachev]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 162
| data-sort-value="1932" | 1932-10-25
| ''[[:d:Q135103473|Oleg Kochetkov]]''
|
| ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q30059961|палеоботаник]]''
|
|
| data-sort-value="2015" | 2015
|
|-
| style='text-align:right'| 163
| data-sort-value="1992" | 1992-12-24
| ''[[:d:Q134481047|Oleg Lomako]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 164
| data-sort-value="1903" | 1903
| ''[[:d:Q112513682|Oleg Vladimirovič Nikolajev]]''
|
| [[хирург]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
|
| data-sort-value="1980" | 1980
|
|-
| style='text-align:right'| 165
| data-sort-value="1960" | 1960
| ''[[:d:Q112497899|Oleg Vladislavovič Stojanov]]''
|
| ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 166
| data-sort-value="1967" | 1967-12-08
| ''[[:d:Q78337870|Oleh Volodymyrov]]''
| ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''
| ''[[:d:Q17524364|ватырпалис]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 167
| data-sort-value="1915" | 1915-09-06
| ''[[:d:Q97621339|Olgierd Jacewicz]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
| data-sort-value="2003" | 2003-03-13
| [[Варшава]]
|-
| style='text-align:right'| 168
| data-sort-value="1980" | 1980-09-30
| ''[[:d:Q133268722|Pavel Kornilov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 169
| data-sort-value="1891" | 1891
| ''[[:d:Q131935333|Pavel Svorkov]]''
|
| ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 170
| data-sort-value="1997" | 1997
| ''[[:d:Q136859013|Polina Timiriasova]]''
|
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 171
| data-sort-value="1910" | 1910-02-18
| ''[[:d:Q109491797|Porfirij Porfir'evič Polosuchin]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1971" | 1971-01-30
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 172
| data-sort-value="2005" | 2005-08-08
| ''[[:d:Q131305550|Radel Zamaltdinov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 173
| data-sort-value="1979" | 1979-03-27
| ''[[:d:Q108207936|Radik Möxämmätcanof]]''
|
| ''[[:d:Q2405480|тавыш яздыру актеры]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 174
| data-sort-value="1962" | 1962-05-28
| ''[[:d:Q112988777|Rail Fäxretdinef]]''
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Rail Fakhrutdinov|Rail Fakhrutdinov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 175
| data-sort-value="1937" | 1937-06-03
| ''[[:d:Q138024153|Rashid Salakhutdinov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
| data-sort-value="1999" | 1999-01-10
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 176
| data-sort-value="1941" | 1941-12-13
| [[Renad Säğdiev]]
| ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
| ''[[:d:Q4201378|International Tomography Center]]''
| [[:commons:Category:Renad Sagdeyev|Renad Sagdeyev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 177
| data-sort-value="1971" | 1971-03-19
| ''[[:d:Q124528234|Rinat Kasyanov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 178
| data-sort-value="1968" | 1968-07-11
| ''[[:d:Q137708376|Robert Gainullin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 179
| data-sort-value="1973" | 1973-06-25
| ''[[:d:Q105371417|Roman Baranov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 180
| data-sort-value="1886" | 1886-06-01
| ''[[:d:Q115653979|Roman Efimovich Petrov]]''
|
| ''[[:d:Q12713481|эшче]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''
|
| [[:commons:Category:Roman Efimovich Petrov|Roman Efimovich Petrov]]
| data-sort-value="1918" | 1918-09-09
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 181
| data-sort-value="1966" | 1966-09-14
| ''[[:d:Q85869213|Räfiq Yaqupof]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
| [[:commons:Category:Rafik Yakubov|Rafik Yakubov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 182
| data-sort-value="1929" | 1929-06-13
| ''[[:d:Q114719449|Röstäm Ğafarof]]''
| ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4135690|Geological Institute of the Russian Academy of Sciences]]''
| ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''
| ''[[:d:Q4135690|Geological Institute of the Russian Academy of Sciences]]''
|
| data-sort-value="1983" | 1983-10-09
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 183
| data-sort-value="1995" | 1995-02-08
| ''[[:d:Q104816504|Rüzäl Ğälief]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 184
| data-sort-value="1904" | 1904-02-26
| ''[[:d:Q107363022|Serafim Alexandrowitsch Zaizew]]''
|
| ''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
|
|
| data-sort-value="1978" | 1978-06-12
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 185
| data-sort-value="1964" | 1964-02-27
| ''[[:d:Q85993090|Sergei Kiryakhin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 186
|
| ''[[:d:Q126878013|Sergei Pimenov]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Программист|програмчы]]
| ''[[:d:Q58024|eBay]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 187
| data-sort-value="1971" | 1971-01-27
| ''[[:d:Q105393450|Sergei Zolotov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 188
| data-sort-value="1973" | 1973-03-22
| ''[[:d:Q108679923|Sergey Kolunov]]''
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Sergey Kolunov|Sergey Kolunov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 189
| data-sort-value="1863" | 1863-06-12
| ''[[:d:Q60594578|Sergey Urvantsov]]''
| ''[[:d:Q107028082|медыцынскі факультэт Імператарскага Казанскага ўніверсітэта]]''
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q26832546|медицина администраторы]]''
|
| [[:commons:Category:Sergey Urvantsov|Sergey Urvantsov]]
| data-sort-value="1937" | 1937-01-05
|
|-
| style='text-align:right'| 190
| data-sort-value="1960" | 1960-02-20
| ''[[:d:Q64511742|Sergey Vyazovkin]]''
| ''[[:d:Q2418908|Беларус дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''
| ''[[:d:Q1472663|University of Alabama at Birmingham]]''
|
| data-sort-value="2026" | 2026-02-22
|
|-
| style='text-align:right'| 191
|
| ''[[:d:Q140085007|Sky Rae]]''
|
| ''[[:d:Q2252262|рэп җырчысы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 192
| data-sort-value="1993" | 1993
| ''[[:d:Q136861385|Sofiia Rappe]]''
|
| ''[[:d:Q6337803|нейробиолог]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 193
|
| ''[[:d:Q133350901|Stephan Wolkow]]''
|
| ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 194
| data-sort-value="1995" | 1995-05-05
| ''[[:d:Q116870408|Stereopolina]]''
|
| [[җырчы]]<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 195
|
| ''[[:d:Q137092588|Svetlana Khasminskaya]]''
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 196
| data-sort-value="1965" | 1965
| ''[[:d:Q107755065|Svetlana Malysheva]]''
|
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 197
|
| ''[[:d:Q133336980|Tagir Sadeev]]''
|
| [[инженер]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 198
| data-sort-value="1879" | 1879-03-02
| ''[[:d:Q60826990|Valentin Ivanovich Smirnov]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Иркутск дәүләт университеты]]
|
| data-sort-value="1942" | 1942
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 199
| data-sort-value="1960" | 1960-03-20
| ''[[:d:Q117232005|Valeri Mikhailov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 200
| data-sort-value="1939" | 1939-05-28
| ''[[:d:Q131564964|Valeri Sergeyev]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-02-21
|
|-
| style='text-align:right'| 201
| data-sort-value="1986" | 1986
| ''[[:d:Q133471322|Valeria Bekhtereva]]''
|
| ''[[:d:Q212980|психолог]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 202
| data-sort-value="1932" | 1932-08-20
| [[Vasiliy Aksönov|Vasiliy Aksyonov]]
| ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]''
| ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q6625963|язучы-романист]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[укытучы]]
| ''[[:d:Q1411222|George Mason University]]''
| [[:commons:Category:Vasily Aksyonov|Vasily Aksyonov]]
| data-sort-value="2009" | 2009-07-06
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 203
| data-sort-value="1958" | 1958-07-11
| ''[[:d:Q134316565|Venera Gilmutdinova]]''
|
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 204
| data-sort-value="1888" | 1888-10-28
| ''[[:d:Q138154646|Vera Lyapunova]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1982" | 1982-08
| [[Нью-Йорк]]
|-
| style='text-align:right'| 205
| data-sort-value="1978" | 1978-08-14
| ''[[:d:Q111787336|Veronica Yuryevna Stepanova]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q17125263|ютубчы]]''<br/>''[[:d:Q4110598|видеоблогер]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1900167|психотерапевт]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 206
| data-sort-value="1943" | 1943-06-15
| ''[[:d:Q137118966|Viktor Aleksandrovič Losʹ]]''
|
| [[фәлсәфәче]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 207
| data-sort-value="1986" | 1986-09-17
| ''[[:d:Q28480638|Viktoriya Gusmanova]]''
|
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 208
| data-sort-value="1938" | 1938
| ''[[:d:Q137116562|Vjačeslav Konstantinovič Zilanov]]''
|
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 209
| data-sort-value="1959" | 1959-01-05
| ''[[:d:Q60029834|Vladimir Salnikov]]''
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
| data-sort-value="2003" | 2003-04-26
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 210
| data-sort-value="1878" | 1878-07-20
| ''[[:d:Q132527247|Vladimir Sergeevich Manassein]]''
|
| ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''
|
|
| data-sort-value="1938" | 1938-08-27
| [[Иркутск]]
|-
| style='text-align:right'| 211
| data-sort-value="1906" | 1906
| ''[[:d:Q104050877|Vladimir Sergeyevich Mitrofanov]]''
|
| ''[[:d:Q1414443|кинематографист]]''
|
|
| data-sort-value="1942" | 1942
| [[Кырым]]
|-
| style='text-align:right'| 212
| data-sort-value="1972" | 1972-05-08
| ''[[:d:Q135189013|Vladimir Starostin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 213
| data-sort-value="1988" | 1988-08-08
| ''[[:d:Q132717217|Vladimir Vinogradov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 214
| data-sort-value="1979" | 1979-03-16
| ''[[:d:Q131221659|Vyacheslav Kasatkin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 215
| data-sort-value="1964" | 1964-01-24
| ''[[:d:Q133852987|Vyacheslav Rakhin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 216
| data-sort-value="1972" | 1972-03-30
| ''[[:d:Q105069335|Xälim Niğmätullin]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 217
| data-sort-value="1972" | 1972-04-24
| ''[[:d:Q133872177|Yevgeni Cheprasov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 218
| data-sort-value="1977" | 1977-10-12
| ''[[:d:Q131351068|Yevgeni Zakharov]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 219
| data-sort-value="1990" | 1990
| ''[[:d:Q137451696|Yulia Buranova]]''
|
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 220
| data-sort-value="1984" | 1984-11-22
| ''[[:d:Q134893503|Yulia Miloslavskaya]]''
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 221
| data-sort-value="1938" | 1938
| ''[[:d:Q139015296|Zemfira Nurmuchametovna Sajdaševa]]''
|
| ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 222
| data-sort-value="1883" | 1883-06-11
| ''[[:d:Q96001172|Zofia Sokołowska]]''
|
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
| data-sort-value="1956" | 1956
|
|-
| style='text-align:right'| 223
| data-sort-value="1997" | 1997-12-21
| ''[[:d:Q107173534|Älinä Fazılcanova]]''
|
| ''[[:d:Q17486376|атучы спортсмен]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 224
| data-sort-value="1903" | 1903-04-22
| [[Äqdäs Niğmät Qurat]]
| ''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]''
| [[галим]]
|
| [[:commons:Category:Akdes Nimet Kurat|Akdes Nimet Kurat]]
| data-sort-value="1971" | 1971-09-08
| [[Истанбул]]
|-
| style='text-align:right'| 225
| data-sort-value="1916" | 1916-12-27
| [[Або Бычков]]
|
|
|
|
| data-sort-value="2005" | 2005-01-14
| [[Чиләбе]]
|-
| style='text-align:right'| 226
| data-sort-value="1919" | 1919-11-18
| [[Августа Лаврухина]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q7263638|Россия фәннәр академиясенең Владимир Иванович Вернадский исемендәге Геохимия һәм аналитик химия институты]]''
|
| data-sort-value="2006" | 2006-03-09
| No/unknown value
|-
| style='text-align:right'| 227
| data-sort-value="1906" | 1906-10-19
| [[Аверкий (Таушев)|Аверкий]]
| ''[[:d:Q13768478|Faculty of Theology, Sofia University]]''
| ''[[:d:Q161944|диякын]]''<br/>''[[:d:Q842781|hegumen]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q49476|баш әскаф]]''<br/>''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
|
| [[:commons:Category:Abercius (Taushev)|Abercius (Taushev)]]
| data-sort-value="1976" | 1976-04-10
| [[Ютика (Нью-Йорк)]]
|-
| style='text-align:right'| 228
| data-sort-value="1947" | 1947-05-24
| [[Авис Привин]]
| ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''
| ''[[:d:Q1208175|кинооператор]]''
|
|
| data-sort-value="2022" | 2022-02-01
|
|-
| style='text-align:right'| 229
| data-sort-value="1863" | 1863-08-29
| [[Авксентий Батуев]]
|
| ''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''
|
|
| data-sort-value="1896" | 1896-10-26
| [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]]
|-
| style='text-align:right'| 230
| data-sort-value="1996" | 1996-10-02
| [[Аделина Галәвиева]]
|
| ''[[:d:Q17361147|бозда биюче]]''
|
| [[:commons:Category:Adelina Galyavieva|Adelina Galyavieva]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 231
| data-sort-value="1971" | 1971-02-27
| [[Азамат Хәсәншин]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 232
| data-sort-value="1895" | 1895-12-10
| [[Азарий Иванов]]
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''
|
|
| data-sort-value="1956" | 1956-07-13
| ''[[:d:Q252510|Repino]]''
|-
| style='text-align:right'| 233
| data-sort-value="1970" | 1970-04-02
| [[Азат Ахунов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]
|
| [[«Идел» журналы]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]<br/>''[[:d:Q133272772|Мирасханә]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 234
| data-sort-value="1987" | 1987-11-02
| [[Азат Мусин]]
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 235
| data-sort-value="1941" | 1941-06-10
| [[Аида Ведищева]]
| ''[[:d:Q371625|Бруклин көллияте]]''
| [[җырчы]]
|
| [[:commons:Category:Aida Vedishcheva|Aida Vedishcheva]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 236
| data-sort-value="1987" | 1987-09-30
| [[Аида Гарифуллина]]
| ''[[:d:Q686522|University of Music and Performing Arts Vienna]]''
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
|
| [[:commons:Category:Aida Garifullina|Aida Garifullina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 237
| data-sort-value="1974" | 1974-08-22
| [[Айгөл Бариева]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[җырчы]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 238
| data-sort-value="1987" | 1987-05-07
| [[Айгөл Миңнуллина]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]<br/>[[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 239
| data-sort-value="1984" | 1984-03-29
| [[Айгөл Хәйруллина]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Казан музыка көллияте]]
| [[җырчы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 240
| data-sort-value="1967" | 1967-08-23
| [[Айдар Аганин]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
| [[Россия Федерациясе чит ил эшләре министрлыгы]]<br/>''[[:d:Q15294742|Россия бүген]]''
| [[:commons:Category:Aydar Aganin|Aydar Aganin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 241
| data-sort-value="1965" | 1965-12-11
| [[Айдар Беляев]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| ''[[:d:Q10349745|автоузышчы]]''
|
| [[:commons:Category:Aidar Belyayev|Aidar Belyayev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 242
| data-sort-value="1986" | 1986-06-14
| [[Айдар Вәлиев (1986)]]
|
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
|
| [[:commons:Category:Aydar Valiev|Aydar Valiev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 243
| data-sort-value="1994" | 1994-01-02
| ''[[:d:Q19968742|Айдар Лисинков]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 244
| data-sort-value="1994" | 1994-12-06
| [[Айдар Нуриев]]
|
| ''[[:d:Q378622|узышчы]]''<br/>''[[:d:Q10349745|автоузышчы]]''
|
| [[:commons:Category:Aydar Nuriev|Aydar Nuriev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 245
| data-sort-value="1972" | 1972-04-30
| [[Айдар Хәбетдинов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
| [[:commons:Category:Aydar Khabutdinov|Aydar Khabutdinov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 246
| data-sort-value="1995" | 1995-07-25
| ''[[:d:Q18217497|Айдар Хәбибуллин]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 247
| data-sort-value="1975" | 1975-12-03
| [[Айдар Хәкимов]]
| [[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q29169123|баянчы]]''
| [[Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе]]<br/>[[Татарстан дәүләт фольклор музыкасы ансамбле]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 248
| data-sort-value="1976" | 1976-11-26
| ''[[:d:Q98068330|Айдар Шәмсетдинов]]''
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 249
| data-sort-value="1999" | 1999-11-16
| [[Айзат Минһаҗи]]
| ''[[:d:Q1936057|Мимар Синан исемендәге нәфис сәнгатьләр университеты]]''<br/>[[2 номерлы лицей-интернат (Казан)]]<br/>''[[:d:Q115040386|Равенна нәфис сәнгатьләр академиясе]]''
| ''[[:d:Q3303330|хаттат]]''
|
| [[:commons:Category:Ayzat Minhaci|Ayzat Minhaci]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 250
| data-sort-value="1967" | 1967-04-09
| [[Айрат Рифкать улы Арсланов|Айрат Арсланов]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 251
| data-sort-value="1937" | 1937-03-06
| [[Айрат Закиров]]
|
|
|
|
| data-sort-value="2010" | 2010-07-27
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 252
| data-sort-value="1981" | 1981-10-02
| [[Айрат Зәкиев]]
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 253
| data-sort-value="1973" | 1973-06-28
| [[Айрат Ишморатов]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Monreal universitetı|Монреаль университеты]]
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q118865|кыларнитче]]''
|
| [[:commons:Category:Airat Ichmouratov|Airat Ichmouratov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 254
| data-sort-value="1984" | 1984-11-23
| [[Айрат Кашаев]]
|
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 255
| data-sort-value="1975" | 1975-07-26
| [[Айрат Гайнуллин|Айрат Марат улы Гайнуллин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 256
| data-sort-value="1962" | 1962-08-08
| [[Айрат Ринат улы Зарипов]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]
|
| [[Татарстан Республикасы Дәүләт Советы]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 257
| data-sort-value="1970" | 1970-08-01
| [[Айрат Хәйруллин (1970)|Айрат Хәйруллин]]
| [[Казан дәүләт аграр университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[эшкуар]]
|
| [[:commons:Category:Airat Khayrullin|Airat Khayrullin]]
| data-sort-value="2020" | 2020-02-07
| [[Лаеш]]
|-
| style='text-align:right'| 258
| data-sort-value="1956" | 1956-01-20
| [[Айрат Хәмидуллин (1956)]]
| ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 259
| data-sort-value="1971" | 1971-03-02
| [[Айрат Хәмитов]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q5716684|биюче]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''
| [[Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбле]]
| [[:commons:Category:Ayrat Hametov|Ayrat Hametov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 260
| data-sort-value="1965" | 1965-02-02
| [[Айрат Хәмматов]]
|
| ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''
|
| [[:commons:Category:Airat Khamatov|Airat Khamatov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 261
| data-sort-value="1965" | 1965-09-15
| [[Айрат Шәфигуллин]]
| [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]<br/>''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
| [[Татарстан Республикасы Хезмәт, халыкны эш белән тәэмин итү һәм социаль яклау министрлыгы]]<br/>[[Татарстан Республикасы Куркынычсызлык Шурасы]]<br/>[[Россия Федерациясе монополиягә каршы федераль хезмәте|Федераль монополиягә каршы хезмәт]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 262
| data-sort-value="1972" | 1972-08-19
| [[Айрат Әхмәтгалиев]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 263
| data-sort-value="1920" | 1920-12-19
| [[Айтуган Госманов]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
| data-sort-value="1996" | 1996-10-01
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 264
| data-sort-value="1964" | 1964-03-31
| ''[[:d:Q135670086|Аладинский, Евгений Александрович]]''
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]<br/>[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]''
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''
| [[Казан дәүләт академия рус Зур драма театры|Василий Качалов исемендәге Казан дәүләт академия рус Зур драма театры]]<br/>[[Созвездие-Йолдызлык (фестиваль)|Созвездие-Йолдызлык]]
| [[:commons:Category:Evgeniy Aladinskiy|Evgeniy Aladinskiy]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 265
| data-sort-value="1900" | 1900
| [[Алекс Гард]]
|
| ''[[:d:Q3658608|карикатурачы рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1114448|cartoonist]]''<br/>''[[:d:Q266569|рәссам-мультипликатор]]''
|
|
| data-sort-value="1948" | 1948-06-01
| [[Нью-Йорк]]
|-
| style='text-align:right'| 266
| data-sort-value="1901" | 1901-04-18
| [[Александр Алексеев (1910)|Александр Алексеев]]
| ''[[:d:Q2379681|Диңгез кадет корпусы]]''<br/>''[[:d:Q337504|Académie de la Grande Chaumière]]''
| ''[[:d:Q266569|рәссам-мультипликатор]]''<br/>''[[:d:Q644687|иллюстратор]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q2707485|сәхнә бизәүче]]''<br/>''[[:d:Q329439|engraver]]''<br/>''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Alexandre Alexeieff|Alexandre Alexeieff]]
| data-sort-value="1982" | 1982-08-09
| ''[[:d:Q187153|14th arrondissement of Paris]]''
|-
| style='text-align:right'| 267
| data-sort-value="1978" | 1978-11-14
| [[Александр Алексеев (1978)|Александр Алексеев]]
| ''[[:d:Q2628140|Беларус дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q1975956|Belarusian State Academy of Arts]]''
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''
|
| [[:commons:Category:Aliaksandr Aliaksejeŭ|Aliaksandr Aliaksejeŭ]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 268
| data-sort-value="1890" | 1890-05-25
| [[Александр Аросев]]
| ''[[:d:Q1334582|Льеж университеты]]''
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
|
| data-sort-value="1938" | 1938-02-10
| ''[[:d:Q2068654|«Коммунарка» ату полигоны]]''
|-
| style='text-align:right'| 269
| data-sort-value="1892" | 1892-12-17
| [[Александр Архангельский (1892)|Александр Архангельский]]
| ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''
| ''[[:d:Q10497074|хәрби бортинженер]]''<br/>[[инженер]]
| ''[[:d:Q190414|Профессор Николай Егорович Жуковский исемендәге Үзәк аерогидродинаминка институты]]''
|
| data-sort-value="1978" | 1978-12-18
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 270
| data-sort-value="1911" | 1911-08-15
| [[Александр Бабийчук]]
|
|
|
|
| data-sort-value="2002" | 2002-07-06
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 271
| data-sort-value="1898" | 1898-08-30
| [[Александр Бажанов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1983" | 1983-01-08
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 272
| data-sort-value="1957" | 1957-08-08
| [[Александр Балакин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 273
| data-sort-value="1895" | 1895-07-12
| [[Александр Банников]]
| ''[[:d:Q19613126|Alekseevskoye real college]]''<br/>''[[:d:Q2560792|Вилнә хәрби укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q1340643|төзүче]]''<br/>''[[:d:Q8187769|икътисади эшмәкәрлек]]''
|
| [[:commons:Category:Alexander Petrovitch Bannikov|Alexander Petrovitch Bannikov]]
| data-sort-value="1932" | 1932-04-13
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 274
| data-sort-value="1867" | 1867-07-04
| [[Александр Баратынский]]
| ''[[:d:Q4200373|Император хокук белеме укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
| data-sort-value="1918" | 1918-09-18
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 275
| data-sort-value="1925" | 1925-07-10
| [[Александр Бережной]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="2009" | 2009-06-23
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 276
| data-sort-value="1916" | 1916-03-31
| [[Александр Блохин]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1972" | 1972-06-10
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 277
| data-sort-value="1991" | 1991-10-21
| [[Александр Бурмистров]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
| [[:commons:Category:Alexander Burmistrov|Alexander Burmistrov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 278
| data-sort-value="1916" | 1916-08-11
| [[Александр Ваничев]]
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
|
| data-sort-value="1994" | 1994-01-25
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 279
| data-sort-value="1904" | 1904-08-07<br/>1904
| ''[[:d:Q16167151|Александр Варнеке]]''
|
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''
|
| No/unknown value<br/>1938
|
|-
| style='text-align:right'| 280
| data-sort-value="1853" | 1853-07-24
| [[Александр Васильев (1853)|Александр Васильев]]
| ''[[:d:Q4385762|Бишенче Питырбур гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''
| [[математик]]<br/>''[[:d:Q17486330|математика тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Казан Император университеты]]
| [[:commons:Category:Aleksandr Vasilyevich Vasilyev|Aleksandr Vasilyevich Vasilyev]]
| data-sort-value="1929" | 1929-11-06
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 281
| data-sort-value="1957" | 1957-07-24
| [[Александр Визель]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| [[:commons:Category:Alexander Andreevich Vizel|Alexander Andreevich Vizel]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 282
| data-sort-value="1970" | 1970-06-20
| [[Александр Виноградов (1970)|Александр Виноградов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 283
| data-sort-value="1906" | 1906-05-11
| [[Александр Вишневский (1906)|Александр Вишневский]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q4002666|хәрби табиб]]''<br/>''[[:d:Q2849224|анестезиолог]]''<br/>''[[:d:Q19842026|кардиохирург]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>[[хирург]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''
| ''[[:d:Q4201818|Вишневски исемендәге хирургия институты]]''
| [[:commons:Category:Aleksandr Vishnevsky|Aleksandr Vishnevsky]]
| data-sort-value="1975" | 1975-11-19
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 284
| data-sort-value="1979" | 1979-01-15
| ''[[:d:Q12144102|Александр Владимирович Прыгунов]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 285
| data-sort-value="1967" | 1967-06-28
| [[Александр Вольфович]]
| ''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q2580954|Military Academy of Belarus]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| [[:commons:Category:Alexander Volfovich|Alexander Volfovich]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 286
| data-sort-value="1842" | 1842-10-26
| [[Александр Ге]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Aleksandr Ge|Aleksandr Ge]]
| data-sort-value="1907" | 1907-07-11
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 287
| data-sort-value="1880" | 1880-07-29
| [[Александр Гребенщиков]]
| ''[[:d:Q4126622|Former Oriental Institute, Vladivostok]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''
| ''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]''
| [[:commons:Category:Alexander Vasilievich Grebenshchikov|Alexander Vasilievich Grebenshchikov]]
| data-sort-value="1941" | 1941
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 288
| data-sort-value="1899" | 1899-07-08
| ''[[:d:Q60327382|Александр Грейман]]''
| ''[[:d:Q55400479|медыцынскі факультэт БДУ]]''
| [[хирург]]<br/>''[[:d:Q4531850|эндокринолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q4182948|кафедра җитәкчесе]]''
| ''[[:d:Q2510885|Беларус дәүләт тыйб университеты]]''
|
| data-sort-value="1970" | 1970-06-01
| [[Минск]]
|-
| style='text-align:right'| 289
| data-sort-value="1952" | 1952-06-04
| [[Александр Гречкин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 290
| data-sort-value="1975" | 1975-12-10
| [[Александр Груничев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]<br/>''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| ''[[:d:Q2144353|Россия Федерациясе Пенсия фонды]]''<br/>[[Россия Федерациясе монополиягә каршы федераль хезмәте|Федераль монополиягә каршы хезмәт]]<br/>''[[:d:Q123267358|Татарстан Республикасының Тарифлар буенча дәүләт комитеты]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 291
| data-sort-value="1878" | 1878-12-05
| [[Александр Державин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''
| [[Бакы дәүләт университеты]]
|
| data-sort-value="1963" | 1963-09-17
| [[Бакы]]
|-
| style='text-align:right'| 292
| data-sort-value="1980" | 1980-04-19
| [[Александр Динерштейн]]
|
| ''[[:d:Q3186699|Go professional]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 293
| data-sort-value="1954" | 1954-04-28
| ''[[:d:Q124937253|Александр Дорофеев]]''
|
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q15296811|рәсемче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 294
| data-sort-value="1903" | 1903-12-18
| [[Александр Дубяго]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q752129|астрофизик]]''
| [[Икенче Казан ирләр гимназиясе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Aleksandr Dmitrievich Dubyago|Aleksandr Dmitrievich Dubyago]]
| data-sort-value="1959" | 1959-10-29
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 295
| data-sort-value="1970" | 1970-03-30
| [[Александр Журавский]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1743122|чиркәү тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 296
| data-sort-value="1900" | 1900-09-24
| [[Александр Задовский]]
| ''[[:d:Q16700089|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академиянең махсус факультеты]]''
|
|
|
| data-sort-value="1938" | 1938-05-22
| [[Хабарау|Хабаровск]]
|-
| style='text-align:right'| 297
| data-sort-value="1841" | 1841-06-20
| [[Александр Зайцев]]
| [[Икенче Казан ирләр гимназиясе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Казан Император университеты]]
| [[:commons:Category:Alexander Zaitsev|Alexander Zaitsev]]
| data-sort-value="1910" | 1910-08-19
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 298
| data-sort-value="1881" | 1881-11-17
| [[Александр Ивановский]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q8178443|либреттист]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''
|
|
| data-sort-value="1968" | 1968-01-12<br/>1968-01-11
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 299
| data-sort-value="1902" | 1902-02-02
| [[Александр Казем-Бек (1902)|Александр Казем-Бек]]
| ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]''<br/>[[Säyäsi tikşerenülär institutı (Parij)|Сәяси тикшеренүләр институты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]''
| [[Yel universitetı|Йель университеты]]<br/>''[[:d:Q1797448|Connecticut College]]''
| [[:commons:Category:Alexander Lvovich Kazembek|Alexander Lvovich Kazembek]]
| data-sort-value="1977" | 1977-02-21
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 300
| data-sort-value="1910" | 1910
| ''[[:d:Q2833778|Александр Кармин]]''
|
| ''[[:d:Q2095549|очучы]]''
|
|
| data-sort-value="1988" | 1988-04-07
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 301
| data-sort-value="1957" | 1957-02-22
| [[Александр Карпеев]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| [[:commons:Category:Alexander Karpeev|Alexander Karpeev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 302
| data-sort-value="1953" | 1953-07-26
| [[Александр Карпов (1953)|Александр Карпов]]
|
|
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-09-17
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 303
| data-sort-value="1898" | 1898-12-23
| [[Александр Кирсанов]]
| ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''
| [[офицер]]
| ''[[:d:Q2418908|Беларус дәүләт университеты]]''
|
| data-sort-value="1994" | 1994-11-16
| [[Минск]]
|-
| style='text-align:right'| 304
| data-sort-value="1906" | 1906-02-19
| [[Александр Ключарёв|Александр Ключарев]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
|
| [[:commons:Category:Aleksandr Klucharyov|Aleksandr Klucharyov]]
| data-sort-value="1972" | 1972-03-30
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 305
| data-sort-value="1858" | 1858-04-08
| [[Александр Ковальски]]
|
| ''[[:d:Q11063|астроном]]''
| ''[[:d:Q845924|Пулково обсерваториясе]]''
|
| data-sort-value="1902" | 1902-06-23
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 306
| data-sort-value="1869" | 1869
| ''[[:d:Q131624491|Александр Кокорев]]''
| ''[[:d:Q1949325|Мәскәү рәсем сәнгате, һәйкәл ясау һәм мигъмарият укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q59421313|Югары сынлы сәнгать академиясе]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| [[Казан Родионов затлы кызлар институты]]<br/>[[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Aleksandr Mikhaylovich Kokorev|Aleksandr Mikhaylovich Kokorev]]
| data-sort-value="1944" | 1944
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 307
| data-sort-value="1934" | 1934-01-30
| [[Александр Коновалов (1934)|Александр Коновалов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[РФА КФҮ Органик һәм физик химия институты]]
| [[:commons:Category:Aleksandr Konovalov (chemist)|Aleksandr Konovalov (chemist)]]
| data-sort-value="2021" | 2021-05-04
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 308
| data-sort-value="1949" | 1949-08-04
| [[Александр Корчёнов]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
| data-sort-value="1979" | 1979-08-11
| [[Днипропетровск өлкәсе|Днепропетровск өлкәсе]]
|-
| style='text-align:right'| 309
| data-sort-value="1972" | 1972
| ''[[:d:Q84722100|Александр Корчёнов]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 310
| data-sort-value="1865" | 1865-10-08
| [[Александр Котельников]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q85449|Киев политехника институты]]''<br/>''[[:d:Q190414|Профессор Николай Егорович Жуковский исемендәге Үзәк аерогидродинаминка институты]]''<br/>[[Ксения гимназиясе бинасы (Казан)|Ксения гимназиясе бинасы]]
|
| data-sort-value="1944" | 1944-03-06
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 311
| data-sort-value="1938" | 1938
| ''[[:d:Q114051740|Александр Куликов]]''
| ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]''
|
|
|
| data-sort-value="1988" | 1988-07-24
|
|-
| style='text-align:right'| 312
| data-sort-value="1911" | 1911-09-02
| [[Александр Кунахович]]
| ''[[:d:Q4318652|Нижгар ил яраклама үнивирситите]]''
| ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''
|
|
| data-sort-value="1968" | 1968-02-21
| [[Яшел Үзән]]
|-
| style='text-align:right'| 313
| data-sort-value="1984" | 1984-01-20
| [[Александр Курамшин]]
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 314
| data-sort-value="1891" | 1891-05-13
| [[Александр Куренков]]
| ''[[:d:Q4207845|Казан хәрби укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q15253558|активист]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
|
|
| data-sort-value="1971" | 1971-05-02
| [[Мэнло-Парк (Калифорния)|Менло-Парк]]
|-
| style='text-align:right'| 315
| data-sort-value="1946" | 1946-10-09
| [[Александр Лаврентьев]]
|
| [[инженер]]
|
| [[:commons:Category:Alexander Lavrentyev|Alexander Lavrentyev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 316
| data-sort-value="1964" | 1964-01-01
| [[Александр Лапин]]
| [[Казан танк университеты|Казан югары хәрби башлыклар уку йорты]]
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| [[:commons:Category:Alexander Lapin (general)|Alexander Lapin (general)]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 317
| data-sort-value="1874" | 1874-10-08
| [[Александр Лебедев (1874)|Александр Лебедев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''
| ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''
|
| data-sort-value="1936" | 1936-01-27
| [[Киев]]
|-
| style='text-align:right'| 318
| data-sort-value="1949" | 1949-07-28
| [[Александр Леухин]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 319
| data-sort-value="1902" | 1902-07-03<br/>1902-07-16
| [[Александр Лурия]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]<br/>''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1030095|special education teacher]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201621|Академик Н. Н. Бурденко исемендәге нейрохирургия институты]]''
| [[:commons:Category:Alexander Luria|Alexander Luria]]
| data-sort-value="1977" | 1977-08-14
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 320
| data-sort-value="1953" | 1953-07-30
| [[Александр Машин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
| data-sort-value="2016" | 2016-02-04
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 321
| data-sort-value="1918" | 1918-11-14
| [[Александр Меркушев]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1991" | 1991-05-01
| [[Плешчаницы|Плешчанитсы]]
|-
| style='text-align:right'| 322
| data-sort-value="1856" | 1856
| ''[[:d:Q110207646|Александр Мертваго]]''
|
| ''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
|
| data-sort-value="1918" | 1918
|
|-
| style='text-align:right'| 323
| data-sort-value="1880" | 1880-02-17
| [[Александр Миславский (1880)]]
|
| ''[[:d:Q2552072|гистолог]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''
|
|
| data-sort-value="1958" | 1958-12-14
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 324
| data-sort-value="1909" | 1909-11-12
| [[Александр Мисюрев]]
|
| [[язучы]]
|
|
| data-sort-value="1973" | 1973
| [[Новосибирск]]
|-
| style='text-align:right'| 325
| data-sort-value="1982" | 1982-12-14
| [[Александр Мочалов]]
|
| ''[[:d:Q15117302|воллейболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 326
| data-sort-value="1870" | 1870
| ''[[:d:Q112503753|Александр Мягков]]''
|
| ''[[:d:Q6051619|публицист]]''
|
|
| data-sort-value="1960" | 1960
| [[Прага]]
|-
| style='text-align:right'| 327
| data-sort-value="1868" | 1868-03-14
| ''[[:d:Q4719737|Александр Недошивин]]''
|
| ''[[:d:Q860918|эсперантист]]''
|
| [[:commons:Category:Alexander Nedoshivin|Alexander Nedoshivin]]
| data-sort-value="1943" | 1943-03
| [[Ницца]]
|-
| style='text-align:right'| 328
| data-sort-value="1887" | 1887-10-12
| [[Александр Нефедьев]]
| ''[[:d:Q47894932|Өченче Казан ирләр гимназиясе]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q11063|астроном]]''
| [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]
|
| data-sort-value="1929" | 1929-05-15
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| style='text-align:right'| 329
| data-sort-value="1895" | 1895-08-30
| ''[[:d:Q111670194|Александр Павлюхин]]''
|
| ''[[:d:Q242468|тегүче]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>''[[:d:Q4991371|солдат]]''
|
| [[:commons:Category:Aleksandr Pavliukhin|Aleksandr Pavliukhin]]
| data-sort-value="1918" | 1918-08-06
| [[Постау Бистәсе|Постау бистәсе]]
|-
| style='text-align:right'| 330
| data-sort-value="1811" | 1811
| [[Александр Палюмбецкий]]
| ''[[:d:Q28024487|Харьков университеты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q28024487|Харьков университеты]]''
|
| data-sort-value="1897" | 1897-09-18
| No/unknown value
|-
| style='text-align:right'| 331
| data-sort-value="1993" | 1993-12-08
| [[Александр Панцырев]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 332
| data-sort-value="1927" | 1927-12-19
| [[Александр Пеньковский]]
| ''[[:d:Q4304062|В. П. Потёмкин исемендәге Мәскәү шәһәр педагогия институты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q4113277|Владимир дәүләт гуманитар университеты]]''
|
| data-sort-value="2010" | 2010-02-06
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 333
| data-sort-value="1882" | 1882
| [[Александр Петров (1880)]]
|
| ''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''
|
|
| data-sort-value="1905" | 1905-08-24
| [[Акъяр]]
|-
| style='text-align:right'| 334
| data-sort-value="1948" | 1948-05-20
| ''[[:d:Q47341606|Александр Плюшкин]]''
|
| ''[[:d:Q13382576|ишүче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 335
| data-sort-value="1877" | 1877-09-26
| [[Александр Порай-Кошиц]]
| ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]''
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
| ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]''
|
| data-sort-value="1949" | 1949-04-17
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 336
| data-sort-value="1868" | 1868-09-27
| ''[[:d:Q4394860|Александр Риттих]]''
| ''[[:d:Q4061451|Александр лицее]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
| data-sort-value="1930" | 1930-06-15
| [[Лондон]]
|-
| style='text-align:right'| 337
| data-sort-value="1985" | 1985-08-11
| [[Александр Рыбаков]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
| [[:commons:Category:Alexander Rybakov|Alexander Rybakov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 338
| data-sort-value="1952" | 1952-03-17
| [[Александр Салагаев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[профессор]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| [[:commons:Category:Alexander Leonidovich Salagaev|Alexander Leonidovich Salagaev]]
| data-sort-value="2014" | 2014-07-18
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 339
| data-sort-value="1847" | 1847-11-14
| [[Александр Соловцов|Александр Соловсов]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="1923" | 1923-03-17
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 340
| data-sort-value="1886" | 1886-07-25
| ''[[:d:Q100536836|Александр Соловьёв]]''
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q59421313|Югары сынлы сәнгать академиясе]]''
|
|
|
| data-sort-value="1966" | 1966
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 341
| data-sort-value="1966" | 1966-07-04
| [[Александр Татаркин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 342
| data-sort-value="1881" | 1881-02-28
| [[Александр Тимофеев]]
| [[Казан Император университеты]]
| ''[[:d:Q2640827|гинеколог]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="1929" | 1929-08-28
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 343
| data-sort-value="1968" | 1968-01-26
| [[Александр Устинов]]
|
| ''[[:d:Q13382576|ишүче]]''
|
|
| data-sort-value="1996" | 1996-12-16
|
|-
| style='text-align:right'| 344
| data-sort-value="1964" | 1964-01-04
| [[Александр Фадеев]]
|
| ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''<br/>''[[:d:Q57199189|figure skating coach]]''
|
| [[:commons:Category:Alexander Fadeev|Alexander Fadeev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 345
| data-sort-value="1879" | 1879-07-22
| [[Александр Фомин]]
| ''[[:d:Q628254|Император сынлы сәнгать академиясе]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| ''[[:d:Q4314796|Киев илкүләм сынлы сәнгать һәм мигъмарият академиясе]]''
|
| data-sort-value="1947" | 1947-11-04
| [[Киев]]
|-
| style='text-align:right'| 346
| data-sort-value="1874" | 1874
| ''[[:d:Q138722321|Александра Степановна Теренина]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1940" | 1940
| [[Будапешт]]
|-
| style='text-align:right'| 347
| data-sort-value="1893" | 1893-05-23
| [[Алексей Алексеев (1893)|Алексей Алексеев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан Император университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="1971" | 1971
|
|-
| style='text-align:right'| 348
| data-sort-value="1949" | 1949-02-24
| [[Алексей Безруких]]
| ''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]''
| [[офицер]]
|
|
| data-sort-value="2005" | 2005-09-12
| [[Красногорск]]
|-
| style='text-align:right'| 349
| data-sort-value="1993" | 1993-04-16
| [[Алексей Березин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 350
| data-sort-value="1965" | 1965-07-10
| ''[[:d:Q4721257|Алексей Блинов]]''
|
| ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''
|
|
| data-sort-value="2019" | 2019-11-26
| [[Лондон]]
|-
| style='text-align:right'| 351
| data-sort-value="1874" | 1874-03-08
| [[Алексей Боголюбов (1874)|Алексей Боголюбов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| No/unknown value
| No/unknown value
|-
| style='text-align:right'| 352
| data-sort-value="1870" | 1870-11-08
| [[Алексей Богородский]]
|
|
|
| [[:commons:Category:Aleksey Bogorodsky|Aleksey Bogorodsky]]
| data-sort-value="1943" | 1943-09-08
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 353
| data-sort-value="1904" | 1904-09-14
| [[Алексей Дугин]]
| ''[[:d:Q1592900|Андрей Васильевич Хрулёв исемендәге Хәрби матди-техник тәэминат академиясе]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
|
| data-sort-value="1966" | 1966-11-12
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 354
| data-sort-value="1972" | 1972-10-11
| ''[[:d:Q42061646|Алексей Дәүләтшин]]''
|
| ''[[:d:Q855091|гитарист]]''
|
| [[:commons:Category:Alexey Davletshin|Alexey Davletshin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 355
| data-sort-value="1904" | 1904-11-14
| [[Алексей Животов]]
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[укытучы]]
|
|
| data-sort-value="1964" | 1964-08-27
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 356
| data-sort-value="1915" | 1915-02-25
| [[Алексей Жигалов]]
|
| ''[[:d:Q16004431|competitive diver]]''
|
|
| data-sort-value="1962" | 1962-07-07
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 357
| data-sort-value="1856" | 1856-03-20
| [[Алексей Зайцев (1856)|Алексей Зайцев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="1921" | 1921
| No/unknown value
|-
| style='text-align:right'| 358
| data-sort-value="1953" | 1953-03-13
| [[Алексей Захаров (1953)|Алексей Захаров]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 359
| data-sort-value="1911" | 1911-01-07
| [[Алексей Ильюшин]]
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
|
| data-sort-value="1998" | 1998-05-31
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 360
| data-sort-value="1976" | 1976-05-28
| [[Алексей Козин]]
| [[Казан танк университеты|Казан югары хәрби башлыклар уку йорты]]<br/>''[[:d:Q98420441|гимназия №7]]''
|
|
|
| data-sort-value="1999" | 1999-09-05
| [[Дагстан]]
|-
| style='text-align:right'| 361
| data-sort-value="1959" | 1959-06-30
| [[Алексей Лавров (1959)|Алексей Лавров]]
| ''[[:d:Q4217706|Department of Economic And Social Geography of Russia]]''
|
| [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]
| [[:commons:Category:Alexey Lavrov|Alexey Lavrov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 362
| data-sort-value="1971" | 1971-05-08
| [[Алексей Лопатин]]
| ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]''
| ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''
| ''[[:d:Q1975612|А. А. Борисяк исемендәге РФА Палеонтология институты]]''<br/>''[[:d:Q16711297|Фәнни оешмалар эшләре буенча федераль агентлык]]''<br/>''[[:d:Q56312301|Минобрнауки России]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 363
| data-sort-value="1899" | 1899-01-09
| [[Алексей Максимов (1899)|Алексей Максимов]]
|
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>[[укытучы]]
|
| [[:commons:Category:Aleksei Maksimov|Aleksei Maksimov]]
| data-sort-value="1965" | 1965-05-24
| [[Львов]]
|-
| style='text-align:right'| 364
| data-sort-value="1864" | 1864-01-31
| [[Алексей Нечаев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q520549|геолог]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="1915" | 1915-09-08
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 365
| data-sort-value="1962" | 1962-06-27
| [[Алексей Остудин]]
|
| [[шагыйрь]]
|
| [[:commons:Category:Aleksey Ostudin|Aleksey Ostudin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 366
| data-sort-value="1898" | 1898-05-17
| [[Алексей Панфилов (1898)|Алексей Панфилов]]
| ''[[:d:Q4248891|Command staff improvement courses]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''
| [[офицер]]
|
| [[:commons:Category:Aleksey Pavlovich Panfilov|Aleksey Pavlovich Panfilov]]
| data-sort-value="1966" | 1966-05-18
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 367
| data-sort-value="1963" | 1963-12-09
| [[Алексей Песошин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[инженер]]
|
| [[:commons:Category:Aleksey Pesoshin|Aleksey Pesoshin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 368
| data-sort-value="1986" | 1986-08-14
| [[Алексей Прыгунов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 369
| data-sort-value="1951" | 1951-02-18
| [[Алексей Салмин]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| [[галим]]
| [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
|
| data-sort-value="2005" | 2005-09-08
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 370
| data-sort-value="1968" | 1968-09-05
| [[Алексей Степин]]
|
| [[җырчы]]<br/>[[композитор]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''
|
|
| data-sort-value="2025" | 2025-10-01
|
|-
| style='text-align:right'| 371
| data-sort-value="1943" | 1943-03-23
| [[Алексей Суклетин]]
|
| ''[[:d:Q484188|серияле үтерүче]]''<br/>''[[:d:Q60526706|cannibal]]''<br/>''[[:d:Q680928|каравылчы]]''
|
|
| data-sort-value="1987" | 1987-06-29
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 372
| data-sort-value="1967" | 1967-10-14
| [[Алексей Семин (1967)|Алексей Сөмин]]
|
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 373
| data-sort-value="1979" | 1979-07-07
| ''[[:d:Q52909588|Алексей Тихомиров]]''
|
| ''[[:d:Q713200|башкаручы]]''<br/>''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 374
| data-sort-value="1911" | 1911-03-10
| [[Алексей Фёдоров|Алексей Фөдоров]]
| ''[[:d:Q3025301|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясе]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''
|
| No/unknown value
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
|-
| style='text-align:right'| 375
| data-sort-value="1942" | 1942-03-25
| ''[[:d:Q28664618|Алексей Штерн]]''
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q4496242|Харьков сынлы сәнгать институты (1921-1963)]]''<br/>''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2962070|куючы-рәссам]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 376
| data-sort-value="1873" | 1873-04-12
| [[Алексей Янишевский|Алексей Янишевски]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q211346|психиатр]]''
| ''[[:d:Q841581|София университеты]]''
|
| data-sort-value="1936" | 1936-10-09
| [[Sofiä|София]]
|-
| style='text-align:right'| 377
| data-sort-value="2005" | 2005-12-09
| ''[[:d:Q67920065|Алина Бутаева]]''
|
| ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''
|
| [[:commons:Category:Alina Butaeva|Alina Butaeva]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 378
| data-sort-value="1971" | 1971-12-29
| [[Алиса Вяткина]]
|
| ''[[:d:Q47090899|музей эшлеклесе]]''
|
| [[:commons:Category:Alisa Vyatkina|Alisa Vyatkina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 379
| data-sort-value="1999" | 1999-02-07
| [[Алмаз Батанов]]
|
|
|
|
| data-sort-value="2022" | 2022-03-13
|
|-
| style='text-align:right'| 380
| data-sort-value="1925" | 1925-07-11
| [[Алмаз Монасыйпов]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''
|
| [[:commons:Category:Almaz Monasypov|Almaz Monasypov]]
| data-sort-value="2008" | 2008-07-24
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 381
| data-sort-value="1968" | 1968-04-10
| [[Алмаз Фәйзуллин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 382
| data-sort-value="1926" | 1926-07-26
| [[Алмаз Юлдашев]]
|
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="2010" | 2010-01-05
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 383
| data-sort-value="1994" | 1994-10-28
| ''[[:d:Q18001538|Алмас Насыйбуллин]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 384
| data-sort-value="1987" | 1987-12-12
| [[Алсу Мортазина]]
|
| ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 385
| data-sort-value="1979" | 1979-03-12
| [[Алсу Нәбиева]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q4398135|Россия кооперация университеты]]''
| ''[[:d:Q1055894|депутат]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 386
| data-sort-value="1993" | 1993-03-06
| [[Алсу Сибгатуллина]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Оренбург дәүләт татар драма театры|Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур дәүләт татар драма театры]]<br/>[[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 387
| data-sort-value="1985" | 1985-01-01
| ''[[:d:Q126373392|Алсу Сөнгатуллина]]''
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''
|
| [[:commons:Category:Alsu Sungatullina|Alsu Sungatullina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 388
| data-sort-value="1960" | 1960-08-28
| [[Алсу Тимергалина]]
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 389
| data-sort-value="1986" | 1986-01-23
| [[Алсу Шакирова]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры]]
| [[:commons:Category:Alsu Shakirova|Alsu Shakirova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 390
| data-sort-value="1931" | 1931-12-18
| [[Алтер Литвин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Alter Litvin|Alter Litvin]]
| data-sort-value="2023" | 2023-03-06
|
|-
| style='text-align:right'| 391
| data-sort-value="1956" | 1956-07-27
| [[Альберт Гыйльметдинов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Albert Gilmutdinov|Albert Gilmutdinov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 392
| data-sort-value="1944" | 1944-07-04
| [[Альберт Капенгут]]
|
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 393
| data-sort-value="1968" | 1968-05-22
| [[Альберт Мәүликов]]
|
| ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 394
| data-sort-value="1974" | 1974-12-17
| [[Альберт Ризванов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Albert Rizvanov|Albert Rizvanov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 395
| data-sort-value="1962" | 1962-01-25
| [[Альберт Салихов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Albert Salikhov|Albert Salikhov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 396
| data-sort-value="1967" | 1967-03-15
| [[Альберт Сергеев]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 397
| data-sort-value="1934" | 1934-06-24
| [[Альберт Шварц]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q129421|Дейвистагы Калифорния үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q168756|Берклидәге Калифорния университеты]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 398
| data-sort-value="1948" | 1948-09-01
| [[Альберт Әсәдуллин]]
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| [[җырчы]]
|
| [[:commons:Category:Albert Asadullin|Albert Asadullin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 399
| data-sort-value="1949" | 1949-10-16
| [[Альберт Әсәдуллин (виолончелист)|Альберт Әсәдуллин]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-07-11
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 400
| data-sort-value="1998" | 1998-07-01
| [[Альбина Гашигуллина]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 401
| data-sort-value="1961" | 1961-07-26
| [[Альбина Даишева]]
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q2145981|реставратор]]''<br/>''[[:d:Q2205972|рәссам-витражис]]''
|
| [[:commons:Category:Albina Daisheva|Albina Daisheva]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 402
| data-sort-value="1981" | 1981-08-24
| [[Альбина Әпсәләмова]]
| [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]
| [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[шагыйрь]]
|
| [[:commons:Category:Albina Absalyamova|Albina Absalyamova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 403
| data-sort-value="1937" | 1937-11-07
| [[Альварес Җиһаншин]]
| [[Казан дәүләт аграр университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 404
| data-sort-value="1975" | 1975-12-06
| [[Альмир Абашев]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
| [[Татарстан Республикасы Сәламәтлек саклау министрлыгы]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 405
| data-sort-value="1967" | 1967-09-23
| [[Алена Михайлова (продюсер)|Алёна Михайлова]]
|
| ''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 406
| data-sort-value="1905" | 1905-07-18
| [[Анастасия Жузе]]
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q12358881|альголог]]''<br/>''[[:d:Q30059961|палеоботаник]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]''
| ''[[:d:Q7498982|РФА океанбелем институты]]''<br/>''[[:d:Q4201464|РФА җәгърафия институты]]''<br/>''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]''<br/>''[[:d:Q4127500|A.P. Karpinsky Russian Geological Research Institute]]''
|
| data-sort-value="1981" | 1981-09-12
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 407
| data-sort-value="1984" | 1984-03-06
| [[Анастасия Колесникова]]
|
| ''[[:d:Q13381572|спорт гимнасты]]''<br/>''[[:d:Q16947675|гимнаст]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 408
| data-sort-value="1985" | 1985-06-26
| [[Анастасия Луппова]]
|
| ''[[:d:Q20540007|пулис]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 409
| data-sort-value="1922" | 1922-10-23
| [[Анатолий Калашников|Анатоли Калашников]]
|
|
|
| [[:commons:Category:Anatoliy Kalashnikov|Anatoliy Kalashnikov]]
| data-sort-value="1985" | 1985-06-25
| [[Минск]]
|-
| style='text-align:right'| 410
| data-sort-value="1923" | 1923-03-09
| [[Анатолий Тякин|Анатоли Тәкин]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1986" | 1986-06-09
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 411
| data-sort-value="1928" | 1928-01-08
| [[Анатолий Адо]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| [[галим]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
|
| data-sort-value="1995" | 1995-07-01
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 412
| data-sort-value="1939" | 1939-12-25
| [[Анатолий Бахтин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 413
| data-sort-value="1947" | 1947-02-11
| [[Анатолий Белоножкин]]
| ''[[:d:Q4303891|Мәскәү дәүләт физик мәдәният академиясе]]''
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-05-25
|
|-
| style='text-align:right'| 414
| data-sort-value="1949" | 1949-04-19
| [[Анатолий Егоров (1948)]]
| ''[[:d:Q2360835|Сергей Григорьевич Строганов исемендәге Россия дәүләт сәнгать-сәнәгать университеты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q56236186|carpets designer]]''
|
| [[:commons:Category:Anatoliy Egorov (artist)|Anatoliy Egorov (artist)]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 415
| data-sort-value="1923" | 1923-11-09
| ''[[:d:Q111265614|Анатолий Кирсанов]]''
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
|
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
| data-sort-value="2010" | 2010-07-20
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 416
| data-sort-value="1859" | 1859-05-08
| [[Анатолий Кремлёв]]
|
| [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[адвокат]]
|
|
| data-sort-value="1919" | 1919-12-25
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 417
| data-sort-value="1994" | 1994-02-23
| ''[[:d:Q19968789|Анатолий Малашенко]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 418
| data-sort-value="1937" | 1937-07-22
| [[Анатолий Трофимов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q901402|географ]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="2011" | 2011-05-10
|
|-
| style='text-align:right'| 419
| data-sort-value="1909" | 1909-01-12
| [[Андрей Адо]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
| data-sort-value="1997" | 1997-10-29
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 420
| data-sort-value="1795" | 1795-09-30
| [[Андрей Арендт]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1862" | 1862-02-23
| [[Акмәсҗит]]
|-
| style='text-align:right'| 421
| data-sort-value="1982" | 1982-05-06
| [[Андрей Барон]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q245068|кәмитче]]''<br/>''[[:d:Q753110|җырлар авторы]]''<br/>''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 422
| data-sort-value="1886" | 1886-08-27
| [[Андрей Болгарский|Андрей Болгарски]]
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1967" | 1967-11-27
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 423
| data-sort-value="1961" | 1961-08-15
| [[Андрей Бурдов]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 424
| data-sort-value="1947" | 1947-01-12
| [[Андрей Бусыгин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Andrey Busygin|Andrey Busygin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 425
| data-sort-value="1962" | 1962-07-24
| ''[[:d:Q112134475|Андрей Вазанов]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
| [[:commons:Category:Andrey Vazanov|Andrey Vazanov]]
| data-sort-value="2022" | 2022-03-25
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 426
| data-sort-value="1942" | 1942-10-19
| [[Андрей Гаврилов]]
|
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''
|
|
| data-sort-value="1991" | 1991-09-28
| [[Казан]]<br/>[[Арча зираты]]
|-
| style='text-align:right'| 427
| data-sort-value="1988" | 1988-06-22
| [[Андрей Гнелицкий]]
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 428
| data-sort-value="1959" | 1959-06-12
| ''[[:d:Q21639333|Андрей Ермолаев]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q84990136|Лань]]''<br/>''[[:d:Q4201531|РФА С. И. Вавилов исемендәге Табигый фәннәр тарихы һәм техника институты]]''
| [[:commons:Category:Andrey Ermolaev|Andrey Ermolaev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 429
| data-sort-value="1955" | 1955-02-08
| [[Андрей Ершов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 430
| data-sort-value="1913" | 1913-05-15
| [[Андрей Зенитов]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1975" | 1975-10-20
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 431
| data-sort-value="1950" | 1950-10-02
| [[Андрей Зефиров]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 432
| data-sort-value="1963" | 1963-09-30
| ''[[:d:Q109358774|Андрей Карасик]]''
|
|
|
| [[:commons:Category:Andrey Karasik|Andrey Karasik]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 433
| data-sort-value="1969" | 1969-06-28
| [[Андрей Кузьмин (1969)|Андрей Кузьмин]]
|
| [[Jurnalist|журналист]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 434
| data-sort-value="1993" | 1993-04-20
| [[Андрей Макаров (1993)|Андрей Макаров]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
| [[:commons:Category:Andrei Olegovich Makarov|Andrei Olegovich Makarov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 435
| data-sort-value="1964" | 1964-03-08
| ''[[:d:Q4755855|Андрей Макаров]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 436
| data-sort-value="1988" | 1988-03-28
| [[Андрей Матеюнас]]
|
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Andrey Mateyunas|Andrey Mateyunas]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 437
| data-sort-value="1997" | 1997-01-04
| [[Андрей Миронов (1997)|Андрей Миронов]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 438
| data-sort-value="1989" | 1989-03-22
| ''[[:d:Q12140620|Андрей Писарев]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 439
| data-sort-value="1958" | 1958-03-02
| [[Андрей Поминов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[инженер]]
| [[Н.И. Лобачевский исемендәге лицей (Казан)|Н.И. Лобачевский исемендәге лицей]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 440
| data-sort-value="1922" | 1922-02-13
| ''[[:d:Q137715818|Андрей Прокопьев]]''
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Andrey Prokopyev (painter)|Andrey Prokopyev (painter)]]
| data-sort-value="1993" | 1993-08-27
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 441
| data-sort-value="1977" | 1977-01-08
| [[Андрей Царёв|Андрей Сарөв]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 442
| data-sort-value="1961" | 1961-11-25
| ''[[:d:Q12359113|Андрей Сырица]]''
| ''[[:d:Q204181|Тарту университеты]]''
| ''[[:d:Q2640827|гинеколог]]''<br/>''[[:d:Q13381863|кылычбаз]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 443
| data-sort-value="1969" | 1969-09-13
| [[Андрей Шпагонов]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1995" | 1995-11-11
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 444
| data-sort-value="1951" | 1951-02-14
| [[Андриан (Четвергов)|Андриан]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| ''[[:d:Q831474|presbyter]]''
|
| [[:commons:Category:Andrian (Chetvergov)|Andrian (Chetvergov)]]
| data-sort-value="2005" | 2005-08-10
| [[Юрья районы]]
|-
| style='text-align:right'| 445
| data-sort-value="1865" | 1865-01-10
| ''[[:d:Q118464641|Анна Александровна Энквист]]''
|
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
|
| No/unknown value
|
|-
| style='text-align:right'| 446
| data-sort-value="1972" | 1972-10-03
| [[Анна Гурарий]]
|
| ''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 447
| data-sort-value="1965" | 1965-01-26
| [[Анна Качкаева]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''
| ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 448
| data-sort-value="1984" | 1984-01-25
| [[Анна Коробова]]
|
| ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 449
| data-sort-value="1981" | 1981
| ''[[:d:Q4400390|Анна Русс]]''
|
| [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]
|
| [[:commons:Category:Anna Russ|Anna Russ]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 450
| data-sort-value="1994" | 1994-09-01
| ''[[:d:Q4767488|Анна Смолина]]''
|
| ''[[:d:Q10833314|теннисчы]]''
|
| [[:commons:Category:Anna Smolina|Anna Smolina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 451
| data-sort-value="1975" | 1975-06-03
| [[Антон Юркин]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 452
| data-sort-value="1946" | 1946-10-17
| [[Аркадий Алексеев (1946)|Аркадий Алексеев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q4458752|Россия фәннәр академиясе Ерак Көнчыгыш бүлекчәсенең Виктор Иванович Ильичёв исемендәге Тын океан океанология институты]]''<br/>''[[:d:Q4154230|Россия фәннәр академиясенең Ерак Көнчыгыш бүлекчәсе]]''
|
| data-sort-value="2018" | 2018-07-29
| [[Владивосток]]
|-
| style='text-align:right'| 453
| data-sort-value="1928" | 1928-07-10
| ''[[:d:Q134309121|Аркадий Михайлович Половников]]''
| ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
|
| data-sort-value="2021" | 2021-03-30
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 454
| data-sort-value="1827" | 1827-10-04
| [[Аркадий Якобий]]
|
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q651566|гигиенист]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17143199|medical examiner]]''
| [[Казан Император университеты]]<br/>''[[:d:Q28024487|Харьков университеты]]''
| [[:commons:Category:Arkady Jacobiy|Arkady Jacobiy]]
| data-sort-value="1907" | 1907-04-28
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 455
| data-sort-value="1879" | 1879-05-06
| ''[[:d:Q125212926|Арнольд Бренинг]]''
| [[Казан Император университеты]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q105186|фармацевт]]''<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]''
|
| [[:commons:Category:Arnold Brening|Arnold Brening]]
| data-sort-value="1937" | 1937-12-13
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 456
| data-sort-value="1926" | 1926-06-08
| ''[[:d:Q52600009|Арнольд Лундин]]''
| ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q4418288|Себер дәүләт технологик университеты]]''<br/>''[[:d:Q4239246|Красноярск дәүләт техника университеты]]''
|
| data-sort-value="2014" | 2014
|
|-
| style='text-align:right'| 457
| data-sort-value="1969" | 1969-01-17
| [[Арсений Алавкин]]
|
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 458
| data-sort-value="1976" | 1976-07-27
| [[Артем Анисимов (1976)|Артем Анисимов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 459
| data-sort-value="1978" | 1978-05-18
| [[Артем Здунов]]
| [[5 нче лицей (Казан)|5 нче лицей]]<br/>[[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
|
| [[:commons:Category:Artem Zdunov|Artem Zdunov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 460
| data-sort-value="1975" | 1975-07-13
| [[Артем Сидоров]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 461
| data-sort-value="1985" | 1985-01-06
| [[Артем Тимофеев]]
|
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 462
| data-sort-value="1970" | 1970-07-30
| [[Артем Хохорин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан юридик институты|Россия Эчке эшләр министрлыгының Казан юридик институты]]<br/>[[131 нче лицей (Казан)|131 нче лицей]]
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
|
| [[:commons:Category:Artyom Hohorin|Artyom Hohorin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 463
| data-sort-value="1877" | 1877-10-09
| [[Артур Бренинг]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1960" | 1960-07-01
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 464
| data-sort-value="1995" | 1995-03-10
| ''[[:d:Q34205060|Артур Гыйләҗетдинов]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 465
| data-sort-value="1931" | 1931-02-24
| [[Артур Сәгадиев]]
| ''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]''
| ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''
| ''[[:d:Q4201801|РФА Фәлсәфә институты]]''<br/>''[[:d:Q4201615|РФА җәмгыять фәннәре буенча фәнни мәгълүмат институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Россия халыклар дуслыгы университеты]]
|
| data-sort-value="1997" | 1997-01-22
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 466
| data-sort-value="1991" | 1991-08-21
| [[Артур Шәйдуллин]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q350268|plastic artwork]]''
| [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]<br/>[[Әтнә татар дәүләт драма театры|Әтнә дәүләт драма театры]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 467
| data-sort-value="1986" | 1986-08-04
| [[Артём Косов]]
|
| ''[[:d:Q13382576|ишүче]]''
|
| [[:commons:Category:Artem Kosov|Artem Kosov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 468
| data-sort-value="1991" | 1991-10-28
| ''[[:d:Q44769|Артём Куклев]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 469
| data-sort-value="1989" | 1989-01-17
| ''[[:d:Q4801892|Артём Лавров]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 470
| data-sort-value="1978" | 1978-04-16
| [[Артём Логинов]]
|
| ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>''[[:d:Q73306227|television writer]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 471
| data-sort-value="1976" | 1976-11-12
| [[Артём Мастров]]
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''<br/>''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 472
| data-sort-value="1983" | 1983-12-31
| [[Артём Прокофьев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Artem Prokofiev|Artem Prokofiev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 473
| data-sort-value="1975" | 1975-04-16
| [[Артём Скворцов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>[[язучы]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 474
| data-sort-value="1974" | 1974-05-11
| [[Асия Тимерәсова|Асия Тимерәсева]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| [[В. Г. Тимирясов исемендәге Казан инновацион университеты]]
| [[:commons:Category:Asiya Timiryasova|Asiya Timiryasova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 475
| data-sort-value="1950" | 1950-09-24
| [[Африда Байчурина]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 476
| data-sort-value="1993" | 1993-03-16
| [[Байбулат Батулла]]
|
| ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q47541952|продюсер]]''<br/>''[[:d:Q18545066|стендап-комик]]''
|
| [[:commons:Category:Baybulat Batulla|Baybulat Batulla]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 477
| data-sort-value="2004" | 2004-02-06
| ''[[:d:Q107089963|Байбулат Мәрданов]]''
| [[2 номерлы лицей-интернат (Казан)]]
| ''[[:d:Q860918|эсперантист]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 478
| data-sort-value="1910" | 1910-06-19
| [[Барый Әхтәмов]]
| ''[[:d:Q4303894|Мәскәү дәүләт хореография академиясе]]''
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''
| [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]]
| [[:commons:Category:Gabdulbari Ahtyamov|Gabdulbari Ahtyamov]]
| data-sort-value="1999" | 1999-01-17
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 479
| data-sort-value="1949" | 1949
| [[Бен-Цион Зилбер]]
|
| ''[[:d:Q133485|раввин]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 480
| data-sort-value="1715" | 1715-06-06
| [[Бенгт Густаф Фрөлих]]
|
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
| data-sort-value="1783" | 1783-06-23
| ''[[:d:Q10484176|Энгелтофта]]''
|-
| style='text-align:right'| 481
| data-sort-value="1942" | 1942-07-26
| [[Борис Барабанщиков]]
| [[Mäskäw däwlät universitetı|Мәскәү дәүләт университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 482
| data-sort-value="1887" | 1887
| [[Борис Белозёрский]]
| ''[[:d:Q58036807|Санкт-Петербург граждан инженерлары институты (1842-1917)]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
| [[:commons:Category:Boris Belozersky|Boris Belozersky]]
| data-sort-value="1977" | 1977
| [[Днипро]]
|-
| style='text-align:right'| 483
| data-sort-value="1892" | 1892-08-05<br/>1892-07-24
| [[Борис Болгарский]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
|
| data-sort-value="1980" | 1980-04-03
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 484
| data-sort-value="1934" | 1934-06-04
| [[Борис Буров]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="2008" | 2008-03-07
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 485
| data-sort-value="1897" | 1897-07-20
| [[Борис Гагаев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[математик]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="1975" | 1975-08-01
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 486
| data-sort-value="1885" | 1885-01-15
| [[Борис Денике]]
| [[Беренче Казан ирләр гимназиясе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="1941" | 1941-10-14<br/>1941-10-13
| [[Раменское]]<br/>[[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 487
| data-sort-value="1924" | 1924-12-04
| [[Борис Диев]]
| [[Казан музыка көллияте]]<br/>''[[:d:Q19908071|Military Institute (of Military Conductors)]]''
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q81759238|музыка укытучысы]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q6866721|ССРБ Мәдәният министрлыгы]]''
|
| data-sort-value="2008" | 2008-05-30
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 488
| data-sort-value="1930" | 1930-04-26
| ''[[:d:Q21096692|Борис Долгошеин]]''
| ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''
|
| data-sort-value="2010" | 2010-12-14
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 489
| data-sort-value="1946" | 1946-03-03
| [[Борис Журавлев]]
|
|
|
|
| data-sort-value="2015" | 2015-01-26
|
|-
| style='text-align:right'| 490
| data-sort-value="1887" | 1887-07-14
| [[Борис Залесский]]
|
| ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q19356817|петролог]]''
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q96657311|Institute of Geological Sciences USSR Academy of Sciences]]''
|
| data-sort-value="1966" | 1966-07-07
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
|-
| style='text-align:right'| 491
| data-sort-value="1929" | 1929-12-31
| [[Борис Иванов (1929)|Борис Иванов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="2000" | 2000-09-08
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 492
| data-sort-value="1949" | 1949-04-09
| [[Борис Иванов (1949)|Борис Иванов]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 493
| data-sort-value="1888" | 1888-06-19
| [[Борис Иванов (1888)]]
|
| [[хокук белгече]]
| ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''
|
| data-sort-value="1933" | 1933
|
|-
| style='text-align:right'| 494
| data-sort-value="1889" | 1889-05-10
| [[Борис Климов]]
| ''[[:d:Q51882723|St. Petersburg Practical Institute of Technology]]''
|
| ''[[:d:Q4398101|Russian scientific centre "Applied Chemistry"]]''<br/>''[[:d:Q4201674|Institute for Nature Management]]''<br/>''[[:d:Q4201628|РФА Нефтехимия синтезы институты]]''<br/>''[[:d:Q4304096|Мәскәү дәүләт инженер экологиясе университеты]]''
|
| data-sort-value="1953" | 1953-01-13
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 495
| data-sort-value="1929" | 1929-09-24
| [[Борис Клюкин]]
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''
| ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''
| [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]]
|
| data-sort-value="2011" | 2011
|
|-
| style='text-align:right'| 496
| data-sort-value="1909" | 1909-12-07
| [[Борис Королёв]]
| ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]''
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[хирург]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]''
|
| data-sort-value="2010" | 2010-02-26
| [[Түбән Новгород]]
|-
| style='text-align:right'| 497
| data-sort-value="1882" | 1882-06-09
| [[Борис Кротов]]
| [[Казан Император университеты]]
| ''[[:d:Q520549|геолог]]''
| ''[[:d:Q96657311|Institute of Geological Sciences USSR Academy of Sciences]]''<br/>''[[:d:Q39082666|Lomonosov Institut]]''
|
| data-sort-value="1974" | 1974-09-21
|
|-
| style='text-align:right'| 498
| data-sort-value="1898" | 1898-07-20
| ''[[:d:Q5732192|Борис Крюков]]''
|
| ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]''<br/>''[[:d:Q1781198|агроном]]''
|
|
| data-sort-value="1983" | 1983-01-19
| [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]]
|-
| style='text-align:right'| 499
| data-sort-value="1904" | 1904-03-10
| [[Борис Кудряшов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
|
| data-sort-value="1993" | 1993-06-02
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 500
| data-sort-value="1925" | 1925-12-26
| [[Борис Кузнецов (1925)|Борис Кузнецов]]
| ''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]''
| [[офицер]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
|
| [[:commons:Category:Boris Kirillovich Kuznetsov|Boris Kirillovich Kuznetsov]]
| data-sort-value="2020" | 2020-11-12
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 501
| data-sort-value="1892" | 1892-07-31
| [[Борис Лаврентьев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q2552072|гистолог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''
| ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201853|Эксперименталь медицина институты]]''
|
| data-sort-value="1944" | 1944-02-09
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 502
| data-sort-value="1905" | 1905-04-23
| [[Борис Лаптев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[математик]]<br/>''[[:d:Q17486330|математика тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="1989" | 1989-01-15
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 503
| data-sort-value="1941" | 1941-11-19
| [[Борис Ларионов]]
| ''[[:d:Q4318652|Нижгар ил яраклама үнивирситите]]''
| ''[[:d:Q730242|очучы-сынаучы]]''<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''
|
|
| data-sort-value="1993" | 1993-02-03
| [[Түбән Новгород]]
|-
| style='text-align:right'| 504
| data-sort-value="1947" | 1947-04-03
| [[Борис Львович]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q488205|автор-башкаручы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''
|
| [[:commons:Category:Boris L'vovich|Boris L'vovich]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 505
| data-sort-value="1939" | 1939-06-06
| [[Борис Малкин]]
|
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Boris Malkin|Boris Malkin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 506
| data-sort-value="1887" | 1887-03-21
| [[Борис Манаков]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1933" | 1933-10-08
| [[Рига]]
|-
| style='text-align:right'| 507
| data-sort-value="1967" | 1967-06-27
| [[Борис Менделевич]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Boris Mendelevich|Boris Mendelevich]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 508
| data-sort-value="1880" | 1880
| [[Борис Моисеенко]]
|
| ''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
| data-sort-value="1918" | 1918-10-24
| [[Омск]]
|-
| style='text-align:right'| 509
| data-sort-value="1904" | 1904-09-24
| [[Борис Парин]]
| [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]
| [[галим]]<br/>[[хирург]]
| [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]
|
| data-sort-value="1968" | 1968-02-20
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 510
| data-sort-value="1893" | 1893-09-03
| [[Борис Пышкин]]
| ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q4315125|Су хуҗалыгы һәм табигатьтән файдалану милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''
|
| data-sort-value="1970" | 1970-01-29
| [[Киев]]
|-
| style='text-align:right'| 511
| data-sort-value="1904" | 1904-02-15
| ''[[:d:Q125744711|Борис Феодосьев]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
| data-sort-value="1980" | 1980-09-10
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 512
| data-sort-value="1889" | 1889-11-07
| ''[[:d:Q30345030|Борис Шацкий]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1941" | 1941-01-22
|
|-
| style='text-align:right'| 513
| data-sort-value="1905" | 1905-09-12
| [[Борис Шульгин (1905)|Борис Шульгин]]
| ''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]''
|
|
| data-sort-value="1962" | 1962-11-01
| [[Киев]]
|-
| style='text-align:right'| 514
| data-sort-value="1884" | 1884-01-04
| [[Борис Яковлев (1884)|Борис Яковлев]]
| ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''<br/>''[[:d:Q59421313|Югары сынлы сәнгать академиясе]]''
| ''[[:d:Q1281618|сынчы]]''
| ''[[:d:Q4331495|Әдис сынлы сәнгать укуханәсе]]''
|
| data-sort-value="1963" | 1963-04-14
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 515
| data-sort-value="1997" | 1997-07-18
| [[Булат Гатауллин]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 516
| data-sort-value="1928" | 1928-11-18
| [[Булат Солтанбәков]]
|
|
|
|
| data-sort-value="2021" | 2021-01-20
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 517
| data-sort-value="1991" | 1991-06-11
| [[Булат Ханов]]
|
| [[язучы]]
|
| [[:commons:Category:Bulat Khanov|Bulat Khanov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 518
| data-sort-value="1985" | 1985
| [[Булат Хисмәтов]]
| [[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q29169123|баянчы]]''
| [[Казан шәһәр филармониясе]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 519
| data-sort-value="1968" | 1968
| [[Булат Хәмидуллин]]
| [[80 нче мәктәп (Казан)|80 нче мәктәп]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 520
| data-sort-value="1992" | 1992-09-19
| [[Булат Шәвәлиев]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 521
| data-sort-value="1918" | 1918
| ''[[:d:Q131369902|Быкова Татьяна Константиновна]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q16063546|фән тарихчысы]]''
| ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4201531|РФА С. И. Вавилов исемендәге Табигый фәннәр тарихы һәм техника институты]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 522
| data-sort-value="1983" | 1983-05-24
| [[Бәхтияр Измайлов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе]]
| [[:commons:Category:Bakhtiar Izmaylov|Bakhtiar Izmaylov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 523
| data-sort-value="1930" | 1930-10-03
| [[Бәһрам Садыйков]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="2002" | 2002-03-10
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 524
| data-sort-value="1959" | 1959
| [[Вадим Большаков]]
|
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 525
| data-sort-value="1969" | 1969-12-12
| [[Вадим Дулат-Алиев]]
| [[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 526
| data-sort-value="1937" | 1937-03-22
| ''[[:d:Q120277562|Вадим Кешнер]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''
|
| [[:commons:Category:Vadim Keshner|Vadim Keshner]]
| data-sort-value="2023" | 2023-04-14
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 527
| data-sort-value="1925" | 1925-10-12
| ''[[:d:Q13444697|Вадим Соловьёв]]''
|
| ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]''
|
|
| data-sort-value="1998" | 1998-12-02
|
|-
| style='text-align:right'| 528
| data-sort-value="1888" | 1888-03-04
| ''[[:d:Q122294351|Вадим Шевалин]]''
| ''[[:d:Q57998699|Санкт-Петербург политехник институты]]''
| [[инженер]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q57998699|Санкт-Петербург политехник институты]]''
|
| data-sort-value="1941" | 1941-07-30
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 529
| data-sort-value="1893" | 1893-01-25
| [[Вадим Шершеневич]]
| ''[[:d:Q16482566|Polivanovskaia Gymnasium]]''
| [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''
|
| [[:commons:Category:Vadim Shershenevich|Vadim Shershenevich]]
| data-sort-value="1942" | 1942-05-18
| [[Барнавыл]]
|-
| style='text-align:right'| 530
| data-sort-value="1877" | 1877-02-13
| ''[[:d:Q112989133|Валентин Адамюк]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="1950" | 1950-06-16
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 531
| data-sort-value="1953" | 1953-01-10
| [[Валентин Бажанов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[фәлсәфәче]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Сембер дәүләт университеты|Сембер ил үнивирситите]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 532
| data-sort-value="1933" | 1933-07-08
| [[Валентин Ведерников]]
|
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
|
| data-sort-value="1998" | 1998-05-11
| [[Харьков]]
|-
| style='text-align:right'| 533
| data-sort-value="1882" | 1882-02-26
| [[Валентин Догел|Валентин Догель]]
| ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''
| ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4193891|Россия ФА Зоология институты]]''<br/>''[[:d:Q134498946|Всесоюзный научно-исследовательский институт озерного и речного рыбного хозяйства]]''<br/>''[[:d:Q24932262|Women's Pedagogical Institute]]''
|
| data-sort-value="1955" | 1955-06-01
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 534
| data-sort-value="1907" | 1907-07-11
| [[Валентин Левчаткин]]
|
| [[Jurnalist|журналист]]
|
|
| data-sort-value="1972" | 1972-01-25
| [[Нарьян-Мар]]
|-
| style='text-align:right'| 535
| data-sort-value="1881" | 1881-11-30<br/>1882
| [[Валентин Свенцицкий|Валентин Свенсиски]]
| ''[[:d:Q4138504|lycée Ivanovice Krejmana]]''
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>[[рухани]]
|
| [[:commons:Category:Valentin Sventsitsky|Valentin Sventsitsky]]
| data-sort-value="1931" | 1931-10-20
| [[Канск]]
|-
| style='text-align:right'| 536
| data-sort-value="1926" | 1926-12-16
| [[Валентина Близнова]]
|
|
|
|
| data-sort-value="2005" | 2005-11-24
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 537
| data-sort-value="1927" | 1927-12-25
| [[Валентина Дмитриева]]
| ''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]''
| [[галим]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>[[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
|
| data-sort-value="2012" | 2012-01-01
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 538
| data-sort-value="1957" | 1957-01-15
| [[Валентина Жиромская]]
| ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| ''[[:d:Q4201714|РФА Россия тарихы институты]]''<br/>[[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 539
| data-sort-value="1908" | 1908-01-29
| ''[[:d:Q16434978|Валентина Корнилова]]''
|
| ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''
| ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''
|
| data-sort-value="1988" | 1988
| [[Алматы]]
|-
| style='text-align:right'| 540
| data-sort-value="1952" | 1952-03-05
| [[Валентина Никонова]]
|
| ''[[:d:Q13381863|кылычбаз]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 541
| data-sort-value="1936" | 1936-06-09
| [[Валентина Сочнева]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 542
| data-sort-value="1952" | 1952
| [[Валерий Соловьев (1952)|Валери Соловйов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[математик]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 543
| data-sort-value="1980" | 1980-03-07
| [[Валери Чепланова]]
| ''[[:d:Q2048456|Palucca School of Dance, Dresden]]''
| [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q2500638|булдыручы]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[язучы]]
| ''[[:d:Q703955|Алман театры]]''<br/>''[[:d:Q883454|Residenz Theatre]]''<br/>''[[:d:Q2232092|Франкфурт драма театры]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 544
| data-sort-value="1963" | 1963-02-11
| [[Валерий Янтимеров|Валери Яндемиров]]
| ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]''
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
|
|
| data-sort-value="2017" | 2017-11-16
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 545
| data-sort-value="1956" | 1956-01-09
| ''[[:d:Q4059568|Валерий Акинфеев]]''
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| ''[[:d:Q126824|Александр Ильич Лейпунский исемендәге Физика һәм энергетика институты — Россия Федерациясе дәүләт фәнни үзәге]]''
|
| data-sort-value="2011" | 2011-10-03
|
|-
| style='text-align:right'| 546
| data-sort-value="1947" | 1947-01-28
| [[Валерий Белов (1947)|Валерий Белов]]
|
| ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''<br/>''[[:d:Q22122536|boxing trainer]]''
|
|
| data-sort-value="2022" | 2022-12-17
|
|-
| style='text-align:right'| 547
| data-sort-value="1938" | 1938-09-16
| [[Валерий Гатаев]]
| ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
| data-sort-value="2011" | 2011-06-24
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 548
| data-sort-value="1955" | 1955-09-08
| [[Валерий Герасимов]]
| [[94-нче гимназия (Казан)|94 нче гимназия]]<br/>[[Казан Суворов хәрби училищесы|Казан Суворов хәрби укуханәсе]]<br/>[[Казан танк университеты|Казан югары хәрби башлыклар уку йорты]]<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''
| [[офицер]]<br/>''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]''
|
| [[:commons:Category:Valery Gerasimov|Valery Gerasimov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 549
| data-sort-value="1962" | 1962-04-03
| ''[[:d:Q16614058|Валерий Гудожников]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 550
| data-sort-value="1941" | 1941-07-15
| [[Валерий Евдокимов]]
| ''[[:d:Q4314896|Ярослав Зирәк ис. милли юридик академия]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Valeriy Yevdokymov|Valeriy Yevdokymov]]
| data-sort-value="2025" | 2025-08-29
|
|-
| style='text-align:right'| 551
| data-sort-value="1954" | 1954-12-23
| [[Валерий Мартынов]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 552
| data-sort-value="1939" | 1939-12-08
| [[Валерий Попов (1939)|Валерий Попов]]
| ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''
| [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q15949613|язучы-новеллист]]''
|
| [[:commons:Category:Valeriy Popov|Valeriy Popov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 553
| data-sort-value="1940" | 1940-07-06
| ''[[:d:Q98059878|Валерий Садыйков]]''
| ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
| ''[[:d:Q56257184|Валгаградграмадзянпраект]]''<br/>''[[:d:Q20873634|Мінскпраект]]''
|
| data-sort-value="2015" | 2015-03-09
| [[Минск]]
|-
| style='text-align:right'| 554
| data-sort-value="1948" | 1948-07-22
| [[Валерий Шикшин]]
|
| ''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q12039558|гочы]]''
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-02-18
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 555
| data-sort-value="1948" | 1948-08-24
| [[Василий Средин|Васили Средин]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''
|
|
| data-sort-value="2002" | 2002-01-08
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 556
| data-sort-value="1880" | 1880-11-21
| [[Василий (Павловский)|Василий]]
| [[Казан руханилар академиясе]]<br/>[[Казан руханилар семинариясе]]
|
|
|
| data-sort-value="1945" | 1945-10-23
| [[Мүнхен]]
|-
| style='text-align:right'| 557
| data-sort-value="1844" | 1844-12-19
| [[Василий Бронников]]
|
| [[хирург]]
|
| [[:commons:Category:Vasily Bronnikov|Vasily Bronnikov]]
| data-sort-value="1917" | 1917-01-31
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 558
| data-sort-value="1889" | 1889
| [[Василий Васильев (1889)|Василий Васильев]]
|
| ''[[:d:Q15839134|эколог]]''
|
|
| data-sort-value="1941" | 1941
| [[Коми Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]
|-
| style='text-align:right'| 559
| data-sort-value="1805" | 1805-07-26
| [[Василий Дивов]]
| ''[[:d:Q2379681|Диңгез кадет корпусы]]''
|
|
|
| data-sort-value="1842" | 1842-02-09
| [[Кавказ]]
|-
| style='text-align:right'| 560
| data-sort-value="1781" | 1781
| [[Василий Ершов]]
|
| [[офицер]]
|
|
| data-sort-value="1860" | 1860
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 561
| data-sort-value="1845" | 1845
| [[Василий Заусайлов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1913" | 1913
|
|-
| style='text-align:right'| 562
| data-sort-value="1852" | 1852-01-30
| ''[[:d:Q3554977|Василий Зацарённый]]''
| ''[[:d:Q2379681|Диңгез кадет корпусы]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
|
| data-sort-value="1917" | 1917
|
|-
| style='text-align:right'| 563
| data-sort-value="1784" | 1784
| ''[[:d:Q133843690|Василий Иванович Мельников]]''
|
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
|
| data-sort-value="1837" | 1837-08
| ''[[:d:Q18790804|Миякуши]]''
|-
| style='text-align:right'| 564
| data-sort-value="1893" | 1893-04-21
| [[Василий Лазарев]]
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
| data-sort-value="1966" | 1966
|
|-
| style='text-align:right'| 565
| data-sort-value="1995" | 1995-02-04
| [[Василий Мартынов]]
|
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Vasily Martynov|Vasily Martynov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 566
| data-sort-value="1910" | 1910-02-13
| [[Василий Михайлов (1910)|Василий Михайлов]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1943" | 1943-07-06
| [[Курск өлкәсе]]
|-
| style='text-align:right'| 567
| data-sort-value="1972" | 1972-05-09
| [[Василий Мосин (1972)|Василий Мосин]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q17486376|атучы спортсмен]]''
|
| [[:commons:Category:Vasily Mosin|Vasily Mosin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 568
| data-sort-value="1903" | 1903-03-05<br/>1903-03-18
| [[Василий Парин (1903)|Василий Парин]]
| [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]
| ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''
| [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>[[Пермь дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''<br/>[[Урал дәүләт медицина университеты]]<br/>''[[:d:Q4201586|РФА тыйб һәм биология проблемнары институты]]''
|
| data-sort-value="1971" | 1971-06-15
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 569
| data-sort-value="1913" | 1913-01-14
| [[Василий Халев]]
|
|
|
| [[:commons:Category:Vasily Khalev|Vasily Khalev]]
| data-sort-value="1944" | 1944-07-02
| [[Полоцк|Полатск]]
|-
| style='text-align:right'| 570
| data-sort-value="1892" | 1892-07-31
| [[Василий Яблоков]]
| [[Икенче Казан ирләр гимназиясе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[математик]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="1975" | 1975
|
|-
| style='text-align:right'| 571
| data-sort-value="1870" | 1870-02-09<br/>1870-02-21
| [[Василий Якимов]]
| [[Казан ветеринария институты]]
| ''[[:d:Q12773412|паразитолог]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''
| ''[[:d:Q4407660|Санкт-Петербург дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]''
|
| data-sort-value="1940" | 1940-07-27
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 572
| data-sort-value="1969" | 1969-01-02
| ''[[:d:Q15060716|Василий Ярзуткин]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="2021" | 2021-09-14
|
|-
| style='text-align:right'| 573
| data-sort-value="1955" | 1955-03-24
| [[Венера Ганиева]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[җырчы]]
|
| [[:commons:Category:Venera Ganeeva|Venera Ganeeva]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 574
| data-sort-value="1984" | 1984-05-28
| [[Венера Гыймадиева]]
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
|
| [[:commons:Category:Venera Gimadieva|Venera Gimadieva]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 575
| data-sort-value="1960" | 1960-10-11
| [[Венера Шакирова]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]<br/>[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 576
| data-sort-value="1890" | 1890-04
| [[Вера Брауде]]
|
| ''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''
|
|
| data-sort-value="1961" | 1961-11-17
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 577
| data-sort-value="1890" | 1890
| ''[[:d:Q4111343|Вера Вильковиская]]''
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Vera Vilkoviskaya|Vera Vilkoviskaya]]
| data-sort-value="1944" | 1944-04-03
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 578
| data-sort-value="1874" | 1874
| ''[[:d:Q137830567|Вера Ипполитовна Лукьянская]]''
|
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
|
| data-sort-value="1943" | 1943
|
|-
| style='text-align:right'| 579
| data-sort-value="1907" | 1907-08-13<br/>1907
| [[Вера Тульчинская]]
|
| ''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''
| ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]''
|
| data-sort-value="1994" | 1994-05-28
| [[Одесса]]
|-
| style='text-align:right'| 580
| data-sort-value="1852" | 1852-06-25
| [[Вера Фигнер]]
| [[Цюрих университеты|Сүрих үнивирситите]]<br/>[[Казан Родионов затлы кызлар институты]]
| ''[[:d:Q11499147|сәяси активист]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q864380|биограф]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''
|
| [[:commons:Category:Vera Figner|Vera Figner]]
| data-sort-value="1942" | 1942-06-15
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 581
| data-sort-value="1997" | 1997-04-24
| [[Вероника Кадыйрмәтова]]
|
| ''[[:d:Q10833314|теннисчы]]''
|
| [[:commons:Category:Veronika Kudermetova|Veronika Kudermetova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 582
| data-sort-value="1911" | 1911-03-14
| [[Вероника Тушнова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q4201853|Эксперименталь медицина институты]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
|
| data-sort-value="1965" | 1965-07-07
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 583
| data-sort-value="1901" | 1901-02-16
| ''[[:d:Q9373688|Виеслава Валицкая-Войчинская]]''
|
| ''[[:d:Q191808|кәшиш]]''
|
|
| data-sort-value="1975" | 1975-05-26
| [[Варшава]]
|-
| style='text-align:right'| 584
| data-sort-value="1874" | 1874-04-07
| [[Виктор Боголюбов|Виктор Боголүбов]]
| [[Беренче Казан ирләр гимназиясе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1935" | 1935-03-07
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 585
| data-sort-value="1905" | 1905-05-01
| [[Виктор Гусев]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| [[инженер]]
|
|
| data-sort-value="1976" | 1976-02-09
| [[Яшел Үзән]]
|-
| style='text-align:right'| 586
| data-sort-value="1944" | 1944-01-17
| [[Виктор Ерин]]
| ''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q384593|полиция хезмәткәре]]''
|
| [[:commons:Category:Victor Erin|Victor Erin]]
| data-sort-value="2018" | 2018-03-20
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 587
| data-sort-value="1903" | 1903
| [[Виктор Иванов (1903)|Виктор Иванов]]
| [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
| data-sort-value="1969" | 1969-01-24
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 588
| data-sort-value="1896" | 1896
| ''[[:d:Q21821260|Виктор Минятов]]''
|
| [[инженер]]
|
|
| data-sort-value="1960" | 1960s
|
|-
| style='text-align:right'| 589
| data-sort-value="1905" | 1905
| [[Виктор Новиков (1905)|Виктор Новиков]]
|
| ''[[:d:Q250867|католик рухание]]''
|
|
| data-sort-value="1979" | 1979-05-14
| [[Бәләбәй]]
|-
| style='text-align:right'| 590
| data-sort-value="1887" | 1887-10-31
| [[Виктор Оберюхтин]]
| ''[[:d:Q4207845|Казан хәрби укуханәсе]]''
| [[офицер]]
|
|
| No/unknown value
| No/unknown value
|-
| style='text-align:right'| 591
| data-sort-value="1897" | 1897-02-13
| ''[[:d:Q7926245|Виктор Покровский]]''
| [[Казан руханилар семинариясе]]
| ''[[:d:Q219477|мисиянир]]''
|
|
| data-sort-value="1990" | 1990-02-12
|
|-
| style='text-align:right'| 592
| data-sort-value="1910" | 1910-03-15
| [[Виктор Попов]]
|
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Viktor Alekseevich Popov|Viktor Alekseevich Popov]]
| data-sort-value="1980" | 1980-09-20
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 593
| data-sort-value="1925" | 1925-02-01
| [[Виктор Сажинов]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1945" | 1945-04-23
| ''[[:d:Q314400|Генсһаген]]''
|-
| style='text-align:right'| 594
| data-sort-value="1896" | 1896-04-28
| [[Виктор Семёнов]]
|
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
| data-sort-value="1973" | 1973-03-11
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 595
| data-sort-value="1889" | 1889-12-06
| [[Виктор Тихомирнов (1889)|Виктор Тихомирнов]]
|
| ''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''
|
| [[:commons:Category:Viktor Tihomirnov|Viktor Tihomirnov]]
| data-sort-value="1919" | 1919-03-31
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 596
| data-sort-value="1940" | 1940-02-29
| ''[[:d:Q123420498|Виктор Фёдоров]]''
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q282718|mosaicist]]''<br/>''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]''<br/>''[[:d:Q2180411|пәртеритче]]''
|
| [[:commons:Category:Viktor Kronidovich Fyodorov|Viktor Kronidovich Fyodorov]]
| data-sort-value="2001" | 2001-10-05
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 597
| data-sort-value="2000" | 2000-10-24
| [[Виктория Михайлова]]
|
| ''[[:d:Q10833314|теннисчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 598
| data-sort-value="1982" | 1982-01-27
| ''[[:d:Q99199318|Виктория Черкесова]]''
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Viktoriya Cherkesova|Viktoriya Cherkesova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 599
| data-sort-value="1930" | 1930-05-02
| [[Вил Саттаров]]
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
|
| [[Казаньхимстрой|Казанхимтөзелеш]]
|
| data-sort-value="2000" | 2000-05-03
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 600
| data-sort-value="1944" | 1944-11-30
| [[Венера Латыйпова|Винирә Латыйпова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
| [[РФА КФҮ Органик һәм физик химия институты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 601
| data-sort-value="1929" | 1929-01-28
| ''[[:d:Q25441984|Вира Яцевич]]''
| ''[[:d:Q2652597|А. Л. Штиглиц исемендәге Санкт-Петербург дәүләт сәнәгый һәм сәнгати дизайн академиясе]]''
| ''[[:d:Q1281618|сынчы]]''
| ''[[:d:Q30889913|Коростенский фарфоровый завод]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 602
| data-sort-value="1881" | 1881-04-17
| [[Виталий Эделштейн|Витали Эделштейн]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты|Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты]]
| ''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]''
|
| data-sort-value="1965" | 1965-08-01
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 603
| data-sort-value="1947" | 1947-12-21
| [[Виталий Базин]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
|
|
| data-sort-value="2010" | 2010-12-20
| [[Тула]]
|-
| style='text-align:right'| 604
| data-sort-value="1977" | 1977-07-09
| [[Виталий Герасимов (1977)]]
| [[Казан танк университеты|Казан югары хәрби башлыклар уку йорты]]<br/>''[[:d:Q28666111|Chelyabinsk High Tank Command School]]''<br/>''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''
| [[офицер]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 605
| data-sort-value="1978" | 1978-07-24
| ''[[:d:Q135637853|Виталий Дмитриев]]''
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Казан яшь тамашачы театры]]
| [[:commons:Category:Vitaliy Dmitriev|Vitaliy Dmitriev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 606
| data-sort-value="1950" | 1950-03-30
| [[Виталий Логинов]]
|
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
|
| data-sort-value="2016" | 2016-09-10
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 607
| data-sort-value="1927" | 1927-03-29
| [[Виталий Марков (филолог)]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="2010" | 2010-10-18
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 608
| data-sort-value="1939" | 1939-02-25
| [[Виталий Прилуков]]
| ''[[:d:Q689800|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университеты]]''
| ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]''
|
|
| data-sort-value="2022" | 2022-06-11
|
|-
| style='text-align:right'| 609
| data-sort-value="1939" | 1939-10-29
| [[Виталий Самарцев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| ''[[:d:Q4207833|РФА Казан физика-техника институты]]''
| [[:commons:Category:Vitaly Samartsev|Vitaly Samartsev]]
| data-sort-value="2021" | 2021-07-18
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 610
| data-sort-value="1950" | 1950-12-01
| [[Виталий Смирнов (1950)|Виталий Смирнов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q115003687|radiophysicist]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| ''[[:d:Q60850457|Party of Pensioners of Russia]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 611
| data-sort-value="1984" | 1984-01-31
| ''[[:d:Q7936830|Виталий Тихонов]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 612
| data-sort-value="1878" | 1878-08-07
| [[Владимир Адоратский]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[:commons:Category:Vladimir Viktorovič Adoratskij|Vladimir Viktorovič Adoratskij]]
| data-sort-value="1945" | 1945-06-05
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 613
| data-sort-value="1937" | 1937-12-12
| ''[[:d:Q117749645|Владимир Андреев]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 614
| data-sort-value="1882" | 1882-05-20
| [[Владимир Барановский]]
| ''[[:d:Q2996600|Генераль штаб академиясе]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| [[:commons:Category:Vladimir Baranovsky (general)|Vladimir Baranovsky (general)]]
| data-sort-value="1931" | 1931-09-11
| ''[[:d:Q2407900|Siblag]]''
|-
| style='text-align:right'| 615
| data-sort-value="1934" | 1934-10-15
| [[Владимир Белавин]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 616
| data-sort-value="1948" | 1948-08-07
| [[Владимир Белицкий|Владимир Белитски]]
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="2018" | 2018-12-18
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 617
| data-sort-value="1952" | 1952-09-08
| [[Владимир Беляев (1952)|Владимир Беляев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]<br/>[[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 618
| data-sort-value="1923" | 1923-05-02
| [[Владимир Бердников]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="2003" | 2003-11-12
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 619
| data-sort-value="1946" | 1946-12-27
| [[Владимир Булатов]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
| data-sort-value="2019" | 2019-02-20
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 620
| data-sort-value="1916" | 1916-04-17
| [[Владимир Булыгин (1916)|Владимир Булыгин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="2010" | 2010-01-23
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 621
| data-sort-value="1942" | 1942-06-29
| [[Владимир Булычев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1995" | 1995-08-08
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 622
| data-sort-value="1910" | 1910-04-24
| [[Владимир Бургсдорф (1910)|Владимир Бургсдорф]]
| [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="1992" | 1992-08-11
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 623
| data-sort-value="1953" | 1953-11-06
| [[Владимир Вавилов]]
|
| ''[[:d:Q216541|chauffeur]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q352388|йөртүче]]''
|
| [[:commons:Category:Vladimir Vavilov|Vladimir Vavilov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 624
| data-sort-value="1921" | 1921-07-02
| [[Владимир Виноградов (1921)|Владимир Виноградов]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| ''[[:d:Q17488363|economic historian]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]''<br/>''[[:d:Q4201615|РФА җәмгыять фәннәре буенча фәнни мәгълүмат институты]]''
|
| data-sort-value="2017" | 2017-12-27
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 625
| data-sort-value="1874" | 1874
| [[Владимир Виноградов (1874)]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Vinogradov Vladimir Alexandrovich|Vinogradov Vladimir Alexandrovich]]
| data-sort-value="1934" | 1934
|
|-
| style='text-align:right'| 626
| data-sort-value="1951" | 1951-02-08
| ''[[:d:Q4112928|Владимир Гаков]]''
| ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 627
| data-sort-value="1907" | 1907-01-27
| ''[[:d:Q39082636|Владимир Галицкий]]''
| ''[[:d:Q4496334|Харкау милли сәнгать институты]]''<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''
|
|
| data-sort-value="1998" | 1998-01-01
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 628
| data-sort-value="1939" | 1939-11-17
| [[Владимир Гусев (1939)|Владимир Гусев]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-10-25
|
|-
| style='text-align:right'| 629
| data-sort-value="1957" | 1957-10-12
| [[Владимир Дмитриев (1957)|Владимир Дмитриев]]
| ''[[:d:Q4480793|MIPT Department of General and Applied Physics]]''
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
| ''[[:d:Q4201800|РФА Физик проблемнар институты]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 630
| data-sort-value="1971" | 1971-08-19
| ''[[:d:Q3734139|Владимир Ермаков]]''
|
| ''[[:d:Q386854|барабанчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 631
| data-sort-value="1904" | 1904-10-01
| [[Владимир Жузе]]
| [[Бакы дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
| ''[[:d:Q32637|Россия фәннәр академиясенең Абрам Фёдорович Иоффе исемендәге Физика-техника институты]]''
|
| data-sort-value="1993" | 1993-10-01
| No/unknown value
|-
| style='text-align:right'| 632
| data-sort-value="1942" | 1942-07-05
| [[Владимир Забродин]]
| ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''
| ''[[:d:Q17391605|кинематограф теоретигы]]''
| ''[[:d:Q4304102|Мәскәү дәүләт матбугат университеты]]''
|
| data-sort-value="2018" | 2018-10-19
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 633
| data-sort-value="1939" | 1939-08-01
| [[Владимир Захаров (1939)]]
| ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]
| ''[[:d:Q503419|Аризона университеты]]''
| [[:commons:Category:Vladimir Zakharov|Vladimir Zakharov]]
| data-sort-value="2023" | 2023-08-20
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 634
| data-sort-value="1951" | 1951-01-30
| [[Владимир Иванов (1951)|Владимир Иванов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 635
| data-sort-value="1917" | 1917-09-29
| [[Владимир Иванов (1917)|Владимир Иванов]]
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]<br/>''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]''
|
|
|
| data-sort-value="1993" | 1993-08-07
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 636
| data-sort-value="1885" | 1885-12-26
| [[Владимир Казин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
| data-sort-value="1916" | 20th century
|
|-
| style='text-align:right'| 637
| data-sort-value="1892" | 1892-02-14
| [[Владимир Казем-Бек|Владимир Касыймбәк]]
| [[Казан Император университеты]]
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
|
| data-sort-value="1931" | 1931-08-04
| [[Харбин]]
|-
| style='text-align:right'| 638
| data-sort-value="1924" | 1924-10-14
| [[Владимир Корчагин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="2012" | 2012-12-26
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 639
| data-sort-value="1908" | 1908-08-24
| [[Владимир Котельников|Владимир Котелников]]
| ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''<br/>''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''
| [[инженер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]''
| ''[[:d:Q2039827|РФА радиотехника һәм электроника институты]]''<br/>''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''<br/>''[[:d:Q16683726|"Мәскәү энергетика институты" махсус конструкторлык бюросы]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| [[:commons:Category:Vladimir Kotelnikov|Vladimir Kotelnikov]]
| data-sort-value="2005" | 2005-02-11
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 640
| data-sort-value="1924" | 1924-01-27
| ''[[:d:Q51669481|Владимир Красильщиков]]''
| [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]
| ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]''
|
|
| data-sort-value="1996" | 1996
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 641
| data-sort-value="1962" | 1962-08-04
| [[Владимир Кудашев]]
|
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
|
| [[:commons:Category:Vladimir Kudashev|Vladimir Kudashev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 642
| data-sort-value="1951" | 1951-12-01
| [[Владимир Курашов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 643
| data-sort-value="1902" | 1902-04-05
| ''[[:d:Q131730115|Владимир Лаптев]]''
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]
| [[Татарстан Республикасының милли музее]]
| [[:commons:Category:Vladimir Lukich Laptev|Vladimir Lukich Laptev]]
| data-sort-value="1963" | 1963-12-09
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 644
| data-sort-value="1977" | 1977-08-25
| [[Владимир Леонов]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]<br/>[[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 645
| data-sort-value="1958" | 1958-01-15
| [[Владимир Ловчев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 646
| data-sort-value="1914" | 1914-05-29
| [[Владимир Лушников]]
|
|
|
| [[:commons:Category:Vladimir Lushnikov|Vladimir Lushnikov]]
| data-sort-value="1985" | 1985-03-31
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 647
| data-sort-value="1882" | 1882-09-09
| [[Владимир Максимов (1882)|Владимир Максимов]]
| ''[[:d:Q59421313|Югары сынлы сәнгать академиясе]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
|
| data-sort-value="1942" | 1942-12-17
| ''[[:d:Q3816849|Kratovo]]''
|-
| style='text-align:right'| 648
| data-sort-value="1956" | 1956-12-05
| [[Владимир Менделевич]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q211346|психиатр]]''<br/>''[[:d:Q1900167|психотерапевт]]''<br/>''[[:d:Q50332601|narcologist]]''<br/>''[[:d:Q1113899|clinical psychologist]]''<br/>''[[:d:Q381160|эксперт]]''<br/>''[[:d:Q30096463|addictologist]]''
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 649
| data-sort-value="1957" | 1957-09-12
| [[Владимир Миронов (1957)|Владимир Миронов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
| [[РФА КФҮ Органик һәм физик химия институты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 650
| data-sort-value="1947" | 1947-12-08
| ''[[:d:Q112989114|Владимир Муравьёв]]''
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="2019" | 2019-03-16
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 651
| data-sort-value="1921" | 1921-02-09
| [[Владимир Николаев (1921)|Владимир Николаев]]
|
|
|
| [[:commons:Category:Vladimir Nikolaev (Hero of the Soviet Union)|Vladimir Nikolaev (Hero of the Soviet Union)]]
| data-sort-value="1944" | 1944
| [[Львов өлкәсе]]
|-
| style='text-align:right'| 652
| data-sort-value="1910" | 1910-01-25
| [[Владимир Опокин]]
| ''[[:d:Q4418282|Себер дәүләт тимер юллары университеты]]''
|
| [[Казан йортлар салу комбинаты]]<br/>''[[:d:Q200598|Group of Soviet Forces in Germany]]''<br/>[[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
|
| data-sort-value="1985" | 1985
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 653
| data-sort-value="1913" | 1913-01-15
| [[Владимир Петров (1913)|Владимир Петров]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1976" | 1976-09-13
| [[Ставрополь]]
|-
| style='text-align:right'| 654
| data-sort-value="1945" | 1945-01-30
| [[Владимир Сергеев (1945)|Владимир Сергеев]]
|
| [[галим]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 655
| data-sort-value="1946" | 1946-10-30
| [[Владимир Сухарев]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 656
| data-sort-value="1945" | 1945-10-23
| [[Владимир Сычёв (фотограф)|Владимир Сычов]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| ''[[:d:Q33231|фотограф]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 657
| data-sort-value="1857" | 1857-03-21
| [[Владимир Тихонов (1857)|Владимир Тихонов]]
|
| ''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''
|
|
| data-sort-value="1914" | 1914-05-13
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 658
| data-sort-value="1905" | 1905-06-11
| [[Владимир Хвостов]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]''
| ''[[:d:Q18405103|Мәскәү индустрия-педагогия институты]]''<br/>''[[:d:Q4424975|Смоленск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]''<br/>''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1959942|ССРБ Чит ил эшләре министрлыгы]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4288189|International Life]]''<br/>''[[:d:Q4201528|ССҖБ ФА тарих институты]]''
|
| data-sort-value="1972" | 1972-03-09
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 659
| data-sort-value="1946" | 1946-06-14
| [[Владимир Черкасов (1946)|Владимир Черкасов]]
| ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q16655712|G.A. Razuvaev Institute of Organometallic Chemistry]]''<br/>''[[:d:Q4318662|Нижегородский научный центр РАН]]''<br/>''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]''
|
| data-sort-value="2023" | 2023-01-01
|
|-
| style='text-align:right'| 660
| data-sort-value="1991" | 1991-01-15
| ''[[:d:Q7938254|Владимир Чернов]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 661
| data-sort-value="1893" | 1893-01-04
| [[Владимир Черняев]]
| ''[[:d:Q4061516|Александр хәрби укуханәсе]]''
|
|
|
| data-sort-value="1916" | 1916-03-21
|
|-
| style='text-align:right'| 662
| data-sort-value="1913" | 1913
| [[Владимир Шмелев|Владимир Шмелөв]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1976" | 1976
| [[Днипро]]
|-
| style='text-align:right'| 663
| data-sort-value="1924" | 1924-06-17
| [[Владимир Шнепп]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1997" | 1997-03-21
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 664
| data-sort-value="1789" | 1789
| [[Владимир Юшков]]
| ''[[:d:Q4304309|Мәскәү университеты каршындагы затлы малайлар пансионы]]''
|
|
|
| data-sort-value="1869" | 1869
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 665
| data-sort-value="1981" | 1981-02-18
| [[Владислав Бабичев]]
|
| ''[[:d:Q15117302|воллейболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 666
| data-sort-value="1967" | 1967-06-19
| [[Владислав Быстров]]
|
| ''[[:d:Q12800682|саксофонист]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1643514|аранжировкачы]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| ''[[:d:Q734324|Брауншвейг техника университеты]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 667
| data-sort-value="1993" | 1993-04-09
| [[Владислав Евстафьев]]
|
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 668
| data-sort-value="1861" | 1861-02-11
| [[Владислав Залеский]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[шагыйрь]]<br/>[[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Vladislav Zalesskiy|Vladislav Zalesskiy]]
| data-sort-value="1922" | 1922-02-15
| [[Тум|Томск]]
|-
| style='text-align:right'| 669
| data-sort-value="1888" | 1888-10-23
| ''[[:d:Q9382023|Владислав Кунцевич]]''
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
| [[:commons:Category:Władysław Kuncewicz|Władysław Kuncewicz]]
| data-sort-value="1974" | 1974-10-09
| [[Пулавы]]
|-
| style='text-align:right'| 670
| data-sort-value="1997" | 1997-08-30
| [[Владислав Нургалиев]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 671
| data-sort-value="1943" | 1943-06-10
| [[Владислав Румянцев]]
| [[Россия дәүләт гидрометеорология университеты]]
| [[галим]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 672
| data-sort-value="1993" | 1993-05-05
| [[Владислав Трушкин]]
|
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Vladislav Trushkin|Vladislav Trushkin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 673
| data-sort-value="2001" | 2001-09-28
| [[Всеволод Скотников]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 674
| data-sort-value="1923" | 1923-07-11
| [[Вячеслав Алемасов]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
| [[:commons:Category:Vyacheslav Alemasov|Vyacheslav Alemasov]]
| data-sort-value="2006" | 2006-06-15
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 675
| data-sort-value="1972" | 1972-03-17
| ''[[:d:Q7924537|Вячеслав Арташин]]''
|
| ''[[:d:Q14373094|rugby league player]]''
|
|
| data-sort-value="2014" | 2014-05-22
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 676
| data-sort-value="1941" | 1941-11-05
| [[Вячеслав Белокреницкий]]
| ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''
| ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''
| ''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 677
| data-sort-value="1946" | 1946-04-18
| [[Вячеслав Булавин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 678
| data-sort-value="1917" | 1917-01-12
| [[Вячеслав Завойский]]
|
|
|
|
| No/unknown value
|
|-
| style='text-align:right'| 679
| data-sort-value="1930" | 1930-02-27
| [[Вячеслав Иванов]]
| ''[[:d:Q1540876|Санкт-Петербург дәүләт кино һәм телевидение университеты]]''
|
|
|
| data-sort-value="2013" | 2013-01-11
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 680
| data-sort-value="1994" | 1994-02-25
| [[Вячеслав Кириллин]]
|
| ''[[:d:Q23038345|википедияче]]''<br/>''[[:d:Q41546637|викимедиачы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q3809586|Wikimedian in residence]]''<br/>''[[:d:Q17488465|төбәк тарихчысы]]''
|
| [[:commons:Category:Vyacheslav Kirillin|Vyacheslav Kirillin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 681
| data-sort-value="1933" | 1933-08-16
| [[Вячеслав Расцветаев]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Казан яшь тамашачы театры]]<br/>[[Казан дәүләт академия рус Зур драма театры|Василий Качалов исемендәге Казан дәүләт академия рус Зур драма театры]]<br/>[[Башкорт дәүләт академия драма театры]]<br/>''[[:d:Q4351536|Пирем драма театры]]''<br/>''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]''
|
| data-sort-value="2008" | 2008-03-01
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 682
| data-sort-value="1938" | 1938-01-01
| ''[[:d:Q123582756|Вячеслав Чернов]]''
|
| ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''<br/>''[[:d:Q4951972|boxing judge]]''
|
|
| data-sort-value="2010" | 2010-07-08
|
|-
| style='text-align:right'| 683
| data-sort-value="1889" | 1889-08-30
| [[Вәли Апанаев]]
| [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
|
|
|
| data-sort-value="1922" | 1922
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 684
| data-sort-value="1887" | 1887-07-14
| ''[[:d:Q140387152|Габбас Сәйфуллин]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1951" | 1951-08-28
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 685
| data-sort-value="1888" | 1888
| [[Габделкадыйр Гобәйдуллин]]
| [[Халидия мәдрәсәсе]]
|
|
|
| data-sort-value="1944" | 1944-05-04
| [[Красноярск крае]]
|-
| style='text-align:right'| 686
| data-sort-value="1930" | 1930-12-26
| [[Габделнур Мөхәммәтҗанов]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
| data-sort-value="2016" | 2016-01-12
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 687
| data-sort-value="1877" | 1877-09-11
| [[Габделхәмит Казаков]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1937" | 1937-02-10
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 688
|
| [[Габделхәмит Равилов]]
|
|
|
|
|
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 689
| data-sort-value="1872" | 1872-01-09
| [[Габдрахман Баруди]]
| [[Сәгыйдия мәдрәсәсе]]
|
|
|
| data-sort-value="1920" | 1920
| No/unknown value
|-
| style='text-align:right'| 690
| data-sort-value="1889" | 1889
| [[Габдрахман Измайлов]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1957" | 1957
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
|-
| style='text-align:right'| 691
| data-sort-value="1856" | 1856
| [[Габдрахман Ильяси]]
| [[Касыймия мәдрәсәсе|«Касыймия» мәдрәсәсе]]
| [[язучы]]
|
|
| data-sort-value="1895" | 1895
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 692
| data-sort-value="1873" | 1873-03-01
| [[Габдрахман Рәфыйков]]
| [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]<br/>[[Казан Татар укытучылар мәктәбе]]
| ''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[укытучы]]
| [[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]]
|
| data-sort-value="1954" | 1954-05-03
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 693
| data-sort-value="1873" | 1873
| [[Габдулла Апанаев (1873)|Габдулла Апанаев]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1937" | 1937-09-28
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 694
| data-sort-value="1954" | 1954-09-02
| [[Габдулла Галиулла]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 695
| data-sort-value="1893" | 1893-11-01
| [[Габдулла Камал]]
|
|
|
| [[:commons:Category:Gabdulla Kamal|Gabdulla Kamal]]
|
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 696
| data-sort-value="1917" | 1917
| [[Габдулла Сәлимов|Габдулла Сәлимев]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1943" | 1943-08-19
| ''[[:d:Q4361609|Петрополье]]''
|-
| style='text-align:right'| 697
| data-sort-value="1814" | 1814
| [[Габдүш Ваһапов]]
| [[Беренче Казан ирләр гимназиясе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1873" | 1873
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 698
| data-sort-value="1772" | 1772-02-03
| [[Гавриил Каменев]]
|
| [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]
|
| [[:commons:Category:Gavriil Kamenev|Gavriil Kamenev]]
| data-sort-value="1803" | 1803-07-25
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 699
| data-sort-value="1973" | 1973-11-04
| [[Гадел Вафин]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 700
| data-sort-value="1990" | 1990-12-16
| [[Гадел Латыйпов]]
|
| ''[[:d:Q17524364|ватырпалис]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 701
| data-sort-value="1998" | 1998-04-28
| [[Гадел Әхмәтҗанов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[хокук белгече]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]
| [[Татарстан (телерадиокомпания)]]<br/>[[Татар-информ]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 702
| data-sort-value="1887" | 1887-06-15
| [[Газиз Гобәйдуллин]]
| [[Халидия мәдрәсәсе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
| [[:commons:Category:Gaziz Gubaydullin|Gaziz Gubaydullin]]
| data-sort-value="1937" | 1937-10-13
| [[Бакы]]
|-
| style='text-align:right'| 703
| data-sort-value="1936" | 1936-06-02
| ''[[:d:Q111968634|Гайдар Мингазов]]''
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q27349|стоматолог]]''<br/>[[хирург]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''
| [[Башкорт дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 704
| data-sort-value="1894" | 1894-09-07
| [[Гала Дали]]
|
| ''[[:d:Q4610556|модель]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''
|
| [[:commons:Category:Gala Dalí|Gala Dalí]]
| data-sort-value="1982" | 1982-06-10
| ''[[:d:Q727449|Port Lligat]]''
|-
| style='text-align:right'| 705
| data-sort-value="1854" | 1854
| [[Гали Зәйпин]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1918" | 1918
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 706
| data-sort-value="1904" | 1904-03-10
| [[Гали Маслова]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| ''[[:d:Q4201873|РФА антропология һәм этнология институты]]''
|
| data-sort-value="1991" | 1991-12-14
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 707
| data-sort-value="1924" | 1924-06-13
| [[Галина Андреева (1924)|Галина Андреева]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4480817|MSU Faculty of Psychology]]''
|
| data-sort-value="2014" | 2014-05-31
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 708
| data-sort-value="1944" | 1944-11-01
| ''[[:d:Q20067021|Галина Ельникова]]''
| ''[[:d:Q12111563|College of the National Pharmaceutical University]]''<br/>''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''
| ''[[:d:Q1231865|педагог]]''
| ''[[:d:Q4496255|Kharkiv Regional State Administration]]''<br/>''[[:d:Q12168456|T︠S︡entralʹnyĭ instytut pisli︠a︡dyplomnoï pedahohichnoï osvity APN Ukraïny]]''<br/>''[[:d:Q4470490|Ukrainian Engineering Pedagogics Academy]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 709
| data-sort-value="1950" | 1950-06-01
| [[Галина Иванова]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 710
| data-sort-value="1953" | 1953-10-22
| [[Галина Ившина]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 711
| data-sort-value="1974" | 1974-03-16
| [[Галина Кожевникова]]
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| ''[[:d:Q1429721|SOVA Center]]''
|
| data-sort-value="2011" | 2011-03-05
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 712
| data-sort-value="1905" | 1905-01-29
| [[Галина Кравченко]]
| ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q805221|балет артисты]]''
|
|
| data-sort-value="1996" | 1996-03-05
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 713
| data-sort-value="1944" | 1944-04-04
| [[Галина Лоцманова]]
| ''[[:d:Q4366447|П. А. Столыпин ис. Идел буе идарә итү институты]]''
| ''[[:d:Q2588761|оста]]''<br/>''[[:d:Q1958442|millwright]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Казан исәпләү системалары җитештерү берләшмәсе]]<br/>[[Татарстан Республикасы Хезмәт, халыкны эш белән тәэмин итү һәм социаль яклау министрлыгы]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 714
| data-sort-value="1905" | 1905-12-14
| [[Галина Сатонина]]
|
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
| data-sort-value="2000" | 2000
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 715
| data-sort-value="1942" | 1942-03-07
| [[Галина Софьина]]
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
| data-sort-value="2019" | 2019-10-11
| [[Люберцы]]
|-
| style='text-align:right'| 716
| data-sort-value="1957" | 1957-09-22
| [[Галина Юрченко]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 717
| data-sort-value="1909" | 1909-05-15
| [[Галия Измайлова (халык комиссары)|Галия Измайлова]]
|
| ''[[:d:Q19968805|spinner]]''<br/>''[[:d:Q28532974|иҗтимагый оештыручысы]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q4345946|фирка эшлеклесе]]''
| [[Казан җитен комбинаты]]<br/>[[ТАССР азык-төлек сәнәгате министрлыгы]]<br/>[[КПССның Татарстан өлкә комитеты]]<br/>[[Казан шәһәр Думасы|Казан шәһәр думасы]]<br/>''[[:d:Q113410843|ТАССР җиңел сәнәгать министрлыгы]]''<br/>[[Татарстан Республикасы Хезмәт, халыкны эш белән тәэмин итү һәм социаль яклау министрлыгы]]
|
| data-sort-value="1983" | 1983-09-10
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 718
| data-sort-value="1907" | 1907-03-28
| ''[[:d:Q18275056|Галия Океръельм]]''
|
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
|
| data-sort-value="1968" | 1968-09-03
| ''[[:d:Q10484135|Энгелбрект]]''
|-
| style='text-align:right'| 719
| data-sort-value="1879" | 1879-01-06
| [[Галиәсгар Камал]]
| [[Касыймия мәдрәсәсе|«Касыймия» мәдрәсәсе]]<br/>[[Госмания мәдрәсәсе (Казан)|Госмания мәдрәсәсе]]<br/>[[Халидия мәдрәсәсе]]<br/>[[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
| [[Драматурглар|драматург]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
| [[:commons:Category:Galiasgar Kamal|Galiasgar Kamal]]
| data-sort-value="1933" | 1933-06-16
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 720
| data-sort-value="1907" | 1907-08-26
| [[Гариф Гобәй]]
|
| [[язучы]]
|
|
| data-sort-value="1983" | 1983-04-27
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 721
| data-sort-value="1921" | 1921-06-13
| [[Гарәфи Хәсәнов]]
|
| [[язучы]]
|
| [[:commons:Category:Garafi Hasanov|Garafi Hasanov]]
| data-sort-value="1992" | 1992-04-15
|
|-
| style='text-align:right'| 722
| data-sort-value="1726" | 1726
| [[Гедеон (Криновский)|Гедеон]]
|
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''<br/>''[[:d:Q432386|вәгыйз]]''
|
|
| data-sort-value="1763" | 1763-06-22<br/>1763-07-03
| [[Псков]]
|-
| style='text-align:right'| 723
| data-sort-value="1953" | 1953-08-02
| [[Геннадий Калистратов|Геннади Калистратов]]
|
|
|
|
| data-sort-value="2009" | 2009-02-17
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 724
| data-sort-value="1937" | 1937-03-07
| [[Геннадий Рязанцев|Геннади Рәзансев]]
| [[Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты]]
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="2012" | 2012-01-09
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 725
| data-sort-value="1917" | 1917-08-05
| [[Геннадий Средин|Геннади Средин]]
|
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
|
|
| data-sort-value="1991" | 1991-08-19
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 726
| data-sort-value="1946" | 1946-03-19
| [[Геннадий Тарасов|Геннади Тарасов]]
|
| ''[[:d:Q57199189|figure skating coach]]''
|
|
| data-sort-value="2005" | 2005-08
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 727
| data-sort-value="1943" | 1943-11-09
| [[Геннадий Банщиков]]
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
|
| data-sort-value="2025" | 2025-03-07
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 728
| data-sort-value="1948" | 1948-08-01
| [[Геннадий Климанов]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 729
| data-sort-value="1972" | 1972-04-26
| ''[[:d:Q4292717|Геннадий Мигачёв]]''
|
| [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]
|
|
| data-sort-value="1992" | 1992-05-12
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 730
| data-sort-value="1944" | 1944-12-08
| [[Геннадий Миронов (1944)|Геннадий Миронов]]
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 731
| data-sort-value="1948" | 1948-04-21
| ''[[:d:Q47341751|Геннадий Московский]]''
|
| ''[[:d:Q13382576|ишүче]]''
|
|
| data-sort-value="2005" | 2005-10-03
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 732
| data-sort-value="1932" | 1932-05-21
| [[Генрих Батищев]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| [[фәлсәфәче]]
| ''[[:d:Q4201801|РФА Фәлсәфә институты]]''
|
| data-sort-value="1990" | 1990-10-31
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 733
| data-sort-value="1891" | 1891-03-19
| [[Георг фон Альбрехт]]
| ''[[:d:Q4503257|Царское Село гимназиясе]]''
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
| data-sort-value="1976" | 1976-03-15
| [[Һайделберг]]
|-
| style='text-align:right'| 734
| data-sort-value="1915" | 1915
| ''[[:d:Q9267886|Георгий Бенингсен]]''
|
| ''[[:d:Q161944|диякын]]''<br/>''[[:d:Q831474|presbyter]]''
|
|
| data-sort-value="1993" | 1993-08-06
| [[Калистога (Калифорния)|Калистога]]
|-
| style='text-align:right'| 735
| data-sort-value="1908" | 1908-11-03
| [[Георгий Виноградов (1908)|Георгий Виноградов]]
|
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
|
|
| data-sort-value="1980" | 1980-11-11
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 736
| data-sort-value="1912" | 1912-12-26
| [[Георгий Горанский]]
| ''[[:d:Q815268|Беларус милли техника университеты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q815268|Беларус милли техника университеты]]''
|
| data-sort-value="1999" | 1999-11-08
| [[Минск]]
|-
| style='text-align:right'| 737
| data-sort-value="1917" | 1917-04-10
| [[Георгий Дударев]]
| ''[[:d:Q4146678|Гнесиннар ис. дәүләт музыка укуханәсе]]''
| [[җырчы]]
|
|
| data-sort-value="1994" | 1994-11-01<br/>1994-10-30
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 738
| data-sort-value="1899" | 1899-10-18
| [[Георгий Забусов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1981" | 1981-03-29
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 739
| data-sort-value="1921" | 1921-05-23
| [[Георгий Натансон]]
| ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''
| ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q487596|драматург]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
| data-sort-value="2017" | 2017-12-17
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 740
| data-sort-value="1925" | 1925-01-18
| [[Георгий Попов (1925)|Георгий Попов]]
| ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''
|
| data-sort-value="1988" | 1988-07-24
| [[Харьков]]
|-
| style='text-align:right'| 741
| data-sort-value="1932" | 1932-04-27
| [[Георгий Садовников]]
|
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''
|
|
| data-sort-value="2014" | 2014-11-24
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 742
| data-sort-value="1947" | 1947-06-18
| [[Герман Бакулин]]
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| [[:commons:Category:German Bakulin|German Bakulin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 743
| data-sort-value="1994" | 1994-03-10
| [[Герман Давыдов]]
|
| ''[[:d:Q14089670|rugby union player]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 744
| data-sort-value="1964" | 1964-11-11
| [[Герман Дьяконов (1964)|Герман Дьяконов]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
|
| [[:commons:Category:German Diakonov|German Diakonov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 745
| data-sort-value="1926" | 1926-09-09
| [[Герман Зонин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''
|
|
| data-sort-value="2021" | 2021-11-26
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 746
| data-sort-value="1937" | 1937-11-29
| [[Герман Качин]]
| ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
|
|
| data-sort-value="1996" | 1996-07-13
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 747
| data-sort-value="1908" | 1908-11-20
| ''[[:d:Q22283675|Герман Львов]]''
| ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]''
| [[инженер]]<br/>''[[:d:Q1340643|төзүче]]''<br/>''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]''
| ''[[:d:Q21641747|Moscow Scientific-Research and Design Institute of Typology and Experimental Design]]''
|
| data-sort-value="1983" | 1983-06
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 748
| data-sort-value="1923" | 1923-01-21
| [[Герман Одноценов]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1945" | 1945-03-08
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 749
| data-sort-value="1913" | 1913-11-19
| [[Герман Троицкий|Герман Троитски]]
| ''[[:d:Q7370051|Ростов дәүләт медицина университеты]]''
| ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''
| ''[[:d:Q2426185|Кырым дәүләт тыйб академиясе]]''
|
| data-sort-value="1992" | 1992-10-17
| [[Акмәсҗит]]
|-
| style='text-align:right'| 750
| data-sort-value="1917" | 1917-12-27
| [[Герман Чернев]]
|
| ''[[:d:Q41583|тренер]]''
|
|
| No/unknown value
|
|-
| style='text-align:right'| 751
| data-sort-value="1530" | 1530
| [[Гермоген]]
|
| ''[[:d:Q171692|патриарх]]''
|
| [[:commons:Category:Hermogenes of Moscow|Hermogenes of Moscow]]
| data-sort-value="1612" | 1612-12-17
| ''[[:d:Q1950863|Chudov Monastery]]''
|-
| style='text-align:right'| 752
| data-sort-value="1908" | 1908-04-17
| [[Гертруд Вестерманн]]
| ''[[:d:Q204181|Тарту университеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''
|
|
| data-sort-value="1995" | 1995-08-02
| [[Барзингхаузен|Барзингһаузен]]
|-
| style='text-align:right'| 753
| data-sort-value="1948" | 1948-03-02
| [[Герш Берим]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 754
| data-sort-value="1906" | 1906
| [[Глеб Братановский]]
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
| data-sort-value="1939" | 1939-03-07
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 755
| data-sort-value="1889" | 1889-06-01
| [[Глеб Ильин]]
| ''[[:d:Q628254|Император сынлы сәнгать академиясе]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Gleb Ilyin|Gleb Ilyin]]
| data-sort-value="1968" | 1968-10-14
| [[Себастопол]]
|-
| style='text-align:right'| 756
| data-sort-value="1902" | 1902
| [[Гобәйдулла Кушаев]]
|
|
| [[Татарстан яшьләре (газета)|«Татарстан яшьләре»]]<br/>[[Яшь юксыл|«Яшь юксыл»]]<br/>[[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]]<br/>[[Колхозник Татарии (гәҗит)|«Колхозник Татарии»]]
|
| data-sort-value="1937" | 1937-08-03
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 757
| data-sort-value="1907" | 1907-06-15
| [[Гомәр Исмәгыйлев]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''
|
|
| data-sort-value="1983" | 1983-11-08
| [[Әндиҗан]]
|-
| style='text-align:right'| 758
| data-sort-value="1957" | 1957-10-25
| [[Госман Исхакый]]
| [[Мир Араб мәдрәсәсе]]
|
|
| [[:commons:Category:Gusman Iskhakov|Gusman Iskhakov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 759
| data-sort-value="1950" | 1950-11-20
| [[Госман Хәлилов|Госман Хәлилев]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
|
| ''[[:d:Q12274309|Болгар милли кәнгрисе]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 760
| data-sort-value="1833" | 1833-10-27
| ''[[:d:Q136816861|Грацинский, Сергей Иванович]]''
| [[Казан Император университеты]]
|
|
|
|
| [[Курск]]
|-
| style='text-align:right'| 761
| data-sort-value="1809" | 1809-01-01
| [[Григорий Филипсон|Григори Филипсон]]
|
| ''[[:d:Q4991371|солдат]]''
|
| [[:commons:Category:Grirory Ivanovich Filipson|Grirory Ivanovich Filipson]]
| data-sort-value="1883" | 1883-01-14
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 762
| data-sort-value="1926" | 1926
| [[Григорий Фрейман]]
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
| [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q319239|Тел-Әвив университеты]]''
|
| data-sort-value="2024" | 2024
| [[Исраил]]
|-
| style='text-align:right'| 763
| data-sort-value="1946" | 1946-12-22
| [[Григорий Эйдинов (1946)]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>[[И. Я. Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты|Иван Яковлевич Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты]]
| ''[[:d:Q644687|иллюстратор]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Grigory Eidinov|Grigory Eidinov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 764
| data-sort-value="1818" | 1818
| ''[[:d:Q55089495|Густав Вильгельм Эрдман]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1883" | 1883
|
|-
| style='text-align:right'| 765
| data-sort-value="1952" | 1952-01-02
| [[Гүзәл Вәлиева-Сөләйманова]]
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''
| [[Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]<br/>[[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| [[:commons:Category:Guzel Valeeva-Suleymanova|Guzel Valeeva-Suleymanova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 766
| data-sort-value="1962" | 1962-08-02
| [[Гүзәл Улумбәкова]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| [[галим]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 767
| data-sort-value="1977" | 1977-06-01
| [[Гүзәл Яхина]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[131 нче лицей (Казан)|131 нче лицей]]
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''
|
| [[:commons:Category:Guzel Yakhina|Guzel Yakhina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 768
| data-sort-value="1958" | 1958-09-16
| [[Гөлнар Балтанова]]
|
|
|
|
| data-sort-value="2018" | 2018-05-20
|
|-
| style='text-align:right'| 769
| data-sort-value="1983" | 1983-02-26
| [[Гөлнар Гарифуллина]]
|
| [[Jurnalist|журналист]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 770
| data-sort-value="1891" | 1891-10-15
| [[Гөлсем Болгарская]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]
| [[:commons:Category:Gulsum Bolgarskaya|Gulsum Bolgarskaya]]
| data-sort-value="1968" | 1968-01-09
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 771
| data-sort-value="1901" | 1901-03-25
| [[Гөлсем Камская]]
|
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Аң (труппа)|Аң]]<br/>[[Әстерхан дәүләт татар драма театры]]<br/>[[Мәскәү татар театры|Мәскәү үзәк татар эшче театры]]<br/>[[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]
|
| data-sort-value="1975" | 1975-12-08
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 772
| data-sort-value="1907" | 1907-02-24
| [[Гөлсем Сөләйманова]]
|
| [[җырчы]]
|
|
| data-sort-value="1968" | 1968-06-14
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 773
| data-sort-value="1943" | 1943-03-06
| [[Гөлсинә Җантимерова]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 774
| data-sort-value="1938" | 1938-02-05
| [[Гөлшат Бардина]]
|
| ''[[:d:Q1919436|педиатр]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 775
| data-sort-value="1905" | 1905-04-23
| [[Давид Мерин-Волосов]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
| data-sort-value="1971" | 1971-09-19
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 776
| data-sort-value="1957" | 1957-12-06
| [[Дамир Гобәйдуллин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 777
| data-sort-value="1999" | 1999-09-21
| [[Дамир Гыйлемханов (1999)]]
|
|
|
| [[:commons:Category:Damir Gilemhanov|Damir Gilemhanov]]
| data-sort-value="2022" | 2022-03-07
| ''[[:d:Q582033|Золоте]]''
|-
| style='text-align:right'| 778
| data-sort-value="1962" | 1962-12-23
| [[Дамир Динниулов]]
| ''[[:d:Q4196669|Іванаўскі інстытут Дзяржаўнай супрацьпажарнай службы МНС Расіі]]''<br/>''[[:d:Q4059227|РФ Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Дәүләт янгын сүндерү хезмәте академиясе]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| [[:commons:Category:Damir Dinniulov|Damir Dinniulov]]
| data-sort-value="2021" | 2021-06-04
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 779
| data-sort-value="1994" | 1994-10-05
| [[Дамир Мусин]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 780
| data-sort-value="1979" | 1979-10-11
| [[Дамир Фәттахов]]
| [[Казан юридик институты|Россия Эчке эшләр министрлыгының Казан юридик институты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q2027448|«Сколково» Мәскәү идарә мәктәбе]]''
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 781
| data-sort-value="1957" | 1957-11-01
| ''[[:d:Q12787237|Дамир Хәмидуллин]]''
|
| ''[[:d:Q13219637|виолончелист]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 782
| data-sort-value="1965" | 1965-05-29
| [[Дамир Шәрәфетдинов (1965)|Дамир Шәрәфетдинов]]
| [[Башкорт дәүләт аграр университеты]]
| [[шагыйрь]]
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-02-21
| [[Уфа]]
|-
| style='text-align:right'| 783
| data-sort-value="1940" | 1940-09-12
| [[Дамир Шәрәфетдинов (1940)|Дамир Шәрәфетдинов]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[Төньяк-Көнбатыш идарә институты|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Төньяк-Көнбатыш идарә институты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q635734|архивист]]''
| [[Татарстан яшьләре (газета)|«Татарстан яшьләре»]]<br/>[[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]]<br/>[[КПССның Татарстан өлкә комитеты]]<br/>[[Казан шәһәренең музей комплексы|«Казан» милли-мәдәни үзәге]]<br/>[[Татарстан Республикасының Архив эше буенча дәүләт комитеты]]<br/>[[Казан дәүләт энергетика университеты]]
|
| data-sort-value="2014" | 2014-02-07
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 784
| data-sort-value="1985" | 1985-12-22
| ''[[:d:Q48947433|Дана Сидерос]]''
|
| [[шагыйрь]]<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q644687|иллюстратор]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 785
| data-sort-value="1981" | 1981-10-19
| [[Даниил Шиһапов]]
| ''[[:d:Q2652597|А. Л. Штиглиц исемендәге Санкт-Петербург дәүләт сәнәгый һәм сәнгати дизайн академиясе]]''
| ''[[:d:Q138858|эстрада артисты]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 786
| data-sort-value="1999" | 1999-12-12
| [[Данил Садыйков]]
|
| ''[[:d:Q48942|schoolchild]]''
|
| [[:commons:Category:Danil Sadykov|Danil Sadykov]]
| data-sort-value="2012" | 2012-05-05
| [[Чаллы]]
|-
| style='text-align:right'| 787
| data-sort-value="2000" | 2000-01-25
| ''[[:d:Q59594340|Данил Степанов]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Danil Stepanov|Danil Stepanov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 788
| data-sort-value="1993" | 1993-12-03
| [[Данил Фәйзуллин]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 789
| data-sort-value="1996" | 1996-11-06
| ''[[:d:Q47011405|Данила Кашин]]''
|
| ''[[:d:Q4110598|видеоблогер]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q488205|автор-башкаручы]]''<br/>''[[:d:Q17125263|ютубчы]]''<br/>''[[:d:Q2252262|рэп җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q57414145|online streamer]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 790
| data-sort-value="1986" | 1986-06-02
| ''[[:d:Q1162242|Даниэль Насыйбуллин]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 791
| data-sort-value="1946" | 1946-11-07
| [[Дания Кәримова]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 792
| data-sort-value="1946" | 1946-08-23
| [[Дания Нуруллина]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| [[:commons:Category:Daniya Nurullina|Daniya Nurullina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 793
| data-sort-value="1945" | 1945-04-10
| [[Данияр Мөштәри]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="2013" | 2013-10-15
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 794
| data-sort-value="1990" | 1990-10-03
| [[Дарья Шкурихина]]
|
| ''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]''
|
| [[:commons:Category:Daria Shkurikhina|Daria Shkurikhina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 795
| data-sort-value="2002" | 2002-04-16
| [[Даяна Кириллова]]
|
| [[җырчы]]
|
| [[:commons:Category:Dayana Kirillova|Dayana Kirillova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 796
| data-sort-value="1907" | 1907-04-29<br/>1907-05-12
| [[Дементий Шмаринов]]
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q644687|иллюстратор]]''<br/>''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]''
|
|
| data-sort-value="1999" | 1999-08-30
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 797
| data-sort-value="1979" | 1979-05-19
| [[Денис Архипов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 798
| data-sort-value="1970" | 1970-10-05
| [[Денис Капустин]]
|
| ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''<br/>''[[:d:Q13848274|өчле сикерүче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 799
| data-sort-value="1985" | 1985-05-05
| [[Денис Логинов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 800
| data-sort-value="1982" | 1982-02-20
| [[Денис Маркелов]]
|
| ''[[:d:Q13382576|ишүче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 801
| data-sort-value="1985" | 1985-10-31
| ''[[:d:Q4525902|Денис Шогин]]''
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 802
| data-sort-value="1858" | 1858
| ''[[:d:Q97344392|Деренков, Андрей Степанович]]''
|
| ''[[:d:Q215536|сәүдәгәр]]''
|
| [[:commons:Category:Andrey Derenkov|Andrey Derenkov]]
| data-sort-value="1953" | 1953
| [[Анжир]]
|-
| style='text-align:right'| 803
| data-sort-value="1948" | 1948-07-22
| ''[[:d:Q114414132|Дзмітрый Давыдавіч Грыншпан]]''
| ''[[:d:Q2418908|Беларус дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q16744668|физико-химик]]''
| ''[[:d:Q21658471|Навукова-даследчы інстытут фізіка-хімічных праблем БДУ]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 804
| data-sort-value="1975" | 1975-10-11
| [[Диана Габделганиева]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 805
| data-sort-value="1977" | 1977-11-29
| [[Диана Машкова]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 806
| data-sort-value="1984" | 1984-07-16
| [[Диана Сәфәрова]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 807
| data-sort-value="1931" | 1931-09-05
| [[Диләвер Зөбәеров]]
| [[Казан Император университеты]]
|
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
| data-sort-value="2010" | 2010-09-22
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 808
| data-sort-value="1926" | 1926-10-07
| [[Диләрә Бәширева]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="2008" | 2008-08-07
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 809
| data-sort-value="1970" | 1970-12-27
| [[Диләрә Нәүрузова]]
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 810
| data-sort-value="1993" | 1993-03-29
| [[Диләрә Фазлыева]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 811
| data-sort-value="1986" | 1986-11-27
| [[Диләрә Әүхәдиева]]
| ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 812
| data-sort-value="1989" | 1989-01-05
| [[Динар Хәфизуллин]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 813
| data-sort-value="1936" | 1936-04-14
| [[Динә Вәлиева]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''
| [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]<br/>[[ТР дәүләт сынлы сәнгать музее]]
| [[:commons:Category:Dina Valeeva|Dina Valeeva]]
| data-sort-value="2025" | 2025-08-04
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 814
| data-sort-value="1969" | 1969-05-24
| [[Динә Сабитова|Динә Сабитева]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 815
| data-sort-value="1929" | 1929-10-02
| ''[[:d:Q39388989|Динә Табиева]]''
|
| ''[[:d:Q783906|невролог]]''
|
| [[:commons:Category:Dina Tabeeva|Dina Tabeeva]]
| data-sort-value="2023" | 2023-03-28
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 816
| data-sort-value="1975" | 1975-10-31
| ''[[:d:Q19908736|Диодор]]''
|
| ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q88104555|patristic scholar]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q733786|кәшиш]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 817
| data-sort-value="1816" | 1816
| ''[[:d:Q65974629|Диттель, Вильям Францевич]]''
| [[Казан Император университеты]]
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''
| ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''
|
| data-sort-value="1848" | 1848
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 818
| data-sort-value="1980" | 1980-12-12
| [[Дмитрий Цинман|Дмитри Синман]]
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 819
| data-sort-value="1939" | 1939-09-30
| [[Дмитрий Фукс|Дмитри Фукс]]
| ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''
| [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q129421|Дейвистагы Калифорния үнивирситите]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 820
| data-sort-value="1972" | 1972-04-17
| [[Дмитрий Ячанов|Дмитри Ячанов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 821
| data-sort-value="1970" | 1970-07-15
| [[Дмитрий Балмин]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 822
| data-sort-value="1959" | 1959-04-29
| [[Дмитрий Бикчәнтәев]]
|
| [[композитор]]
|
| [[:commons:Category:Dmitry Bikchentaev|Dmitry Bikchentaev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 823
| data-sort-value="1966" | 1966-07-22
| [[Дмитрий Бугров]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 824
| data-sort-value="1952" | 1952-01-28
| [[Дмитрий Булыгин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 825
| data-sort-value="1813" | 1813
| [[Дмитрий Вараксин]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1886" | 1886
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 826
| data-sort-value="1978" | 1978-05-22
| [[Дмитрий Древке]]
|
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 827
| data-sort-value="1942" | 1942-10-08
| [[Дмытро Кива|Дмитрий Кива]]
| ''[[:d:Q171249|«Харьков авиация институты» Илкүләм аэрокосмик университеты]]''
| ''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]''<br/>[[галим]]
| ''[[:d:Q212268|Antonov]]''
| [[:commons:Category:Dmytro Kiwa|Dmytro Kiwa]]
| data-sort-value="2024" | 2024-07-24
|
|-
| style='text-align:right'| 828
| data-sort-value="1941" | 1941-07-04
| [[Дмитрий Киржеманов]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Казан мотор төзүчеләр җитештерү берләшмәсе]]<br/>[[Казан Суворов хәрби училищесы|Казан Суворов хәрби укуханәсе]]<br/>[[Казан яшь тамашачы театры]]<br/>''[[:d:Q18816872|Брянск өлкә яшь тамашачы театры]]''
|
| data-sort-value="2016" | 2016-06-14
| [[Тум|Томск]]
|-
| style='text-align:right'| 829
| data-sort-value="1980" | 1980-11-04
| ''[[:d:Q16403247|Дмитрий Кирилов]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 830
| data-sort-value="1948" | 1948-07-30
| [[Дмитрий Красильников]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| [[:commons:Category:Dmitry Mikhailovich Krasilnikov|Dmitry Mikhailovich Krasilnikov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 831
| data-sort-value="1809" | 1809-04-20
| [[Дмитрий Крюков]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q28024477|Дерпт университеты]]''
| [[профессор]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
|
| data-sort-value="1845" | 1845-03-17
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 832
| data-sort-value="1878" | 1878-08-14
| [[Дмитрий Марко]]
| [[Беренче Казан ирләр гимназиясе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
| [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]
| [[:commons:Category:Dmitriy Marko|Dmitriy Marko]]
| data-sort-value="1963" | 1963
| [[Пермь]]
|-
| style='text-align:right'| 833
| data-sort-value="1980" | 1980-03-12
| [[Дмитрий Мартынов (1980)]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]''<br/>''[[:d:Q23038345|википедияче]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Dmitry Martynov (sinologist)|Dmitry Martynov (sinologist)]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 834
| data-sort-value="1899" | 1899-07-14
| [[Дмитрий Мейснер]]
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
| data-sort-value="1980" | 1980-01-21
| [[Прага]]
|-
| style='text-align:right'| 835
| data-sort-value="1889" | 1889-10-26
| ''[[:d:Q4295394|Дмитрий Миончинский]]''
| ''[[:d:Q4318657|Түбән Новгород кадет корпусы]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
|
| data-sort-value="1918" | 1918-12-16
| [[Ставрополь губернасы]]
|-
| style='text-align:right'| 836
| data-sort-value="1993" | 1993-10-11
| [[Дмитрий Незванкин]]
|
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Dmitry Nezvankin|Dmitry Nezvankin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 837
| data-sort-value="1983" | 1983-07-09
| [[Дмитрий Обухов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
| [[:commons:Category:Dmitri Obukhov|Dmitri Obukhov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 838
| data-sort-value="1910" | 1910-08-30
| ''[[:d:Q18278273|Дмитрий Строганов]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1948" | 1948-08-17
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 839
| data-sort-value="1963" | 1963-11-23
| [[Дмитрий Таюрский]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q21660520|Институт физики Казанского (Привожского) федерального университета]]''
| [[:commons:Category:Dmitry Tayursky|Dmitry Tayursky]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 840
| data-sort-value="1891" | 1891
| [[Дмитрий Фёдоров]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
|
|
|
| data-sort-value="1959" | 1959
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
|-
| style='text-align:right'| 841
| data-sort-value="1869" | 1869-10-29
| ''[[:d:Q18327343|Дмитрий Шестаков]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]''<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
| data-sort-value="1937" | 1937-06-17
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 842
| data-sort-value="1972" | 1972-03-17
| ''[[:d:Q135633696|Дмитрий Язов]]''
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Казан яшь тамашачы театры]]
| [[:commons:Category:Dmitry Yazov|Dmitry Yazov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 843
| data-sort-value="1875" | 1875-02-05
| [[Дмитрий Янишевский]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''
| [[Казан Император университеты]]
|
| data-sort-value="1944" | 1944-12-22
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 844
| data-sort-value="1904" | 1904-08-09
| [[Евгений Соковнин|Евгени Соковнин]]
|
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
|
| data-sort-value="1973" | 1973-02-28
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 845
| data-sort-value="1946" | 1946-10-12
| [[Евгений Щеголев|Евгени Чоголев]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-05-07
| [[Воронеж]]
|-
| style='text-align:right'| 846
| data-sort-value="1936" | 1936-12-22
| [[Евгений Штырков|Евгени Штырков]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 847
| data-sort-value="1972" | 1972-10-21
| [[Евгений Афинеевский]]
|
| ''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q222344|кинооператор]]''
|
| [[:commons:Category:Eugene Afineevsky|Eugene Afineevsky]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 848
| data-sort-value="1870" | 1870
| [[Евгений Болотов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''
|
| data-sort-value="1922" | 1922-09-13
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 849
| data-sort-value="1913" | 1913-12-22
| [[Евгений Бусыгин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Evgeny Busygin|Evgeny Busygin]]
| data-sort-value="2008" | 2008-02-15
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 850
| data-sort-value="1975" | 1975-07-25
| [[Евгений Варламов]]
| ''[[:d:Q4122948|Волгоград дәүләт физик культура академиясе]]''
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 851
| data-sort-value="1908" | 1908-04-08
| [[Евгений Геништа]]
|
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
| ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''
|
| data-sort-value="1990" | 1990-11-03
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 852
| data-sort-value="1886" | 1886-11-17
| [[Евгений Геркен]]
|
| [[шагыйрь]]<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q8178443|либреттист]]''<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''
|
|
| data-sort-value="1962" | 1962-03-23
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 853
| data-sort-value="1961" | 1961-03-15
| [[Евгений Гришин (1961)]]
| [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Evgeniy Grishin|Evgeniy Grishin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 854
| data-sort-value="1934" | 1934-08-29
| [[Евгений Гуляковский]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q1097810|Молдова дәүләт университеты]]''
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q18844224|язучы-фантаст]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''
|
|
| data-sort-value="2017" | 2017-11-03
|
|-
| style='text-align:right'| 855
| data-sort-value="1970" | 1970-06-30
| [[Евгений Ефремов]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 856
| data-sort-value="1909" | 1909-03-07
| [[Евгений Забиякин]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
| data-sort-value="2001" | 2001-04-29
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 857
| data-sort-value="1937" | 1937
| [[Евгений Кацура]]
|
| ''[[:d:Q13381376|авыл атлетикачы]]''
|
|
| data-sort-value="1967" | 1967-03-09
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 858
| data-sort-value="1950" | 1950-05-08
| [[Евгений Колесников (1950)]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q4408431|Сарытау дәүләт юридик академиясе]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 859
| data-sort-value="1981" | 1981-03-29
| [[Евгений Константинов (1982)|Евгений Константинов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 860
| data-sort-value="1962" | 1962-11-22
| [[Евгений Кранатов]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 861
| data-sort-value="1947" | 1947-01-18
| [[Евгений Михайлов (1947)|Евгений Михайлов]]
| ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 862
| data-sort-value="1961" | 1961-01-08
| [[Евгений Муравьёв]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| [[шагыйрь]]<br/>[[Драматурглар|драматург]]
|
| [[:commons:Category:Eugene Muraviov|Eugene Muraviov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 863
| data-sort-value="1951" | 1951-04-08
| ''[[:d:Q118188428|Евгений Прокофьев]]''
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| [[:commons:Category:Evgeny Prokofyev|Evgeny Prokofyev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 864
| data-sort-value="1919" | 1919-02-23
| ''[[:d:Q49105253|Евгений Третников]]''
|
| ''[[:d:Q13382576|ишүче]]''
|
|
| data-sort-value="1992" | 1992
|
|-
| style='text-align:right'| 865
| data-sort-value="1864" | 1864-08-05
| [[Евгений Чириков]]
|
| [[Драматурглар|драматург]]<br/>[[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q15949613|язучы-новеллист]]''<br/>''[[:d:Q487596|драматург]]''
|
| [[:commons:Category:Evgeny Chirikov|Evgeny Chirikov]]
| data-sort-value="1932" | 1932-01-18
| ''[[:d:Q2580968|Dejvice]]''
|-
| style='text-align:right'| 866
| data-sort-value="1896" | 1896-10-09
| [[Евгений Шварц]]
| ''[[:d:Q4425482|Мәскәү шәһәр халык университеты]]''
| [[Драматурглар|драматург]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]''<br/>''[[:d:Q15949613|язучы-новеллист]]''<br/>''[[:d:Q487596|драматург]]''
|
| [[:commons:Category:Evgeny Shvarts|Evgeny Shvarts]]
| data-sort-value="1958" | 1958-01-15
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 867
| data-sort-value="1994" | 1994-04-06
| ''[[:d:Q16225736|Евгений Ярославлев]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 868
| data-sort-value="1984" | 1984-09-17
| [[Евгения Володина]]
|
| ''[[:d:Q4610556|модель]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 869
| data-sort-value="1994" | 1994-12-17
| [[Евгения Тарасова]]
|
| ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''
|
| [[:commons:Category:Evgenia Tarasova|Evgenia Tarasova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 870
| data-sort-value="1991" | 1991-02-23
| [[Евгения Финогентова]]
|
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 871
| data-sort-value="1849" | 1849-12-09
| [[Егор Вагнер]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q4323007|Яңа Александрия авыл хуҗалыгы һәм урманчылык институты]]''<br/>''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| [[:commons:Category:Egor Egorovich Wagner|Egor Egorovich Wagner]]
| data-sort-value="1903" | 1903-11-27
| [[Варшава]]
|-
| style='text-align:right'| 872
| data-sort-value="1999" | 1999-06-04
| ''[[:d:Q56073306|Егор Куимов]]''
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''<br/>''[[:d:Q10843402|йөзүче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 873
| data-sort-value="1975" | 1975-10-06
| [[Екатерина Болдырева]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q488205|автор-башкаручы]]''
|
| [[:commons:Category:Ekaterina Boldyreva|Ekaterina Boldyreva]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 874
| data-sort-value="1876" | 1876-12-21
| [[Екатерина Ковелькова]]
|
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''
|
|
| data-sort-value="1963" | 1963-02-07
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 875
| data-sort-value="1891" | 1891-12-22
| [[Екатерина Максимова]]
|
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
|
| data-sort-value="1932" | 1932
| [[Мәскәү өлкәсе]]
|-
| style='text-align:right'| 876
| data-sort-value="1832" | 1832-12-15
| ''[[:d:Q105659500|Екатерина Модестовна Молоствова]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1874" | 1874-04-24
| [[Париж]]
|-
| style='text-align:right'| 877
| data-sort-value="1864" | 1864-11-03
| ''[[:d:Q136227800|Екатерина Николаевна Нелидова]]''
|
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
|
| data-sort-value="1930" | 1930-09
|
|-
| style='text-align:right'| 878
| data-sort-value="1985" | 1985-06-29
| ''[[:d:Q16272501|Екатерина Чиркова]]''
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 879
| data-sort-value="1989" | 1989
| ''[[:d:Q56307824|Екатерина Шилоносова]]''
|
| ''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>[[композитор]]
|
| [[:commons:Category:Kate NV|Kate NV]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 880
| data-sort-value="1908" | 1908-01-13
| [[Елена Вечтомова]]
|
| [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]
|
|
| data-sort-value="1989" | 1989-06-01
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 881
| data-sort-value="1965" | 1965-09-02
| [[Елена Вишленкова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 882
| data-sort-value="1890" | 1890-04-27
| [[Елена Жилина]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Казан дәүләт академия рус Зур драма театры|Василий Качалов исемендәге Казан дәүләт академия рус Зур драма театры]]
|
| data-sort-value="1963" | 1963-01-29
| [[Винница]]
|-
| style='text-align:right'| 883
| data-sort-value="1923" | 1923-05-14
| [[Елена Колотинская]]
| ''[[:d:Q4304336|Мәскәү юридик институты]]''
| ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>[[хокук белгече]]
| ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q498407|Латвия университеты]]''
| [[:commons:Category:Elena Kolotinskaya|Elena Kolotinskaya]]
| data-sort-value="1996" | 1996-05-01
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 884
| data-sort-value="1993" | 1993-05-18
| ''[[:d:Q47067488|Елена Кошка]]''
|
| ''[[:d:Q488111|порнография актёры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 885
| data-sort-value="1984" | 1984-01-04
| [[Елена Мигунова]]
|
| ''[[:d:Q4009406|эспринтир]]''
|
| [[:commons:Category:Yelena Migunova|Yelena Migunova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 886
| data-sort-value="1992" | 1992-03-16
| [[Елизавета Максимова]]
| ''[[:d:Q1466157|Прага сәнгать академиясенең театр факультеты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| [[:commons:Category:Elizaveta Maximová|Elizaveta Maximová]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 887
| data-sort-value="1949" | 1949-01-08
| ''[[:d:Q117749478|Елфимов, Всеволод Александрович]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 888
| data-sort-value="1874" | 1874-04-11
| ''[[:d:Q11725611|Ержи Варчаловский]]''
|
| ''[[:d:Q4164507|сәнгать тәнкыйтьчесе]]''<br/>''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
| [[:commons:Category:Jerzy Warchałowski|Jerzy Warchałowski]]
| data-sort-value="1939" | 1939-03-13
| [[Варшава]]
|-
| style='text-align:right'| 889
| data-sort-value="1892" | 1892
| ''[[:d:Q108782246|Ермолаев, Вадим Михайлович]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1955" | 1955-06-27
|
|-
| style='text-align:right'| 890
| data-sort-value="1889" | 1889-10-09<br/>1889-09-27
| [[Ефрем (Ефремов)|Ефрем]]
| [[Казан руханилар академиясе]]<br/>[[Казан руханилар семинариясе]]
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
|
|
| data-sort-value="1941" | 1941-11-14
| [[Курск]]
|-
| style='text-align:right'| 891
| data-sort-value="1897" | 1897-06-13
| [[Заһидә Тинчурина]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''
| [[П. В. Дементьев исемендәге Казан авиация-техника көллияте|П. В. Дементьев исемендәге Казан авиация-техник көллияте]]<br/>[[Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры]]<br/>[[Сәйяр|«Сәйяр»]]<br/>[[Самар татар театр студиясе|Самара татар театр студиясе]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[Казан Суворов хәрби училищесы|Казан Суворов хәрби укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Zakhida Tinchurina|Zakhida Tinchurina]]
| data-sort-value="1988" | 1988-08-13
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 892
| data-sort-value="1917" | 1917-03-03
| [[Зыгмунт Рушчевски]]
| ''[[:d:Q9383107|28 нче гомуми белем бирү лицее]]''<br/>''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
| [[:commons:Category:Zygmunt Ruszczewski|Zygmunt Ruszczewski]]
| data-sort-value="1968" | 1968-09-01
| [[Варшава]]
|-
| style='text-align:right'| 893
| data-sort-value="1899" | 1899-04-16
| [[Зәйнәп Камалова]]
|
|
| [[Республика татар күчмә театры]]<br/>[[Әстерхан дәүләт татар драма театры]]
| [[:commons:Category:Zaynap Kamalova|Zaynap Kamalova]]
| data-sort-value="1977" | 1977-02-12
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 894
| data-sort-value="1973" | 1973-06-17
| [[Зөлфия Вәлиева]]
| [[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q1062433|җырчы]]''
| [[Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры]]<br/>[[Казан шәһәр филармониясе]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 895
| data-sort-value="1969" | 1969-11-20
| [[Зөлфия Гарипова]]
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''<br/>''[[:d:Q6665249|дзюдочы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 896
|
| [[Зөлфия Зарипова]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 897
| data-sort-value="1952" | 1952-04-14
| [[Зөлфия Сафиуллина]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 898
| data-sort-value="1932" | 1932-06-22
| [[Зөлфия Таҗуризина]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q4144551|Таулы Алтай дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
|
| data-sort-value="2022" | 2022-03-10
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 899
| data-sort-value="1922" | 1922-11-22
| [[Зөләйха Хисмәтуллина]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>[[җырчы]]
| [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]]<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="1994" | 1994-02-24
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 900
| data-sort-value="1945" | 1945-04-07
| [[Зөфәр Бохараев]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="2023" | 2023-10-08
|
|-
| style='text-align:right'| 901
| data-sort-value="1957" | 1957-01-01
| [[Зөфәр Галиуллин]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]<br/>[[Мир Араб мәдрәсәсе]]<br/>''[[:d:Q6068104|Iraqi University]]''<br/>[[Россия ислам институты (Казан)|Россия ислам институты]]
| [[мөфти]]
| [[Татарстан (телерадиокомпания)]]<br/>[[Һөнәри училище|һөнәри-техника укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q2426237|Urengoy–Pomary–Uzhhorod pipeline]]''<br/>[[Мәрҗани мәчете]]<br/>[[Борнай мәчете|Bornay mäçete]]<br/>[[Колшәриф мәчете]]<br/>[[Киров өлкәсе мөселманнарының төбәк Диния нәзарәте]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 902
| data-sort-value="1892" | 1892
| [[Ибраһим Аитов]]
|
| ''[[:d:Q897317|йөземче]]''
| ''[[:d:Q30274278|Я. И. Потапенко исемендәге Бөтенроссия виноградчылык һәм шәраб ясау фәнни-тикшеренү институты]]''
|
| data-sort-value="1974" | 1974-10-21
| [[Ростов-на-Дону]]
|-
| style='text-align:right'| 903
| data-sort-value="1910" | 1910-12-25
| [[Ибраһим Гафуров (1910)|Ибраһим Гафуров]]
|
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
|
|
| data-sort-value="1972" | 1972-04-24
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 904
| data-sort-value="1778" | 1778-04-20
| [[Ибраһим Хәлфин]]
|
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Казан Император университеты]]<br/>[[Беренче Казан ирләр гимназиясе]]<br/>[[Азия матбагасы (Казан)|Азия матбагасы]]
|
| data-sort-value="1829" | 1829-01-14
| [[Казан губернасы]]
|-
| style='text-align:right'| 905
| data-sort-value="1900" | 1900-07-28
| [[Иван Башкиров (1900)|Иван Башкиров]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1980" | 1980-04-30
| [[Франкфурт]]
|-
| style='text-align:right'| 906
| data-sort-value="1793" | 1793
| ''[[:d:Q29643938|Иван Великопольский]]''
|
| [[язучы]]<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>[[шагыйрь]]
|
|
| data-sort-value="1868" | 1868
| ''[[:d:Q16029722|Чукавино]]''
|-
| style='text-align:right'| 907
| data-sort-value="1874" | 1874-11-25
| [[Иван Граве]]
| ''[[:d:Q4297700|Михаил хәрби артиллерия академиясе]]''
| ''[[:d:Q151197|хәрби инженер]]''
| ''[[:d:Q4297700|Михаил хәрби артиллерия академиясе]]''
| [[:commons:Category:Ivan Grave|Ivan Grave]]
| data-sort-value="1960" | 1960-03-03
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 908
| data-sort-value="1788" | 1788-10-06
| ''[[:d:Q133843695|Иван Иванович Мельников]]''
|
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
|
| data-sort-value="1837" | 1837
| [[Семёнов (шәһәр)]]<br/>[[Нижгар губернасы|Түбән Новгород губернасы]]
|-
| style='text-align:right'| 909
| data-sort-value="1821" | 1821-10-07
| [[Иван Мартынов]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q250867|католик рухание]]''<br/>''[[:d:Q98833890|Catholic theologian]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1743122|чиркәү тарихчысы]]''
|
| [[:commons:Category:Ivan Mikhailovich Martynov|Ivan Mikhailovich Martynov]]
| data-sort-value="1894" | 1894-04-26
| [[Канн]]
|-
| style='text-align:right'| 910
| data-sort-value="1857" | 1857
| [[Иван Попов (1857)|Иван Попов]]
| ''[[:d:Q4323007|Яңа Александрия авыл хуҗалыгы һәм урманчылык институты]]''
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="1927" | 1927-07-31
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 911
| data-sort-value="1899" | 1899-08-22
| [[Иван Рогов]]
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
| data-sort-value="1949" | 1949-12-05
| [[Рига]]
|-
| style='text-align:right'| 912
| data-sort-value="1843" | 1843
| [[Иван Рукавишников]]
|
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
|
|
| data-sort-value="1901" | 1901
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 913
| data-sort-value="1997" | 1997-03-11
| ''[[:d:Q125960272|Иван Сергеевич Жарский]]''
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 914
| data-sort-value="1859" | 1859-07-20
| [[Иван Харитонов (1859)|Иван Харитонов]]
|
| ''[[:d:Q2516866|нәшир]]''
|
|
| data-sort-value="1927" | 1927-08-27
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 915
| data-sort-value="1799" | 1799-11-20<br/>1799-12-01
| ''[[:d:Q29352183|Иван Черлицкий]]''
|
| ''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q765778|органист]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q1643514|аранжировкачы]]''
|
|
| data-sort-value="1865" | 1865-11-02<br/>1865-11-14<br/>1865-06-06
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 916
| data-sort-value="1869" | 1869-02-23
| [[Иван Ягодинский]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[фәлсәфәче]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| No/unknown value
|
|-
| style='text-align:right'| 917
| data-sort-value="1910" | 1910-01-17
| [[Игорь Адо]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[математик]]
|
|
| data-sort-value="1983" | 1983-06-29
|
|-
| style='text-align:right'| 918
| data-sort-value="1954" | 1954-04-07
| [[Игорь Антипин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[РФА КФҮ Органик һәм физик химия институты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 919
| data-sort-value="1938" | 1938-01-03
| ''[[:d:Q252094|Игорь Вулох]]''
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Igor Vulokh|Igor Vulokh]]
| data-sort-value="2012" | 2012-11-28
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 920
| data-sort-value="1932" | 1932-04-02
| [[Игорь Ермолаев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 921
| data-sort-value="1965" | 1965-04-21
| ''[[:d:Q3792414|Игорь Масленников]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 922
| data-sort-value="1978" | 1978-04-20
| [[Игорь Носов]]
| [[39 нчы мәктәп (Казан)|39 нчы мәктәп]]<br/>[[Мәскәү дәүләт юридик университеты]]
| ''[[:d:Q978044|executive]]''
| ''[[:d:Q113960758|Far East and Arctic Development Corporation]]''
|
| data-sort-value="2022" | 2022-02-08
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 923
| data-sort-value="1962" | 1962-09-18
| [[Игорь Савельев (1962)|Игорь Савельев]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 924
| data-sort-value="1913" | 1913-02-21
| ''[[:d:Q134351683|Игорь Сергеевич Телятников]]''
| ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''
|
| data-sort-value="1998" | 1998-01-28
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 925
| data-sort-value="1912" | 1912-02-02
| [[Игорь Торгов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
|
|
| data-sort-value="2007" | 2007-06-15
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 926
| data-sort-value="1959" | 1959-12-04
| [[Игорь Щетинин]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 927
| data-sort-value="1957" | 1957-12-31
| ''[[:d:Q117845495|Изабелла Рогожина]]''
| ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 928
| data-sort-value="1870" | 1870-06-05
| ''[[:d:Q107031055|Измайлов, Владимир Константинович]]''
|
| ''[[:d:Q6625963|язучы-романист]]''<br/>''[[:d:Q42298217|feuilletonist]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]
|
|
| data-sort-value="1942" | 1942
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 929
| data-sort-value="1986" | 1986-05-24
| [[Илвирә Ибраһимова (1986)|Илвирә Ибраһимова]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 930
| data-sort-value="1957" | 1957-04-14
| [[Илгиз Гыйләҗев]]
| [[Россия халыклар дуслыгы университеты]]
| [[хокук белгече]]
|
| [[:commons:Category:Ilgiz Gilazov|Ilgiz Gilazov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 931
| data-sort-value="1960" | 1960-04-26
| [[Илгиз Гыймранов]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 932
| data-sort-value="1941" | 1941-08-08
| [[Илгиз Кавиев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 933
| data-sort-value="1936" | 1936
| [[Илгиз Кәшшафетдинов]]
| [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]
| [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>''[[:d:Q15949613|язучы-новеллист]]''
|
|
| data-sort-value="2006" | 2006
| ''[[:d:Q4341747|Pavlovskaya Sloboda]]''
|-
| style='text-align:right'| 934
| data-sort-value="1994" | 1994-11-13
| ''[[:d:Q126373186|Илгиз Мөхетдинов]]''
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[җырчы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе]]
| [[:commons:Category:Ilgiz Mukhutdinov|Ilgiz Mukhutdinov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 935
| data-sort-value="1929" | 1929-06-07
| [[Илгиз Поздняков]]
| [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]''
|
| data-sort-value="2016" | 2016-01-05
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 936
| data-sort-value="1956" | 1956-04-16
| ''[[:d:Q131728420|Илгизәр Рәхимов]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Ilgizar Rahimov|Ilgizar Rahimov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 937
| data-sort-value="1947" | 1947-01-26
| [[Илдар Арсланов (1947)|Илдар Арсланов]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
|
| data-sort-value="2021" | 2021-04-07
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 938
| data-sort-value="1976" | 1976-03-14
| ''[[:d:Q100602209|Илдар Берхеев]]''
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 939
| data-sort-value="1954" | 1954-03-03
| [[Илдар Габдуллин]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 940
| data-sort-value="1964" | 1964-12-02
| [[Илдар Гарифуллин (1964)]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q18515558|мини-футбулчы]]''<br/>''[[:d:Q859528|футбол хөкемчесе]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 941
| data-sort-value="1939" | 1939-11-13
| [[Илдар Зарипов (1939)|Илдар Зарипов]]
| ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]''<br/>[[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Ildar Zaripov|Ildar Zaripov]]
| data-sort-value="2012" | 2012-06-14
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 942
| data-sort-value="1967" | 1967-08-16
| [[Илдар Ибраһимов (1967)|Илдар Ибраһимов]]
|
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
|
| [[:commons:Category:Ildar Ibragimov|Ildar Ibragimov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 943
| data-sort-value="1961" | 1961-01-09
| [[Илдар Рәхмәтуллин (1961)|Илдар Рәхмәтуллин]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 944
| data-sort-value="1986" | 1986-03-06
| [[Илдар Рәхмәтуллин (1986)|Илдар Рәхмәтуллин]]
|
| ''[[:d:Q378622|узышчы]]''<br/>''[[:d:Q10349745|автоузышчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 945
| data-sort-value="1978" | 1978-02-03
| ''[[:d:Q98067073|Илдар Сәгъдәтшин]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| [[Татарстан китап нәшрияты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 946
| data-sort-value="1945" | 1945-02-14
| [[Илдар Тарханов]]
|
| ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 947
| data-sort-value="1950" | 1950-06-06
| [[Илдар Хәйруллин (1950)|Илдар Хәйруллин]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]<br/>[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Ildar Khairullin (actor)|Ildar Khairullin (actor)]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 948
| data-sort-value="1965" | 1965-09-30
| [[Илдар Хәйруллин (1965)|Илдар Хәйруллин]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]
| [[хирург]]
| ''[[:d:Q4145424|1нче санлы шәһәр клиник хастаханәсе (Мәскәү)]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 949
| data-sort-value="1963" | 1963-11-24
| [[Илдар Шәймәрданов]]
|
| ''[[:d:Q41583|тренер]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 950
| data-sort-value="1935" | 1935-05-22
| [[Илдар Әхмәдиев]]
|
|
|
|
| data-sort-value="2011" | 2011-01-14
|
|-
| style='text-align:right'| 951
| data-sort-value="1965" | 1965-08-07
| [[Илдар Әхмәрев]]
|
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| [[:commons:Category:Ildar Akhmerov|Ildar Akhmerov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 952
| data-sort-value="1938" | 1938-10-23
| [[Илдус Лотфуллин]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2419397|терапевт]]''
|
|
| data-sort-value="2019" | 2019-02-28
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 953
| data-sort-value="1928" | 1928-03-06
| [[Илдус Мостюков|Илдус Мәстүкев]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| [[галим]]
|
| [[:commons:Category:Ildus Mostyukov|Ildus Mostyukov]]
| data-sort-value="2024" | 2024-07-06
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 954
| data-sort-value="1931" | 1931-03-07
| [[Элимир Дистанов|Илимир Дистанов]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 955
| data-sort-value="1949" | 1949-11-17
| [[Илларион Плещинский (физиолог)]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="2012" | 2012-07-02
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 956
| data-sort-value="1995" | 1995-03-08
| [[Илмир Нәбиуллин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Elmir Nabiullin|Elmir Nabiullin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 957
| data-sort-value="1955" | 1955-08-09
| [[Илмирә Блинова]]
|
| [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]
|
|
| data-sort-value="2013" | 2013-02-08
| [[Россия]]
|-
| style='text-align:right'| 958
| data-sort-value="1962" | 1962-11-28
| [[Илмирә Галиева]]
|
| [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q753110|җырлар авторы]]''
|
| [[:commons:Category:Elmira Galeeva|Elmira Galeeva]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 959
| data-sort-value="2001" | 2001-09-11
| ''[[:d:Q106808218|Илназ Галәвиев]]''
| [[Казанның 175 нче гимназиясе]]
| ''[[:d:Q15883433|mass murderer]]''<br/>''[[:d:Q315247|university student]]''<br/>''[[:d:Q107565466|school shooter]]''
|
| [[:commons:Category:Ilnaz Galyaviev|Ilnaz Galyaviev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 960
| data-sort-value="1987" | 1987-11-02
| [[Илназ Гарипов]]
| [[Арча педагогика көллияте]]
| [[җырчы]]
| ''[[:d:Q123054919|Мәйдан TV]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 961
| data-sort-value="1969" | 1969-05-13
| ''[[:d:Q105393437|Илнур Гыйззәтуллин]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 962
| data-sort-value="1963" | 1963-07-27
| [[Илшат Әминов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q56425414|media manager]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''
| [[Татарстан — Яңа Гасыр]]
| [[:commons:Category:Ilshat Aminov|Ilshat Aminov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 963
| data-sort-value="2001" | 2001-01-21
| [[Илья Агапов]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Ilya Agapov|Ilya Agapov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 964
| data-sort-value="1981" | 1981-06-08
| ''[[:d:Q108686261|Илья Вольфсон]]''
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]<br/>[[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Ilia Volfson|Ilia Volfson]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 965
| data-sort-value="1955" | 1955-04-05
| ''[[:d:Q28002450|Илья Змеев]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| [[:commons:Category:Ilja Zmiejew|Ilja Zmiejew]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 966
| data-sort-value="1984" | 1984-04-17
| [[Илья Мокрецов]]
|
| ''[[:d:Q13381863|кылычбаз]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 967
| data-sort-value="1989" | 1989-08-02
| [[Илья Начвин]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]<br/>[[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
|
| [[Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты]]<br/>[[Татарстан Республикасы Дәүләт идарәсенең цифрлы үсеше, мәгълүмати технологияләр һәм элемтә министрлыгы]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 968
| data-sort-value="1998" | 1998-02-05
| [[Илья Спиридонов]]
|
| ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''
|
| [[:commons:Category:Ilia Spiridonov|Ilia Spiridonov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 969
| data-sort-value="1995" | 1995-02-13
| ''[[:d:Q22352652|Илья Шарипов]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
| [[:commons:Category:Ilya Sharipov|Ilya Sharipov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 970
| data-sort-value="1990" | 1990-05-07
| [[Илья Шикшин]]
|
| ''[[:d:Q3186699|Go professional]]''
|
| [[:commons:Category:Ilya Shikshin|Ilya Shikshin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 971
| data-sort-value="1956" | 1956-01-29
| [[Ильяс Айдаров]]
| ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
| [[:commons:Category:Ilyas Aidarov|Ilyas Aidarov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 972
| data-sort-value="1987" | 1987-07-07
| [[Ильяс Гафаров]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q47541952|продюсер]]''<br/>''[[:d:Q2378505|promoter]]''
| [[Tat Cult Fest]]<br/>[[Татаркино (оешма)|Татаркино]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 973
| data-sort-value="1991" | 1991-08-15
| [[Эмиль Гарипов|Имил Гарипов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 974
| data-sort-value="1905" | 1905-10-02
| [[Инна Федорова|Инна Фөдорова]]
| ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
|
|
| data-sort-value="1990" | 1990-05-01
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 975
| data-sort-value="1923" | 1923-08-20
| [[Иннокентий Попов]]
| ''[[:d:Q111599291|école musicale pour enfants n° 1]]''
| ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q1350157|музыка тәнкыйтьчесе]]''
|
|
| data-sort-value="1990" | 1990-07-21
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 976
| data-sort-value="1882" | 1882-06-16
| [[Иоанн (Братолюбов)|Иоанн]]
| [[Казан руханилар академиясе]]<br/>[[Казан руханилар семинариясе]]
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
| ''[[:d:Q4351509|Пирем руханилар семинариясе]]''
|
| data-sort-value="1968" | 1968-02-27
| [[Сембер]]
|-
| style='text-align:right'| 977
| data-sort-value="1958" | 1958-01-20
| [[Иоанн (Тимофеев)|Иоанн]]
| ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]''
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 978
| data-sort-value="1893" | 1893-12-07
| [[Иоанн (Широков)|Иоанн]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
|
| [[:commons:Category:John (Shirokov)|John (Shirokov)]]
| data-sort-value="1937" | 1937-08-19
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 979
| data-sort-value="1907" | 1907-09-22
| [[Иосиф Маневич]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]''<br/>''[[:d:Q4220892|кинокритик]]''
| ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''
|
| data-sort-value="1976" | 1976-11-30
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 980
| data-sort-value="1967" | 1967-09-09
| [[Ирек Богуславский]]
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Irek Boguslavskiy|Irek Boguslavskiy]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 981
| data-sort-value="1986" | 1986-01-16
| ''[[:d:Q6068458|Ирек Ганиев]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 982
| data-sort-value="1953" | 1953-01-25
| ''[[:d:Q12128721|Ирек Гатауллин]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Irek Hataullin|Irek Hataullin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 983
| data-sort-value="1980" | 1980-12-25
| [[Ирек Миңнеәхмәтов|Ирек Миңнеәхмәтев]]
| [[Арча педагогика көллияте]]<br/>[[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
|
| [[:commons:Category:Irek Minnakhmetov|Irek Minnakhmetov]]
| data-sort-value="2020" | 2020-03-13
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 984
| data-sort-value="1960" | 1960-03-08
| [[Ирек Мөхәммәтов]]
|
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 985
| data-sort-value="1997" | 1997-10-01
| [[Ирек Ризаев]]
|
| ''[[:d:Q2309784|вилаузышчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 986
| data-sort-value="1928" | 1928-04-11
| [[Ирек Рәхмәтуллин]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
| data-sort-value="2013" | 2013-05-18
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 987
| data-sort-value="1962" | 1962-12-08
| [[Ирек Фәйзуллин]]
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
| [[:commons:Category:Irek Faizullin|Irek Faizullin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 988
| data-sort-value="1960" | 1960-04-19
| [[Ирина Аверко-Антонович]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
| data-sort-value="2006" | 2006-01-24
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 989
| data-sort-value="1971" | 1971-12-13
| [[Ирина Антонова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
|
| [[:commons:Category:Irina Ilgizovna Antonova|Irina Ilgizovna Antonova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 990
| data-sort-value="1982" | 1982-12-15
| [[Ирина Богатырёва]]
|
| ''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q12356615|сәяхәтче]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 991
| data-sort-value="1978" | 1978-08-02
| ''[[:d:Q95230996|Ирина Волынец]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]<br/>''[[:d:Q4173297|JUSTO]]''<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Irina Volynets|Irina Volynets]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 992
| data-sort-value="1973" | 1973-02-06
| [[Ирина Гринёва]]
| ''[[:d:Q4538872|Ярыслау дәүләт театр институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| [[:commons:Category:Irina Grinyova|Irina Grinyova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 993
| data-sort-value="1921" | 1921-12-21
| [[Ирина Заиконникова]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1991" | 1991-09-13
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 994
| data-sort-value="1907" | 1907-04-09
| [[Ирина Зарубина]]
| ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
| ''[[:d:Q4407688|Питырбур дәүләт кәмит театры]]''
|
| data-sort-value="1976" | 1976-05-20
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 995
| data-sort-value="1935" | 1935-06-07
| [[Ирина Зимакова]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="2011" | 2011-04-02
| [[Россия]]
|-
| style='text-align:right'| 996
| data-sort-value="1933" | 1933-04-18
| [[Ирина Коновалова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="2016" | 2016-08-14
|
|-
| style='text-align:right'| 997
| data-sort-value="1961" | 1961-03-09
| [[Ирина Полякова]]
| ''[[:d:Q4303891|Мәскәү дәүләт физик мәдәният академиясе]]''
| ''[[:d:Q13382608|чаңгы узышчысы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 998
| data-sort-value="1933" | 1933-05-01
| [[Ирина Студенцова|Ирина Студенсова]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
| data-sort-value="2002" | 2002-12-17
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 999
| data-sort-value="1975" | 1975-09-28
| [[Ирина Хрунова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[адвокат]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1000
| data-sort-value="1881" | 1881-01-10
| [[Иринарх Стратонов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="1945" | 1945
| [[Buxenwald]]
|-
| style='text-align:right'| 1001
| data-sort-value="1893" | 1893-01-27
| [[Ириней (Шульмин)|Ириней]]
| [[Казан руханилар академиясе]]<br/>[[Казан руханилар семинариясе]]
|
|
| [[:commons:Category:Irenaeus (Shulmin)|Irenaeus (Shulmin)]]
| data-sort-value="1938" | 1938-02-08
| [[Самар]]
|-
| style='text-align:right'| 1002
| data-sort-value="1950" | 1950-06-06
| [[Искәндәр Галимов (1950)|Искәндәр Галимов]]
| ''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]''
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1003
| data-sort-value="1958" | 1958-08-31
| [[Искәндәр Гыйләҗев]]
| [[94-нче гимназия (Казан)|94 нче гимназия]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q4201714|РФА Россия тарихы институты]]''
| [[галим]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты]]
| [[:commons:Category:Iskander Gilyazov|Iskander Gilyazov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1004
| data-sort-value="1978" | 1978-03-13
| [[Искәндәр Мөхәммәтшакиров]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1005
| data-sort-value="1929" | 1929-10-05
| [[Искәндәр Рәфыйков]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q139435776|Латвия ССР дәүләт сәнгать академиясе]]''
|
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>[[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
|
| data-sort-value="2018" | 2018-10-01
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1006
| data-sort-value="1955" | 1955-07-25
| [[Искәндәр Сәйфуллин (1955)|Искәндәр Сәйфуллин]]
| ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
| [[:commons:Category:Iskander Sayfullin|Iskander Sayfullin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1007
| data-sort-value="1974" | 1974-08-31
| [[Искәндәр Хәйруллин]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1008
| data-sort-value="1990" | 1990-11-09
| [[Ислам Вәлиев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1009
| data-sort-value="1912" | 1912-04-15
| [[Исмәгыйль Габдрәфыйков]]
| ''[[:d:Q4243515|Кубан дәүләт технология университеты]]''
|
|
|
| data-sort-value="1993" | 1993-10-29
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1010
| data-sort-value="1875" | 1875
| [[Исмәгыйль Госманов]]
| [[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе|Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]<br/>[[Казан Император университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1944" | 1944
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1011
| data-sort-value="1953" | 1953-04-18
| [[Исмәгыйль Шәрәфиев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="2017" | 2017-06-22
| [[Татарстан]]
|-
| style='text-align:right'| 1012
| data-sort-value="1917" | 1917
| [[Исхак Зилбер]]
|
| ''[[:d:Q133485|раввин]]''
|
|
| data-sort-value="2004" | 2004
| [[Иерусалим|Котдус]]
|-
| style='text-align:right'| 1013
| data-sort-value="1876" | 1876-12-26
| [[Исхак Казаков]]
|
| ''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1014
| data-sort-value="1959" | 1959-01-14
| [[Ия Нечаева]]
| ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''
| [[В. В. Виноградов исемендәге Рус теле институты (Россия Фәннәр академиясе)|РФА В.В. Виноградов исемендәге урыс теле институты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1015
| data-sort-value="1936" | 1936-05-30
| [[Йолдыз Исәнбәт]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1016
| data-sort-value="1985" | 1985-04-06
| [[Йолдыз Миңнуллина]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]
| [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
| [[:commons:Category:Yulduz Minnullina|Yulduz Minnullina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1017
| data-sort-value="1929" | 1929-04-29
| [[Йолдыз Нигъмәтуллина]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="2023" | 2023-02-02
|
|-
| style='text-align:right'| 1018
| data-sort-value="1722" | 1722-02-14
| ''[[:d:Q94926071|Йоханн Германн Блюм]]''
|
| ''[[:d:Q152002|пастыр]]''<br/>''[[:d:Q918824|military chaplain]]''
|
|
| data-sort-value="1792" | 1792-12-22
| ''[[:d:Q1774211|Klettenberg]]''
|-
| style='text-align:right'| 1019
| data-sort-value="1946" | 1946-08-20
| ''[[:d:Q135636977|Казанцев, Вячеслав Васильевич]]''
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры]]<br/>''[[:d:Q4125412|Воронеж дәүләт яшь тамашачы тиятры]]''
| [[:commons:Category:Vyacheslav Kazantsev|Vyacheslav Kazantsev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1020
| data-sort-value="1896" | 1896
| [[Камал II]]
|
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
|
|
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1021
| data-sort-value="1949" | 1949-02-08
| [[Камил Исхаков]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''
|
| [[:commons:Category:Kamil Iskhakov|Kamil Iskhakov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1022
| data-sort-value="1950" | 1950-07-16
| [[Камил Монасыйпов]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1023
| data-sort-value="1958" | 1958-03-12
| ''[[:d:Q131823318|Камил Фәйзрахманов]]''
|
| ''[[:d:Q128124|тавыш режиссёры]]''
| [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]]
| [[:commons:Category:Kamil Fayzrahmanov|Kamil Fayzrahmanov]]
| data-sort-value="2020" | 2020-12-28
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1024
| data-sort-value="2006" | 2006-04-26
| [[Камилә Вәлиева]]
|
| ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''
|
| [[:commons:Category:Kamila Valieva|Kamila Valieva]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1025
| data-sort-value="1988" | 1988-05-18
| [[Камилә Гафурҗанова]]
|
| ''[[:d:Q13381863|кылычбаз]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1026
| data-sort-value="1993" | 1993-05-19
| [[Камилә Шакирова]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''
| [[Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1027
| data-sort-value="1898" | 1898
| ''[[:d:Q124769685|Караулов, Борис Фёдорович]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1964" | 1964
|
|-
| style='text-align:right'| 1028
| data-sort-value="1989" | 1989-08-17
| [[Карина Амбарцумова]]
| ''[[:d:Q4398068|Россия дәүләт социаль университеты]]''
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
|
| [[:commons:Category:Karina Ambartsumova|Karina Ambartsumova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1029
| data-sort-value="1811" | 1811-07-18
| [[Карл Лүдвиг Литтров]]
| [[Вена университеты]]<br/>''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]''
| ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Вена университеты]]
| [[:commons:Category:Karl Ludwig von Littrow|Karl Ludwig von Littrow]]
| data-sort-value="1877" | 1877-11-16
| [[Венеция]]
|-
| style='text-align:right'| 1030
| data-sort-value="1911" | 1911-10-13
| [[Карлис Штейнс|Карл Штейнс]]
| ''[[:d:Q498407|Латвия университеты]]''
| ''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q498407|Латвия университеты]]''
|
| data-sort-value="1983" | 1983-04-04
| [[Рига]]
|-
| style='text-align:right'| 1031
| data-sort-value="1914" | 1914-06-15
| ''[[:d:Q106625220|Катков, Герман Петрович]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1996" | 1996-01-07
| [[Иваново]]
|-
| style='text-align:right'| 1032
| data-sort-value="1996" | 1996-12-11
| ''[[:d:Q55102704|Кирилл Горнаев]]''
|
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1033
| data-sort-value="1990" | 1990-04-13
| [[Кирилл Петров]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1034
| data-sort-value="1906" | 1906-05-22
| ''[[:d:Q28574375|Клаус Хохейсель]]''
|
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
|
| data-sort-value="1998" | 1998
|
|-
| style='text-align:right'| 1035
| data-sort-value="1946" | 1946-04-10
| ''[[:d:Q123856896|Клопоух, Яков Борисович]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1036
| data-sort-value="1904" | 1904-10-21
| ''[[:d:Q112996327|Ковалевский, Михаил Михайлович]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1999" | 1999
| [[Екатеринбург]]
|-
| style='text-align:right'| 1037
| data-sort-value="2001" | 2001-07-31
| ''[[:d:Q131783730|Комков, Денис Эдуардович]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1038
| data-sort-value="1871" | 1871-02-24
| [[Константин Волков (1871)|Константин Волков]]
| ''[[:d:Q28064984|Мәскәү университетының медицина факультеты]]''
| [[хирург]]
|
|
| data-sort-value="1938" | 1938-06-28
| [[Ядернә]]
|-
| style='text-align:right'| 1039
| data-sort-value="1885" | 1885-02-11
| [[Константин Ворошилов (1885)]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1929" | 1929
|
|-
| style='text-align:right'| 1040
| data-sort-value="1863" | 1863-08-01
| [[Константин Котелов]]
| [[Казан Император университеты]]
| ''[[:d:Q2310145|метеоролог]]''
|
|
| data-sort-value="1919" | 1919
| [[Днипро]]
|-
| style='text-align:right'| 1041
| data-sort-value="1838" | 1838-07-02
| ''[[:d:Q26243807|Константин Крупский]]''
| ''[[:d:Q4318657|Түбән Новгород кадет корпусы]]''<br/>''[[:d:Q3577761|Константин артиллерия укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| [[:commons:Category:Konstantin Krupskiy|Konstantin Krupskiy]]
| data-sort-value="1883" | 1883-02-24
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1042
| data-sort-value="1903" | 1903-10-24<br/>1903-11-07
| [[Константин Мүфке]]
| ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| [[:commons:Category:Konstantin Mufke|Konstantin Mufke]]
| data-sort-value="1968" | 1968-01-26<br/>1968-01-01
| [[Tbilisi|Тбилиси]]
|-
| style='text-align:right'| 1043
| data-sort-value="1913" | 1913-10-22
| [[Константин Поспелов]]
|
| ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''
|
|
| data-sort-value="1996" | 1996-01-13
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1044
| data-sort-value="1967" | 1967-10-02
| [[Константин Руденко]]
|
| ''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>[[тарих]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1045
| data-sort-value="1848" | 1848-04-25
| [[Константин Рукавишников]]
| ''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
|
|
| data-sort-value="1915" | 1915-11-29
| [[Петергоф|Петерһоф]]
|-
| style='text-align:right'| 1046
| data-sort-value="1891" | 1891
| [[Константин Уханов]]
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Konstantin Ukhanov|Konstantin Ukhanov]]
| data-sort-value="1937" | 1937-10-26
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1047
| data-sort-value="1858" | 1858-02-20
| ''[[:d:Q20481874|Константин Шидловский]]''
|
| ''[[:d:Q860918|эсперантист]]''
|
|
| data-sort-value="1920" | 1920-04-09
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1048
| data-sort-value="1600" | 16th century
| [[Константин Шушерин]]
|
|
|
|
| No/unknown value
| No/unknown value
|-
| style='text-align:right'| 1049
| data-sort-value="1980" | 1980-12-26
| [[Ксения Фёдорова]]
| ''[[:d:Q4892466|Berlin School of Creative Leadership]]''
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q3738862|agent of influence]]''<br/>''[[:d:Q1685363|пропагандист]]''
|
| [[:commons:Category:Xenia Fedorova|Xenia Fedorova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1050
| data-sort-value="1977" | 1977-06-29
| [[Лариса Астахова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]<br/>''[[:d:Q4476368|Administrative Directorate of the President of the Russian Federation]]''
| [[галим]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1051
|
| [[Лариса Усманова|Лариса Госманова]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1052
| data-sort-value="1944" | 1944-08-09
| ''[[:d:Q55102945|Лев Амбиндер]]''
|
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q15472169|иганәче]]''
| ''[[:d:Q4398137|Fonds d'aide russe]]''<br/>''[[:d:Q4229784|Kommersant publishing house]]''
| [[:commons:Category:Lev Ambinder|Lev Ambinder]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1053
| data-sort-value="1920" | 1920-12-30
| [[Лев Безыменский]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[язучы]]
|
|
| data-sort-value="2007" | 2007-06-26
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1054
| data-sort-value="1896" | 1896-05-18
| [[Лев Берг]]
| [[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе|Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]
|
|
|
| data-sort-value="1974" | 1974-03-30
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1055
| data-sort-value="1941" | 1941-04-19
| [[Лев Грольман]]
|
| ''[[:d:Q2627699|шаһмат композиторы]]''
|
|
| data-sort-value="2022" | 2022-08-11
|
|-
| style='text-align:right'| 1056
| data-sort-value="1926" | 1926-10-26
| [[Лев Зефиров]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q2055046|физиолог]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="1996" | 1996-10-01
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1057
| data-sort-value="1908" | 1908-11-20
| [[Лев Линков]]
|
| [[язучы]]
|
|
| data-sort-value="1971" | 1971-07-06
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1058
| data-sort-value="1865" | 1865-02-21
| [[Лев Урванцов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]
|
|
| data-sort-value="1929" | 1929-01-15
| [[Карловы-Вары]]
|-
| style='text-align:right'| 1059
| data-sort-value="1935" | 1935-05-25
| [[Легия Мөхәммәтҗанова|Легия Мөхәммәтҗаныва]]
|
|
|
| [[:commons:Category:Legiya Mukhametzyanova|Legiya Mukhametzyanova]]
| data-sort-value="2025" | 2025-01-06
|
|-
| style='text-align:right'| 1060
| data-sort-value="1967" | 1967-08-02
| [[Леон Литинецкий]]
| ''[[:d:Q319239|Тел-Әвив университеты]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Leon Litinetski|Leon Litinetski]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1061
| data-sort-value="1903" | 1903-10-21
| [[Леон Чвәтопелк-Мирски]]
|
| [[офицер]]
|
|
| data-sort-value="1944" | 1944-08-06
| [[Варшава]]
|-
| style='text-align:right'| 1062
| data-sort-value="1878" | 1878-12-08
| [[Леонид Вайнер]]
|
| ''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''
|
|
| data-sort-value="1918" | 1918-07-22
| [[Кузино (Свердловск өлкәсе)|Кузино]]
|-
| style='text-align:right'| 1063
| data-sort-value="1964" | 1964-05-10
| [[Леонид Волошин]]
|
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
|
| [[:commons:Category:Leonid Voloshin|Leonid Voloshin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1064
| data-sort-value="1937" | 1937-07-10
| ''[[:d:Q21029850|Леонид Демидович]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q2418908|Беларус дәүләт университеты]]''
|
| data-sort-value="1999" | 1999
|
|-
| style='text-align:right'| 1065
| data-sort-value="1846" | 1846-03-15
| [[Леонид Камаровский]]
| ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]''
| [[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]]<br/>''[[:d:Q4425482|Мәскәү шәһәр халык университеты]]''<br/>''[[:d:Q4303988|Мәскәү югары хатын-кызлар курслары]]''
| [[:commons:Category:Leonid Kamarovskiy|Leonid Kamarovskiy]]
| data-sort-value="1912" | 1912-12-08<br/>1912-08-12
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1066
| data-sort-value="1880" | 1880-08-04
| [[Леонид Клюев]]
| ''[[:d:Q2996600|Генераль штаб академиясе]]''
| ''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q4114347|Радиацион, химик һәм биологик саклану һәм мөһәндис гаскәрләре хәрби академиясе]]''
|
| data-sort-value="1943" | 1943-01-29
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1067
| data-sort-value="1906" | 1906-11-11
| [[Леонид Лавров (1906)|Леонид Лавров]]
|
| [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
|
| data-sort-value="1943" | 1943-09-13
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1068
| data-sort-value="1903" | 1903-09-21
| [[Леонид Любарский]]
|
| ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''
|
|
| data-sort-value="1975" | 1975
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
|-
| style='text-align:right'| 1069
| data-sort-value="1940" | 1940-11-28
| [[Леонид Попов (1940)|Леонид Попов]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]<br/>''[[:d:Q55149460|Fedotov Test Pilot School]]''
| ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>''[[:d:Q254651|штурман]]''<br/>[[язучы]]
| ''[[:d:Q1572992|Sokol]]''<br/>''[[:d:Q282717|Gromov Flight Research Institute]]''
| [[:commons:Category:Leonid Stepanovich Popov|Leonid Stepanovich Popov]]
| data-sort-value="2023" | 2023-07-06
| [[Жуковский (Мәскәү өлкәсе)|Жуковски (Мәскәү өлкәсе)]]
|-
| style='text-align:right'| 1070
| data-sort-value="1904" | 1904-12-24
| [[Леонид Терентьев]]
| ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]''
| [[инженер]]
|
|
| data-sort-value="1974" | 1974
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1071
| data-sort-value="1946" | 1946-12-24
| [[Леонид Филатов]]
| ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]''
| [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>[[язучы]]
|
| [[:commons:Category:Leonid Filatov|Leonid Filatov]]
| data-sort-value="2003" | 2003-10-26
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1072
| data-sort-value="1963" | 1963-03-05
| [[Лиана Нифонтова]]
| ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1073
| data-sort-value="1951" | 1951-02-27
| [[Лидия Логинова (1951)|Лидия Логинова]]
| ''[[:d:Q4476754|Урал дәүләт педагоика университеты]]''
| ''[[:d:Q15117302|воллейболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1074
| data-sort-value="1974" | 1974-10-02
| [[Лилиан Наврозашвили]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1075
| data-sort-value="1967" | 1967-06-06
| [[Лилия Газизова]]
|
| [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''
|
| [[:commons:Category:Liliya Gazizova|Liliya Gazizova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1076
|
| [[Лилия Маврина]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1077
| data-sort-value="1979" | 1979-06-30
| [[Лилия Сәрвәрова]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q17484288|ethnomusicologist]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1078
| data-sort-value="1985" | 1985-06-17
| [[Линар Гыйльмуллин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
| data-sort-value="2007" | 2007-06-22
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1079
| data-sort-value="1955" | 1955-02-06
| [[Линар Латыйпов]]
| [[Түбән Новгород дәүләт лингвистика университеты|Нижгар ил телбелем үнивирситите]]
| [[галим]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Linar Latypov|Linar Latypov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1080
| data-sort-value="1935" | 1935
| [[Лира Минһаҗетдинова]]
| [[Башкорт дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q2419397|терапевт]]''<br/>''[[:d:Q3264451|кардиолог]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1081
| data-sort-value="1946" | 1946-04-15<br/>1946
| ''[[:d:Q110694217|Личман, Борис Васильевич]]''
| ''[[:d:Q1989628|Олесь Һончар исемендәге Днепропетровск милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q4476765|Ural Institute of Economics, Management and Law]]''
|
| data-sort-value="2020" | 2020-06-22
| [[Екатеринбург]]
|-
| style='text-align:right'| 1082
| data-sort-value="1946" | 1946-04-25
| [[Лия Заһидуллина]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1083
| data-sort-value="1936" | 1936-09-04
| [[Лоренс Блинов]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-12-24
|
|-
| style='text-align:right'| 1084
| data-sort-value="1918" | 1918-02-14
| [[Лотфулла Гыйззетдинов|Лотфулла Гыйззетдинев]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1982" | 1982-07-11
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1085
| data-sort-value="1873" | 1873-07-06
| ''[[:d:Q27846377|Луиза Грюнбладт]]''
|
| ''[[:d:Q33231|фотограф]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1086
| data-sort-value="1968" | 1968-12-31
| [[Луиза Фәсхетдинова]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты]]
| ''[[:d:Q5322166|дизайнер]]''
| [[Әмир Мәҗитов музее]]<br/>[[Арча милли аяк киеме фабрикасы]]<br/>[[Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1087
| data-sort-value="1943" | 1943-09-13
| [[Любовь Зенитова]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| ''[[:d:Q5090503|химик-технолог]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1088
| data-sort-value="1948" | 1948-02-10
| ''[[:d:Q86002274|Людмила Бояркина]]''
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1089
| data-sort-value="1958" | 1958-08-22
| [[Людмила Крутакова]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1090
| data-sort-value="1971" | 1971
| [[Людмила Смеркович]]
|
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
|
| [[:commons:Category:Liudmila Smerkovich|Liudmila Smerkovich]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1091
| data-sort-value="1907" | 1907-09-22
| [[Люциан Климович]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3155377|ислам белгече]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''
| [[И.В. Сталин исемендәге Көнчыгыш хезмәт ияләренең коммунистик университеты]]
|
| data-sort-value="1989" | 1989-07-19
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1092
| data-sort-value="1930" | 1930-09-30
| [[Люция Фарсина]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Республика татар күчмә театры]]
|
| data-sort-value="2005" | 2005-03-04
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1093
| data-sort-value="1967" | 1967-07-12
| [[Люция Хәмитова|Люция Хәмитева]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1094
| data-sort-value="1955" | 1955-07-01
| [[Людмила Казанцева|Лүдмила Казанцева]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1095
| data-sort-value="1948" | 1948-10-09
| [[Людмила Шубина|Лүдмила Шубина]]
|
| ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1096
| data-sort-value="1964" | 1964-10-07
| [[Ләйлә Гарифуллина]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''
| [[Татарстан дәүләт камера хоры]]<br/>[[Софья Гобәйдуллинаның заманча музыка үзәге]]
| [[:commons:Category:Layla Garifullina|Layla Garifullina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1097
| data-sort-value="1918" | 1918-10-05
| [[Ләйлә Садри]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1098
|
| [[Ләйсән Юнысова]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1099
| data-sort-value="1952" | 1952-08-21
| [[Ләлә Миңнуллина]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1100
| data-sort-value="1983" | 1983-06-10
| [[МакSим]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| [[җырчы]]<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''
|
| [[:commons:Category:MakSim|MakSim]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1101
| data-sort-value="1987" | 1987-05-13
| [[Макар Бестужев]]
|
| ''[[:d:Q15117302|воллейболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1102
| data-sort-value="1931" | 1931-01-21
| ''[[:d:Q109487951|Макаров, Андрей Юрьевич]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="2016" | 2016-06-03
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1103
| data-sort-value="1977" | 1977-11-10
| ''[[:d:Q62713466|Максим Андреев]]''
|
| [[галим]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1104
| data-sort-value="1913" | 1913-09-14
| [[Максим Дмитриев]]
|
| [[офицер]]
|
|
| data-sort-value="1990" | 1990-11-01
| [[Киев]]
|-
| style='text-align:right'| 1105
| data-sort-value="1991" | 1991-06-19
| [[Максим Жестоков]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1106
| data-sort-value="1976" | 1976-06-22
| [[Максим Казак]]
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1107
| data-sort-value="1996" | 1996-01-29
| [[Максим Лазарев (1996)|Максим Лазарев]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1108
| data-sort-value="1980" | 1980-09-15
| [[Максим Шәрәфетдинов|Максим Шәрәфетдинев]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q98925420|Шаяннар һәм тапкырлар клубы уенчысы]]''
| [[Первый канал (Россия)|Первый канал]]
| [[:commons:Category:Maxim Sharafutdinov|Maxim Sharafutdinov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1109
| data-sort-value="1961" | 1961-01-29
| [[Мансур Гыйләҗев]]
|
| [[язучы]]<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[эшкуар]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1110
| data-sort-value="1902" | 1902-03-06
| [[Мансур Мозаффаров]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]
|
|
| data-sort-value="1966" | 1966-11-20
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1111
| data-sort-value="1917" | 1917-12-25
| [[Мансур Әбләев]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1980" | 1980-06-16
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1112
| data-sort-value="1948" | 1948-01-01
| ''[[:d:Q85136992|Марамыгин, Валентин Георгиевич]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1113
| data-sort-value="1961" | 1961-07-09
| [[Марат Бариев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]<br/>[[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Marat Bariev|Marat Bariev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1114
| data-sort-value="1984" | 1984-02-11
| ''[[:d:Q12087697|Марат Вәлиуллин]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1115
| data-sort-value="1984" | 1984-02-11
| ''[[:d:Q126889778|Марат Вәлиуллин]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1116
| data-sort-value="1964" | 1964-12-06
| [[Марат Ганиев]]
|
| ''[[:d:Q2309784|вилаузышчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1117
| data-sort-value="1987" | 1987-06-29
| ''[[:d:Q4071270|Марат Гаскәрев]]''
|
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1118
| data-sort-value="1974" | 1974-10-05
| ''[[:d:Q98051343|Марат Гыйбатдинов]]''
|
| [[менеджер]]
| [[Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1119
| data-sort-value="1960" | 1960-05-10
| [[Марат Гыйзәтулин]]
|
| ''[[:d:Q12144794|прозачы]]''
|
| [[:commons:Category:Marat Gizatulin|Marat Gizatulin]]
| data-sort-value="2025" | 2025-11-20
|
|-
| style='text-align:right'| 1120
| data-sort-value="1962" | 1962-07-18
| [[Марат Гыйльфанов]]
| ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''
| ''[[:d:Q752129|астрофизик]]''
| ''[[:d:Q48861|Max Planck Institute for Astrophysics]]''<br/>''[[:d:Q1433237|РФА Космик тикшеренүләр институты]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1121
| data-sort-value="1985" | 1985-12-31
| [[Марат Закиров (1985)|Марат Закиров]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1122
| data-sort-value="1972" | 1972-02-07
| [[Марат Зарипов (1972)|Марат Зарипов]]
| [[Казан дәүләт аграр университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1123
| data-sort-value="1974" | 1974-06-05
| [[Марат Заһидуллов]]
| [[131 нче лицей (Казан)|131 нче лицей]]<br/>''[[:d:Q174710|Лос-Анджелестагы Калифорния университеты]]''<br/>''[[:d:Q4304111|Мәскәү дәүләт икътисад, статистика һәм информатика университеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Marat Zagidullov|Marat Zagidullov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1124
| data-sort-value="1925" | 1925-07-21
| [[Марат Калиненок]]
|
|
|
| [[:commons:Category:Marat Kalinenok|Marat Kalinenok]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1125
| data-sort-value="1957" | 1957-12-26
| [[Марат Мортазин]]
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
| ''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]''
| [[:commons:Category:Marat Fachrislamowitsch Hazrat Murtasin|Marat Fachrislamowitsch Hazrat Murtasin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1126
| data-sort-value="1991" | 1991-07-23
| [[Марат Ситдыйков]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Marat Sitdikov|Marat Sitdikov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1127
| data-sort-value="1986" | 1986-04-01
| [[Марат Сәгыйрев]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1128
| data-sort-value="1970" | 1970-09-24
| [[Марат Сафиуллин|Марат Сәйфуллин]]
| [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1129
| data-sort-value="1987" | 1987-07-23
| [[Марат Фәйрушин]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]<br/>[[2 нче гимназия (Түбән Кама)]]
| [[җырчы]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1130
| data-sort-value="1984" | 1984-04-26
| [[Марат Хәйруллин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1131
| data-sort-value="1966" | 1966-08-09
| [[Марат Хөснуллин]]
| [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]<br/>''[[:d:Q2413375|Ачык университет]]''
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| [[Россия Хөкүмәте|Россия Федерациясе Хөкүмәте]]
| [[:commons:Category:Marat Khusnullin|Marat Khusnullin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1132
| data-sort-value="1983" | 1983-03-10
| ''[[:d:Q6754928|Марат Әхмәтҗанов]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1133
| data-sort-value="1932" | 1932-10-13
| [[Марат Әхмәтҗанов]]
|
|
| ''[[:d:Q4418282|Себер дәүләт тимер юллары университеты]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1134
| data-sort-value="1902" | 1902
| [[Маргарита Бутенина]]
|
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
|
|
| data-sort-value="1953" | 1953
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1135
| data-sort-value="1925" | 1925-06-28
| [[Марина Легенченко]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]<br/>''[[:d:Q2510885|Беларус дәүләт тыйб университеты]]''
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q2510885|Беларус дәүләт тыйб университеты]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1136
| data-sort-value="1961" | 1961
| ''[[:d:Q117845701|Марина Нигматуллина]]''
| ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]''
| ''[[:d:Q1281618|сынчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1137
| data-sort-value="1948" | 1948-07-17
| [[Марина Разбежкина]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1235146|documentary filmmaker]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
|
| [[:commons:Category:Marina Razbezhkina|Marina Razbezhkina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1138
| data-sort-value="1884" | 1884-03-07
| [[Марина Скибицкая|Марина Скибиская]]
|
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''
|
| [[:commons:Category:Marina Skibitskaya|Marina Skibitskaya]]
| data-sort-value="1943" | 1943-01-29
| [[Сарытау]]
|-
| style='text-align:right'| 1139
| data-sort-value="1884" | 1884-02-25
| ''[[:d:Q105823235|Мария Андреевна Островская]]''
|
| [[укытучы]]
|
|
| No/unknown value
|
|-
| style='text-align:right'| 1140
| data-sort-value="1902" | 1902-11-28
| [[Мария Воронцова]]
|
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''
| ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''
|
| data-sort-value="1956" | 1956-06-19
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1141
| data-sort-value="1898" | 1898
| [[Мария Елизарова]]
| ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]''
| ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q15962340|әдәбият теоретигы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''
|
| data-sort-value="1972" | 1972
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1142
| data-sort-value="1715" | 1715
| ''[[:d:Q95191397|Мария Кристина Вейзе]]''
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1143
| data-sort-value="1974" | 1974-03-01
| [[Мария Манакова]]
|
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
|
| [[:commons:Category:Maria Manakova|Maria Manakova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1144
| data-sort-value="1984" | 1984-04-17
| [[Мария Никитина]]
|
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1145
| data-sort-value="1927" | 1927-10-27
| [[Марс Искәндәрев]]
| ''[[:d:Q4407686|Санкт-Петербург хәрби-диңгез институты]]''<br/>''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''
| ''[[:d:Q104176943|military scientist]]''
|
|
| data-sort-value="2003" | 2003-10-01
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1146
| data-sort-value="1934" | 1934-11-07
| [[Марсель Сәлимҗанов]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q487596|драматург]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''
| [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]<br/>[[Казан яшь тамашачы театры]]<br/>[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Marcel Salimzhanov|Marcel Salimzhanov]]
| data-sort-value="2002" | 2002-03-26
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1147
| data-sort-value="1974" | 1974-11-22
| [[Марсил Төхфәтуллин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q18515558|мини-футбулчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1148
| data-sort-value="1998" | 1998-12-01
| [[Марта Мартьянова]]
|
| ''[[:d:Q13381863|кылычбаз]]''
|
| [[:commons:Category:Marta Martyanova|Marta Martyanova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1149
| data-sort-value="1952" | 1952-01-20
| ''[[:d:Q116827692|Маслов, Геннадий Семёнович]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1150
| data-sort-value="1919" | 1919-02-20
| [[Матвей Рабинович]]
| ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''
| ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]]
| ''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]''
|
| data-sort-value="1982" | 1982-05-20
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1151
| data-sort-value="1940" | 1940-11-27
| ''[[:d:Q112988394|Маянский, Андрей Николаевич]]''
|
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="2015" | 2015-11-09
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1152
| data-sort-value="1978" | 1978-10-25
| [[Мефодий (Зайцев)|Мефодий]]
|
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
|
| [[:commons:Category:Methodius (Zaytsev)|Methodius (Zaytsev)]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1153
| data-sort-value="1969" | 1969-11-05
| [[Мидхәт Шаһиәхмәтов]]
| [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1154
| data-sort-value="1963" | 1963-04-05
| [[Миләүшә Айтуганова]]
|
| [[Jurnalist|журналист]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1155
|
| [[Миләүшә Нуруллина]]
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1156
|
| [[Миләүшә Нәҗмиева]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1157
| data-sort-value="1960" | 1960-05-13
| [[Миләүшә Таминдарова]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q106625143|хор җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]''
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Татарстан дәүләт камера хоры]]
| [[:commons:Category:Milyausha Tamindarova|Milyausha Tamindarova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1158
| data-sort-value="1972" | 1972-10-09
| [[Миләүшә Шәйхетдинова|Миләүшә Шәйхетдинева]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1159
| data-sort-value="1890" | 1890-03-20
| [[Михаил Агарков]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q4201486|РФА дәүләт һәм хокук институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
|
| data-sort-value="1947" | 1947-07-26
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1160
| data-sort-value="1908" | 1908
| [[Михаил Александров (1908)|Михаил Александров]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1986" | 1986
| No/unknown value
|-
| style='text-align:right'| 1161
| data-sort-value="1908" | 1908
| [[Михаил Андреев (1908)|Михаил Андреев]]
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
| data-sort-value="1973" | 1973
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1162
| data-sort-value="1889" | 1889-10-17
| ''[[:d:Q12080521|Михаил Балагушин]]''
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
| data-sort-value="1966" | 1966-10-20
| [[Ижау]]
|-
| style='text-align:right'| 1163
| data-sort-value="1905" | 1905-02-28
| [[Михаил Белоусов (1905)|Михаил Белоусов]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| [[:commons:Category:Mikhail Belousov (actor)|Mikhail Belousov (actor)]]
| data-sort-value="1960" | 1960-11-11
| [[Киев]]
|-
| style='text-align:right'| 1164
| data-sort-value="1879" | 1879-01-10
| [[Михаил Великанов]]
| ''[[:d:Q2378801|Петербург дәүләт тимер юллар университеты]]''
| ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q3644587|һидрулыг]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]''
|
| data-sort-value="1964" | 1964-05-01
| ''[[:d:Q4199858|Ильичово]]''
|-
| style='text-align:right'| 1165
| data-sort-value="1832" | 1832-09-17
| [[Михаил Галкин-Враской]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан Император университеты]]
| [[язучы]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Mikhail Nikolaevich Galkin-Vraskoy|Mikhail Nikolaevich Galkin-Vraskoy]]
| data-sort-value="1916" | 1916-04-08
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1166
| data-sort-value="1811" | 1811-01-02
| [[Михаил Деларю]]
|
| [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
|
| data-sort-value="1868" | 1868-02-24
| [[Харьков]]
|-
| style='text-align:right'| 1167
| data-sort-value="1893" | 1893-11-08
| [[Михаил Жаков (1893)|Михаил Жаков]]
| ''[[:d:Q48797404|Казан реаль укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]''
| ''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''
|
|
| data-sort-value="1936" | 1936
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1168
| data-sort-value="1845" | 1845-08-30
| [[Михаил Зайцев (1845)|Михаил Зайцев]]
|
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
|
|
| data-sort-value="1904" | 1904-03-10
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1169
| data-sort-value="1935" | 1935-05-03
| [[Михаил Калашников (1935)|Михаил Калашников]]
| ''[[:d:Q4318652|Нижгар ил яраклама үнивирситите]]''
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1170
| data-sort-value="1903" | 1903-05-17
| [[Михаил Каргер]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201410|РФА археология институты]]''
| [[:commons:Category:Mikhail Konstantinovich Karger|Mikhail Konstantinovich Karger]]
| data-sort-value="1976" | 1976-08-26<br/>1976-08-25
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1171
| data-sort-value="1954" | 1954-03-24
| ''[[:d:Q122194742|Михаил Козловский]]''
| [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]
| ''[[:d:Q33231|фотограф]]''
| [[Татарстан Рәисе|Татарстан Республикасы Рәисе]]<br/>[[Республика Татарстан (гәҗит)|«Республика Татарстан»]]<br/>[[Вечерняя Казань (гәҗит)|Вечерняя Казань]]<br/>[[Известия Татарстана (гәҗит)|Известия Татарстана]]
| [[:commons:Category:Mikhail Kozlovsky (photographer)|Mikhail Kozlovsky (photographer)]]
| data-sort-value="2018" | 2018-01-20
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1172
| data-sort-value="1899" | 1899-08-16
| ''[[:d:Q111133515|Михаил Корбут]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
|
| data-sort-value="1937" | 1937-08-01
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1173
| data-sort-value="1900" | 1900-11-19
| [[Михаил Лаврентьев (1900)|Михаил Лаврентьев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''<br/>''[[:d:Q4483556|Мәскәү университетының физика-математика факультеты]]''
| [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| ''[[:d:Q2370801|ССРБ Фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q190414|Профессор Николай Егорович Жуковский исемендәге Үзәк аерогидродинаминка институты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3032414|Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе]]''<br/>[[Россия фәннәр академиясе]]<br/>''[[:d:Q4201577|Institute of Mathematics of the National Academy of Sciences of Ukraine]]''<br/>''[[:d:Q958769|Украина милли фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1962793|Lebedev Institute of Precision Mechanics and Computer Engineering]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q3152467|Россия федераль атом төш үзәге — Бөтенроссия эксперименталь физика фәнни-тикшеренү үзәге]]''
| [[:commons:Category:Mikhail Lavrentiev|Mikhail Lavrentiev]]
| data-sort-value="1980" | 1980-10-15
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1174
| data-sort-value="1907" | 1907-10-20
| [[Михаил Ливанов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q4201459|Institute of Higher Nervous Activity]]''<br/>''[[:d:Q4201606|Institute of the Human Brain]]''<br/>''[[:d:Q4201752|Institute of Theoretical and Experimental Biophysics]]''
| [[:commons:Category:Mikhail Livanov|Mikhail Livanov]]
| data-sort-value="1986" | 1986-05-25
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1175
| data-sort-value="1891" | 1891-06-29
| [[Михаил Лобанов]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
| data-sort-value="1970" | 1970
| [[Сан-Паулу]]
|-
| style='text-align:right'| 1176
| data-sort-value="1795" | 1795-11-25
| [[Михаил Мусин-Пушкин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q12377291|censor]]''
|
| [[:commons:Category:Mikhail Nikolaevich Musin-Pushkin|Mikhail Nikolaevich Musin-Pushkin]]
| data-sort-value="1862" | 1862-06-25
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1177
| data-sort-value="1904" | 1904
| [[Михаил Родионов]]
|
|
| ''[[:d:Q126824|Александр Ильич Лейпунский исемендәге Физика һәм энергетика институты — Россия Федерациясе дәүләт фәнни үзәге]]''
| [[:commons:Category:Mikhail Rodionov|Mikhail Rodionov]]
| data-sort-value="1976" | 1976-07-05
| [[Обнинск]]
|-
| style='text-align:right'| 1178
| data-sort-value="1933" | 1933-02-10
| [[Михаил Рощин]]
| ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''<br/>[[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]
| ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[Драматурглар|драматург]]
|
| [[:commons:Category:Mikhail Roshchin|Mikhail Roshchin]]
| data-sort-value="2010" | 2010-10-01
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1179
| data-sort-value="1851" | 1851-05-02
| [[Михаил Соймонов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[шагыйрь]]
|
|
| data-sort-value="1888" | 1888-09-12
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1180
| data-sort-value="1986" | 1986-01-31
| [[Михаил Тимаев]]
|
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1181
| data-sort-value="1879" | 1879-04-30
| [[Михаил Тушнов]]
| [[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе|Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]
| ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]''<br/>''[[:d:Q71135051|патофизиолог]]''
| [[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе|Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]
|
| data-sort-value="1935" | 1935-09-19
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1182
| data-sort-value="1912" | 1912-09-20
| [[Михаил Федосеев]]
|
|
|
| [[:commons:Category:Mikhail Fedoseyev|Mikhail Fedoseyev]]
| data-sort-value="1942" | 1942-03-23
| [[Кырым Автономияле Совет Социалистик Җөмһүрияте|Кырым АССР]]
|-
| style='text-align:right'| 1183
| data-sort-value="1987" | 1987-10-28
| ''[[:d:Q12171774|Михаил Шибанов]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1184
| data-sort-value="1907" | 1907-09-30
| [[Михаил Штранге]]
| ''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| ''[[:d:Q4201615|РФА җәмгыять фәннәре буенча фәнни мәгълүмат институты]]''
|
| data-sort-value="1968" | 1968
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1185
| data-sort-value="1952" | 1952-04-07
| [[Михаил Яковлев (1952)|Михаил Яковлев]]
|
| [[галим]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1186
| data-sort-value="1871" | 1871-12-02<br/>1871-12-14
| [[Михаил Янишевский]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''
| ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]''
|
| data-sort-value="1949" | 1949-12-04
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1187
| data-sort-value="1934" | 1934-02-25
| [[Морат Вәсилев]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="2015" | 2015-11-25
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1188
| data-sort-value="1958" | 1958-08-07
| [[Морат Гаделшин]]
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Murad Gadylshin|Murad Gadylshin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1189
| data-sort-value="1953" | 1953-02-13
| [[Морат Ибәтуллин]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1190
| data-sort-value="1949" | 1949
| ''[[:d:Q55284224|Моше Химеин]]''
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1191
| data-sort-value="1923" | 1923-07-02
| ''[[:d:Q117749984|Муравьёв, Анатолий Васильевич]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
| data-sort-value="2010" | 2010-09-11
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1192
| data-sort-value="1930" | 1930-01-22
| ''[[:d:Q134382028|Муругов, Дмитрий Сергеевич]]''
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| [[хирург]]
| [[Мари Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]
|
| data-sort-value="2007" | 2007-02-01
| [[Йошкар-Ола]]
|-
| style='text-align:right'| 1193
| data-sort-value="1980" | 1980-05-28
| ''[[:d:Q137828328|Мухамедьяров, Марат Александрович]]''
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| [[укытучы]]<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1194
| data-sort-value="1943" | 1943-03-12
| ''[[:d:Q136030011|Муштари, Земфира Хамидовна]]''
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[:commons:Category:Zemfira Mushtari|Zemfira Mushtari]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1195
| data-sort-value="1979" | 1979-09-23
| [[Мәдинә Гайнуллина]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1196
| data-sort-value="1892" | 1892
| [[Мәрьям Гобәйдуллина]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1933" | 1933
| [[Бакы]]
|-
| style='text-align:right'| 1197
| data-sort-value="1901" | 1901-11-20
| [[Мәрьям Рахманкулова|Мәрьям Рахманколова]]
|
| [[җырчы]]
|
| [[:commons:Category:Maryam Rakhmankulova|Maryam Rakhmankulova]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-08
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1198
| data-sort-value="1893" | 1893
| [[Мәхмүдә Мозаффария]]
|
| ''[[:d:Q33176607|мәгърифәтче]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''<br/>[[шагыйрь]]
|
|
| data-sort-value="1969" | 1969
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1199
| data-sort-value="1955" | 1955-04-20
| [[Мәхмүт Ваһапов]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Makhmut Vagapov|Makhmut Vagapov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1200
| data-sort-value="1889" | 1889-05-01
| [[Мәхмүт Дулат-Али]]
|
| [[Jurnalist|журналист]]
|
|
| data-sort-value="1920" | 1920
| [[Баймак]]
|-
| style='text-align:right'| 1201
| data-sort-value="1918" | 1918-11-11
| [[Мәхмүт Зарипов]]
|
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="1998" | 1998-06-16
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1202
| data-sort-value="1904" | 1904
| ''[[:d:Q131427281|Мөкәррәмә Корбангалиева]]''
|
| ''[[:d:Q18245236|рентгенолог]]''
|
|
| data-sort-value="1949" | 1949
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1203
| data-sort-value="1891" | 1891-09-16
| [[Мөхәммәд Вәлишин]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1204
| data-sort-value="1882" | 1882
| [[Мөхәммәт Идрисов (1882)|Мөхәммәт Идрисов]]
| [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
|
|
|
| data-sort-value="1948" | 1948-09-28
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1205
| data-sort-value="1913" | 1913-05-20
| [[Мөхәммәт Садри]]
|
| [[Jurnalist|журналист]]
|
|
| data-sort-value="1999" | 1999-03-27
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1206
| data-sort-value="1976" | 1976-09-25
| [[Мөхәммәт Таҗетдинов]]
|
| [[имам]]<br/>[[мөфти]]
| [[Үзәк диния нәзарәте]]<br/>[[Лалә-Тюльпан]]<br/>[[Башкортстан Республикасы мөселманнарының төбәк Диния нәзарәте]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1207
| data-sort-value="1920" | 1920-02-21
| [[Мөхәммәт Әхмәтгалиев]]
|
| [[язучы]]
|
| [[:commons:Category:Möxämmät Äxmätğälief|Möxämmät Äxmätğälief]]
| data-sort-value="1943" | 1943-08-27
| [[Смоленск]]
|-
| style='text-align:right'| 1208
| data-sort-value="1853" | 1853-01-10
| ''[[:d:Q132349040|Мөхәммәтзариф Әмирханов]]''
|
| [[имам]]<br/>''[[:d:Q33176607|мәгърифәтче]]''
| [[Иске Таш мәчет]]<br/>''[[:d:Q132349148|Әмирхания мәдрәсәсе]]''
|
| data-sort-value="1921" | 1921-06-24
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1209
| data-sort-value="1874" | 1874-01-22
| [[Мөхәммәтрәхим Казаков]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1937" | 1937
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
|-
| style='text-align:right'| 1210
| data-sort-value="1844" | 1844-09-11
| [[Мөхәммәтфәез Казаков]]
|
|
|
|
| No/unknown value
|
|-
| style='text-align:right'| 1211
| data-sort-value="1848" | 1848-10-08
| [[Мөхәммәтшакир Казаков]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1932" | 1932
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1212
| data-sort-value="1832" | 1832-09-04
| [[Мөхәммәтҗан Галиев]]
|
| ''[[:d:Q215536|сәүдәгәр]]''
|
|
|
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1213
| data-sort-value="1865" | 1865
| [[Мөхәммәтҗан Сәйдәшев]]
|
| ''[[:d:Q215536|сәүдәгәр]]''
|
|
| data-sort-value="1914" | 1914-04-08
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1214
| data-sort-value="1932" | 1932-08-24
| [[Надежда Амфитеатрова]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
| data-sort-value="1992" | 1992-06-06
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1215
| data-sort-value="1922" | 1922-03-23
| [[Надежда Николаева]]
|
| ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="1988" | 1988-11-09
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1216
| data-sort-value="1877" | 1877-03-26
| [[Надежда Сапожникова]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Nadezhda Sapozhnikova|Nadezhda Sapozhnikova]]
| data-sort-value="1942" | 1942-10<br/>1942-11
| ''[[:d:Q4320712|Nikolina Gora]]''
|-
| style='text-align:right'| 1217
| data-sort-value="1951" | 1951-03-21
| [[Надежда Чернышова]]
|
| ''[[:d:Q1690874|coxswain]]''
|
|
| data-sort-value="2019" | 2019-05-03
|
|-
| style='text-align:right'| 1218
| data-sort-value="1946" | 1946-08-05
| [[Надир Әлмиев]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Nadir Almeev|Nadir Almeev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1219
| data-sort-value="1948" | 1948-04-28
| [[Надыйр Зыятдинов]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1220
| data-sort-value="1986" | 1986
| [[УСАЛ|Назим Исмәгыйлев]]
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[җырчы]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1221
| data-sort-value="1931" | 1931-09-20
| [[Наил Биккенин]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]
| ''[[:d:Q4201801|РФА Фәлсәфә институты]]''
|
| data-sort-value="2007" | 2007-04-20
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1222
|
| [[Наил Бохараев]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1223
| data-sort-value="1953" | 1953-09-05
| [[Наил Зәбиров]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1224
| data-sort-value="1948" | 1948-10-18
| [[Наил Измайлов]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1225
| data-sort-value="1960" | 1960-11-08
| ''[[:d:Q112989194|Наил Кашапов]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1226
| data-sort-value="1944" | 1944
| [[Наил Мөхәммәтҗанов]]
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
| data-sort-value="2003" | 2003
| No/unknown value
|-
| style='text-align:right'| 1227
| data-sort-value="1953" | 1953-01-21
| [[Наил Мөхәррәмов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1228
| data-sort-value="1943" | 1943-05-27
| [[Наил Сибгатуллин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
|
| data-sort-value="2004" | 2004-03-13
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1229
| data-sort-value="1940" | 1940-10-08
| [[Наил Сәхибуллин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q752129|астрофизик]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1230
| data-sort-value="1989" | 1989-07-09
| [[Наил Җамалиев]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Nail Zamaliyev|Nail Zamaliyev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1231
| data-sort-value="1939" | 1939-04-05
| [[Наил Әмиров]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| [[галим]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1232
| data-sort-value="1955" | 1955-03-25
| [[Наилә Бәширева]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1233
| data-sort-value="1940" | 1940-11-18
| [[Наилә Гәрәева]]
| [[Казан дәүләт академия рус Зур драма театры|Василий Качалов исемендәге Казан дәүләт академия рус Зур драма театры]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''
| [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]
| [[:commons:Category:Nailya Garaeva|Nailya Garaeva]]
| data-sort-value="2023" | 2023-11-28
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1234
| data-sort-value="1958" | 1958-04-04
| [[Наилә Кумысникова]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q2707485|сәхнә бизәүче]]''
|
| [[:commons:Category:Nailya Kumysnikova|Nailya Kumysnikova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1235
| data-sort-value="1953" | 1953-01-02
| [[Наилә Гыйләҗева|Наилә Фәйзерахман кызы Гыйләҗева]]
|
| ''[[:d:Q13381863|кылычбаз]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1236
| data-sort-value="1955" | 1955
| [[Наилә Әлмиева]]
|
| ''[[:d:Q17484288|ethnomusicologist]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1237
| data-sort-value="1925" | 1925-12-28
| [[Нариман Аитов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Уфа дәүләт авиация техник университеты]]<br/>''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''
|
| data-sort-value="1999" | 1999-08-17
| [[Алматы]]
|-
| style='text-align:right'| 1238
| data-sort-value="1925" | 1925-01-11
| [[Нариман Сабитов]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
|
|
| data-sort-value="1971" | 1971-06-07
| [[Казан]]<br/>[[Акъяр]]
|-
| style='text-align:right'| 1239
| data-sort-value="1930" | 1930-08-12
| [[Наталия Андрамонова]]
|
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="2024" | 2024-04-29
|
|-
| style='text-align:right'| 1240
| data-sort-value="1942" | 1942-11-14
| [[Наталия Гутман]]
| [[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]]<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q13219637|виолончелист]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1241
| data-sort-value="1968" | 1968-07-26
| ''[[:d:Q4101172|Наталья Быстрова]]''
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1242
| data-sort-value="1992" | 1992-07-19
| [[Наталья Жукова]]
|
| ''[[:d:Q13382608|чаңгы узышчысы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1243
| data-sort-value="1982" | 1982-09-30
| [[Наталья Павлова]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1244
| data-sort-value="1895" | 1895
| [[Наталья Пономарёва]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Natalya Ponomaryova|Natalya Ponomaryova]]
| data-sort-value="1941" | 1941
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1245
| data-sort-value="1952" | 1952-03-18
| [[Натан Солодухо]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
|
| data-sort-value="2024" | 2024-10-18
|
|-
| style='text-align:right'| 1246
| data-sort-value="1945" | 1945-10-16
| [[Нелли Белова]]
|
|
|
|
| data-sort-value="2012" | 2012-03-20
| [[Вологда]]
|-
| style='text-align:right'| 1247
| data-sort-value="1875" | 1875-03-01
| [[Нестор Петровский]]
| [[Икенче Казан ирләр гимназиясе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="1921" | 1921-02-06
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1248
| data-sort-value="1778" | 1778
| [[Нигъмәт Ибраһимов|Нигъмәт Ибраhимов]]
| [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]]
| [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''
| [[Беренче Казан ирләр гимназиясе]]<br/>[[Казан Император университеты]]
|
| data-sort-value="1818" | 1818-04-17
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1249
| data-sort-value="1999" | 1999-05-24
| ''[[:d:Q45189381|Никита Мельников]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1250
| data-sort-value="1849" | 1849-09-15
| [[Николай (Адоратский)|Николай]]
| [[Казан руханилар академиясе]]<br/>[[Казан руханилар семинариясе]]
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''<br/>[[Әрхәрәй|япискеп]]
| ''[[:d:Q835952|Russian Orthodox Beijing Mission]]''
| [[:commons:Category:Nicholas (Adoratsky)|Nicholas (Adoratsky)]]
| data-sort-value="1896" | 1896-10-29
| [[Ырынбур]]
|-
| style='text-align:right'| 1251
| data-sort-value="1878" | 1878-04-07<br/>1878-03-26
| [[Николай (Ипатов)|Николай]]
| [[Казан руханилар семинариясе]]<br/>[[Казан руханилар академиясе]]
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
|
|
| data-sort-value="1938" | 1938-08-29
| [[Ижау]]
|-
| style='text-align:right'| 1252
| data-sort-value="1842" | 1842-11-25
| [[Николай Агафонов (1842)|Николай Агафонов]]
|
| ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q10429346|библиограф]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''
|
|
| data-sort-value="1908" | 1908-07-06
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1253
| data-sort-value="1908" | 1908-04-06
| [[Николай Александров (1908—1942)|Николай Александров]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
| ''[[:d:Q19908079|Яков Владимирович Самойлов исемендәге Ашламалар һәм инсектофунгицидлар институты]]''
|
| data-sort-value="1942" | 1942-04-17
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1254
| data-sort-value="1908" | 1908
| [[Николай Александров (1908—?)|Николай Александров]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q4127562|All-Russian Electrotechnical Institute]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1255
| data-sort-value="1892" | 1892-10-23<br/>1892-11-23<br/>1892-11-11
| [[Николай Андреев (1892)|Николай Андреев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''
| ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''
| [[:commons:Category:Nikolay Petrovitch Andreev|Nikolay Petrovitch Andreev]]
| data-sort-value="1942" | 1942-01-15
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1256
| data-sort-value="1786" | 1786-04-23
| [[Николай Арендт]]
| ''[[:d:Q38178366|Император тыйб-хирургия академиясе]]''
| [[хирург]]<br/>''[[:d:Q4002666|хәрби табиб]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
| [[:commons:Category:Nickolay Fedorovich Arendt|Nickolay Fedorovich Arendt]]
| data-sort-value="1859" | 1859-10-14
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1257
| data-sort-value="1907" | 1907-01-27
| [[Николай Барышев (1907)|Николай Барышев]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q25893271|clandestine agent]]''
| ''[[:d:Q4242935|Gorky Drama Theatre]]''
|
| data-sort-value="1944" | 1944-04-10
| ''[[:d:Q4239398|Красний]]''
|-
| style='text-align:right'| 1258
| data-sort-value="1854" | 1854
| [[Николай Бобровников]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1921" | 1921-02-02
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1259
| data-sort-value="1880" | 1880-06-29
| [[Николай Васильев (1880)|Николай Васильев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[математик]]<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="1940" | 1940-12-31
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1260
| data-sort-value="1928" | 1928-05-29
| [[Николай Галахов]]
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Nikolai Galakhov|Nikolai Galakhov]]
| data-sort-value="2022" | 2022-03-01
|
|-
| style='text-align:right'| 1261
| data-sort-value="1896" | 1896
| [[Николай Гапонов]]
|
| [[офицер]]
|
|
| data-sort-value="1944" | 1944-04-10
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1262
| data-sort-value="1876" | 1876-01-07
| [[Николай Гейнике]]
| ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''
| ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
| data-sort-value="1955" | 1955
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1263
| data-sort-value="1898" | 1898-10-25
| [[Николай Герасимов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]''<br/>[[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="1952" | 1952-03-13
| [[Пермь]]
|-
| style='text-align:right'| 1264
| data-sort-value="1871" | 1871-01-21
| ''[[:d:Q107157243|Николай Германович Молоствов]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1910" | 1910-05-20
| [[Sofiä|София]]
|-
| style='text-align:right'| 1265
| data-sort-value="1900" | 1900-06-21<br/>1900-04-08
| [[Николай Горев]]
| [[Иркутск дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1231865|педагог]]''
| [[Иркутск дәүләт университеты]]
|
| data-sort-value="1992" | 1992-11-09
| No/unknown value<br/>[[Киев]]
|-
| style='text-align:right'| 1266
| data-sort-value="1879" | 1879-05-11
| [[Николай Горизонтов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q2640827|гинеколог]]''<br/>''[[:d:Q13638192|акушер]]''
| ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''
|
| data-sort-value="1949" | 1949-04-29
| [[Новосибирск]]
|-
| style='text-align:right'| 1267
| data-sort-value="1911" | 1911-07-07
| [[Николай Гусев (1911)|Николай Гусев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q60244908|фитофизиолог]]''
|
|
| data-sort-value="1987" | 1987-07-03
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1268
| data-sort-value="1909" | 1909
| ''[[:d:Q20029223|Николай Ендаков]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1989" | 1989
|
|-
| style='text-align:right'| 1269
| data-sort-value="1904" | 1904-11-15
| [[Николай Жеребцов]]
| ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''
|
|
|
| data-sort-value="1979" | 1979-11-25
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1270
| data-sort-value="1903" | 1903-04-24
| [[Николай Заболоцкий]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''
|
|
| data-sort-value="1958" | 1958-10-14
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1271
| data-sort-value="1924" | 1924-04-11
| [[Николай Захаров (1924)|Николай Захаров]]
|
|
|
|
| data-sort-value="2002" | 2002-02-24
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1272
| data-sort-value="1832" | 1832
| [[Николай Иванов (1832)|Николай Иванов]]
|
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''
|
|
| data-sort-value="1882" | 1882-03-14
| No/unknown value
|-
| style='text-align:right'| 1273
| data-sort-value="1932" | 1932-05-31
| [[Николай Ильинский|Николай Ильински]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="2015" | 2015-08-05
|
|-
| style='text-align:right'| 1274
| data-sort-value="1856" | 1856-05-26
| [[Николай Казин]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1916" | 1916-01-10
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1275
| data-sort-value="1956" | 1956-08-09
| [[Николай Каланов]]
| ''[[:d:Q4288523|International Independent University of Environmental and Political Sciences]]''
| [[язучы]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1276
| data-sort-value="1840" | 1840-05-08<br/>1840
| [[Николай Ковалевский]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан Император университеты]]
| [[галим]]
| [[Казан Император университеты]]
|
| data-sort-value="1891" | 1891-09-05
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1277
| data-sort-value="1873" | 1873-12-10<br/>1873-12-22
| [[Николай Козмин]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| [[галим]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
|
| data-sort-value="1942" | 1942-02-28
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1278
| data-sort-value="1956" | 1956-12-17
| [[Николай Колесов]]
| [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Nikolay Aleksandrovitsj Kolesov|Nikolay Aleksandrovitsj Kolesov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1279
| data-sort-value="1894" | 1894-01-09
| [[Николай Корицкий]]
| ''[[:d:Q51054|Officer Aeronautical School]]''
| [[укытучы]]
| ''[[:d:Q1341318|Элемтә хәрби академиясе]]''
|
| data-sort-value="1965" | 1965-01-25
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1280
| data-sort-value="1841" | 1841
| ''[[:d:Q12145717|Николай Лукич Пушкарёв]]''
|
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
|
| data-sort-value="1906" | 1906-12-27
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1281
| data-sort-value="1891" | 1891-01-01
| [[Николай Мальцев (1891)|Николай Мальцев]]
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
|
| data-sort-value="1941" | 1941
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
|-
| style='text-align:right'| 1282
| data-sort-value="1858" | 1858-12-25
| [[Николай Мари]]
|
| ''[[:d:Q202883|ветеринар]]''
|
|
| data-sort-value="1921" | 1921-06-31
| [[Новочеркасск]]
|-
| style='text-align:right'| 1283
| data-sort-value="1936" | 1936-01-18
| [[Николай Марков]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-08-22
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1284
| data-sort-value="1869" | 1869
| [[Николай Марковников]]
| ''[[:d:Q628254|Император сынлы сәнгать академиясе]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q2145981|реставратор]]''
|
|
| data-sort-value="1942" | 1942
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| style='text-align:right'| 1285
| data-sort-value="1872" | 1872-10-15
| [[Николай Мельников (1872)|Николай Мельников]]
| [[Икенче Казан ирләр гимназиясе]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
|
| data-sort-value="1951" | 1951-03-13
| [[Ле-Ман]]
|-
| style='text-align:right'| 1286
| data-sort-value="1840" | 1840-07-14
| [[Николай Мельников (1840)|Николай Мельников]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе|Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]<br/>[[Казан Император университеты]]
|
| data-sort-value="1900" | 1900-12-30
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1287
| data-sort-value="1982" | 1982-06-24<br/>1982-06-22
| [[Николай Никифоров]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Nikolai Nikiforov|Nikolai Nikiforov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1288
| data-sort-value="1843" | 1843-04-10
| [[Николай Осокин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]''<br/>''[[:d:Q8963721|генеалогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Казан Император университеты]]
|
| data-sort-value="1895" | 1895-12-29
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1289
| data-sort-value="1877" | 1877-10-09
| [[Николай Осокин (1877)|Николай Осокин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
| [[Казан Император университеты]]
|
| data-sort-value="1949" | 1949-10-10
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1290
| data-sort-value="1877" | 1877-01-31
| [[Николай Парфентьев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[математик]]<br/>[[укытучы]]
| ''[[:d:Q47894932|Өченче Казан ирләр гимназиясе]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="1943" | 1943-01-22
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1291
| data-sort-value="1899" | 1899-04-28
| [[Николай Первушин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| ''[[:d:Q201492|Макгилл университеты]]''
|
| data-sort-value="1993" | 1993-06-14
| [[Канада]]
|-
| style='text-align:right'| 1292
| data-sort-value="1893" | 1893
| ''[[:d:Q55655405|Николай Перминов]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1970" | 1970
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
|-
| style='text-align:right'| 1293
| data-sort-value="1863" | 1863-02-16
| [[Николай Порфирьев]]
|
| [[математик]]
| ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''
|
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1294
| data-sort-value="1819" | 1819-11-15
| [[Николай Рудановский|Николай Рудановски]]
|
| ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''
|
|
| data-sort-value="1882" | 1882-01-02
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1295
| data-sort-value="1845" | 1845-11-27
| [[Николай Рукавишников]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1875" | 1875-08-08
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1296
| data-sort-value="1966" | 1966-01-12
| [[Николай Савельев (1966)|Николай Савельев]]
| [[Ерак Көнчыгыш федераль университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Nikolay Anatolievich Saveliev|Nikolay Anatolievich Saveliev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1297
| data-sort-value="1910" | 1910-12-08
| [[Николай Столбов (1910)|Николай Столбов]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1942" | 1942-08-14
|
|-
| style='text-align:right'| 1298
| data-sort-value="1922" | 1922-05-22
| [[Николай Столяров]]
| ''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]''
| ''[[:d:Q2095549|очучы]]''
|
| [[:commons:Category:Nikolay Stolyarov|Nikolay Stolyarov]]
| data-sort-value="1993" | 1993-02-23
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1299
| data-sort-value="1881" | 1881-11-26<br/>1881-12-09
| [[Николай Фешин]]
| ''[[:d:Q628254|Император сынлы сәнгать академиясе]]''<br/>[[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q59421313|Югары сынлы сәнгать академиясе]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q20857490|pastellist]]''<br/>''[[:d:Q10373653|рәссам-акварелист]]''<br/>''[[:d:Q1281618|сынчы]]''<br/>''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''
|
| [[:commons:Category:Nikolai Ivanovich Fechin|Nikolai Ivanovich Fechin]]
| data-sort-value="1955" | 1955-10-05
| [[Санта-Моника]]
|-
| style='text-align:right'| 1300
| data-sort-value="1930" | 1930-05-14
| [[Николай Филиппов]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q544972|trombonist]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1301
| data-sort-value="1864" | 1864-09-30<br/>1864-09-18
| [[Николай Фирсов (1864)|Николай Фирсов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q5758653|урта белем бирү оешмасында укытучы]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Мария хатын-кызлар гимназиясе (Казан)|Мария хатын-кызлар гимназиясе]]<br/>''[[:d:Q48797404|Казан реаль укуханәсе]]''<br/>[[Икенче Казан ирләр гимназиясе]]
|
| data-sort-value="1934" | 1934-04-07<br/>1933-06-07
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1302
| data-sort-value="1873" | 1873-03-27<br/>1873-04-08
| [[Николай Чижевский|Николай Чижевски]]
| ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q57913869|Kyiv Polytechnic Institute of Emperor Alexander II]]''
| ''[[:d:Q18576582|металлург]]''<br/>[[металлургия]]
| ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]''
| [[:commons:Category:Nikolai Chizhevski|Nikolai Chizhevski]]
| data-sort-value="1952" | 1952-04-22
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1303
| data-sort-value="1922" | 1922-05-22
| [[Николай Чунтонов]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1977" | 1977-06-17
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1304
| data-sort-value="1870" | 1870-04-15
| [[Николай Яковлев (1870)|Николай Яковлев]]
| ''[[:d:Q58346416|Тау институты]]''
| ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]''
| ''[[:d:Q4135691|Геология комитеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]]
|
| data-sort-value="1966" | 1966-06-19
| ''[[:d:Q260832|Комарово]]''
|-
| style='text-align:right'| 1305
| data-sort-value="1852" | 1852-05-03
| ''[[:d:Q15715606|Николя Никитин]]''
|
| ''[[:d:Q175151|басмаханәсе]]''
|
|
| data-sort-value="1850" | 19th century
|
|-
| style='text-align:right'| 1306
| data-sort-value="1932" | 1932-11-16
| [[Нил Фәсахов]]
|
| ''[[:d:Q15117302|воллейболчы]]''
|
|
| data-sort-value="2021" | 2021-09-15
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1307
| data-sort-value="1916" | 1916-05-23
| ''[[:d:Q115912473|Нина Александровна Бать]]''
|
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
|
| data-sort-value="1999" | 1999-10-26
| [[Рига]]
|-
| style='text-align:right'| 1308
| data-sort-value="1930" | 1930-05-16
| [[Нина Данилова]]
| ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''
| ''[[:d:Q112222344|psychophysiologist]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
|
| data-sort-value="2025" | 2025-02-26
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1309
| data-sort-value="1910" | 1910
| ''[[:d:Q27887270|Нина Дмитриевна Парина]]''
| [[Урал дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1919436|педиатр]]''
|
|
| data-sort-value="1995" | 1995
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1310
| data-sort-value="1900" | 1900
| ''[[:d:Q33867222|Нихаль Ялаза Талуй]]''
|
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]
|
|
| data-sort-value="1968" | 1968-01-30
| [[Истанбул]]
|-
| style='text-align:right'| 1311
| data-sort-value="1913" | 1913-09-23
| [[Нияз Даутов]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q4476712|Урал дәүләт консерваториясе]]''
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''
|
|
| data-sort-value="1986" | 1986-04-16
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1312
| data-sort-value="1989" | 1989-03-31
| [[Нияз Нәбиев]]
|
| ''[[:d:Q13382605|ике төр чаңгы ярышчысы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1313
| data-sort-value="1950" | 1950-12-18
| [[Нияз Халитов]]
|
|
|
|
|
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1314
| data-sort-value="1969" | 1969-03-16
| [[Нияз Әкбәров]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1315
| data-sort-value="1955" | 1955-06-05
| [[Нурания Җамали]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1316
| data-sort-value="1988" | 1988-03-06
| [[Нурбәк Батулла]]
| ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''
|
| [[:commons:Category:Nurbek Batulla|Nurbek Batulla]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1317
| data-sort-value="1937" | 1937-06-02
| [[Нурдия Җүрәева]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1318
| data-sort-value="1931" | 1931
| [[Нәзнинә Сабитовская]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1319
| data-sort-value="1988" | 1988-02-03
| [[Нәфисә Хәйруллина]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1320
| data-sort-value="1895" | 1895-11-28
| [[Нәфисәт Шамил]]
| ''[[:d:Q4425093|Смольный асылзат кызлар институты]]''
| [[укытучы]]
|
|
| data-sort-value="1940" | 1940
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1321
| data-sort-value="1900" | 1900-04-30
| [[Нәфыйга Арапова]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Сәйяр|«Сәйяр»]]<br/>[[Башкорт дәүләт академия драма театры]]<br/>[[Әстерхан дәүләт татар драма театры]]<br/>[[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]
| [[:commons:Category:Nafiga Arapova|Nafiga Arapova]]
| data-sort-value="1943" | 1943-04-13
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1322
| data-sort-value="1886" | 1886
| [[Нәҗип Хәлфин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]
|
|
| data-sort-value="1937" | 1937-10-13
|
|-
| style='text-align:right'| 1323
| data-sort-value="1932" | 1932-12-03
| [[Нәүфәл Адылов]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q3761480|Пенза сәнгать училищесы]]''
| ''[[:d:Q1281618|сынчы]]''
|
| [[:commons:Category:Naufal Adylov|Naufal Adylov]]
| data-sort-value="2004" | 2004-12-01
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1324
| data-sort-value="1930" | 1930-01-15
| [[Нәүфәл Ризванов]]
|
| [[галим]]
|
| [[:commons:Category:Naufalʹ Rizvanov|Naufalʹ Rizvanov]]
| data-sort-value="2012" | 2012-04-09
|
|-
| style='text-align:right'| 1325
| data-sort-value="1934" | 1934
| [[Олег Белькович]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q11063|астроном]]''
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-07-11
|
|-
| style='text-align:right'| 1326
| data-sort-value="1903" | 1903-03-05
| ''[[:d:Q138611812|Олег Владимирович Николаев]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1980" | 1980
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1327
| data-sort-value="1952" | 1952-11-06
| [[Олег Горюнов]]
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
|
| data-sort-value="2015" | 2015-05-29
| [[Пермь]]
|-
| style='text-align:right'| 1328
| data-sort-value="1980" | 1980-07-10
| ''[[:d:Q16647035|Олег Дусаев]]''
|
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1329
| data-sort-value="1967" | 1967-08-09
| [[Олег Енгачев]]
|
| ''[[:d:Q17486376|атучы спортсмен]]''
|
| [[:commons:Category:Oleg Engachev|Oleg Engachev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1330
| data-sort-value="1960" | 1960-12-28
| [[Олег Мартьянов]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1331
| data-sort-value="1953" | 1953-11-05
| [[Олег Морозов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Oleg Morozov|Oleg Morozov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1332
| data-sort-value="1947" | 1947-04-27
| ''[[:d:Q26776832|Олег Насакин]]''
|
| [[галим]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1333
| data-sort-value="1965" | 1965-04-16
| [[Олег Никишин]]
|
| ''[[:d:Q33231|фотограф]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1334
| data-sort-value="1959" | 1959-03-14
| [[Олег Сакмаров]]
|
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''
|
| [[:commons:Category:Oleg Sakmarov|Oleg Sakmarov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1335
| data-sort-value="1956" | 1956-02-25
| [[Олег Синяшин|Олег Синәшин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| [[РФА КФҮ Органик һәм физик химия институты]]
| [[:commons:Category:Oleg Sinyashin|Oleg Sinyashin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1336
| data-sort-value="1974" | 1974-09-20
| ''[[:d:Q112632182|Олег Эдуардович Лихачёв]]''
|
| [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q355242|showman]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1337
| data-sort-value="1956" | 1956-05-12
| [[Олег Эпштейн]]
|
| ''[[:d:Q57199189|figure skating coach]]''
|
| [[:commons:Category:Oleg Epstein|Oleg Epstein]]
| data-sort-value="2023" | 2023-12-29
|
|-
| style='text-align:right'| 1338
| data-sort-value="1913" | 1913-03-30
| [[Олимпий Рудаков]]
| ''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]''
| ''[[:d:Q1436517|караб командирының өлкән ярдәмчесе]]''
| ''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]''
|
| data-sort-value="1974" | 1974-06-02
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1339
| data-sort-value="1986" | 1986-05-14
| [[Ольга Бороднева]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q22976182|тележурналист]]''
| [[Татарстан — Яңа Гасыр]]<br/>''[[:d:Q1935240|Miliceiskaya Volna]]''<br/>[[НТВ]]<br/>''[[:d:Q7274874|Zvezda]]''<br/>''[[:d:Q1979285|«Современник» театры]]''
| [[:commons:Category:Olga Borodneva|Olga Borodneva]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1340
| data-sort-value="1894" | 1894-08-08
| [[Ольга Ильина]]
|
| [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q6625963|язучы-романист]]''
|
|
| data-sort-value="1991" | 1991
| [[Сан-Франциско]]
|-
| style='text-align:right'| 1341
| data-sort-value="1905" | 1905-06-04<br/>1905-05-22
| [[Ольга Кашеварова]]
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''
| ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''
|
| data-sort-value="1977" | 1977-03-28
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1342
| data-sort-value="1954" | 1954-08-09
| [[Ольга Князева]]
|
| ''[[:d:Q13381863|кылычбаз]]''
|
| [[:commons:Category:Olga Knyazeva|Olga Knyazeva]]
| data-sort-value="2015" | 2015-01-03
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1343
| data-sort-value="1852" | 1852
| [[Ольга Лебедева]]
|
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q34074720|феминист]]''
|
| [[:commons:Category:Olga Lebedeva|Olga Lebedeva]]
| No/unknown value
|
|-
| style='text-align:right'| 1344
| data-sort-value="1889" | 1889
| [[Ольга Лишева]]
|
| ''[[:d:Q1281618|сынчы]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''
|
| [[:commons:Category:Olga Lisheva|Olga Lisheva]]
| data-sort-value="1947" | 1947
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1345
| data-sort-value="1981" | 1981-06-12
| [[Ольга Редько]]
| [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1346
| data-sort-value="1971" | 1971-09-07
| [[Оскар Усманов]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| ''[[:d:Q1643514|аранжировкачы]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1347
| data-sort-value="2000" | 2000-09-12
| ''[[:d:Q120269706|Павал Купчыхін]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1348
| data-sort-value="1991" | 1991-09-19
| [[Павел Антипов]]
|
| ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1349
| data-sort-value="1879" | 1879-12-20<br/>1879-12-08<br/>1878-12-20
| [[Павел Беньков]]
| ''[[:d:Q59421313|Югары сынлы сәнгать академиясе]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]''<br/>''[[:d:Q5322166|дизайнер]]''
|
| [[:commons:Category:Pavel Benkov|Pavel Benkov]]
| data-sort-value="1949" | 1949-01-16
| [[Сәмәрканд]]
|-
| style='text-align:right'| 1350
| data-sort-value="1855" | 1855-06-22
| [[Павел Ефтин]]
| ''[[:d:Q2997765|Омск кадетлар корпусы]]''
| [[офицер]]
|
|
| No/unknown value
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
|-
| style='text-align:right'| 1351
| data-sort-value="1843" | 1843-07-23
| [[Павел Ковалевский (1843)|Павел Ковалевский]]
| ''[[:d:Q628254|Император сынлы сәнгать академиясе]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>[[укытучы]]
| ''[[:d:Q628254|Император сынлы сәнгать академиясе]]''
| [[:commons:Category:Pavel Kovalevsky|Pavel Kovalevsky]]
| data-sort-value="1903" | 1903-02-19
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1352
| data-sort-value="1875" | 1875-03-08
| [[Павел Красин]]
|
| [[галим]]
| ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]''
|
| data-sort-value="1946" | 1946-03-22
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1353
| data-sort-value="1872" | 1872
| ''[[:d:Q109555193|Павел Петрович Пономарёв]]''
| [[Казан руханилар академиясе]]
| ''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''
|
|
| No/unknown value
|
|-
| style='text-align:right'| 1354
| data-sort-value="1892" | 1892
| ''[[:d:Q47086709|Павел Петряев]]''
| ''[[:d:Q4207845|Казан хәрби укуханәсе]]''
| [[укытучы]]
|
|
| data-sort-value="1954" | 1954
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1355
| data-sort-value="1872" | 1872-06-12
| ''[[:d:Q42738045|Павел Пономарёв]]''
|
|
|
|
| No/unknown value
|
|-
| style='text-align:right'| 1356
| data-sort-value="1976" | 1976-10-01
| [[Павел Прыгунов]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1357
| data-sort-value="1910" | 1910-08-26
| [[Павел Софроницкий]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
| [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]
|
| data-sort-value="1997" | 1997-07-13
| [[Пермь]]
|-
| style='text-align:right'| 1358
| data-sort-value="1978" | 1978-05-19
| [[Павел Чиков]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[хокук белгече]]
| ''[[:d:Q616418|Agora]]''
| [[:commons:Category:Pavel Chikov|Pavel Chikov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1359
| data-sort-value="1957" | 1957-12-18
| [[Павел Шмаков]]
| ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''
| [[укытучы]]
| [[Н.И. Лобачевский исемендәге лицей (Казан)|Н.И. Лобачевский исемендәге лицей]]<br/>[[«СОлНЦе» мәктәбе (Казан)|«СОлНЦе» мәктәбе]]
| [[:commons:Category:Pavel Shmakov|Pavel Shmakov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1360
| data-sort-value="1841" | 1841-07-03
| [[Павел Якоби|Павел Якобий]]
| ''[[:d:Q15814223|Михаил артиллерия укуханәсе]]''
| ''[[:d:Q211346|психиатр]]''<br/>''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''
|
| [[:commons:Category:Pavel Jacobi|Pavel Jacobi]]
| data-sort-value="1913" | 1913-02-11
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1361
| data-sort-value="1894" | 1894
| [[Петр Байбарышев]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
|
|
|
| data-sort-value="1942" | 1942
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
|-
| style='text-align:right'| 1362
| data-sort-value="1906" | 1906-06-13
| [[Петр Измайлов]]
| ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''<br/>''[[:d:Q2887387|geological engineer]]''
|
|
| data-sort-value="1937" | 1937-04-28
| [[Новосибирск]]
|-
| style='text-align:right'| 1363
| data-sort-value="1821" | 1821-03-29
| [[Петр Осокин (1821)|Петр Осокин]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1898" | 1898-02-23
| [[Россия империясе]]
|-
| style='text-align:right'| 1364
| data-sort-value="1891" | 1891-01-01
| [[Петр Сперанский]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>[[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1020606|театр рәссам-бизәүчесе]]''<br/>''[[:d:Q1281618|сынчы]]''<br/>''[[:d:Q42973|архитектор]]''
| [[Сәйяр|«Сәйяр»]]<br/>[[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]<br/>[[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]]<br/>[[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]<br/>[[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>[[Казан дәүләт академия рус Зур драма театры|Василий Качалов исемендәге Казан дәүләт академия рус Зур драма театры]]
| [[:commons:Category:Pyotr Speranskiy|Pyotr Speranskiy]]
| data-sort-value="1964" | 1964-12-13
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1365
| data-sort-value="1888" | 1888-12-25
| [[Полина Менделееф]]
| ''[[:d:Q153987|Фрайбург университеты]]''
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
|
| data-sort-value="1958" | 1958-05-19
|
|-
| style='text-align:right'| 1366
| data-sort-value="1962" | 1962-11-25
| ''[[:d:Q126197641|Пучков, Алексей Геннадьевич]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1367
| data-sort-value="2005" | 2005-01-31
| ''[[:d:Q130526245|Пьянов, Эмиль Игоревич]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1368
| data-sort-value="1886" | 1886
| [[Пётр Бехтерев]]
| ''[[:d:Q57998699|Санкт-Петербург политехник институты]]''
| ''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>[[инженер]]
|
|
| data-sort-value="1938" | 1938-02-23
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1369
| data-sort-value="1854" | 1854-12-31
| [[Пётр Владимиров (1854)|Пётр Владимиров]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>''[[:d:Q27058542|belarussist]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q28664814|Изге Владимир император университеты]]''<br/>''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''
|
| data-sort-value="1902" | 1902
| [[Россия империясе]]
|-
| style='text-align:right'| 1370
| data-sort-value="1777" | 1777
| [[Пётр Желтухин]]
|
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
| [[:commons:Category:Petr Fedorovich Zheltukhin|Petr Fedorovich Zheltukhin]]
| data-sort-value="1829" | 1829
| [[Киев]]
|-
| style='text-align:right'| 1371
| data-sort-value="1868" | 1868-06-04
| [[Пётр Перцов]]
| [[Икенче Казан ирләр гимназиясе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
|
| [[:commons:Category:Pyotr Pertsov|Pyotr Pertsov]]
| data-sort-value="1947" | 1947-05-19
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1372
| data-sort-value="1974" | 1974-07-12
| ''[[:d:Q65156117|Пётр Талантов]]''
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]<br/>[[Казан дәүләт медицина академиясе]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1373
| data-sort-value="1920" | 1920-07-07
| [[Петр Рожков|Пөтр Рожков]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1999" | 1999
| [[Татарстан]]
|-
| style='text-align:right'| 1374
| data-sort-value="1829" | 1829-06-26
| [[Петр Рудановский|Пөтр Рудановски]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
| [[Түбән Тагил]]
|
| data-sort-value="1888" | 1888
| [[Түбән Тагил]]
|-
| style='text-align:right'| 1375
| data-sort-value="1868" | 1868-07-17<br/>1868
| [[Петр Феддерс|Пөтр Феддерс]]
| ''[[:d:Q59421313|Югары сынлы сәнгать академиясе]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| ''[[:d:Q58228883|Warsaw Polytechnic Institute]]''
| [[:commons:Category:Piotr Fedders|Piotr Fedders]]
| data-sort-value="1936" | 1936
| [[Елгава]]
|-
| style='text-align:right'| 1376
| data-sort-value="1895" | 1895-01-28
| [[Петр Широков|Пөтр Широков]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[математик]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="1944" | 1944-02-26
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1377
| data-sort-value="1927" | 1927-08-03
| [[Равил Балтанов]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| ''[[:d:Q2306091|социолог]]''
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
|
| data-sort-value="1998" | 1998-04-20
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1378
| data-sort-value="1951" | 1951-10-18
| [[Равил Бохараев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q10270331|radio editor]]''
|
| [[:commons:Category:Ravil Bucharaev|Ravil Bucharaev]]
| data-sort-value="2012" | 2012-01-24
| [[Лондон]]
|-
| style='text-align:right'| 1379
| data-sort-value="1960" | 1960-10-28
| [[Равил Заһидуллин]]
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1380
| data-sort-value="1960" | 1960-02-15
| [[Равил Фазлыев]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1381
| data-sort-value="1936" | 1936-03-21
| [[Равил Шаһимәрданов]]
| [[Казан дәүләт аграр университеты]]
| ''[[:d:Q15839134|эколог]]''
| [[Казан дәүләт аграр университеты]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе]]
|
| data-sort-value="2023" | 2023-06-29
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1382
| data-sort-value="1963" | 1963-04-07
| [[Равил Җиһаншин]]
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
|
| [[Казтрансстрой]]<br/>[[2 нче санлы төзелеш тресты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1383
| data-sort-value="1974" | 1974-09-08
| ''[[:d:Q112989070|Рагинов, Иван Сергеевич]]''
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| [[галим]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1384
| data-sort-value="1931" | 1931-04-14
| [[Рада Нигъмәтуллина]]
| [[80 нче мәктәп (Казан)|80 нче мәктәп]]<br/>''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q1281618|сынчы]]''
|
| [[:commons:Category:Rada Nigmatullina|Rada Nigmatullina]]
| data-sort-value="2019" | 2019-10-12
| [[Васильево]]
|-
| style='text-align:right'| 1385
| data-sort-value="1970" | 1970-06-30
| [[Радик Зөфәр улы Бариев|Радик Бариев]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''
|
| [[:commons:Category:Radik Bariev (actor)|Radik Bariev (actor)]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1386
| data-sort-value="1964" | 1964-11-14
| [[Радик Шәймиев]]
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q10842936|rally driver]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1387
| data-sort-value="1993" | 1993-04-06<br/>1993-04-16
| [[Радил Кәшшафуразов]]
|
| ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1388
| data-sort-value="1996" | 1996-01-07
| [[Радил Фазлыев]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
| [[:commons:Category:Radel Fazleev|Radel Fazleev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1389
| data-sort-value="1916" | 1916-03-18
| [[Разия Кәримова]]
|
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
| data-sort-value="2011" | 2011-03-15
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| style='text-align:right'| 1390
| data-sort-value="1922" | 1922-12-31
| [[Разия Мөэминова]]
| ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
|
|
| data-sort-value="2007" | 2007-01-12
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| style='text-align:right'| 1391
| data-sort-value="2000" | 2000-08-06
| [[Раил Абдуллин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1392
| data-sort-value="1946" | 1946-11-22
| [[Раилә Гарипова]]
| ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]''
| ''[[:d:Q5716684|биюче]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''
| [[Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбле]]
| [[:commons:Category:Railya Garipova|Railya Garipova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1393
| data-sort-value="1886" | 1886-05
| [[Ракыя Котлыбаева]]
| [[Казан Император университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1966" | 1966
| [[Уфа]]
|-
| style='text-align:right'| 1394
| data-sort-value="2000" | 2000-07-04
| [[Ралина Арабова]]
| [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]
| ''[[:d:Q4610556|модель]]''<br/>''[[:d:Q18581305|матурлык бәйгесендә катнашучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1395
| data-sort-value="1973" | 1973-08-01
| [[Рамил Вәлиев (1973)|Рамил Вәлиев]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1396
| data-sort-value="1980" | 1980-10-11
| [[Рамил Гайзатуллин]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1397
| data-sort-value="1977" | 1977-05-18
| [[Рамил Харисов]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1398
| data-sort-value="1972" | 1972-07-01
| [[Рамил Хәсәнгатин]]
|
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1399
|
| [[Рамин Нафыйков|Рамин Нәфыйков]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1400
| data-sort-value="1957" | 1957-02-11
| ''[[:d:Q60829949|Распусков, Анатолий Владимирович]]''
| ''[[:d:Q4122948|Волгоград дәүләт физик культура академиясе]]''
| ''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''<br/>''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q18515558|мини-футбулчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1401
| data-sort-value="1931" | 1931-08-10
| [[Рафаил Баһаветдинов]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q4314796|Киев илкүләм сынлы сәнгать һәм мигъмарият академиясе]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
| data-sort-value="2017" | 2017-08-16
| [[Киев]]
|-
| style='text-align:right'| 1402
| data-sort-value="1944" | 1944-06-11
| [[Рафаил Ибәтуллин]]
| [[Рус балеты академиясе]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1403
| data-sort-value="1934" | 1934-07-17
| [[Рафаил Йосыпов]]
| ''[[:d:Q3025301|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
| [[галим]]
| ''[[:d:Q3025301|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясе]]''<br/>[[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]]<br/>''[[:d:Q4407710|Питырбур информатика һәм автоматлаштыру институты]]''<br/>''[[:d:Q1628751|Санкт-Петербург дәүләт аэро-космос приборлары төзелеше университеты]]''
|
| data-sort-value="2024" | 2024-11-07
|
|-
| style='text-align:right'| 1404
| data-sort-value="1926" | 1926-01-26
| [[Рафаил Такташ]]
| ''[[:d:Q2652597|А. Л. Штиглиц исемендәге Санкт-Петербург дәүләт сәнәгый һәм сәнгати дизайн академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Rafail Taktash|Rafail Taktash]]
| data-sort-value="2008" | 2008-02-19
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| style='text-align:right'| 1405
| data-sort-value="1947" | 1947-02-12
| [[Рафаил Хәким]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| [[:commons:Category:Raphail Hakimov|Raphail Hakimov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1406
| data-sort-value="1949" | 1949-05-20
| [[Рафаиль Закиров (1949)|Рафаиль Закиров]]
|
|
|
| [[:commons:Category:Raphail Zakirov|Raphail Zakirov]]
| data-sort-value="2020" | 2020-07-18
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1407
| data-sort-value="1962" | 1962-03-27
| [[Рафаэль Газимов]]
|
| ''[[:d:Q41583|тренер]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1408
| data-sort-value="1950" | 1950-08-09
| [[Рафаэль Гыймалов]]
| [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Rafael Gimalov|Rafael Gimalov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1409
| data-sort-value="1896" | 1896-01-30
| ''[[:d:Q137806614|Ревекка Абрамовна Авербух]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1978" | 1978
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1410
| data-sort-value="1891" | 1891
| [[Ревекка Авербух]]
|
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
|
| data-sort-value="1978" | 1978
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1411
| data-sort-value="1938" | 1938-10-02
| [[Рево Идиятуллин]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
|
|
| [[:commons:Category:Revo Idiatullin|Revo Idiatullin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1412
| data-sort-value="1985" | 1985
| [[Регина Фәйзуллина]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1413
| data-sort-value="1946" | 1946-09-06
| [[Резеда Сабитовская]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1414
| data-sort-value="1927" | 1927-12-14
| ''[[:d:Q12080132|Рем Баһаветдинов]]''
| ''[[:d:Q7495708|Shevchenko State Art School]]''<br/>''[[:d:Q4314796|Киев илкүләм сынлы сәнгать һәм мигъмарият академиясе]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q4199058|iconographer]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1415
| data-sort-value="1976" | 1976-05-15
| [[Рем Урасин]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''
|
| [[:commons:Category:Rem Urasin|Rem Urasin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1416
| data-sort-value="1929" | 1929-05-12
| ''[[:d:Q12115090|Рема Крупенина]]''
| ''[[:d:Q12110291|Кіеўскі інстытут кінематаграфіі]]''
| ''[[:d:Q10341105|sound operator]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1417
| data-sort-value="1937" | 1937-06-13
| [[Ренат Еникиев]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''
|
| [[:commons:Category:Renat Enikeev|Renat Enikeev]]
| data-sort-value="2020" | 2020-03-13
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1418
| data-sort-value="1954" | 1954-01-07
| [[Ренат Камалетдинов]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''<br/>''[[:d:Q18515558|мини-футбулчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1419
| data-sort-value="1934" | 1934-10-31
| [[Ренат Мөслимов|Ренат Мөслимев]]
|
| [[галим]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1420
| data-sort-value="1953" | 1953-05-30
| ''[[:d:Q74415301|Ренат Нугаев]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4397978|Россия космос системалары]]''
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>[[фәлсәфәче]]
| [[Идел буе дәүләт физик культура, спорт һәм туризм университеты|Идел буе физик культура, спорт һәм туризм университеты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе]]<br/>''[[:d:Q4398135|Россия кооперация университеты]]''<br/>[[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1421
| data-sort-value="1939" | 1939-06-13
| [[Ренат Әкбәров (1939)|Ренат Әкбәров]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| [[галим]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''
| [[Казан дәүләт медицина академиясе]]
|
| data-sort-value="1997" | 1997
|
|-
| style='text-align:right'| 1422
| data-sort-value="1987" | 1987-06-16
| ''[[:d:Q50380068|Рената Лусина]]''
| ''[[:d:Q317032|Дүсселдорф университеты]]''
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]''
|
| [[:commons:Category:Renata Lusin|Renata Lusin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1423
| data-sort-value="1964" | 1964-11-01
| [[Ризидә Исхакова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1424
| data-sort-value="1962" | 1962
| [[Ринат Байбәков]]
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1425
| data-sort-value="1950" | 1950-04-19
| [[Ринат Бариев]]
|
|
|
|
| data-sort-value="2001" | 2001-05-17
| [[Сан-Карлус (Сан-Паулу)|Сан-Карлус]]
|-
| style='text-align:right'| 1426
| data-sort-value="1944" | 1944-10-11
| [[Ринат Жданов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1427
| data-sort-value="1932" | 1932-10-27
| [[Ринат Зөлкарнәев]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1428
|
| [[Ринат Сабиров (1967)|Ринат Сабиров]]
|
|
|
|
|
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1429
| data-sort-value="1950" | 1950-04-09
| ''[[:d:Q30959073|Рифкать Йосыпов]]''
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[галим]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1430
| data-sort-value="1976" | 1976-02-08
| [[Роберт Гәрәев]]
| [[94-нче гимназия (Казан)|94 нче гимназия]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
|
| [[:commons:Category:Robert Garayev|Robert Garayev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1431
| data-sort-value="1973" | 1973-10-08
| [[Роберт Ильясов (1973)]]
|
| ''[[:d:Q14373094|rugby league player]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1432
| data-sort-value="1877" | 1877-09-18
| ''[[:d:Q12148207|Рогожників Іван Анатолійович]]''
|
| [[офицер]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1433
| data-sort-value="1947" | 1947-05-31
| ''[[:d:Q130285972|Родионов, Владимир Евстафьевич]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="2023" | 2023-12-18
|
|-
| style='text-align:right'| 1434
| data-sort-value="1953" | 1953-08-07
| ''[[:d:Q126327386|Розалия Нургалиева]]''
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| [[ТР дәүләт сынлы сәнгать музее]]
| [[:commons:Category:Rozaliya Nurgaleeva|Rozaliya Nurgaleeva]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1435
| data-sort-value="1929" | 1929-05-22
| ''[[:d:Q84722332|Розанов, Борис Георгиевич]]''
|
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="1993" | 1993-11-15
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1436
| data-sort-value="1901" | 1901
| [[Рокыя Кушловская]]
|
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]<br/>[[Уфа дәүләт «Нур» татар театры]]<br/>[[Оренбург дәүләт татар драма театры|Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур дәүләт татар драма театры]]<br/>[[Республика татар күчмә театры]]<br/>[[Аң (труппа)|Аң]]
|
| data-sort-value="1989" | 1989-05-31
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1437
| data-sort-value="1980" | 1980-01-12
| ''[[:d:Q12148615|Ромадановський Андрій Юрійович]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1438
| data-sort-value="1994" | 1994-07-31
| [[Роман Абросимов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1439
| data-sort-value="1981" | 1981-01-22
| [[Роман Баканов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1440
| data-sort-value="1972" | 1972-07-30
| [[Роман Львович]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1441
| data-sort-value="1974" | 1974-08-28
| [[Роман Шәйхетдинов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Roman Shaykhutdinov|Roman Shaykhutdinov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1442
| data-sort-value="1959" | 1959-03-15
| [[Рубен Дишдишян]]
| ''[[:d:Q952960|Әрмәнстан милли политехник университеты]]''
| ''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1443
| data-sort-value="1929" | 1929-10-29
| [[Рудольф Зарипов|Рудульф Зарипов]]
| [[Mäskäw däwlät universitetı|Мәскәү дәүләт университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1991" | 1991-09-08
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1444
| data-sort-value="1989" | 1989-11-20
| [[Руслан Галиәкбәров]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1445
| data-sort-value="1994" | 1994-05-25
| [[Руслан Закиров]]
| [[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>[[укытучы]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Казан шәһәр филармониясе]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1446
| data-sort-value="1982" | 1982-02-14
| [[Руслан Зәйнуллин]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
| [[:commons:Category:Ruslan Zainullin|Ruslan Zainullin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1447
| data-sort-value="1981" | 1981-10-29
| [[Руслан Мөхәммәтшин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1448
| data-sort-value="1989" | 1989-02-14
| ''[[:d:Q7381031|Руслан Нагаев]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1449
| data-sort-value="1974" | 1974-10-07
| [[Руслан Нигъмәтуллин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q130857|диҗей]]''
|
| [[:commons:Category:Ruslan Nigmatullin|Ruslan Nigmatullin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1450
| data-sort-value="1991" | 1991-07-11
| [[Руслан Сәмитов]]
|
| ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''<br/>''[[:d:Q13383011|бабсличе]]''
|
| [[:commons:Category:Ruslan Samitov|Ruslan Samitov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1451
| data-sort-value="1976" | 1976-06-27
| [[Руслан Шиһабетдинов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[менеджер]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1452
| data-sort-value="1946" | 1946-11-25
| [[Рушан Шәмсетдинов]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1453
| data-sort-value="1929" | 1929-01-03
| [[Рәдиф Бәширев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1996" | 1996-04-20
| [[Махачкала]]
|-
| style='text-align:right'| 1454
| data-sort-value="1957" | 1957-07-17
| [[Рәдиф Сәгъди]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| [[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]]<br/>[[Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры]]<br/>[[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры]]<br/>[[Татарстан язучылар берлеге]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1455
| data-sort-value="1946" | 1946-10-05
| [[Рәис Галимов]]
|
| ''[[:d:Q476246|sailor]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1456
| data-sort-value="1984" | 1984-06-25
| [[Рәис Сөләйманов (1984)|Рәис Сөләйманов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q3155377|ислам белгече]]''
| [[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе|Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан дәүләт аграр университеты]]<br/>''[[:d:Q4398081|Русия стратегик тикшеренүләр институты]]''
| [[:commons:Category:Rais Suleymanov|Rais Suleymanov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1457
| data-sort-value="1925" | 1925-02-23
| [[Рәисә Билалова|Рәисә Билалова]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
|
| data-sort-value="2003" | 2003-10-06
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1458
| data-sort-value="1926" | 1926-08-26
| [[Рәиф Бәкерев]]
| ''[[:d:Q1791304|РФ КК Гомумгаскәр академиясенең хәрби мөһәндисләр институты]]''
|
|
|
| data-sort-value="2014" | 2014-04-22
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1459
| data-sort-value="1997" | 1997-12-23
| [[Рәйхан Габдуллина]]
| [[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''
| [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1460
| data-sort-value="1954" | 1954-06-23
| [[Рәмзия Зиннәтова]]
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1461
| data-sort-value="1977" | 1977-12-29
| [[Рәмир Хәйдәров|Рәмир Хәйдәрев]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
| data-sort-value="2012" | 2012-06-29
|
|-
| style='text-align:right'| 1462
| data-sort-value="1989" | 1989-01-10
| [[Рәмис Мөҗипов]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1463
| data-sort-value="1950" | 1950-03-05
| [[Рәфыйк Билалов]]
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1464
| data-sort-value="1951" | 1951-05-03
| [[Рәфыйк Габдрахманов]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1465
| data-sort-value="1917" | 1917-10-17
| [[Рәшидә Җиһаншина]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
| data-sort-value="2003" | 2003-05-07
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1466
| data-sort-value="1951" | 1951-08-20
| [[Рәшит Абдуллин]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[җырчы]]
|
|
|
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1467
| data-sort-value="1953" | 1953-10-24
| [[Рәшит Ахунов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q15472169|иганәче]]''
|
|
| data-sort-value="2016" | 2016-03-25
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1468
| data-sort-value="1954" | 1954-02-10
| [[Рәшит Газиев]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q2707485|сәхнә бизәүче]]''
|
| [[:commons:Category:Rashit Gazeev|Rashit Gazeev]]
| data-sort-value="2021" | 2021-12-22
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1469
| data-sort-value="1951" | 1951-01-16
| [[Рәшит Гаимов]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>[[И. Я. Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты|Иван Яковлевич Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]<br/>''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]''
| [[:commons:Category:Rashit Gaimov|Rashit Gaimov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1470
| data-sort-value="1954" | 1954-04-12
| [[Рәшит Гафиятуллин]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q16533|хөкемче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1471
|
| [[Рәшит Госманов]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1472
| data-sort-value="1946" | 1946-01-06
| [[Рәшит Мостафин]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1473
| data-sort-value="1923" | 1923-01-05
| [[Рәшит Нигъмәтуллин (1923)|Рәшит Нигъмәтуллин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="1991" | 1991-07-07
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1474
| data-sort-value="1919" | 1919-03-01
| [[Рәшит Пономарёв]]
| ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''<br/>''[[:d:Q2627699|шаһмат композиторы]]''
|
|
| data-sort-value="1998" | 1998-12-14
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1475
| data-sort-value="1941" | 1941-10-19
| [[Рәүф Игъламов]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
|
|
|
| data-sort-value="2016" | 2016-05-25
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1476
| data-sort-value="1949" | 1949-11-10
| [[Рәүфәл Мөхәммәтҗанов]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| ''[[:d:Q60687737|мәдәният өлкәсе оешма җитәкчесе]]''<br/>[[инженер]]
| [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]]
| [[:commons:Category:Raufal Mukhametzhanov|Raufal Mukhametzhanov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1477
| data-sort-value="1959" | 1959-03-29
| [[Рөстәм Абязов]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
|
| [[:commons:Category:Rustem Abyazov|Rustem Abyazov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1478
| data-sort-value="1974" | 1974-04-02
| [[Рөстәм Булатов (1974)|Рөстәм Булатов]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
| data-sort-value="2008" | 2008-05-31
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1479
| data-sort-value="1957" | 1957-08-23
| [[Рөстәм Бәхтиозин]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1480
| data-sort-value="1965" | 1965-10-11
| ''[[:d:Q98050927|Рөстәм Гафаров]]''
|
|
| ''[[:d:Q29232137|Municipal government of Kazan]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1481
| data-sort-value="1965" | 1965-10-11
| [[Рөстәм Гафаров]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| [[менеджер]]
| [[Казанның Совет районы|Совет районы]]<br/>[[Казан]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1482
| data-sort-value="1986" | 1986-04-29
| [[Рөстәм Заһидуллин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
| [[:commons:Category:Rustem Zagidullin|Rustem Zagidullin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1483
| data-sort-value="1961" | 1961-07-07
| [[Рөстәм Зәбиров (1961)|Рөстәм Зәбиров]]
| [[96 нчы гимназия (Казан)|96 нчы гимназия]]<br/>[[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q2145981|реставратор]]''
|
| [[:commons:Category:Rustem Zabirov|Rustem Zabirov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1484
| data-sort-value="1926" | 1926-12-13
| [[Рөстәм Измайлов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1485
| data-sort-value="1962" | 1962-04-14
| [[Рөстәм Исхаков]]
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Rustam Iskhakov|Rustam Iskhakov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1486
| data-sort-value="1946" | 1946-03-03
| [[Рөстәм Кайдрәкев]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1487
| data-sort-value="1982" | 1982-01-22
| ''[[:d:Q7382469|Рөстәм Канипов]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1488
| data-sort-value="1934" | 1934-03-30
| [[Рөстәм Килдебәков|Рөстәм Килдебәкев]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q4271051|Lviv National Academy of Arts]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q3374326|muralist]]''<br/>''[[:d:Q2205972|рәссам-витражис]]''<br/>''[[:d:Q282718|mosaicist]]''<br/>''[[:d:Q56236186|carpets designer]]''<br/>''[[:d:Q739437|рәссам-плакатчы]]''
|
| [[:commons:Category:Rustem Kildibekov|Rustem Kildibekov]]
| data-sort-value="2023" | 2023-11-09
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1489
| data-sort-value="1954" | 1954-01-28
| [[Рөстәм Литвинов]]
|
| ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1490
| data-sort-value="1984" | 1984-04-02
| [[Рөстәм Мөхәммәтшин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1491
| data-sort-value="1963" | 1963-09-28
| [[Рөстәм Равилов|Рөстәм Равилев]]
| ''[[:d:Q98420509|школа №30]]''<br/>[[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе|Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]
|
|
| [[:commons:Category:Rustam Ravilov|Rustam Ravilov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1492
| data-sort-value="1971" | 1971-06-16
| [[Рөстәм Сәетколов]]
|
| ''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1493
| data-sort-value="1920" | 1920-10-30
| [[Рөстәм Хәлитов|Рөстәм Халитев]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1981" | 1981-05-22
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1494
| data-sort-value="1972" | 1972-01-30
| [[Рөстәм Хуҗин (1972)|Рөстәм Хуҗин]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
| [[:commons:Category:Rustem Khuzin|Rustem Khuzin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1495
| data-sort-value="1965" | 1965-07-04
| [[Рөстәм Шәмсутов]]
| ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| [[:commons:Category:Rustem Shamsutov|Rustem Shamsutov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1496
| data-sort-value="1921" | 1921-08-16
| [[Рөстәм Яхин]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''
|
| [[:commons:Category:Rustem Yakhin|Rustem Yakhin]]
| data-sort-value="1993" | 1993-11-23
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1497
| data-sort-value="1943" | 1943-12-14
| [[Рөстәм Үтәй]]
| [[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q1259917|скрипкачы]]''
| [[Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе]]<br/>[[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]]<br/>''[[:d:Q2082457|National Drama Theatre M. Shketan]]''<br/>[[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Татарстан (телерадиокомпания)]]
|
| data-sort-value="2025" | 2025-05-02
| [[Киев]]
|-
| style='text-align:right'| 1498
| data-sort-value="1961" | 1961-11-08
| [[Рөстәм Әдһәмев]]
| [[Россия дәүләт гуманитар университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>''[[:d:Q8246794|блогер]]''
|
| [[:commons:Category:Rustem Adagamov|Rustem Adagamov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1499
| data-sort-value="1978" | 1978-06-10
| ''[[:d:Q10480396|Рөстәм Әхмәтҗанов]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1500
| data-sort-value="1883" | 1883-12-28
| [[Садыйк Сәгыев]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1953" | 1953
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
|-
| style='text-align:right'| 1501
| data-sort-value="1862" | 1862-07-20
| [[Салих Гобәйдуллин]]
| [[Мәрҗания мәдрәсәсе]]
|
|
|
| data-sort-value="1935" | 1935
| [[Махачкала]]
|-
| style='text-align:right'| 1502
| data-sort-value="1900" | 1900-12-03
| [[Салих Сәйдәшев]]
| [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''
|
| [[:commons:Category:Salikh Saydashev|Salikh Saydashev]]
| data-sort-value="1954" | 1954-12-16
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1503
| data-sort-value="1862" | 1862-07-04
| [[Салихҗан Галиев|Салихҗан Баруди]]
| [[Касыймия мәдрәсәсе|«Касыймия» мәдрәсәсе]]<br/>[[Мир Араб мәдрәсәсе]]
|
|
|
| data-sort-value="1932" | 1932
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1504
| data-sort-value="1981" | 1981-12-15
| [[Сандугач Шәйдуллина]]
|
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1505
| data-sort-value="1924" | 1924-12-24
| [[Сания Афзаметдинова]]
| ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
|
| data-sort-value="2019" | 2019-06-06
|
|-
| style='text-align:right'| 1506
| data-sort-value="1906" | 1906-11-01
| [[Сара Садыйкова]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>[[композитор]]<br/>[[җырчы]]
|
| [[:commons:Category:Sara Sadykova|Sara Sadykova]]
| data-sort-value="1986" | 1986-06-07
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1507
| data-sort-value="1954" | 1954-10-04
| [[Светлана Гарбузова]]
| ''[[:d:Q1773512|Россия дәүләт туризм һәм сервис университеты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Svetlana Garbuzova|Svetlana Garbuzova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1508
| data-sort-value="2000" | 20th century
| ''[[:d:Q7652460|Светлана Горохович]]''
|
| ''[[:d:Q486748|пианист]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1509
| data-sort-value="1946" | 1946-05-03
| [[Светлана Захарова (1946)|Светлана Захарова]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1510
| data-sort-value="1993" | 1993-02-19
| [[Светлана Липатова]]
|
| ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1511
| data-sort-value="1987" | 1987-04-02
| [[Светлана Смирнова-Марцинкевич|Светлана Смирнова-Марсинкевич]]
| ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1512
| data-sort-value="1980" | 1980-03-07
| [[Светлана Шикшина]]
| ''[[:d:Q483032|Myongji University]]''
| ''[[:d:Q3186699|Go professional]]''
|
| [[:commons:Category:Svetlana Shikshina|Svetlana Shikshina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1513
| data-sort-value="1907" | 1907-12-05
| [[Святослав Астафьев]]
| ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''
|
|
| data-sort-value="1990" | 1990-12-21
| [[Рязань]]
|-
| style='text-align:right'| 1514
| data-sort-value="1893" | 1893-02-18
| [[Себестьен Шакиров]]
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Sebestyén Shakirov|Sebestyén Shakirov]]
| data-sort-value="1966" | 1966-04-23
| [[Бая-Маре]]
|-
| style='text-align:right'| 1515
| data-sort-value="1915" | 1915-09-26
| ''[[:d:Q125484650|Сенькіна Віра Миколаївна]]''
| ''[[:d:Q19618301|Moscow School of Art and Industry named after M. I. Kalinin]]''
| ''[[:d:Q56118087|rug maker]]''
|
|
| No/unknown value
|
|-
| style='text-align:right'| 1516
| data-sort-value="1907" | 1907-08-29
| [[Серафим Кудряшов|Серафим Кудрәшев]]
| ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]''
| ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''
|
|
| data-sort-value="1943" | 1943-04-03
| [[Ташкент|Ташкәнт]]
|-
| style='text-align:right'| 1517
| data-sort-value="1906" | 1906-05-03
| [[Серафим Субботин]]
| ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''
| ''[[:d:Q12094958|геофизик]]''
| ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q12074572|S. I. Subbotin Institute of Geophysics]]''<br/>''[[:d:Q12074571|Інстытут геалогіі і геахіміі гаручых выкапняў НАН Украіны]]''
|
| data-sort-value="1976" | 1976-01-16
| [[Киев]]
|-
| style='text-align:right'| 1518
| data-sort-value="1959" | 1959-09-15
| [[Сергей Абрамов (1959)|Сергей Абрамов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1519
| data-sort-value="1906" | 1906-09-15
| [[Сергей Александров]]
| [[Казан танк университеты|Казан югары хәрби башлыклар уку йорты]]
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
|
| data-sort-value="1978" | 1978-08-17
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1520
| data-sort-value="1918" | 1918-10-04
| ''[[:d:Q12079275|Сергей Архангельский]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1993" | 1993-08-20
| [[Глазов]]
|-
| style='text-align:right'| 1521
| data-sort-value="1898" | 1898
| [[Сергей Болховский]]
|
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
|
|
| data-sort-value="1955" | 1955
| [[Мүнхен]]
|-
| style='text-align:right'| 1522
| data-sort-value="1859" | 1859-08-27
| [[Сергей Булич]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
|
| data-sort-value="1921" | 1921-04-15
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1523
| data-sort-value="1941" | 1941-10-06
| ''[[:d:Q9336229|Сергей Ваганов]]''
| ''[[:d:Q4204524|Faculty of History of the Belarusian State University]]''
| [[Jurnalist|журналист]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1524
| data-sort-value="1956" | 1956
| ''[[:d:Q48564354|Сергей Волков]]''
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>''[[:d:Q21550489|conceptual artist]]''<br/>''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1414443|кинематографист]]''<br/>''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1525
| data-sort-value="1877" | 1877-05-05
| [[Сергей Гассар]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1918" | 1918-08-05
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1526
| data-sort-value="1997" | 1997-01-30
| ''[[:d:Q34231785|Сергей Доронин]]''
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1527
| data-sort-value="1937" | 1937-07-18
| [[Сергей Дьяконов]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
|
| [[:commons:Category:Sergey Dyakonov|Sergey Dyakonov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1528
| data-sort-value="1776" | 1776
| ''[[:d:Q4179187|Сергей Желтухин]]''
|
| [[офицер]]
|
|
| data-sort-value="1833" | 1833-07-02
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1529
| data-sort-value="1967" | 1967-05-08
| [[Сергей Жуков (1967)|Сергей Жуков]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
| [[:commons:Category:Sergey Nikolayevich Zhukov|Sergey Nikolayevich Zhukov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1530
| data-sort-value="1871" | 1871-03-02
| [[Сергей Завадский]]
| ''[[:d:Q50281959|Moscow Imperial University, Faculty of Law]]''
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>[[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
|
| data-sort-value="1935" | 1935-07-02
| ''[[:d:Q2786011|Bubeneč]]''
|-
| style='text-align:right'| 1531
| data-sort-value="1847" | 1847
| [[Сергей Ильенко]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1918" | 1918
| [[Ростов-на-Дону]]
|-
| style='text-align:right'| 1532
| data-sort-value="1950" | 1950-01-09
| [[Сергей Котов (1950)|Сергей Котов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1533
| data-sort-value="1887" | 1887-08-22
| [[Сергей Лаптев]]
|
| ''[[:d:Q901402|географ]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Иркутск дәүләт университеты]]<br/>[[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>''[[:d:Q726762|Рус география җәмгыяте]]''
| [[:commons:Category:Sergey Laptev|Sergey Laptev]]
| data-sort-value="1993" | 1993-08-03
|
|-
| style='text-align:right'| 1534
| data-sort-value="1879" | 1879-10-02
| [[Сергей Львов (1879)|Сергей Львов]]
| ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]''
| ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты|Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург дәүләт урман-техник университеты]]<br/>''[[:d:Q133822|В. Л. Комаров ис. РФА ботаника институты]]''
|
| data-sort-value="1959" | 1959-01-06
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1535
| data-sort-value="1870" | 1870-10-19
| [[Сергей Люпов]]
| ''[[:d:Q4318657|Түбән Новгород кадет корпусы]]''
| [[офицер]]
|
|
| data-sort-value="1945" | 1945-11-19
| [[Уссурийск]]
|-
| style='text-align:right'| 1536
| data-sort-value="1910" | 1910-02-05
| [[Сергей Ляхов|Сергей Ләхов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]''
| ''[[:d:Q4201826|РФА Идел бассейны экологиясе институты]]''<br/>''[[:d:Q4406401|Самара дәүләт медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q782912|Aviakor]]''
|
| data-sort-value="1986" | 1986-04-04
| [[Самар]]
|-
| style='text-align:right'| 1537
| data-sort-value="1963" | 1963-02-28
| [[Сергей Маврин]]
|
| ''[[:d:Q855091|гитарист]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q1075651|keyboardist]]''<br/>''[[:d:Q128124|тавыш режиссёры]]''
|
| [[:commons:Category:Sergey Mavrin|Sergey Mavrin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1538
| data-sort-value="1906" | 1906-01-16
| [[Сергей Макшин|Сергей Макашин]]
| ''[[:d:Q4129828|Югары әдәби-сәнгати институт]]''<br/>''[[:d:Q4533069|MSU Faculty of Ethnology]]''
| ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''
| [[Максим Горький исемендәге Дөнья әдәбияты институты]]<br/>''[[:d:Q1024181|Пушкин йорты]]''
|
| data-sort-value="1989" | 1989-10-21
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1539
| data-sort-value="1880" | 1880-01-28<br/>1880-01-04
| [[Сергей Малов (1880)|Сергей Малов]]
| [[Казан руханилар академиясе]]<br/>''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]]
|
| data-sort-value="1957" | 1957-09-06<br/>1957-01-09<br/>1957-01-07
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1540
| data-sort-value="1868" | 1868-09-14<br/>1868-09-26
| [[Сергей Найденов]]
|
| [[язучы]]<br/>[[Драматурглар|драматург]]
|
| [[:commons:Category:Sergey Naydyonov|Sergey Naydyonov]]
| data-sort-value="1922" | 1922-12-05
| [[Ялта]]
|-
| style='text-align:right'| 1541
| data-sort-value="1863" | 1863
| [[Сергей Пермяков]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
| [[:commons:Category:Sergey Efremovich Permyakov|Sergey Efremovich Permyakov]]
| data-sort-value="1930" | 1930-12-06
| ''[[:d:Q1886651|Малаховка]]''
|-
| style='text-align:right'| 1542
| data-sort-value="1911" | 1911-03-25
| [[Сергей Петров (1911)|Сергей Петров]]
| ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''
| [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
|
| data-sort-value="1988" | 1988-10-31
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1543
| data-sort-value="1971" | 1971-06-15
| [[Сергей Петров (1971)]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| [[менеджер]]
|
| [[:commons:Category:Sergey Viktorovich Petrov|Sergey Viktorovich Petrov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1544
| data-sort-value="1924" | 1924-01-04
| ''[[:d:Q27300074|Сергей Полуянов]]''
| ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''
| ''[[:d:Q222344|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q1208175|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q957729|фотокорреспондент]]''
|
|
| data-sort-value="1983" | 1983-03-10
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1545
| data-sort-value="1948" | 1948-10-10
| [[Сергей Саначин]]
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
| [[:commons:Category:Sergey Sanachin|Sergey Sanachin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1546
| data-sort-value="1961" | 1961
| ''[[:d:Q109484685|Сергей Светлаков]]''
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q2180411|пәртеритче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1547
| data-sort-value="1963" | 1963-04-07
| [[Сергей Сергеев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1548
|
| [[Сергей Скрябин]]
| [[48-нче мәктәп|48 нче мәктәп]]<br/>[[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
|
| [[Космический (балалар аланы)]]
|
|
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1549
| data-sort-value="1913" | 1913-10-12
| [[Сергей Соколов (1913)|Сергей Соколов]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1983" | 1983-08-21
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1550
| data-sort-value="1914" | 1914-05-10
| [[Сергей Сперанский|Сергей Сперански]]
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| [[:commons:Category:Sergey Borisovich Speransky|Sergey Borisovich Speransky]]
| data-sort-value="1983" | 1983-03-13
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1551
| data-sort-value="1954" | 1954-04-04
| [[Сергей Столбун]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1552
| data-sort-value="1907" | 1907-01-25
| [[Сергей Суслов]]
|
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
|
|
| data-sort-value="1983" | 1983-02-24
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1553
| data-sort-value="1950" | 1950-03-19
| ''[[:d:Q28500669|Сергей Тимофеев]]''
|
| ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]''
|
|
| data-sort-value="2021" | 2021-07-05
|
|-
| style='text-align:right'| 1554
| data-sort-value="1824" | 1824-03-22
| [[Сергей Толстой (1824)|Сергей Толстой]]
|
|
|
|
| No/unknown value
| No/unknown value
|-
| style='text-align:right'| 1555
| data-sort-value="1973" | 1973-06-22
| [[Сергей Харламов]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1556
| data-sort-value="1864" | 1864-08-13
| [[Сергей Шестаков]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q26132815|византолог]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="1940" | 1940-11-11
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1557
| data-sort-value="1600" | 16th century
| ''[[:d:Q62600582|Сергий Шухтовский]]''
|
| ''[[:d:Q1423891|дин хезмәтчесе]]''
|
|
| data-sort-value="1609" | 1609-05-19
|
|-
| style='text-align:right'| 1558
| data-sort-value="1906" | 1906-01-01
| ''[[:d:Q60830684|Сметанкин, Павел Семёнович]]''
| ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]''
| [[инженер]]
|
| [[:commons:Category:Pavel Smetankin|Pavel Smetankin]]
| data-sort-value="1995" | 1995
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1559
| data-sort-value="1913" | 1913-11-21
| [[Соломон Стам]]
| ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]''
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q3332711|медиевист]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]
|
| data-sort-value="2010" | 2010-06-02
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1560
| data-sort-value="1902" | 1902-10-31
| [[Софи Эрһардт]]
|
| ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q16755977|раса назариясе назариячесе]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q153978|Түбинген университеты]]''
|
| data-sort-value="1990" | 1990-10-02
| [[Түбинген]]
|-
| style='text-align:right'| 1561
| data-sort-value="1979" | 1979-12-29
| [[Софья Гуляк]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q81759238|музыка укытучысы]]''<br/>''[[:d:Q61996187|классик пианист]]''
| ''[[:d:Q304985|Royal College of Music]]''
| [[:commons:Category:Sofya Gulyak|Sofya Gulyak]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1562
| data-sort-value="1901" | 1901-11-10
| [[Софья Звягинцева]]
|
| ''[[:d:Q1919436|педиатр]]''
|
|
| data-sort-value="1973" | 1973
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1563
| data-sort-value="1927" | 1927-12-19
| [[Софья Кузьминых]]
| ''[[:d:Q1773512|Россия дәүләт туризм һәм сервис университеты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Sofiya Kuzminykh|Sofiya Kuzminykh]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1564
| data-sort-value="1924" | 1924-03-24
| [[Спартак Королёв]]
| ''[[:d:Q4114529|ССРБ Саклану министрлыгының хәрби институты]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q2992066|Минск дәүләт лингвистика университеты]]''
|
| data-sort-value="1999" | 1999-12-23
| [[Минск]]
|-
| style='text-align:right'| 1565
| data-sort-value="1907" | 1907-01-29
| ''[[:d:Q120267639|Спориус, Алексей Эмильевич]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]<br/>[[инженер]]
|
|
| data-sort-value="1978" | 1978
|
|-
| style='text-align:right'| 1566
| data-sort-value="1904" | 1904-11-03
| ''[[:d:Q110761939|Спориус, Андрей Эмильевич]]''
| ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
| [[:commons:Category:Andrey Sporius|Andrey Sporius]]
| data-sort-value="1961" | 1961-06-18
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1567
| data-sort-value="1933" | 1933-11-17
| [[Стелла Габдерахманова|Стелла Габдерахманыва]]
|
| ''[[:d:Q2251335|мәктәп укытучысы]]''
|
| [[:commons:Category:Stella Gabdrakhmanova|Stella Gabdrakhmanova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1568
| data-sort-value="1860" | 1860-07-20
| [[Степан Бечко-Друзин]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| [[:commons:Category:Stepan Bechko-Druzin|Stepan Bechko-Druzin]]
| No/unknown value
| No/unknown value
|-
| style='text-align:right'| 1569
| data-sort-value="1848" | 1848-10-20<br/>1848-10-08
| [[Степан Смоленский|Степан Смоленски]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q17132038|палиюгрыф]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="1909" | 1909-08-02<br/>1909-07-20
| [[Васильсурск|Василсурски]]
|-
| style='text-align:right'| 1570
| data-sort-value="1968" | 1968-02-03
| ''[[:d:Q123751599|Стрежнев, Дмитрий Степанович]]''
| ''[[:d:Q4431076|Kolmogorov's School]]''<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1571
| data-sort-value="1907" | 1907-07-27
| [[Сәгадәт Исхакый-Чагатай|Сәгадәт Исхакый Чагатай]]
| [[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[язучы]]
| ''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''
| [[:commons:Category:Saadet İshaki Çağatay|Saadet İshaki Çağatay]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-24
| [[Әнкара]]
|-
| style='text-align:right'| 1572
| data-sort-value="2001" | 2001-01-12
| [[Сәидә Мөхәммәтҗанова]]
|
| [[җырчы]]
| [[Казан шәһәр филармониясе]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1573
| data-sort-value="1928" | 1928-06-25
| [[Сәйяр Айдаров]]
| ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
|
| data-sort-value="2014" | 2014-01-02
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1574
| data-sort-value="1939" | 1939-08-23
| [[Сәкинә Шәймиева]]
|
|
|
| [[:commons:Category:Sakina Shaimieva|Sakina Shaimieva]]
| data-sort-value="2018" | 2018-11-16
|
|-
| style='text-align:right'| 1575
| data-sort-value="1926" | 1926-08-24
| [[Сәфьян Ибраһимов]]
|
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| [[:commons:Category:Safiyan Ibragimov|Safiyan Ibragimov]]
| data-sort-value="2014" | 2014-01-14
| [[Нагорный (Биектау районы)|Чыңгыз]]
|-
| style='text-align:right'| 1576
| data-sort-value="1892" | 1892-05-15
| [[Сәхибҗамал Гыйззәтуллина-Волжская|Сәхибҗамал Гыйззәтуллина]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''
|
| [[:commons:Category:Sakhibzhamal Gizzatullina-Volzhskaya|Sakhibzhamal Gizzatullina-Volzhskaya]]
| data-sort-value="1974" | 1974-04-06
| [[Чистай]]
|-
| style='text-align:right'| 1577
| data-sort-value="1862" | 1862-02-01
| [[Сөләйман Аитов]]
|
| ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''
|
|
| data-sort-value="1922" | 1922
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1578
| data-sort-value="1985" | 1985-07-13
| [[Сөмбел Билалова]]
| [[Казан дәүләт мәдәният институты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q1062433|җырчы]]''
| [[Казан шәһәр филармониясе]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1579
| data-sort-value="1980" | 1980-02-05
| [[Сөмбел Гаффарова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты|Казан федераль университетының татар филологиясе һәм тарихы факультеты]]
| [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]
| [[Сөембикә (журнал)]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1580
| data-sort-value="1975" | 1975-06-18
| [[Сөмбел Таишева]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| [[Мәгариф (журнал)|Мәгариф]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1581
| data-sort-value="1909" | 1909-11-16
| ''[[:d:Q12159692|Тавельский Александр Владимирович]]''
|
| ''[[:d:Q202648|хөкемче]]''<br/>''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q859528|футбол хөкемчесе]]''
|
|
| data-sort-value="1972" | 1972-10-28
| [[Самар]]
|-
| style='text-align:right'| 1582
| data-sort-value="1917" | 1917-09-13
| [[Тадеуш Орловски]]
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| ''[[:d:Q15924224|интернист]]''<br/>''[[:d:Q20739489|бөербелгеч]]''<br/>''[[:d:Q7834824|transplant surgeon]]''<br/>''[[:d:Q9149093|альпинист]]''
| ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''
| [[:commons:Category:Tadeusz Orłowski (1917-2008)|Tadeusz Orłowski (1917-2008)]]
| data-sort-value="2008" | 2008-07-30
| [[Варшава]]
|-
| style='text-align:right'| 1583
| data-sort-value="1958" | 1958-06-10
| [[Талия Хәбриева]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q4201505|Кануннамә һәм чагыштырма хокук белеме институты]]''
| [[:commons:Category:Talia Khabrieva|Talia Khabrieva]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1584
| data-sort-value="1916" | 1916-06-03
| ''[[:d:Q111334702|Тамара Георгіеўна Караваева]]''
|
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''
| ''[[:d:Q115035|Perm Opera and Ballet Theatre]]''<br/>''[[:d:Q2373326|Yerevan Opera Theater]]''<br/>''[[:d:Q4174311|Екатеринбург дәүләт академия опера һәм балет театры]]''<br/>''[[:d:Q2561905|Беларус Җөмһүрияте опера һәм балет театры]]''
|
| data-sort-value="1997" | 1997-02-25
|
|-
| style='text-align:right'| 1585
| data-sort-value="1958" | 1958-04-27
| [[Тамара Губаева]]
|
| [[хокук белгече]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1586
| data-sort-value="1920" | 1920-05-27
| [[Тамара Петрова]]
|
| ''[[:d:Q15117302|воллейболчы]]''
|
|
| data-sort-value="1978" | 1978-01-02
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1587
| data-sort-value="1911" | 1911-01-20
| [[Тамара Смирнова (1911)|Тамара Смирнова]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
| No/unknown value
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
|-
| style='text-align:right'| 1588
| data-sort-value="1909" | 1909-01-19
| [[Тамара Жузе|Тамара Җәүзи]]
| ''[[:d:Q724207|Азәрбайҗан дәүләт нефть һәм сәнәгать академиясе]]''
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
|
|
| data-sort-value="2002" | 2002-08-08
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1589
| data-sort-value="1906" | 1906-10-02
| ''[[:d:Q12160114|Таршин, Алексей Михайлович]]''
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
| data-sort-value="1986" | 1986-08-23
| [[Киев]]
|-
| style='text-align:right'| 1590
| data-sort-value="1929" | 1929-01-10
| [[Татьяна Александрова]]
|
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''
|
|
| data-sort-value="1983" | 1983-12-22<br/>1983-12-23
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1591
| data-sort-value="1928" | 1928-02-07<br/>1928-12-07
| [[Татьяна Алексеева]]
| ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| [[галим]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201410|РФА археология институты]]''<br/>''[[:d:Q21643407|NII i Muzeĭ antropologii MGU im. D.N. Anuchina]]''
|
| data-sort-value="2007" | 2007-06-22
| [[Вязьма]]
|-
| style='text-align:right'| 1592
| data-sort-value="1912" | 1912-10-02
| [[Татьяна Аристовская]]
| ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="2004" | 2004-05-29
| [[Tel-Äviv|Тел-Әвив]]
|-
| style='text-align:right'| 1593
| data-sort-value="1952" | 1952-02-17
| [[Татьяна Багаева]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1594
| data-sort-value="1967" | 1967-02-09
| [[Татьяна Грабузова]]
|
| ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1595
| data-sort-value="1989" | 1989-05-27
| [[Татьяна Журавлёва]]
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''<br/>''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1596
| data-sort-value="1942" | 1942-05-11
| [[Татьяна Зябликова|Татьяна Зәбликова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''
|
|
| data-sort-value="2002" | 2002-02-07
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1597
| data-sort-value="1981" | 1981-11-04
| [[Татьяна Ковылина]]
|
| ''[[:d:Q4610556|модель]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1598
| data-sort-value="1955" | 1955-07-02
| [[Татьяна Ларионова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Tatyana Larionova|Tatyana Larionova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1599
| data-sort-value="1973" | 1973-03-18
| [[Татьяна Репейкина]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''
|
|
| data-sort-value="2017" | 2017-01-26
|
|-
| style='text-align:right'| 1600
| data-sort-value="1994" | 1994-09-10
| ''[[:d:Q55655687|Татьяна Романова]]''
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1601
| data-sort-value="1994" | 1994-09-09
| [[Татьяна Романова]]
|
| ''[[:d:Q15117302|воллейболчы]]''
|
| [[:commons:Category:Tatiana Romanova (volleyball)|Tatiana Romanova (volleyball)]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1602
| data-sort-value="1963" | 1963-05-14
| ''[[:d:Q105742054|Таццяна Міхайлаўна Шамава]]''
| ''[[:d:Q2067552|Grodno State Medical University]]''
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q2067552|Grodno State Medical University]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1603
| data-sort-value="1960" | 1960-07-01
| [[Таһир Саматов]]
| [[Исламны кабул итүнең 1000 еллыгы исемендәге мәдрәсә]]<br/>[[Россия ислам университеты (Уфа)]]<br/>''[[:d:Q4446469|Соргыт дәүләт университеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]
| [[мөфти]]<br/>''[[:d:Q27849290|экскаватор машинисты]]''<br/>''[[:d:Q2561741|crane driver]]''<br/>''[[:d:Q2775569|train driver]]''
| [[Хант-Манси автономияле округы мөселманнары Диния нәзарәте]]<br/>[[Россия мөселманнары Диния нәзарәте]]<br/>[[Үзәк диния нәзарәте]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1604
| data-sort-value="1946" | 1946-05-13
| [[Таһир Якупов]]
| [[80 нче мәктәп (Казан)|80 нче мәктәп]]
| [[җырчы]]
| [[Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбле]]<br/>[[Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе]]
| [[:commons:Category:Tagir Yakupov|Tagir Yakupov]]
| data-sort-value="1999" | 1999-10-01
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1605
| data-sort-value="1867" | 1867-03-03
| [[Теодоро Шестаков]]
|
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
|
| data-sort-value="1958" | 1958-05-29
| [[Сан-Рафаел (Аргентина)]]
|-
| style='text-align:right'| 1606
| data-sort-value="1970" | 1970-09-30
| [[Тереза Камалова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1607
| data-sort-value="1946" | 1946-09-22
| ''[[:d:Q131356326|Тимашев, Геннадий Александрович]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="2012" | 2012-05-11
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1608
| data-sort-value="2001" | 2001-02-15
| ''[[:d:Q56705756|Тимерхан Шәйхетдинов]]''
|
| ''[[:d:Q23038345|википедияче]]''<br/>''[[:d:Q41546637|викимедиачы]]''
|
| [[:commons:Category:Timerkhan Shaikhutdinov|Timerkhan Shaikhutdinov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1609
| data-sort-value="2000" | 2000-04-30
| [[Тимур Богуславский]]
|
| ''[[:d:Q10349745|автоузышчы]]''
|
| [[:commons:Category:Timur Boguslavskiy|Timur Boguslavskiy]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1610
| data-sort-value="1980" | 1980-05-13
| [[Тимур Галләмов]]
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
| [[:commons:Category:Timur Galliamov|Timur Galliamov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1611
| data-sort-value="1955" | 1955-05-03
| [[Тимур Зефиров]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1612
| data-sort-value="1983" | 1983-02-23
| [[Тимур Ногманов]]
| [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]
|
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Timur Nagumanov|Timur Nagumanov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1613
| data-sort-value="1992" | 1992-04-04
| [[Тимур Саматов (1992)]]
| ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1614
| data-sort-value="1978" | 1978-12-23
| [[Тимур Сираҗиев]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| ''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q42909|хәбәрче]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]''
| [[Первый канал (Россия)|Первый канал]]<br/>''[[:d:Q2537294|Бөтенроссия дәүләт телевизион һәм радиотапшырулар ширкәте]]''
| [[:commons:Category:Timur Seraziev|Timur Seraziev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1615
| data-sort-value="1987" | 1987-01-04
| [[Тимур Сөләйманов (1987)|Тимур Сөләйманов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q1232180|University of Granada]]''
|
| [[Татарстан Республикасы Яшьләр эшләре министрлыгы]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1616
| data-sort-value="1998" | 1998-06-20
| [[Тимур Хафизов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1617
| data-sort-value="1983" | 1983-01-12
| [[Тимур Шиһабетдинов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q378622|узышчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1618
| data-sort-value="1982" | 1982-08-16
| [[Тина Кузнецова|Тина]]
|
| [[композитор]]<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q1643514|аранжировкачы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1619
| data-sort-value="1970" | 1970-03-02
| ''[[:d:Q112175966|Толоконцев, Олег Махаммадович]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
| data-sort-value="2013" | 2013-01-08
|
|-
| style='text-align:right'| 1620
| data-sort-value="1946" | 1946-04-01
| ''[[:d:Q136816859|Трескин, Эдуард Германович]]''
|
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1621
| data-sort-value="1936" | 1936-03-24
| [[Тәлгат Вәлиев]]
|
| [[композитор]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1622
| data-sort-value="1948" | 1948-10-12
| [[Тәлгать Таҗетдин]]
| [[Мир Араб мәдрәсәсе]]<br/>[[Әл-Әзһәр университеты]]
| [[мөфти]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
|
| [[:commons:Category:Talgat Tadzhuddin|Talgat Tadzhuddin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1623
| data-sort-value="1901" | 1901-02-14
| ''[[:d:Q134725248|Ураза Алексеева]]''
|
| [[математик]]
|
|
| data-sort-value="1968" | 1968-09-29
| [[Бөгелмә]]
|-
| style='text-align:right'| 1624
| data-sort-value="1927" | 1927-02-28
| [[Урал Дистанов]]
|
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="2021" | 2021-09-13
|
|-
| style='text-align:right'| 1625
| data-sort-value="1919" | 1919-07-24
| [[Фаикъ Камал]]
|
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
|
|
| data-sort-value="1941" | 1941
| [[Ростов-на-Дону]]
|-
| style='text-align:right'| 1626
| data-sort-value="1968" | 1968-01-31
| ''[[:d:Q135458282|Фасхутдинова, Луиза Фагимовна]]''
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1509440|чигүче]]''
| [[Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты]]<br/>[[Әмир Мәҗитов музее]]
| [[:commons:Category:Luiza Fashutdinova|Luiza Fashutdinova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1627
| data-sort-value="1886" | 1886-01-01
| [[Фатих Әмирхан|Фатыйх Әмирхан]]
| [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]]
| [[язучы]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
| [[Әл-ислах (газета)|«Әл-ислах» газетасы]]<br/>[[Ялт-Йолт (журнал)|Ялт-Йолт]]<br/>[[Кояш (гәҗит)|Кояш]]<br/>[[Аң (журнал)|«Аң» журналы]]<br/>[[Кызыл Армия (газета, 1918-1921)|«Кызыл Армия»]]<br/>[[Эш (газета)|Эш]]<br/>[[Татарстан (журнал)|Татарстан]]<br/>[[Казан утлары (журнал)|Казан утлары]]<br/>[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Fatikh Amirkhan|Fatikh Amirkhan]]
| data-sort-value="1926" | 1926-03-09
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1628
| data-sort-value="1936" | 1936-02-01
| [[Феликс Мөхәммәдов]]
|
|
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-07-02
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1629
| data-sort-value="1723" | 1723
| [[Феодосий (Голосницкий)|Феодоси Голосниски]]
|
| ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''
|
|
| data-sort-value="1787" | 1787-01-03
| No/unknown value
|-
| style='text-align:right'| 1630
| data-sort-value="1936" | 1936-01-03
| [[Филзә Хәмидуллин]]
|
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Федерация Советы]]
| [[:commons:Category:Filza Khamidullin|Filza Khamidullin]]
| data-sort-value="2022" | 2022-01-05
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1631
| data-sort-value="1758" | 1758
| ''[[:d:Q106675098|Филимон Росляков]]''
|
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
|
|
| data-sort-value="1806" | 1806-03-11
| [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]]
|-
| style='text-align:right'| 1632
| data-sort-value="1936" | 1936-05-02
| [[Флера Хәмитова]]
| [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]]<br/>[[Казан педагогика көллияте]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''
| [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]<br/>[[Казан музыка көллияте]]
|
| data-sort-value="2025" | 2025-05-31
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1633
| data-sort-value="1921" | 1921-02-24
| [[Флориан Коцюбинский]]
| ''[[:d:Q4314796|Киев илкүләм сынлы сәнгать һәм мигъмарият академиясе]]''
| ''[[:d:Q1281618|сынчы]]''
|
|
| data-sort-value="1991" | 1991-03-25
| [[Киев]]
|-
| style='text-align:right'| 1634
| data-sort-value="1876" | 1876-11-11<br/>1877
| [[Флориан Федорович]]
|
|
|
| [[:commons:Category:Florian Fedorovich|Florian Fedorovich]]
| data-sort-value="1928" | 1928-11-28
| [[Ырынбур]]
|-
| style='text-align:right'| 1635
| data-sort-value="1947" | 1947-02-18
| [[Флера Зыятдинова|Флюра Зыятдинова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''
|
|
| data-sort-value="2011" | 2011-03-01
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1636
| data-sort-value="1926" | 1926
| [[Форель Тинчурин]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''
| [[Казан дәүләт энергетика университеты]]
|
| data-sort-value="2002" | 2002-09-30
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1637
| data-sort-value="1944" | 1944-06-22
| [[Франгиз Хисамов]]
| ''[[:d:Q24932362|Армия генералы Сергей Матвеевич Штеменко исемендәге Краснодар югары хәрби укуханәсе]]''
| [[галим]]
| ''[[:d:Q24932362|Армия генералы Сергей Матвеевич Штеменко исемендәге Краснодар югары хәрби укуханәсе]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1638
| data-sort-value="1932" | 1932-01-26
| [[Фридрих Малкин]]
|
| ''[[:d:Q11313148|sports journalist]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''
|
|
| data-sort-value="2019" | 2019-06<br/>2019-07
|
|-
| style='text-align:right'| 1639
| data-sort-value="1913" | 1913-11-26
| [[Фрума Арест]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
|
| [[:commons:Category:Fruma Abramovna Arest|Fruma Abramovna Arest]]
| data-sort-value="1991" | 1991-02-22
| [[Ашкабад]]
|-
| style='text-align:right'| 1640
| data-sort-value="1966" | 1966-09-10
| [[Фуат Гатин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1641
| data-sort-value="1900" | 1900-09-11
| [[Фёдор Баталов]]
| ''[[:d:Q2948429|Vystrel course]]''
| ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''
|
|
| data-sort-value="1941" | 1941-08-17
| [[Скепня|Скепнә]]
|-
| style='text-align:right'| 1642
| data-sort-value="1801" | 1801
| [[Фёдор Вишневский]]
| ''[[:d:Q2379681|Диңгез кадет корпусы]]''
| ''[[:d:Q1937330|world traveler]]''
|
|
| data-sort-value="1863" | 1863-04-23
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1643
| data-sort-value="1820" | 1820-07-28
| ''[[:d:Q326727|Фёдор Радецкий]]''
| ''[[:d:Q2996600|Генераль штаб академиясе]]''
| [[офицер]]
|
| [[:commons:Category:Fedor Radetsky|Fedor Radetsky]]
| data-sort-value="1890" | 1890-01-14
| [[Одесса]]
|-
| style='text-align:right'| 1644
| data-sort-value="1898" | 1898-10-01
| [[Фәйзи Биккинин]]
|
|
|
|
| data-sort-value="1968" | 1968-03-29
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1645
| data-sort-value="1987" | 1987-05-16
| [[Фәнил Гыйләҗев]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[шагыйрь]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]
|
| [[:commons:Category:Fanil Gilyazov|Fanil Gilyazov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1646
| data-sort-value="1958" | 1958-07-05
| [[Фәридә Вәлиева]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1647
| data-sort-value="1947" | 1947-03-28
| [[Фәридә Гайнуллина]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Farida Gainullina|Farida Gainullina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1648
| data-sort-value="1954" | 1954-02-11
| [[Фәридә Зәбирова]]
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q2145981|реставратор]]''
| [[Казан дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]<br/>''[[:d:Q60623957|К(И)ФУ Халыкара мөнәсәбәтләр институты]]''
| [[:commons:Category:Farida Zabirova|Farida Zabirova]]
| data-sort-value="2021" | 2021-06-27
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1649
| data-sort-value="1979" | 1979-08-27
| [[Фәридә Корбангалиева]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q270389|яңалыклар алып баручы]]''<br/>''[[:d:Q46034607|interviewer]]''
| ''[[:d:Q2537294|Бөтенроссия дәүләт телевизион һәм радиотапшырулар ширкәте]]''<br/>''[[:d:Q55663942|Current Time TV]]''<br/>''[[:d:Q4049621|Republic.ru]]''<br/>''[[:d:Q108839367|Holod]]''<br/>''[[:d:Q125780326|The Breakfast Show]]''
| [[:commons:Category:Farida Kurbangaleyeva|Farida Kurbangaleyeva]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1650
| data-sort-value="1959" | 1959
| [[Фәридә Мөхәммәтшина]]
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1651
|
| [[Фәридә Рәсүлева]]
|
|
|
|
|
| [[Артём (шәһәр)|Артём шәһәре]]
|-
| style='text-align:right'| 1652
| data-sort-value="1971" | 1971-12-27
| [[Фәридә Харрасова]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q644687|иллюстратор]]''
|
| [[:commons:Category:Farida Harrasova|Farida Harrasova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1653
| data-sort-value="1952" | 1952-12-11
| [[Фәридә Хәсьянова]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q63798374|children's book illustrator]]''
|
| [[:commons:Category:Farida Hasyanova|Farida Hasyanova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1654
| data-sort-value="1962" | 1962-05-21
| [[Фәрит Бикчәнтәев]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''
| [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]
| [[:commons:Category:Farid Bikchantaev|Farid Bikchantaev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1655
| data-sort-value="1959" | 1959-02-24
| [[Фәрит Вәлиуллин]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Farit Valiullin|Farit Valiullin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1656
| data-sort-value="1976" | 1976-03-13
| [[Фәрит Габделганиев]]
| [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]<br/>''[[:d:Q2027448|«Сколково» Мәскәү идарә мәктәбе]]''
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1657
| data-sort-value="1951" | 1951-07-15
| ''[[:d:Q115687938|Фәрит Гөбәев]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| [[Вечерняя Казань (гәҗит)|Вечерняя Казань]]
| [[:commons:Category:Farit Gubaev|Farit Gubaev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1658
| data-sort-value="1969" | 1969
| [[Фәрит Сәлмән]]
|
| ''[[:d:Q4504549|дин хадиме]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1659
| data-sort-value="1914" | 1914-03-17
| [[Фәрит Фәтхуллин]]
| ''[[:d:Q18401652|Stalingrad Military Aviation School of Pilots]]''
| [[офицер]]<br/>''[[:d:Q222982|очучы-ас]]''
|
|
| data-sort-value="1942" | 1942-07-27
| [[Волгоград]]
|-
| style='text-align:right'| 1660
| data-sort-value="1948" | 1948-04-28
| [[Фәрит Шәйдуллов]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1661
| data-sort-value="1913" | 1913-12-19
| [[Фәрит Яруллин]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]
|
| [[:commons:Category:Farid Yarullin|Farid Yarullin]]
| data-sort-value="1943" | 1943-10-17
| [[Новая Тухинь]]
|-
| style='text-align:right'| 1662
| data-sort-value="1955" | 1955-02-03
| [[Фәрит Әсәдуллин]]
| ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]''<br/>[[Әл-Әзһәр университеты]]
| ''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]''
| ''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''<br/>[[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1663
| data-sort-value="1997" | 1997-10-15
| [[Фәрһад Бәхтияри]]
| [[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q106625143|хор җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q41546637|викимедиачы]]''
|
| [[:commons:Category:Färhad Bäkhtiari|Färhad Bäkhtiari]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1664
| data-sort-value="1979" | 1979-11-02
| [[Фәрһад Фәткуллин]]
| [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]<br/>[[Мәскәү халыкара тәрҗемәчеләр мәктәбе]]<br/>''[[:d:Q30257274|Социаль һәм гуманитар белемнәр институты]]''<br/>[[2 номерлы лицей-интернат (Казан)]]<br/>''[[:d:Q5130246|Clayton High School]]''
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q11085831|сөйләм тәрҗемәчесе]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
| ''[[:d:Q215279|үзмәшгуль]]''<br/>''[[:d:Q2912172|шәхси эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q132449651|Татарстан Республикасы Рәисе Аппараты]]''<br/>[[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]
| [[:commons:Category:Farhad Fatkullin|Farhad Fatkullin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1665
| data-sort-value="1871" | 1871-09-30
| [[Федор Эрнст|Фөдор Эрнст]]
|
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
|
|
| data-sort-value="1939" | 1939-01-02
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1666
| data-sort-value="1980" | 1980-10-01
| ''[[:d:Q134587791|Хабибуллина, Эльмира Камилевна]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Elmira Khabibullina|Elmira Khabibullina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1667
|
| [[Халидә Хәйретдинова|Халидә Хәйретдинева]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q486748|пианист]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1668
| data-sort-value="1942" | 1942-11-24
| ''[[:d:Q126970397|Халиуллин, Рамиль Исмагилович]]''
|
| ''[[:d:Q1231865|педагог]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1669
| data-sort-value="1919" | 1919-12-23
| [[Харис Якупов]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Haris Yakupov|Haris Yakupov]]
| data-sort-value="2010" | 2010-02-17
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1670
| data-sort-value="1909" | 1909-02-15
| ''[[:d:Q12847692|Хәдичә Газыева]]''
|
| ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''
| ''[[:d:Q12838331|Nakhchivan Music and Drama Theater]]''
|
| data-sort-value="1991" | 1991-06-07
| [[Нахчыван]]
|-
| style='text-align:right'| 1671
| data-sort-value="1861" | 1861-04-30
| [[Хәдичә Әхмәрова]]
|
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''
|
|
| data-sort-value="1945" | 1945-03-31
|
|-
| style='text-align:right'| 1672
| data-sort-value="1905" | 1905-04-26
| [[Хәлимә Булатова-Терегулова]]
|
| ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1673
| data-sort-value="1910" | 1910-05-04
| [[Хәлимә Корбангалиева]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
| data-sort-value="2004" | 2004-03-26
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1674
| data-sort-value="1895" | 1895-06-15
| [[Хәмит Колмәмәт]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]
| [[:commons:Category:Hamit Kulmamet|Hamit Kulmamet]]
| data-sort-value="1942" | 1942
| [[Коми Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]
|-
| style='text-align:right'| 1675
| data-sort-value="1909" | 1909-12-16
| [[Хәсби Фазлуллин]]
|
| ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1676
| data-sort-value="1882" | 1882-01-06
| [[Хөсәен Ямашев]]
|
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]
|
| [[:commons:Category:Husain Yamashev|Husain Yamashev]]
| data-sort-value="1912" | 1912-03-13
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1677
| data-sort-value="1926" | 1926-11-06
| [[Чулпан Бәхтиярова]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]''
|
|
|
| data-sort-value="2013" | 2013-12-18
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1678
| data-sort-value="1977" | 1977-07-24
| [[Чулпан Закирова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q5716684|биюче]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''
| [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]<br/>[[Казан (бию ансамбле)|«Казан» бию ансамбле]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1679
| data-sort-value="1975" | 1975-10-01
| [[Чулпан Хаматова|Чулпан Хәмматова]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
|
| [[:commons:Category:Chulpan Khamatova|Chulpan Khamatova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1680
| data-sort-value="1987" | 1987-02-24
| [[Чулпан Әхмәтҗанова]]
| [[Казан музыка көллияте]]<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q1062433|җырчы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''
| [[Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбле]]<br/>[[Казан шәһәр филармониясе]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1681
| data-sort-value="1931" | 1931-12-16
| [[Чыңгызхан Азимов]]
| ''[[:d:Q104217028|Volsky Military Institute of Rear Services]]''<br/>''[[:d:Q4314896|Ярослав Зирәк ис. милли юридик академия]]''
| [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| ''[[:d:Q28669024|Харьковский завод тракторных самоходных шасси]]''<br/>''[[:d:Q4314896|Ярослав Зирәк ис. милли юридик академия]]''
|
| data-sort-value="2002" | 2002-10-10
|
|-
| style='text-align:right'| 1682
| data-sort-value="1966" | 1966-03-23
| ''[[:d:Q123470860|Шайдуллин, Вадим Вакивович]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1683
| data-sort-value="1927" | 1927-01-01
| [[Шамил Башкиров]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1684
| data-sort-value="1955" | 1955-12-21
| [[Шамил Вәлитов]]
| [[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]]
| ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
| data-sort-value="2016" | 2016-07-02
| [[Россия]]
|-
| style='text-align:right'| 1685
| data-sort-value="1933" | 1933-09-10
| [[Шамил Габдрәшитов (1933)|Шамил Габдрәшитов]]
|
| [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>[[инженер]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1686
| data-sort-value="1948" | 1948-09-01
| [[Шамил Зарифов|Шамил Зарифев]]
| [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1687
| data-sort-value="1923" | 1923-06-17
| [[Шамил Мөхәммәдьяров]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="2005" | 2005-05-23
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1688
| data-sort-value="1950" | 1950-09-25
| [[Шамил Тимербулатов]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]
|
|
| data-sort-value="2013" | 2013-05-30
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1689
| data-sort-value="1985" | 1985-01-29
| [[Шамил Хаматов|Шамил Хәмматов]]
| ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| ''[[:d:Q4394568|Mikhail Chekhov Riga Russian Theatre]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1690
| data-sort-value="1853" | 1853-03-12
| [[Шаһбазгәрәй Әхмәров|Шаһбазгәрәй Әхмәрев]]
| [[Казан Император университеты]]<br/>[[Икенче Казан ирләр гимназиясе]]
| [[укытучы]]
|
|
| data-sort-value="1900" | 1900-04-01
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1691
| data-sort-value="1812" | 1812
| [[Шаһиәхмәт Алкин]]
| [[Беренче Казан ирләр гимназиясе]]
|
|
|
| data-sort-value="1879" | 1879
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1692
| data-sort-value="1980" | 1980-09-04
| ''[[:d:Q135922663|Шишкин, Марк Рустамович]]''
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1039099|икыскурия йөртүче]]''<br/>''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''
|
| [[:commons:Category:Mark Shishkin|Mark Shishkin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1693
| data-sort-value="1818" | 1818-01-13
| [[Шиһабетдин Мәрҗани]]
| [[Ташкичү мәдрәсәсе]]<br/>''[[:d:Q4287943|Күкәлташ мәдрәсәсе]]''<br/>[[Ширдар мәдрәсәсе]]<br/>[[Мир Араб мәдрәсәсе]]
| ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[язучы]]
|
| [[:commons:Category:Shigabutdin Marjani|Shigabutdin Marjani]]
| data-sort-value="1889" | 1889-04-15
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1694
| data-sort-value="1923" | 1923-10-22
| [[Шәүкәт Ибраһимов]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| ''[[:d:Q169470|физик]]''
| ''[[:d:Q12572201|Institute of Nuclear Physics]]''
|
| data-sort-value="1989" | 1989-12-26
| [[Алматы]]
|-
| style='text-align:right'| 1695
| data-sort-value="1966" | 1966-08-23
| [[Эдгар Бартенев]]
| ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]''
| ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''
| ''[[:d:Q4407698|Санкт-Петербург дәүләт мәдәният институты]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1696
| data-sort-value="1970" | 1970-01-12
| ''[[:d:Q48644155|Эдгар Гаделшин]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
| data-sort-value="2012" | 2012-10-21
|
|-
| style='text-align:right'| 1697
| data-sort-value="1932" | 1932-06-03
| [[Эдуард Бадәмшин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="2000" | 2000-06-01
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1698
| data-sort-value="1937" | 1937-01-04
| [[Эдуард Гыймади]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[математик]]
| ''[[:d:Q4201572|РФА СБ математика институты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1699
| data-sort-value="1972" | 1972-03-07
| [[Эдуард Кадыйрмәтов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1700
| data-sort-value="1950" | 1950-06-22
| ''[[:d:Q22695628|Эдуард Милюшев]]''
|
| ''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''<br/>''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1701
| data-sort-value="1971" | 1971-02-22
| ''[[:d:Q130343722|Эдуард Ренадович Валиуллин]]''
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1702
| data-sort-value="1969" | 1969-01-28
| [[Эдуард Хәйруллин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Eduard Khairullin|Eduard Khairullin]]
| data-sort-value="2023" | 2023-04-14
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1703
| data-sort-value="1984" | 1984-02-13
| [[Эдуард Шәрәфиев]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Eduard Sharafiev|Eduard Sharafiev]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1704
| data-sort-value="1964" | 1964-10-07
| [[Эдуард Әкбәров]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q859528|футбол хөкемчесе]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1705
| data-sort-value="1958" | 1958-09-03
| [[Элбрус Баянов]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1706
| data-sort-value="1987" | 1987-04-23
| [[Элина Сәфәрова]]
| ''[[:d:Q634951|Архитектура ассоциациясенең архитектура мәктәбе]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q5322166|дизайнер]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1707
| data-sort-value="1940" | 1940-10-31
| [[Эльвира Батыева]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q593644|химик]]''
| [[РФА КФҮ Органик һәм физик химия институты]]
| [[:commons:Category:Elvira Batyeva|Elvira Batyeva]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1708
| data-sort-value="1942" | 1942
| [[Эльвира Кудрецкая]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[Jurnalist|журналист]]
| ''[[:d:Q111986872|Кіравец]]''<br/>[[«Татарстан» радиосы]]
| [[:commons:Category:Elvira Kudretskaya|Elvira Kudretskaya]]
| data-sort-value="2020" | 2020-12-31
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1709
| data-sort-value="1980" | 1980-01-05
| [[Эльвира Янковская]]
|
| ''[[:d:Q3501317|fashion designer]]''<br/>''[[:d:Q3610436|стилист]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q4610556|модель]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1710
| data-sort-value="1974" | 1974-04-24
| [[Эльмира Зарипова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q4366447|П. А. Столыпин ис. Идел буе идарә итү институты]]''<br/>''[[:d:Q4397991|Бөтенрусия дәүләт юстиция университеты]]''
| [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
| [[Татарстан Республикасы Хезмәт, халыкны эш белән тәэмин итү һәм социаль яклау министрлыгы]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1711
| data-sort-value="1925" | 1925-03-15
| [[Эльмира Котляр]]
|
| [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''
|
|
| data-sort-value="2006" | 2006-10-18
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1712
| data-sort-value="1928" | 1928-10-17
| ''[[:d:Q5373387|Эммануил Липкинд]]''
|
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
|
| data-sort-value="2007" | 2007-02-04
| [[Иерусалим|Котдус]]
|-
| style='text-align:right'| 1713
| data-sort-value="1982" | 1982-06-30
| [[Энҗе Авзалова]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1714
| data-sort-value="1944" | 1944-02-01
| [[Эра Җиһаншина]]
|
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
| [[:commons:Category:Era Ziganshina|Era Ziganshina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1715
| data-sort-value="1936" | 1936-08-31
| [[Эрнст Улумбәков]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="2016" | 2016-03-26
|
|-
| style='text-align:right'| 1716
| data-sort-value="1870" | 1870-08-11
| [[Юлий Блүменталь]]
| ''[[:d:Q2388897|Saint Peter's School]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Yuliy Blumental|Yuliy Blumental]]
| data-sort-value="1944" | 1944
| [[Кызылурда өлкәсе]]
|-
| style='text-align:right'| 1717
| data-sort-value="1974" | 1974-08-04
| [[Юлия Абдреева]]
|
| ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1718
| data-sort-value="2005" | 2005-03-16
| [[Юлия Артемьева]]
|
| ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''
|
| [[:commons:Category:Iuliia Artemeva|Iuliia Artemeva]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1719
| data-sort-value="1969" | 1969-02-26<br/>1969
| [[Юлия Галләмова]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
| ''[[:d:Q39631|табиб]]''
|
| [[:commons:Category:Yulia Gallyamova|Yulia Gallyamova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1720
| data-sort-value="1989" | 1989-03-03
| [[Юлия Мазурова]]
|
| ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1721
| data-sort-value="1971" | 1971-03-08
| [[Юлия Хәмитова|Юлия Хәмитева]]
|
| ''[[:d:Q15117302|воллейболчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1722
| data-sort-value="1970" | 1970-08-13
| [[Юлия Җиһаншина]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[композитор]]<br/>[[җырчы]]
|
| [[:commons:Category:Yuliya Ziganshina|Yuliya Ziganshina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1723
|
| [[Юлия Әдһәмова|Юлия Әдһәмева]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1724
| data-sort-value="1927" | 1927-02-28
| [[Юныс Әхмәтҗанов]]
|
| [[пешекче]]
|
|
| data-sort-value="1984" | 1984-02-13
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1725
| data-sort-value="1912" | 1912-05-09
| ''[[:d:Q108363838|Юренков, Николай Николаевич]]''
|
|
|
|
| data-sort-value="1977" | 1977-06-15
| [[Минск]]
|-
| style='text-align:right'| 1726
| data-sort-value="1945" | 1945-01-06
| [[Юрий Иванов|Юри Иванов]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="2003" | 2003-01-26
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1727
| data-sort-value="1908" | 1908-01-06
| [[Юрий Сунгуров|Юри Сунгуров]]
| ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
| data-sort-value="1973" | 1973-06-06
| [[Петрозаводск]]
|-
| style='text-align:right'| 1728
| data-sort-value="1905" | 1905-05-30
| [[Юрий Сырнев|Юри Сырнев]]
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Yuri Syrnev|Yuri Syrnev]]
| data-sort-value="1943" | 1943-09-11
| [[Канатып]]
|-
| style='text-align:right'| 1729
| data-sort-value="1969" | 1969-12-16
| [[Юрий Үткелбаев|Юри Уткүлбаев]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''<br/>''[[:d:Q18515558|мини-футбулчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1730
| data-sort-value="1905" | 1905-08-30
| [[Юрий Хржановский|Юри Хржановски]]
| ''[[:d:Q1483704|Vkhutein]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q10774753|эстрада артисты]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''
|
|
| data-sort-value="1987" | 1987-09-24
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1731
| data-sort-value="1898" | 1898
| [[Юрий Чирихин|Юри Чирихин]]
| ''[[:d:Q2379681|Диңгез кадет корпусы]]''
| ''[[:d:Q10295465|һидругрыф]]''
|
|
| data-sort-value="1943" | 1943
| [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]]
|-
| style='text-align:right'| 1732
| data-sort-value="1931" | 1931-12-12
| [[Юрий Бабанов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1995" | 1995-10-30
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1733
| data-sort-value="1951" | 1951-04-16
| [[Юрий Балашов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1734
| data-sort-value="1937" | 1937-03-31
| [[Юрий Беляков]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1735
| data-sort-value="1939" | 1939-02-26
| [[Юрий Воронин]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1736
| data-sort-value="1954" | 1954-05-28
| [[Юрий Егоров (1954)]]
| [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Казан дәүләт консерваториясе]]
| ''[[:d:Q486748|пианист]]''
|
| [[:commons:Category:Youri Egorov|Youri Egorov]]
| data-sort-value="1988" | 1988-04-16
| [[Амстердам]]
|-
| style='text-align:right'| 1737
| data-sort-value="1886" | 1886-05-26
| [[Юрий Ключников]]
| [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]
| ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>[[хокук белгече]]
|
|
| data-sort-value="1938" | 1938-10-10<br/>1938-01-10
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1738
| data-sort-value="1954" | 1954-07-01
| [[Юрий Ковалёв|Юрий Ковалев]]
|
| ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1739
| data-sort-value="1939" | 1939-12-06
| [[Юрий Коноплёв]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[инженер]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''
|
| [[:commons:Category:Yuri Konoplyov|Yuri Konoplyov]]
| data-sort-value="2023" | 2023-05-05
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1740
| data-sort-value="1933" | 1933-02-07
| ''[[:d:Q41182195|Юрий Красильников]]''
|
| ''[[:d:Q41583|тренер]]''
|
|
| data-sort-value="1998" | 1998-11-03
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1741
| data-sort-value="1925" | 1925-01-15
| ''[[:d:Q124391127|Юрий Матвеев]]''
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q4496242|Харьков сынлы сәнгать институты (1921-1963)]]''
| ''[[:d:Q2707485|сәхнә бизәүче]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
| ''[[:d:Q4496305|Kharkiv Ukrainian Drama Theatre]]''
|
| data-sort-value="1988" | 1988-09-24
| [[Харьков]]
|-
| style='text-align:right'| 1742
| data-sort-value="1956" | 1956-03-29
| ''[[:d:Q12131461|Юрий Минҗанов]]''
| ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''
| ''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''
|
|
| data-sort-value="2020" | 2020-11-07
| [[Киев]]
|-
| style='text-align:right'| 1743
| data-sort-value="1946" | 1946-08-19
| [[Юрий Нәзмиев]]
| [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[Казан дәүләт энергетика университеты]]
|
| data-sort-value="2006" | 2006-07-27
| [[Мәскәү]]
|-
| style='text-align:right'| 1744
| data-sort-value="1924" | 1924-04-29<br/>1924-08-29
| [[Юрий Откупщиков]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q16267607|классик телләр белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''
| [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]
|
| data-sort-value="2010" | 2010-09-25
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1745
| data-sort-value="1948" | 1948-06-01
| [[Юрий Плугин]]
| ''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]''
| [[офицер]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1746
| data-sort-value="1927" | 1927-04-07
| ''[[:d:Q16719189|Юрий Татаренко]]''
| ''[[:d:Q4315056|Милли педагогия университеты]]''
| ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]
|
|
| data-sort-value="2006" | 2006-11-16
|
|-
| style='text-align:right'| 1747
| data-sort-value="1986" | 1986-04-30
| ''[[:d:Q4536368|Яжевика]]''
|
| [[композитор]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1748
| data-sort-value="1988" | 1988-04-26
| [[Якоб Циммерман]]
| [[Prinston universitetı|Принстон университеты]]
| [[математик]]
| ''[[:d:Q180865|Торонто университеты]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1749
| data-sort-value="1987" | 1987-10-21
| [[Яна Гурьянова]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1750
| data-sort-value="1988" | 1988-02-03
| [[Яна Мартынова]]
|
| ''[[:d:Q10843402|йөзүче]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1751
| data-sort-value="1930" | 1930-11-20
| [[Ярослав Заботин]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="2012" | 2012-10-25
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1752
| data-sort-value="2004" | 2004-12-11
| [[Ясминә Кадыйрова]]
|
| ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''
|
| [[:commons:Category:Yasmina Kadyrova|Yasmina Kadyrova]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1753
| data-sort-value="1946" | 1946-09-23
| ''[[:d:Q68765168|Ігар Васільевіч Карпаў]]''
| ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
| ''[[:d:Q42973|архитектор]]''
| ''[[:d:Q20873634|Мінскпраект]]''<br/>''[[:d:Q68765371|Адміністрацыя Партызанскага раёна г. Мінска]]''<br/>''[[:d:Q56628079|Дзяржкамітэт Рэспублікі Беларусь па архітэктуры і будаўніцтве]]''<br/>''[[:d:Q6517837|Ministry of Architecture and Construction of the Republic of Belarus]]''<br/>''[[:d:Q52846959|Institute Belniis]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1754
| data-sort-value="1921" | 1921-02-02
| [[Җанбәк Әхмәрев]]
| [[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе|Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]]
|
|
|
| data-sort-value="2009" | 2009-01-20
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1755
| data-sort-value="1897" | 1897-10-13
| [[Җиһангир Алкин]]
|
| ''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''
|
|
| data-sort-value="1919" | 1919
| ''[[:d:Q4233718|билгесез]]''
|-
| style='text-align:right'| 1756
| data-sort-value="1892" | 1892
| [[Җорҗ Һилл]]
|
| ''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''
|
|
| data-sort-value="1968" | 1968
| [[Лондон]]
|-
| style='text-align:right'| 1757
| data-sort-value="1920" | 1920-07-08
| [[Җәвад Тәрҗеманов]]
|
| [[галим]]
|
| [[:commons:Category:Dzhavad Tardzhemanov|Dzhavad Tardzhemanov]]
| data-sort-value="1995" | 1995-03-09
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1758
| data-sort-value="1969" | 1969-01-03
| [[Җәмилә Әсфәндиярова]]
| [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| ''[[:d:Q33999|актёр]]''
| [[Казан яшь тамашачы театры]]<br/>[[Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1759
| data-sort-value="1955" | 1955-02-28
| [[Җәүдәт Хантимеров|Җәүдәт Хантимерев]]
| [[48-нче мәктәп|48 нче мәктәп]]
|
| [[Казан яшьләр үзәге]]
|
| data-sort-value="1982" | 1982-03
| [[Түбән Новгород]]
|-
| style='text-align:right'| 1760
| data-sort-value="1923" | 1923-01-06
| [[Үзбәк Байчура]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
|
|
|
| data-sort-value="1996" | 1996-03-13
| [[Санкт-Петербург]]
|-
| style='text-align:right'| 1761
| data-sort-value="1928" | 1928-09-22
| [[Үзбәк Вәлиев]]
|
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1762
| data-sort-value="1914" | 1914-06-22
| [[Һарун Йосыпов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[галим]]
|
|
| data-sort-value="1968" | 1968-06-26
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1763
| data-sort-value="1913" | 1913-08-12
| [[Һарун Салихов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[математик]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[Россия фәннәр академиясенең Казан фәнни үзәге]]
|
| data-sort-value="1971" | 1971-10-22
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1764
| data-sort-value="1939" | 1939-07-31
| [[Альберт Бикмуллин|Әлбирт Бикмуллин]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]<br/>[[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]
| [[галим]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1765
| data-sort-value="1964" | 1964-11-09
| [[Әлбирт Габдулов]]
|
| ''[[:d:Q2066131|спортчы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1766
| data-sort-value="1965" | 1965-07-17
| [[Альберт Ибраһимов|Әлбирт Ибраһимов]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1767
| data-sort-value="1976" | 1976-01-23
| [[Альберт Кәримов|Әлбирт Кәримов]]
| [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Оксфорд университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1768
| data-sort-value="1993" | 1993-05-03
| [[Әлбирт Яруллин]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1769
| data-sort-value="1925" | 1925-05-25
| [[Әлфия Айдарская]]
| [[Рус балеты академиясе]]
| ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''
| [[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера һәм балет театры]]<br/>[[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]]<br/>[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]
| [[:commons:Category:Alfiya Aydarskaya|Alfiya Aydarskaya]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1770
| data-sort-value="1942" | 1942-05-09
| [[Әлфия Борнашева]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Казан музыка көллияте]]
| ''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
|
| data-sort-value="2021" | 2021-05-10
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1771
| data-sort-value="1969" | 1969-04-12
| [[Әлфия Галимуллина]]
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]
| ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''
| [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[:commons:Category:Alfiya Galimullina|Alfiya Galimullina]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1772
| data-sort-value="1924" | 1924-10-12
| [[Әлфия Ибраһимова]]
| [[Казан дәүләт медицина университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1773
| data-sort-value="1967" | 1967-10-20
| [[Әлфия Ильясова]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>[[Казан дәүләт мәдәният институты]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Alfiya Sargin|Alfiya Sargin]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1774
| data-sort-value="1951" | 1951-08-15
| [[Әлфия Җәмилова]]
| [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]<br/>''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]''
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1775
| data-sort-value="1926" | 1926-10-23
| [[Альфред Сәйдәшев|Әлфрит Сәйдәшев]]
|
| ''[[:d:Q16533|хөкемче]]''
|
|
|
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1776
| data-sort-value="1924" | 1924-01-04
| [[Әмин Тәрҗеманов]]
|
|
|
|
| data-sort-value="2010" | 2010-05-27
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1777
| data-sort-value="1913" | 1913-01-26
| [[Әминә Бикчәнтәева]]
|
| ''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1778
| data-sort-value="1930" | 1930
| [[Әминә Гадил]]
|
| [[язучы]]
|
|
| data-sort-value="2004" | 2004-11-16
| ''[[:d:Q967211|Lefka]]''
|-
| style='text-align:right'| 1779
| data-sort-value="1893" | 1893-09-06
| [[Әминә Мөхетдинова|Әминә Мөхетдинева]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Мария хатын-кызлар гимназиясе (Казан)|Мария хатын-кызлар гимназиясе]]<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]''
| [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
| [[Казан мөселман социалистик комитеты]]<br/>[[Үзәк мөселман хәрби коллегиясе]]<br/>[[Татарстан Республикасы Юстиция министрлыгы]]<br/>[[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]]<br/>[[СБКФ ҮК]]<br/>[[Гыйльми Үзәк]]
|
| data-sort-value="1944" | 1944-12-26
| [[Енисейск]]
|-
| style='text-align:right'| 1780
| data-sort-value="1939" | 1939-10-07
| [[Әмир Ибәтуллин]]
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1781
| data-sort-value="2000" | 2000-04-26
| [[Әмир Мифтахов]]
|
| ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1782
| data-sort-value="1920" | 1920-07-07
| [[Әнвәр Бакиров (1920)|Әнвәр Бакиров]]
| [[Казан дәүләт консерваториясе]]
| [[композитор]]
|
|
| data-sort-value="2001" | 2001-08-10
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1783
| data-sort-value="1915" | 1915-03-15
| [[Әнвәр Галим]]
|
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[язучы]]
|
|
| data-sort-value="1988" | 1988-03-02
| [[Нью-Йорк]]
|-
| style='text-align:right'| 1784
| data-sort-value="1922" | 1922-10-18
| [[Әнвәр Гобәйдуллин]]
|
|
|
|
|
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1785
| data-sort-value="1948" | 1948-10-26
| ''[[:d:Q65146781|Әнвәр Мөхәммәтзакиров]]''
| [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]
| ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''
|
| [[:commons:Category:Mukhametzakirov Anvar|Mukhametzakirov Anvar]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1786
| data-sort-value="1963" | 1963-06-15
| [[Әнвәр Сәйфетдинов|Әнвәр Сәйфетдинев]]
| ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]''<br/>[[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]]
| ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''
|
| [[:commons:Category:Anvar Kamilevich Sayfutdinov|Anvar Kamilevich Sayfutdinov]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1787
| data-sort-value="1905" | 1905-05-01<br/>1905-04-18
| [[Әхмәт Исхак]]
|
| [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]
|
| [[:commons:Category:Ahmet Ishak|Ahmet Ishak]]
| data-sort-value="1991" | 1991-06-24
| [[Казан]]
|-
| style='text-align:right'| 1788
| data-sort-value="1912" | 1912-11-14
| [[Әхмәт Тимер]]
| ''[[:d:Q20474745|Хайдарпаша лицее]]''<br/>''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''<br/>''[[:d:Q6088281|Әнкара университетының тел, тарих һәм география факультеты]]''<br/>''[[:d:Q20266894|Берлин университеты]]''
| ''[[:d:Q13210922|төркиятче]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''
| ''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''<br/>''[[:d:Q156725|Һамбург университеты]]''<br/>[[Азатлык радиосы]]<br/>''[[:d:Q161982|Майнц университеты]]''
|
| data-sort-value="2003" | 2003-04-19
| [[Әнкара]]
|-
| style='text-align:right'| 1789
| data-sort-value="1936" | 1936-07-02
| [[Әхәт Ильясов]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 1790
| data-sort-value="1951" | 1951-05-27
| [[Әхәт Мушинский]]
| [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]
| [[язучы]]
|
| [[:commons:Category:Ahat Mushinskiy|Ahat Mushinskiy]]
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
== Моны да карагыз ==
* [[Казанда вафатлар исемлеге]]
[[Төркем:Казанда туганнар]]
[[Төркем:Исемлекләр:Шәхесләр]]
[[Төркем:Исемлекләр:Казан]]
dpsg79qxahejg4xfxkzzfyr1idnggp6
Казакъстандагы ЮНЕСКО Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары
0
864559
5987665
5987196
2026-07-29T10:30:03Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987665
wikitext
text/x-wiki
{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}
Бу исемлектә '''{{KAZ}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә.
== Сайлау ==
Болар Казакъстан дәүләтенең җирле комитеты тәкъдиме буенча {{UNESCO}}нең махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары экспертлары тарафыннан кабул ителгән һәм халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты|Бөтөндөнья мирас комитетының|ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган.
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
== Рәсми исемлектә ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q232. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 }
|section=
|sort=label
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p757:ЮНЕСКО}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! ЮНЕСКО
|-
| style='text-align:right'| 1
|
| ''[[:d:Q140697538|Rock Mosques and Associated Sacred Sites of Mangystau]]''
| [[Файл:Shopan-Ata.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Rock Mosques and Associated Sacred Sites of Mangystau|Rock Mosques and Associated Sacred Sites of Mangystau]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1760 1760]
|-
| style='text-align:right'| 2
|
| ''[[:d:Q17277933|Ефәк юлы: Чанган-Тянь-Шань коридоры юллар чылбыры]]''
| [[Файл:Yumenguan.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q41705|Фуҗиян]]''<br/>[[Гәнсу]]<br/>''[[:d:Q43684|Хенань]]''<br/>[[Ниңчә-Хуэй мөхтәри районы|Ниңчә-Хуэй автономияле районы]]<br/>[[Чиңхәй]]<br/>''[[:d:Q47974|Шэньси провинциясе]]''<br/>[[Шенҗаң-Уйгыр автономияле районы|Шеңҗан-Уйгыр автономияле районы]]<br/>''[[:d:Q16967|Чжэцзян провинциясе]]''<br/>[[Алматы өлкәсе]]<br/>[[Чуй өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Silk Roads (World Heritage)|Silk Roads (World Heritage)]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1442 1442]
|-
| style='text-align:right'| 3
|
| ''[[:d:Q16434635|Көнбатыш Тянь-Шань]]''
| [[Файл:Aksu Jabagly 2.JPG|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Western Tien-Shan|Western Tien-Shan]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1490 1490]
|-
| style='text-align:right'| 4
|
| ''[[:d:Q2559020|Сарыарка — Төньяк Казакъстан дала һәм күлләре]]''
| [[Файл:Astana-steppe-7748.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Saryarka – Steppe and Lakes of Northern Kazakhstan|Saryarka – Steppe and Lakes of Northern Kazakhstan]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1102rev 1102rev]
|-
| style='text-align:right'| 5
|
| ''[[:d:Q943327|Тамгалы археологик аланы]]''
| [[Файл:Tanbaly.jpg|center|128px]]
| [[Алматы өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Tamgaly|Tamgaly]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1145 1145]
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| ''[[:d:Q122731152|Уртача климат киңлегендәге Туран чүлләре]]''
| [[Файл:Karakum Desert, Turkmenistan.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Cold Winter Deserts of Turan|Cold Winter Deserts of Turan]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1693 1693]
|-
| style='text-align:right'| 7
| data-sort-value="1400" | 14th century
| ''[[:d:Q46069|Хуҗа Әхмәт Ясави төрбәсе]]''
| [[Файл:Ханака Ахмеда Ясави 2010 003.jpg|center|128px]]
| [[Төркестан өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi|Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1103 1103]
|}
{{Wikidata list end}}
== Намзәтләр ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q232. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 }
|section=
|sort=label
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p4171:ЮНЕСКО}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! ЮНЕСКО
|-
| style='text-align:right'| 1
|
| ''[[:d:Q140669953|Sacred Timber Architecture of Central Asia: Islamic and Christian Traditions at the Turn of the 19th-20th Centuries]]''
|
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6925/ 6925]
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value="1654" | 1654
| [[Аблайкет|Аблайкет буддист кәшишханәсе хәрабәләре]]
| [[Файл:Ablaikit 2018.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2550757|Улан районы]]''
| [[:commons:Category:Abylaikit Monastery|Abylaikit Monastery]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6558/ 6558]
|-
| style='text-align:right'| 3
|
| ''[[:d:Q7178914|Арпа-Үзән петроглифлары]]''
|
| [[Төркестан өлкәсе]]
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1135/ 1135]
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value="1996" | 1996
| ''[[:d:Q4199195|Иле-Алатау милли паркы]]''
| [[Файл:Ущелье Туристов.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Ile-Alatau national park|Ile-Alatau national park]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1681/ 1681]
|-
| style='text-align:right'| 5
|
| ''[[:d:Q97662851|Кулҗабашы археологик ландшафты петроглифлары]]''
|
| [[Җамбыл өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q2554520|Кордай районы]]''
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6564/ 6564]
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| ''[[:d:Q125226204|Мангышлак ярымутравы кыялы мәчетләре]]''
| [[Файл:Beket-Ata (Oglandy).jpg|center|128px]]
| [[Маңгыстау өлкәсе|Маңгыштау өлкәсе]]
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6566/ 6566]
|-
| style='text-align:right'| 7
|
| ''[[:d:Q6819616|Мерке төркиләр изге җире]]''
|
| [[Җамбыл өлкәсе]]
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1131/ 1131]
|-
| style='text-align:right'| 8
|
| ''[[:d:Q65007288|Олытау мәдәни ландшафты]]''
| [[Файл:Dzhuchi khan mausoleum.jpg|center|128px]]
| [[Караганды өлкәсе]]
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1137/ 1137]<br/>[https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6560/ 6560]
|-
| style='text-align:right'| 9
|
| ''[[:d:Q65007809|Саускандык археологик ландшафты петроглифлары]]''
|
| [[Кызылурда өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q2632718|Шиели районы]]''
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6156/ 6156]<br/>[https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6565/ 6565]
|-
| style='text-align:right'| 10
|
| ''[[:d:Q5397876|Әшкиүлмәс петроглифлары]]''
|
| [[Алматы өлкәсе]]
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1134/ 1134]
|-
| style='text-align:right'| 11
| data-sort-value="1984" | 1984-07-12
| ''[[:d:Q6680093|Өстйорт табигать тыюлыгы]]''
| [[Файл:Урочище Онере, сор Кендирли.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2476548|Каракия районы]]''
| [[:commons:Category:Ust'urt Nature reserve|Ust'urt Nature reserve]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6571/ 6571]
|}
{{Wikidata list end}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
{{Портал|Мәдәният}}
* [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]]
[[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Казакъстан мәдәнияте]][[Төркем:Казакъстан истәлекле урыннары]]
j1fe0uld54gan18st39og7co5k0u4iw
Ирандагы ЮНЕСКО Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары
0
864565
5987661
5979644
2026-07-29T06:12:24Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987661
wikitext
text/x-wiki
{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}
Бу исемлектә '''{{IRN}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә.
== Сайлау ==
Болар Иран дәүләтенең җирле комитеты тәкъдиме буенча {{UNESCO}}нең махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары экспертлары тарафыннан кабул ителгән һәм халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты|Бөтөндөнья мирас комитетының|ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган.
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
== Рәсми исемлектә ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q794. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 }
|section=
|sort=label
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p757:ЮНЕСКО}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! ЮНЕСКО
|-
| style='text-align:right'| 1
|
| ''[[:d:Q140698863|Alamūt Castle and Related Fortifications]]''
|
|
| [[:commons:Category:Alamūt Castle and Related Fortifications|Alamūt Castle and Related Fortifications]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1770 1770]
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value="601" | 7th century
| ''[[:d:Q841896|Armenian Monastic Ensembles of Iran]]''
| [[Файл:Qareh kelissa.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Armenian monastic ensembles of Iran|Armenian monastic ensembles of Iran]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1262 1262]
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value="-500" | 5th century BCE
| ''[[:d:Q43277|Bam Citadel]]''
| [[Файл:Arge Bam Arad edit.jpg|center|128px]]
| [[Кирман (устан)]]
| [[:commons:Category:Bam Citadel|Bam Citadel]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1208bis 1208bis]
|-
| style='text-align:right'| 4
|
| ''[[:d:Q6547997|Behistun]]''
| [[Файл:Behistun.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1286867|Harsin County]]''
| [[:commons:Category:Behistun|Behistun]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1222 1222]
|-
| style='text-align:right'| 5
|
| ''[[:d:Q4523|Chogha Zanbil]]''
| [[Файл:Choghazanbil2.jpg|center|128px]]
| [[Хузистан]]
| [[:commons:Category:Chogha Zanbil|Chogha Zanbil]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/113 113]
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| ''[[:d:Q7899619|Cultural Landscape of Hawraman/Uramanat]]''
| [[Файл:Uraman Takht.jpg|center|128px]]
| [[Кирманшаһ (устан)]]<br/>[[Көрдстан (устан)]]
|
| [https://whc.unesco.org/en/list/1647 1647]
|-
| style='text-align:right'| 7
|
| ''[[:d:Q767128|Dasht-e Lut]]''
| [[Файл:Sand castles - Dasht-e Lut desert - Kerman.JPG|center|128px]]
| [[Кирман (устан)]]<br/>[[Систан һәм Бәлуҗстан]]<br/>[[Көньяк Хөрәсән]]
| [[:commons:Category:Dasht-e Lut|Dasht-e Lut]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1505 1505]
|-
| style='text-align:right'| 8
|
| ''[[:d:Q696193|Ecbatana]]''
| [[Файл:Excavations in Ecbatana.jpg|center|128px]]
| [[Һәмәдан]]<br/>[[Һәмәдан (устан)]]
| [[:commons:Category:Ecbatana|Ecbatana]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1716 1716]
|-
| style='text-align:right'| 9
|
| ''[[:d:Q606763|Gonbad-e Qabus]]''
| [[Файл:Gonbad-e Qabus Tower by Hadi Karimi.jpg|center|128px]]
| [[Гөлстан (устан)|Гөлстан]]
| [[:commons:Category:Gonbad-e Qabus|Gonbad-e Qabus]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1398 1398]
|-
| style='text-align:right'| 10
|
| ''[[:d:Q32979655|Heritage district of Yazd]]''
| [[Файл:Yazd Historic City.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1292178|Yazd County]]''
| [[:commons:Category:Heritage district of Yazd|Heritage district of Yazd]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1544 1544]
|-
| style='text-align:right'| 11
| data-sort-value="266" | 266
| ''[[:d:Q5680019|Iwan-e Mosaic]]''
| [[Файл:IranBishapur7.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1270579|Казирун шәһрестаны]]''
| [[:commons:Category:Iwan-e Mosaic|Iwan-e Mosaic]]
|
|-
| style='text-align:right'| 12
|
| ''[[:d:Q1013465|Maymand]]''
| [[Файл:Maymand village.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16050707|Meymand Rural District]]''
| [[:commons:Category:Maymand|Maymand]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1423rev 1423rev]
|-
| style='text-align:right'| 13
|
| ''[[:d:Q105886178|New southern gate of Takht-e Soleyman]]''
| [[Файл:New southern gate of Takht-e Soleyman.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q15095040|Chaman Rural District]]''
| [[:commons:Category:New southern gate of Takht-e Soleyman|New southern gate of Takht-e Soleyman]]
|
|-
| style='text-align:right'| 14
|
| ''[[:d:Q105885292|Old southern gate of Takht-e Soleyman]]''
| [[Файл:Azar Goshnasp entrance.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q15095040|Chaman Rural District]]''
| [[:commons:Category:Old southern gate of Takht-e Soleyman|Old southern gate of Takht-e Soleyman]]
|
|-
| style='text-align:right'| 15
|
| ''[[:d:Q66030932|Persian Caravanserai]]''
| [[Файл:کاروانسرای دیر گچین، میراث ملی ایران 26.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Persian Caravanserai|Persian Caravanserai]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1668 1668]
|-
| style='text-align:right'| 16
|
| ''[[:d:Q25998008|Persian Qanat]]''
|
| [[Исфәһан (устан)]]<br/>[[Кирман (устан)]]<br/>[[Рәзави-Хөрәсән]]
| [[:commons:Category:Persian Qanat|Persian Qanat]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1506 1506]
|-
| style='text-align:right'| 17
|
| ''[[:d:Q55379486|Sassanid Archaeological Landscape of Fars Region]]''
| [[Файл:Both domes of Sarvestan Palace.JPG|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Sassanid Archaeological Landscape of Fars Region|Sassanid Archaeological Landscape of Fars Region]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1568 1568]
|-
| style='text-align:right'| 18
|
| ''[[:d:Q105906612|Second temple of Takht-e Soleyman]]''
| [[Файл:تخت سلیمان ضلع شمالی تالار ستوندار.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q15095040|Chaman Rural District]]''
| [[:commons:Category:Second temple of Takht-e Soleyman|Second temple of Takht-e Soleyman]]
|
|-
| style='text-align:right'| 19
|
| ''[[:d:Q1025825|Shahr-e Sukhteh]]''
| [[Файл:کاخ سوخته شهر سوحته.jpg|center|128px]]
| [[Систан һәм Бәлуҗстан]]
| [[:commons:Category:Shahr-e Sukhteh|Shahr-e Sukhteh]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1456 1456]
|-
| style='text-align:right'| 20
|
| ''[[:d:Q4243|Sheikh Safi al-Din Khānegāh and Shrine Ensemble]]''
| [[Файл:Sheikh Safi Al Din Ardabili Tomb.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1277868|Ardabil County]]''
| [[:commons:Category:Sheikh Safi al-Din Khānegāh and Shrine Ensemble|Sheikh Safi al-Din Khānegāh and Shrine Ensemble]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1345 1345]
|-
| style='text-align:right'| 21
|
| ''[[:d:Q2274974|Shushtar Historical Hydraulic System]]''
| [[Файл:Shushtar Historical Hydraulic System Darafsh (6).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1279468|Shushtar County]]''
| [[:commons:Category:Shushtar Historical Hydraulic System|Shushtar Historical Hydraulic System]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1315 1315]
|-
| style='text-align:right'| 22
|
| ''[[:d:Q4531|Soltaniyeh]]''
| [[Файл:مقبره سلطان محمد خدابنده - گنبد سلطانیه.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q31066447|Central District]]''
| [[:commons:Category:Soltaniyeh|Soltaniyeh]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1188 1188]
|-
| style='text-align:right'| 23
| data-sort-value="-4000" | -4000<br/>-4395
| ''[[:d:Q180773|Susa]]''
| [[Файл:The Apadana, a large hypostyle room of 36 columns in the Palace of Darius, Susa, capital of Elam and of the Achaemenid Empire, Iran (46950284624).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4168823|Shush]]''
| [[:commons:Category:Susa|Susa]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1455 1455]
|-
| style='text-align:right'| 24
|
| ''[[:d:Q29295758|Susa acropolis]]''
| [[Файл:Royal City and Acropolis Tepes.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4168823|Shush]]''
| [[:commons:Category:Susa|Susa]]
|
|-
| style='text-align:right'| 25
|
| ''[[:d:Q29296107|Susa apadana]]''
| [[Файл:Royal City and Acropolis Tepes.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4168823|Shush]]''
| [[:commons:Category:Susa|Susa]]
|
|-
| style='text-align:right'| 26
|
| ''[[:d:Q29295943|Susa I]]''
| [[Файл:Royal City and Acropolis Tepes.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4168823|Shush]]''
| [[:commons:Category:Susa|Susa]]
|
|-
| style='text-align:right'| 27
|
| ''[[:d:Q29296213|Susa II]]''
| [[Файл:Royal City and Acropolis Tepes.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4168823|Shush]]''
| [[:commons:Category:Susa|Susa]]
|
|-
| style='text-align:right'| 28
|
| ''[[:d:Q29296295|Susa III]]''
| [[Файл:Royal City and Acropolis Tepes.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4168823|Shush]]''
|
|
|-
| style='text-align:right'| 29
|
| ''[[:d:Q4399|Tabriz Bazaar]]''
| [[Файл:GRAND BAZAR OF TABRIZ.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1286247|Tabriz County]]''<br/>[[Тәбриз]]
| [[:commons:Category:Tabriz Bazaar|Tabriz Bazaar]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1346 1346]
|-
| style='text-align:right'| 30
|
| ''[[:d:Q26913155|Takht-e Soleyman Lake]]''
| [[Файл:غروب دریاچه.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q15095040|Chaman Rural District]]''
| [[:commons:Category:Takht-e Soleyman Lake|Takht-e Soleyman Lake]]
|
|-
| style='text-align:right'| 31
| data-sort-value="266" | 266
| ''[[:d:Q5866947|Temple of Anahita at Bishapur]]''
| [[Файл:Anahita Temple of Bishapur (Kazerun) 1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1270579|Казирун шәһрестаны]]''
| [[:commons:Category:Temple of Anahita, Bishapur|Temple of Anahita, Bishapur]]
|
|-
| style='text-align:right'| 32
|
| ''[[:d:Q162835|Trans-Iranian Railway]]''
| [[Файл:VERESK Bridge - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Гөлстан (устан)|Гөлстан]]<br/>[[Хузистан]]<br/>[[Лурстан]]<br/>[[Мәркәзи]]<br/>[[Мазәндәран|Мазандаран]]<br/>[[Ком (устан)]]<br/>[[Симнан (устан)]]<br/>[[Тәһран (устан)]]
| [[:commons:Category:Trans-Iranian Railway|Trans-Iranian Railway]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1585 1585]
|-
| style='text-align:right'| 33
| data-sort-value="266" | 266
| ''[[:d:Q5686125|Valerian Palace]]''
| [[Файл:Ruins at Bishapur (6223104537).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1270579|Казирун шәһрестаны]]''
| [[:commons:Category:Valerian Palace|Valerian Palace]]
|
|-
| style='text-align:right'| 34
|
| ''[[:d:Q5901248|Zendan-e Soleyman]]''
| [[Файл:Zendan soleiman.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q15095040|Chaman Rural District]]''
| [[:commons:Category:Zendan-e Soleyman|Zendan-e Soleyman]]
|
|-
| style='text-align:right'| 35
|
| ''[[:d:Q105855964|Zendan-e Soleyman Lake]]''
| [[Файл:ZendanSoleyman.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q15095040|Chaman Rural District]]''
| [[:commons:Category:Zendan-e Soleyman Lake|Zendan-e Soleyman Lake]]
|
|-
| style='text-align:right'| 36
|
| [[Адур Гушнасп]]
| [[Файл:تخت سلیمان ضلع شمالی آتشکده گرشانسب.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q15095040|Chaman Rural District]]''
| [[:commons:Category:Adur Gushnasp|Adur Gushnasp]]
|
|-
| style='text-align:right'| 37
|
| [[Бәм]]
| [[Файл:بم - panoramio (1).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q497664|Central District]]''
| [[:commons:Category:Bam, Iran|Bam, Iran]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1208 1208]<br/>[https://whc.unesco.org/en/list/1208bis 1208bis]
|-
| style='text-align:right'| 38
|
| ''[[:d:Q210610|Гөлестан сарае]]''
| [[Файл:Milad-poorali.jpg|center|128px]]
| [[Тәһран]]
| [[:commons:Category:Golestan Palace|Golestan Palace]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1422 1422]
|-
| style='text-align:right'| 39
| data-sort-value="1598" | 1598
| [[Имам мәйданы]]
| [[Файл:Naghsh-e Jahan Square.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q106287073|District 3]]''
| [[:commons:Category:Naqsh-i Jahan Square|Naqsh-i Jahan Square]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/115 115]
|-
| style='text-align:right'| 40
|
| [[Исфаһан Җәмигъ мәчете]]
| [[Файл:20180301124354 IMG 4179And6more Interior 3.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q106287073|District 3]]''
| [[:commons:Category:Jameh Mosque of Isfahan|Jameh Mosque of Isfahan]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1397 1397]
|-
| style='text-align:right'| 41
|
| [[Пасаргад]]
| [[Файл:Pasargadae, Marv Dasht, near Shiraz - 4-8-2013.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2422327|Pasargad County]]''
| [[:commons:Category:Pasargadae|Pasargadae]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1106 1106]
|-
| style='text-align:right'| 42
| data-sort-value="-510" | 510s BCE
| [[Персеполис]]
| [[Файл:Gate of All Nations, Persepolis.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q15715927|Kenareh Rural District]]''
| [[:commons:Category:Persepolis|Persepolis]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/114 114]
|-
| style='text-align:right'| 43
|
| [[Тәхте-Сөләйман]]
| [[Файл:Takhte Soleyman (5).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q15095040|Chaman Rural District]]''
| [[:commons:Category:Takht-e Soleyman|Takht-e Soleyman]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1077 1077]
|-
| style='text-align:right'| 44
|
| ''[[:d:Q10624489|Фарсы бакчалары]]''
|
|
| [[:commons:Category:Persian garden World Heritage Site|Persian garden World Heritage Site]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1372 1372]
|-
| style='text-align:right'| 45
|
| ''[[:d:Q135274656|Хөррәмабад үзәне тарихкача чор объектлары]]''
|
| ''[[:d:Q1279146|Хөррәмабад шәһрестаны]]''
|
| [https://whc.unesco.org/en/list/1744 1744]
|-
| style='text-align:right'| 46
|
| ''[[:d:Q66057913|Һыркан урманнары]]''
| [[Файл:Caspian Hyrcanian Mixed Forests in Northern Iran 10.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Caspian Hyrcanian mixed forests|Caspian Hyrcanian mixed forests]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1584 1584]
|}
{{Wikidata list end}}
== Намзәтләр ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q794. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 }
|section=
|sort=label
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p4171:ЮНЕСКО}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! ЮНЕСКО
|-
| style='text-align:right'| 1
|
| ''[[:d:Q336409|Abyaneh]]''
| [[Файл:Abyaneh, Irán, 2016-09-19, DD 13-15 PAN.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q15631487|Barzrud Rural District]]''
| [[:commons:Category:Abyaneh|Abyaneh]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5197/ 5197]
|-
| style='text-align:right'| 2
|
| ''[[:d:Q4724513|Ali-Sadr Cave]]''
| [[Файл:Alisadr-cave-90.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q1286111|Kabudarahang County]]''
| [[:commons:Category:Ali Sadr Cave|Ali Sadr Cave]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5220/ 5220]
|-
| style='text-align:right'| 3
|
| ''[[:d:Q278021|Arasbaran]]''
| [[Файл:Chaparli July 2013.jpg|center|128px]]
| [[Көнчыгыш Азәрбайҗан]]
| [[:commons:Category:Arasbaran|Arasbaran]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5217/ 5217]
|-
| style='text-align:right'| 4
|
| ''[[:d:Q720677|Bastam]]''
| [[Файл:IMG08552751-bastam- 05.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4868220|Bastam District]]''
| [[:commons:Category:Bastam|Bastam]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5198/ 5198]
|-
| style='text-align:right'| 5
|
| ''[[:d:Q40758|Damavand]]''
| [[Файл:981012-Damavand-South-IMG 9861-2.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1282247|Amol County]]''<br/>''[[:d:Q5686841|Northern Iran]]''<br/>[[Симнан (устан)]]<br/>[[Мазәндәран|Мазандаран]]
| [[:commons:Category:Mount Damavand|Mount Damavand]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5278/ 5278]
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| ''[[:d:Q720053|Damghan]]''
| [[Файл:عکس هوایی مناره مسجد جامع دامغان.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5060776|Central District]]''
| [[:commons:Category:Damghan|Damghan]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5200/ 5200]
|-
| style='text-align:right'| 7
|
| ''[[:d:Q696193|Ecbatana]]''
| [[Файл:Excavations in Ecbatana.jpg|center|128px]]
| [[Һәмәдан]]<br/>[[Һәмәдан (устан)]]
| [[:commons:Category:Ecbatana|Ecbatana]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5272/ 5272]
|-
| style='text-align:right'| 8
|
| ''[[:d:Q66030643|Ghaznavi-Seljukian Axis in Khorasan]]''
|
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5211/ 5211]
|-
| style='text-align:right'| 9
|
| ''[[:d:Q1791841|Imam Reza Shrine]]''
| [[Файл:RezaShrine.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1270617|Mashhad County]]''<br/>[[Мәшһәд]]
| [[:commons:Category:Imam Reza Shrine|Imam Reza Shrine]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6194/ 6194]
|-
| style='text-align:right'| 10
|
| ''[[:d:Q66030930|Industrial Heritage of textile in the central Plateau of Iran]]''
|
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6196/ 6196]
|-
| style='text-align:right'| 11
|
| ''[[:d:Q720662|Izadkhast]]''
| [[Файл:Izadkhast Old town Fars Province Iran.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4814439|Central District]]''
| [[:commons:Category:Izadkhast|Izadkhast]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5205/ 5205]
|-
| style='text-align:right'| 12
|
| ''[[:d:Q1149433|Jiroft culture]]''
| [[Файл:شهر قدیم جیرفت 2.jpg|center|128px]]
| [[Кирман (устан)]]
| [[:commons:Category:Jiroft culture|Jiroft culture]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5210/ 5210]
|-
| style='text-align:right'| 13
|
| ''[[:d:Q3699231|Karaftu]]''
| [[Файл:Karaftoo.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1282087|Divandarreh County]]''
| [[:commons:Category:Karaftu Caves|Karaftu Caves]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6193/ 6193]
|-
| style='text-align:right'| 14
|
| ''[[:d:Q206220|Karim Khan Citadel]]''
| [[Файл:Arg of Karim Khan - outside view.jpg|center|128px]]
| [[Фарс (устан)]]
| [[:commons:Category:Karim Khan Citadel|Karim Khan Citadel]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5270/ 5270]
|-
| style='text-align:right'| 15
| data-sort-value="1999" | 1999-08-25
| ''[[:d:Q4494429|Khabr National Park and Ruchun Wildlife Refuge]]''
| [[Файл:Khabr national park.jpg|center|128px]]
| [[Кирман (устан)]]
| [[:commons:Category:Khabr National Park|Khabr National Park]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5219/ 5219]
|-
| style='text-align:right'| 16
|
| ''[[:d:Q134089133|Kong Port]]''
| [[Файл:Bandar-e Kong 20190322 08.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2986542|Bandar Kong]]''
| [[:commons:Category:Kong Port|Kong Port]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6551/ 6551]
|-
| style='text-align:right'| 17
|
| ''[[:d:Q913037|Mangrove forests of Qeshm]]''
| [[Файл:Mangrove forests of Qeshm 13961110 07.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1270862|Qeshm County]]''<br/>[[Һөрмезган]]
| [[:commons:Category:Hara forests of Qeshm|Hara forests of Qeshm]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5277/ 5277]
|-
| style='text-align:right'| 18
|
| ''[[:d:Q862310|Masuleh]]''
| [[Файл:MasulehView.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q4813441|Sardar-e Jangal District]]''<br/>[[Гилан]]
| [[:commons:Category:Masuleh|Masuleh]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5204/ 5204]
|-
| style='text-align:right'| 19
|
| ''[[:d:Q664115|Meybod]]''
| [[Файл:قلعه نارین یا نارنج قلعه.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q5060897|Central District]]''
| [[:commons:Category:Meybod|Meybod]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5193/ 5193]
|-
| style='text-align:right'| 20
|
| ''[[:d:Q1179434|Mount Khajeh]]''
| [[Файл:Mount Khajeh.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16048611|Hamun County]]''
| [[:commons:Category:Mount Khajeh|Mount Khajeh]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5184/ 5184]
|-
| style='text-align:right'| 21
|
| ''[[:d:Q66023703|Nasqsh-e Rostam and Naqsh-e Rajab]]''
|
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/898/ 898]
|-
| style='text-align:right'| 22
|
| ''[[:d:Q1790789|Old Siraf Port]]''
| [[Файл:Taheri port.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1272916|Kangan County]]''
| [[:commons:Category:Old Siraf Port|Old Siraf Port]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5195/ 5195]
|-
| style='text-align:right'| 23
|
| ''[[:d:Q66030932|Persian Caravanserai]]''
| [[Файл:کاروانسرای دیر گچین، میراث ملی ایران 26.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Persian Caravanserai|Persian Caravanserai]]
|
|-
| style='text-align:right'| 24
|
| ''[[:d:Q1969109|Persian windmill]]''
| [[Файл:Persische Windmühle Model - Deutsches Museum München.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Persian windmills (type)|Persian windmills (type)]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6192/ 6192]
|-
| style='text-align:right'| 25
|
| ''[[:d:Q5871707|Pol-e Dokhtar]]''
| [[Файл:Poledokhtar3.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2004387|Pol-e Dokhtar]]''
| [[:commons:Category:Pol-e Dokhtar (Kashkan)|Pol-e Dokhtar (Kashkan)]]
|
|-
| style='text-align:right'| 26
|
| ''[[:d:Q8139321|Qasr-e Shirin]]''
| [[Файл:همایش هیئت های فعال در عرصه خدمت رسانی در قصر شیرین که به همت جامعه ایمانی مشعر برگزار گشت Iran-Qasr-e Shirin 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5060922|Central District]]''
| [[:commons:Category:Qasr-e Shirin|Qasr-e Shirin]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5188/ 5188]<br/>[https://whc.unesco.org/en/tentativelists/889/ 889]
|-
| style='text-align:right'| 27
|
| ''[[:d:Q240719|Qeshm Island]]''
| [[Файл:QeshmIsland NASA.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1270862|Qeshm County]]''
| [[:commons:Category:Qeshm Island|Qeshm Island]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5215/ 5215]
|-
| style='text-align:right'| 28
|
| ''[[:d:Q5961570|Qeysariyeh Bazaar (Lar)]]''
| [[Файл:گنبد اصلی چهارسوق بازار لار.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1264566|Larestan County]]''
| [[:commons:Category:Qeysariyeh Bazaar (Lar)|Qeysariyeh Bazaar (Lar)]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5196/ 5196]
|-
| style='text-align:right'| 29
|
| ''[[:d:Q1364168|Sabalan]]''
| [[Файл:Sab dalj1.JPG|center|128px]]
| [[Әрдәбил (устан)]]
| [[:commons:Category:Sabalan|Sabalan]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5218/ 5218]
|-
| style='text-align:right'| 30
|
| ''[[:d:Q66030933|Salt Domes of Iran]]''
|
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6198/ 6198]
|-
| style='text-align:right'| 31
|
| ''[[:d:Q66030776|Silk Route (Also as Silk Road)]]''
|
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5268/ 5268]
|-
| style='text-align:right'| 32
|
| ''[[:d:Q3515037|Tang-i Var Inscription]]''
|
|
| [[:commons:Category:Tang-i Var Inscription|Tang-i Var Inscription]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5212/ 5212]
|-
| style='text-align:right'| 33
|
| ''[[:d:Q940045|Taq-e Bostan]]''
| [[Файл:تاقبستان.jpg|center|128px]]
| [[Кирманшаһ]]
| [[:commons:Category:Taq-e Bostan|Taq-e Bostan]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5182/ 5182]
|-
| style='text-align:right'| 34
|
| ''[[:d:Q1077215|Temple of Anahita at Kangavar]]''
| [[Файл:Anahita temple Iran.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1289742|Kangavar County]]''
| [[:commons:Category:Temple of Anahita, Kangavar|Temple of Anahita, Kangavar]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5189/ 5189]
|-
| style='text-align:right'| 35
| data-sort-value="-7000" | 7th millennium BCE
| ''[[:d:Q1581555|Tepe Sialk]]''
| [[Файл:Sialk slide.jpg|center|128px]]
| [[Исфәһан (устан)]]
| [[:commons:Category:Tepe Sialk|Tepe Sialk]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/900/ 900]
|-
| style='text-align:right'| 36
|
| ''[[:d:Q66030854|The Collection of Historical Bridges]]''
|
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5273/ 5273]
|-
| style='text-align:right'| 37
|
| ''[[:d:Q66023739|The Historical–Cultural Axis of Fin, Sialk, Kashan]]''
|
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5187/ 5187]
|-
| style='text-align:right'| 38
|
| ''[[:d:Q66030950|The Persian House in Central plateau of Iran]]''
|
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6200/ 6200]
|-
| style='text-align:right'| 39
|
| ''[[:d:Q162835|Trans-Iranian Railway]]''
| [[Файл:VERESK Bridge - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Гөлстан (устан)|Гөлстан]]<br/>[[Хузистан]]<br/>[[Лурстан]]<br/>[[Мәркәзи]]<br/>[[Мазәндәран|Мазандаран]]<br/>[[Ком (устан)]]<br/>[[Симнан (устан)]]<br/>[[Тәһран (устан)]]
| [[:commons:Category:Trans-Iranian Railway|Trans-Iranian Railway]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6195/ 6195]
|-
| style='text-align:right'| 40
|
| ''[[:d:Q681427|Tus]]''
| [[Файл:Irnh157-Przy Mausoleum Ferdousiego.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1270617|Mashhad County]]''
| [[:commons:Category:Tus, Iran|Tus, Iran]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5203/ 5203]
|-
| style='text-align:right'| 41
| data-sort-value="1900" | 19th century
| ''[[:d:Q1815227|Valiasr Street]]''
| [[Файл:خیابان ولیعصر-view of Valiasr St Near Monirieh - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Тәһран]]
| [[:commons:Category:Valiasr Street|Valiasr Street]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6387/ 6387]
|-
| style='text-align:right'| 42
| data-sort-value="1606" | 1606<br/>1655
| ''[[:d:Q1398856|Vank Cathedral]]''
| [[Файл:کلیسای وانک. عکس Rasool AB.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q106285683|District 5]]''
| [[:commons:Category:Vank Cathedral|Vank Cathedral]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6385/ 6385]
|-
| style='text-align:right'| 43
|
| ''[[:d:Q1771337|Zozan]]''
| [[Файл:ZuzanHistoricalVillage2.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q8074709|Zozan Rural District]]''
| [[:commons:Category:Zozan|Zozan]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5208/ 5208]
|-
| style='text-align:right'| 44
| data-sort-value="420" | 420
| ''[[:d:Q739507|Гөрганның Бөек дивары]]''
| [[Файл:Great Wall of Gorgan 20160522 01.jpg|center|128px]]
| [[Гөлстан (устан)|Гөлстан]]
| [[:commons:Category:Great Wall of Gorgan|Great Wall of Gorgan]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6199/ 6199]
|-
| style='text-align:right'| 45
|
| [[Изә]]
| [[Файл:اشکفت سلمان - بهار 90 - panoramio.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5060829|Central District]]''
| [[:commons:Category:Izeh|Izeh]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5269/ 5269]
|-
| style='text-align:right'| 46
|
| [[Кирман]]
| [[Файл:Kerman panorama.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q5060847|Central District]]''
| [[:commons:Category:Kerman|Kerman]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5271/ 5271]
|-
| style='text-align:right'| 47
| data-sort-value="1465" | 1465
| ''[[:d:Q1519733|Күк мәчет]]''
| [[Файл:Blue Mosque (Tabriz) General view.jpg|center|128px]]
| [[Тәбриз]]
| [[:commons:Category:Blue Mosque (Tabriz)|Blue Mosque (Tabriz)]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5202/ 5202]
|-
| style='text-align:right'| 48
| data-sort-value="1943" | 1943
| ''[[:d:Q951051|Рамсар]]''
| [[Файл:Ramsar skyline 2019.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5060931|Central District]]''
| [[:commons:Category:Ramsar|Ramsar]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5201/ 5201]
|-
| style='text-align:right'| 49
| data-sort-value="1934" | 1934
| ''[[:d:Q737835|Тәһран университеты]]''
| [[Файл:University of Tehran 1704.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5722492|District 6]]''
| [[:commons:Category:University of Tehran|University of Tehran]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6201/ 6201]
|-
| style='text-align:right'| 50
| data-sort-value="1972" | 1972<br/>1976<br/>2002
| ''[[:d:Q559054|Хар Туран биосфера тыюлыгы]]''
| [[Файл:پارک ملی توران.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q6400780|Kharturan Rural District]]''<br/>[[Симнан (устан)]]
| [[:commons:Category:Khar Turan National Park|Khar Turan National Park]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5275/ 5275]
|-
| style='text-align:right'| 51
|
| ''[[:d:Q2993838|Ходафәрин күперләре]]''
| [[Файл:Khoda Afarin bridges.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q457491|Җәбрәил районы]]''<br/>''[[:d:Q4808745|Ходаафәрин шәһрестаны]]''
| [[:commons:Category:Khudafarin Bridges|Khudafarin Bridges]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6621/ 6621]
|-
| style='text-align:right'| 52
|
| [[Хөррәмабад]]
| [[Файл:Khorramabad2014.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5060857|Central District]]''
| [[:commons:Category:Khorramabad|Khorramabad]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5209/ 5209]
|-
| style='text-align:right'| 53
|
| ''[[:d:Q611729|Һамун күле]]''
| [[Файл:Hamoun wetland 2020-05-09 05.jpg|center|128px]]
| [[Систан һәм Бәлуҗстан]]<br/>''[[:d:Q183021|Нимруз вилаяте]]''
| [[:commons:Category:Lake Hāmūn|Lake Hāmūn]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5276/ 5276]
|}
{{Wikidata list end}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
{{Портал|Мәдәният}}
* [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]]
[[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Иран мәдәнияте]][[Төркем:Иран истәлекле урыннары]]
pe64bl7ijfu7yzd8hpdw8htuceejfi2
Кытайдагы ЮНЕСКО Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары
0
864566
5987616
5975650
2026-07-28T15:58:33Z
Yumeto
42013
5987616
wikitext
text/x-wiki
{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}
Бу исемлектә '''{{CHN}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә.
== Сайлау ==
Болар Кытай дәүләтенең җирле комитеты тәкъдиме буенча {{UNESCO}}нең махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары экспертлары тарафыннан кабул ителгән һәм халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты|Бөтөндөнья мирас комитетының|ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган.
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
== Рәсми исемлектә ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q148. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value="1100" | 11st century
| ''[[:d:Q1069411|Көнбатыш Си Ся императорлары төрбәләре]]''
| [[Файл:XiXia Tomb 3 F.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q211243|Yinchuan]]''
| [[:commons:Category:Western Xia tombs|Western Xia tombs]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value="1488" | 1488
| ''[[:d:Q2149114|A-Ma Temple]]''
| [[Файл:Templo de A-Má.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:A-Ma Temple|A-Ma Temple]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value="1560" | 1560
| ''[[:d:Q3271236|St Lawrence's Church]]''
| [[Файл:Exterior of Igreja de São Lourenço (Macau), 2023 (03).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Igreja de São Lourenço (Macau)|Igreja de São Lourenço (Macau)]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value="1560" | 1560
| ''[[:d:Q6730196|St. Anthony's Church]]''
| [[Файл:Exterior of Igreja de Santo António (Macau), 2023 (02).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Igreja de Santo António (Macau)|Igreja de Santo António (Macau)]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 5
| data-sort-value="1586" | 1586
| ''[[:d:Q4587786|St. Augustine's Church]]''
| [[Файл:Igreja de Santo Agostinho, Macau.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Igreja de Santo Agostinho (Macau)|Igreja de Santo Agostinho (Macau)]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 6
| data-sort-value="1587" | 1587
| ''[[:d:Q4130614|St. Dominic's Church]]''
| [[Файл:StDominicsMacau.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Igreja de São Domingos (Macau)|Igreja de São Domingos (Macau)]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 7
| data-sort-value="1602" | 1602
| ''[[:d:Q1551411|Ruins of St. Paul's]]''
| [[Файл:Cathedral of Saint Paul in Macau, 2023 (04).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Cathedral of Saint Paul in Macau|Cathedral of Saint Paul in Macau]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 8
| data-sort-value="1617" | 1617
| ''[[:d:Q838085|Fortaleza do Monte]]''
| [[Файл:I bastioni della Fortaleza do Monte a Macao.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Fortaleza do Monte|Fortaleza do Monte]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 9
| data-sort-value="1728" | 1728
| ''[[:d:Q4579079|St. Joseph's Seminary and Church]]''
| [[Файл:Exterior of Igreja e Seminário de São José (Macau), 2023 (02).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Igreja e Seminário de São José (Macau)|Igreja e Seminário de São José (Macau)]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 10
| data-sort-value="1792" | 1792
| ''[[:d:Q2200748|Sam Kai Vui Kun]]''
| [[Файл:20260107 Templo de Kuan Tai.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Sam Kai Vui Kun|Sam Kai Vui Kun]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 11
| data-sort-value="1844" | 1844
| ''[[:d:Q1106554|Igreja da Sé]]''
| [[Файл:Catedral de la Natividad de Nuestra Señora, Macao, 2013-08-08, DD 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Cathedral of the Nativity of Our Lady of Macau|Cathedral of the Nativity of Our Lady of Macau]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 12
| data-sort-value="1865" | 1865
| ''[[:d:Q3313058|Guia Lighthouse]]''
| [[Файл:Macau - Fortaleza de Guia (cropped).JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Guia Lighthouse (Macau)|Guia Lighthouse (Macau)]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 13
| data-sort-value="1958" | 1958
| ''[[:d:Q3320500|Sir Robert Ho Tung Library]]''
| [[Файл:Sir Robert Ho Tung Library, Macau - 20050716-02.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Sir Robert Ho Tung Library|Sir Robert Ho Tung Library]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 14
| data-sort-value="1978" | 1978
| ''[[:d:Q4111|Jiuzhaigou Valley]]''
| [[Файл:1 nuorilang jiuzhaigou 2023.jpg|center|128px]]
| [[Сычуань]]
| [[:commons:Category:Jiuzhaigou Valley|Jiuzhaigou Valley]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 15
| data-sort-value="2008" | 2008
| ''[[:d:Q873358|Mount Sanqing]]''
| [[Файл:19190-SanQingShan (45434925915).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q57052|Jiangxi]]''
| [[:commons:Category:Mount Sanqing|Mount Sanqing]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 16
|
| ''[[:d:Q4047|Lushan Quaternary Glaciation National Geopark]]''
| [[Файл:Mount Lushan - fog.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q57052|Jiangxi]]''
| [[:commons:Category:Lushan Geopark|Lushan Geopark]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 17
|
| ''[[:d:Q4107|Huanglong]]''
| [[Файл:Water-of-Five-colored-Pond Huanglong Sichuan China.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1012450|Ngawa Tibetan and Qiang Autonomous Prefecture]]''
| [[:commons:Category:Huanglong|Huanglong]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 18
|
| ''[[:d:Q4132|Summer Palace]]''
| [[Файл:Longevity Hill of the Summer Palace.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q393454|Haidian District]]''
| [[:commons:Category:Summer Palace, Beijing|Summer Palace, Beijing]]
| ''[[:d:Q35136521|Deheyuan]]''<br/>''[[:d:Q3378518|Long Corridor]]''<br/>''[[:d:Q2636083|Marble Boat]]''<br/>''[[:d:Q3397261|Jade Belt Bridge]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 19
|
| ''[[:d:Q4187|Wulingyuan]]''
| [[Файл:1 zhangjiajie huangshizhai wulingyuan panorama 2012.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q45761|Hunan]]''<br/>''[[:d:Q197379|Zhangjiajie]]''<br/>''[[:d:Q1199477|Wulingyuan District]]''
| [[:commons:Category:Wulingyuan|Wulingyuan]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 20
|
| ''[[:d:Q31347|Бөек канал]]''
| [[Файл:大運河.png|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Grand Canal of China|Grand Canal of China]]
| ''[[:d:Q21042913|Beijing-Hangzhou Grand Canal]]''<br/>''[[:d:Q15909875|Sui Tang Grand Canal]]''<br/>''[[:d:Q15896630|Eastern Zhejiang Canal]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 21
|
| ''[[:d:Q36034|Huangshan]]''
| [[Файл:Huangshan fengjing.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q40956|Anhui]]''
| [[:commons:Category:Huangshan|Huangshan]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 22
|
| ''[[:d:Q43286|Могао мәгарәләре]]''
| [[Файл:Dunhuang Mogao Ku 2013.12.31 12-30-18.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1201947|Guazhou]]''<br/>''[[:d:Q319114|Dunhuang]]''
| [[:commons:Category:Mogao Caves|Mogao Caves]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 23
|
| ''[[:d:Q46074|Macau Protestant Chapel]]''
| [[Файл:Macau Protestant Chapel - 20060127.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Macau Protestant Chapel|Macau Protestant Chapel]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 24
|
| ''[[:d:Q120314|Утай тавы]]''
| [[Файл:Wutai 2009 431.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q73119|Xinzhou]]''
| [[:commons:Category:Mount Wutai|Mount Wutai]]
| ''[[:d:Q10914521|Taihuai]]''<br/>''[[:d:Q44615|Foguang Temple]]''<br/>''[[:d:Q65966790|Taishi Que Gates, Zhongue Temple]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 25
|
| ''[[:d:Q125445|Temple of Heaven]]''
| [[Файл:Temple of Heaven 20160323 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q10939263|Tiantan Subdistrict]]''
| [[:commons:Category:Temple of Heaven|Temple of Heaven]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 26
|
| ''[[:d:Q134873|Capital Cities and Tombs of the Ancient Koguryo Kingdom]]''
| [[Файл:Tomb of the General 1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q45208|Jilin]]''
| [[:commons:Category:Capital Cities and Tombs of the Ancient Koguryo Kingdom|Capital Cities and Tombs of the Ancient Koguryo Kingdom]]
| ''[[:d:Q3322194|Wunü Mountain]]''<br/>''[[:d:Q711386|Gungnae]]''<br/>''[[:d:Q5371879|Hwando]]''<br/>''[[:d:Q65966770|Ranmou Tomb and Huanwen Tomb]]''<br/>''[[:d:Q65966771|Changchuan Tomb No. 1, 2, 4]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 27
|
| ''[[:d:Q207692|Wuyi Mountains]]''
| [[Файл:Wuyi Mountains Sea of clouds 4.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q41705|Фуҗиян]]''
| [[:commons:Category:Wuyi Mountains|Wuyi Mountains]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 28
|
| ''[[:d:Q216059|Тай тавы]]''
| [[Файл:泰山 南天门.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q43407|Shandong]]''
| [[:commons:Category:Mount Tai|Mount Tai]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 29
|
| ''[[:d:Q273834|Longmen Grottoes]]''
| [[Файл:Longmen Grottoes 3.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1198624|Luolong District]]''
| [[:commons:Category:Longmen Grottoes|Longmen Grottoes]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 30
|
| ''[[:d:Q308805|Yungang Grottoes]]''
| [[Файл:Yungang11 2010.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q1070000|Pingcheng District]]''
| [[:commons:Category:Yungang Grottoes|Yungang Grottoes]]
| ''[[:d:Q133312708|吴官屯石窟]]''<br/>''[[:d:Q133312716|鲁班窑石窟]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 31
|
| ''[[:d:Q464904|Yinxu]]''
| [[Файл:26120-Anyang (49086436522).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q324293|Anyang]]''
| [[:commons:Category:Yinxu|Yinxu]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 32
|
| ''[[:d:Q471765|Xanadu]]''
| [[Файл:Xanadu (54565367991).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1266442|Duolun County]]''
| [[:commons:Category:Site of Xanadu|Site of Xanadu]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 33
|
| ''[[:d:Q499552|Zhoukoudian site]]''
| [[Файл:Zhoukoudian Entrance.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q393462|Fangshan District]]''
| [[:commons:Category:Zhoukoudian Peking Man Site|Zhoukoudian Peking Man Site]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 34
|
| ''[[:d:Q575035|Three Parallel Rivers National Park]]''
| [[Файл:Three Parallel Rivers of Yunnan Protected Areas map01.png|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Three Parallel Rivers of Yunnan Protected Areas|Three Parallel Rivers of Yunnan Protected Areas]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 35
|
| ''[[:d:Q629902|Sichuan Giant Panda Sanctuaries]]''
| [[Файл:Chengdu-pandas-d10.jpg|center|128px]]
| [[Сычуань]]
| [[:commons:Category:Chengdu Research Base of Giant Panda Breeding|Chengdu Research Base of Giant Panda Breeding]]
|
| ''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 36
|
| ''[[:d:Q651278|Dazu Rock Carvings]]''
| [[Файл:大足石刻.JPG|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Dazu Rock Carvings|Dazu Rock Carvings]]
| ''[[:d:Q10902846|Beishan Cliffside Carvings]]''<br/>''[[:d:Q10949515|Mount Baoding Buddhist Sculptures]]''<br/>''[[:d:Q21017318|Nanshan Cliffside Carvings]]''<br/>''[[:d:Q21017991|Shizhuanshan Cliffside Carvings]]''<br/>''[[:d:Q21017997|Shimenshan Cliffside Carvings]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 37
|
| ''[[:d:Q718001|Fujian Tulou sites]]''
| [[Файл:Hakka china.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1198018|Hua'an County]]''<br/>''[[:d:Q1375022|Pinghe County]]''<br/>''[[:d:Q1338324|Nanjing County]]''<br/>''[[:d:Q1335184|Yongding District]]''
| [[:commons:Category:Fujian Tulou|Fujian Tulou]]
| ''[[:d:Q8071250|Chuxi Tulou Cluster]]''<br/>''[[:d:Q15935866|Hongkeng Tulou Cluster]]''<br/>''[[:d:Q17001462|Gaobei Tulou cluster]]''<br/>''[[:d:Q17061201|Yanxiang Lou]]''<br/>''[[:d:Q11077815|Zhenfu Lou]]''<br/>''[[:d:Q7800231|Tianluokeng Tulou Cluster]]''<br/>''[[:d:Q11141966|Hekeng village tulou cluster]]''<br/>''[[:d:Q19852577|Huaiyuan Lou]]''<br/>''[[:d:Q65965547|Hegui Lou]]''<br/>''[[:d:Q65965548|Dadi Tulou Cluster]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 38
|
| ''[[:d:Q817164|Imperial Tombs of the Ming and Qing Dynasties]]''
| [[Файл:Noel 2005 Pékin tombeaux Ming voie des âmes.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Mausoleums in China|Mausoleums in China]]
| ''[[:d:Q28769|Ming Xiaoling]]''<br/>''[[:d:Q306978|Eastern Qing Tombs]]''<br/>''[[:d:Q1683260|Western Qing Tombs]]''<br/>''[[:d:Q41135|Ming tombs]]''<br/>''[[:d:Q17498501|Tomb of Chang Yuchun]]''<br/>''[[:d:Q65965345|Tomb of Qiu Cheng]]''<br/>''[[:d:Q65965346|Tomb of Wu Liang]]''<br/>''[[:d:Q18110177|Tomb of Wu Zhen]]''<br/>''[[:d:Q11070959|Tomb of Xu Da]]''<br/>''[[:d:Q11096692|Tomb of Li Wenzhong]]''<br/>''[[:d:Q11681626|Yongling Mausoleum (Qing dynasty)]]''<br/>''[[:d:Q1473630|Fuling Tomb]]''<br/>''[[:d:Q8189796|Zhao Mausoleum]]''<br/>''[[:d:Q11087935|Xianling Tomb of the Ming Dynasty (Hubei)]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 39
|
| ''[[:d:Q837935|Senado Square]]''
| [[Файл:Centre of Makau.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Largo do Senado|Largo do Senado]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 40
|
| ''[[:d:Q853364|South China Karst]]''
| [[Файл:石林正门.JPG|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:South China Karst|South China Karst]]
| ''[[:d:Q65966781|Guilin Karst - Putao Fenling Karst Section]]''<br/>''[[:d:Q65966782|Guilin Karst - Lijiang Fengcong Karst Section]]''<br/>''[[:d:Q48911227|Q48911227]]''<br/>''[[:d:Q3321893|Mount Jinfo]]''<br/>''[[:d:Q65966784|Huanjiang Karst]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 41
|
| ''[[:d:Q877609|Dengfeng]]''
| [[Файл:Song shanm.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q30340|Zhengzhou]]''
| [[:commons:Category:Dengfeng|Dengfeng]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 42
|
| ''[[:d:Q910180|Mausoleum of the First Qin Emperor]]''
| [[Файл:秦始皇帝陵·秦始皇陵·西安臨潼·(封土正北側).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q194635|Lintong District]]''
| [[:commons:Category:Mausoleum of the First Qin Emperor|Mausoleum of the First Qin Emperor]]
| [[Терракота гаскәре]]
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 43
|
| ''[[:d:Q939033|Badain Jaran Desert]]''
| [[Файл:Small Dunes of Badain Jaran Desert.JPG|center|128px]]
| [[Гәнсу]]<br/>[[Кытай]]
| [[:commons:Category:Badain Jaran Desert|Badain Jaran Desert]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 44
|
| ''[[:d:Q1025339|Gulangyu]]''
| [[Файл:鼓浪屿 - panoramio.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q5617248|Gulangyu Subdistrict]]''
| [[:commons:Category:Gulangyu|Gulangyu]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 45
|
| ''[[:d:Q1038473|Temple and Cemetery of Confucius and the Kong Family Mansion in Qufu]]''
| [[Файл:Confuciustempleapricotplatform.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q210287|Qufu]]''
| [[:commons:Category:Temple and Cemetery of Confucius and the Kong Family Mansion in Qufu|Temple and Cemetery of Confucius and the Kong Family Mansion in Qufu]]
| ''[[:d:Q339822|Temple of Confucius, Qufu]]''<br/>''[[:d:Q5922554|Kong Family Mansion]]''<br/>''[[:d:Q619258|Конфуций зираты]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 46
|
| ''[[:d:Q1046818|Chengde Mountain Resort and its outlying temples]]''
| [[Файл:Chengde Mountain Resort 1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q58675|Chengde]]''
| [[:commons:Category:Chengde Mountain Resort|Chengde Mountain Resort]]
| ''[[:d:Q11642673|Chengde Mountain Resort]]''<br/>''[[:d:Q3228921|Eight Outer Temples]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 47
|
| ''[[:d:Q1076650|Humble Administrator's Garden]]''
| [[Файл:Suzhou Zhuozheng Yuan 2015.04.23 08-13-49.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q42622|Suzhou]]''
| [[:commons:Category:Humble Administrator's Garden|Humble Administrator's Garden]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 48
|
| ''[[:d:Q1144337|Classical Gardens of Suzhou]]''
| [[Файл:20090905 Suzhou Lion Grove Garden 4520.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q42622|Suzhou]]''
| [[:commons:Category:Classical Gardens of Suzhou|Classical Gardens of Suzhou]]
| ''[[:d:Q1076650|Humble Administrator's Garden]]''<br/>''[[:d:Q6553852|Lingering Garden]]''<br/>''[[:d:Q1193715|Master of the Nets Garden]]''<br/>''[[:d:Q6925405|Mountain Villa with Embracing Beauty]]''<br/>''[[:d:Q5600169|Canglang Pavilion]]''<br/>''[[:d:Q6555424|Lion Grove Garden]]''<br/>''[[:d:Q5522381|Garden of Cultivation]]''<br/>''[[:d:Q3372384|Couple's Retreat Garden]]''<br/>''[[:d:Q2459376|Retreat & Reflection Garden]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 49
|
| ''[[:d:Q1286650|China Danxia]]''
| [[Файл:Danxia 0816.JPG|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Danxia landform|Danxia landform]]
| ''[[:d:Q65967121|Chishui - West Section]]''<br/>''[[:d:Q65967122|Chishui - East Section]]''<br/>''[[:d:Q65967123|Taining - North Section]]''<br/>''[[:d:Q65967124|Taining -South Section]]''<br/>''[[:d:Q11052488|Mount Langshan]]''<br/>''[[:d:Q1165197|Mount Danxia]]''<br/>''[[:d:Q65967125|Longhushan: Longhushan Section]]''<br/>''[[:d:Q65967126|Longhushan: Guifeng Section]]''<br/>''[[:d:Q6112670|Mount Jianglang]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 50
|
| ''[[:d:Q1632877|Rock Paintings of Hua Mountain]]''
| [[Файл:Rock painting hua mountain 2.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q59927|Ningming County]]''
| [[:commons:Category:Rock Paintings of Hua Mountain|Rock Paintings of Hua Mountain]]
| ''[[:d:Q65981310|Ningming and Longzhou County rock art]]''<br/>''[[:d:Q65981313|Longhzou County rock art]]''<br/>''[[:d:Q65981316|Jiangzhou District rock art]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 51
|
| ''[[:d:Q1790760|Hoh Xil]]''
| [[Файл:Hoh Xil.jpg|center|128px]]
| [[Чиңхәй]]
|
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 52
|
| ''[[:d:Q2601433|Historic Centre of Macau]]''
| [[Файл:Ruinas de Sao Paulo.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Historic Centre of Macau|Historic Centre of Macau]]
| ''[[:d:Q65965421|Historic Centre of Macao - Zone 1 (Between Mount Hill and Barra Hill)]]''<br/>''[[:d:Q65965423|Historic Centre of Macao - Zone 2 (Guia Hill)]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 53
|
| ''[[:d:Q3181816|Leal Senado Building]]''
| [[Файл:Macao Edificio do Leal Senado.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Leal Senado|Leal Senado]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 54
|
| ''[[:d:Q3182054|Dom Pedro V Theatre]]''
| [[Файл:Teatro Don Pedro V, Macao, 2013-08-08, DD 02.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Dom Pedro V Theatre|Dom Pedro V Theatre]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 55
|
| ''[[:d:Q3457361|Hubei Shennongjia]]''
| [[Файл:Shennongjia, Hubei, China - panoramio (19).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1359055|Shennongjia]]''
| [[:commons:Category:Shennongjia|Shennongjia]]
|
| ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 56
|
| ''[[:d:Q3485434|Chengjiang Fossil Site]]''
| [[Файл:Maotianshania-cylindrica.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1028262|Chengjiang]]''
| [[:commons:Category:Chengjiang Fossil Site|Chengjiang Fossil Site]]
|
| ''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 57
|
| ''[[:d:Q3504601|Old Protestant Cemetery]]''
| [[Файл:Macao Protestant Cemetery.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Old Protestant Cemetery in Macau|Old Protestant Cemetery in Macau]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 58
|
| ''[[:d:Q4310094|Santa Casa da Misericórdia]]''
| [[Файл:La Santa Casa da Misericordia, in Largo do Senado, Macao.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Holy House of Mercy of Macau|Holy House of Mercy of Macau]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 59
|
| ''[[:d:Q4570262|Casa Garden]]''
| [[Файл:Casa Garden, 2023 (03).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Casa Garden|Casa Garden]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 60
|
| ''[[:d:Q4920250|Imperial Palaces of the Ming and Qing Dynasties in Beijing and Shenyang]]''
| [[Файл:Forbidden city 07.jpg|center|128px]]
|
|
| ''[[:d:Q80290|Forbidden City]]''<br/>''[[:d:Q852429|Mukden Palace]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 61
|
| ''[[:d:Q5934942|Historic Monuments of Dengfeng in “The Centre of Heaven and Earth”]]''
| [[Файл:Shaolinsi.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q43684|Хенань]]''
| [[:commons:Category:Historic Monuments of Dengfeng in “The Centre of Heaven and Earth”|Historic Monuments of Dengfeng in “The Centre of Heaven and Earth”]]
| ''[[:d:Q11036331|Shaoshi Que]]''<br/>''[[:d:Q10918558|Qimu Que]]''<br/>''[[:d:Q2046262|Songyue Pagoda]]''<br/>[[Шаолинь]]<br/>''[[:d:Q11091804|Huishan Temple]]''<br/>''[[:d:Q11054608|Songyang Academy]]''<br/>''[[:d:Q675482|Gaocheng Astronomical Observatory]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 62
|
| ''[[:d:Q6112171|Central Axis of Beijing]]''
| [[Файл:Central Axis of Beijing from Yongdingmenwai (20240812145818).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q394681|Dongcheng District]]''<br/>''[[:d:Q30138|Xicheng District]]''<br/>''[[:d:Q393831|Fengtai District]]''
| [[:commons:Category:North-South Central Axis of Beijing City|North-South Central Axis of Beijing City]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 63
|
| ''[[:d:Q6478726|World Heritage Sites in Tibet]]''
| [[Файл:布达拉宫.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1026100|Lhasa District]]''
| [[:commons:Category:Historic ensemble of the Potala Palace|Historic ensemble of the Potala Palace]]
| [[Потала сарае]]<br/>''[[:d:Q867537|Norbulingka]]''<br/>''[[:d:Q735914|Jokhang]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 64
|
| ''[[:d:Q6730067|Capela de Nossa Senhora da Guia]]''
| [[Файл:Igreja de Nossa Senhorada Guia.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
| [[:commons:Category:Capela de Nossa Senhora da Guia|Capela de Nossa Senhora da Guia]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 65
|
| ''[[:d:Q9696155|Old Protestant Chapel and Cemetery (Macau)]]''
| [[Файл:Macao Protestant Cemetery.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14773|Macau]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 66
|
| ''[[:d:Q11124244|Ancient Building Complex in the Wudang Mountains]]''
|
| ''[[:d:Q1164197|Danjiangkou]]''
| [[:commons:Category:Wudang Mountains|Wudang Mountains]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 67
|
| ''[[:d:Q11605230|Honghe Hani Rice Terraces]]''
| [[Файл:Terrace field yunnan china denoised.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q999102|Honghe Hani and Yi Autonomous Prefecture]]''
| [[:commons:Category:Hani Terraces|Hani Terraces]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 68
|
| ''[[:d:Q14230458|Qingchengshan-Dujiangyan National Park]]''
| [[Файл:青城山.jpg|center|128px]]
|
|
| ''[[:d:Q824157|Dujiangyan]]''<br/>''[[:d:Q905536|Mount Qingcheng]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 69
|
| ''[[:d:Q15224718|Ancient Villages in Southern Anhui - Xidi and Hongcun]]''
| [[Файл:Ancient Villages in Southern Anhui – Xidi and Hongcun-114147.jpg|center|128px]]
|
|
| ''[[:d:Q4010|Xidi]]''<br/>''[[:d:Q4008|Hongcun]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 70
|
| ''[[:d:Q15660376|West Lake Cultural Landscape of Hangzhou]]''
|
|
|
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 71
|
| ''[[:d:Q15904183|Liangzhu site]]''
| [[Файл:Liangzhu Ancient City Site, 2016-06-18 12.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1191987|Deqing County]]''<br/>''[[:d:Q1361598|Yuhang District]]''
| [[:commons:Category:Liangzhu Site|Liangzhu Site]]
| ''[[:d:Q66051672|Yaoshan]]''<br/>''[[:d:Q66051676|Liangzhu High Dam]]''<br/>''[[:d:Q66051680|Liangzhu Low Dam]]''<br/>''[[:d:Q66051686|Liangzhu City Site]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 72
|
| ''[[:d:Q16303641|Kaiping Diaolou and Villages]]''
| [[Файл:Zili Village Yunhuan Lou 0005.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q599514|Kaiping]]''
| [[:commons:Category:Kaiping Diaolou|Kaiping Diaolou]]
| ''[[:d:Q65965430|Yinglong Lou]]''<br/>''[[:d:Q65965432|Zili Village Cluster]]''<br/>''[[:d:Q65965433|Majianglong Village Cluster]]''<br/>''[[:d:Q65965434|Jingjiangli Village Cluster]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 73
|
| ''[[:d:Q16914686|Mount Emei Scenic Area, including Leshan Giant Buddha Scenic Area]]''
| [[Файл:Leshan Buddha Statue View.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q426868|Leshan]]''
|
| ''[[:d:Q205131|Leshan Giant Buddha]]''<br/>''[[:d:Q134927|Mount Emei]]''
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 74
|
| ''[[:d:Q17277933|Ефәк юлы: Чанган-Тянь-Шань коридоры юллар чылбыры]]''
| [[Файл:Yumenguan.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q41705|Фуҗиян]]''<br/>[[Гәнсу]]<br/>''[[:d:Q43684|Хенань]]''<br/>[[Ниңчә-Хуэй мөхтәри районы|Ниңчә-Хуэй автономияле районы]]<br/>[[Чиңхәй]]<br/>''[[:d:Q47974|Шэньси провинциясе]]''<br/>[[Шенҗаң-Уйгыр автономияле районы|Шеңҗан-Уйгыр автономияле районы]]<br/>''[[:d:Q16967|Чжэцзян провинциясе]]''<br/>[[Алматы өлкәсе]]<br/>[[Чуй өлкәсе]]
| [[:commons:Category:Silk Roads (World Heritage)|Silk Roads (World Heritage)]]
| ''[[:d:Q3051521|Вэйяң сарае]]''<br/>''[[:d:Q11133430|Хань һәм Вэй чоры Лоян иске каласы]]''<br/>''[[:d:Q1158530|Дамиң сарае]]''<br/>''[[:d:Q10948766|Диңдиң капкасы]]''<br/>''[[:d:Q16078256|Кочо шәһәрчеге хәрәбәләре]]''<br/>''[[:d:Q1330939|Җаохэ шәһәрчеге хәрәбәләре]]''<br/>''[[:d:Q18381004|Башбалык шәһәрчеге аланы]]''<br/>[[Суяб]]<br/>''[[:d:Q1764282|Баласагын]]''<br/>''[[:d:Q12555944|Невакет]]''<br/>[[Антоновка шәһәрлеге]]<br/>''[[:d:Q28669223|Тальхир шәһәрчеге]]''<br/>''[[:d:Q16433796|Актүбә шәһәрчеге археологик аланы]]''<br/>[[Колан (Җамбыл өлкәсе)|Колан]]<br/>''[[:d:Q12579697|Үрнәк шәһәрчеге аланы]]''<br/>''[[:d:Q4060347|Акырташ археологик аланы]]''<br/>''[[:d:Q65980114|Kostobe]]''<br/>''[[:d:Q848793|Hangu Pass]]''<br/>''[[:d:Q65980157|Shihao Section of Xiaohan Ancient Route]]''<br/>''[[:d:Q17029168|Suoyang City]]''<br/>''[[:d:Q2598504|Xuanquanzhi]]''<br/>''[[:d:Q1324562|Yumen Pass]]''<br/>''[[:d:Q10890897|Kizilgaha Beacon Tower]]''<br/>''[[:d:Q65980283|Karamergen]]''<br/>[[Кызыл Мең Өй мәгарәләре]]<br/>[[Субашы гыйбадәтханәсе]]<br/>''[[:d:Q259336|Bingling Temple]]''<br/>''[[:d:Q1885375|Maijishan Grottoes]]''<br/>''[[:d:Q1157141|Dafosi Grottoes]]''<br/>''[[:d:Q1047061|Giant Wild Goose Pagoda]]''<br/>''[[:d:Q1194818|Small Wild Goose Pagoda]]''<br/>''[[:d:Q133453160|Xingjiao Temple Pagoda]]''<br/>''[[:d:Q65980441|Tomb of Zhang Qian]]''<br/>''[[:d:Q852032|Burana Tower]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 75
|
| ''[[:d:Q17993813|Шеңҗандагы Тянь-Шань таулары]]''
| [[Файл:Central Tian Shan mountains.jpg|center|128px]]
| [[Шенҗаң-Уйгыр автономияле районы|Шеңҗан-Уйгыр автономияле районы]]
| [[:commons:Category:Xinjiang Tianshan|Xinjiang Tianshan]]
| ''[[:d:Q2441226|Tomur]]''<br/>''[[:d:Q65967162|Kalajun-Kuerdening]]''<br/>''[[:d:Q30028107|Bayinbuluke National Natural Reserve]]''<br/>''[[:d:Q65967165|Bogda]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''
|-
| style='text-align:right'| 76
|
| ''[[:d:Q19852428|Tusi Sites]]''
| [[Файл:Piaoqijiangjun Shiyu Longyantun Yanjinbei.png|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Tusi Sites|Tusi Sites]]
| ''[[:d:Q20687839|Laosicheng]]''<br/>''[[:d:Q20655875|Tangya Tusi City]]''<br/>''[[:d:Q11151508|Hailongtun Castle]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 77
|
| ''[[:d:Q24434043|Fanjingshan]]''
| [[Файл:Fanjingshan-new.jpg|center|128px]]
|
|
|
| ''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 78
|
| ''[[:d:Q47001746|Quanzhou: Emporium of the World in Song-Yuan China]]''
| [[Файл:Quanzhou Confucian Temple Dacheng Hall 2019 (4).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q68695|Quanzhou]]''
| [[:commons:Category:Quanzhou: Emporium of the World in Song-Yuan China|Quanzhou: Emporium of the World in Song-Yuan China]]
| ''[[:d:Q107892669|Old City of Quanzhou]]''<br/>''[[:d:Q107892716|Shunji Bridge]]''<br/>''[[:d:Q11143662|Fashi Zhenwu Temple]]''<br/>''[[:d:Q108028118|Quanzhou Estuary Docks]]''<br/>''[[:d:Q108028119|Shihu Dock]]''<br/>''[[:d:Q10893414|Liusheng Pagoda]]''<br/>''[[:d:Q10864998|Wanshou Pagoda]]''<br/>''[[:d:Q568461|Anping Bridge]]''<br/>''[[:d:Q108028129|statue of Mani in Cao'an Temple]]''<br/>''[[:d:Q1877576|Luoyang Bridge]]''<br/>''[[:d:Q15916405|Lingshan Islamic Cemetery]]''<br/>''[[:d:Q108028141|statue of Laozi at Qingyuanshan]]''<br/>''[[:d:Q10878885|Jiuri Shan]]''<br/>''[[:d:Q108028145|Cizao kilns]]''<br/>''[[:d:Q108028146|Weilin-Neiban kilns]]''<br/>''[[:d:Q108028147|Qudougong kiln]]''<br/>''[[:d:Q108028151|Xiacaopu iron production site of Qingyang Village in Anxi]]''
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 79
|
| ''[[:d:Q48928978|Пуэрдагы Цзинмай тавы борынгы чәй урманнарының мәдәни ландшафты]]''
| [[Файл:Old Tea Forest of the Jingmai Mountain.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1200512|Ланьцан-Лаху автоном өязе]]''
| [[:commons:Category:Jingmai Mountain|Jingmai Mountain]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 80
|
| ''[[:d:Q65961372|The Great Wall]]''
| [[Файл:20090529 Great Wall 8185.jpg|center|128px]]
|
|
| ''[[:d:Q798826|Badaling]]''<br/>''[[:d:Q1048381|Shanhai Pass]]''<br/>''[[:d:Q1193122|Jiayuguan]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 81
|
| ''[[:d:Q65964838|Old Town of Lijiang]]''
| [[Файл:Lijiang Yunnan Heritage-shops-in-old-town-01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1152610|Yulong Naxi Autonomous County]]''<br/>''[[:d:Q1200542|Gucheng District]]''
|
| ''[[:d:Q618394|Old Town of Lijiang]]''<br/>''[[:d:Q4920688|Black Dragon Pool]]''<br/>''[[:d:Q28844272|Baisha Town]]''<br/>''[[:d:Q65965238|Shuhe]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 82
|
| ''[[:d:Q65965285|Ancient City of Ping Yao]]''
| [[Файл:Ping Yao - panoramio.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q618687|Pingyao County]]''
|
| ''[[:d:Q500061|Pingyao]]''<br/>''[[:d:Q839048|Zhenguo Temple]]''<br/>''[[:d:Q837991|Shuanglin Temple]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 83
|
| ''[[:d:Q66057620|Migratory Bird Sanctuaries along the Coast of Yellow Sea-Bohai Gulf of China (Phase I)]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q66057622|Jiangsu Dafeng National Nature Reserve, and the Southern Section and Dongsha Experimental Zone of Jiangsu Yancheng National Nature Reserve]]''<br/>''[[:d:Q66057625|Middle Section of Jiangsu Yancheng National Nature Reserve]]''
| ''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 84
|
| ''[[:d:Q107091537|Mojiaoshan Site]]''
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 85
|
| ''[[:d:Q135427248|Zhengzhou Section of Tongji Canal]]''
| [[Файл:20250727 Zhengzhou Section of Tongji Canal 07.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1360072|Huiji District]]''
| [[:commons:Category:Zhengzhou Section of Tongji Canal|Zhengzhou Section of Tongji Canal]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 86
|
| ''[[:d:Q137838681|각저총]]''
| [[Файл:Goguryeo-Gakjeochong-Ssireumdo-01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q363262|Ji'an]]''
|
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
== Намзәтләр ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q148. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value="1100" | 11st century
| ''[[:d:Q1069411|Көнбатыш Си Ся императорлары төрбәләре]]''
| [[Файл:XiXia Tomb 3 F.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q211243|Yinchuan]]''
| [[:commons:Category:Western Xia tombs|Western Xia tombs]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value="1980" | 1980
| ''[[:d:Q5296078|Dongzhai Port Nature Reserve]]''
| [[Файл:Dongzhai Harbour Mangrove Forest.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q14581560|Yanfeng]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value="2011" | 2011-11
| ''[[:d:Q17638329|Zhangye Danxia National Geological Park]]''
| [[Файл:Zhangye Danxia.JPG|center|128px]]
| [[Гәнсу]]
| [[:commons:Category:Zhangye National Geopark|Zhangye National Geopark]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 4
|
| ''[[:d:Q38432|Huangguoshu Waterfall]]''
| [[Файл:HuangguoshuFall.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q11177653|Huangguoshu]]''
| [[:commons:Category:Huangguoshu Waterfall|Huangguoshu Waterfall]]
|
| ''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 5
|
| ''[[:d:Q107635|Baekdu Mountain]]''
| [[Файл:Baitou Mountain Tianchi.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q700618|Samjiyon]]''<br/>''[[:d:Q1361258|Fusong County]]''<br/>''[[:d:Q609980|Antu County]]''<br/>[[Корея Халык Демократик Җөмһүрияте|Корея Халык Демократик Республикасы]]
| [[:commons:Category:Mount Changbai / Paektu|Mount Changbai / Paektu]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| ''[[:d:Q112568|Mount Hua]]''
| [[Файл:Hua Shan.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q47974|Шэньси провинциясе]]''
| [[:commons:Category:Mount Hua|Mount Hua]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 7
|
| ''[[:d:Q132956|Taklamakan]]''
| [[Файл:Taklamakan-d43.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Taklamakan|Taklamakan]]
| ''[[:d:Q319114|Dunhuang]]''<br/>''[[:d:Q1057551|Loulan Kingdom]]''<br/>[[Турфан (шәһәр)|Турфан]]<br/>''[[:d:Q235389|Hotan]]''
| ''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 8
|
| ''[[:d:Q201294|Qinghai Lake]]''
| [[Файл:青海湖航拍.jpg|center|128px]]
| [[Чиңхәй]]
| [[:commons:Category:Qinghai Lake|Qinghai Lake]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 9
|
| ''[[:d:Q207690|Poyang Lake]]''
| [[Файл:Satelites image of Lake Poyang.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q57052|Jiangxi]]''
| [[:commons:Category:Poyang Lake|Poyang Lake]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 10
|
| ''[[:d:Q284226|Taihang Mountains]]''
| [[Файл:太行山鳥瞰 (河南輝縣).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q46913|Shanxi]]''<br/>''[[:d:Q43684|Хенань]]''<br/>''[[:d:Q21208|Hebei]]''
| [[:commons:Category:Taihang Mountains|Taihang Mountains]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 11
|
| ''[[:d:Q571033|Hulunbuir]]''
| [[Файл:Manzhouli view.jpg|center|128px]]
| [[Эчке Монголия]]
| [[:commons:Category:Hulunbuir|Hulunbuir]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
|
| ''[[:d:Q664864|Fenghuang County]]''
| [[Файл:凤凰 - panoramio (1).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q763069|Xiangxi Tujia and Miao Autonomous Prefecture]]''
| [[:commons:Category:Fenghuang County|Fenghuang County]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 13
|
| ''[[:d:Q673287|Three Gorges]]''
| [[Файл:Qutang Gorge on Changjiang.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Three Gorges|Three Gorges]]
| ''[[:d:Q3267717|Qutang Gorge]]''<br/>''[[:d:Q8038910|Wu Gorge]]''<br/>''[[:d:Q6133415|Xiling Gorge]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 14
|
| ''[[:d:Q803748|Baiheliang]]''
| [[Файл:Baiheliang Underwater Museum.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q553934|Fuling District]]''
| [[:commons:Category:Baiheliang|Baiheliang]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 15
|
| ''[[:d:Q837965|Mount Tianzhu]]''
| [[Файл:Tianzhu Peak (20170116142019).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1375307|Qianshan]]''
| [[:commons:Category:Tianzhushan|Tianzhushan]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 16
|
| ''[[:d:Q852896|Турфан су системасы]]''
| [[Файл:Turpan-karez-maqueta-d01.jpg|center|128px]]
| [[Шенҗаң-Уйгыр автономияле районы|Шеңҗан-Уйгыр автономияле районы]]
| [[:commons:Category:Turpan karez system|Turpan karez system]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 17
|
| ''[[:d:Q939033|Badain Jaran Desert]]''
| [[Файл:Small Dunes of Badain Jaran Desert.JPG|center|128px]]
| [[Гәнсу]]<br/>[[Кытай]]
| [[:commons:Category:Badain Jaran Desert|Badain Jaran Desert]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 18
|
| ''[[:d:Q966140|Lingqu]]''
| [[Файл:Lingqu Canal.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1355534|Xing'an County]]''
| [[:commons:Category:Lingqu Canal|Lingqu Canal]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 19
|
| ''[[:d:Q1062231|Sacred Mountains of China]]''
|
|
|
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 20
|
| ''[[:d:Q1326780|Jinggang Mountains]]''
| [[Файл:Wuzhi Peak, Jinggangshan (20250124122509).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1376419|Jinggangshan City]]''
| [[:commons:Category:Jinggang Mountains|Jinggang Mountains]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 21
|
| ''[[:d:Q1569595|Pingtan Island]]''
| [[Файл:小庠岛(20200819).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q41705|Фуҗиян]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 22
|
| ''[[:d:Q1723644|Kanas Lake]]''
| [[Файл:喀納斯湖11.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1016896|Burqin County]]''
| [[:commons:Category:Lake Kanas|Lake Kanas]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''
|-
| style='text-align:right'| 23
|
| ''[[:d:Q2397735|Taxkorgan Reserve]]''
| [[Файл:Tashkurgan Nature Reserve signage.jpg|center|128px]]
|
|
|
| ''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 24
|
| ''[[:d:Q2658740|Tsaparang]]''
| [[Файл:Guge Ruins 2.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q146601|Zanda County]]''
| [[:commons:Category:Tsaparang|Tsaparang]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 25
|
| ''[[:d:Q3215751|Slender West Lake]]''
| [[Файл:Thin West Lake south entrance.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q678531|Hanjiang District]]''
| [[:commons:Category:Slender West Lake|Slender West Lake]]
| ''[[:d:Q21051876|Xu Garden]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 26
|
| ''[[:d:Q3244259|Yarlung Tsangpo River]]''
| [[Файл:Yarlung Tsangpo - Tibet - 02.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Yarlung Tsangpo|Yarlung Tsangpo]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 27
|
| ''[[:d:Q3321893|Mount Jinfo]]''
| [[Файл:Mount. Jinfo 1.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q714170|Nanchuan District]]''
|
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''
|-
| style='text-align:right'| 28
|
| ''[[:d:Q3335815|Nanxi Jiang]]''
|
|
| [[:commons:Category:Nanxi River|Nanxi River]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 29
|
| ''[[:d:Q6112171|Central Axis of Beijing]]''
| [[Файл:Central Axis of Beijing from Yongdingmenwai (20240812145818).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q394681|Dongcheng District]]''<br/>''[[:d:Q30138|Xicheng District]]''<br/>''[[:d:Q393831|Fengtai District]]''
| [[:commons:Category:North-South Central Axis of Beijing City|North-South Central Axis of Beijing City]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 30
|
| ''[[:d:Q6859970|Sanfang Qixiang]]''
| [[Файл:东百中心A馆10楼瞭望台西三坊七巷.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q41705|Фуҗиян]]''
| [[:commons:Category:Three Lanes and Seven Alleys|Three Lanes and Seven Alleys]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 31
|
| ''[[:d:Q10514513|Shu Roads]]''
| [[Файл:古蜀道01.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Shu Roads|Shu Roads]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 32
|
| ''[[:d:Q10881671|Wudalianchi Geological Park]]''
| [[Файл:Hornito in Wudalianchi 1, Aug 2019.jpg|center|128px]]
| [[Хейлуңҗаң]]
| [[:commons:Category:Wudalianchi UNESCO Global Geopark|Wudalianchi UNESCO Global Geopark]]
|
| ''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''
|-
| style='text-align:right'| 33
|
| ''[[:d:Q10939259|Xiaozhai Tiankeng]]''
| [[Файл:Xiaozhaitiankeng.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Xiaozhai Tiankeng|Xiaozhai Tiankeng]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''
|-
| style='text-align:right'| 34
|
| ''[[:d:Q11071210|Imperial Kiln in Jingdezhen]]''
| [[Файл:御窑厂(2012年摄)--CNJX-798-002.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q34405|Jingdezhen]]''
| [[:commons:Category:Imperial Kiln in Jingdezhen|Imperial Kiln in Jingdezhen]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 35
|
| ''[[:d:Q11079378|Dunhuang Yardang National Geopark]]''
| [[Файл:Dunhuang Yardang National Geopark 2.JPG|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Dunhuang Yardang National Geopark|Dunhuang Yardang National Geopark]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 36
|
| ''[[:d:Q15904183|Liangzhu site]]''
| [[Файл:Liangzhu Ancient City Site, 2016-06-18 12.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1191987|Deqing County]]''<br/>''[[:d:Q1361598|Yuhang District]]''
| [[:commons:Category:Liangzhu Site|Liangzhu Site]]
| ''[[:d:Q66051672|Yaoshan]]''<br/>''[[:d:Q66051676|Liangzhu High Dam]]''<br/>''[[:d:Q66051680|Liangzhu Low Dam]]''<br/>''[[:d:Q66051686|Liangzhu City Site]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 37
|
| ''[[:d:Q17033385|Mausoleum of the Prince Jian of Lu]]''
| [[Файл:20240803 Mausoleum of the Prince Jian of Lu 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q404362|Xinxiang]]''
| [[:commons:Category:Mausoleum of the Prince Jian of Lu|Mausoleum of the Prince Jian of Lu]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 38
|
| ''[[:d:Q21283576|Yandang Mountains]]''
| [[Файл:China2011 Zhejiang YandangShan.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q42635|Wenzhou]]''
| [[:commons:Category:Mount Yandang|Mount Yandang]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 39
|
| ''[[:d:Q30019055|Anhuiyangzie National Natural Reserve]]''
|
| ''[[:d:Q1197942|Xuanzhou District]]''<br/>''[[:d:Q1198015|Langxi County]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 40
|
| ''[[:d:Q39045351|Shuanghedong Cave Network]]''
|
| ''[[:d:Q1200262|Suiyang County]]''
|
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 41
|
| ''[[:d:Q47001746|Quanzhou: Emporium of the World in Song-Yuan China]]''
| [[Файл:Quanzhou Confucian Temple Dacheng Hall 2019 (4).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q68695|Quanzhou]]''
| [[:commons:Category:Quanzhou: Emporium of the World in Song-Yuan China|Quanzhou: Emporium of the World in Song-Yuan China]]
| ''[[:d:Q107892669|Old City of Quanzhou]]''<br/>''[[:d:Q107892716|Shunji Bridge]]''<br/>''[[:d:Q11143662|Fashi Zhenwu Temple]]''<br/>''[[:d:Q108028118|Quanzhou Estuary Docks]]''<br/>''[[:d:Q108028119|Shihu Dock]]''<br/>''[[:d:Q10893414|Liusheng Pagoda]]''<br/>''[[:d:Q10864998|Wanshou Pagoda]]''<br/>''[[:d:Q568461|Anping Bridge]]''<br/>''[[:d:Q108028129|statue of Mani in Cao'an Temple]]''<br/>''[[:d:Q1877576|Luoyang Bridge]]''<br/>''[[:d:Q15916405|Lingshan Islamic Cemetery]]''<br/>''[[:d:Q108028141|statue of Laozi at Qingyuanshan]]''<br/>''[[:d:Q10878885|Jiuri Shan]]''<br/>''[[:d:Q108028145|Cizao kilns]]''<br/>''[[:d:Q108028146|Weilin-Neiban kilns]]''<br/>''[[:d:Q108028147|Qudougong kiln]]''<br/>''[[:d:Q108028151|Xiacaopu iron production site of Qingyang Village in Anxi]]''
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 42
|
| ''[[:d:Q65981997|Guilin and Lijiang River National Park]]''
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 43
|
| ''[[:d:Q65982096|Dali Chanshan Mountain and Erhai Lake Scenic Spot]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q844493|Cangshan]]''<br/>''[[:d:Q83628|Erhai Lake]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 44
|
| ''[[:d:Q65982615|Sites for Liquor Making in China]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q58584|Baoding]]''<br/>''[[:d:Q171943|Nanchang]]''<br/>[[Чыңду]]<br/>''[[:d:Q425492|Luzhou]]''<br/>''[[:d:Q425996|Deyang]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 45
|
| ''[[:d:Q65982829|Ancient Residences in Shanxi and Shaanxi Provinces]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q5278181|Dingcun]]''<br/>''[[:d:Q10891162|Dangjia village]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 46
|
| ''[[:d:Q65983581|City Walls of the Ming and Qing Dynasties]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q15902061|Ancient City of Xingcheng]]''<br/>''[[:d:Q927701|City Wall of Nanjing]]''<br/>''[[:d:Q10914513|Linhai Ancient City Wall]]''<br/>''[[:d:Q10956907|Ancient City Wall of Shou County]]''<br/>''[[:d:Q11087687|Ming Central Capital]]''<br/>''[[:d:Q15917437|City wall of Jingzhou]]''<br/>''[[:d:Q15920362|City Wall of Xiangyang]]''<br/>''[[:d:Q1334336|Fortifications of Xi'an]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 47
|
| ''[[:d:Q65983595|The Ancient Waterfront Towns in the South of Yangtze River]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q42773|Kunshan]]''<br/>''[[:d:Q5977238|Luzhi]]''<br/>''[[:d:Q1371343|Wuzhen]]''<br/>''[[:d:Q781255|Xitang]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 48
|
| ''[[:d:Q65983661|Chinese Section of the Silk Road]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q187136|Luoyang]]''<br/>''[[:d:Q1264618|White Horse Temple]]''<br/>''[[:d:Q848793|Hangu Pass]]''<br/>''[[:d:Q6501000|Chang'an]]''<br/>''[[:d:Q31762|tomb of Huo Qubing]]''<br/>''[[:d:Q65980441|Tomb of Zhang Qian]]''<br/>''[[:d:Q1538662|Xingjiao Temple]]''<br/>''[[:d:Q614916|Famen Temple]]''<br/>''[[:d:Q596605|Daqin Pagoda]]''<br/>''[[:d:Q197502|Zhao Mausoleum]]''<br/>''[[:d:Q1892008|Maoling]]''<br/>''[[:d:Q950653|Qianling Mausoleum]]''<br/>[[Сиань мәчете]]<br/>''[[:d:Q604625|Guyuan]]''<br/>''[[:d:Q1716800|Xumishan grottoes]]''<br/>''[[:d:Q1885375|Maijishan Grottoes]]''<br/>''[[:d:Q259336|Bingling Temple]]''<br/>''[[:d:Q17029168|Suoyang City]]''<br/>''[[:d:Q1563554|Dafo Temple]]''<br/>''[[:d:Q751622|Yulin Caves]]''<br/>''[[:d:Q2598504|Xuanquanzhi]]''<br/>''[[:d:Q877381|Gaochang]]''<br/>''[[:d:Q65053162|Remains of Taizang Pagoda]]''<br/>[[Субашы гыйбадәтханәсе]]<br/>''[[:d:Q1329268|Niya]]''<br/>[[Кызыл Мең Өй мәгарәләре]]<br/>[[Комтура мәгарәләре]]<br/>[[Безеклик Мең Будда Мәгарәләре]]<br/>''[[:d:Q42780|Ningbo]]''<br/>''[[:d:Q68695|Quanzhou]]''<br/>''[[:d:Q7315387|Qukoi Township]]''<br/>''[[:d:Q17164268|Xihai Jun]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 49
|
| ''[[:d:Q65988237|Site of Southern Yue State]]''
|
|
|
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 50
|
| ''[[:d:Q65988255|Miao Nationality Villages in Southeast Guizhou Province: The villages of Miao Nationality at the Foot of Leigong Mountain in Miao Ling Mountains]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q475521|Leishan County]]''<br/>''[[:d:Q687262|Taijiang County]]''<br/>''[[:d:Q1152634|Jianhe County]]''<br/>''[[:d:Q1125741|Congjiang County]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 51
|
| ''[[:d:Q65988384|Wooden Structures of Liao Dynasty—Wooden Pagoda of Yingxian County,Main Hall of Fengguo Monastery of Yixian County]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q117697|Pagoda of Fogong Temple]]''<br/>''[[:d:Q830297|Fengguo Temple]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 52
|
| ''[[:d:Q65988387|Sites of Hongshan Culture: The Niuheliang Archaeological Site, the Hongshanhou Archaeological Site, and Weijiawopu Archaeological Site]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q7041693|Niuheliang]]''<br/>''[[:d:Q65987544|Hongshanhou]]''<br/>''[[:d:Q18383738|Weijiawopu Site]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 53
|
| ''[[:d:Q65988408|Ancient Porcelain Kiln Site in China]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q8060249|Yue Kiln Sites]]''<br/>''[[:d:Q17163580|Longquan Kiln Sites at Dayao]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 54
|
| ''[[:d:Q65989438|Dong Villages]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q65989610|Q65989610]]''<br/>''[[:d:Q65989611|Gaoqian Village]]''<br/>''[[:d:Q65989618|Gaoshang Village]]''<br/>''[[:d:Q65989622|Gaosheng Village]]''<br/>''[[:d:Q65989628|Gaoxiu Village]]''<br/>''[[:d:Q65989634|Gaoyou Village]]''<br/>''[[:d:Q65989639|Hengling Village]]''<br/>''[[:d:Q65989642|Kezhong Village]]''<br/>''[[:d:Q65989646|Ma'antun, Pingyan Village]]''<br/>''[[:d:Q65989650|Pingtan Village]]''<br/>''[[:d:Q65989652|Ma'an Village]]''<br/>''[[:d:Q65989657|Shangbao Village]]''<br/>''[[:d:Q65989661|Shudong Village]]''<br/>''[[:d:Q65989665|Tang'an Village]]''<br/>''[[:d:Q65989668|Chaoli Village]]''<br/>''[[:d:Q65989671|Xiage Village]]''<br/>''[[:d:Q65989674|Yanglan Village]]''<br/>''[[:d:Q65989678|Yanzhai, Pingyan Village]]''<br/>''[[:d:Q65989683|Yutou Village]]''<br/>''[[:d:Q65989688|Zadang Village]]''<br/>''[[:d:Q65989695|Zengchong Village]]''<br/>''[[:d:Q65989698|Zhanli Village]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 55
|
| ''[[:d:Q65992096|Diaolou Buildings and Villages for Tibetan and Qiang Ethnic Groups]]''
|
|
|
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 56
|
| ''[[:d:Q65992098|Archaeological Sites of the Ancient Shu State]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q217618|Jinsha site]]''<br/>''[[:d:Q17025263|Joint tombs of boat-shaped coffins]]''<br/>''[[:d:Q929072|Sanxingdui]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 57
|
| ''[[:d:Q65992101|Xinjiang Yardang]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q10864998|Wanshou Pagoda]]''<br/>''[[:d:Q10893414|Liusheng Pagoda]]''<br/>''[[:d:Q11143662|Fashi Zhenwu Temple]]''<br/>''[[:d:Q5034282|Cao'an]]''<br/>''[[:d:Q1877576|Luoyang Bridge]]''<br/>''[[:d:Q2121628|Qingjing Mosque]]''<br/>''[[:d:Q15916405|Lingshan Islamic Cemetery]]''<br/>''[[:d:Q15904563|Rock Sculptures in Qingyuanshan]]''<br/>[[Кайюан гыйбадәтханәсе (Сюаньчжоу)|Кайюан Гыйбадәтханәсе (Сюаньчжоу)]]<br/>''[[:d:Q11143136|Tian Hou Gong (Quanzhou)]]''<br/>''[[:d:Q11071754|Remains of Deji Gate]]''<br/>''[[:d:Q15938251|Quanzhou Confucian Temple]]''<br/>''[[:d:Q10878885|Jiuri Shan]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 58
|
| ''[[:d:Q65992343|Guancen Mountain -- Luya Mountain]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q28798527|Guancen Mountains]]''<br/>''[[:d:Q48927783|芦芽山风景名胜区]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''
|-
| style='text-align:right'| 59
|
| ''[[:d:Q65992405|Scenic and historic area of Sacred Mountains and Lakes]]''
|
|
|
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 60
|
| ''[[:d:Q65992499|Guizhou Triassic Fossil Sites]]''
|
|
|
|
| ''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|}
{{Wikidata list end}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
{{Портал|Мәдәният}}
* [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]]
[[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Кытай мәдәнияте]][[Төркем:Кытайның истәлекле урыннары]]
3vitcwzrw7ow8p0yigs5c15f9g4rlxq
Һиндстандагы ЮНЕСКО Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары
0
864570
5987652
5987131
2026-07-29T00:02:30Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987652
wikitext
text/x-wiki
{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}
Бу исемлектә '''{{IND}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә.
== Сайлау ==
Болар Һиндстан дәүләтенең җирле комитеты тәкъдиме буенча {{UNESCO}}нең махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары экспертлары тарафыннан кабул ителгән һәм халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты|Бөтөндөнья мирас комитетының|ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган.
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
== Рәсми исемлектә ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q668. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value="-200" | 2nd century BCE
| ''[[:d:Q184427|Ajanta Caves]]''
| [[Файл:Ajanta (63).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q592942|Aurangabad district]]''
| [[:commons:Category:Ajanta Caves|Ajanta Caves]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value="500" | 5th century
| ''[[:d:Q543419|iron pillar of Delhi]]''
| [[Файл:Iron Pillar of Delhi-Q543419N -Mehrauli -Delhi -DL-161.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2061938|South Delhi district]]''
| [[:commons:Category:Iron pillar|Iron pillar]]
|
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value="650" | 650
| ''[[:d:Q1753664|Descent of the Ganges]]''
| [[Файл:Descent of the Ganges 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q65976177|Chengalpattu district]]''
| [[:commons:Category:Descent of the Ganges|Descent of the Ganges]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value="800" | 8th century
| ''[[:d:Q817250|Pattadakal Group of Monuments]]''
| [[Файл:7th - 9th century Hindu and Jain temples, Pattadakal monuments Karnataka 7.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1910231|Bagalkot district]]''
| [[:commons:Category:Pattadakal|Pattadakal]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 5
| data-sort-value="1201" | 13rd century
| [[Конарк Кояш гыйбадәтханәсе]]
| [[Файл:Konark Sun Temple (80031).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1817158|Puri district]]''
| [[:commons:Category:Konark Sun Temple|Konark Sun Temple]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
| data-sort-value="1565" | 1565
| ''[[:d:Q171857|Agra Fort]]''
| [[Файл:Agra 03-2016 16 Agra Fort.jpg|center|128px]]
| [[Agra]]
| [[:commons:Category:Agra Fort|Agra Fort]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 7
| data-sort-value="1631" | 1631
| [[Таҗ Махал]]
| [[Файл:Taj Mahal, Agra, India edit3.jpg|center|128px]]
| [[Agra]]<br/>[[Уттар-Прадеш]]
| [[:commons:Category:Taj Mahal|Taj Mahal]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''
|-
| style='text-align:right'| 8
| data-sort-value="1724" | 1724
| ''[[:d:Q2045115|Jantar Mantar]]''
| [[Файл:India Delhi Jantar Mantar observatory 1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q8560886|Нью-Дели округы]]''
| [[:commons:Category:Jantar Mantar (Delhi)|Jantar Mantar (Delhi)]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 9
| data-sort-value="1727" | 1727
| [[Җайпур]]
| [[Файл:Jaipur Montage.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q1134781|Jaipur district]]''
| [[:commons:Category:Jaipur|Jaipur]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 10
| data-sort-value="1738" | 18th century
| ''[[:d:Q508634|Jantar Mantar]]''
| [[Файл:Astronomical Instrument.jpg|center|128px]]
| [[Җайпур]]
| [[:commons:Category:Jantar Mantar (Jaipur)|Jantar Mantar (Jaipur)]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 11
| data-sort-value="1863" | 1863
| ''[[:d:Q1026431|Santiniketan]]''
| [[Файл:Saturday Haat.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q858304|Bolpur]]''
| [[:commons:Category:Santiniketan|Santiniketan]]
|
| ''[[:d:Q23038980|(vi)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
| data-sort-value="1905" | 1905
| ''[[:d:Q192764|Kaziranga National Park]]''
| [[Файл:Indian Rhinoceros Rhinoceros unicornis by Dr. Raju Kasambe (5).JPG|center|128px]]
| [[Ассам]]
| [[:commons:Category:Kaziranga National Park|Kaziranga National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 13
| data-sort-value="1953" | 1953
| ''[[:d:Q7444209|Secretariat Building]]''
| [[Файл:Secretariat Chandigarh.jpg|center|128px]]
| [[Чандигарх|Чәндигарһ]]
| [[:commons:Category:Secretariat Building (Chandigarh)|Secretariat Building (Chandigarh)]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 14
| data-sort-value="1971" | 1971
| ''[[:d:Q235878|Kevladev National Park]]''
| [[Файл:Keoladeo Ghana National Park, Bharatpur, Rajasthan, India.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q854861|Bharatpur district]]''
| [[:commons:Category:Keoladeo National Park|Keoladeo National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 15
| data-sort-value="1977" | 1977
| ''[[:d:Q2605019|Khangchendzonga National Park]]''
| [[Файл:Abhishek532 LamuneyValley.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1784149|Mangan district]]''
| [[:commons:Category:Khangchendzonga National Park|Khangchendzonga National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 16
| data-sort-value="1982" | 1982
| ''[[:d:Q1648266|Nanda Devi National Park]]''
| [[Файл:Nanda Devi.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1797372|Chamoli district]]''
| [[:commons:Category:Nanda Devi National Park|Nanda Devi National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 17
| data-sort-value="1984" | 1984
| ''[[:d:Q532440|Sundarbans National Park]]''
| [[Файл:Sundarban Tiger.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2308319|South 24 Parganas district]]''
| [[:commons:Category:Sundarbans National Park|Sundarbans National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 18
| data-sort-value="1984" | 1984
| ''[[:d:Q1544213|Great Himalayan National Park]]''
| [[Файл:Great Himalayan National Park, Kullu, Himachal.jpg|center|128px]]
| [[Һимачал-Прадеш]]
| [[:commons:Category:Great Himalayan National Park|Great Himalayan National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 19
| data-sort-value="1990" | 1990
| ''[[:d:Q506511|Manas National Park]]''
| [[Файл:Capped langur in manas.jpg|center|128px]]
| [[Ассам]]
| [[:commons:Category:Manas National Park|Manas National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 20
|
| ''[[:d:Q4513|Mahabodhi Temple]]''
| [[Файл:Mahabodhitemple.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q176767|Bodh Gaya]]''
| [[:commons:Category:Mahabodhi Temple|Mahabodhi Temple]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 21
|
| ''[[:d:Q4527|Western Ghats]]''
| [[Файл:Naikolli Mala near Anamudi.jpg|center|128px]]
| [[Гөҗәрат]]<br/>[[Махараштра|Маһараштра]]<br/>[[Гоа]]<br/>[[Карнатака]]<br/>[[Керала]]<br/>[[Тамилнад]]
| [[:commons:Category:Western Ghats|Western Ghats]]
| ''[[:d:Q3936889|Kalakkad Mundanthurai Tiger Reserve]]''<br/>''[[:d:Q7494223|Shendurney Wildlife Sanctuary]]''<br/>''[[:d:Q6807544|Neyyar Wildlife Sanctuary]]''<br/>''[[:d:Q6809163|Peppara Wildlife Sanctuary]]''<br/>''[[:d:Q97353441|Kulathupuzha Range Reserved Forest]]''<br/>''[[:d:Q97356733|Palode Range Reserved Forest]]''<br/>''[[:d:Q548153|Periyar National Park]]''<br/>''[[:d:Q24811859|Ranni Forest Division]]''<br/>''[[:d:Q97377968|Konni Forest Division]]''<br/>''[[:d:Q97378981|Achankovil Forest Division]]''<br/>''[[:d:Q5609778|Grizzled Squirrel Wildlife Sanctuary]]''<br/>''[[:d:Q97379507|Tirunelveli (North) Forest (part)]]''<br/>''[[:d:Q1194252|Eravikulam National Park]]''<br/>''[[:d:Q5597433|Grass Hills National Park]]''<br/>''[[:d:Q13116281|Karian Shola National Park]]''<br/>''[[:d:Q3635169|Parambikulam Tiger Reserve]]''<br/>''[[:d:Q97361413|Mankulam Range Forest]]''<br/>''[[:d:Q3522009|Chinnar Wildlife Sanctuary]]''<br/>''[[:d:Q3333420|Anamudi Shola National Park]]''<br/>''[[:d:Q176792|Silent Valley National Park]]''<br/>''[[:d:Q7005299|New Amarambalam Reserved Forest]]''<br/>''[[:d:Q2985390|Mukurthi National Park]]''<br/>''[[:d:Q97359098|Kalikavu Range Reserved Forest]]''<br/>''[[:d:Q97361053|Attapadi Reserved Forest]]''<br/>''[[:d:Q7261843|Pushpagiri Wildlife Sanctuary]]''<br/>''[[:d:Q4955532|Brahmagiri Wildlife Sanctuary]]''<br/>''[[:d:Q7678819|Talakaveri Wildlife Sanctuary]]''<br/>''[[:d:Q66004174|Padinalknad Reserved Forest]]''<br/>''[[:d:Q66004175|Kerti Reserved Forest]]''<br/>''[[:d:Q4783879|Aralam Wildlife Sanctuary]]''<br/>''[[:d:Q1766106|Kudremukh]]''<br/>''[[:d:Q7559997|Someshwara Wildlife Sanctuary]]''<br/>''[[:d:Q66004181|Someshwara Reserved Forest]]''<br/>''[[:d:Q97286369|Agumbe Reserved Forest]]''<br/>''[[:d:Q66004184|Balahalli Reserved Forest]]''<br/>''[[:d:Q15234037|Kas Plateau Reserved Forest]]''<br/>''[[:d:Q1785732|Koyna Wildlife Sanctuary]]''<br/>''[[:d:Q3696259|Chandoli National Park]]''<br/>''[[:d:Q2125633|Radhanagari Wildlife Sanctuary]]''<br/>''[[:d:Q139830211|Sahyadri Mountains]]''
| ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 22
|
| ''[[:d:Q4528|Mountain Railways of India]]''
| [[Файл:KSR Train on a big bridge 05-02-12 71.jpeg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Mountain railways of India|Mountain railways of India]]
| ''[[:d:Q463874|Darjeeling Himalayan Railway]]''<br/>''[[:d:Q463735|Nilgiri Mountain Railway]]''<br/>''[[:d:Q7171560|Kalka–Shimla Railway]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 23
|
| ''[[:d:Q9468|Dholavira]]''
| [[Файл:Cicular houses Dholavira.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q25621301|Bhachau Taluka]]''
| [[:commons:Category:Dholavira|Dholavira]]
| ''[[:d:Q2551525|сусаклагыч]]''<br/>''[[:d:Q1377111|earthenware]]''<br/>''[[:d:Q1211272|signage]]''<br/>''[[:d:Q335261|нәкыш]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 24
|
| ''[[:d:Q26732|Hampi]]''
| [[Файл:Hampi, India, Granite boulders of Matanga Hill.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q104876850|Vijayanagara District]]''
| [[:commons:Category:Group of monuments at Hampi|Group of monuments at Hampi]]
| ''[[:d:Q2502406|Virupaksha Temple]]''<br/>''[[:d:Q1611788|Vijayanagara]]''<br/>''[[:d:Q68287239|Vijaya Vithala temple]]''<br/>''[[:d:Q68286065|Hazara Rama temple]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 25
|
| ''[[:d:Q45957|Red Fort]]''
| [[Файл:Red Fort, Delhi by alexfurr.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q107941|Central Delhi district]]''
| [[:commons:Category:Red Fort|Red Fort]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 26
|
| ''[[:d:Q167298|Khajuraho Group of Monuments]]''
| [[Файл:Mahadev Temple Western Group of Temples Khajuraho India - panoramio.jpg|center|128px]]
| [[Кһаҗураһо]]
| [[:commons:Category:Khajuraho group of monuments|Khajuraho group of monuments]]
| ''[[:d:Q65998115|Khajuraho Protected Temple Area]]''<br/>''[[:d:Q15108724|Chausath Yogini Temple, Khajuraho]]''<br/>''[[:d:Q65998127|Khajuraho chopra tank]]''<br/>''[[:d:Q28173467|Lalguan Mahadeva temple]]''<br/>[[Брахма Гыйбадәтханәсе, Кһаҗураһо]]<br/>''[[:d:Q65998155|Colossal statue of Shri Hanuman]]''<br/>''[[:d:Q28171838|Ghantai temple]]''<br/>''[[:d:Q6165262|Javari Temple, Khajuraho]]''<br/>[[Вамана Гыйбадәтханәсе, Кһаҗураһо]]<br/>''[[:d:Q28035249|Adinatha temple]]''<br/>''[[:d:Q12437742|Parshvanatha Temple]]''<br/>''[[:d:Q28173401|Shantinatha temple]]''<br/>''[[:d:Q5313281|Duladeo Temple]]''<br/>''[[:d:Q5087986|Chaturbhuj Temple, Khajuraho]]''<br/>''[[:d:Q12065367|Parvati Temple]]''<br/>''[[:d:Q12453080|Vishvanath Temple]]''<br/>[[Читрагупта гыйбадәтханәсе, Кһаҗураһо]]<br/>''[[:d:Q15673405|Matangeshvara temple, Khajuraho]]''<br/>''[[:d:Q28814288|Pratapesvara Temple, Khajuraho]]''<br/>''[[:d:Q63609273|Mahadeva Temple]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 27
|
| ''[[:d:Q179046|Fatehpur Sikri]]''
| [[Файл:Fatehpur Sikri- Hamamm.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q606343|Agra district]]''
| [[:commons:Category:Fatehpur Sikri|Fatehpur Sikri]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 28
|
| [[Санчи]]
| [[Файл:Stupa 1, Sanchi 02.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1815223|Raisen district]]''
| [[:commons:Category:Buddhist monuments at Sanchi|Buddhist monuments at Sanchi]]
| ''[[:d:Q97375429|Gateways (Toranas), Great Stupa of Sanchi]]''<br/>''[[:d:Q40889054|Sanchi Stupa No.2]]''<br/>''[[:d:Q126721537|Sanchi Stupa No.1]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 29
|
| ''[[:d:Q187635|Qutb Minar]]''
| [[Файл:Madrasa and tomb of Alauddin Khalji 2.jpg|center|128px]]
| [[Dähli]]
| [[:commons:Category:Qutb Minar|Qutb Minar]]
|
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 30
|
| ''[[:d:Q189616|Ellora Caves]]''
| [[Файл:Ellora Caves, India, Kailasanatha Temple 2.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q592942|Aurangabad district]]''
| [[:commons:Category:Ellora Caves|Ellora Caves]]
| ''[[:d:Q1268562|Kailasa Temple, Ellora]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 31
|
| ''[[:d:Q189648|Humayun's Tomb]]''
| [[Файл:Humayun Tomb UNESCO world heritage site.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q25553535|South East Delhi district]]''
| [[:commons:Category:Humayun's Tomb, Delhi|Humayun's Tomb, Delhi]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 32
|
| ''[[:d:Q216243|Nalanda Mahavihara]]''
| [[Файл:Nalanda The Great Stupa.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q124218555|Nalanda]]''
| [[:commons:Category:Nalanda Mahavihara|Nalanda Mahavihara]]
|
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 33
|
| ''[[:d:Q235884|Chhatrapati Shivaji Maharaj Terminus]]''
| [[Файл:Chatrapati Shivaji Terminus Pano.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2341660|Mumbai City district]]''
| [[:commons:Category:Chhatrapati Shivaji Maharaj Terminus|Chhatrapati Shivaji Maharaj Terminus]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 34
|
| ''[[:d:Q324394|Sarnath]]''
| [[Файл:Sarnath1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1321140|Varanasi district]]''
| [[:commons:Category:Sarnath|Sarnath]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 35
|
| ''[[:d:Q331603|Bhimbetka rock shelters]]''
| [[Файл:Bhimbetka Cave Paintings.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1815223|Raisen district]]''
| [[:commons:Category:Rock shelters of Bhimbetka|Rock shelters of Bhimbetka]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 36
|
| ''[[:d:Q605897|Valley of Flowers National Park]]''
| [[Файл:"Flowers Blossom at Valley of Flowers Chamoli, India" 58.jpg|center|128px]]
| [[Уттаракһанд]]
| [[:commons:Category:Valley of Flowers National Park|Valley of Flowers National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 37
|
| ''[[:d:Q649384|Elephanta Caves]]''
| [[Файл:Elephanta Caves, India.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2019683|Raigad district]]''
| [[:commons:Category:Elephanta Caves|Elephanta Caves]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 38
|
| ''[[:d:Q695229|Great Living Chola Temples]]''
| [[Файл:Darasuram, Airavatesvara Temple, Dravidian architecture, India.jpg|center|128px]]
| [[Тамилнад]]
| [[:commons:Category:Great Living Chola Temples|Great Living Chola Temples]]
| ''[[:d:Q916943|Prahadisvarar Temple]]''<br/>''[[:d:Q1493439|Gangaikonda Cholapuram]]''<br/>''[[:d:Q3437182|Airavatesvara Temple]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 39
|
| ''[[:d:Q844427|Champaner-Pavagadh Archaeological Park]]''
| [[Файл:Jama masjid in Champaner.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q12947500|Halol Taluka]]''
| [[:commons:Category:Champaner-Pavagadh Archaeological Park|Champaner-Pavagadh Archaeological Park]]
| ''[[:d:Q66000294|Champaner-Pavagadh Archaeological Park - Primary Heritage Zone]]''<br/>''[[:d:Q66000297|BRD 02 Kabutarkhana / MJD 10 Khajuri Masjid]]''<br/>''[[:d:Q66000301|MQB 04 Maqbara near Panchmahuda Masjid]]''<br/>''[[:d:Q66000304|MQB 05 Maqbara Mandvi]]''<br/>''[[:d:Q66000307|MQB 10 Maqbara near Patidar Village]]''<br/>''[[:d:Q66000313|JLS 09 Malik Sandal Ni Vav]]''<br/>''[[:d:Q66000318|MIL 11 Hathikhana]]''<br/>''[[:d:Q66000320|JLS 10 Sindh Mata]]''<br/>''[[:d:Q66000325|MQB 01 Sikander Ka Reuza]]''<br/>''[[:d:Q66000328|MQB 11 Babakhan Ki Dargah]]''<br/>''[[:d:Q66000331|JLS 11 Nau Kuan Sat Vavdi]]''<br/>''[[:d:Q66000334|JLS 16 Chandrakala Vav]]''<br/>''[[:d:Q62876081|Mandvi or Custom House, Champaner]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 40
|
| ''[[:d:Q1074330|Qutb complex]]''
| [[Файл:Qutb Minar Tower.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2061938|South Delhi district]]''
| [[:commons:Category:Qutb Minar and its monuments, Delhi|Qutb Minar and its monuments, Delhi]]
| ''[[:d:Q187635|Qutb Minar]]''<br/>''[[:d:Q543419|iron pillar of Delhi]]''
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 41
|
| ''[[:d:Q3380656|Ramappa Temple]]''
| [[Файл:Master piece of ramappa temple.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q61746006|Mulugu district]]''
| [[:commons:Category:Ramappa Temple|Ramappa Temple]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 42
|
| ''[[:d:Q3522747|Group of monuments at Mahabalipuram]]''
| [[Файл:4 scenes at Mahabalipuram monuments 2.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Group of monuments at Mahabalipuram|Group of monuments at Mahabalipuram]]
| ''[[:d:Q65998809|Mahabalipuram main complex]]''<br/>''[[:d:Q65998810|Mukunda Nayanar Temple]]''<br/>''[[:d:Q65998811|Pidari Ratha / Valian Kuttai Ratha]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 43
|
| ''[[:d:Q5472448|Тарихи Әхмәтабад каласы]]''
| [[Файл:City Walls of Ahmedabad 1866.jpg|center|128px]]
| [[Әхмәтабад]]
| [[:commons:Category:Ahmedabad|Ahmedabad]]<br/>[[:commons:Category:Historic City of Ahmadabad|Historic City of Ahmadabad]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 44
|
| ''[[:d:Q6343582|Kaas Plateau]]''
| [[Файл:Kas plateau.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q1135612|Satara district]]''
| [[:commons:Category:Kaas Plateau|Kaas Plateau]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 45
|
| ''[[:d:Q6735332|Maidam]]''
| [[Файл:Maidams (N-AS-24).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q24039029|Charaideo district]]''<br/>[[Ассам]]
| [[:commons:Category:Group of four Maidams|Group of four Maidams]]
|
| ''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 46
|
| ''[[:d:Q7293002|Rani ki vav]]''
| [[Файл:Rani ki vav 02.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q25565113|Patan Taluka]]''
| [[:commons:Category:Rani ki vav|Rani ki vav]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 47
|
| ''[[:d:Q10428494|Hill Forts of Rajasthan]]''
| [[Файл:Jaipur 03-2016 04 Amber Fort.jpg|center|128px]]
| [[Раджастхан]]
| [[:commons:Category:Hill forts of Rajasthan World Heritage Site|Hill forts of Rajasthan World Heritage Site]]
| ''[[:d:Q3695769|Chittorgarh Fort]]''<br/>''[[:d:Q1246283|Kumbhalgarh]]''<br/>''[[:d:Q2724894|Ranthambore Fort]]''<br/>''[[:d:Q16891508|Gagron Fort]]''<br/>''[[:d:Q456817|Amber Fort]]''<br/>''[[:d:Q3634368|Jaisalmer Fort]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 48
|
| ''[[:d:Q15726428|Churches and Convents of Goa]]''
| [[Файл:Goa-StFrancis-Facade1.jpg|center|128px]]
| [[Гоа]]
|
| ''[[:d:Q20047855|Church of Our Lady of the Rosary]]''<br/>''[[:d:Q20053751|Church of St. Cajetan]]''<br/>''[[:d:Q391123|Basilica of Bom Jesus]]''<br/>''[[:d:Q2942482|Se Cathedral]]''<br/>''[[:d:Q5117224|Church of St. Francis of Assisi]]''<br/>''[[:d:Q20047741|St Catherine's Chapel, Old Goa]]''<br/>''[[:d:Q30753669|Church of St. Augustine, Goa]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 49
|
| ''[[:d:Q15839097|Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks]]''
| [[Файл:Glimpse of Nanda Devi amidst the clouds from Valley of Flowers.jpg|center|128px]]
| [[Уттаракһанд]]
| [[:commons:Category:Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks|Nanda Devi and Valley of Flowers National Parks]]
| ''[[:d:Q605897|Valley of Flowers National Park]]''<br/>''[[:d:Q1648266|Nanda Devi National Park]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 50
|
| ''[[:d:Q16942531|Victorian Gothic and Art Deco Ensembles of Mumbai]]''
| [[Файл:Mumbai 03-2016 40 Bombay High Court.jpg|center|128px]]
|
|
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 51
|
| ''[[:d:Q55619850|The Architectural Work of Le Corbusier]]''
| [[Файл:Chandigarh Secretariat.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Architectural Work of Le Corbusier (World Heritage Sites)|Architectural Work of Le Corbusier (World Heritage Sites)]]
| ''[[:d:Q64822931|Villas La Roche and Jeanneret]]''<br/>''[[:d:Q1519685|Le Lac villa]]''<br/>''[[:d:Q2974657|Quartiers Modernes Frugès]]''<br/>''[[:d:Q23707656|Les Peupliers]]''<br/>''[[:d:Q704665|Weissenhof Estate]]''<br/>''[[:d:Q940746|Villa Savoye]]''<br/>''[[:d:Q663110|Immeuble Clarté]]''<br/>''[[:d:Q3796698|Immeuble Molitor]]''<br/>''[[:d:Q2587975|Unité d'Habitation de Marseille]]''<br/>''[[:d:Q22960555|manufacture Claude-et-Duval]]''<br/>''[[:d:Q2982737|Curutchet House]]''<br/>[[Роншан]]<br/>''[[:d:Q1809766|Cabanon de vacances]]''<br/>''[[:d:Q25931399|Chandigarh Capitol Complex]]''<br/>''[[:d:Q1902867|Sainte Marie de La Tourette]]''<br/>''[[:d:Q1362629|National Museum of Western Art]]''<br/>''[[:d:Q3279767|Cultural Centre of Firminy-Vert]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 52
|
| ''[[:d:Q66023123|Sacred Ensembles of the Hoysalas]]''
|
|
| [[:commons:Category:Sacred Ensembles of the Hoysalas|Sacred Ensembles of the Hoysalas]]
| ''[[:d:Q3536222|Chennakesava Temple]]''<br/>''[[:d:Q3517561|Hoysaleswara Temple]]''<br/>''[[:d:Q3537502|Chennakesava Temple at Somanathapura Mysore]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 53
|
| ''[[:d:Q116451393|Tower of Shadows]]''
| [[Файл:Chandigarh Capitol Complex - Le Corbusier - Hall of Shadows.jpg|center|128px]]
| [[Чандигарх|Чәндигарһ]]
| [[:commons:Category:Tower of Shadows|Tower of Shadows]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 54
|
| ''[[:d:Q131753100|Charaideo deoshal]]''
|
| ''[[:d:Q42768|Sivasagar district]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 55
|
| ''[[:d:Q134550841|Dhal ni Pol]]''
|
| [[Гөҗәрат]]
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 56
|
| ''[[:d:Q134720951|Maratha Military Landscapes of India]]''
|
| [[Махараштра|Маһараштра]]
| [[:commons:Category:Maratha Military Landscapes of India|Maratha Military Landscapes of India]]
| ''[[:d:Q3536493|Gingee Fort]]''<br/>''[[:d:Q6667935|Lohagad]]''<br/>''[[:d:Q7131008|Panhala Fort]]''<br/>''[[:d:Q3582929|Pratapgad]]''<br/>''[[:d:Q3626515|Raigad Fort]]''<br/>''[[:d:Q7286112|Rajgad Fort]]''<br/>''[[:d:Q7404420|Salher]]''<br/>''[[:d:Q3520074|Shivneri Fort]]''<br/>''[[:d:Q13413791|Sindhudurg Fort]]''<br/>''[[:d:Q2099096|Suvarnadurg Fort]]''<br/>''[[:d:Q3827850|Vijaydurg Fort]]''<br/>''[[:d:Q3827817|Khānderi Island]]''
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|}
{{Wikidata list end}}
== Намзәтләр ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q668. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value="-2400" | -2400
| ''[[:d:Q9443|Lothal]]''
| [[Файл:Archeological Remains at the Lower Town of Lothal.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q401686|Ahmedabad district]]''
| [[:commons:Category:Lothal|Lothal]]
|
| ''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value="1026" | 1026
| [[Кояш гыйбадәтханәсе, Модһэра|Кояш Гыйбадәтханәсе, Модһэра]]
| [[Файл:Modhera.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q25565161|Becharaji Taluka]]''
| [[:commons:Category:Sun Temple, Modhera|Sun Temple, Modhera]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value="1589" | 1589
| [[Алтын Гыйбадәтханә]]
| [[Файл:Hamandir Sahib (Golden Temple).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q48403|Amritsar]]''
| [[:commons:Category:Golden Temple (Harmandir Sahib)|Golden Temple (Harmandir Sahib)]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value="1906" | 1906
| ''[[:d:Q3345501|Cellular Jail]]''
| [[Файл:Front View of Cellular Jail, Port Blair.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q203476|Srivijayapuram]]''
| [[:commons:Category:Cellular Jail|Cellular Jail]]
|
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 5
| data-sort-value="1948" | 1948
| [[Бхубанешвар]]
| [[Файл:Lingaraj Temple in Mansoon, 2023.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q662818|Khordha district]]''
| [[:commons:Category:Bhubaneswar|Bhubaneswar]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
| data-sort-value="1972" | 1972
| ''[[:d:Q1207543|Indian Wild Ass Sanctuary]]''
| [[Файл:Wild ass india.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1063417|Kutch district]]''
| [[:commons:Category:Indian Wild Ass Sanctuary|Indian Wild Ass Sanctuary]]
|
| ''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 7
| data-sort-value="1974" | 1974
| ''[[:d:Q1815612|Namdapha National Park]]''
| [[Файл:Namdapha2.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q15427|Changlang district]]''
| [[:commons:Category:Namdapha National Park|Namdapha National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 8
| data-sort-value="1977" | 1977
| ''[[:d:Q1737898|Keibul Lamjao National Park]]''
| [[Файл:Sangai at the Keibullamjao National Park, Manipur.jpg|center|128px]]
| [[Манипур]]
| [[:commons:Category:Keibul Lamjao National Park|Keibul Lamjao National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 9
| data-sort-value="1982" | 1982
| ''[[:d:Q1723746|Kanger Ghati National Park]]''
| [[Файл:Kanger valley12.JPG|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Kanger Ghati National Park|Kanger Ghati National Park]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 10
| data-sort-value="1986" | 1986
| ''[[:d:Q940843|Lotus Temple]]''
| [[Файл:Lotus temple daytime.jpg|center|128px]]
| [[Dähli]]
| [[:commons:Category:Lotus Temple|Lotus Temple]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 11
| data-sort-value="1986" | 1986
| ''[[:d:Q2985788|Neora Valley National Park]]''
| [[Файл:Neora valley1.png|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Neora Valley National Park|Neora Valley National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
| data-sort-value="1987" | 1987
| ''[[:d:Q14229383|Pin Valley National Park]]''
| [[Файл:Morning scene in Thuskeo Dhar.jpg|center|128px]]
| [[Һимачал-Прадеш]]
| [[:commons:Category:Pin Valley National Park|Pin Valley National Park]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 13
| data-sort-value="2002" | 2002
| ''[[:d:Q24908100|Salkhan Fossils Park]]''
|
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 14
|
| ''[[:d:Q4528|Mountain Railways of India]]''
| [[Файл:KSR Train on a big bridge 05-02-12 71.jpeg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Mountain railways of India|Mountain railways of India]]
| ''[[:d:Q463874|Darjeeling Himalayan Railway]]''<br/>''[[:d:Q463735|Nilgiri Mountain Railway]]''<br/>''[[:d:Q7171560|Kalka–Shimla Railway]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 15
|
| ''[[:d:Q9468|Dholavira]]''
| [[Файл:Cicular houses Dholavira.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q25621301|Bhachau Taluka]]''
| [[:commons:Category:Dholavira|Dholavira]]
| ''[[:d:Q2551525|сусаклагыч]]''<br/>''[[:d:Q1377111|earthenware]]''<br/>''[[:d:Q1211272|signage]]''<br/>''[[:d:Q335261|нәкыш]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 16
|
| ''[[:d:Q158455|Bhedaghat]]''
|
| ''[[:d:Q632093|Jabalpur district]]''
| [[:commons:Category:Bhedaghat|Bhedaghat]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 17
|
| ''[[:d:Q277552|Majuli]]''
| [[Файл:Majuli - The largest river island.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q28110729|Majuli district]]''
| [[:commons:Category:Majuli|Majuli]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 18
|
| ''[[:d:Q300701|Зур тәгәрмәч юлы]]''
| [[Файл:Grand Trunk Road - Chandan Nagar - Hooghly - 2013-05-19 7311.JPG|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Grand Trunk Road|Grand Trunk Road]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 19
|
| ''[[:d:Q324394|Sarnath]]''
| [[Файл:Sarnath1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1321140|Varanasi district]]''
| [[:commons:Category:Sarnath|Sarnath]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 20
|
| ''[[:d:Q653988|Srirangapatna]]''
| [[Файл:RanganathaTemple.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q25566571|Shrirangapattana Taluk]]''
| [[:commons:Category:Srirangapatna|Srirangapatna]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 21
|
| ''[[:d:Q681937|Chettinad]]''
| [[Файл:Kanadukathan-Camal Heritage House-WUS04175.jpg|center|128px]]
| [[Тамилнад]]
| [[:commons:Category:Chettinad|Chettinad]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 22
|
| ''[[:d:Q744580|Kangra Valley Railway]]''
| [[Файл:Kangra Valley train.jpg|center|128px]]
| [[Пәнҗаб (Һиндстан)|Пәнҗаб]]<br/>[[Һимачал-Прадеш]]
| [[:commons:Category:Kangra Valley Railway|Kangra Valley Railway]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 23
|
| ''[[:d:Q1267941|Mattancherry Palace]]''
| [[Файл:Mattancherry Palace DSC 0899.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q1356097|Ernakulam district]]''
| [[:commons:Category:Mattancherry Palace|Mattancherry Palace]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 24
|
| ''[[:d:Q1965316|Narcondam Island]]''
| [[Файл:Narcondam Island.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q123256246|Diglipur tehsil]]''
| [[:commons:Category:Narcondam Island|Narcondam Island]]
|
| ''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 25
|
| ''[[:d:Q2047322|Chilika Lake]]''
| [[Файл:Chilika Lake 2.jpg|center|128px]]
| [[Одиша]]
| [[:commons:Category:Chilika Lake|Chilika Lake]]
|
| ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 26
|
| ''[[:d:Q2487545|Gwalior Fort]]''
| [[Файл:Gwalior Fort - Morning View.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q158467|Gwalior]]''
| [[:commons:Category:Gwalior Fort|Gwalior Fort]]
| ''[[:d:Q97101090|Gwalior Fort (wall and Burj)]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 27
|
| ''[[:d:Q2570726|Vadnagar]]''
| [[Файл:Vadnagar Museum Chinnesse traveller.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q25565170|Vadnagar Taluka]]''
| [[:commons:Category:Vadnagar|Vadnagar]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 28
|
| ''[[:d:Q2671548|Ranganathaswamy Temple, Srirangam]]''
| [[Файл:Srirangam1.jpg|center|128px]]
| [[Тиручираппалли]]
| [[:commons:Category:Ranganathaswamy Temple, Srirangam|Ranganathaswamy Temple, Srirangam]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 29
|
| ''[[:d:Q3036349|Garo Hills]]''
| [[Файл:West Garo Hills View Sasatgre Oct24 A7CR 03240-Pano.jpg|center|128px]]
| [[Мегһалайя]]
| [[:commons:Category:Garo Hills|Garo Hills]]
|
| ''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 30
|
| ''[[:d:Q3058213|Desert National Park]]''
| [[Файл:Desert National Park (50861830528).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1419708|Jaisalmer district]]''<br/>''[[:d:Q42016|Barmer district]]''
| [[:commons:Category:Desert National Park|Desert National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 31
|
| ''[[:d:Q3534509|Padmanabhapuram Palace]]''
| [[Файл:Padmanabhapuram Clock Tower.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q15158|Kanniyakumari district]]''
| [[:commons:Category:Padmanabhapuram Palace|Padmanabhapuram Palace]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 32
|
| ''[[:d:Q4254076|St. Mary's Islands]]''
| [[Файл:Stmarys udupi 1.JPG|center|128px]]
| [[Карнатака]]
| [[:commons:Category:St. Mary's Islands|St. Mary's Islands]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 33
|
| ''[[:d:Q5071315|Chandra Taal]]''
| [[Файл:Chandratal 1.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q837595|Lahaul and Spiti district]]''
| [[:commons:Category:Chandra Taal|Chandra Taal]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 34
|
| ''[[:d:Q5142237|Cold Desert]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q14229383|Pin Valley National Park]]''<br/>''[[:d:Q5071315|Chandra Taal]]''<br/>''[[:d:Q7423561|Sarchu]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 35
|
| ''[[:d:Q5555933|ghats in Varanasi]]''
| [[Файл:Varanasi, India, Varanasi eternal.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q79980|Varanasi]]''
| [[:commons:Category:Ghats in Varanasi|Ghats in Varanasi]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 36
|
| ''[[:d:Q5769587|Hirebenkal]]''
| [[Файл:Pre-historic tombs-1.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q956387|Koppal district]]''
| [[:commons:Category:Hire Benakal|Hire Benakal]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 37
|
| [[Вишнупурда гыйбадәтханәләр исемлеге]]
|
| ''[[:d:Q533087|Bishnupur]]''
| [[:commons:Category:Temples in Bishnupur, Bankura|Temples in Bishnupur, Bankura]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 38
|
| ''[[:d:Q6735332|Maidam]]''
| [[Файл:Maidams (N-AS-24).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q24039029|Charaideo district]]''<br/>[[Ассам]]
| [[:commons:Category:Group of four Maidams|Group of four Maidams]]
|
| ''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 39
|
| ''[[:d:Q7423561|Sarchu]]''
| [[Файл:Road onward from Sarchu (3803091155).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1921210|Leh district]]''
| [[:commons:Category:Sarchu|Sarchu]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 40
|
| ''[[:d:Q7515190|Silk Road sites in India]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1509463|Vaishali]]''<br/>''[[:d:Q1634624|Vikramaśīla University]]''<br/>''[[:d:Q825673|Kushinagar]]''<br/>''[[:d:Q2594448|Shravasti]]''<br/>''[[:d:Q6378944|Kaushambi]]''<br/>''[[:d:Q2827417|Ahichatra]]''<br/>''[[:d:Q10972157|Sanghol]]''<br/>''[[:d:Q2861278|Arikamedu]]''<br/>''[[:d:Q2135463|Puhar]]''<br/>''[[:d:Q59657921|Harwan Monastery]]''<br/>''[[:d:Q1975540|Indraprastha]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 41
|
| ''[[:d:Q7781201|Thembang]]''
|
| [[Аруначал-Прадеш]]
| [[:commons:Category:Thembang|Thembang]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 42
|
| ''[[:d:Q7882256|Unakoti]]''
| [[Файл:Unakoti 1.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16087996|Unakoti district]]''
| [[:commons:Category:Unakoti|Unakoti]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 43
|
| ''[[:d:Q7915960|Varkala Beach]]''
|
| ''[[:d:Q1012951|Varkala]]''
| [[:commons:Category:Varkala Beach|Varkala Beach]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 44
|
| [[Вирабхадра Гыйбадәтханәсе, Лепакши]]
| [[Файл:Veerabhadra Temple Tower.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q60213324|Lepakshi mandal]]''
| [[:commons:Category:Veerabhadra Temple, Lepakshi|Veerabhadra Temple, Lepakshi]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 45
|
| ''[[:d:Q19787278|Burzahom archaeological site]]''
| [[Файл:Black earthenware. Pré-Indus civilization. Kashmir.JPG|center|128px]]
| [[Җамму һәм Кәшмир]]
|
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 46
|
| ''[[:d:Q24906440|Monuments and Forts of the Deccan Sultanate]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q5617266|Gulbarga Fort]]''<br/>''[[:d:Q12060839|Jama Masjid Gulbarga]]''<br/>''[[:d:Q66363257|Haft Gumbad]]''<br/>''[[:d:Q3814353|Bidar Fort]]''<br/>''[[:d:Q19893532|Madarsa Mahmud Gawan]]''<br/>''[[:d:Q66363283|Bahamani Tombs]]''<br/>''[[:d:Q66363295|Barid Shahi Tombs]]''<br/>''[[:d:Q4907175|Bijapur Fort]]''<br/>''[[:d:Q192295|Gol Gumbaz]]''<br/>''[[:d:Q66363313|Ibrahim Rouza]]''<br/>''[[:d:Q6127151|Jama Masjid, Bijapur]]''<br/>''[[:d:Q17986822|Golconda Fort]]''<br/>''[[:d:Q7273006|Qutb Shahi tombs]]''<br/>''[[:d:Q1771696|Charminar]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 47
|
| ''[[:d:Q24951898|Bhojeshwar Temple]]''
| [[Файл:Shiva Temple, Bhojpur 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1815223|Raisen district]]''
| [[:commons:Category:Bhojeshwar Temple|Bhojeshwar Temple]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 48
|
| ''[[:d:Q39050223|Erra Matti Dibbalu]]''
| [[Файл:Erramatti Dibbalu (Red Sand Hills) in Visakhapatnam 01.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q200016|Visakhapatnam]]''
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 49
|
| ''[[:d:Q59308065|Dhamnar caves]]''
| [[Файл:0111421 Dhamnar Buddhist Caves, southern group, Chandwasa Madhya Pradesh 077.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1870014|Mandsaur district]]''
| [[:commons:Category:Dhamnar caves|Dhamnar caves]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 50
|
| ''[[:d:Q60846934|Sites of Saytagrah, India’s non-violent freedom movement]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q6424903|Kochrab Ashram]]''<br/>''[[:d:Q1410702|Sabarmati Ashram]]''<br/>''[[:d:Q3630222|Sevagram]]''<br/>''[[:d:Q3634413|Mani Bhavan]]''<br/>''[[:d:Q17010856|Sadaqat Ashram]]''<br/>''[[:d:Q775759|Kheda]]''<br/>''[[:d:Q219039|Nadiad]]''<br/>[[Индор]]<br/>''[[:d:Q15213874|Dharasana]]''<br/>''[[:d:Q712003|Bardoli]]''<br/>''[[:d:Q1513|Nagpur]]''<br/>[[Джабалпур]]<br/>[[Майсор]]<br/>''[[:d:Q5589979|Gowalia Tank]]''<br/>''[[:d:Q2666459|Guruvayur Temple]]''<br/>''[[:d:Q2600301|Chauri Chaura]]''<br/>''[[:d:Q1026431|Santiniketan]]''<br/>''[[:d:Q4751356|Anandavaleeswaram Temple]]''<br/>''[[:d:Q7532327|Sivagiri, Kerala]]''<br/>''[[:d:Q300577|Vellore]]''<br/>''[[:d:Q1475631|Gujarat Vidyapith]]''<br/>[[Бенарес Индуизм Университеты]]<br/>''[[:d:Q2340211|Jamia Millia Islamia]]''
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 51
|
| ''[[:d:Q66021150|Group of Monuments at Mandu, Madhya Pradesh]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q48728854|Lohani Caves]]''<br/>''[[:d:Q66009460|Dilawar Khan's Mosque]]''<br/>''[[:d:Q5766147|Hindola Mahal]]''<br/>''[[:d:Q6123216|Jahaz Mahal]]''<br/>''[[:d:Q66020409|Hoshang's Tomb]]''<br/>''[[:d:Q30627407|Jama Masjid, Mandu]]''<br/>''[[:d:Q66020596|Asharfi Mahal]]''<br/>''[[:d:Q66020818|Malik Mughith's Mosque]]''<br/>''[[:d:Q66020908|Dai ki Chotti Behen ka Mahal]]''<br/>''[[:d:Q66020914|Baz Bahadur Mahal]]''<br/>''[[:d:Q66020920|Rani Rupmati Pavilion]]''<br/>''[[:d:Q66021004|Mosque North-west of Darya Khan's Tomb]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 52
|
| ''[[:d:Q66022706|The Qutb Shahi Monuments of Hyderabad]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q4141623|Golconda]]''<br/>''[[:d:Q7273006|Qutb Shahi tombs]]''<br/>''[[:d:Q1771696|Charminar]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 53
|
| ''[[:d:Q66022851|Mughal Gardens in Kashmir]]''
|
| ''[[:d:Q66278313|Jammu and Kashmir]]''
|
| ''[[:d:Q1772796|Nishat Bagh]]''<br/>''[[:d:Q851242|Shalimar Bagh]]''<br/>''[[:d:Q4673340|Achabal Gardens]]''<br/>''[[:d:Q5087284|Chashme Shahi]]''<br/>''[[:d:Q7136985|Pari Mahal]]''<br/>''[[:d:Q59657485|Verinag Spring]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 54
|
| ''[[:d:Q66022868|Delhi - A Heritage City]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q2988403|Mehrauli]]''<br/>''[[:d:Q17079862|Nizamuddin West]]''<br/>''[[:d:Q7042158|Nizamuddin East]]''<br/>''[[:d:Q3242297|Old Delhi]]''<br/>[[Yaña Dähli|Яңа Дәһли]]
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 55
|
| ''[[:d:Q66022890|The Glorious Kakatiya Temples and Gateways]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q7968796|Warangal Fort]]''<br/>''[[:d:Q7797068|Thousand Pillar Temple]]''<br/>''[[:d:Q3380656|Ramappa Temple]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 56
|
| ''[[:d:Q66022898|Iconic Saree Weaving Clusters of India]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q860192|Chanderi]]''<br/>''[[:d:Q79980|Varanasi]]''<br/>''[[:d:Q12447218|Mubarakpur]]''<br/>''[[:d:Q2445534|Paithan]]''<br/>''[[:d:Q2445508|Yeola]]''<br/>''[[:d:Q3766916|Koyyalagudem]]''<br/>''[[:d:Q59260354|Bhoodan Pochampalli Mandal]]''<br/>''[[:d:Q249311|Sualkuchi]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 57
|
| ''[[:d:Q66023120|Apatani Cultural Landscape]]''
|
|
|
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 58
|
| ''[[:d:Q66023129|Evolution of Temple Architecture – Aihole-Badami- Pattadakal]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q404851|Aihole]]''<br/>''[[:d:Q590751|Badami]]''<br/>''[[:d:Q817250|Pattadakal Group of Monuments]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 59
|
| ''[[:d:Q109145843|Group of Monuments, Orchha]]''
| [[Файл:The Ram Raja Temple , The Gwalior fort and Chaturbhuj Temple against the Vindhya Range of Madhya Pradesh.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q201631|Orchha]]''
| [[:commons:Category:Group of monuments at Orchha|Group of monuments at Orchha]]
| ''[[:d:Q20873390|Orchha Fort complex]]''<br/>''[[:d:Q6123161|Jahangir Mahal, Orchha]]''<br/>''[[:d:Q63391541|Raja Mahal]]''<br/>''[[:d:Q7288561|Ram Raja Temple]]''<br/>''[[:d:Q5087989|Chaturbhuj Temple, Orchha]]''<br/>''[[:d:Q97101452|Lakshmi Temple]]''<br/>''[[:d:Q97101453|Orchha Chhatris, Bundelkhand]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 60
|
| ''[[:d:Q127517381|Temples of Kanchipuram]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q2728976|Kailasanathar Temple, Kanchipuram]]''<br/>''[[:d:Q8050228|Yathothkari Perumal Temple]]''
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 61
|
| ''[[:d:Q136312108|Thembang Dzong]]''
| [[Файл:Thembang-ArunachalPradesh-DSC001.jpg|center|128px]]
| [[Аруначал-Прадеш]]
| [[:commons:Category:Thembang Dzong|Thembang Dzong]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 62
|
| ''[[:d:Q137671412|Mudumal Megalithic Menhirs]]''
| [[Файл:Mudumal Megalithic Menhris Narayanpet Telangana India 2.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q61746013|Narayanpet district]]''
| [[:commons:Category:Mudumal Megalithic Menhirs|Mudumal Megalithic Menhirs]]
|
|
|}
{{Wikidata list end}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
{{Портал|Мәдәният}}
* [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]]
[[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Һиндстанның истәлекле урыннары]]
7fk9enp37jt5xn3h9wuxs5iglg97wzj
Берләшкән Гарәп Әмирлекләрендәге ЮНЕСКО Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары
0
864571
5987603
5987112
2026-07-28T13:35:54Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987603
wikitext
text/x-wiki
{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}
Бу исемлектә '''{{ARE}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә.
== Сайлау ==
Болар Берләшкән Гарәп Әмирлекләре дәүләтенең җирле комитеты тәкъдиме буенча {{UNESCO}}нең махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары экспертлары тарафыннан кабул ителгән һәм халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты|Бөтөндөнья мирас комитетының|ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган.
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
== Рәсми исемлектә ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q878. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p757:ЮНЕСКО}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! ЮНЕСКО
|-
| style='text-align:right'| 1
|
| ''[[:d:Q2538723|Wadi Wurayah]]''
| [[Файл:Wadi Wurayah - Lower course, just before the dam - 1.jpg|center|128px]]
| [[Фөҗәйрә (әмирлек)|Фөҗәйрә]]<br/>[[Шарҗә (әмирлек)|Шарҗә]]
| [[:commons:Category:Wadi Wurayah|Wadi Wurayah]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1724 1724]
|-
| style='text-align:right'| 2
|
| ''[[:d:Q3962347|Cultural Sites of Al Ain (Hafit, Hili, Bidaa Bint Saud and Oases Areas)]]''
| [[Файл:Beehive Tombs Jebel Hafeet District 1.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Cultural Sites of Al Ain|Cultural Sites of Al Ain]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1343 1343]
|-
| style='text-align:right'| 3
|
| ''[[:d:Q6172505|Jabal Al Fayah]]''
| [[Файл:Jebel Faya.jpg|center|128px]]
| [[Шарҗә (әмирлек)|Шарҗә]]
| [[:commons:Category:Jabal Al-Fayah|Jabal Al-Fayah]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1735 1735]
|}
{{Wikidata list end}}
== Намзәтләр ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q878. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p4171:ЮНЕСКО}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! ЮНЕСКО
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value="1793" | 1793
| [[Шарҗә]]
| [[Файл:Sharjah city skyline in 2015.jpg|center|128px]]
| [[Шарҗә (әмирлек)|Шарҗә]]
| [[:commons:Category:Sharjah|Sharjah]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5941/ 5941]
|-
| style='text-align:right'| 2
|
| ''[[:d:Q1262853|Dubai Creek]]''
| [[Файл:Cityscape of Dubai Creek.jpg|center|128px]]
| [[Дөбәй]]
| [[:commons:Category:Dubai Creek|Dubai Creek]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5662/ 5662]
|-
| style='text-align:right'| 3
|
| ''[[:d:Q1429987|Umm an-Nar]]''
|
| [[Әбу-Даби (әмирлек)|Әбү-Дәби әмирлеге]]
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5660/ 5660]
|-
| style='text-align:right'| 4
|
| ''[[:d:Q1582347|Sir Abu Nu'ayr]]''
| [[Файл:Sir Abu Nu’ayr ESC large ISS006 ISS006-E-32078.JPG|center|128px]]
| [[Шарҗә (әмирлек)|Шарҗә]]
| [[:commons:Category:Sir Abu Nu'ayr|Sir Abu Nu'ayr]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5661/ 5661]
|-
| style='text-align:right'| 5
|
| ''[[:d:Q4115363|Al Badiyah Mosque]]''
| [[Файл:2011-0209-Al Badiyah Mosque.jpg|center|128px]]
| [[Фөҗәйрә (әмирлек)|Фөҗәйрә]]
| [[:commons:Category:Al Bidyah Mosque|Al Bidyah Mosque]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5665/ 5665]
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| ''[[:d:Q4704143|Al Jazirah Al Hamra]]''
| [[Файл:Al Jazirah Al Hamra Mosque, Ras Al Khaimah, United Arab Emirates.JPG|center|128px]]
| [[Рәэсел-Хәймә (әмирлек)|Рәэсел-Хәймә]]
| [[:commons:Category:Al Jazirah Al Hamra|Al Jazirah Al Hamra]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6464/ 6464]
|-
| style='text-align:right'| 7
|
| ''[[:d:Q5952848|Julfar]]''
|
| [[Рәэсел-Хәймә (әмирлек)|Рәэсел-Хәймә]]
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6465/ 6465]
|-
| style='text-align:right'| 8
|
| ''[[:d:Q7496816|Shimal]]''
|
| [[Рәэсел-Хәймә (әмирлек)|Рәэсел-Хәймә]]
| [[:commons:Category:Shimal, Ra's Al-Khaimah|Shimal, Ra's Al-Khaimah]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6466/ 6466]
|-
| style='text-align:right'| 9
|
| ''[[:d:Q24964896|Mleiha Archaeological Centre]]''
| [[Файл:Mleiha Umm an-Nar Tomb.jpg|center|128px]]
| [[Шарҗә (әмирлек)|Шарҗә]]
| [[:commons:Category:Mleiha Archaeological Centre|Mleiha Archaeological Centre]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6643/ 6643]
|-
| style='text-align:right'| 10
|
| ''[[:d:Q48969546|Ed-Dur]]''
| [[Файл:The site of Ed-Dur today.jpg|center|128px]]
| [[Өммел-Кайвәйн (әмирлек)|Өммел-Кайвәйн]]
| [[:commons:Category:Ed-Dur, Umm Al-Quwain|Ed-Dur, Umm Al-Quwain]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5663/ 5663]
|-
| style='text-align:right'| 11
|
| ''[[:d:Q66207504|The Cultural Landscape of the Central Region in the Emirate of Sharjah]]''
|
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6311/ 6311]
|-
| style='text-align:right'| 12
|
| ''[[:d:Q66207507|Abu Dhabi Sabkha]]''
|
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6352/ 6352]
|}
{{Wikidata list end}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
{{Портал|Мәдәният}}
* [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]]
[[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Берләшкән Гарәп Әмирлекләре мәдәнияте]][[Төркем:Берләшкән Гарәп Әмирлекләре истәлекле урыннары]]
meichsxhuc5078tooov75jqogs4f17z
Таиландтагы ЮНЕСКО Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары
0
864573
5987659
5963233
2026-07-29T05:18:53Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987659
wikitext
text/x-wiki
{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}
Бу исемлектә '''{{THA}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә.
== Сайлау ==
Болар Таиланд дәүләтенең җирле комитеты тәкъдиме буенча {{UNESCO}}нең махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары экспертлары тарафыннан кабул ителгән һәм халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты|Бөтөндөнья мирас комитетының|ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган.
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
== Рәсми исемлектә ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q869. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value="1350" | 1350
| ''[[:d:Q111905239|Тарихи Аюттхая каласы]]''
| [[Файл:Historic City of Ayutthaya-111221.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q203370|Аюттхая]]''
|
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value="1351" | 1351
| ''[[:d:Q542923|Phra Ratchawang Boran]]''
| [[Файл:Phra Thinang Sanphet Maha Prasat Royal Palace 20231230.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16089833|Tha Wasukri]]''
| [[:commons:Category:Phra Ratchawang Boran|Phra Ratchawang Boran]]
| ''[[:d:Q781931|Wat Phra Sri Sanphet]]''<br/>''[[:d:Q13017371|Phra Thi Nang Chakkrawat Phaichayon]]''<br/>''[[:d:Q13017377|Vihara Somdej Hall]]''<br/>''[[:d:Q16141385|Phra Thinang Sanphet Maha Prasat Royal Palace]]''<br/>''[[:d:Q13017391|Phra Thi Nang Suriyat Amarin]]''<br/>''[[:d:Q16141317|Phra Thi Nang Banyong Rattanat]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value="1974" | 1974
| ''[[:d:Q422995|Thungyai Naresuan Wildlife Sanctuary]]''
| [[Файл:Thung Yai Ramit-River.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q275758|Tak]]''
|
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value="1991" | 1991
| ''[[:d:Q15725130|Thungyai-Huai Kha Khaeng Wildlife Sanctuaries]]''
| [[Файл:Thung Yai Ramit-River.JPG|center|128px]]
|
|
| ''[[:d:Q422995|Thungyai Naresuan Wildlife Sanctuary]]''<br/>''[[:d:Q621134|Huai Kha Khaeng Wildlife Sanctuary]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 5
|
| ''[[:d:Q584125|Ban Chiang]]''
| [[Файл:Wat Pho Si Nai - UNESCO World Heritage Site plaque.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q17115113|Ban Chiang]]''
| [[:commons:Category:Ban Chiang culture|Ban Chiang culture]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| ''[[:d:Q865097|Historic Town of Sukhothai and Associated Historic Towns]]''
| [[Файл:Sukhothai historical park1.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Historic Town of Sukhothai and Associated Historic Towns|Historic Town of Sukhothai and Associated Historic Towns]]
| ''[[:d:Q423654|Sukhothai Historical Park]]''<br/>''[[:d:Q1395364|Si Satchanalai Historical Park]]''<br/>''[[:d:Q680065|Kamphaeng Phet Historical Park]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 7
|
| ''[[:d:Q1025100|Ayutthaya Historical Park]]''
| [[Файл:Ayuthistparkmap.png|center|128px]]
| ''[[:d:Q203370|Аюттхая]]''
| [[:commons:Category:Ayutthaya Historical Park|Ayutthaya Historical Park]]
| ''[[:d:Q2552379|Wat Ratchaburana]]''<br/>''[[:d:Q660585|Wat Mahathat]]''<br/>''[[:d:Q2552349|Wat Phra Ram]]''<br/>''[[:d:Q781931|Wat Phra Sri Sanphet]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 8
|
| ''[[:d:Q1517758|Si Thep historical park]]''
| [[Файл:Khao Khlang Nak-1-HDR-pano.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q18611323|Si Thep]]''
| [[:commons:Category:Si Thep Historical Park|Si Thep Historical Park]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 9
|
| ''[[:d:Q2552354|Wat Phra Mahathat]]''
| [[Файл:วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16089831|Nai Mueang]]''
| [[:commons:Category:Wat Phra Mahathat|Wat Phra Mahathat]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 10
|
| ''[[:d:Q16963852|Dong Phayayen-Khao Yai Forest Complex]]''
| [[Файл:KHAOYAI.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q337627|Saraburi]]''<br/>''[[:d:Q327510|Buriram]]''<br/>''[[:d:Q381889|Sa Kaeo]]''<br/>''[[:d:Q321324|Prachin Buri]]''<br/>''[[:d:Q271737|Nakhon Ratchasima]]''<br/>''[[:d:Q466212|Nakhon Nayok]]''
|
| ''[[:d:Q386420|Khao Yai National Park]]''<br/>''[[:d:Q4919631|Thap Lan National Park]]''<br/>''[[:d:Q4925892|Pang Sida National Park]]''<br/>''[[:d:Q1322853|Ta Phraya National Park]]''<br/>''[[:d:Q2570888|Dong Yai wildlife sanctuary]]''
| ''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 11
|
| ''[[:d:Q37636297|Kaeng Krachan Forest Complex]]''
| [[Файл:Kaeng Krachan (3).jpg|center|128px]]
|
|
| ''[[:d:Q1819232|Kaeng Krachan National Park]]''<br/>''[[:d:Q4925853|Kui Buri National Park]]''<br/>''[[:d:Q15707819|Chaloem Phra Kiat Thai Prachan National Park]]''<br/>''[[:d:Q23669996|Maenam Phachi wildlife sanctuary]]''
| ''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
|
| ''[[:d:Q127935365|Phu Phrabat, a testimony to the Sīma stone tradition of the Dvaravati period]]''
|
| ''[[:d:Q380752|Udon Thani]]''
|
| ''[[:d:Q12065790|Phu Phra Bat Historical Park]]''<br/>''[[:d:Q116768606|Wat Phra Phutthabat Bua Ban]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|}
{{Wikidata list end}}
== Намзәтләр ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q869. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value="1201" | 13rd century
| [[Чиаңмай]]
| [[Файл:Panoramic view of Chiang Mai City.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q476008|Mueang Chiang Mai]]''
| [[:commons:Category:Chiang Mai|Chiang Mai]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value="1400" | 14th century
| ''[[:d:Q1725518|Wat Phra That Phanom]]''
| [[Файл:Phra That Phanom 01.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16119137|That Phanom]]''
| [[:commons:Category:Wat Phra That Phanom|Wat Phra That Phanom]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value="1989" | 1989
| ''[[:d:Q12065790|Phu Phra Bat Historical Park]]''
| [[Файл:Rock formation in Phu Phra Bat.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q16975996|Mueang Phan]]''
| [[:commons:Category:Phu Phra Bat|Phu Phra Bat]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
|
| ''[[:d:Q1413851|Phimai historical park]]''
| [[Файл:Phimai Prang.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q17301099|Nai Mueang]]''<br/>''[[:d:Q3381309|Phimai]]''
| [[:commons:Category:Phimai historical park|Phimai historical park]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 5
|
| ''[[:d:Q37636297|Kaeng Krachan Forest Complex]]''
| [[Файл:Kaeng Krachan (3).jpg|center|128px]]
|
|
| ''[[:d:Q1819232|Kaeng Krachan National Park]]''<br/>''[[:d:Q4925853|Kui Buri National Park]]''<br/>''[[:d:Q15707819|Chaloem Phra Kiat Thai Prachan National Park]]''<br/>''[[:d:Q23669996|Maenam Phachi wildlife sanctuary]]''
| ''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| ''[[:d:Q66205651|Ensemble of Phanom Rung, Muang Tam and Plai Bat Sanctuaries]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q2084809|Phanom Rung historical park]]''<br/>[[Прасат Муанг Там]]<br/>''[[:d:Q31379552|Khao Plai Bat]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 7
|
| ''[[:d:Q127457992|Songkhla and its Associated Lagoon Settlements]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q56476754|Phang Yang]]''<br/>''[[:d:Q218967|Sathing Phra]]''<br/>[[Соңкла]]
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 8
|
| ''[[:d:Q127935365|Phu Phrabat, a testimony to the Sīma stone tradition of the Dvaravati period]]''
|
| ''[[:d:Q380752|Udon Thani]]''
|
| ''[[:d:Q12065790|Phu Phra Bat Historical Park]]''<br/>''[[:d:Q116768606|Wat Phra Phutthabat Bua Ban]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|}
{{Wikidata list end}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
{{Портал|Мәдәният}}
* [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]]
[[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Таиланд мәдәнияте]][[Төркем:Таиланд истәлекле урыннары]]
8gs23fh7idxnxbni3m6xz2ptuf5u0yj
Колумбиядәге Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары
0
864598
5987651
5987129
2026-07-28T21:47:49Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987651
wikitext
text/x-wiki
{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}
Бу исемлектә '''{{COL}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә.
== Сайлау ==
Керүче объектлар {{UNESCO}}ның ({{lang-en|UNESCO / United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization}}, {{lang-ru|ЮНЕСКО / Организация Объединённых Наций по вопросам образования, науки и культуры}}) халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты||ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган.
Халыкара исемлеккә рәсми кабул итү адымына кадәр, намзәт объектлар җирле дәүләтнең ЮНЕСКО эшләре комиссиясе тәкъдиме буенча ЮНЕСКОның махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары хезмәткәрләре тарафыннан тирән өйрәнелә, боларның бәяләмәләр һәм киңәшләр белән баетылган досьесы һәр әгъза-ил делегациясенә тапшырыла.
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
== Рәсми исемлектә ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q739. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value="1537" | 1537
| ''[[:d:Q740288|Санта-Крус-де-Момпос]]''
| [[Файл:Mompox - Vista dal Rio Magdalena.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q230597|Боливар департаменты]]''
| [[:commons:Category:Santa Cruz de Mompós|Santa Cruz de Mompós]]
|
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value="1974" | 1974-08-06
| ''[[:d:Q305169|Лос-Катиос милли паркы]]''
|
| ''[[:d:Q230584|Чоко департаменты]]''<br/>''[[:d:Q123304|Антьокия департаменты]]''
| [[:commons:Category:Los Katíos National Park|Los Katíos National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value="1989" | 1989
| ''[[:d:Q2603196|Чирибикете милли паркы]]''
| [[Файл:Chiribiquete view.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q13985|Какета департаменты]]''<br/>''[[:d:Q272885|Гуавьяре департаменты]]''
| [[:commons:Category:Parque Nacional Natural Chiribiquete|Parque Nacional Natural Chiribiquete]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value="1995" | 1995-10-31
| ''[[:d:Q108379504|Мальпело фауна һәм флора тыюлыгы]]''
| [[Файл:Malpelo nazca booby NOAA.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q13990|Валье-дель-Каука департаменты]]''
|
| ''[[:d:Q750683|Malpelo Island]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''
|-
| style='text-align:right'| 5
|
| ''[[:d:Q27960|Колумбиянең кофе мәдәнияте ландшафты]]''
| [[Файл:Cafetales, en Colombia.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q4968015|Паиса мәдәни төбәге]]''
| [[:commons:Category:Paisaje Cultural Cafetero|Paisaje Cultural Cafetero]]
|
| ''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| ''[[:d:Q179506|Тьеррадентро археологик аланы]]''
| [[Файл:Tombs in Tierra Dentro.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1441907|Инса муниципалитеты]]''
| [[:commons:Category:Tierradentro|Tierradentro]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 7
|
| ''[[:d:Q692174|Сан-Базилио-де-Паленке]]''
| [[Файл:Fiesta Palenque.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q230597|Боливар департаменты]]''
| [[:commons:Category:San Basilio de Palenque|San Basilio de Palenque]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 8
|
| ''[[:d:Q948975|Инкалар юллары]]''
| [[Файл:Qapaq Nan at Mosollaqta lake DSC 2822.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Inca road system|Inca road system]]
| ''[[:d:Q2121526|Qhapaq Ñan]]''<br/>''[[:d:Q65531239|AR-QGE-01/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531296|AR-SRT-02/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531350|AR-ACHC-03/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531370|AR-PPG-05/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531376|AR-LLU-07/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531383|AR-CAC-08/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531387|AR-PA-09/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531391|AR-LCLP-10/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531396|AR-ANC-13/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531400|AR-LLL-16/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531404|AR-CYSA-17/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531407|AR-RAN-18/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531412|AR-PIN-20/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531415|BO-DV-01/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531417|BO-DV-02/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531421|BO-DV-03/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531424|CH-PS-01/C-2009]]''<br/>''[[:d:Q65531426|CH-SS-02/CS-2009]]''<br/>''[[:d:Q65531428|CH-SS-03/CS-2009]]''<br/>''[[:d:Q65531431|CH-SS-04/S-2009]]''<br/>''[[:d:Q65531433|CH-IN-05/CS-2009]]''<br/>''[[:d:Q65531435|CH-IN-06/CS-2009]]''<br/>''[[:d:Q65531438|CH-LN-07/CS-2009]]''<br/>''[[:d:Q65531440|CH-LN-08/CS-2009]]''<br/>''[[:d:Q65531443|CH-LN-09/CS-2009]]''<br/>''[[:d:Q65531445|CH-CT-10/CS-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531448|CH-TN-11/CS-2009]]''<br/>''[[:d:Q65531450|CH-CN-12/CS-2009]]''<br/>''[[:d:Q65531453|CH-CS-13/CS-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531455|CH-CS-14/C-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531457|CH-CS-15/CS-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531460|CH-CS-16/CS-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531462|CH-PN-17/CS-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531464|CH-PN-18/CS-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531467|CH-PR-19/C-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531469|CH-PR-20/CS-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531472|CH-PR-21/C-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531474|CH-PR-22/C-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531476|CH-PR-23/CS-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531478|CH-RP-24/CS-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531481|CH-RP-25/C-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531483|CH-RP-26/S-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531485|CH-RP-27/S-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531487|CH-RP-28/CS-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531490|CH-RP-29/CS-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531492|CH-RP-30/CS-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531494|CH-RP-31/CS-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531496|CH-RP-32/CS-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531498|CH-PF-33/CS-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531501|CH-PF-34/CS-2010]]''<br/>''[[:d:Q65531538|EC-CQ-09/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531541|EC-AI-11/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531542|EC-PGPC-12/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531544|EC-EH-13/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531548|EC-CR-14/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531551|EC-LL-16/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531553|EC-MM-17/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531556|EC-PP-18/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531558|EC-HH-19/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531561|EC-SASA-20/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531563|EC-SS-21/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531565|EC-BP-22/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531567|EC-CT-23/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531571|EC-CV-25/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531573|EC-QS-26/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531575|EC-SL-28/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531577|PE-PH-01/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531580|PE-CD-02/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531582|PE-CD-03/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531584|PE-CD-04/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531589|PE-CD-06/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531591|PE-CD-08/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531594|PE-CD-09/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531597|PE-CD-10/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531600|PE-CD-11/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531601|PE-CD-12/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531604|PE-CD-13/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531606|PE-CD-14/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531608|PE-CD-15/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531610|PE-OL-16/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531613|PE-OL-17/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531615|PE-OL-18/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531617|PE-OL-19/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531619|PE-OL-21/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531622|PE-VCH-22/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531624|PE-VCH-23/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531626|PE-VCH-24/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531628|PE-VCH-26/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531630|PE-PQ-27/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531632|PE-XP-30/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531634|PE-XP-31/S-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531637|PE-XP-32/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531638|PE-XP-33/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531641|PE-XP-34/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531643|PE-XP-35/S-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531645|PE-XP-36/S-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531648|PE-XP-37/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531650|PE-XP-38/S-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531653|PE-XP-39/S-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531655|PE-XP-40/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531657|PE-HH-41/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531660|PE-HH-42/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531662|PE-HH-43/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531664|PE-HH-44/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531667|PE-HH-45/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531670|PE-HH-46/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531672|PE-HH-47/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531674|PE-HH-48/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531677|PE-HH-49/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531679|PE-HH-50/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531681|PE-HH-51/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531683|PE-HH-52/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531685|PE-HH-53/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531687|PE-HH-54/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531689|PE-HH-55/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531692|PE-HH-56/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531694|PE-HH-57/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531696|PE-HH-58/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531699|PE-HH-59/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531700|PE-ALP-60/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531743|Q65531743]]''<br/>''[[:d:Q65531750|Q65531750]]''<br/>''[[:d:Q65531753|Q65531753]]''<br/>''[[:d:Q65531757|Q65531757]]''<br/>''[[:d:Q65531759|Q65531759]]''<br/>''[[:d:Q65531762|Q65531762]]''<br/>''[[:d:Q65531766|Q65531766]]''<br/>''[[:d:Q65531769|Q65531769]]''<br/>''[[:d:Q65531772|Q65531772]]''<br/>''[[:d:Q65531775|EC-R-01/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531778|EC-PTA-02/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531780|EC-PTB-03/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531783|EC-ME-04/CS-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531785|EC-LQ-05/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531788|EC-LC-06/C-2011]]''<br/>''[[:d:Q65531791|Qhapaq Ñan, Andean Road System]]''<br/>''[[:d:Q65531793|EC-PC-08/CS-2011]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 9
|
| ''[[:d:Q2887224|Сан-Агустин археология паркы]]''
| [[Файл:Parque Arqueológico de San Agustín-Mesita A 12.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q234920|Уила департаменты]]''<br/>''[[:d:Q1010129|Сан-Агустин муниципалитеты]]''
| [[:commons:Category:Parque Arqueológico de San Agustín|Parque Arqueológico de San Agustín]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 10
|
| ''[[:d:Q6091925|Картахена порты, кальгалары һәм һәйкәлләре ансамбле]]''
| [[Файл:Sunset-cartagena-tower-dewired.jpg|center|128px]]
| [[Картахена (Колумбия)]]
| [[:commons:Category:City walls of Cartagena, Colombia|City walls of Cartagena, Colombia]]
|
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 11
|
| ''[[:d:Q8343767|Санта-Крус-де-Момпоса тарихи үзәге]]''
| [[Файл:Catedraldemompox.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q740288|Санта-Крус-де-Момпос]]''
| [[:commons:Category:Santa Cruz de Mompós|Santa Cruz de Mompós]]
|
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
|
| ''[[:d:Q18417667|Coffee Cultural Landscape of Colombia]]''
| [[Файл:Paisaje-Cafetero-Colombiano.png|center|128px]]
|
|
| ''[[:d:Q65562356|Coffee Cultural Landscape of Colombia - zone A]]''<br/>''[[:d:Q65562357|Coffee Cultural Landscape of Colombia - zone B]]''<br/>''[[:d:Q65562358|Coffee Cultural Landscape of Colombia – Zone C]]''<br/>''[[:d:Q65562359|Coffee Cultural Landscape of Colombia - zone D]]''<br/>''[[:d:Q65562360|Coffee Cultural Landscape of Colombia - zone E]]''<br/>''[[:d:Q65562361|Coffee Cultural Landscape of Colombia - zone F]]''
|
|}
{{Wikidata list end}}
== Намзәтләр ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q739. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value="1937" | 1937
| ''[[:d:Q7894591|National University of Colombia at Bogotá]]''
| [[Файл:Plaza Che, Bogotá.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2647955|Teusaquillo]]''
| [[:commons:Category:Universidad Nacional de Colombia, Bogotá|Universidad Nacional de Colombia, Bogotá]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value="1989" | 1989
| ''[[:d:Q2603196|Чирибикете милли паркы]]''
| [[Файл:Chiribiquete view.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q13985|Какета департаменты]]''<br/>''[[:d:Q272885|Гуавьяре департаменты]]''
| [[:commons:Category:Parque Nacional Natural Chiribiquete|Parque Nacional Natural Chiribiquete]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value="2001" | 2001-12-21
| ''[[:d:Q2901319|Biblioteca Pública Virgilio Barco]]''
| [[Файл:Lateral Virgilio Barco día.jpg|center|128px]]
| [[Богота]]
| [[:commons:Category:Biblioteca Pública Virgilio Barco|Biblioteca Pública Virgilio Barco]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
|
| ''[[:d:Q533861|Tatacoa Desert]]''
| [[Файл:Foto 2004 1017(046).JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q234920|Уила департаменты]]''
| [[:commons:Category:Tatacoa Desert|Tatacoa Desert]]
|
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 5
|
| ''[[:d:Q629828|Puente de Occidente]]''
| [[Файл:Puente de Occidente-top.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1656222|Olaya]]''<br/>''[[:d:Q927703|Santa Fe de Antioquia]]''
| [[:commons:Category:Puente de Occidente|Puente de Occidente]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| ''[[:d:Q1094367|Ciudad Perdida]]''
| [[Файл:Lost City Ruins.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q199910|Magdalena Department]]''
| [[:commons:Category:Ciudad Perdida|Ciudad Perdida]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 7
|
| ''[[:d:Q2936078|Canal del Dique]]''
| [[Файл:Canal del Dique Inundaciones.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q230597|Боливар департаменты]]''<br/>''[[:d:Q230882|Atlántico Department]]''
| [[:commons:Category:Canal del Dique|Canal del Dique]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 8
|
| ''[[:d:Q6465682|La Venta]]''
| [[Файл:Lycopsis longirostris AMNH.jpg|center|128px]]
|
|
|
|
|-
| style='text-align:right'| 9
|
| ''[[:d:Q22680973|Seaflower]]''
|
|
|
|
| ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 10
|
| ''[[:d:Q65562380|Pre-Hispanic Hydraulic System of the San Jorge River]]''
|
|
|
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 11
|
| ''[[:d:Q65562501|Cultural Landscape of the Lower Basin of the Chicamocha River]]''
|
|
|
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
|
| ''[[:d:Q65562539|Cultural Landscape of Salt Towns]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1574741|Nemocón]]''<br/>''[[:d:Q1577109|Tausa]]''<br/>[[Зипакира]]
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 13
|
| ''[[:d:Q65562546|Tayrona and Sierra Nevada de Santa Marta National Parks and their Archaeological Sites]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q1225209|Tayrona National Natural Park]]''<br/>''[[:d:Q2601211|Sierra Nevada de Santa Marta National Park]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 14
|
| ''[[:d:Q65562621|Catholic Doctrine Temples]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q16008840|Capilla Paéz San Andrés de Pisimbalá]]''<br/>''[[:d:Q65591078|San Miguel de Avirama]]''<br/>''[[:d:Q65591153|San Antonio de Chinas]]''<br/>''[[:d:Q65591191|Santa Rosa de Lima]]''<br/>''[[:d:Q65591214|Santa Rosa de Suin]]''<br/>''[[:d:Q65591251|San Pedro Apóstol de Togoima]]''<br/>''[[:d:Q65591282|San Roque de Yaquivá]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 15
|
| ''[[:d:Q65591387|United Fruit Company Infrastructure]]''
|
| ''[[:d:Q2434796|Zona Bananera]]''
|
|
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 16
|
| ''[[:d:Q65591440|South of Ricaurte Province]]''
|
| ''[[:d:Q2564710|Provincia de Ricaurte]]''
|
| ''[[:d:Q1654728|Arcabuco]]''<br/>''[[:d:Q1656242|Gachantivá]]''<br/>''[[:d:Q1656093|Sáchica]]''<br/>''[[:d:Q1654858|Santa Sofía]]''<br/>''[[:d:Q1576393|Sutamarchán]]''<br/>''[[:d:Q1654591|Tinjacá]]''<br/>''[[:d:Q1409503|Villa de Leyva]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 17
|
| ''[[:d:Q65593900|Cultural Landscape of the Vernacular Stilt Housing of Cienaga Grande de Santa Marta and of Medio Atrato]]''
|
| ''[[:d:Q123304|Антьокия департаменты]]''<br/>''[[:d:Q230584|Чоко департаменты]]''<br/>''[[:d:Q199910|Magdalena Department]]''
|
|
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038979|(v)]]''
|-
| style='text-align:right'| 18
|
| ''[[:d:Q127524192|The architectural legacy of Rogelio Salmona: an ethical, political, social and poetic manifesto]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q9089120|Torres del Parque]]''<br/>''[[:d:Q5754872|Casa de Huéspedes Ilustres]]''<br/>''[[:d:Q2860532|Милләтнең генераль архивы]]''<br/>''[[:d:Q2901319|Biblioteca Pública Virgilio Barco]]''<br/>''[[:d:Q5854682|Posgrados Ciencias Humanas UNAL]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|}
{{Wikidata list end}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
{{Портал|Мәдәният}}
* [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]]
[[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Колумбия мәдәнияте]][[Төркем:Колумбия истәлекле урыннары]]
r0jsd6v1qynvhtj4lslosut2gakl0n8
АКШтагы Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары
0
864602
5987649
5970464
2026-07-28T20:38:31Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987649
wikitext
text/x-wiki
{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}
Бу исемлектә '''{{USA}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә.
== Объектларны сайлау ==
Керүче объектлар {{UNESCO}}ның ({{lang-en|UNESCO / United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization}}, {{lang-ru|ЮНЕСКО / Организация Объединённых Наций по вопросам образования, науки и культуры}}) халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты||ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган.
Халыкара исемлеккә рәсми кабул итү адымына кадәр, намзәт объектлар җирле дәүләтнең ЮНЕСКО эшләре комиссиясе тәкъдиме буенча ЮНЕСКОның махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары хезмәткәрләре тарафыннан тирән өйрәнелә, боларның бәяләмәләр һәм киңәшләр белән баетылган досьесы һәр әгъза-ил делегациясенә тапшырыла.
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
== Рәсми статус алганнары ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q30. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value="1050" | 1050
| ''[[:d:Q333661|Cahokia]]''
| [[Файл:Cahokia Mounds -- UNESCO reconstruction.jpg|center|128px]]
| [[Коллинсвилл (Иллинойс)|Коллинсвилл]]
| [[:commons:Category:Cahokia|Cahokia]]
| ''[[:d:Q280444|Monks Mound]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value="1500" | 1500
| ''[[:d:Q911953|Камино-Реаль-де-Тьерра-Адентро]]''
| [[Файл:El Camino Real de Tierra Adentro NHT (9445536658).jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:El Camino Real de Tierra Adentro|El Camino Real de Tierra Adentro]]
| ''[[:d:Q2146288|Historic downtown of Mexico City]]''<br/>''[[:d:Q16638480|Church of San Francisco Javier, Tepotzotlán]]''<br/>[[Акулко муниципалитеты (Мехико)]]<br/>''[[:d:Q65465058|Bridge of Atongo]]''<br/>''[[:d:Q65465076|Stretch of the Camino Real between Aculco and San Juan del Río]]''<br/>''[[:d:Q65465081|former convent of San Francisco in Tepeji del Río]]''<br/>''[[:d:Q65465088|stretch of the Camino Real between the bridge of La Colmena and the former hacienda of La Cañada]]''<br/>''[[:d:Q65492907|historic centre of San Juan del Río]]''<br/>[[Ранчо Эс-Асьенда де Чичимекильяс (Эль Маркес)]]<br/>''[[:d:Q65493544|chapel of the former hacienda of Buenavista]]''<br/>''[[:d:Q3848141|Керетаро тарихи үзәге]]''<br/>''[[:d:Q65494311|bridge of El Fraile]]''<br/>''[[:d:Q5697252|former royal hospital of San Juan de Dios]]''<br/>''[[:d:Q65494372|bridge of San Rafael]]''<br/>''[[:d:Q65494394|bridge La Quemada]]''<br/>''[[:d:Q15613314|Protective town of San Miguel and the Sanctuary of Jesús Nazareno de Atotonilco]]''<br/>''[[:d:Q61306|Гванхвато]]''<br/>''[[:d:Q65494476|historic centre of Lagos de Moreno]]''<br/>''[[:d:Q65494516|historic centre of Ojuelos]]''<br/>''[[:d:Q65494543|bridge of Ojuelos]]''<br/>''[[:d:Q65494575|former hacienda of Ciénega de Mata]]''<br/>''[[:d:Q65494609|municipal cemetery of Encarnación de Díaz]]''<br/>''[[:d:Q65494658|former hacienda of Peñuelas]]''<br/>''[[:d:Q65494659|former hacienda of Cieneguilla]]''<br/>''[[:d:Q38298558|historic centre of Aguascalientes]]''<br/>''[[:d:Q24503389|museo de la Insurgencia]]''<br/>''[[:d:Q65494791|chapel of San Nicolás Tolentino of the former hacienda of San Nicolás de Quijas]]''<br/>[[Пинос (Пинос, Сакатекас)]]<br/>''[[:d:Q65494839|church of Nuestra Señora de los Ángeles, Noria de Ángeles]]''<br/>''[[:d:Q65496835|church of Nuestra Señora de los Dolores, Villa González Ortega]]''<br/>''[[:d:Q25414759|Guadalupe regional museum]]''<br/>''[[:d:Q65497402|historic centre of Sombrerete]]''<br/>''[[:d:Q65497485|church of San Pantaleón Mártir, Noria de San Pantaleón]]''<br/>''[[:d:Q2884459|Sierra de Órganos National Park]]''<br/>''[[:d:Q65497561|architectonic ensemble of Chalchihuites]]''<br/>''[[:d:Q65497597|stretch of the Camino Real between Ojocaliente and Zacatecas]]''<br/>''[[:d:Q65497620|cave of Ávalos]]''<br/>''[[:d:Q3848116|Сакатекас тарихи үзәге]]''<br/>''[[:d:Q6121546|sanctuary of Plateros]]''<br/>''[[:d:Q24199776|Historical centre of San Luis Potosí City]]''<br/>''[[:d:Q65497959|Chapel of San Antonio of the former hacienda of Juana Guerra]]''<br/>''[[:d:Q65498055|churches of Nombre de Dios]]''<br/>''[[:d:Q65498089|former hacienda of San Diego de Navacoyán]]''<br/>''[[:d:Q65498175|historic centre of Durango]]''<br/>''[[:d:Q65498229|churches of Cuencamé and Cristo de Mapimí]]''<br/>''[[:d:Q65498283|chapel of the Refugio of the former hacienda of Cuatillos]]''<br/>''[[:d:Q65498308|church of San José de Avino]]''<br/>''[[:d:Q65498521|chapel of the former hacienda of La Limpia Concepción de Palmitos de Abajo]]''<br/>''[[:d:Q65498535|chapel of the former hacienda of La Inmaculada Concepción de Palmitos de Arriba]]''<br/>''[[:d:Q65498846|architectonic ensemble of Nazas]]''<br/>[[Сан Педро дел Гальо (Сан Педро дел Гальо, Дуранго)]]<br/>''[[:d:Q65498879|architectonic ensemble of Mapimí]]''<br/>[[Инде муниципалитеты (Дуранго)]]<br/>''[[:d:Q65498914|chapel of San Mateo of the former hacienda of La Zarca]]''<br/>''[[:d:Q65498958|former hacienda of Limpia Concepción of El Canutillo]]''<br/>''[[:d:Q65498982|church of San Miguel, Villa Ocampo]]''<br/>''[[:d:Q65498998|stretch of the Camino Real between Nazas and San Pedro del Gallo]]''<br/>''[[:d:Q26477027|Ojuela mine]]''<br/>''[[:d:Q65499203|cave of Las Mulas de Molino]]''<br/>[[Валье де Игнасио Альенде (Альенде)]]<br/>''[[:d:Q85750262|Camino Real in New Mexico]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value="1533" | 1533
| ''[[:d:Q15813904|La Fortaleza and San Juan National Historic Site]]''
| [[Файл:La Fortaleza Street.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q41211|San Juan]]''<br/>''[[:d:Q2238070|Toa Baja]]''<br/>[[Пуэрто-Рико]]
| [[:commons:Category:La Fortaleza and San Juan National Historic Site in Puerto Rico|La Fortaleza and San Juan National Historic Site in Puerto Rico]]
| ''[[:d:Q65517383|La Fortaleza and San Juan]]''<br/>''[[:d:Q5350970|El Cañuelo]]''<br/>''[[:d:Q65517711|bastion de las Palmas]]''
| ''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value="1753" | 1753
| ''[[:d:Q390028|Independence Hall]]''
| [[Файл:Exterior of the Independence Hall, Aug 2019.jpg|center|128px]]
| [[Филадельфия|Филаделфия]]
| [[:commons:Category:Independence Hall, Philadelphia|Independence Hall, Philadelphia]]
|
| ''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 5
| data-sort-value="1872" | 1872-03-01
| [[Йеллоустоун милли паркы]]
| [[Файл:Grand Prismatic Spring 2013.jpg|center|128px]]
| [[Вайоминг]]<br/>[[Айдахо|Айдаһо]]<br/>[[Монтана]]
| [[:commons:Category:Yellowstone National Park|Yellowstone National Park]]
| ''[[:d:Q923693|Yellowstone Lake]]''<br/>''[[:d:Q650836|Yellowstone volcano]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
| data-sort-value="1886" | 1886
| [[Азатлык сыны]]
| [[Файл:Statue of Liberty and a sightseeing boat, Liberty Island, New York.jpg|center|128px]]
| [[Нью-Йорк]]
| [[:commons:Category:Statue of Liberty|Statue of Liberty]]
| ''[[:d:Q126912547|Liberty Statue renovation]]''
|
|-
| style='text-align:right'| 7
| data-sort-value="1890" | 1890-10-01
| ''[[:d:Q180402|Yosemite National Park]]''
| [[Файл:Half Dome with Eastern Yosemite Valley (50MP).jpg|center|128px]]
| [[Туалэми (округ, Калифорния)]]<br/>[[Марипоса (округ, Калифорния)]]<br/>[[Мадера (округ, Калифорния)]]<br/>[[Калифорния (штат)|Калифорния]]
| [[:commons:Category:Yosemite National Park|Yosemite National Park]]
| ''[[:d:Q49467971|Cathedral Rocks]]''<br/>''[[:d:Q925252|Half Dome]]''<br/>''[[:d:Q7088437|Olmsted Point]]''<br/>''[[:d:Q391351|Clouds Rest]]''<br/>''[[:d:Q2433474|Tunnel View]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 8
| data-sort-value="1906" | 1906
| ''[[:d:Q237128|Mesa Verde National Park]]''
| [[Файл:Mesa Verde.jpg|center|128px]]
| [[Монтесума (округ, Колорадо)]]
| [[:commons:Category:Mesa Verde National Park|Mesa Verde National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 9
| data-sort-value="1916" | 1916
| ''[[:d:Q205952|Hawaiʻi Volcanoes National Park]]''
| [[Файл:Lava-streaming-into-ocean.jpg|center|128px]]
| [[Гавай (округ, Гавай)]]
| [[:commons:Category:Hawaii Volcanoes National Park|Hawaii Volcanoes National Park]]
| ''[[:d:Q65519440|Mauna Loa and Kilauea Volcanoes]]''<br/>''[[:d:Q65519524|ʻŌlaʻa Forest Tract]]''<br/>''[[:d:Q122370139|Kahuku Unit]]''
| ''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 10
| data-sort-value="1919" | 1919
| ''[[:d:Q220289|Grand Canyon National Park]]''
| [[Файл:10 Grand Canyon Navajo Point viewpoint terrace, Grand Canyon National Park, USA - American nature.jpg|center|128px]]
| [[Коконино (округ, Аризона)]]<br/>[[Мохаве (округ, Аризона)]]
| [[:commons:Category:Grand Canyon National Park|Grand Canyon National Park]]
| ''[[:d:Q118841|Grand Canyon]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 11
| data-sort-value="1930" | 1930-05-14
| ''[[:d:Q273195|Carlsbad Caverns National Park]]''
| [[Файл:Carlsbad Interior Formations.jpg|center|128px]]
| [[Эдди (округ, Нью-Мексико)]]
| [[:commons:Category:Carlsbad Caverns National Park|Carlsbad Caverns National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
| data-sort-value="1932" | 1932
| ''[[:d:Q828212|Waterton-Glacier International Peace Park]]''
| [[Файл:GlacierNP L7 20010701.jpg|center|128px]]
| [[Альберта]]<br/>''[[:d:Q496607|Плоскоголовый (округ, Монтана)]]''<br/>''[[:d:Q31091|Глейшер (округ, Монтана)]]''
| [[:commons:Category:Waterton Glacier International Peace Park|Waterton Glacier International Peace Park]]
| ''[[:d:Q902778|Waterton Lakes National Park]]''<br/>''[[:d:Q373567|Glacier National Park]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''
|-
| style='text-align:right'| 13
| data-sort-value="1934" | 1934-06-15
| ''[[:d:Q464004|Great Smoky Mountains National Park]]''
| [[Файл:Great Smoky Mountains Cades Cove View.jpg|center|128px]]
| [[Теннесси]]<br/>[[Суэйн (округ, Төньяк Каролина)]]
| [[:commons:Category:Great Smoky Mountains National Park|Great Smoky Mountains National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 14
| data-sort-value="1937" | 1937
| ''[[:d:Q7081911|Okefenokee National Wildlife Refuge]]''
| [[Файл:OkefenokeeNWR1.jpg|center|128px]]
| [[Чарлтон (округ, Джорджия)]]<br/>[[Клинч (округ, Джорджия)]]<br/>[[Бэйкер (округ, Флорида)]]
| [[:commons:Category:Okefenokee National Wildlife Refuge|Okefenokee National Wildlife Refuge]]
|
| ''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 15
| data-sort-value="1938" | 1938-06-29
| ''[[:d:Q372093|Olympic National Park]]''
| [[Файл:HurricaneRidge 7392t.jpg|center|128px]]
| [[Клаллам (округ, Вашингтон)]]<br/>[[Джефферсон (округ, Вашингтон)]]<br/>[[Грейс-Харбор (округ, Вашингтон)]]<br/>[[Мейсон (округ, Вашингтон)]]
| [[:commons:Category:Olympic National Park|Olympic National Park]]
| ''[[:d:Q65516504|Pacific coastal area of Olympic National Park]]''<br/>''[[:d:Q255079|Olympic Mountains]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''
|-
| style='text-align:right'| 16
| data-sort-value="1941" | 1941-07-01
| ''[[:d:Q242681|Mammoth Cave National Park]]''
| [[Файл:Mammoth Cave Rotunda (USGS Lwt02830).jpg|center|128px]]
| [[Эдмондсон (округ, Кентукки)|Эдмондсон (округ, Кентуки)]]<br/>[[Харт (округ, Кентукки)|Харт (округ, Кентуки)]]<br/>[[Баррен (округ, Кентукки)|Баррен (округ, Кентуки)]]
| [[:commons:Category:Mammoth Cave National Park|Mammoth Cave National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 17
| data-sort-value="1947" | 1947-12-06
| ''[[:d:Q274131|Everglades National Park]]''
| [[Файл:Sunset over the River of Grass, NPSphoto, G.Gardner (9255157507).jpg|center|128px]]
| [[Монро (округ, Флорида)]]<br/>[[Майами-Дейд (округ, Флорида)]]
| [[:commons:Category:Everglades National Park|Everglades National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 18
| data-sort-value="1968" | 1968-10-02
| ''[[:d:Q63863168|Redwood National and State Parks]]''
| [[Файл:Redwood National Park, fog in the forest.jpg|center|128px]]
| [[Дель-Норте (округ, Калифорния)]]<br/>[[Гумбольдт (округ, Калифорния)]]
| [[:commons:Category:Redwood National and State Parks|Redwood National and State Parks]]
| ''[[:d:Q191824|Redwood National and State Parks]]''<br/>''[[:d:Q2660872|Jedediah Smith Redwoods State Park]]''<br/>''[[:d:Q5252948|Del Norte Coast Redwoods State Park]]''<br/>''[[:d:Q11826608|Prairie Creek Redwoods State Park]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''
|-
| style='text-align:right'| 19
| data-sort-value="2006" | 2006-06-15
| ''[[:d:Q787425|Papahānaumokuākea Marine National Monument]]''
| [[Файл:Sanc1404 - Flickr - NOAA Photo Library.jpg|center|128px]]
| [[Гонолулу (округ, Гавай)|Һонолулу бүлгесе]]<br/>''[[:d:Q57366673|territorial waters of the United States]]''<br/>''[[:d:Q28808077|Exclusive economic zone of the United States]]''<br/>''[[:d:Q16645|United States Minor Outlying Islands]]''
| [[:commons:Category:Papahānaumokuākea Marine National Monument|Papahānaumokuākea Marine National Monument]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 20
|
| ''[[:d:Q252814|Taos Pueblo]]''
| [[Файл:Detail, Taos Pueblo NM.jpg|center|128px]]
| [[Таос (округ, Нью-Мексико)]]
| [[:commons:Category:Taos Pueblo|Taos Pueblo]]
|
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 21
|
| ''[[:d:Q319821|Азатлык утравы]]''
| [[Файл:Liberty Island photo Don Ramey Logan.jpg|center|128px]]
| [[Манхэттэн]]
| [[:commons:Category:Liberty Island|Liberty Island]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 22
|
| ''[[:d:Q604604|Kluane / Wrangell – St. Elias / Glacier Bay / Tatshenshini-Alsek]]''
| [[Файл:Kathleen Lake Yukon.jpg|center|128px]]
| [[Аляска]]<br/>[[Юкон (территория)]]<br/>[[Британия Колумбиясе]]
| [[:commons:Category:Kluane / Wrangell – St. Elias / Glacier Bay / Tatshenshini–Alsek|Kluane / Wrangell – St. Elias / Glacier Bay / Tatshenshini–Alsek]]
| ''[[:d:Q738582|Kluane National Park and Reserve]]''<br/>''[[:d:Q935426|Tatshenshini-Alsek Provincial Park]]''<br/>''[[:d:Q261577|Glacier Bay National Park and Preserve]]''<br/>''[[:d:Q748597|Wrangell–St. Elias National Park and Preserve]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 23
|
| ''[[:d:Q964745|Poverty Point]]''
| [[Файл:Mound A at Poverty Point.jpg|center|128px]]
| [[Уэст-Карролл (приход, Луизиана)]]
| [[:commons:Category:Poverty Point|Poverty Point]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 24
|
| ''[[:d:Q10498483|San Antonio Missions]]''
| [[Файл:Mission Concepcion San Antonio.JPG|center|128px]]
| [[Техас (штат)|Техас]]
| [[:commons:Category:San Antonio Missions National Historical Park|San Antonio Missions National Historical Park]]
| ''[[:d:Q2393728|Mission San Francisco de la Espada]]''<br/>''[[:d:Q3295780|Mission San Juan Capistrano]]''<br/>''[[:d:Q6878730|Mission San José]]''<br/>''[[:d:Q2312403|Mission Concepcion]]''<br/>''[[:d:Q2636724|Alamo Mission]]''<br/>''[[:d:Q65520095|Rancho de las Cabras]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 25
|
| ''[[:d:Q10498496|The 20th-Century Architecture of Frank Lloyd Wright]]''
| [[Файл:Fallingwater - by Frank Lloyd Wright.jpg|center|128px]]
|
|
| ''[[:d:Q2144588|Hollyhock House]]''<br/>''[[:d:Q1680814|Unity Temple]]''<br/>''[[:d:Q929965|Robie House]]''<br/>''[[:d:Q734970|Taliesin]]''<br/>''[[:d:Q463179|Fallingwater]]''<br/>''[[:d:Q11680575|Herbert and Katherine Jacobs First House]]''<br/>''[[:d:Q1208310|Taliesin West]]''<br/>''[[:d:Q201469|Solomon R. Guggenheim Museum]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 26
|
| ''[[:d:Q10525989|Hopewell Ceremonial Earthworks]]''
| [[Файл:Hopewell Culture National Historical Park.jpg|center|128px]]
| [[Оһайо (штат)|Оһайо]]
| [[:commons:Category:Hopewell Ceremonial Earthworks|Hopewell Ceremonial Earthworks]]
| ''[[:d:Q5470727|Fort Ancient]]''<br/>''[[:d:Q4315010|Хоупвелл милли тарихи мәдәният паркы]]''<br/>''[[:d:Q7016678|Newark Earthworks]]''<br/>''[[:d:Q5899962|Hopeton Earthworks]]''<br/>''[[:d:Q123916810|Seip Earthworks]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 27
|
| ''[[:d:Q15830656|Monticello and the University of Virginia in Charlottesville]]''
| [[Файл:University of Virginia Rotunda 2006.jpg|center|128px]]
| [[Виргиния]]
|
| ''[[:d:Q213439|Вирҗиния университеты]]''<br/>''[[:d:Q199618|Monticello]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 28
|
| ''[[:d:Q65648486|Chaco Culture World Heritage Site]]''
| [[Файл:Chaco Canyon Chetro Ketl great kiva plaza NPS.jpg|center|128px]]
| [[Нью-Мексико]]
|
| ''[[:d:Q732463|Chaco Culture National Historical Park]]''<br/>''[[:d:Q65517962|Chaco Culture National Historical Park - Contiguous unit]]''<br/>''[[:d:Q20714332|Kin Bineola]]''<br/>''[[:d:Q19864478|Kin Ya'a]]''<br/>[[Пуебло-Пинтадо (Нью-Мексико)|Пуебло-Пинтадо]]<br/>''[[:d:Q786814|Aztec Ruins National Monument]]''<br/>''[[:d:Q17986288|Casamero Pueblo]]''<br/>''[[:d:Q65519027|Kin Nizhoni]]''<br/>''[[:d:Q65519107|Pierre's site]]''<br/>''[[:d:Q65519172|Twin Angels]]''<br/>''[[:d:Q65519274|Halfway House]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 29
|
| ''[[:d:Q128009257|Moravian Church Settlements]]''
| [[Файл:Christiansfeld brødremenighedskirken 31 maj 2015 crop.jpg|center|128px]]
|
|
| [[Хернхут]]<br/>[[Бетлегем]]<br/>''[[:d:Q5591449|Gracehill]]''<br/>''[[:d:Q3197288|Christiansfeld]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|}
{{Wikidata list end}}
== Кертелүгә әзер намзәтләр ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q30. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p527,p2614:критерий}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! нәрсәдән тора
! критерий
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value="1754" | 1754
| ''[[:d:Q731635|Mount Vernon]]''
| [[Файл:West Face of Mansion, Mount Vernon, Near Alexandria, Virginia (2731038734).jpg|center|128px]]
| [[Фэрфакс (округ, Виргиния)|Калпепер (округ, Виргиния)]]
| [[:commons:Category:Mount Vernon|Mount Vernon]]
|
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value="1856" | 1856
| ''[[:d:Q160409|Central Park]]''
| [[Файл:Southwest corner of Central Park, looking east, NYC.jpg|center|128px]]
| [[Манхэттэн]]
| [[:commons:Category:Central Park|Central Park]]
| ''[[:d:Q5061610|Central Park Mall]]''<br/>''[[:d:Q1156980|Strawberry Fields]]''<br/>''[[:d:Q63337240|North Woods and North Meadow]]''<br/>''[[:d:Q23889503|Cleopatra's Needle]]''<br/>''[[:d:Q3522417|The Ramble and Lake]]''<br/>''[[:d:Q1190219|Jacqueline Kennedy Onassis Reservoir]]''<br/>''[[:d:Q902461|Sheep Meadow]]''<br/>''[[:d:Q4053219|Wollman Rink]]''<br/>''[[:d:Q5061605|Central Park Carousel]]''<br/>''[[:d:Q954207|Central Park Zoo]]''<br/>''[[:d:Q532029|Bethesda Terrace and Fountain]]''<br/>''[[:d:Q1060845|Delacorte Theater]]''<br/>''[[:d:Q7757717|The Pond and Hallett Nature Sanctuary]]''<br/>''[[:d:Q3508849|Harlem Meer]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 3
| data-sort-value="1933" | 1933-01-18<br/>2019-12-20
| ''[[:d:Q1200164|White Sands National Park]]''
| [[Файл:Aerial view of dunefield, White Sands National Park, New Mexico, United States.png|center|128px]]
| [[Отеро (округ, Нью-Мексико)]]<br/>[[Донья-Ана (округ, Нью-Мексико)]]
| [[:commons:Category:White Sands National Park|White Sands National Park]]
|
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| data-sort-value="1936" | 1936
| ''[[:d:Q463179|Fallingwater]]''
| [[Файл:Fallingwater 2007.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1896250|Stewart Township]]''
| [[:commons:Category:Fallingwater|Fallingwater]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 5
| data-sort-value="1937" | 1937
| ''[[:d:Q201469|Solomon R. Guggenheim Museum]]''
| [[Файл:NYC - Guggenheim Museum.jpg|center|128px]]
| [[Манхэттэн]]
| [[:commons:Category:Solomon R. Guggenheim Museum|Solomon R. Guggenheim Museum]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
| data-sort-value="1942" | 1942-06-12<br/>1976
| ''[[:d:Q1427197|Big Bend National Park]]''
| [[Файл:Santa Elena Canyon.jpg|center|128px]]
| [[Брустер (округ, Техас)]]
| [[:commons:Category:Big Bend National Park|Big Bend National Park]]
| ''[[:d:Q855658|Chihuahuan Desert]]''
| ''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''
|-
| style='text-align:right'| 7
| data-sort-value="1956" | 1956
| ''[[:d:Q4260261|Price Tower]]''
| [[Файл:Price Tower (5630175602).jpg|center|128px]]
| [[Бартелсвилл (Оклахома)|Бартелсвилл]]
| [[:commons:Category:Price Tower|Price Tower]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 8
| data-sort-value="1960" | 1960
| ''[[:d:Q1150950|Marin County Civic Center]]''
| [[Файл:Marin Civic Center.jpg|center|128px]]
| [[Сан-Рафаель (Калифорния)|Сан-Рафаель]]
| [[:commons:Category:Marin County Civic Center|Marin County Civic Center]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 9
| data-sort-value="1962" | 1962-01-01
| ''[[:d:Q305949|Petrified Forest National Park]]''
| [[Файл:The PEFO Tepees.jpg|center|128px]]
| [[Апачи (округ, Аризона)]]<br/>[[Навахо (округ, Аризона)]]
| [[:commons:Category:Petrified Forest National Park|Petrified Forest National Park]]
| ''[[:d:Q27974566|Petrified Forest National Wilderness Area]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 10
| data-sort-value="2009" | 2009
| ''[[:d:Q2403172|Pacific Islands Heritage Marine National Monument]]''
| [[Файл:Green turtle Palmyra Atoll National Wildlife Refuge.jpg|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:United States Pacific Island Wildlife Refuges|United States Pacific Island Wildlife Refuges]]
| ''[[:d:Q15465436|Baker Island National Wildlife Refuge]]''<br/>''[[:d:Q15475383|Howland Island National Wildlife Refuge]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 11
| data-sort-value="2009" | 2009
| ''[[:d:Q6612760|Marianas Trench Marine National Monument]]''
| [[Файл:President Bush creates Three Pacific Marine Monuments.jpg|center|128px]]
| [[Төньяк Мариан утраулары]]<br/>[[Гуам]]
| [[:commons:Category:Marianas Trench Marine National Monument|Marianas Trench Marine National Monument]]
|
| ''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
|
| ''[[:d:Q125006|Brooklyn Bridge]]''
| [[Файл:Brooklyn Bridge and the Lower Manhattan skyline from Pebble Beach, New York.jpg|center|128px]]
| [[Манхэттэн]]<br/>[[Бруклин]]
| [[:commons:Category:Brooklyn Bridge|Brooklyn Bridge]]
|
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 13
|
| ''[[:d:Q202175|Ellis Island]]''
| [[Файл:Ellis island air photo.jpg|center|128px]]
| [[Нью-Джерси]]<br/>[[Манхэттэн]]<br/>[[Хадсон (округ, Нью-Джерси)]]
| [[:commons:Category:Ellis Island|Ellis Island]]
|
| ''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 14
|
| ''[[:d:Q929965|Robie House]]''
| [[Файл:La prairie house de -franklloydwright -chicago -robiehouse (33934116221).jpg|center|128px]]
| [[Чикаго]]
| [[:commons:Category:Robie House|Robie House]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 15
|
| ''[[:d:Q968802|Serpent Mound]]''
| [[Файл:26 of 'A School History of the United States ...Serpent Mound in Ohio"' no cap (11303842305) (cropped).jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q109969|Adams County]]''
| [[:commons:Category:Serpent Mound|Serpent Mound]]
|
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 16
|
| ''[[:d:Q1680814|Unity Temple]]''
| [[Файл:Oak Park Il Unity Temple9.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q331397|Oak Park]]''
| [[:commons:Category:Unity Temple|Unity Temple]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 17
|
| ''[[:d:Q1702484|Johnson Wax Headquarters]]''
| [[Файл:Administration Building and Research Tower; Johnson Wax Headquarters; Racine, Wisconsin; June 9, 2012.JPG|center|128px]]
| [[Расин (Висконсин)]]
| [[:commons:Category:Johnson Wax Headquarters|Johnson Wax Headquarters]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 18
|
| ''[[:d:Q10497065|Dayton Aviation Sites]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q11326651|Huffman Prairie]]''<br/>''[[:d:Q8038202|Wright Cycle Company]]''<br/>''[[:d:Q1973387|Wright Flyer III]]''<br/>''[[:d:Q5685496|Hawthorn Hill]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 19
|
| ''[[:d:Q10498496|The 20th-Century Architecture of Frank Lloyd Wright]]''
| [[Файл:Fallingwater - by Frank Lloyd Wright.jpg|center|128px]]
|
|
| ''[[:d:Q2144588|Hollyhock House]]''<br/>''[[:d:Q1680814|Unity Temple]]''<br/>''[[:d:Q929965|Robie House]]''<br/>''[[:d:Q734970|Taliesin]]''<br/>''[[:d:Q463179|Fallingwater]]''<br/>''[[:d:Q11680575|Herbert and Katherine Jacobs First House]]''<br/>''[[:d:Q1208310|Taliesin West]]''<br/>''[[:d:Q201469|Solomon R. Guggenheim Museum]]''
| ''[[:d:Q23038976|(ii)]]''
|-
| style='text-align:right'| 20
|
| ''[[:d:Q10525989|Hopewell Ceremonial Earthworks]]''
| [[Файл:Hopewell Culture National Historical Park.jpg|center|128px]]
| [[Оһайо (штат)|Оһайо]]
| [[:commons:Category:Hopewell Ceremonial Earthworks|Hopewell Ceremonial Earthworks]]
| ''[[:d:Q5470727|Fort Ancient]]''<br/>''[[:d:Q4315010|Хоупвелл милли тарихи мәдәният паркы]]''<br/>''[[:d:Q7016678|Newark Earthworks]]''<br/>''[[:d:Q5899962|Hopeton Earthworks]]''<br/>''[[:d:Q123916810|Seip Earthworks]]''
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 21
|
| ''[[:d:Q10696914|Thomas Jefferson Buildings]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q3306253|Poplar Forest]]''<br/>''[[:d:Q2537798|Virginia State Capitol]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''<br/>''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 22
|
| ''[[:d:Q11680575|Herbert and Katherine Jacobs First House]]''
| [[Файл:Jacobs First House - back 01.jpg|center|128px]]
| [[Мәдисон|Мәдисен]]
| [[:commons:Category:Herbert and Katherine Jacobs First House|Herbert and Katherine Jacobs First House]]
|
|
|-
| style='text-align:right'| 23
|
| ''[[:d:Q22072987|Historic Moravian Bethlehem Historic District]]''
| [[Файл:The Tannery Oct 11.JPG|center|128px]]
| [[Бетлегем]]
| [[:commons:Category:Historic Moravian Bethlehem District|Historic Moravian Bethlehem District]]
|
| ''[[:d:Q23038977|(iii)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 24
|
| ''[[:d:Q36721643|California Current Conservation Complex]]''
|
| [[Калифорния (штат)|Калифорния]]
|
| ''[[:d:Q2100791|Point Reyes National Seashore]]''<br/>''[[:d:Q1456206|Golden Gate National Recreation Area]]''<br/>''[[:d:Q5617591|Greater Farallones National Marine Sanctuary]]''<br/>''[[:d:Q1132160|Cordell Bank National Marine Sanctuary]]''<br/>''[[:d:Q16830139|Farallon Islands National Wildlife Refuge]]''<br/>''[[:d:Q177587|California Coastal National Monument]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038983|(viii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|-
| style='text-align:right'| 25
|
| ''[[:d:Q36721759|Civil Rights Movement Sites]]''
|
|
|
| ''[[:d:Q5268379|Dexter Avenue Baptist Church]]''<br/>''[[:d:Q4897865|Bethel Baptist Church]]''<br/>''[[:d:Q197238|16th Street Baptist Church]]''
| ''[[:d:Q23038980|(vi)]]''
|-
| style='text-align:right'| 26
|
| ''[[:d:Q65521214|Early Chicago Skyscrapers]]''
|
| [[Чикаго]]
|
| ''[[:d:Q546009|Auditorium Building]]''<br/>''[[:d:Q3477008|Second Leiter Building]]''<br/>''[[:d:Q6772574|Marquette Building]]''<br/>''[[:d:Q3441853|Rookery Building]]''<br/>''[[:d:Q1199833|Monadnock Building]]''<br/>''[[:d:Q14687991|Old Colony Building]]''<br/>''[[:d:Q5454770|Fisher Building]]''<br/>''[[:d:Q1324863|Sullivan Center]]''<br/>''[[:d:Q3266057|Ludington Building]]''
| ''[[:d:Q23038972|(i)]]''<br/>''[[:d:Q23038978|(iv)]]''
|-
| style='text-align:right'| 27
|
| ''[[:d:Q65521551|Marine Protected Areas of American Samoa]]''
|
| [[Америка Самоасы]]
|
| ''[[:d:Q31857500|National Marine Sanctuary of American Samoa]]''<br/>''[[:d:Q7367638|Rose Atoll Marine National Monument]]''<br/>''[[:d:Q21847567|Rose Atoll National Wildlife Refuge]]''
| ''[[:d:Q23038981|(vii)]]''<br/>''[[:d:Q23038985|(ix)]]''<br/>''[[:d:Q23038986|(x)]]''
|}
{{Wikidata list end}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
{{Портал|География|Мәдәният|Тарих}}
* [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]]
[[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:АКШ мәдәнияте]][[Төркем:АКШ истәлекле урыннары]]
83lqm2sfotvk6lg3thy66myf08ukpti
Ливандагы Бөтендөнья матди мәдәни мирас объектлары
0
864689
5987615
5980875
2026-07-28T14:58:19Z
ListeriaBot
24345
Wikidata list updated [V2]
5987615
wikitext
text/x-wiki
{{Мәгълүмати исемлек}}
{{УК}}
Бу исемлектә '''{{LBN}} территориясендәге''' [[File:World_Heritage_Logo_global.svg|20px]] '''[[Бөтендөнья мирасы|Бөтендөнья мәдәни мирас]]ның ''[[матди мирас|матди объектлары]]''''' күрсәтелә.
== Сайлау ==
Керүче объектлар {{UNESCO}}ның ({{lang-en|UNESCO / United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization}}, {{lang-ru|ЮНЕСКО / Организация Объединённых Наций по вопросам образования, науки и культуры}}) халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|Бөтөндөнья мирас комитеты||ru|Комитет всемирного наследия}} утырышларында хупланган.
Халыкара исемлеккә рәсми кабул итү адымына кадәр, намзәт объектлар җирле дәүләтнең ЮНЕСКО эшләре комиссиясе тәкъдиме буенча ЮНЕСКОның махсуслаштырылган халыкара {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICOMOS||ru|Международный совет по сохранению памятников и достопримечательных мест}}, {{тәрҗемә ителмәгән 5|ICCROM||ru|Международный исследовательский центр по сохранению и реставрации культурных ценностей}} һәм {{тәрҗемә ителмәгән 5|IUCN||ru|Международный союз охраны природы}} эксперт оешмалары хезмәткәрләре тарафыннан тирән өйрәнелә, боларның бәяләмәләр һәм киңәшләр белән баетылган досьесы һәр әгъза-ил делегациясенә тапшырыла.
{{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле зат-шәхес-феномен турында белем блокларны тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}}
== Рәсми исемлектә ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q822. ?item wdt:P1435 wd:Q9259 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p757:ЮНЕСКО}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! ЮНЕСКО
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value="-8000" | 8th millennium BCE
| ''[[:d:Q173532|Библ каласы]]''
| [[Файл:Byblos Libanon 2003.JPG|center|128px]]
| ''[[:d:Q246087|Җәбәйль районы]]''
| [[:commons:Category:Byblos|Byblos]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/295 295]
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value="1127" | 1127
| ''[[:d:Q110026434|Сурдагы Тәре яулары катнашучылары соборы хәрабәләре]]''
| [[Файл:CrusaderCathedral TyreSourLebanon RomanDeckert07112019.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q223643|Көньяк Ливан]]''<br/>''[[:d:Q82070|Сур шәһәре]]''
| [[:commons:Category:Crusader Cathedral|Crusader Cathedral]]
|
|-
| style='text-align:right'| 3
|
| ''[[:d:Q60977|Әнҗар каласы]]''
| [[Файл:Anjar, Lebanon, Ancient ruins of the city of Anjar.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2484830|Захле районы]]''
| [[:commons:Category:Anjar|Anjar]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/293 293]
|-
| style='text-align:right'| 4
| No/unknown value
| ''[[:d:Q178835|Баальбек борынгы каласы]]''
| [[Файл:Temple of Bacchus.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q787753|Баальбек-Хирмиль мухафазасы]]''<br/>''[[:d:Q782804|Баальбек районы]]''
| [[:commons:Category:Baalbek|Baalbek]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/294 294]
|-
| style='text-align:right'| 5
|
| ''[[:d:Q3991738|Сур борынгы каласы һәм археологик аланы]]''
| [[Файл:Columns at Al Mina site, Tyre, Lebanon.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q82070|Сур шәһәре]]''
| [[:commons:Category:Tyre (ancient town)|Tyre (ancient town)]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/299 299]
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| ''[[:d:Q16946966|Кадиша (изге) үзәне һәм Раббының эрберләре урманы]]''
| [[Файл:Qadisha.jpg|center|128px]]
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/list/850 850]
|-
| style='text-align:right'| 7
|
| ''[[:d:Q21079381|Юпитер гыйбадәтханәсе]]''
| [[Файл:Baalbeck Temple.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q178835|Баальбек борынгы каласы]]''<br/>''[[:d:Q319632|Бекаа мухафазасы]]''
| [[:commons:Category:Temple of Jupiter in Baalbek|Temple of Jupiter in Baalbek]]<br/>[[:commons:Category:Temples of Baalbek|Temples of Baalbek]]
|
|-
| style='text-align:right'| 8
|
| ''[[:d:Q116448209|Рашид Караме исемендәге Триполи халыкара күргәзмәсе аланнары]]''
| [[Файл:TripoliLebanonFair OscarNiemeyer OpenAirTheatre6-RomanDeckert14102018.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q3579|Триполи шәһәре]]''
| [[:commons:Category:Rachid Karami International Fair in Tripoli|Rachid Karami International Fair in Tripoli]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1702 1702]
|-
| style='text-align:right'| 9
|
| ''[[:d:Q140592613|Mount Amel Castles]]''
| [[Файл:IDF in Beaufort Castle Lebanon 31.05.2026 2.png|center|128px]]
|
| [[:commons:Category:Mount Amel Castles|Mount Amel Castles]]
| [https://whc.unesco.org/en/list/1810 1810]
|}
{{Wikidata list end}}
== Намзәтләр ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q822. ?item wdt:P1435 wd:Q1459900 }
|section=
|sort=P571
|columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p4171:ЮНЕСКО}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! нигезләнү
! Исем
! рәсем
! урнашу
! Викиҗыентык
! ЮНЕСКО
|-
| style='text-align:right'| 1
| data-sort-value="1150" | 12nd century
| ''[[:d:Q476801|Beaufort Castle]]''
| [[Файл:Beaufort1982.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q2903572|Arnoun]]''
| [[:commons:Category:Beaufort Castle, Lebanon|Beaufort Castle, Lebanon]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6900/ 6900]
|-
| style='text-align:right'| 2
| data-sort-value="1992" | 1992
| ''[[:d:Q7128050|Пальма утраулары табигый тыюлыгы]]''
| [[Файл:Palms Islands.jpg|center|128px]]
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/407/ 407]
|-
| style='text-align:right'| 3
|
| ''[[:d:Q163490|Сайда каласы]]''
| [[Файл:SidonNewCity.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q1931173|Сайда районы]]''<br/>''[[:d:Q41642|Финикия цивилизациясе]]''
| [[:commons:Category:Sidon|Sidon]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/398/ 398]
|-
| style='text-align:right'| 4
|
| ''[[:d:Q168954|Триполи шәһәре]]''
| [[Файл:The skyline of Tripoli, Lebanon.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q390267|Төньяк Ливан]]''
| [[:commons:Category:Tripoli, Lebanon|Tripoli, Lebanon]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6436/ 6436]
|-
| style='text-align:right'| 5
|
| ''[[:d:Q246999|Шуф районы]]''
| [[Файл:Chouf mountains.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q216945|Таулы Ливан]]''
| [[:commons:Category:Chouf District|Chouf District]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/406/ 406]
|-
| style='text-align:right'| 6
|
| ''[[:d:Q1367140|Эшмун гыйбадәтханәсе]]''
| [[Файл:Throne of Ashtart.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q163490|Сайда каласы]]''
| [[:commons:Category:Temple of Eshmun|Temple of Eshmun]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/401/ 401]<br/>[https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6429/ 6429]
|-
| style='text-align:right'| 7
|
| ''[[:d:Q3285145|Батрун каласы]]''
| [[Файл:Batroun Makaad El Mir.jpg|center|128px]]
| [[Ливан]]
| [[:commons:Category:Batroun|Batroun]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/400/ 400]
|-
| style='text-align:right'| 8
|
| ''[[:d:Q3777059|Әль-Мина каласы]]''
| [[Файл:Tripoli2.jpg|center|128px]]
| ''[[:d:Q390267|Төньяк Ливан]]''
| [[:commons:Category:El Mina, Lebanon|El Mina, Lebanon]]
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/399/ 399]
|-
| style='text-align:right'| 9
|
| ''[[:d:Q66132772|Оронте үзәне]]''
|
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/403/ 403]
|-
| style='text-align:right'| 10
|
| ''[[:d:Q66132773|Ибраһим елгасы үзәне]]''
| [[Файл:Nahr Ibrahim, river in Lebanon 2011 - P1060155 r1.jpg|center|128px]]
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/404/ 404]
|-
| style='text-align:right'| 11
|
| ''[[:d:Q66132774|Әль-Кальб елгасы үзәне]]''
|
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/405/ 405]
|-
| style='text-align:right'| 12
|
| ''[[:d:Q66132776|Rashid Karami International Fair]]''
|
| ''[[:d:Q3579|Триполи шәһәре]]''
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6357/ 6357]
|-
| style='text-align:right'| 13
|
| ''[[:d:Q127503096|Рас әль-Калаат, Рас әль-Натур һәм Рас әль-Млелиһ калкулыклары]]''
|
|
|
| [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6438/ 6438]
|}
{{Wikidata list end}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
{{Портал|География|Мәдәният|Тарих}}
* [[ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирас объектлары исемлекләре]]
[[Төркем:Илләр буенча Бөтендөнья мирасы]][[Төркем:Ливан мәдәнияте]][[Төркем:Ливан истәлекле урыннары]]
0l1zt9jl7zp23by4smajrw3ydchvugu
Клара Хафизова
0
1426764
5987641
5838895
2026-07-28T18:21:57Z
Әмир
15082
/* Биография */ өстәмә
5987641
wikitext
text/x-wiki
{{ТатарДөньясы|чыгарылыш=I}}
{{Галим
| бүләк һәм премияләр = [[Файл:OrdenParasat.png|40px|Парасат ордены (2019)]] [[Файл:For merits in development of a science.jpg|20px|Казакъстан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен күкрәк билгесе]]
}}{{Фш|Хафизова}}
'''Клара Шәйсолтан кызы Хафизова''' (1939 елның 24 апреле, Көнбатыш Казакъстан өлкәсе, Казакъстан ССР) — Көнчыгышны өйрәнүче Казакъстан галиме-синолог, тарих фәннәре докторы.
== Биография ==
1939 елның 24 апрелендә [[Көнбатыш Казакъстан өлкәсе]]ндә туган. Әтисе — [[Бөек Ватан сугышы]] һәм хезмәт ветераны Шәйсолтан Хафизов 1907 елда [[Акмола өлкәсе (Россия империясе)|Акмола өлкәсендә]], әнисе — милләте буенча [[татарлар|татар]] Гарифә Нигъмәтуллина 1919 елда хәзерге [[Ырынбур өлкәсе]] [[Матвеевка районы]] {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Күлчум|Күлчум|d| Q18783093}} авылында туган. Әнисе ягыннан бабасы Ырынбурда дини белем алган, агроном булып эшләгән. Әти-әнисе икесе дә авыл мәктәбе укытучылары булган<ref name=":0" />.<br/>
Сеңлесе Диләрә. Кызы Мәдинә<ref name=":0" />.
Ташкент дәүләт университетының Көнчыгыш факультетының кытай бүлеген тәмамлаганнан соң, ул СССР Фәннәр академиясенең Көнчыгышны өйрәнү институтында (хәзерге Россия Фәннәр академиясе) аспирантура тәмамлаган. Россия Фәннәр академиясенең Көнчыгышны өйрәнү институтында һәм Ерак Көнчыгышны өйрәнү институтында (Мәскәү) тарих фәннәре кандидаты һәм тарих фәннәре докторы дәрәҗәләренә диссертация яклаган<ref name=":0">{{Cite web|url=https://china-oral.ivran.ru/f/Interviu_c_Khafizovoi_Klaroi_Shaisultanovnoi.pdf|title=Хафизова Клара Шайсултановна|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240115053659/https://china-oral.ivran.ru/f/Interviu_c_Khafizovoi_Klaroi_Shaisultanovnoi.pdf|archivedate=2024-01-15|author=Адамс О.Ю., Головачёв В.Ц.|work=Проект «Китаеведение – устная история»|publisher=Отдел Китая ИВ РАН|accessdate=2024-10-16}}</ref>. Ул халыкара мөнәсәбәтләр тарихы һәм Кытайның Урта Азиядәге тышкы сәясәте, казах-кытай мөнәсәбәтләре, казахлар һәм җунгарлар турындагы кытай чыганаклары буенча танылган белгеч<ref name=":0" />.
К. Ш. Хафизова Кытай, Тайвань, АКШ, Үзбәкстан Республикасы, Швеция һәм Япония университетларында лекцияләр укый һәм фәнни семинарлар үткәрә. Ул Англиядә (Рединг университеты), Әфганстанда (Әфганстан Республикасы Тышкы эшләр министрлыгының Халыкара мөнәсәбәтләр институты), Иранда (Иран Тышкы эшләр министрлыгының Документация институты) халыкара конференцияләрдә катнаша, шулай ук Кытайда (Халык университетының Цин тикшеренүләре институты, Синьцзян университеты, Синьцзян-Уйгыр автономияле районы академик институтлары һ.б.) һәм Россия Федерациясендә (Россия Фәннәр академиясенең Көнчыгышны өйрәнү институты һәм Ерак Көнчыгышны өйрәнү институты) берничә тапкыр була<ref name=":0">{{Cite web|url=https://china-oral.ivran.ru/f/Interviu_c_Khafizovoi_Klaroi_Shaisultanovnoi.pdf|title=Хафизова Клара Шайсултановна|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240115053659/https://china-oral.ivran.ru/f/Interviu_c_Khafizovoi_Klaroi_Shaisultanovnoi.pdf|archivedate=2024-01-15|author=Адамс О.Ю., Головачёв В.Ц.|work=Проект «Китаеведение – устная история»|publisher=Отдел Китая ИВ РАН|accessdate=2024-10-16}}</ref>. Аның мәкаләләре Россия Федерациясендә, Әфганстанда, Иранда, Англиядә, Кытайда, Украинада һәм Япониядә бу илләрнең телләрендә бастырылган. Ул берничә монография һәм 150 дән артык фәнни мәкалә авторы.
== Монографияләр ==
* "Урта Азиядә Кытай дипломатиясе. XIV-XIX гасырлар." Алматы, 1995; 288 нче бит.
* “Цин империясенең казах стратегиясе”, Алматы, 2007; 104 нче бит
* “Урта һәм Көнчыгыш Азия цивилизацияләре диалогы”, Алматы, 2013; “Ефәк юлындагы цивилизацияләр диалогы” исеме астында өстәмәләр белән яңадан бастырылган, Астана, 2015. — 416 нчы бит.
* "XVIII-XIX гасырларда дала хакимнәре һәм аларның дипломатиясе", Нур-Солтан, 2019. - 476 нчы бит.
* "XVIII-XIX Гасырлардаги билушилери Жан алардин дипломатиясе бирде", Астана, 2022. - 488 б.
== Документлар җыюда катнашу ==
* “Урта Азиядә халыкара мөнәсәбәтләр. 1-2 китаплар”, Мәскәү, 1989;
* "Казакъстан, Урта Азия һәм Көнчыгыш Төркестан тарихы буенча документлар һәм материаллар." Алматы, 1994.
* "КӨНЧЫГЫШ ДИПЛОМАТИЯСЕ ЦИВИЛИЗАЦИЯЛӘР КИСЕШКӘН ЧЫГЫШТА." Баш мөхәррирләр: Хафизова К. Ш., Кыдырали Д. Хафизова документлар һәм материаллар җыентыгы. Кереш сүз, кытай документлары тәрҗемәләре һәм фәнни аңлатмалар авторы. 2015. — 400 б.
* "Цин империясе һәм Казакъ ханлыклары. 1-2 китаплар." Алматы, 1989; Төзәтмәләр, өстәмәләр һәм иллюстрацияләр белән кабат басылган, Нур-Султан, 2020.
== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* 2019 — Парасат ордены — ''80 яшьлек юбилее уңаеннан''
* «Казакъстан мәгарифенә керткән өлеше өчен» күкрәк билгесе
* Хезмәт ветераны (СССР)
== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}
== Сылтамалар ==
{{Тышкы сылтамалар}}
[[Төркем:Тарих фәннәре докторлары]]
[[Төркем:Казакъ тарихчылары]][[Төркем:Синологлар]]
[[Төркем:ССРБ тарихчылары]]
[[Төркем:Әлифба буенча тарихчылар]]
[[Төркем:Әлифба буенча галимнәр]]
[[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]]
[[Төркем:Уральскида туганнар]]
[[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]]
[[Төркем:1939 елда туганнар]]
[[Төркем:24 апрель көнне туганнар]][[Төркем:Казакъстан фәнен үстерүдәге казанышлары өчен күкрәк билгесе белән бүләкләнүчеләр]]
[[Төркем:Парасат ордены кавалерлары]][[Төркем:Әнисе татар, әтисе башка милләттән булган шәхесләр]]
jsys2nu6g0zjwijvh18dj91284wutg7
Регина Фәйзуллина
0
1488850
5987631
5881114
2026-07-28T17:14:30Z
Әмир
15082
/* Моны да карагыз */ өстәмә
5987631
wikitext
text/x-wiki
{{Шәхес
| исем = Регина Фәйзуллина
| рәсем = Р.Н.Файзуллина.jpg
| рәсем зурлыгы = 200px
| alt =
| рәсем язуы =
| тулы исем = Регина Наил кызы Фәйзуллина
| һөнәр = табиб
| туу датасы = 1985
| туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Казан|Казанда}}
| гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]]
| милләт = татар
| үлем датасы =
| үлем җире =
| әти = Наил
| әни = Әнисә
| ир =
| хатын =
| балалар =
| бүләк һәм премияләр = [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган табибы]]
| сайт =
| башка мәгълүмат =
}}
{{Фш|Фәйзуллина}}
'''Регина Фәйзуллина''', Регина Наил кызы Фәйзуллина (''Регина Наильевна Файзуллина; [[1985 ел]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Казан]]'') ― табиб, медицина фәннәре кандидаты (2022). 2019 елдан Казан шәһәренең 2нче санлы клиник хастаханәсенең, 2025 елдан Татарстаннның профессор Адамюк исемендәге Республика офтальмология хастаханәсенең баш табибы. [[Татарстан Республикасының атказанган табибы]].
== Тәрҗемәи хәле ==
1985 елда<ref>[https://rosdek.org/people/faizullina_regina_nail'evna Файзуллина Регина Наильевна - официальные декларации.] Министерство здравоохранения Республики Татарстан</ref> Казанда туган. Әтисе Наил, әнисе Әнисә (Сәфәрова). Сеңлесе Камилә (Рәхимова, 2005 елгы).
2002―2008 елларда [[Казан дәүләт медицина университеты]]ның (КДМУ) дәвалау факультетында «сәламәтлек саклауны оештыру һәм җәмәгать сәламәтлеге» белгечлеге буенча укыган, 2008 елда тәмамлаган. 2008―2010 елларда КДМУ каршындагы клиник ординатурада «оториноларингология» белгечлеген үзләштергән. 2011 елда КДМУда «Сәламәтлек саклауны оештыру һәм җәмәгать сәламәтлеге» белгечлеге буенча интернатура узган. 2016―2018 елларда КФУда «сәламәтлек саклауда менеджмент» МВА курсын узган. 2016 елдан «КДМУ» югары һөнәри белем бирү ФДБМУнең «Җәмәгать сәламәтлеге һәм сәламәтлек саклауны оештыру» кафедрасында читтән торып аспирантурада укыган. 2000 елда аспирантураны тәмамлаган. Казан дәүләт медицина университетында «Көндезге стационарлар эшчәнлеген оештыруны камилләштерү (Татарстан Республикасы материаллары буенча)» темасына кандидатлык диссертациясе яклаган (2022)<ref>[https://www.dissercat.com/content/sovershenstvovanie-organizatsii-deyatelnosti-dnevnykh-statsionarov-po-materialam-respubliki Диссертация на тему «Совершенствование организации деятельности дневных стационаров (по материалам Республики Татарстан)».] dissercat.com</ref><ref>[https://rusneb.ru/catalog/000199_000009_012450789/ Файзуллина Р.Н. Совершенствование организации деятельности дневных стационаров : по материалам Республики Татарстан.] НЭБ</ref>. Тикшеренү материаллары буенча 10 фәнни хезмәт, шул исәптән 3 мәкалә 3.2.3 белгечлеге буенча рецензияләнә торган фәнни журналлар исемлегенә кертелгән Югары аттестация комиссиясе (ВАК) журналларында басылып чыккан.
2019 елның 8 августыннан 2025 елның 11 ноябренә кадәр ― Казан шәһәренең 2нче санлы клиник хастаханәсе баш табибы<ref>[https://klb-2.ru/about/rukovodstvo/ Руководство.] Клиническая больница №2</ref><ref>[https://zachestnyibiznes.ru/fl/166016826838 Файзуллина Регина Наильевна.] За честный бизнес{{ref-ru}}</ref>.
2025 елның 11 ноябреннән ― Татарстанның профессор Адамюк исемендәге Республика офтальмология хастаханәсе (ГАУЗ «РКОБ МЗ РТ им. проф. Адамюка») баш табибы<ref>[https://kam.business-gazeta.ru/news/688453 В офтальмологической больнице Татарстана сменился главврач.] Бизнес-Онлайн, 11.11.2025{{ref-ru}}</ref>. Профессор Адамюк исемендәге Республика офтальмология хастаханәсе ― дәүләт офтальмология хастаханәсе, Татарстанда бердәнбер өченче дәрәҗәдәге ярдәм учреждениесе, анда бөтен республикадан пациентлар маршрутлаштырыла. Ел саен хастаханә хезмәтләреннән 100 меңнән артык кеше файдалана.
[[COVID-19 коронавирус авыруы|Коронавирус пандемиясе]] вакытында 2нче санлы клиник хастаханә базасында пациентларны дәвалау өчен махсус больница оештырылган, ул ике ел эшләгән. Баш табибның оештыру сәләте, ныклыгы аркасында, хезмәттәшләре белән бергәләп югары нәтиҗәләргә ирешелгән<ref>[https://kam.business-gazeta.ru/article/488342 Альмир Михеев: «Планируйте сразу, в какую больницу ляжете, соберите вещи».] kam.business-gazeta.ru, 15.11.2020</ref>.
БИЗНЕС Online интернет-басмасы, Регина Фәйзуллинаны «Татарстан медицинасының 50 йогынтылы заты» рейтингында 18нче позицияга куйган (2026 ел башы)<ref>''Евгения Дробот''. [https://dzen.ru/a/aYV19BD7VhuwZwd5 От будущего ректора КГМУ до бывшего министра: 50 влиятельных лиц медицины Татарстана.] БИЗНЕС Online, 6.02.2026</ref>.
== Бүләкләре, мактаулы исемнәре ==
* [[2016 ел|2016]] ― ТР мәгълүматлаштыру һәм элемтә министрлыгының Мактау грамотасы
* 2017 ― ТР сәламәтлек саклау министрлыгының Мактау грамотасы
* [[Татарстан Республикасының атказанган табибы]]
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Әдәбият ==
* ''[[Гөлназ Шәйхи]]''. Тамырлар. К.: ТКН, 2023. ― Б.60―61.
== Сылтамалар ==
* [https://zdrav.tatar.ru/kb2kaz/doctor/75983 Файзуллина Регина Наильевна.] Персонал Клинической больницы №2 Кировского района
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
* [[Нәкыя Cәфәрова]], әбисе
* [[Әсгать Сәфәров]], әнисенең абыйсы
* [[Диана Сәфәрова]], икетуган апасы
* [[Элина Сәфәрова]], икетуган сеңлесе
{{DEFAULTSORT:Фәйзуллина, Регина}}
[[Төркем:Табиблар]]
[[Төркем:Казан дәүләт медицина институтын тәмамлаучылар]]
[[Төркем:Татарстанның атказанган табиблары]]
[[Төркем:Медицина фәннәре кандидатлары]]
s68af04bxd0135e560l1v0gtayprfmn
Гимннар тәрҗемәләре
0
1488961
5987654
5970460
2026-07-29T01:26:52Z
LiebSinger
60321
/* НЕПАЛ */
5987654
wikitext
text/x-wiki
== '''Дөнья белән бергә җырлыйбыз!''' ==
'''Татар телендә дә җырланырлык дәүләт, милләт, төбәк һәм оешмалар гимннары, алфавит тәртибендә. Википедиядәге аудио-видео сылтамаларын АЕРЫМ БЕР БИТТӘ ачып уйнатырга кирәк, югыйсә, алар югалырга мөмкин. Сылтамалар татар теленә тәрҗемә алдыннан бирелә.'''<br>
Мәгънәсез антиреклама https://rutube.ru/ сайтында бетерелгән.<br>
=== '''АБХАЗИЯ''' ===
Шәнеибац, шәнеибац,<br>
Аԥсуаа рыҷкәынцәа!<br>
Аԥсны азыҳәан ашьа казҭәаз,<br>
Аԥсуаа рыҷкәынцәа!<br>
Ахақәиҭраз ашьа казҭәаз,<br>
Аԥсуаа рыҷкәынцәа!<br>
О-ҳо-ҳо-о-ҳо-о-Рада<br>
О-ҳо-ҳо-о-ҳо-Раида-ра!<br>
Ажәҩан мрадоуп, еҵәадоуп<br>
Уара уда, Аԥсынра!<br>
Еҵәа-бырлаш Аԥсынтәыла,<br>
Улԥха згәаҵақәа ирҭыԥхо,<br>
Геи-шьхеи рыԥшӡара зыԥшнылаз<br>
Жәлар ламысла иҳаракхоит.<br>
Рада, Раида, Рарира!<br>
Рада, Рерама, Рерашьа!<br>
Нарҭаа риира-зиироу<br>
Афырхацәа Ран-Гәашьа<br>
Аԥсынтәыла-иԥшьоу атәыла,<br>
Ихы здиныҳәалаз Анцәа!<br>
Зқьышықәсала имҩасхьо гылан,<br>
Рыжәҩа еибырҭоиҭ уԥацәа!<br>
Шәнеибац, Аԥсныжәлар!<br>
Аишьцәа, шәнеибац!<br>
Нхыҵ-аахыҵ ҳаицуп!<br>
Ҳазшаз илаԥш<br>
Ҳхыуп иаҳхымшәо<br>
Ԥеиԥш лаша ҳзыԥшуп!<br>
Шәнеибац, Аԥсныжәлар,<br>
Игылеит ҳамра,<br>
Иақәым ҭашәара!<br>
Урылагәырӷьа,<br>
Анра-ахшара,<br>
Шьардаамҭа, Аԥсынра!<br>
https://rutube.ru/video/514d0fd95123fab433f1a6dc653aeeb9/
https://ru.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Abkhazia_–_Aiaaira_(Аиааира)_(orchestral_instrumental_version).ogg
https://en.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_Abkhazia_–_Aiaaira_(Аиааира)_(orchestral_vocal_version)_(short_version).ogg
=== '''АВСТРАЛИЯ БЕРЛЕГЕ''' ===
(дәүләт гимнының рәсми өлеше)<br>
'''''English'''''<br>
Australians all let us rejoice<br>
For we are one and free;<br>
We’ve golden soil and wealth for toil,<br>
Our home is girt by sea;<br>
Our land abounds in nature’s gifts,<br>
Of beauty rich and rare;<br>
In history’s page let every stage,<br>
Advance Australia Fair!<br>
In joyful strains then let us sing:<br>
“Advance Australia Fair!”<br>
Beneath our radiant southern Cross,<br>
We’ll toil with hearts and hands;<br>
To make this Commonwealth of ours<br>
Renowned of all the lands;<br>
For those who’ve come across the seas<br>
We’ve boundless plains to share;<br>
With courage let us all combine<br>
To advance Australia fair.<br>
In joyful strains then let us sing<br>
«Advance Australia fair!»<br>
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:U.S._Navy_Band,_Advance_Australia_Fair_(instrumental).ogg
https://rutube.ru/video/e293433ffd307b26e83149f735b479d3/
https://wikiway.com/australia/gimn/
'''''Татарча'''''<br>
Австралиялеләр бәхетле,<br>
Без яшь һәм ирекле,<br>
Хезмәт куеп, алтын җирне<br>
Иттек без күрекле.<br>
Җир-суларың – затлы бүләк,<br>
Табигатең – шифа,<br>
Атла, тарихыңны әйдәп,<br>
Австралия, алга!<br>
Бездән сиңа изге теләк:<br>
“Австралия, алга!”<br>
Көньяк Хач балкышы астында<br>
Берләште күп милләт.<br>
Уңган Берлекне дөньяда<br>
Таныды бар дәүләт.<br>
Йөрәк дәртен һәм кул көчен<br>
Хасладык Ватанга,<br>
Австралия ирешсен, дип,<br>
Яңа уңышларга.<br>
Бездән илгә изге теләк:<br>
“Австралия, алга!”<br>
=== '''АВСТРИЯ''' ===
'''''Deutsch'''''<br>
'''Land der Berge, Land am Strome'''<br>
Land der Berge, Land am Strome,<br>
Land der Äcker, Land der Dome,<br>
Land der Hämmer, zukunftreich:<br>
Heimat grosser Töchter und Söhne,<br>
Volk, begnadet für das Schöne,<br>
Vielgerühmtes Österreich,<br>
Vielgerühmtes Österreich.<br>
Heiss umfehdet, wild umstritten,<br>
Liegst dem Erdteil du inmitten,<br>
Einem starken Herzen gleich.<br>
Hast seit frühen Ahnentagen<br>
Hoher Sendung Last getragen,<br>
Vielgeprüftes Österreich,<br>
Vielgeprüftes Österreich.<br>
Mutig in die neuen Zeiten,<br>
Frei und gläubig sieh uns schreiten,<br>
Arbeitsfroh und hoffnungsreich!<br>
Einig laß in Jubelchören,<br>
Vaterland, dir Treue schwören,<br>
Vielgeliebtes Österreich,<br>
Vielgeliebtes Österreich!<br>
https://rutube.ru/video/1d4441afe16017ebf12b785f777569ed/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Land_der_Berge_Land_am_Strome_instrumental.ogg
https://wikiway.com/austria/gimn/
'''''Татарча'''''<br>
'''Таулар һәм дәрьялар иле'''<br>
Таулар һәм дәрьялар иле,<br>
Чиркәү, чүкеч, кырлар иле,<br>
Килер көнгә мәдхия;<br>
Олы шәхесләр Ватаны,<br>
Гүзәлгә гашыйк гавамы,<br>
Дан-шөһрәтле Австрия,<br>
Дан-шөһрәтле Австрия.<br>
Дәгъва-яуларны күп күргән,<br>
Урыны кыйтга түреннән –<br>
Куәтле йөрәк гүя;<br>
Ул борынгы заманнардан<br>
Бөек максатка юлланган –<br>
Күп сыналган Австрия,<br>
Күп сыналган Австрия.<br>
Яңа чорга кыю атлый,<br>
Иреккә инабәт саклый<br>
Һәм хезмәткә баш ия!<br>
Туганнар бердәмлегендә,<br>
Безнең тугрылык гаһдендә –<br>
Сөекле ил Австрия,<br>
Сөекле ил Австрия!<br>
=== '''АЗӘРБАЙҖАН''' ===
'''''Azərbaycan dilində'''''<br>
Azәrbaycan! Azәrbaycan! <br>
Äy, qaharman ullarıña şanlı Watan! <br>
Səndən ötrü can verməyə cümlə äzerbez! <br>
Səndən ötrü qan tökməyə cümlə qadirbez! <br>
Üç rəngli bayrağınla məsud yaşa! <br>
Üç rəngli bayrağınla məsud yaşa! <br>
Minlərlə can qurban oldu, <br>
Sinən hərbə meydan oldu! <br>
Hüququndan keçən əsgər! <br>
Hərə bir qəhrəman oldu! <br>
Sən olasan gülüstan, <br>
Sənə hər an can qurban! <br>
Sənə min bir məhəbbət <br>
Sinəmdə tutmuş məkan!<br>
Namusunu hifz etməyə, <br>
Bayrağını yüksəltməyə, <br>
Namusunu hifz etməyə, <br>
Cümlə gənclər müştaqdır! <br>
Şanlı Vətən! Şanlı Vətən! <br>
Azərbaycan! Azərbaycan!<br>
Azərbaycan! Azərbaycan!<br>
https://rutube.ru/video/384c5483e25b917683bb51cf308cbb02/
https://wikiway.com/azerbaijan/gimn/
https://rutube.ru/video/037912880030760df1cd3b321641ab74/
'''''Татар телендә'''''<br>
Азәрбайҗан! Азәрбайҗан!<br>
Әй, батыр улларыңа данлы Ватан!<br>
Синең өчен җан бирергә җөмлә әзер без!<br>
Синең өчен кан түгәргә җөмлә кадир без!<br>
Өч төс байрак астында бәхетле яшә!<br>
Өч төс байрак астында бәхетле яшә!<br>
Җирең хәрби мәйдан булды,<br>
Меңләгәннәр корбан булды!<br>
Синең хаклыгыңны яклап,<br>
Барчасы каһарман булды!<br>
Син булсын дип гөлстан,<br>
Сиңа һәрбер җан корбан!<br>
Мең бер мәхәббәт, Ватан,<br>
Йөрәктә тотам мәкян!<br>
Намусыңны керләмәскә,<br>
Байрагыңны кимсетмәскә,<br>
Намусыңны керләмәскә<br>
Барча яшьләр җан аткан!<br>
Шанлы Ватан! Шанлы Ватан!<br>
Азәрбайҗан! Азәрбайҗан!<br>
Азәрбайҗан! Азәрбайҗан!<br>
=== '''АЛБАНИЯ''' ===
(рәсми өлеше)<br>
'''''Në shqip'''''<br>
'''Himni i Flamurit'''<br>
Rreth flamurit të përbashkuar<br>
Me një dëshir’ e një qëllim,<br>
Të gjith’ atje duke u betuar<br>
Të lidhim besën për shpëtim.<br>
Chorus (2):<br>
Prej lufte veç ai largohet<br>
Që është lindur tradhëtor,<br>
Kush është burrë nuk frikësohet,<br>
Po vdes, po vdes si një dëshmor!<br>
https://rutube.ru/video/c9ce55b7b978d77a3f618dea331847ac/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hymni_i_Flamurit_instrumental.ogg
'''''Татарча'''''<br>
'''Байрак гимны'''<br>
Байрак астында без берләштек<br>
Уртак теләкләр-максатларда,<br>
Ант иттек без, көрәшергә дип<br>
Азатлыгыбызны якларга.<br>
Кушымта (2):<br>
Читләшер бу изге көрәштән<br>
Сатлык булып туган гына,<br>
Ир-егет бирешмәс ул куркуга,<br>
Шәһит булыр ил хакына.<br>
=== '''АЛМАНИЯ ДЕМОКРАТИК ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Deutsch'''''<br>
'''Auferstanden aus Ruinen...'''<br>
Auferstanden aus Ruinen<br>
und der Zukunft zugewandt,<br>
laßt uns Dir zum Guten dienen,<br>
Deutschland, einig Vaterland.<br>
Alte Not gilt es zu zwingen,<br>
und wir zwingen sie vereint,<br>
denn es muß uns doch gelingen,<br>
daß die Sonne schön wie nie<br>
über Deutschland scheint,<br>
über Deutschland scheint.<br>
Glück und Friede sei beschieden<br>
Deutschland, unserm Vaterland,<br>
alle Welt sehnt sich nach Frieden,<br>
reicht den Völkern eure Hand.<br>
Wenn wir brüderlich uns einen,<br>
schlagen wir des Volkes Feind,<br>
laßt das Licht des Friedens scheinen,<br>
daß nie eine Mutter mehr<br>
ihren Sohn beweint,<br>
ihren Sohn beweint.<br>
Laßt uns pflügen, laßt uns bauen,<br>
lernt und schafft wie nie zuvor,<br>
und der eig’nen Kraft vertrauend<br>
steigt ein frei Geschlecht empor.<br>
Deutsche Jugend, bestes Streben<br>
unsres Volks in dir vereint,<br>
wirst du Deutschlands neues Leben.<br>
Und die Sonne schön wie nie<br>
über Deutschland scheint,<br>
über Deutschland scheint.<br>
https://rutube.ru/video/954d694e9372f0bb9d20f431a7cfffda/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Auferstanden_Aus_Ruinen_(Instrumental).ogg
'''''Татарча'''''<br>
'''Хәрабәдән күтәрелгән...'''<br>
Хәрабәдән күтәрелеп,<br>
киләчәккә юл тоткан,<br>
без Сиңа итик игелек,<br>
Алмания, бердәм Ватан.<br>
Бердәм булгач, барча киртә<br>
юкка чыга бүген дә, –<br>
һәм безнең кулдан бу килә;<br>
кояш мулдан нур сибә<br>
алман күгендә,<br>
алман күгендә.<br>
Ураз-бәхет насыйп булсын<br>
алманнар Ватанына,<br>
дуслык кулларын ул сузсын<br>
дөнья халыкларына.<br>
Туганнарча бердәмлектә<br>
җиңеп халык дошманын,<br>
яшик хөрлек-иминлектә, –<br>
ана, улын югалтып,<br>
һич еламасын,<br>
һич еламасын.<br>
Иҗат итеп, белем алып,<br>
йортлар салыйк, җир сөрик,<br>
үз көчебезгә таянып,<br>
яңа буын үстерик.<br>
Алман яшьләре, гавамның<br>
омтылышлары – сездә,<br>
сез – киләчәге Ватанның.<br>
Кояш мулдан нур сибә<br>
алман күгендә,<br>
алман күгендә.<br>
=== '''АЛМАНИЯ ФЕДЕРАТИВ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Deutsch'''''<br>
'''Einigkeit und Recht und Freiheit'''<br>
Einigkeit und Recht und Freiheit<br>
Für das deutsche Vaterland.<br>
Danach laßt uns alle streben<br>
Brüderlich mit Herz und Hand.<br>
Einigkeit und Recht und Freiheit<br>
Sind des Glückes Unterpfand.<br>
Blüh‘ im Glanze dieses Glückes,<br>
Blühe, deutsches Vaterland!<br>
Blüh’ im Glanze dieses Glückes,<br>
Blühe, deutsches Vaterland!<br>
https://rutube.ru/video/4e7ff3d5cd368e8f2855dc1268262d80/
https://rutube.ru/video/ebe574a376ae9359bf09803dc92df718/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:German_national_anthem_performed_by_the_US_Navy_Band.ogg
'''''Татарча'''''<br>
'''Бердәмлек, хокук, хөррият'''<br>
Бердәмлек, Хокук, Хөррият –<br>
Алман җирендә хаким.<br>
Изге туганлык хисләрен<br>
Йөртсен күңeлендә һәркем.<br>
Бердәмлек, Хокук, Хөррият –<br>
Безнең бәхет солтаны.<br>
Шул бәхеттә чәчәк ат син<br>
Мәңге, Алман Ватаны!<br>
Шул бәхеттә чәчәк ат син<br>
Мәңге, Алман Ватаны!<br>
=== '''АЛТАЙ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Алтай тилиде'''''<br>
Кӧк теҥери јылдыстар,<br>
Улу, јайым Кан-Алтай.<br>
Ӱч-сӱмер, ыйык тайгалар –<br>
Агару, јебрен Алтай.<br>
Ӱч толыкту Кан-Алтай,<br>
Јыҥкыс эдер јаҥы јок.<br>
Ӱргӱлји кӱйген одыбыс<br>
Ӧчӱп калар учуры јок.<br>
Алтай – ӧскӧн кабайыс,<br>
Алтай – мӧҥкӱ кудайыс.<br>
Элен чактарга корула,<br>
Россияла бис јажына.<br>
Алтай!<br>
https://rutube.ru/video/339cb8c2835c89052f0ba8743b3706d9/
https://my.mail.ru/music/search/Гимн%20Республики%20Алтай
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Гимн_Республики_Алтай_(2001).ogg
Аудиода ике куплеты гына уйнатылган.<br>
'''''Татар телендә'''''<br>
Күк йөзендә йолдызлар,<br>
Олы, бәйсез Хан-Алтай.<br>
Өчтүбә, урманлы таулар –<br>
Борынгы, изге Алтай.<br>
Өч түбәле Хан-Алтай,<br>
Юк янтык булган чагы.<br>
Мәңгелек ут янган җирнең<br>
Юк сүрелер учагы.<br>
Алтай – без үскән төбәк,<br>
Алтай – мәңгелек терәк.<br>
Гомерлек бу язмышыбыз,<br>
Русиядә тормышыбыз.<br>
........................
Хан-Алтай!<br>
=== '''АМЕРИКА КУШМА ШТАТЛАРЫ''' ===
'''''English'''''<br>
'''The Star-Spangled Banner'''<br>
Oh, say, can you see, the dawn’s early light<br>
What so proudly we hailed at the twilight’s last gleaming?<br>
Whose broad stripes and bright stars, thro’ the perilous fight,<br>
O’er the ramparts we watched were so gallantly streaming. <br>
And the rocket’s red glare, the bomb’s bursting in air, <br>
Gave proof through the night that our flag was still there. <br>
Oh, say, does that Star-spangled Banner yet wave <br>
O’er the land of the free and the home of the brave? <br>
On the shore dimly seen, thro’ the mists of the deep, <br>
Where the foe’s haughty host in dread silence reposes, <br>
What is that which the breeze, o’er the towering steep, <br>
As it fitfully blows, half conceals, half discloses? <br>
Now it catches the gleam of the morning’s first beam, <br>
In fully glory reflected, now shines on the stream: <br>
‘This the star-spangled banner: oh, long may it wave <br>
O’er the land of the free and the home of the brave. <br>
And where is that band who so vauntingly swore <br>
That the havoc of war and the battle’s confusion <br>
A home and a country should leave us no more! <br>
Their blood has vanished out their foul footsteps’ pollution. <br>
No refuge could save the hireling and slave <br>
From the terror of flight, or the gloom of the grave: <br>
And the Star-Spangled Banner in triumph doth wave <br>
O’er the land of the free and the home of the brave!<br>
Oh, thus be it ever when freemen shall stand. <br>
Between their loved home and the war’s desolation: <br>
Blest with vict’ry and peace, may the heav’n-rescued land <br>
Praise the Power that has made and preserved us a nation. <br>
Then conquer we must, when our cause it is just. <br>
And this be our motto: “In God is our trust”. <br>
And the Star - Spangled Banner in triumph shall wave <br>
O’er the land of the free and the home of the brave.<br>
https://rutube.ru/video/27c1ab2898f2ac17900e3861b85b62fb/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Star_Spangled_Banner_instrumental.ogg
'''''Татарча'''''<br>
'''Йолдызлы буй-буй байрак'''<br>
Әйт әле, күрәмсең алсу таң атканда, –<br>
Без аны данладык кич кояш батканда?<br>
Зәңгәр күк, йолдызлар – ак-кызыл иңендә, –<br>
Җилфердиме ул байрак кирмәннәр түрендә?<br>
Ракеталар янды, бомбалар шартлады, –<br>
Ә байрак төн буе безнең сафта калды.<br>
Әйт әле, балкыймы ул байрак бүген дә –<br>
Кыюлар җирендә, азатлар илендә?<br>
Тәкәбберләр, посып куе томаннарга,<br>
Дөм караңгылыкта яткан текә ярда –<br>
Капыл җил байрактан куркуны басармы,<br>
Әллә бер яшереп, яңадан ачармы?<br>
Горур балкый анда, шәфәкъ нурларында,<br>
Сурәте чагыла агымсу-алкында, –<br>
Йолдызлы байрак ул, җилфердәсен көн дә <br>
Кыюлар җирендә, азатлар илендә.<br>
Кайда соң киберле ант эчкән өерләр? –<br>
Юкка чыкты алар, тар-мар ителделәр,<br>
Канлы эзләрен дә каплый кара туфрак...<br>
Һәм Ил-Ватан безгә гомерлеккә уртак!<br>
Урын юк сыенырга ялчыга һәм колга –<br>
Куркып качса качсын кабер шомлыгына.<br>
Йолдызлы байрак ул – дан-шөһрәт иңендә,<br>
Кыюлар җирендә, азатлар илендә!<br>
Азатлар барында мәңге шулай булсын.<br>
Сөекле йортыбыз сугыштан арынсын:<br>
Мәдхия – юнәлтеп җиңүле солыхка,<br>
Милләт итеп безне, ярлыкаучы Хакка.<br>
Уңышка омтылыш, гамәлдә ышаныч,<br>
Безнең шигаребез: “Аллага таяныч”.<br>
Буй-буй байрак балкыр – дан-шөһрәт иңендә,<br>
Кыюлар җирендә, азатлар илендә!<br>
=== '''АНГОЛА''' ===
=== '''АНДОРРА КЕНӘЗЛЕГЕ''' ===
'''''En català'''''<br>
'''El Gran Carlemany'''<br>
El gran Carlemany, mon pare,<br>
dels alarbs em deslliurà,<br>
I del cel vida em donà,<br>
de Meritxell, la gran Mare.<br>
Princesa nasquí i Pubilla<br>
entre dues nacions, neutral;<br>
sols resto l'única filla,<br>
de l'imperi Carlemany.<br>
Creient i lliure onze segles,<br>
creient i lliure vull ser.<br>
Siguin els furs mos tutors<br>
i mos Prínceps defensors!<br>
I mos Prínceps defensors!<br>
https://rutube.ru/video/2bf7a136d89852ff06af65a8c860b9a4/
https://wikiway.com/andorra/gimn/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:El_Gran_Carlemany.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Бөек Карл'''<br>
Гарәпләрдән азат иткән<br>
Бөек Карл, газиз атам,<br>
Һәм күктән бүләк иңдергән<br>
Меричель, изге анам.<br>
Кыйрал кызы булып тудым –<br>
Ике халыкка бердән;<br>
Ялгыз варис булып калдым<br>
Бөек Карл дәүләтеннән.<br>
Азат, диндар унбер гасыр,<br>
Шул халәттә калсамчы.<br>
Кануннар булсын яклаучым,<br>
Һәм Кенәзләр – саклаучым!<br>
Һәм Кенәзләр – саклаучым!<br>
=== '''АНТИГУА-БАРБУДА''' ===
'''Fair Antigua and Barbuda!'''<br>
We thy sons and daughters stand<br>
Strong and firm in<br>
Peace or danger<br>
To safe-guard our Native Land<br>
We commit ourselves to building<br>
A true nation brave and free;<br>
Ever striving, ever seeking,<br>
Dwell in love and unity<br>
Raise the standard! Raise it boldly!<br>
Answer now to duty’s call<br>
To the service of thy country,<br>
Sparing nothing, giving all;<br>
Gird your loins and join the battle<br>
‘Gainst fear, hate and poverty,<br>
Each endeavouring, all achieving,<br>
Live in peace where man is free.<br>
God of nations, let Thy blessings<br>
Fall upon this land of ours;<br>
Rain and sunshine ever sending,<br>
Fill her fields with crops and flowers;<br>
We her children do implore Thee,<br>
Give us strength, faith, loyalty,<br>
Never failing, all enduring<br>
To defend her liberty.<br>
https://rutube.ru/video/dc46677134a3a1c85ae3a68c0ebb41d2/
=== '''АРГЕНТИНА''' ===
'''''En español'''''<br>
'''¡Oid mortales!'''<br>
¡Oid mortales! el grito sagrado:<br>
¡Libertad, Libertad, Libertad!<br>
Oid el ruido de rotas cadenas:<br>
Ved en trono a la noble Igualdad.<br>
¡Ya su trono dignísimo abrieron<br>
Las provincias unidas del Sud!<br>
Y los libres del mundo responden:<br>
¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!<br>
¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!<br>
Y los libres del mundo responden:<br>
¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!<br>
Y los libres del mundo responden:<br>
¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!<br>
'''''Refren''''':<br>
Sean eternos los laureles<br>
Que supimos conseguir,<br>
Que supimos conseguir.<br>
Coronados de gloria vivamos<br>
O juremos con gloria morir,<br>
O juremos con gloria morir,<br>
O juremos con gloria morir!<br>
https://rutube.ru/video/0016b272cf56bccdf72421061a969577/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Himno_Nacional_Argentino_instrumental.ogg
'''''Татар телендә (рәсми җыелма куплет, башта 40 секундка якын оркестр гимнның увертюрасын уйный)'''''<br>
'''Әй, фани бәндәләр, тыңлагыз!'''<br>
Әй, фани бәндәләр, тыңлагыз оранны:<br>
“Азатлык! Азатлык! Һәм Ирек!”<br>
Тыңлагыз богаулар гөрселдәп сынганны!<br>
Күрегез: тәхеттә — Тигезлек,<br>
Көньякта тәхеткә ирештерде аны<br>
Берләшкән Төбәкләр, биреп ямь!<br>
Һәм безне котлады ирекле Җир шары:<br>
“Аргентина халкына сәлам!”<br>
“Аргентина халкына сәлам!”<br>
Һәм безне котлады ирекле Җир шары:<br>
“Аргентина халкына сәлам!”<br>
Һәм безне котлады ирекле Җир шары:<br>
“Аргентина халкына сәлам!”<br>
'''''Кушымтасы''''':<br>
Уңышларга ирешәбез,<br>
Булсын ил мәңгелектә,<br>
Булсын ил мәңгелектә.<br>
Дан-шөһрәткә тәкъдир ителгәнбез,<br>
Әҗәлебез булыр шөһрәттә,<br>
Әҗәлебез булыр шөһрәттә,<br>
Әҗәлебез булыр шөһрәттә!<br>
=== '''ӘЛ-ҖӘЗАИР''' ===
'''QASAMAN'''<br>
(гарәп тексты транскрипциясе)<br>
I. Qasaman bi-n-nāzilāti l-māḥiqāt<br>
Wa-d-dimāʾi z-zākiyāti ṭ-ṭāhirāt<br>
Wa-l-bunūdi l-lāmiʿāti l-khāfiqāt<br>
Fi-l-jibāli sh-shāmikhāti sh-shāhiqāt<br>
Naḥnu thurnā fa-ḥayātun ʾaw mamāt<br>
Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir<br>
Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!<br>
II. Naḥnu jundun fi sabīli l-ḥaqqi thurnā<br>
Wa ʾila stiqlālinā bi-l-ḥarbi qumnā<br>
Lam yakun yuṣğā lanā lamā naṭaqnā<br>
Fa-ttakhadhnā rannata l-bārūdi waznā.<br>
Wa-ʿazafnā nağmata r-rashshāshi laḥnā<br>
Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir<br>
Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!<br>
III. Yā Firansā, qad maḍā waqtu l-ʿitāb<br>
Wa-ṭawaynāhu kamā yuṭwā l-kitāb<br>
Yā Firansā ʾinna dhā yawmu l-ḥisāb<br>
Fa-staʿiddī wa-khudhī minnā l-jawāb<br>
ʾInna fī thawratinā faṣlu l-khiṭāb<br>
Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir<br>
Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!<br>
IV. Naḥnu min ʾabṭālinā nadfaʿu jundā<br>
Wa-ʿala ʾashlaʾinā naṣnaʿu majdā.<br>
Wa-ʿala ʾarwāḥinā naṣʿadu khuldā.<br>
Wa-ʿala hāmātinā narfaʿu bandā.<br>
Jabhatu t-Taḥrīri ʾaʿṭaynāki ʿahdā.<br>
Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir<br>
Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!<br>
V. Ṣarkhatu l-ʾawṭāni min sāḥi l-fidā<br>
Ismaʿūhā wa-stajībū li-n-nidā<br>
Wa-ktubūhā bi-dimāʾi sh-shuhadāʾ<br>
Wa-qraʾūhā li-banī l-jayli ğadā.<br>
Qad madadnā laka yā majdu yadā<br>
Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir<br>
Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!<br>
https://rutube.ru/video/07971eb6358051f8de3bc6f501281297/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Kassaman_instrumental.ogg
https://wikiway.com/algeria/gimn/
'''АНТ ИТӘБЕЗ!'''<br>
Барысын да юк итүче яшен белән,<br>
Без түккән кан һәм керсез күз яше белән,<br>
Таулар өстендәге байрак төсе белән –<br>
Ант итәбез, Әлҗәзаир яшәр, дип,<br>
Һәркем, кабат яшәү яки үлү өчен,<br>
Каберләрдән торып, сафка басар, дип.<br>
Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!<br>
Үз хокукларыбыз өчен көрәшәбез,<br>
Бәйсезлек өчен сугышка керешәбез.<br>
Таләпләребезне һич ишетмәсәгез,<br>
Алар туплар телендә әйтеләчәк,<br>
Һәм пулемётлар аңлатып бирәчәк,<br>
Ант иттек: Әл-Җәзаир яшәячәк.<br>
Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!<br>
Әй Франция! Сафсата сатулар үтте,<br>
Коллык китабын яптык – укылып бетте.<br>
Әй Франция! Хисап тотар вакыт җитте!<br>
Инкыйлаб хөкем карарын әйтәчәк,<br>
Әзер бул! – Менә безнең җавабыбыз!<br>
Ант иттек: Әл-Җәзаир яшәячәк.<br>
Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!<br>
Батырларыбыз төзер батальоннар,<br>
Җәсәдебез киләчәк данын хаклар,<br>
Шәһит киткәннәр үлемсезлеккә атлар,<br>
Исәннәр горур байрак күтәрәчәк,<br>
“Азатлык фронты”на турылыклы<br>
Ант иттек: Әл-Җәзаир яшәячәк.<br>
Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!<br>
Яу кырлары Ватан өчен күтәрелә,<br>
Тыңлагыз һәм буйсыныгыз өннәренә!<br>
Язып куегыз шәһитләр каны белән!<br>
Яңа буыннар да үзләштерәчәк!<br>
Сиңа, дан, кулларыбызны сузабыз,<br>
Ант иттек: Әл-Җәзаир яшәячәк.<br>
Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!<br>
'''Гадәттә беренче куплеты гына башкарыла һәм аның беренче ике юлы кабатлана. Оркестр гына уйнаганда ике юллык кереш өлеше була.'''<br>
=== '''ӘРДЕЙ''' ===
'''ERDELY HIMNUSZ'''<br>
1. Ki tudja merre, merre visz a végzet:<br>
Göröngyös úton, sötét éjjelen.<br>
Vezesd még egyszer, győzelemre néped,<br>
Csaba királyfi, csillagösvényen!<br>
'''''Refrén (2):'''''<br>
Maroknyi székely porlik, mint a szikla,<br>
Népek harcának zajló tengerén.<br>
Fejünk az ár jaj, százszor elborítja,<br>
Ne hagyd elveszni Erdélyt, Istenünk!<br>
2. Ameddig élünk, magyar ajkú népek,<br>
Megtörni lelkünk nem lehet soha!<br>
Szülessünk bárhol, földünk bármely pontján,<br>
Lenne a sorsunk jó vagy mostoha.<br>
'''''Refrén:'''''<br>
Maroknyi székely porlik, mint a szikla,<br>
Népek harcának zajló tengerén.<br>
Fejünk az ár jaj, százszor elborítja,<br>
Ne hagyd elveszni Erdélyt, Istenünk!<br>
https://archive.org/details/youtube-TUAimioBMoQ
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Székely_himnusz_Vocal.ogg
'''ӘРДЕЙ ГИМНЫ'''<br>
Язмышлар безне йөртми кайда гына<br>
Караңгы төндә, сикәлтә-урда.<br>
Чаба шаһзадә, кайт кабат халкыңа,<br>
Алып чык аны йолдызлы юлга.<br>
'''''Кушымтасы (2):'''''<br>
Ялгыз кыя күк, сикәй басып тора<br>
Халыклар явы барган диңгездә,<br>
Йөз кат калды ул дулкыннар астында;<br>
Яшәү насыйп ит, Ходай, Әрдейгә.<br>
Маҗар телле кавемнәр арасында<br>
Мәңге сынмас безнең көч-рухыбыз,<br>
Тусак та дөньяның кайсы урынында,<br>
Нинди булса да юл-язмышыбыз.<br>
'''''Кушымтасы:'''''<br>
Ялгыз кыя күк, сикәй басып тора<br>
Халыклар явы барган диңгездә,<br>
Кат-кат калды ул дулкыннар астында;<br>
Яшәү насыйп ит, Ходай, Әрдейгә.<br>
'''Әрдей – бүгенге Румыйниянең уртасында калган маҗар телле Трансильвания төбәгенең маҗарча исеме. Гимнның рәсми статуста булмаган тагын өч куплеты бар.'''<br>
=== '''ӘРМӘНСТАН''' ===
'''''Հայերենով'''''<br>
'''Մեր Հայրենիք'''<br>
Մեր Հայրենիք, ազատ անկախ,<br>
Որ ապրել է դարեդար<br>
Յուր որդիքը արդ կանչում են<br>
Ազատ, անկախ Հայաստան։<br>
Ահա եղբայր քեզ մի դրոշ,<br>
Որ իմ ձեռքով գործեցի<br>
Գիշերները ես քուն չեղայ,<br>
Արտասուքով լվացի։<br>
Նայիր նրան՝ երեք գոյնով,<br>
Նուիրական մեր նշան<br>
Թող փողփողի թշնամու դեմ<br>
Թող միշտ պանծայ Հայաստան։<br>
Ամենայն տեղ մահը մի է<br>
Մարդ մի անգամ պիտ մեռնի,<br>
Բայց երանի՝ որ յուրր ազգի<br>
Ազատության կը զոհվի։<br>
https://rutube.ru/video/969d684fdc0f224fb32e80120e0bde6e/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mer_Hayrenik_instrumental.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Безнең Ватаныбыз'''<br>
Безнең азат Ватаныбыз –<br>
Яшьтәш ул гасырларга,<br>
Балаларын чакыра бүген<br>
Ирекле Әрмәнстанга.<br>
Менә сиңа байрак, абый,<br>
Үз кулым белән тектем,<br>
Төннәр буена йокламый,<br>
Күз яшьләремне түктем.<br>
Кара әле өч төс туга –<br>
Безнең изге тамгабыз,<br>
Балкып торсын бар дошманга<br>
Мәңге Әрмәнстаныбыз!<br>
Юктыр узмыш язмышлардан,<br>
Кеше үлә бер генә,<br>
Халкына җан фида булган –<br>
Изгелектә мәңгегә.<br>
=== '''ӘФГАНСТАН (2006-2021)''' ===
'''ملی سرود'''<br>
دا وطن افغانستان دى<br>
دا عزت د هر افغان دى<br>
كور د سولې، كور د تورې<br>
هر بچى يې قهرمان دى<br>
دا وطن د ټولو كور دى<br>
د بلوڅو، د ازبكو<br>
د پښتون او هزارهوو<br>
د تركمنو، د تاجكو<br>
ور سره عرب، ګوجر دي<br>
پاميريان، نورستانيان<br>
براهوي دي، قزلباش دي<br>
هم ايماق، هم پشايان<br>
دا هيواد به تل ځلېږي<br>
لكه لمر پر شنه آسمان<br>
په سينې كې د آسيا به<br>
لكه زړه وي جاويدان<br>
نوم د حق مو دى رهبر<br>
وايو الله اكبر<br>
وايو الله اكبر<br>
وايو الله اكبر<br>
Укылышы:<br>
'''Milli surud'''<br>
Dā watan Afgānistān dai,<br>
dā izat də har Afgān dai<br>
Kor də sor, kor də ture,<br>
har bačai ye qahramān dai<br>
Dā watan də ttolo kor dai,<br>
də Baločo, də Uzbəko<br>
də Pax̌tun aw Hazārawo,<br>
də Turkməno, də Tāǰəko<br>
Wər sara Arəb, Guǰər di,<br>
Pāmiryān, Nuristānyān<br>
Brāhuwi di, Qizilbāsh di,<br>
ham Aymāq, ham Pašāyān<br>
Dā hiwād ba təl dzaleγ̌i,<br>
ləka lmar pər šnə āsmān<br>
Pə sine ke də Āsyā ba,<br>
ləka zrrə wi ǰāwidān<br>
Num də haq mo dai rahbar,<br>
Wāyu Allāhu Akbar,<br>
Wāyu Allāhu Akbar,<br>
Wāyu Allāhu Akbar<br>
https://wikiway.com/afganistan/gimn/
https://rutube.ru/video/f188db3867fbaf68e2d404a43f7ceb97/
'''Милли суруд'''<br>
Бу ил — безнең Әфганстан,<br>
Һәр илдәшкә гыйззәт вә шан;<br>
Солых җире, кылыч җире,<br>
Һәр улы аның каһарман.<br>
Күп кавем илгә ватандар:<br>
Һәм бәлүҗләр, һәм үзбәкләр,<br>
Һәм пуштуннар, һазаралар,<br>
Һәм таҗиклар, һәм төркмәннәр.<br>
Бердәй гарәпләр, гүҗҗарлар,<br>
Памирлылар, нурстанлылар,<br>
Кызылбашлар, браһүиләр,<br>
Дүрт аймак һәм пәшәиләр.<br>
Балкыр ил дөнья күгендә<br>
Галәмдәге Кояш кебек,<br>
Азиянең иң түрендә<br>
Ватаныбыз — ул мәңгелек!<br>
Әйт: “Илаһым — Хак вә Рәһбәр;<br>
Тәкрарым: Аллаһы әкбәр!<br>
Тәкрарым: Аллаһы әкбәр!<br>
Тәкрарым: Аллаһы әкбәр!”<br>
=== '''ӘФГАНСТАН (2021-...)''' ===
'''دا د باتورانو کور'''<br>
ساتو يې پۀ سرو وينو، دا د شهيدانو کور<br>
𝄇 دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br>
کورس:<br>
ساتو يې پۀ سرو وينو، دا د شهيدانو کور<br>
𝄇 دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br>
۱<br>
ستا کاڼي او بوټي ټول، مونږه ته لعلونه دي<br>
𝄇 ستا کاڼي او بوټي ټول، مونږه ته لعلونه دي 𝄆<br>
وينه پرې توی شوې ده، سرۀ لکه گلونه دي<br>
𝄇 وينه پرې توی شوې ده، سرۀ لکه گلونه دي 𝄆<br>
𝄇 کله يې څوک نيولای شي؟ دا دی د زمريانو کور<br>
دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br>
کورس<br>
۲<br>
تا به تل آزاد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ<br>
𝄇 تا به تل آزاد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ 𝄆<br>
ستا تاريخ به ياد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ<br>
𝄇 ستا تاريخ به ياد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ 𝄆<br>
𝄇 دې کښې به بازان اوسي، دا دی د بازانو کور<br>
دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br>
کورس<br>
۳<br>
ای گرانه وطن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ<br>
𝄇 ای گرانه وطن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ 𝄆<br>
ای ښايسته چمن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ<br>
𝄇 ای ښايسته چمن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ 𝄆<br>
𝄇 خلاص که لۀ انگرېز نه وو، شو د اورسانو گور<br>
دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br>
کورس<br>
۴<br>
ډېرۍ ککرۍ گوره، پاتي د روسانو شوې<br>
𝄇 ډېرۍ ککرۍ گوره، پاتي د روسانو شوې 𝄆<br>
شنډېدۀ هر يو دښمن، واړۀ ارزوگانې شوې<br>
𝄇 شنډېدۀ هر يو دښمن، واړۀ ارزوگانې شوې 𝄆<br>
𝄇 هرچا ته معلوم شولو، دا د افغانانو کور<br>
دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br>
𝄇 کورس 𝄆<br>
𝄇 دا د باتورانو کور... 𝄆<br>
https://yandex.ru/video/preview/16943774437745064169
'''БУ — КЫЮЛАР ВАТАНЫ'''<br>
Кушымтасы:<br>
Кан коеп саклыйк аны, бу — шәһитләр Ватаны!<br>
Бу — кыюлар Ватаны, бу — батырлар Ватаны!<br>
I<br>
Гүя кызыл якутлар — тау-ташлар һәм куаклар.<br>
Гүя кызыл якутлар — тау-ташлар һәм куаклар.<br>
Чәчәкләргә тамган ул — Ватан уллары каны.<br>
Чәчәкләргә тамган ул — Ватан уллары каны.<br>
Арысланнар Ватаны — аны җиңеп буламы?<br>
Бу кыюлар Ватаны, бу батырлар Ватаны!<br>
Кушымтасы.<br>
II<br>
Гомеребез барында — без азатлык сагында!<br>
Гомеребез барында — без азатлык сагында!<br>
Гомеребез барында — ил-тарих кочагында!<br>
Гомеребез барында — ил-тарих кочагында!<br>
Бөркетләр тота аны, бу — бөркетләр Ватаны!<br>
Бу кыюлар Ватаны, бу батырлар Ватаны!<br>
Кушымтасы.<br>
III<br>
Минем газиз Ватаным, аңарга фида җаным!<br>
Минем газиз Ватаным, аңарга фида җаным!<br>
Гүзәл болын-кырларым, барысына фида җаным!<br>
Гүзәл болын-кырларым, барысына фида җаным!<br>
Инглиздән иттек азат, урыска кордык зират!<br>
Бу кыюлар Ватаны, бу батырлар Ватаны!<br>
Кушымтасы.<br>
IV<br>
Урыс калдырган, күрче, — баш сөякләре күче!<br>
Урыс калдырган, күрче, — баш сөякләре күче!<br>
Барча дошман җиңелгән, өметләре өзелгән!<br>
Барча дошман җиңелгән, өметләре өзелгән!<br>
Барысының хәтер-аңы: бу — әфганнар Ватаны!<br>
Бу кыюлар Ватаны, бу батырлар Ватаны!<br>
Кушымтасы:<br>
Кан коеп саклыйк аны, бу — шәһитләр Ватаны!<br>
Бу — кыюлар Ватаны, бу — батырлар Ватаны!<br>
Бу — кыюлар Ватаны...<br>
=== '''БАЙАР ИЛЕ (БАВАРИЯ)''' ===
'''''Deutsch'''''<br>
1. Gott mit dir, du Land der Bayern,<br>
deutsche Erde, Vaterland!<br>
Über deinen weiten Gauen<br>
ruhe Seine Segenshand!<br>
||:Er behüte deine Fluren,<br>
schirme deiner Städte Bau<br>
Und erhalte dir die Farben<br>
Seines Himmels, weiß und blau!:||<br>
2. Gott mit dir, dem Bayernvolke,<br>
dass wir, uns’rer Väter wert,<br>
fest in Eintracht und in Frieden<br>
bauen uns’res Glückes Herd!<br>
||:Dass mit Deutschlands Bruderstämmen<br>
einig uns ein jeder schau<br>
und den alten Ruhm bewähre<br>
unser Banner, weiß und blau!:||<br>
https://rutube.ru/video/3e4c1ca4a98b3e9517d2c396603775df/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Für_Bayern_(Bayernhymne).ogg
'''''Татарча (дүрт куплетның гадәттә башкарыла торганнары)'''''<br>
Ходай Байар илен яклый,<br>
Алман нәселе Ватанын,<br>
Киң җирләребез сагында –<br>
Аның кодрәт калканы!<br>
||:Иминлектә ил-көнебез,<br>
Шәһәрләр төзелеше,<br>
Безнең ак-зәңгәр байракта –<br>
Изге күкләрнең төсе.:||<br>
Ходай Байар халкын саклый,<br>
Без – бабалар мирасын,<br>
Бердәмлектә, татулыкта<br>
Корып бәхет оясын.<br>
||:Байар халкы, алман нәселе!<br>
Ходай биргән байлыгың:<br>
Борынгы даның сурәте – <br>
Ак-зәңгәр төс байрагың!:||<br>
=== '''БАНГЛАДЕШ''' ===
=== '''БАСКЛАР ИЛЕ''' (рәсми) ===
'''''Euskeraz'''''<br>
'''Euzko Abendaren Ereserikia'''<br>
Gora ta Gora Euzkadi,<br>
aintza ta aintza<br>
bere goiko Jaun Onari.<br>
Areitz bat Bizkaian da<br>
Zar sendo sindo<br>
bera ta bere lagia lakua.<br>
Areitz gainean dogu<br>
gurutza deuna<br>
beti geure goi buru.<br>
Abestu gora Euzkadi<br>
aintza ta aintza<br>
bere goiko Jaun Onari!<br>
https://rutube.ru/video/bee4f9a485fffea6791fdd48ae94955c/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Basque_Country_Vocal.ogg<br>
(икесендә дә вокал, башта гимнның увертюрасы уйнала)<br>
'''''Баск телендә'''''<br>
'''Баск халкы гимны'''<br>
Күтәрел, әй, Басклар Иле,<br>
мактау-дан бөек<br>
Кодрәт иясе Аллага!<br>
Бискайяда, яр буенда,<br>
изге Синдо күле янында<br>
имән — борынгы, нык.<br>
Бу имәндә нурлар сибеп<br>
изге хач балкый —<br>
өметебез символы.<br>
Җырлыйк: “Күтәрел, Басклар Иле,<br>
мактау һәм дан<br>
кодрәт иясе Аллага!”<br>
=== '''БАСКЛАР ИЛЕ (милли)''' ===
'''''Euskeraz'''''<br>
'''Gernikako Arbola'''<br>
1. Gernikako arbola da bedeinkatua,<br>
Euskaldunen artean guztiz maitatua.<br>
Eman ta zabal zazu munduan frutua<br>
adoratzen zaitugu arbola santua.<br>
Mila urte inguru da esaten dutela<br>
Jainkoak jarri zuela Gernikako arbola.<br>
Zaude bada zutikan orain da denbora<br>
eroritzen bazera arras galdu gera.<br>
2. Ez zera eroriko arbola maitea<br>
baldin portatzen bada Bizkaiko Juntia.<br>
Laurok hartuko degu zurekin partea<br>
pakian bizi dedin euskaldun jendia.<br>
Betiko bizi dedin Jaunari eskatzeko<br>
jarri gaitezen danok laister belauniko.<br>
Eta bihotzetikan eskatu ezkero<br>
arbola biziko da orain eta gero.<br>
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Gernikako_Arbola._Iparragirre,_1853.ogg<br>
Гимн текстының һәр ике юлы башкарганда икешәр тапкыр кабатлана)<br>
'''''Баск телендә'''''<br>
'''Герника Агачы'''<br>
''(гомуммилли баск гимнның гадәттә башкарыла торган куплетлары)''<br>
1. Әй, бәхет китерүче Герника агачы,<br>
Баск Иле кешеләре сине бик ярата.<br>
Җимешләреңне бөтен дөньяга таратчы,<br>
халык сине кадерли, изге дип җан ата.<br>
Хак Тәгалә сине, диләр, мең еллар элек<br>
Герника туфрагында үсмәккә бар кылган.<br>
Төз басып тор бүген дә, имән, үс кинәнеп,<br>
син авып китсәң, халкың килер пыран-заран.<br>
2. Син аумассың, кадерле милләт имәнебез,<br>
Бискайя хакимнәре үзен дөрес тотса.<br>
Дүрт провинция – бер ил булып берләшербез,<br>
басклар кавеме яшәр имин тынычлыкта.<br>
Әйдәгез, барыбыз да сорыйк Тәңребездән:<br>
Герника агачыбыз – ул яшәсен мәңге.<br>
Сорыйк ихлас күңелдән, баш иеп йөзтүбән,<br>
итәр Алла мәңгелек милләтне, имәнне.<br>
=== '''БАҺАМА УТРАУЛАРЫ''' ===
Lift up your head to the rising sun, Bahamaland;<br>
March on to glory, your bright banners waving high.<br>
See how the world marks the manner of your bearing!<br>
Pledge to excel through love and unity.<br>
Pressing onward, march together<br>
to a common loftier goal;<br>
Steady sunward, tho’ the weather<br>
hide the wide and treachrous shoal.<br>
Lift up your head to the rising sun, Bahamaland,<br>
‘Til the road you’ve trod lead unto your God,<br>
March on, Bahamaland.<br>
https://flag-gimn.ru/hymns/bahamas/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_the_Bahamas.oga
=== '''БАШКОРТСТАН''' ===
'''''башкорт телендә'''<br>
Башҡортостан, hин hөйөклө ғәзиз йер,<br>
Халҡыбыҙҙың изге Ватаны,<br>
Сал Уралдан ҡалҡа бар тарафҡа<br>
Тыуған илдең тыныс ал таңы.<br>
Дан hиңә, Башҡортостан!<br>
Илен hөйгән азат халҡыңа дан!<br>
Рәсәй менән бөйөк берҙәмлектә<br>
Сәскә ат, Башҡортостан!<br>
Башҡортостан, hин хөрмәтле, данлы ил,<br>
Еңеү яулап алға бараhың.<br>
Киләсәккә яҡты нур-моң сәсә<br>
Һинең ғорур рухлы байрағың.<br>
Дан hиңә, Башҡортостан!<br>
Илен hөйгән азат халҡыңа дан!<br>
Рәсәй менән бөйөк берҙәмлектә<br>
Сәскә ат, Башҡортостан!<br>
Республикам, йондоҙ булып балҡы hин,<br>
Күҡрәп йәшә, гүзәл илебеҙ.<br>
Тыуған йерҙә hүнмәҫ усағыбыҙ,<br>
Туған телдә тынмаҫ йырыбыҙ.<br>
Дан hиңә, Башҡортостан!<br>
Илен hөйгән азат халҡыңа дан!<br>
Рәсәй менән бөйөк берҙәмлектә<br>
Сәскә ат, Башҡортостан!<br>
https://rutube.ru/video/0f47f1cd4753aac6200911208bada1b8/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Bashkortostan.ogg
'''''татар телендә'''''<br>
Башкортстан, син сөекле газиз җир,<br>
Халкыбызның изге Ватаны,<br>
Чал Уралдан калка бар тарафка<br>
Туган илнең тыныч ал таңы.<br>
Дан сиңа, Башкортстан!<br>
Илен сөйгән азат халкыңа дан<br>!
Рәсәй белән бөек бердәмлектә<br>
Чәчәк ат, Башкортстан!<br>
Башкортстан, син хөрмәтле, данлы ил,<br>
Җиңү яулап алга барасың. <br>
Киләчәккә якты нур-моң чәчә<br>
Синең горур рухлы байрагың.<br>
Дан сиңа, Башкортстан!<br>
Илен сөйгән азат халкыңа дан!<br>
Рәсәй белән бөек бердәмлектә<br>
Чәчәк ат, Башкортстан!<br>
Республикам, йолдыз булып балкы син,<br>
Күкрәп яшә, гүзәл илебез.<br>
Туган җирдә сүнмәс учагыбыз,<br>
Туган телдә тынмас җырыбыз.<br>
Дан сиңа, Башкортстан!<br>
Илен сөйгән азат халкыңа дан!<br>
Рәсәй белән бөек бердәмлектә<br>
Чәчәк ат, Башкортстан!<br>
=== '''БӘРӘҢГЕ (район гимны)''' ===
'''''Татар телендә'''''<br>
<u>'''Тәбрис Фәйзрахманов көе һәм шигыре'''</u><br>
Илләтсу башланган урманнар,<br>
Ир, Нәлә буйлары, тугайлар,<br>
Сабан-туй гөрләгән мәйданнар —<br>
Зур бүләк якташлар, туганнар!<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Бердәмлек, тигезлек төбәге,<br>
Халыклар дуслыгы терәге,<br>
Чәчәк ат, ирекле бул мәңге<br>
Кадерле, гүзәл җир — Бәрәңге!<br>
Иделгә ашкына суларың.<br>
Дөньяга танылган улларың.<br>
Киң юллар, мул уңыш — байлыгың,<br>
Иң тәмле икмәкле районым.<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
Таң ата, уяна туган як.<br>
Яңгырый иртәнге моң-азан.<br>
Бу җирне яраткан изге зат.<br>
Мең шөкер сиңа! Дан сиңа! Дан!<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
'''''Олыкмарий йылмеште'''''<br>
<u>'''Татьяна Очееван кусарымыже'''</u><br>
Чодыра дене ялым эртен,<br>
Ший Элнет шыргыкта йывертен.<br>
Сабантуй ден Пеледыш пайрем<br>
Шергылтеш, калыкнам чумырен.<br>
'''''Припев:'''''<br>
Ик еш семын келшен илена.<br>
Ойго ден куаннам пайлена.<br>
Куш, чаплане, шумбел мландына,<br>
Чон шепка — Параньга кундымна!<br>
Шочмо Эл чын шочшетым пала,<br>
Рвезе тукым шарналын ила.<br>
Перкем налше киндетым акла,<br>
Родо-влакшем эн порын сийла.<br>
'''''Припев.'''''<br>
Эр кынелын, пашаш каена,<br>
Торшымаш ден лумет нолтена.<br>
Ко вер-шӧржым сакла, йората —<br>
Шочмо мланде тудлан таушта.<br>
'''''Припев.'''''<br>
'''''На русском языке'''''<br>
<u>'''перевод Татьяны Очеевой'''</u><br>
Обнимая деревни, поля<br>
Протекает Илеть и Ноля.<br>
Край родной, в этих дивных местах<br>
Развернул Сабантуй торжества.<br>
'''''Припев:'''''<br>
Братской дружбой единой сильна<br>
Ты для славы великой дана.<br>
Будь всех краше, богаче, мила,<br>
Параньгинская наша земля!<br>
Сыновей, дочерей имена<br>
Помнит с гордостью, знает страна<br>
С чудным вкусом ржаные хлеба -<br>
Угощаешь соседей любя.<br>
'''''Припев.'''''<br>
Над землей встала зорька светла,<br>
Ждут нас свершенья, дела.<br>
Всем, кому мать-земля так мила,<br>
Благодарность, почет и хвала.<br>
'''''Припев.'''''<br>
=== '''БӘХРӘЙН''' ===
https://wikiway.com/bahrain/gimn/
=== '''БЕЛАРУСЬ (дәүләт гимны)''' ===
'''''На беларускай мове'''''<br>
'''Мы, беларусы'''<br>
Мы, беларусы – мірныя людзі,<br>
Сэрцам адданыя роднай зямлі,<br>
Шчыра сябруем, сілы гартуем<br>
Мы ў працавітай, вольнай сям’і.<br>
Прыпеў:<br>
Слаўся, зямлі нашай светлае імя,<br>
Слаўся, народаў братэрскі саюз!<br>
Наша любімая маці-Радзіма,<br>
Вечна жыві і квітней, Беларус!<br>
Наша любімая маці-Радзіма,<br>
Вечна жыві і квітней, Беларус!<br>
Разам з братамі мужна вякамі<br>
Мы баранілі родны парог,<br>
У бітвах за волю, бітвах за долю<br>
Свой здабывалі сцяг перамог!<br>
Прыпеў.<br>
Дружба народаў — сіла народаў,<br>
Наш запаветны, сонечны шлях.<br>
Горда ж узвіся ў ясныя высі,<br>
Сцяг пераможны — радасці сцяг!<br>
Прыпеў.<br>
https://rutube.ru/video/60e9e151b19f50b4a12e6c221b9eb3b4/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:My_Belarusy.ogg<br>
(оркестр беренче ике куплетын кушымталары белән бергә башкара)<br>
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Без, белоруслар'''<br>
Без, белоруслар, тыныч халыкбыз,<br>
Туган җиргә күңелләр бирелгән,<br>
Дустанә яшибез һәм көч туплыйбыз<br>
Хезмәт сөючән, ирекле илдә.<br>
Кушымтасы:<br>
Саф-пакь җирне данлап танытабыз,<br>
Халыклар бердәмлеген хаклыйбыз!<br>
Безнең сөекле Ватан-Анабыз,<br>
Мәңге яшә, чәчәк ат, Беларусь!<br>
Безнең сөекле Ватан-Анабыз,<br>
Мәңге яшә, чәчәк ат, Беларусь!<br>
Туганнар белән гасырлар буе<br>
Ватаныбызны бергә сакладык,<br>
Азатлык, бәхет хакына кан коеп,<br>
Уртак Җиңү байрагын яуладык!<br>
Кушымтасы.<br>
Халыклар дуслыгы — көч-куәт ил-көнгә,<br>
Безнең кояшлы, изге юлыбыз.<br>
Горур җилфердә илебез күгендә,<br>
Җиңүләргә илткән байрагыбыз!<br>
Кушымтасы.<br>
=== '''БЕЛАРУСЬ (халык гимны)''' ===
'''''На беларускай мове'''''<br>
'''Магутны Божа'''<br>
Магутны Божа! Ўладар сусветаў,<br>
Вялiкiх сонцаў i сэрц малых,<br>
Над Беларусяй, цiхай i ветлай,<br>
Рассып праменьнi свае хвалы.<br>
Дай спор у працы, будзённай, шэрай,<br>
На хлеб штодзённы, на родны край.<br>
Павагу, сiлу i велiч веры<br>
Ў нашу праўду, у прышласць дай.<br>
Дай урадлiвасць жытнёвым нiвам,<br>
Учынкам нашым пашлi ўмалот.<br>
Зрабi свабоднай, зрабi шчасьлiвай<br>
Краiну нашу i наш народ!<br>
https://rutube.ru/video/216fd7e02c17758b2d0b3875fb40e99c/
https://yandex.ru/video/preview/15966320363866296026?q_source=title
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Кодрәтле Алла'''<br>
Кодрәтле Алла! Бар дөньябызның,<br>
Күкләр, йөрәкләрнең Хакиме,<br>
Тыныч һәм якты Беларусебызны —<br>
Ярлыкагыл, Ходай, безнең илне.<br>
Биргел хезмәттә көндәлек уңыш,<br>
Икмәк насыйп ит һәр төбәккә,<br>
Хөрмәт, кодрәт һәм бөек ышаныч<br>
Безнең хаклыкка, киләчәккә.<br>
Уңдырышлы кыл кырларыбызны,<br>
Булсын балалар игелекле.<br>
Әйлә Ватаныбызны, халкыбызны<br>
Ирекле, куәтле һәм бәхетле!<br>
=== '''БЕЛЬГИЯ''' ===
https://wikiway.com/belgium/gimn/
=== '''БЕЛИЗ''' ===
=== '''БЕНИН''' ===
=== '''БОЛГАРИЯ''' ===
'''''на български'''''<br>
'''Мила Родино'''<br>
Горда Стара Планина,<br>
до ней Дунава синей,<br>
сълнце Тракия огрява,<br>
над Пирина пламеней.<br>
Припев (2):<br>
О мило!<br>
Мила Родино,<br>
ти си земен рай,<br>
твойта хубост, твойта прелест,<br>
ах, те нямат край.<br>
https://rutube.ru/video/7016f65a3b7d3cc4203d783a2f3357aa/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mila_Rodino_instrumental.ogg<br>
(биредә – элеккеге язмалар, икенче куплетлары гамәлдән чыгарылды инде)<br>
'''''татар телендә'''''<br>
'''Сөекле Ватаным'''<br>
Горур Иске Планина,<br>
Ага зәңгәрсу Дунай,<br>
Кояш Фракияне нурлый,<br>
Пирин өстендә балкый.<br>
Кушымтасы (2):<br>
Сөеклем!<br>
Сөекле Ватан,<br>
Син – җир җәннәте,<br>
Күркәмлегең, гүзәллегең –<br>
Бакый халәтең.<br>
=== '''БОЛИВИЯ''' ===
'''''Espaňol'''''<br>
'''Himno Nacional de Bolivia'''<br>
1. Bolivianos: el hado propicio<br>
coronó nuestros votos y anhelos.<br>
Es ya libre, ya libre este suelo,<br>
ya cesó su servil condición.<br>
Al estruendo marcial que ayer fuera<br>
y al clamor de la guerra horroroso,<br>
siguen hoy, en contraste armonioso,<br>
dulces himnos de paz y de unión.<br>
Siguen hoy, en contraste armonioso,<br>
dulces himnos de paz y de unión.<br>
'''''Chorus:'''''<br>
De la Patria, el alto nombre,<br>
en glorioso esplendor conservemos.<br>
Y en sus aras de nuevo juremos:<br>
¡Morir antes que esclavos vivir!<br>
¡Morir antes que esclavos vivir!<br>
¡Morir antes que esclavos vivir!<br>
2. Loor eterno a los bravos guerreros,<br>
cuyo heroico valor y firmeza,<br>
conquistaron las glorias que empieza<br>
hoy Bolivia feliz a gozar.<br>
Que sus nombres, en mármol y en bronce,<br>
a remotas edades transmitan,<br>
y en sonoros cantares repitan:<br>
¡Libertad, Libertad, Libertad!<br>
Y en sonoros cantares repitan:<br>
¡Libertad, Libertad, Libertad!<br>
'''''Chorus.'''''<br>
3. Aquí alzó la justicia su trono<br>
que la vil opresión desconoce,<br>
y en su timbre glorioso legose<br>
Libertad, Libertad, Libertad.<br>
Esta tierra inocente y hermosa<br>
que ha debido a Bolívar su nombre<br>
es la patria feliz donde el hombre<br>
goza el bien de la dicha y la paz.<br>
Es la patria feliz donde el hombre<br>
goza el bien de la dicha y la paz.<br>
'''''Chorus.'''''<br>
4. Si extranjero poder alqún día<br>
sojuzgar a Bolivia intentare,<br>
al destino fatal se prepare<br>
que amenaza a soberbio invasor.<br>
Que los hijos del grande Bolívar<br>
hayan mil y mil veces jurado:<br>
morir antes que ver humillado<br>
de la Patria el augusto pendón.<br>
Morir antes que ver humillado<br>
de la Patria el augusto pendón.<br>
'''''Chorus.'''''<br>
https://rutube.ru/video/12b662fa6800ab2e85504c86fe874d06/
https://wikiway.com/bolivia/gimn/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Himno_Nacional_de_Bolivia_instrumental.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Боливия милли гимны'''<br>
Боливарлар, хәерхаһлы тәкъдир<br>
Безнең өмет-догаларга таҗ кылды:<br>
Азат Ватаныбыз, ирекле җир,<br>
Көрәшеп коллыктан котылды.<br>
Үткән көннәр быргы тавышын,<br>
Сугышның коточкыч даулашын<br>
Алмаштырсын көннең татлы моңнары —<br>
Тынычлык, бердәмлек гимннары,<br>
Алмаштырсын көннең татлы моңнары —<br>
Тынычлык, бердәмлек гимннары.<br>
'''''Кушымтасы:'''''<br>
Без исемен бөек тотканда,<br>
Дан һаләсендә хозурланыр Ватан.<br>
Ант итәбез Аллаһ каршында:<br>
Үлем хәерлерәк коллыктан!<br>
Үлем хәерлерәк коллыктан!<br>
Үлем хәерлерәк коллыктан!<br>
Мәңгелек дан батырларыбызга,<br>
Каһарманнар кыюлыгы-дәһшәте<br>
Ирек яулады Ватаныбызга,<br>
Боливиягә — бәхет ләззәте.<br>
Исемнәрен мәрмәр-бронзаларга<br>
Уеп гасырларга озатыйк,<br>
Һәм куәтле җырларда без кабатлыйк:<br>
“Азатлык! Азатлык! Азатлык!”<br>
Һәм куәтле җырларда без кабатлыйк:<br>
“Азатлык! Азатлык! Азатлык!”<br>
'''''Кушымтасы.'''''<br>
Гадәләтлек илдә тәхет корды,<br>
Явыз җәберләүне санга сукмады,<br>
Аның данлы мөһерендә — шатлык:<br>
“Азатлык! Азатлык! Азатлык!”<br>
Бу керсез һәм гүзәл илебезгә<br>
Боливарның исеме куелган.<br>
Мәңгегә син бәхетле бул, әй Ватан,<br>
Лаеклы язмышта хозурлан,<br>
Мәңгегә син бәхетле бул, әй Ватан,<br>
Лаеклы язмышта хозурлан.<br>
'''''Кушымтасы.'''''<br>
Чит-ят беркөн әгәр дә талпынса<br>
Боливияне буйсындырырга,<br>
Туры килер тәкәббер баскынга<br>
Хурлыклы язмышын татырга:<br>
Бөек Боливарның торыннары<br>
Шәһит китүдән һич тайчынмас,<br>
Ләкин Ватанының затлы байрагы<br>
Кимсетелүенә юл куймас,<br>
Ләкин Ватанының затлы байрагы<br>
Кимсетелүенә юл куймас.<br>
'''''Кушымтасы.'''''<br>
=== '''БОСНИЯ-ҺЕРЦЕГОВИНА''' ===
https://rutube.ru/video/d810ba34c9dca389c278389c216d2381/
https://wikiway.com/bosniya-i-gertsegovina/gimn/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bosnia_and_Herzegovina%27s_national_anthem.ogg
'''Intermezzo''' ('''Intermeco''') — Босния-Һерцеговинаның милли гимны. 1999 елның 25 июнендә, элеккеге "Jedna si jedina" исемлесе гамәлдән чыгарылгач, кабул ителде. Соңгысының текстын илнең серб һәм һорват җәмгыятьләре үткәрмәде. Шул сәбәпле "Интермеццо" да бүгенгә кадәр тексттан мәхрүм.<br>
=== '''БОТСВАНА''' ===
Сетсвана телендә<br>
'''Fatshe leno la rona'''<br>
'''I.''' Fatshe leno la rona<br>
Ke mpho ya Modimo,<br>
Ke boswa jwa borraetsho;<br>
a le nne ka kagiso.<br>
'''''Chorus:'''''<br>
Tsogang, tsogang! Banna, tsogang!<br>
Emang, basadi, emang, tlhagafalang!<br>
Re kopanele go direla<br>
Lefatshe la rona.<br>
'''II.''' 'Ina lentle la tumo<br>
la tšhaba ya Botswana,<br>
Ka kutlwano le kagisano,<br>
e bopagantswe mmogo.<br>
𝄆 '''''Chorus.''''' 𝄇<br>
Инглиз телендә<br>
'''This Land of Ours'''<br>
'''I.''' Blessed be this noble land,<br>
Gift to us from God's strong hand,<br>
Heritage our fathers left to us.<br>
May it always be at peace.<br>
'''''Chorus:'''''<br>
Awake, awake, O men, awake!<br>
And women close beside them stand,<br>
Together we'll work and serve<br>
This land, this happy land!<br>
'''II.''' Word of beauty and of fame,<br>
The name Botswana to us came.<br>
Through our unity and harmony,<br>
We'll remain at peace as one.<br>
'''''Chorus.'''''<br>
https://rutube.ru/video/3a6ae0dd6eef98449ffe73a1fdd4980b/
https://wikiway.com/botsvana/gimn/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:United_States_Navy_Band_-_Fatshe_leno_la_rona.ogg
'''БУ – БЕЗНЕҢ ИЛЕБЕЗ'''<br>
...........................
=== '''БӨЕКБРИТАНИЯ''' ===
'''''English'''''<br>
'''God save the King''' *<br>
God save our gracious King!<br>
Long live our noble King!<br>
God save the King!<br>
Send him victorious,<br>
Happy and glorious,<br>
Long to reign over us:<br>
God save the King!<br>
https://rutube.ru/video/40ec7e8ded886c6056411cc591f3e590/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_God_Save_the_Queen.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Алла, сакла патшаны'''<br>
Алла, сакла аны,<br>
Күрекле патшаны,<br>
Алла, сакла!<br>
Җиңүләр бүләк ит,<br>
Данлы, бәхетле ит,<br>
Хакимебез дип хакла,<br>
Алла, сакла!<br>
* Дәүләт башлыгы хатын-кыз булган очракта, '''King''' (кыйрал) урынына '''Queen''' (Кыйралбикә) дип җырлана. Рәсми чараларда гадәттә шушы беренче куплеты гына башкарыла. Тагын ике куплеты бар.<br>
=== '''БРАЗИЛИЯ''' ===
'''''Em português'''''<br>
Ouviram do Ipiranga as margens plácidas,<br>
de um povo heroico o brado retumbante.<br>
E o sol da Liberdade em raios fúlgidos,<br>
brilhou no céu da Pátria nesse instante.<br>
Se o penhor dessa igualdade,<br>
conseguimos conquistar com braço forte!<br>
Em teu seio, ó Liberdade,<br>
desafia o nosso peito a própria morte!<br>
Ó Pátria amada,<br>
idolatrada,<br>
salve, salve!<br>
Brasil, um sonho intenso, um raio vívido,<br>
de amor e de esperança à terra desce.<br>
Se em teu formoso céu, risonho e límpido,<br>
a imagem do Cruzeiro resplandece.<br>
Gigante pela própria natureza<br>
És belo, és forte, impávido colosso<br>
E o teu futuro espelha essa grandeza<br>
Coro:<br>
Terra adorada<br>
Entre outras mil<br>
és tu, Brasil,<br>
ó Pátria amada<br>
Dos filhos deste solo és mãe gentil<br>
Pátria amada,<br>
Brasil! Brasil! Brasil!<br>
https://rutube.ru/video/ee7431706dc7629ac0421187af03b030/
Ике куплеты бергә. Һәр куплет алдыннан ярты минутлык увертюра уйнала.<br>
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hino_Nacional_Brasileiro_instrumental.ogg<br>
'''''Рәсми беренче куплеты. Башта ярты минутлык увертюра уйнала.'''''
'''''Татар телендә'''''<br>
Ишеттеләр Ипиранга-елга ярлары<br>
Батырларның күк күкрәүдәй өннәрен,<br>
Һәм азатлык кояшы мул сипте нурларын,<br>
Яктыртты ул Ватаныбыз күкләрен.<br>
Без тигезлек дәлил-сәбәбен<br>
Бу куәтле куллар белән казандык,<br>
Каршы алырбыз үлем сәгатен<br>
Синең кочагыңда, изге Азатлык!<br>
Сөекле Ватан,<br>
Кодрәт ал Хактан,<br>
Имин бул син!<br>
Бразил — бөек хыялыбыз, сибә нурлар<br>
Күк такымы — Көньяк Хач җиребезгә,<br>
Сөю, өмет таратып балкый йолдызлар<br>
Гүзәл, аяз, шатлык тулы күгебездә.<br>
Табигать үзе тудырган гигантсың;<br>
Мәһабәт, көчле, кыю син, беләгеңдә<br>
Алдагы бөеклегеңне туплагансың!<br>
Кушымтасы:<br>
Меңнәр арасыннан<br>
Өзелеп яраткан ил,<br>
Әй сөекле Ватан,<br>
Син ул, Бразил!<br>
Ул-кызыңа изге ана күк ил,<br>
Әй сөекле Бразил!<br>
Бразил! Бразил!<br>
=== '''БРУНЕЙ''' ===
=== '''БУРКИНА ФАСО''' ===
=== '''БУРУНДИ''' ===
=== '''БУРЯТИЯ''' ===
Үнгын дайдаар, хангай тайгаар нэмжыгшэ<br>
Үлзы Буряад — манай нангин үлгы.<br>
Сэлмэг сарюун, сэнхир номин шарайшни<br>
Сэдьхэлдэмнай хэзээдэшье зулгы.<br>
Эрхим хангал санзай шэнги агаарташ<br>
Эршэ хүсөөр элсүүлэнгүй яалайб!<br>
Эмтэй домтой мүнхын уһан аршаандаш<br>
Эльгэ зүрхөө хүртүүлэнгүй яалайб!<br>
Холын замда эхын ёһоор юрөөжэ,<br>
Хүмүүн зондо хэтын жаргал хүсөөш.<br>
Саяан хадын сэлгеэн амяар арюудхан,<br>
Байгал далайн гэгээн долгёор сүршөөш.<br>
Шэрүүн сагай ерээшье һаа дэлхэйдэ,<br>
Шинии заяан замһаа хадуурхагүйл.<br>
Эбтэй дорюун бүлын ёһоор жаргыш даа,<br>
Энхэ Буряад — манай нангин үлгы.<br>
Эхэ нютаг!<br>
https://rutube.ru/video/28ab9b9219843a27baf44e5222ea81d6/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Буряад_Уласай_түрын_дуулал.ogg
...............................
=== '''БУТАН''' ===
=== '''ВЬЕТНАМ''' ===
'''''Bằng tiếng Việt'''''<br>
'''Tiến quân ca'''<br>
Đoàn quân Việt Nam đi chung lòng cứu quốc<br>
Bước chân dồn vang trên đường gập ghềnh xa<br>
Cờ in máu chiến thắng vang hồn nước,<br>
Súng ngoài xa chen khúc quân hành ca.<br>
Đường vinh quang xây xác quân thù,<br>
Thắng gian lao cùng nhau lập chiến khu.<br>
Vì nhân dân chiến đấu không ngừng,<br>
Tiến mau ra sa trường,<br>
Tiến lên, cùng tiến lên.<br>
Nước non Việt Nam ta vững bền.<br>
Đoàn quân Việt Nam đi sao vàng phấp phới<br>
Dắt giống nòi quê hương qua nơi lầm than<br>
Cùng chung sức phấn đấu xây đời mới,<br>
Đứng đều lên gông xích ta đập tan.<br>
Từ bao lâu ta nuốt căm hờn,<br>
Quyết hy sinh đời ta tươi thắm hơn.<br>
Vì nhân dân chiến đấu không ngừng,<br>
Tiến mau ra sa trường,<br>
Tiến lên, cùng tiến lên.<br>
Nước non Việt Nam ta vững bền.<br>
https://rutube.ru/video/5e84a5392251a0bded2e865d403204ae/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Vietnam.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Алга баручы гаскәр җыры'''<br>
Вьет гаскәре алга, илне сакларга,<br>
Бара озын, тар сукмакларда.<br>
Ил рухы – канлы байракта,<br>
Туп гөрселдәве – җырларда.<br>
Юл буйлап – дошман сөяге,<br>
Күңелдә – җиңү теләге.<br>
Халкыбыз дип сафка бастык.<br>
Алга, яуларга,<br>
Бергә – гел алга!<br>
Вьетнам мәңгелек һәм нык.<br>
Вьет гаскәре, алга, алтын йолдызга<br>
Карап ил чыга олы юлга,<br>
Күмәкләшеп – яңа тормышка,<br>
Богауларны өзеп – уңышка.<br>
Озак булдык михнәт-кайгыда,<br>
Ватан өчен җаннар фида,<br>
Халкыбыз дип сафка бастык.<br>
Алга, яуларга,<br>
Бергә – гел алга!<br>
Вьетнам мәңгелек һәм нык.<br>
=== '''ГАГАУЗИЯ''' ===
'''Tarafım'''<br>
Tarafım, san tarafım,<br>
Ne gözelsin, korafım:<br>
Çok comerţin sän, topraam,<br>
Gagauz Yerim, Bucaam!<br>
Refren:<br>
Gagauziya – hoşluum,<br>
Çok sevin, koru dostluu,<br>
Bayraanı üüsek kaldır,<br>
Sän benim paalı halkım!<br>
İIk adım sendi yaptık,<br>
Hem ana da biz dedik,<br>
Kaușu sevdik dinmäz,<br>
«Oglanı» çaldık bitmäz.<br>
Refren.<br>
Gagauziya, mutlu yerim,<br>
Vatanımsın sän benim,<br>
Pek işçidir insanın,<br>
Yelleri keser altın.<br>
Refren.<br>
Ne zorluk seni kırdı,<br>
Ne zaman dolaştırdı.<br>
Allahım, koru topraa:<br>
Gagauz Yeri, Bucaa!<br>
Refren.<br>
https://rutube.ru/video/56e9481f5a49d01e2753681fd49d4c75/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Gagauz_Yerin_Gimnı.ogg
'''Тарафым'''<br>
=== '''ГАУДЕАМУС (Шәкертләр гимны)''' ===
'''''Латинча'''''<br>
'''Gaudeamus igitur!'''<br>
I. Gaudeamus igitur<br>
Juvenes dum sumus,<br>
Gaudeamus igitur<br>
Juvenes dum sumus!<br>
Post jucundam juventutem<br>
Post molestam senectutem<br>
Nos habebit humus,<br>
Nos habebit humus.<br>
II. Ubi sunt qui ante nos<br>
In mundo fuere?<br>
Ubi sunt qui ante nos<br>
In mundo fuere?<br>
Ade as a inferos<br>
Transe as a superos<br>
Hos si vis videre,<br>
Hos si vis videre.<br>
III. Vita nostra brevis est<br>
Brevi finietur,<br>
Vita nostra brevis est<br>
Brevi finietur.<br>
Venit mors velociter<br>
Rapit nos atrociter<br>
Nemini parcetur,<br>
Nemini parcetur.<br>
IV. Vivat academia,<br>
Vivant professores,<br>
Vivat academia,<br>
Vivant professores!<br>
Vivat membrum quodlibet,<br>
Vivat membra quaelibet,<br>
Semper sint in flore,<br>
Semper sint in flore.<br>
V. Vivant omnes virgines,<br>
Faciles, formosae,<br>
Vivant omnes virgines,<br>
Faciles, formosae.<br>
Vivant et mulieres,<br>
Tenerae amabiles,<br>
Bonae laboriosae,<br>
Bonae laboriosae.<br>
VI. Vivant et republica<br>
et qui illam regit,<br>
Vivant et republica<br>
et qui illam regit.<br>
Vivat nostra civitas,<br>
Maecenatum caritas,<br>
Quae nos hic protegit,<br>
Quae nos hic protegit.<br>
VII. Pereat tristitia,<br>
Pereant osores,<br>
Pereat tristitia,<br>
Pereant osores.<br>
Pereat diabolus,<br>
Qui vis antiburschius,<br>
Atque irrisores,<br>
Atque irrisores.<br>
https://upload.wikimedia.org/score/0/m/0moe4h1ey0lo6b55p8ouwddb1e30elb/0moe4h1e.mp3
https://rutube.ru/video/cbf30cb993a91b0983f493a99577a999/
'''Әйдәгез, күңелләник!'''<br>
I. Әйдәгез, күңелләник –<br>
Яшьлек шуңа форсат,<br>
Әйдәгез, күңелләник –<br>
Яшьлек шуңа форсат!<br>
Яшь гомерләр үтеп китәр,<br>
Тынгысыз картлык та җитәр –<br>
Алыр безне туфрак,<br>
Алыр безне туфрак.<br>
II. Безнең гомер бик кыска<br>
Фанилык иңендә,<br>
Безнең гомер бик кыска<br>
Фанилык иңендә.<br>
Әҗәл тиз килеп җитә,<br>
Дөньядан алып китә,<br>
Аяу юк һичкемгә,<br>
Аяу юк һичкемгә.<br>
III. Моңарчы яшәгәннәр –<br>
Кайда алар бүген?<br>
Моңарчы яшәгәннәр –<br>
Кайда алар бүген?<br>
Күкләргә менеп эзлә,<br>
Ахирәттә дә күзлә –<br>
Очратырлык түгел,<br>
Очратырлык түгел.<br>
IV. Яшә, академия,<br>
Яшәсен остазлар,<br>
Яшә, академия,<br>
Яшәсен остазлар!<br>
Яшәсен һәркайсысы,<br>
Яшәсен һәрбарчасы<br>
Һәм чәчәк атсыннар,<br>
Һәм чәчәк атсыннар!<br>
V. Яшәсен безнең кызлар –<br>
Сөйкемле, гүзәлләр,<br>
Яшәсен безнең кызлар –<br>
Сөйкемле, гүзәлләр!<br>
Яшәсеннәр ханымнар –<br>
Ягымлылар, назлылар,<br>
Хезмәт сөючәннәр,<br>
Хезмәт сөючәннәр!<br>
VI. Яшәсен дәүләтебез,<br>
Яшәсен хакимнәр,<br>
Яшәсен дәүләтебез,<br>
Яшәсен хакимнәр!<br>
Яшәсен шәһәребез,<br>
Иганәчеләребез –<br>
Химая иткәннәр,<br>
Химая иткәннәр.<br>
VII. Булмасын кайгы-хәсрәт,<br>
Бетсен көнләшкәннәр,<br>
Булмасын кайгы-хәсрәт,<br>
Бетсен көнләшкәннәр!<br>
Олаксын шайтаны да,<br>
Шәкертләр дошманы да –<br>
Гыйлемнән көлгәннәр,<br>
Гыйлемнән көлгәннәр!<br>
=== '''ГВАТЕМАЛА''' ===
'''''Español'''''<br>
'''¡Guatemala feliz...!'''<br>
¡Guatemala feliz...! que tus aras<br>
no profane jamás el verdugo;<br>
ni haya esclavos que laman el yugo<br>
ni tiranos que escupan tu faz.<br>
Si mañana tu suelo sagrado<br>
lo amenaza invasión extranjera,<br>
libre al viento tu hermosa bandera<br>
a vencer o a morir llamará.<br>
'''''Coro I'''''<br>
Libre al viento tu hermosa bandera<br>
a vencer o a morir llamará;<br>
que tu pueblo con ánima fiera<br>
antes muerto que esclavo será.<br>
De tus viejas y duras cadenas<br>
tú forjaste con mano iracunda,<br>
el arado que el suelo fecunda<br>
y la espada que salva el honor.<br>
Nuestros padres lucharon un día<br>
encendidos en patrio ardimiento,<br>
y lograron sin choque sangriento<br>
colocarte en un trono de amor.<br>
'''''Coro II'''''<br>
Y lograron sin choque sangriento<br>
colocarte en un trono de amor,<br>
que de patria en enérgico acento<br>
dieron vida al ideal redentor. <br>
https://rutube.ru/video/d6dc9d8a9ac02cce08f980af4ea733df/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Guatemala,_by_the_U.S._Navy_Band.oga
'''''Испан телендә'''''<br>
'''Гватемала – бәхетле!..'''*<br>
Гватемала – бәхетле!... Михрабың <br>
Һичкайчан мәсхәрә ителмәс;<br>
Юк коллар, ялаучы богавын,<br>
Һәм залим йөзеңә төкермәс.<br>
Һәм әгәр бу изге туфрагың<br>
Нәҗесләп тапталса иртәгә,<br>
Чакырыр азатлык байрагың –<br>
Җиңәргә йә шәһит китәргә.<br>
'''''Беренче кушымта:'''''<br>
Чакырыр азатлык байрагың<br>
Җиңүгә йә шәһит китәргә.<br>
Кол булмас һич горур улларың,<br>
Ителсә дә дучар үләргә.<br>
Күптәнге һәм авыр богауны<br>
Онытып, алырсың кулларга<br>
Бәрәкәт бирүче суканы<br>
Һәм кылыч – намусың сакларга.<br>
Милли хис ялкынында янган<br>
Бабалар тапкан үз бәхетен:<br>
Кан коймый, азатлык яулаган<br>
Һәм корган мәхәббәт тәхетен.<br>
'''''Икенче кушымта:'''''<br>
Кан коймый азатлык яулаган<br>
Һәм корган мәхәббәт тәхетен,<br>
Куәтле булсын дип Ил-Ватан,<br>
Тергезгән идеал-өметен.<br>
* Гимнның өченче-дүртенче куплетлары илнең җирле үзенчәлекләренә багышланган, рәсми чараларда алар гадәттә башкарылмый. Беренче рәсми куплеты гына башкарылганда, кушымтасы кабатлана.<br>
=== '''ГОМАН''' ===
'''''Гарәп телендә'''''<br>
يا ربنا احفظ لنا جلالة السلطان<br>
والشعب بالأوطان<br>
بالعز والإيمان<br>
وليدم مؤيدا<br>
عاهلا ممجدا<br>
بالنفوس يفتدى<br>
وليدم مؤيدا<br>
عاهلا ممجدا<br>
بالنفوس يفتدى<br>
يا عمان نحن من عهد النبي<br>
أوفياء من كرام العرب<br>
أبشري قابوس جاء<br>
فلتباركه السماء<br>
واسعدي والتقيه بالدعاء<br>
https://rutube.ru/video/3b3791ac515cb88a7140c6765148ac1c/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Peace_to_the_Sultan_(نشيد_السلام_السلطاني).ogg
Йа Илаһ, солтан галиҗәнапне данла һәм ярлыка,<br>
халкын, Ватанын сакла,<br>
гыйззәт-иманын хакла!<br>
Яшә, солтаныбыз,<br>
данлы юлбашчыбыз,<br>
синең өчен җан фида.<br>
Яшә, солтаныбыз,<br>
данлы юлбашчыбыз,<br>
синең өчен җан фида.<br>
Гоман, нәби гаһеденнән тәкъва,<br>
без — тугры, кәрамәтле гарәп.<br>
Кабуска догаң хаслап,<br>
хатиб рухына баглап,<br>
шатландыр аны, мөбарәкләп.<br>
=== '''ГӨРҖИСТАН''' ===
ქართულად<br>
'''თავისუფლება'''<br>
ჩემი ხატია სამშობლო,<br>
სახატე მთელი ქვეყანა,<br>
განათებული მთა-ბარი,<br>
წილნაყარია ღმერთთანა.<br>
თავისუფლება დღეს ჩვენი<br>
მომავალს უმღერს დიდებას,<br>
ცისკრის ვარსკვლავი ამოდის<br>
და ორ ზღვას შუა ბრწყინდება,<br>
და დიდება თავისუფლებას,<br>
თავისუფლებას დიდება.<br>
https://rutube.ru/video/3b6b3ac76bfb78a37b9a485da54c07e2/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Tavisupleba_instrumental.ogg
'''''Гөрҗи телендә'''''<br>
'''Азатлык'''<br>
Ватаным – изге иконам,<br>
Дөнья җирләре түрендә,<br>
Тау-үзәннәре Алладан<br>
Без туганнарга бирелгән.<br>
Киләчәгебезне данлап<br>
Азатлык-ирек яулыйбыз,<br>
Ике диңгез арасында<br>
Балкыр таңда Чулпан йолдызыбыз,<br>
Җырлыйбыз ирекне без мактап,<br>
Азатлыкка дан җырлыйбыз!<br>
=== '''ГРЕНЛАНДИЯ''' ===
'''''Kalaallisut'''''<br>
1. Nunarput, utoqqarsuanngoravit<br>
niaqqut ulissimavoq qiinik.<br>
Qitornatit kissumiaannarpatit<br>
tunillugit sineriavit piinik.<br>
5. Taqilluni naami atunngiveqaaq,<br>
kalaallit siumut makigitsi.<br>
Inuttut inuuneq pigiuminaqaaq,<br>
saperasi isumaqaleritsi.<br>
https://rutube.ru/video/87d8e32fb75ee1335087ccdd3ba8ac91/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Nunarput.ogg
'''''Гренланд телендә'''''<br>
1. Син, борынгы Ватаныбыз, тау-бозлы,<br>
Күкрәгеңдә назлана ул-кызларың.<br>
Чал чәчләрдәй кар каплаган башыңны,<br>
Байлык-муллыкта океан ярларың.<br>
5. Кол басынкылыгы — түгел һич язмыш,<br>
Алга, Калааллит, без синең сагыңда.<br>
Уалучан булса да безнең тормыш,<br>
Инаныгыз, булдырырбыз барын да!<br>
'''Гимн текстындагы биш куплетның беренчесе һәм соңгысы гына рәсми рәвештә башкарыла.'''<br>
=== '''ГРЕЦИЯ (ЮНАНСТАН)''' ===
'''''Στα ελληνικά'''''<br>
'''Ἐλευθεριά'''<br>
Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν κόψι<br>
Τοῦ σπαθιοῦ τὴν τρομερή,<br>
Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν ὄψι,<br>
Ποὺ μὲ βία μετράει τὴν γῆ.<br>
Ἀπ’ τὰ κόκκαλα βγαλμένη<br>
τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά,<br>
καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br>
χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br>
καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br>
χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br>
καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br>
χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br>
https://rutube.ru/video/8ad80831c39f5c43a56280dadc8ae903/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hymn_to_liberty_instrumental.oga
'''''Грек (юнан) телендә'''''<br>
'''Азатлык'''<br>
Таныш миңа, газиз илем,<br>
Иң үткен кылычларың,<br>
Таныш үткен күз карашың —<br>
Колачлый ул Җир шарын.<br>
Затлы Юнан тамырыннан<br>
Үсеп чыккан бер аклык, —<br>
Борынгыдай көчле рухлы,<br>
Котлы булсын Азатлык,<br>
Борынгыдай көчле рухлы,<br>
Котлы булсын Азатлык,<br>
Борынгыдай көчле рухлы,<br>
Котлы булсын Азатлык!<br>
'''Барлыгы 254 куплеты булган текстның бердәнбер рәсми башкарыла торганы.'''<br>
=== '''ГЫЙРАК''' ===
'''باللغة العربية'''<br>
'''مَوْطِنِيْ'''<br>
مَوْطِنِيْ مَوْطِنِيْ<br>
اَلْجَلَالُ وَالْجَمَالُ وَالسَّنَاءُ وَالْبَهَاءُ<br>
فِيْ رُبَاكْ فِيْ رُبَاكْ<br>
وَالْحَيَاةُ وَالنَّجَاةُ وَالْهَنَاءُ وَالرَّجَاءُ<br>
فِيْ هَوَاكْ فِيْ هَوَاكْ<br>
هَلْ أَرَاكْ هَلْ أَرَاكْ<br>
سَالِماً مُنَعَّماً وَ غَانِماً مُكَرَّماً<br>
سَالِماً مُنَعَّماً وَ غَانِماً مُكَرَّماً<br>
هَلْ أَرَاكْ فِيْ عُلَاكْ<br>
تَبْلُغُ السِّمَاكْ تَبْلُغُ السِّمَاكْ<br>
مَوْطِنِي مَوْطِنِيْ<br>
مَوْطِنِيْ مَوْطِنِيْ<br>
اَلشَّبَابُ لَنْ يَّكِلَّ هَمُّهُ أنْ يَّسْتَقِلَّ<br>
أَوْ يَبِيْد أَوْ يَبِيْد<br>
نَسْتَقِيْ مِنَ الرَّدَى وَلَنْ نَّكُوْنَ لِلْعِدَى<br>
كَالْعَبِيْد كَالْعَبِيْد<br>
لَا نُرِيْد لَا نُرِيْد<br>
ذُلَّنَا الْمُؤَبَّدَا وَعَيْشَنَا الْمُنَكَّدَا<br>
لَا نُرِيْد بَلْ نُعِيْد<br>
مَجْدَنَا التَّلِيْد مَجْدَنَا التَّلِيْد<br>
مَوْطِنِيْ مَوْطِنِيْ<br>
مَوْطِنِيْ مَوْطِنِيْ<br>
اَلْحُسَامُ وَ الْيَرَاعُ لَا الْكَلَامُ وَالنِّزَاعُ<br>
رَمْزُنَا رَمْزُنَا<br>
مَجْدُنَا وَ عَهْدُنَا وَوَاجِبٌ مِّنَ الْوَفَاء<br>
يَهُزُّنَا يَهُزُّنَا<br>
عِزُّنَا عِزُّنَا<br>
غَايَةٌ تُشَرِّفُ وَ رَايَةٌ تُرَفْرِفُ<br>
يَا هَنَاكْ فِيْ عُلَاكْ<br>
قَاهِراً عِدَاكْ قَاهِراً عِدَاكْ<br>
مَوْطِنِيْ مَوطِنِيْ<br>
https://rutube.ru/video/36bfaa3e552fb97403063f05b18e40c1/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Mawtini.ogg
'''''татарча'''''<br>
'''Ватаным'''<br>
Ватаным, Ватаным,<br>
Гүзәллегең, бөеклегең, дан-шөһрәтең һәм зиннәтең —<br>
Тауларда, тауларда,<br>
Тормыш-хәят һәм ирегең, куанычың һәм өметең<br>
Һаваңда, һаваңда —<br>
Насыйпмы бу миңа?<br>
Хозурың хәвефсезлектә, хөрмәтең иминлектә,<br>
Хозурың хәвефсезлектә, хөрмәтең иминлектә —<br>
Насыйпмы? Бу намың<br>
Тәблигъ булсын күктә,<br>
Тәблигъ булсын күктә,<br>
Ватаным, Ватаным!<br>
Ватаным, Ватаным,<br>
Армый-талмый әзер яшьләр азатлык дип җан атарга<br>
Йә шәһит булмакка,<br>
Үлем суын эчсәләр дә, буйсынмаслар дошманнарга,<br>
Түнмәсләр коллыкка —<br>
Мәңгелек хурлыкка.<br>
Рухсызланмам, риза булмам аяныч яшәмәккә,<br>
Рухсызланмам, риза булмам аяныч яшәмәккә.<br>
Иҗтиһад кылганым —<br>
Даның тергезмәккә, даның тергезмәккә,<br>
Ватаным, Ватаным.<br>
Ватаным, Ватаным,<br>
Үткен кылыч, очлы каләм, сафсата һәм бәхәс түгел, —<br>
Байрагым һәм туграм.<br>
Намусым дип, иманым дип, бурыч дип атлыга күңел —<br>
Гомерлек вазифам.<br>
Безнең дан, безнең дан —<br>
Без кадерләгән максатта, күк бизәгән байракта,<br>
Без кадерләгән максатта, күк бизәгән байракта.<br>
Куәтле рух-җаның,<br>
Дошманны җиңеп атла, дошманны җиңеп атла,<br>
Ватаным, Ватаным.<br>
'''Гыйракның "Маутыйни" (Ватаным) исемле дәүләт гимны гарәпләрнең гомуми максатларын һәм омтылышларын да чагылдыра. Шул сәбәпле ул берничә гарәп илендә халык гимны булып киткән.'''
=== '''ДАНИЯ''' ===
'''''På dansk'''''<br>
'''''Дания телендә'''''<br>
Der er et yndigt land<br>
Der er et yndigt land,<br>
det står med brede bøge<br>
nær salten østerstrand,<br>
nær salten østerstrand.<br>
Det bugter sig i bakke dal,<br>
det hedder gamle Danmark,<br>
og det er Frejas sal,<br>
og det er Frejas sal!<br>
Vort gamle Danmark skal bestå<br>
så længe bøgen spejler,<br>
sin top i bølgen blå,<br>
sin top i bølgen blå.<br>
https://rutube.ru/video/a378796d75472ac903f75f9e630368b6/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Der_er_et_yndigt_land.ogg
'''Әй, сөекле Ватан!'''<br>
Әй, сөекле Ватан!<br>
Тозлы диңгез ярында<br>
бүкләрең тезелеп баскан,<br>
тезелеп баскан.<br>
Борынгы Данмарк илен,<br>
диңгездән искән җилен<br>
Фрайя яраткан,<br>
Фрайя яраткан!<br>
Мәңге яшә, урманнар күк,<br>
кодрәт алып, даннар иле,<br>
зәңгәр дулкыннардан,<br>
зәңгәр дулкыннардан.<br>
'''Гимнның җыелма рәсми куплеты.'''<br>
=== '''ДОМИНИКАН ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Español'''''<br>
'''Quisqueyanos valientes'''<br>
I. Quisqueyanos valientes, alcemos<br>
Nuestro canto con viva emoción,<br>
Y del mundo a la faz ostentemos<br>
Nuestro invicto glorioso pendón. <br>
¡Salve el pueblo que intrépido y fuerte, <br>
A la guerra a morir se lanzó <br>
Cuando en bélico reto de muerte<br>
Sus cadenas de esclavo rompió. <br>
'''''(+acompañamiento)'''''<br>
Ningun pueblo ser libre merece <br>
Si es esclavo indolente y servil; <br>
Si en su pecho la llama no crece<br>
Que templó el heroismo viril.<br>
Mas Quisqueya la indómita y brava <br>
Siempre altiva la frente alzará: <br>
Que si fuere mil veces esclava<br>
Otras tantas ser libre sabrá.<br>
https://rutube.ru/video/a5fcaf7da09058288d46838b627c352c/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Dominican_Republic_National_Anthem.ogg<br>
(башта ике юллык кереш уйнала)<br>
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Кискейя кыюлары'''<br>
1. Җырлыйбыз, Кискейя кыюлары,<br>
Дәртләнеп хисле җырыбызны,<br>
Соклансын күреп бар Җир шары<br>
Җиңелмәс данлыклы туыбызны.<br>
Дан батыр йөрәкле халыкка —<br>
Аяусыз көрәшкә атлады,<br>
Җан фида кылып һәр сугышта,<br>
Богауларны ватып ташлады!<br>
'''''(+аккомпанемент)'''''<br>
Һичкайчан булалмас хөр-азат<br>
Ихтыярсыз бер кол, ярамсак,<br>
Күкрәгендә ялкынланмаса<br>
Гайрәте кабызган бер учак.<br>
Ә Кискейя кыю, бирешмәс, —<br>
Коллыкка төшсә дә мең кабат,<br>
Горур тотар үзен, килешмәс,<br>
Булыр ул яңадан хөр-азат.<br>
=== '''ЕВРОПА БЕРЛЕГЕ''' ===
'''ODE AN DIE FREUDE'''<br>
Freude, schöner Götterfunken,<br>
Tochter aus Elysium,<br>
Wir betreten feuertrunken,<br>
Himmlische, dein Heiligtum!<br>
Deine Zauber binden wieder<br>
Was die Mode streng geteilt;<br>
Alle Menschen werden Brüder,<br>
Wo dein sanfter Flügel weilt.<br>
Seid umschlungen, Millionen!<br>
Diesen Kuß der ganzen Welt!<br>
Brüder, über‘m Sternenzelt<br>
Muß ein lieber Vater wohnen.<br>
Wem der große Wurf gelungen,<br>
eines Freundes Freund zu sein;<br>
wer ein holdes Weib errungen,<br>
mische seinen Jubel ein!<br>
Ja, wer auch nur eine Seele<br>
Sein nennt auf dem Erdenrund!<br>
Und wer’s nie gekonnt, der stehle<br>
Weinend sich aus diesem Bund!<br>
https://rutube.ru/video/287ed23850bb5fc1bd7c399bbb1fd99e/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Anthem_of_Europe_(US_Navy_instrumental_long_version).ogg
'''ШАТЛЫККА МӘДХИЯ'''<br>
Күңелләргә иңә шатлык<br>
Илаһият нурында,<br>
Низагтан туеп сыендык<br>
Тәңребез хозурына!<br>
Берләшә рухи нигездә<br>
Элек аерылганнар,<br>
Ходай канат җәйгән җирдә<br>
Без бәндәләр – туганнар.<br>
Миллионнар, иң куеп иңгә,<br>
Шатлыкка җирне күмсен!<br>
Туганнар Галәм түрендә<br>
Әл-Вәдүд барын белсен!<br>
Тормышта туры юл тоткан,<br>
Иңдәшен дус дип тойган,<br>
Гомер юлдашын яраткан –<br>
Булсын ул безнең туган!<br>
Тәкәбберлеккә бирелгән,<br>
Башканы күреп түбән,<br>
Дуслык кадерен белмәгән –<br>
Китсен безнең берлектән!<br>
'''Гимн Европа Берлегенә кергән дәүләтләр телләренә тәрҗемә ителгән. Аерым илләрдәге чараларда ул җирле дәүләт телләрендә башкарылырга мөмкин. Гомумевропа күләмендә аны оркестр гына башкара, шул рәвешчә кыйтгадагы бер генә телгә дә өстенлек бирелми. Гимнга нигез итеп Фридрих Шиллерның 1785 елда язылган шигыре алынган. Соңрак аңа Лүдвиг ван Бетһовен көй иҗат иткән. Бу музыка көйязарның Тугызынчы симфониясенә кертелгән.'''<br>
'''Биредә гимнның иң популяр варианты тәрҗемә ителгән. Соңгы дүрт юлы сирәк уйнала. Беренче куплеты гына даими башкарыла, кайвакыт аны азакта кабатлыйлар да.'''<br>
=== '''ҖИБУТИ''' ===
'''''Сомали телендә'''''<br>
Hinjinne u sara kaca,<br>
Calankaan harraad iyo<br>
Haydaar u mudateen!<br>
Haydaar u mudateen!<br>
Hir cagaarku qariyayiyo.<br>
Habkay samadu tahayoo;<br>
Xiddig dhi igleh hoorshoo,<br>
Caddaan lagu hadheeyaay.<br>
||: Maxaa haybad kugu yaal!<br>
Maxaa haybad kugu yaal! :||<br>
https://rutube.ru/video/c790a5f891ae816940c1c0a5d68eaae9/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:The_Djiboutian_anthem.ogg
'''''Афар телендә'''''<br>
Doogehiik inkih solaa,<br>
Simbiliiy kah ningicle<br>
Bakaarat kah sugunne!<br>
Bakaarat kah sugunne!<br>
Bulci kaak qaran sido,<br>
Gubi kak way anxar lusa;<br>
Cutukti caxte caydu,<br>
Qidi wagri silaalo.<br>
||: Maysooy heebati kumuu!<br>
Maysooy heebati kumuu! :||<br>
https://rutube.ru/video/666957111ce1ef02b75475d6715b72ba/
https://wikiway.com/djibouti/gimn/
Күтәрел, байрагыбыз,<br>
Дәррәү торып басыгыз!<br>
Алдык аны яу итеп,<br>
Әрнүләр, сусау үтеп.<br>
Безнең мәңгелек төсләр:<br>
Җирләр — яшел, күкләр — зәңгәр;<br>
Ак төс — иминлек хасы,<br>
Канлы йолдыз — уртасы.<br>
||: Байрак — безнең горурлык!<br>
Байрак — безнең хозурлык! :||<br>
=== '''ИРАН ИСЛАМ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''به فارسی'''<br>
سر زد از افق مهر خاوران<br>
فروغ دیدهی حقباوران<br>
بهمن فر ایمان ماست<br>
پیامت ای امام، استقلال<br>
آزادی، نقش جان ماست<br>
شهیدان، پیچیده در گوش زمان فریادتان<br>
پاینده مانی و جاودان<br>
جمهوری اسلامی ایران<br>
https://rutube.ru/video/df5a1726583c76eec62736f2b1cebf71/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Sorud-e_Mellí-e_Yomhurí-e_Eslamí-e_Irán_(instrumental).oga<br>
(башта кыска гына кереш уйнала)<br>
'''''Татар телендә'''''<br>
Офыкта Шәрекъ Кояшы балкый,<br>
Хак мөселман күңелен ул назлый,<br>
Баһман – иман йөзек кашы.<br>
Синең вәгазьләрең, әй, Имам,<br>
Азатлык, ирек тоткасы.<br>
Шәһитләр!<br>
Сезнең ялвару – заман колагында чаң:<br>
“Ул яши һәм мәңге булачак –<br>
Ислам Җөмһүрияте Иран!”<br>
=== '''ИРЛАНДИЯ (дәүләт гимны)''' ===
'''''I nGaeilge'''''<br>
'''Amhrán na bhFiann'''<br>
Seo dhibh a chairde duan Óglaigh,<br>
Cathréimeach briomhar ceolmhar,<br>
Ár dtinte cnámh go buacach táid,<br>
‘S an spéir go min réaltogach<br>
Is fonnmhar faobhrach sinn chun gleo<br>
‘S go tiúnmhar glé roimh thíocht don ló<br>
Fé chiúnas chaomh na hoiche ar seol:<br>
Seo libh canaídh Amhrán na bhFiann.<br>
'''''Refrain:'''''<br>
Sinne Fianna Fáil<br>
Atá faoi gheall ag Éirinn,<br>
Buíon dár slua<br>
Thar toinn do ráinig chugainn,<br>
Faoi mhóid bheith saor.<br>
Seantír ár sinsir feasta<br>
Ní fhagfar faoin tíorán ná faoin tráil<br>
Anocht a théam sa bhearna bhaoil,<br>
Le gean ar Ghaeil chun báis nó saoil<br>
Le gunna scréach faoi lámhach na bpiléar<br>
Seo libh canaídh Amhrán na bhFiann.<br>
'''''English'''''<br>
'''The soldier’s song'''<br>
We’ll sing a song, a soldier’s song,<br>
With cheering rousing chorus,<br>
As round our blazing fires we throng,<br>
The starry heavens o’er us;<br>
Impatient for the coming fight,<br>
And as we wait the morning’s light,<br>
Here in the silence of the night,<br>
We’ll chant a soldier’s song.<br>
Chorus:<br>
Soldiers are we<br>
whose lives are pledged to Ireland;<br>
Some have come from a land beyond the wave.<br>
Sworn to be free,<br>
No more our ancient sire land<br>
Shall shelter the despot or the slave.<br>
Tonight we man the gap of danger<br>
In Erin’s cause, come woe or weal<br>
‘Mid cannons’ roar and rifles peal,<br>
We’ll chant a soldier’s song.<br>
https://rutube.ru/video/90b1d912555afa0dfb85c4f6b882017f/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Amhrán_na_bhFiann.ogg<br>
(бу аудиода гимнның "компакт варианты" – кушымтасы гына уйнала)<br>
https://zvyki.com/song/78387993/Gimn_Irlandii_-_Amhr_n_na_bhFiann/{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<br>
(вокал, биредә гимн тулысынча һәм ирланд телендә генә җырланган)<br>
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Яугирләр җыры'''<br>
Җырлыйк әле яугир җырын,<br>
Басып байраклар астына.<br>
Йолдызлар һәм учак уты<br>
Төнлә күздә чагыла;<br>
Безнең күңел ярсыр яуга,<br>
Иртән кояш сипсә нурын,<br>
Ә хәзер бу төнге тынлыкта<br>
Җырлыйк яугир җырын.<br>
Кушымтасы:<br>
Без яугирләр,<br>
Ирландия рухы йөрәктә,<br>
Без ант иттек,<br>
кайда туып үссәк тә:<br>
Булмас һич безнең изге утарлар<br>
Залим белән кол сыеныр урын.<br>
Чәлпәрәмә килер зынҗырлар,<br>
Сибәр кояш илгә нурын,<br>
Үкерсә дә үлем чәчеп туплар,<br>
Җырларбыз яугир җырын.<br>
'''Гимн текстының рәсми башкарыла торган беренче куплетлары.'''<br>
=== '''ИСЛАНДИЯ''' ===
'''''Á íslensku'''''<br>
Ó, guð vors lands! Ó, land vors guðs,<br>
vér lofum þitt heilaga, heilaga nafn,<br>
úr sólkerfum himnanna hnýta þér krans<br>
þínir herskarar, tímanna safn.<br>
Fyrir þér er einn dagur sem þúsund ár<br>
og þúsund ár dagur, ei meir:<br>
eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár,<br>
sem tilbiður guð sinn og deyr.<br>
Íslands þúsund ár,<br>
Íslands þúsund ár,<br>
eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár,<br>
sem tilbiður guð sinn og deyr.<br>
https://rutube.ru/video/0a1dc4ee853df3662c56563317923367/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Lofsöngur.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
Ил Алласы! Аллалы ил!<br>
Мактаулар Синең мөкатдәс намыңа.<br>
Кояш, Галәм – Синең чәчәк бәйләме<br>
Бакый гаскәрең тарафына.<br>
Хозурыңда бер көн — мең еллар тиңдәше,<br>
Мең еллар бер көндәй уза:<br>
Мәңгелек – чәчәктән тамган күз яше,<br>
Гыйбадәт кыла һәм сула.<br>
Исландиягә мең ел,<br>
Исландиягә мең ел,<br>
Мәңгелек – чәчәктән тамган күз яше,<br>
Гыйбадәт кыла һәм сула.<br>
=== '''ИСРАИЛ ДӘҮЛӘТЕ''' ===
'''בעברית'''<br>
'''הַתִּקְוָה'''<br>
כֹּל עוֹד בַּלֵּבָב פְּנִימָה<br>
נֶפֶשׁ יְהוּדִי הוֹמִיָּה,<br>
וּלְפַאֲתֵי מִזְרָח קָדִימָה,<br>
עַיִן לְצִיּוֹן צוֹפִיָּה;<br>
עוֹד לֹא אָבְדָה תִקְוָתֵנוּ,<br>
הַתִּקְוָה בַּת שְׁנוֹת אַלְפַּיִם,<br>
לִהְיוֹת עַם חָפְשִׁי בְּאַרְצֵנוּ, 𝄇<br>
𝄆 אֶרֶץ צִיּוֹן וִירוּשָׁלַיִם.<br>
'''''Укылышы''''':<br>
Kol ‘od balevav p’nimah –<br>
Nefesh Yehudi homiyah<br>
Ulfa’ati mizrakh kadimah<br>
‘ayin LeTsion tsofiyah –<br>
‘od lo avdah tikvatenu<br>
Hatikvah bat sh’not alpayim:<br>
Lihyot ‘am khofshi be’artzenu –<br>
Erets Tsiyon vi’rushalayim.<br>
Lihyot ‘am khofshi be’artzenu –<br>
Erets Tsiyon vi’rushalayim.<br>
https://rutube.ru/video/d5dc0d3980deb51088393013ef5c6bb6/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hatikvah_instrumental.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
Тынгысыз җаныбыз кушканга,<br>
Хыял яши, йөрәктә ут яна,<br>
Төбәп күзләрне гел Сионга,<br>
Атларбыз алга, шәрыккә таба.<br>
Сүнмәс өмет безнең күңелдә,<br>
Ике мең ел аны сакладык,<br>
Сион, Иерусалим илендә<br>
Азатлыгыбызны хакладык,<br>
Сион, Иерусалим илендә<br>
Азатлыгыбызны хакладык.<br>
=== '''ИТАЛИЯ''' ===
'''''In italiano'''''<br>
'''Fratelli d’Italia'''<br>
Fratelli d’Italia,<br>
L’Italia s’è desta,<br>
Dell’elmo di Scipio<br>
S’è cinta la testa.<br>
Dove’è la Vittoria?<br>
Le porga la chioma;<br>
Chè schiava di Roma<br>
Iddio la creò.<br>
Fratelli d’Italia,<br>
L’Italia s’è desta,<br>
Dell’elmo di Scipio<br>
S’è cinta la testa.<br>
Dove’è la Vittoria?<br>
Le porga la chioma;<br>
Chè schiava di Roma<br>
Iddio la creò.<br>
'''''Coro''''':<br>
Stringiamoci a coorte,<br>
Siam pronti alla morte<br>
Siam pronti alla morte:<br>
Italia chiamò! Italia chiamò!<br>
Si!!!<br>
https://rutube.ru/video/068f53c26d70ee28ae1d6c1e3e82be76/
https://rutube.ru/video/95cb7a96b0e44bf7be5a182ff2fcccb4/
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Италия туганнары'''<br>
Әй, туганнар, итальяннар,<br>
Италия уянды,<br>
Шипионың данлы очламын<br>
Таҗ итеп ул киеп алды.<br>
Олы җиңү – кайда соң ул?<br>
Ул бит безгә баш иде:<br>
Рум коллары торыннары<br>
Ил хуҗасы булсын, диде.<br>
Әй, итальяннар,<br>
Италия уянды,<br>
Шипио очламын<br>
Таҗ итеп ул алды.<br>
Олы җиңү – кайда?<br>
Ул безгә баш иде:<br>
Рум оныклары<br>
Хуҗа булсын, дип.<br>
'''''Кушымтасы''''':<br>
“Бер тарафка, – дип, – әйдә, берләшик,<br>
Җан фида кылып, бергә без көрәшик,<br>
Җан фида кылып, бергә без көрәшик”, –<br>
Италия дәшә! Италия дәшә!<br>
Һәй!!!<br>
'''Гимн текстының рәсми башкарыла торган беренче куплеты. Тагын ике "азатлык куплеты" һәм ике "тарихи куплеты" бар.'''<br>
=== '''ИЧКЕРИЯ ЧЕЧЕН ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Нохчийн маттахь'''''<br>
'''Ӏожалла я маршо'''<br>
Буьйсанна борз ехкаш дуьненчу девлла тхо,<br>
‘уьйранна лом уг’уш тхан ц’ераш техкина.<br>
Лаилаха иллАллах.<br>
Аьрзонийн баннашкахь наноша дакхийна,<br>
Тархаш т’ехь дой хьийзо дайша ‘амийна.<br>
Лаилаха иллАллах.<br>
Халкъана, махкана наноша кхоьллина,<br>
Цаьршинна эшначохь, майра д’ах’иттина.<br>
Лаилаха иллАллах.<br>
Ламанан лечарчий маршонехь кхиийна,<br>
Халонех, бохамех курра чекхдийлина.<br>
Лаилаха иллАллах.<br>
Мокхаза ламанаш даш хилла лаларах,<br>
Дахарехь, къийсамехь яхь оха д’алур яц.<br>
Лаилаха иллАллах.<br>
Бос ‘аьржа ва латта молханах лелхарах,<br>
Тхешан сий доьхкина, тхо лаьтта доьрзур дац.<br>
Лаилаха иллАллах.<br>
Тхо цкъа а цхьанненна къарделла совцур дац,<br>
‘ожалла, я маршо — шиннех цхьаъ йоккхур ю?<br>
Лаилаха иллАллах.<br>
Йижараша тхан чевнаш эшаршца ерзайо,<br>
Хьомсарчу б’аьргаша хьнаршна г’иттадо.<br>
Лаилаха иллАллах.<br>
Мацалло хьовзадахь, орамаш дуур ду,<br>
Хьогалло тхаш б’арздахь, бецан тхин мийра ду.<br>
Лаилаха иллАллах.<br>
Буьйсанна борз ехкаш дуьненчу девлла ду,<br>
Халкъана, махкана, Далла а муьт’ахь ду.<br>
Лаилаха иллАллах.<br>
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Гимн_Чеченской_Республики_Ичкерия.ogg<br>
(берничә куплеты яңадан кабатлана)<br>
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Йә үлем, йә азатлык'''<br>
Ана бүре баласын тапкан төндә туганбыз,<br>
Арыслан үкергәндә без исемнәр алганбыз.<br>
Лә илаһы иллә Аллаһ.<br>
Бөркет ояларында үстергәндер анабыз,<br>
Ат йөгәнләтеп безне өйрәткәндер атабыз.<br>
Лә илаһы иллә Аллаһ.<br>
Халык һәм Ватан өчен үстергәндер анабыз,<br>
Әнкәйләр чакырганда, кабат сафка басабыз.<br>
Лә илаһы иллә Аллаһ.<br>
Тау бөркетләре белән без бергә очып үстек,<br>
Киртәләр-михнәтләрне горур атлап без кичтек.<br>
Лә илаһы иллә Аллаһ.<br>
Мәрмәр кыялар тизрәк, эрерләр гүя кургаш, —<br>
Ләкин дошманнар безне һич тезләндерә алмас.'''<br>
Лә илаһы иллә Аллаһ.<br>
Җир-туфрак әйләнсә дә ут кабып күмерләргә,<br>
Намусыбыз югалтып, кермәбез каберләргә.<br>
Лә илаһы иллә Аллаһ.<br>
Безне буйсындыралмас һичберкайчан һәм һичкем,<br>
Икесенең берседер — йә азатлык, йә үлем.<br>
Лә илаһы иллә Аллаһ.<br>
Дәваларлар сеңелләр җырлашып тән ярасын,<br>
Өндәр каһарманлыкка сөйгән ярның карашы.<br>
Лә илаһы иллә Аллаһ.<br>
Тамырлар кимерербез, битәрли калса ачлык,<br>
Сусавыбызны басар үләннәрдән тамган чык.<br>
Лә илаһы иллә Аллаһ.<br>
Ана бүре баласын тапкан төндә туганбыз,<br>
Алла, Халык һәм Ватан — мөкатдәстер кыйблабыз.<br>
Лә илаһы иллә Аллаһ.<br>
=== '''ЙӘМӘН''' ===
'''باللغة العربية'''<br>
رَدِّدِيْ أَيَّتُهَا الدُّنْيَا نَشِيْدِيْ<br>
رَدِّدِيْهِ وَأَعِيْدِيْ وَأَعِيْدِيْ<br>
وَاذْكُرِيْ فِيْ فَرْحَتِيْ كُلَّ شَهِيْدِ<br>
وَامْنَحِيْهِ حُلَلاً مِّنْ ضَوْءِ عِيْدِيْ:|<br>
|: رَدِّدِيْ أَيَتُهَا الدُّنْيَا نَشِيْدِيْ <br>
وَحْدَتِيْ، وَحْدَتِيْ<br>
يَا نَشِيْداً رَائِعاً يَمْلَاُ نَفْسِيْ<br>
أَنْتِ عَهْدٌ عَالِقٌ فِيْ كُلِّ ذِمَّة<br>
رَايَتِيْ، رَايَتِيْ<br>
يَا نَسِيْجاً حِكْتُهُ مِنْ كُلِّ شَمْسِ<br>
أُخْلُدِيْ خَافِقَةً فِيْ كُلِّ قِمَّة<br>
أُمَّتِيْ، أُمَّتِيْ<br>
اِمْنَحِيْنِي الْبَأسَ يَامَصْدَرَ بَأسِيْ<br>
وَاذْخُرِيْنِيْ لَكِ يَا أَكْرَمَ أُمَّة<br>
عِشْتُ إِيْمَانِيْ وَحُبِّيْ سَرْمَدِيَّا<br>
وَمَسِيْرِيْ فَوْقَ دَرْبِيْ عَرَبِيَّا<br>
وَسَيَبْقٰى نَبْضُ قَلْبِيْ يَمَنِيَّا<br>
لَنْ تَرَى الدُّنْيَا عَلٰى أَرْضِيْ وَصِيَّا<br>
https://rutube.ru/video/18fc6c8a7dc61cd3475944def2171c3b/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_United_Republic.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
Кабатла, дөнья, кабатла бу көемне,<br>
Кабатла син нәшидемне, гаһедемне.<br>
Искә төшер исемнәрен шәһидләрнең.<br>
Ки син затлы киемнәрен бәйрәмнәрнең.<br>
|: Кабатла, дөнья, кабатла нәшидемне. :|<br>
Берлегем, Берлегем,<br>
Рухлана бу ягымлы җырдан күңелем,<br>
Һәр халәткә бәйләнешле ул гаһедем.<br>
Байрагым, байрагым,<br>
Кояшның син үзеннән иңгән комачым,<br>
Мәңге балкы һәм бизәп тор һәр тау башын.<br>
Өммәтем, өммәтем,<br>
Вакыйг ит син үз көчеңне, куәтеңне,<br>
Затлылардан итәр өчен дәүләтеңне.<br>
Иманлы һәм сөюле мин җир йөзендә,<br>
Һәм гомерем үтәр гарәп кавемендә.<br>
Йәмәнемне йөртермен йөрәк түрендә,<br>
Һичбер чит-ят хаким булмас дәүләтемдә.<br>
=== '''КАБО ВЕРДЕ''' ===
https://rutube.ru/video/c717f83a9e25b73b5b4d1a885116d12d/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cântico_da_Liberdade_(instrumental).ogg
=== '''КАЗАКЪСТАН''' ===
'''''Қазақ тілінде'''''<br>
'''Менің Қазақстаным'''<br>
Алтын күн аспаны,<br>
Алтын дән даласы,<br>
Ерліктің дастаны —<br>
Еліме қарашы!<br>
Ежелден ер деген,<br>
Даңқымыз шықты ғой,<br>
Намысын бермеген,<br>
Қазағым мықты ғой!<br>
'''''Қайырмасы:'''''<br>
Менің елім, менің елім,<br>
Гүлің болып егілемін,<br>
Жырың болып төгілемін, елім!<br>
Туған жерім менің —<br>
Қазақстаным!<br>
Ұрпаққа жол ашқан,<br>
Кең байтақ жерім бар.<br>
Бірлігі жарасқан,<br>
Тәуелсіз елім бар.<br>
Қарсы алған уақытты,<br>
Мәңгілік досындай.<br>
Біздің ел бақытты,<br>
Біздің ел осындай!<br>
'''''Қайырмасы.'''''<br>
https://rutube.ru/video/d80fefc5ce5b1cda2113bdb39dcd92c1/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Kazakhstan_National_Anthem_2012.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Минем Казакъстаным'''<br>
Алтын көн асманы,<br>
Мул ашлык даласы,<br>
Батырлык дастаны —<br>
Илемә карачы!<br>
Күптәннән ир дигән<br>
Даныбыз кодрәте,<br>
Намусын бирмәгән<br>
Казагым куәте!<br>
'''''Кушымтасы:'''''<br>
Минем илем, минем илем,<br>
Гөлең булып сибеләмен,<br>
Җырың булып түгеләмен, илем!<br>
Туган җирем минем —<br>
Казакъстаным!<br>
Килергә юл ачкан<br>
Чиксез киң җирем бар,<br>
Берлеге ярашкан<br>
Ирекле илем бар.<br>
Каршылый вакытны<br>
Мәңгелек дустыдай,<br>
Безнең ил — бәхетле,<br>
Безнең ил — шушындый!<br>
'''''Кушымтасы.'''''<br>
=== '''КАЛМЫКСТАН''' ===
'''''Хальмг келн'''''<br>
'''Хальмг Таңһчин Частр'''<br>
Сарул сәәхн Хальмг Таңһч<br>
Сансн тоотан күцәнә,<br>
Авта җирһлин бат җолаг<br>
Алдр һартан атхна.<br>
'''''Давтвр:'''''<br>
Улан залата хальмг улс,<br>
Улата теегән кеерүлий!<br>
Төрскн нутгтан күчән нерәдәд,<br>
Толһа менд җирһий!<br>
Олн келн-әмтнлә хамдан<br>
Уралан Таңһчин зүткнә<br>
Иньгллтин залин өндр герлд<br>
Иргч мана батрна.<br>
'''''Давтвр.'''''<br>
Баатр-чиирг үрдәр туурад,<br>
Буурл теемг өснә.<br>
Сурһуль-номдан килмҗән өдәг,<br>
Сул нерән дуудулна.<br>
'''''Давтвр.'''''
https://rutube.ru/video/4a0fb2e5bbd2bed3ad8dd41a232c2e4d/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kalmykia_anthem_(short_instrumental).ogg<br>
Оркестр башкаруында гимнның компакт варианты. Бер куплеты; кушымтасының соңгы ике юлы кабатлана.<br>
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Калмыкстан җыры'''<br>
Гүзәл туган Калмык Иле<br>
Бар даланы яктырта,<br>
Төзек тормыш дилбегәсен<br>
Көчле кулында тота.<br>
'''''Кушымта''''':<br>
Калмык халкы, алсу төскә<br>
Иркен даланы бизә!<br>
Туган йортка куәт өстәп,<br>
Имин бул син мәңгегә!<br>
Төрле телле кешеләре<br>
Алга әйди Ватанны.<br>
Дуслык нурында киләчәк<br>
Ышанычлы һәм данлы.<br>
'''''Кушымта'''''.<br>
Батыр-чыдам балаларың<br>
Чал даланы үстерә,<br>
Тырышлыкта гыйлем эстәп,<br>
Азат исемен күтәрә.<br>
'''''Кушымта'''''.<br>
=== '''КАМБОДЖА''' ===
'''ជាភាសាខ្មែរ'''<br>
'''បទនគររាជ'''<br>
សូមពួកទេវត្តា រក្សាមហាក្សត្រយើង<br>
អោយបានរុងរឿង ដោយជ័យមង្គល សិរីសួស្តី<br>
យើងខ្ញុំព្រះអង្គ សូមជ្រកក្រោមម្លប់ ព្រះបារមី<br>
នៃព្រះនរបតី វង្សក្សត្រាដែលសាងប្រាសាទថ្ម<br>
គ្រប់គ្រងដែនខ្មែរ បុរាណថ្កើងថ្កាន ។<br>
ប្រាសាទសីលា កំបាំងកណ្តាលព្រៃ<br>
គួរអោយស្រមៃ នឹកដល់យសស័ក្តិ មហានគរ<br>
ជាតិខ្មែរដូចថ្ម គង់វង្សនៅល្អ រឹងប៉ឹងជំហរ<br>
យើងសង្ឃឹមពរ ភ័ព្វព្រេងសំណាងរបស់កម្ពុជា<br>
មហារដ្ឋកើតមាន យូរអង្វែងហើយ ។<br>
គ្រប់វត្តអារាម ឮតែសូរស័ព្ទធម៌<br>
សូត្រដោយអំណរ រំឮកគុណពុទ្ធសាសនា<br>
ចូរយើងជាអ្នក ជឿជាក់ស្មោះស្ម័គ្រតាមបែបដូនតា<br>
គង់តែទេវត្តានឹង ជួយជ្រោមជ្រែង ផ្គត់ផ្គង់ប្រយោជន៍ឱយ<br>
ដល់ប្រទេសខ្មែរ ជាមហានគរ ។<br>
'''''Françaıse'''''<br>
'''Le Chant Royal'''<br>
1. Que le ciel protège notre Roi<br>
Et lui dispense le bonheur et la gloire.<br>
Qu'il règne sur nos coeurs et sur nos destinées,<br>
Celui qui, héritier des Souverains bâtisseurs,<br>
Gouverne le fier et vieux Royaume.<br>
2. Les temples dorment dans la forêt,<br>
Rappelant la grandeur du Moha Nokor.<br>
Comme le roc, la race khmère est éternelle,<br>
Ayons cofiance dans le sort du Campuchéa,<br>
L'Empire qui défie les années.<br>
3. Les chants montent dans les pagodes<br>
A la gloire de la Sainte foi Bouddhique.<br>
Soyons fidèles aux croyances de nos pères.<br>
Ainsi le ciel prodiguera-t-il tous ses bienfaits<br>
Au vieux pays khmer, le Moha Nokor.<br>
https://rutube.ru/video/4921e0ef4a1133b7c72e77aad1974a23/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Nokoreach.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Мәһабәт Кыйраллык'''<br>
1. Күкләр булсын Патшабыз сакчысы,<br>
Насыйп булсын аңарга сәгадәт һәм дан.<br>
Хаким ул халык йөрәгеннән, язмыштан, —<br>
Борынгыдан горур мәмләкәтләр тоткан<br>
Шәрәфле нәсел варисы.<br>
2. Пагодалар сыенган урманга,<br>
Шаһит алар Моһа Ноко кодрәтенә.<br>
Кһмер милләте яратылган ул мәңгегә,<br>
Тормышыбыз хасланган Кампучиягә,<br>
Тиңдәш булсын ил заманга.<br>
3. Багышлаек догалар-җыруны,<br>
Мәдхия укып, изге Будда исеменә.<br>
Тугры булсак бабалар әманәтенә,<br>
Күкләр ирештерерләр бәрәкәтенә<br>
Кһмер иле Моһа Ноконы.<br>
=== '''КАМӘР УТРАУЛАРЫ''' ===
'''''Shikomori'''''<br>
1. Beramu isi pepeza,<br>
I nadi ukombozi piya;<br>
Ye daula ivenuha,<br>
Tasibabu yahe dini voya<br>
tsangaya hunu Komoriya.<br>
Narikeni yamahaba ya<br>
huvendza ya masiwa.<br>
Yatru...<br>
2. Wasiwa Komori damu ndzima,<br>
Wasiwa Komori dini ndzima.<br>
Ya masiwa razaliwa,<br>
Ya masiwa yarileya,<br>
Mola nde yari sayidiya;<br>
Narike niya ndzima,<br>
Rivendze uwatwaniya,<br>
Mahaba ya dini na duniya.<br>
3. Beramu isi pepeza,<br>
Rangu mwezi sita wa Zuiye,<br>
Ye daula ivenuha,<br>
Zisiwa zatru zi katruha:<br>
Maoré na Ndzuani, Mwali na Ngazidja.<br>
4. Tasibabu yahe dini voya<br>
Tsangaya hunu Komoriya.<br>
Narikeni yamahaba ya,<br>
Ya huvendza, ya masiwa.<br>
https://rutube.ru/video/5c8b8c4b8562edb753664e292f5c6c35/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Comoros_by_US_Navy_Band.ogg<br>
(дүртенче куплеты уйналмаган)<br>
'''''Татар телендә'''''<br>
1. Җилферди ил байрагыбыз,<br>
Тулы бәйсезлек белгертеп;<br>
Күтәрелә Ватаныбыз,<br>
Динебезне терәк, көч-куәт итеп,<br>
Камәр илен бердәм дәүләт итеп.<br>
Яшик шушы ямьле урында<br>
Туганлык, сөю хозурында.<br>
Яшик...<br>
2. Камәрлеләр, уртактыр каныбыз,<br>
Камәрлеләр, камил иманыбыз.<br>
Бу утрауларда туганбыз,<br>
Монда тәрбия алганбыз,<br>
Ярдәм насыйп итә, Аллабыз;<br>
Кыю, тәвәккәл булыйк,<br>
Ватан диеп җан атыйк,<br>
Динне, дөньяны без яратыйк!<br>
3. Җилферди ил байрагыбыз<br>
Алтынчы Июльдән башлап,<br>
Күтәрелә Ватаныбыз,<br>
Утраулары баскан тигез сафка:<br>
Маоре һәм Ндзуани, Мвали һәм Ңазидҗа.<br>
4. Динебезне терәк, көч-куәт итеп,<br>
Камәр илен бердәм дәүләт итеп, –<br>
Яшик шушы ямьле урында,<br>
Сөю, туганлык хозурында.<br>
'''Гимн тексты, камәри теленнән тыш, Камәр утрауларындагы ике рәсми телгә – гарәп һәм француз телләренә дә тәрҗемә ителгән.'''
=== '''КАМЕРУН''' ===
'''CHANT DE RALLIEMENT'''<br>
I. Ô Cameroun berceau de nos ancêtres,<br>
Va debout et jaloux de ta liberté.<br>
Comme un soleil ton drapeau fier doit être<br>
Un symbole ardent de foi et d'unité.<br>
Que tous tes enfants du nord au sud,<br>
de l'est à l'ouest soient tout amour,<br>
Te servir que ce soit leur seul but,<br>
Pour remplir leur devoir toujours.<br>
'''''Refrain:'''''<br>
Chère patrie, terre chérie,<br>
Tu es notre seul et vrai bonheur,<br>
notre joie et notre vie,<br>
À toi l'amour et le grand honneur<br>
II. Tu es la tombe où dorment nos pères,<br>
Le jardin que nos aïeux ont cultivé.<br>
Nous travaillons pour te rendre prospère,<br>
Un beau jour enfin nous serons arrivés.<br>
De l'Afrique sois fidèle enfant<br>
Et progresse toujours en paix,<br>
Espérant que tes jeunes enfants<br>
T'aimeront sans bornes à jamais.<br>
'''''Refrain.'''''<br>
'''RALLYING SONG'''<br>
I. O Cameroon, Thou Cradle of our Fathers,<br>
Holy Shrine where in our midst they now repose,<br>
Their tears and blood and sweat thy soil did water,<br>
On thy hills and valleys once their tillage rose.<br>
Dear Fatherland, thy worth no tongue can tell!<br>
How can we ever pay thy due?<br>
Thy welfare we will win in toil and love and peace,<br>
Will be to thy name ever true!<br>
'''''Chorus:'''''<br>
Land of Promise, land of Glory!<br>
Thou, of life and joy, our only store!<br>
Thine be honour, thine devotion,<br>
And deep endearment, for evermore.<br>
II. From Shari, from where the Mungo meanders<br>
From along the banks of lowly Boumba Stream,<br>
Muster thy sons in union close around thee,<br>
Mighty as the Buea Mountain be their team;<br>
Instil in them the love of gentle ways,<br>
Regret for errors of the past;<br>
Foster, for Mother Africa, a loyalty<br>
That true shall remain to the last.<br>
'''''Chorus.'''''<br>
https://rutube.ru/video/e795d0512496afa843219c7466762df4/
https://wikiway.com/cameroon/gimn/
'''КҮМӘКЛЕК ҖЫРЫ'''<br>
=== '''КАНАДА''' ===
'''''Françaıse'''''<br>
'''Ô Canada!'''<br>
Ô Canada! Terre de nos aïeux,<br>
Ton front est ceint de fleurons glorieux!<br>
Car ton bras sait porter l’epée,<br>
Il sait porter la croix!<br>
Ton histoire est une epopée<br>
Des plus brillants exploits,<br>
Et ta valeur, de foi trempée,<br>
Protégera nos foyers et nos droits,<br>
Protégera nos foyers et nos droits.<br>
https://wikiway.com/canada/gimn/
https://yandex.ru/video/preview/15109167227211971633
'''Татар телендә'''<br>
'''Әй, Канада!'''<br>
Әй, Канада! Ата-баба җире,<br>
Дан чәчәкләре бизиләр сине!<br>
Кулларың кылыч тотарга оста,<br>
Тота белер хачны!<br>
Синең тарихың – үзе бер дастан, –<br>
Җиңүләреңне колачлый.<br>
Кыю холкың, ныклы рухың, –<br>
Саклар йортыбызны, хокукларны,<br>
Саклар йортыбызны, хокукларны.<br>
'''''English'''''<br>
'''O Canada!'''<br>
O Canada! Our home and native land!<br>
True patriot-love in all thy sons command.<br>
With glowing hearts we see thee rise,<br>
The True North, strong and free,<br>
And stand on guard, O Canada,<br>
We stand on guard for thee.<br>
O Canada, glorious and free!<br>
We stand on guard, we stand on guard for thee.<br>
O Canada, we stand on guard for thee!<br>
https://rutube.ru/video/c27340fb75a88ef7ae7aaf59918a5126/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_O_Canada.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Әй, Канада!'''<br>
Әй, Канада! Туган ил-йортыбыз!<br>
Сине сөя бар ватандашыбыз.<br>
Безнең бәхет – уңышларыңда,<br>
Тугры Төньяк – нык, азат!<br>
Без синең сагыңда, Канада,<br>
Торырбыз сине хаклап.<br>
Әй Канада, азат бул һәм данла!<br>
Әй Канада! Без синең сагыңда!<br>
Әй Канада! Без синең сагыңда!<br>
'''Гимн тексты башта француз телендә язылган булган. Инглиз теленә ул бераз үзгәртелеп тәрҗемә ителгән.'''<br>
=== '''КАРАКАЛПАКСТАН''' ===
'''''Қарақалпақ тилинде'''''<br>
Жайхун жағасында өскен байтерек,<br>
Түби бир шақасы мың болар демек,<br>
Сен сондай саялы қуяшлы елсең,<br>
Тынышлық ҳәм ығбал сендеги тилек.<br>
'''''Нақораты:'''''<br>
Дийхан баба нәпеси бар жеринде,<br>
Жуўсан аңқып, кийик қашар шөлинде,<br>
Қарақалпақстан,<br>
“Қарақалпақстан” деген атыңды,<br>
Әўладлар әдиўлер жүрек төринде.<br>
Айдын келешекке шақырар заман,<br>
Мәртлик мийнет, билим жетизер оған,<br>
Халқың бар азамат, дос ҳәм мийирбан,<br>
Еркин жайнап-жаснап, мәңги бол аман.<br>
'''''Нақораты:'''''<br>
Дийхан баба нәпеси бар жеринде,<br>
Жуўсан аңқып, кийик қашар шөлинде,<br>
Қарақалпақстан,<br>
“Қарақалпақстан” деген атыңды,<br>
Әўладлар әдиўлер жүрек төринде.<br>
https://rutube.ru/video/a0b3cf0ae90052456ad9cb805887d924/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Karakalpakstan.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
1. Җәйхун ярларында үскән байтирәк,<br>
Тамырларыңа меңләп еллар, димәк, –<br>
Син күләгәле, кояшлы төбәк,<br>
Тынычлык һәм бәхет – синең ул теләк.<br>
'''''Кушымтасы:'''''<br>
Диһкян баба тыны сеңгән җиреңә,<br>
Сайгак йөгерә әрем исле чүлеңдә,<br>
Каракалпакстан,<br>
“Каракалпакстан” дигән атыңны<br>
Яшь буын кадерли йөрәк түрендә.<br>
2. Якты киләчәккә чакыра заман,<br>
Батырлык, зирәклек ирешкән таман,<br>
Дустанә халкыңа хастыр миһербан,<br>
Иректә чәчәк ат, мәңге бул аман.<br>
'''''Кушымтасы:'''''<br>
Диһкян баба тыны сеңгән җиреңә,<br>
Сайгак йөгерә әрем исле чүлеңдә,<br>
Каракалпакстан,<br>
“Каракалпакстан” дигән атыңны<br>
Яшь буын кадерли йөрәк түрендә.<br>
=== '''КАРАТАУ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''На црногорском (вуковица)'''''<br>
'''Ој свијетла мајска зоро'''<br>
1. Ој свијетла мајска зоро,<br>
Ој свијетла мајска зоро,<br>
Мајко наша Црна Горо,<br>
Мајко наша Црна Горо,<br>
Синови смо твог стијења,<br>
Синови смо твог стијења,<br>
И чувари твог поштења,<br>
И чувари твог поштења,<br>
Волимо вас, брда тврда,<br>
И стравичне ваше кланце<br>
Који никад не познаше<br>
Срамотнога ропства ланце.<br>
Мајко наша Црна Горо,<br>
Мајко наша Црна Горо.<br>
2. Ој свијетла мајска зоро,<br>
Ој свијетла мајска зоро,<br>
Мајко наша Црна Горо,<br>
Мајко наша Црна Горо,<br>
Док ловћенској нашој мисли<br>
Наша слога даје крила,<br>
Биће горда, биће славна<br>
Домовина наша мила.<br>
Ријека ће наших вала<br>
Ускачући у два мора,<br>
Глас носити океану:<br>
Да је вјечна Црна Гора.<br>
Глас носити океану:<br>
Да је вјечна Црна Гора,<br>
Да је вјечна Црна Гора.<br>
https://rutube.ru/video/d224c8acdb22066ea75f87f58dbf739f/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Montenegro.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Әй, якты май ае таңы'''<br>
1. Әй, якты май ае таңы,<br>
Әй, якты май ае таңы,<br>
Ил-Анам Каратау ягы,<br>
Ил-Анам Каратау ягы!<br>
Без тау-кыялар уллары,<br>
Без тау-кыялар уллары,<br>
Синең намусыңның сагы,<br>
Синең намусыңның сагы.<br>
Дәһшәтле тау-кыяларың<br>
Халкым сөйгән, кадерләгән,<br>
Хурлыклы коллык богавын<br>
Илем һичкайчан кимәгән.<br>
Ил-Анам Каратау ягы,<br>
Ил-Анам Каратау ягы!<br>
2. Әй, якты май ае таңы,<br>
Әй, якты май ае таңы,<br>
Ил-Анам Каратау ягы,<br>
Ил-Анам Каратау ягы!<br>
Ловчен фикерләрен, эшен,<br>
Дәвамлап канатланырбыз,<br>
Горур, данлы булсын өчен,<br>
Син сөекле Ватаныбыз.<br>
Илнең дулкынлы елгасы —<br>
Ике диңгезгә ул коя,<br>
Шавын океан тыңласын:<br>
“Каратау — мәңгелек кыя!”<br>
Шавын океан тыңласын:<br>
“Каратау — мәңгелек кыя!<br>
Каратау — мәңгелек кыя!”<br>
'''''Na crnogorskom (gajevica)'''''<br>
'''Oj svijetla majska zoro'''<br>
1. Oj svijetla majska zoro,<br>
Oj svijetla majska zoro,<br>
Majko naša Crna Goro,<br>
Majko naša Crna Goro,<br>
Sinovi smo tvog stijenja,<br>
Sinovi smo tvog stijenja,<br>
I čuvari tvog poštenja,<br>
I čuvari tvog poštenja.<br>
Volimo vas, brda tvrda,<br>
I stravične vaše klance<br>
Koji nikad ne poznaše<br>
Sramotnoga ropstva lance.<br>
Majko naša Crna Goro,<br>
Majko naša Crna Goro.<br>
2. Oj svijetla majska zoro,<br>
Oj svijetla majska zoro,<br>
Majko naša Crna Goro,<br>
Majko naša Crna Goro,<br>
Dok lovćenskoj našoj misli<br>
Naša sloga daje krila,<br>
Bit će gorda, bit će slavna<br>
Domovina naša mila.<br>
Rijeka će naših vala<br>
Uskačući u dva mora<br>
Glas nositi okeanu:<br>
Da je vječna Crna Gora.<br>
Glas nositi okeanu:<br>
Da je vječna Crna Gora,<br>
Da je vječna Crna Gora.<br>
=== '''КАРЕЛИЯ''' ===
'''''Karjalaksi'''''<br>
'''Kodirandu – Karjalu!'''<br>
Kodirandu – Karjalu!<br>
Igäine kaunis meijän mua.<br>
Heimokanzat yhteh suat,<br>
Karjalu!<br>
Tuo kuunnelkua järvet dai mečät, suot<br>
Kui sydämeh oma mua pajuo tuou.<br>
Se mäin piälpäi selvembi nähtä voi –<br>
Vie parembi kaikkii mua meijän roih.<br>
Kodirandu – Karjalu!<br>
Ozan kel elä igä kai.<br>
||: Ryndähis meijän yksi vai –<br>
Karjalu! :||<br>
Tiä runoloin rohkiembat poijat vie<br>
Kai eletäh salolois, järvien ies.<br>
Pajo lennä, kandeleh helkieh lyö,<br>
Kiitä Karjalua kaikkie muadu myö.<br>
Kodirandu – Karjalu!<br>
Runot dai pajot elos piet.<br>
Nägyy tiä päivännouzu vies,<br>
Karjalu!<br>
Päiväzen nouzu nägyy vies,<br>
Karjalu!<br>
Kotimaamme Karjala!<br>
Ikivanha kaunis maa.<br>
Veljeskansat yhteen saa<br>
Karjala!<br>
'''''Suomeksi'''''<br>
'''Kotimaamme Karjala!'''<br>
Kotimaamme Karjala!<br>
Ikivanha laulumaa.<br>
Työllään etsii kunniaa<br>
Karjala!<br>
Nuo järvet ja vaarat ja hongikot –<br>
ne huomisen kutsua kuunnelkoot!<br>
Seisoin vaaran harjalla paljain päin<br>
ja suljin syliini mitä näin.<br>
Kotimaamme Karjala!<br>
Ikivanha laulumaa.<br>
||: Työllään etsii kunniaa<br>
Karjala! :||<br>
Ne urhot ja sankarit laulujen –<br>
ne asuvat täällä entiselleen.<br>
Soita, soma kantele, jatku, työ!<br>
Soi, laulu, sydämen liekki, lyö.<br>
Kotimaamme Karjala!<br>
Rahvas rehti, ahkera<br>
töin ja lauluin ikuistaa<br>
Karjala!<br>
Töin ja lauluin ylistää<br>
Karjala!<br>
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Гимн_Республики_Карелия.ogg
https://rutube.ru/video/b71a6f0ee1404c05b6c8bd83df06f3b3/
'''''Tatar telendä'''''<br>
'''Tuğan yağım – Karyala!'''<br>
Tuğan yağım – Karyala!<br>
Ğömerlek yazmış miña.<br>
Yäşä, il, ğasırlarda,<br>
Karyala!<br>
Cırlasın tayğa, yañğırasın küllär!<br>
Qäderle miña bu güzäl cirlär. <br>
Menäm biekkä, taw-qıyalarğa –<br>
Sine, tuğan yaq, cırda danlarğa.<br>
Tuğan yağım – Karyala!<br>
Ğömerlek yazmış miña.<br>
||: Yäşä, il, ğasırlarda,<br>
Karyala! :||<br>
Borınğılıqtan küçep zamanğa,<br>
Yäşi batırlar taw-urmannarda.<br>
Kantele qılı ğorur çıñlasın,<br>
Möqätdäs karel ciren xaqlasın!<br>
Karyala – tuğan yağım!<br>
Run-riwayät moñnarım.<br>
Cır häm xezmät uçağım,<br>
Karyala!<br>
Küräm nurlı tañnarıñ,<br>
Karyala!<br>
=== '''КАТАЛОНИЯ''' ===
'''''Català'''''<br>
'''Catalunya triomfant'''<br>
1. Catalunya triomfant,<br>
tornarà a ser rica i plena.<br>
Endarrera aquesta gent<br>
tan ufana i tan superba.<br>
'''''Chorus:'''''<br>
Bon colp de falç,<br>
Bon colp de falç,<br>
Defensors de la terra!<br>
Bon colp de falç!<br>
2. Ara és hora, segadors.<br>
Ara és hora d'estar alerta.<br>
Per quan vingui un altre juny<br>
esmolem ben bé les eines.<br>
'''''Chorus:'''''<br>
Bon colp de falç,<br>
Bon colp de falç,<br>
Defensors de la terra,<br>
Bon colp de falç!<br>
3. Que tremoli l'enemic<br>
en veient la nostra ensenya.<br>
Com fem caure espigues d'or,<br>
quan convé seguem cadenes.<br>
'''''Chorus:'''''<br>
Bon colp de falç,<br>
Bon colp de falç,<br>
Defensors de la terra!<br>
Bon colp de falç!<br>
https://rutube.ru/video/594f1d3d8cb9aabccc417afac54a1288/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Els_Segadors.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Җиңүчән Каталония'''<br>
1. Каталония, җиңүчән,<br>
Кайтырсың мул тормышыңа.<br>
Таян батыр улларыңа,<br>
Алар горур, тәвәккәл.<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Ипләп кенә,<br>
Ипләп кенә<br>
Урак белән ипләп,<br>
Җир сакчылары!<br>
Ипләп кенә!<br>
2. Сәгать сукты, уракчы,<br>
Килде урыр, орыр көннәр,<br>
Киләсе июньгә кадәр<br>
Янә кайрап куйсаңчы.<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Ипләп кенә,<br>
Ипләп кенә<br>
Урак белән ипләп,<br>
Җир сакчылары!<br>
Ипләп кенә!<br>
3. Калтырансын дошманнар —<br>
Горур җилфердәсен байрак.<br>
Урылган күк алтын башак,<br>
Коелып төшәр богаулар.<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Ипләп кенә,<br>
Ипләп кенә<br>
Урак белән ипләп,<br>
Җир сакчылары!<br>
Ипләп кенә!<br>
=== '''КВЕБЕК''' ===
'''''Françaıse'''''<br>
'''Gens du pays'''<br>
Le temps qu’ on a pris pour dire: je t’aime,<br>
C’est le seul qui reste au bout de nos jours.<br>
Les vœux que l’on fait, les fleurs que l’on sème<br>
Chacun les récolte en soi-même<br>
Aux beaux jardin du temps qui court.<br>
'''''Chorus:'''''<br>
Gens du pays, c’est votre tour<br>
De vous laisser parler d’amour,<br>
Gens du pays, c’est votre tour<br>
De vous laisser parler d’amour.<br>
Le temps de s’aimer, le jour de le dire<br>
Fond comme la neige aux doigts du printemps.<br>
Fêtons de nos joies, fêtons de nos rires<br>
Ces yeux où nos regards se mirent,<br>
C’est demain que j’avais vingt ans.<br>
'''''Chorus.'''''<br>
Le ruisseau des jours aujourd’hui s’arrête<br>
Et forme un étang ou chacun peut voir<br>
Comme en un miroir l’amour qu’il reflète.<br>
Pour ces coeurs à qui je souhaite<br>
Le temps de vivre nos espoirs.<br>
'''''Chorus (2).'''''<br>
https://rutube.ru/video/bd5d0b06443f94eb0907368e2c77ee6c/
Жиль Виньо башкаруында
https://my.mail.ru/music/songs/gilles-vigneault-gens-du-pays-27c4fb588ac2bf849573ef1c0dfc4d7d
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Әй, ватандаш!'''<br>
“Яратам!” — диеп, назла күңелемне,<br>
Үтә дә китә бит безнең тормыш.<br>
Үтәлгән вәгъдә, үстергән гөлләр<br>
Китерер лаеклы уңыш —<br>
Гадел хөкемдар бу язмыш.<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Әй, ватандаш, күңел назлап,<br>
“Яратам!” — дип, әйтче кабат.<br>
Әй, ватандаш, күңел назлап,<br>
“Яратам!” — дип, әйтче кабат.<br>
Яратыр көннәр, ялкынлы хисләр,<br>
Язгы кар сыман, югала эреп;<br>
Тәүге сагышның, назлы карашның<br>
Яшик, дуслар, кадерен белеп — <br>
Унсигез яшьтәге кебек.<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
Гомер кизләве, юлын эзләр ул,<br>
Туктап калыр да, җәелеп, күл булыр.<br>
Күреп кал берүк: көзгедәге күк, <br>
Саф мәхәббәтең чагылыр —<br>
Кадер-хөрмәтең шул булыр.<br>
'''''Кушымта (2)'''''.<br>
=== '''КИПР (грек өлеше)''' ===
'''''Στα ελληνικά'''''<br>
'''Ἐλευθεριά'''<br>
Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν κόψι<br>
Τοῦ σπαθιοῦ τὴν τρομερή,<br>
Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν ὄψι,<br>
Ποὺ μὲ βία μετράει τὴν γῆ.<br>
Ἀπ’ τὰ κόκκαλα βγαλμένη<br>
τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά,<br>
καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br>
χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br>
καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br>
χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br>
καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br>
χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br>
https://rutube.ru/video/8ad80831c39f5c43a56280dadc8ae903/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hymn_to_liberty_instrumental.oga
'''''Грек (юнан) телендә'''''<br>
'''Азатлык'''<br>
Таныш миңа, газиз илем,<br>
Иң үткен кылычларың,<br>
Таныш үткен күз карашың —<br>
Колачлый ул Җир шарын.<br>
Затлы Юнан тамырыннан<br>
Үсеп чыккан бер аклык, —<br>
Борынгыдай көчле рухлы,<br>
Котлы булсын Азатлык,<br>
Борынгыдай көчле рухлы,<br>
Котлы булсын Азатлык,<br>
Борынгыдай көчле рухлы,<br>
Котлы булсын Азатлык!<br>
'''Кипрның греклар яшәгән өлеше, мөстәкыйль дәүләт булса да, Греция (Юнанстан) гимнын куллана.'''<br>
=== '''КИРИБАТИ''' ===
'''''In Kiribati language'''''<br>
'''Kunan Kiribati – Teirake Kaini Kiribati'''<br>
Teirake kaaini Kiribati,<br>
Anene ma te kakatonga,<br>
Tauraoi nakon te mwioko,<br>
Ma ni buokia aomata.<br>
||: Tauaninne nte raoiroi,<br>
Tangiria aomata nako. :||<br>
Reken te kabaia ma te rau,<br>
Ibuakoia kaain abara,<br>
Bon reken te nano ae banin,<br>
Ma te i-tangitangiri naba.<br>
||: Ma ni wakina te kabaia,<br>
Ma n neboa i eta abara. :||<br>
Ti butiko ngkoe Atuara,<br>
Kawakinira ao kairira,<br>
Nakon taai aika i maira,<br>
Buokira ni baim ae akoi.<br>
||: Kakabaia ara Tautaeka,<br>
Ma ake a makuri iai. :||<br>
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Kiribati_Anthem_Performed_by_US_Navy_Band.oga
https://wikiway.com/kiribati/gimn/
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Кирибати җыры – Бас, Кирибати, аягүрә!'''<br>
Бас, Кирибати, аягүрә!<br>
Кушыл рухланып безнең җырга,<br>
Җаваплы бул, бурычың үтә<br>
Һәм әзер тор ярдәм кылырга!<br>
||: Хаклыкта нык, бул игелекле,<br>
Сөй милләтеңне, кешелекне! :||<br>
Яшәү өчен канәгатьлектә,<br>
Тынычлыкка өмет-ниятләр, —<br>
Чынга ашыр барча теләк тә,<br>
Бергә типсә безнең йөрәкләр.<br>
||: Хөрмәт итик бер-беребезне,<br>
Бердәм үстерик бәх(е)тебезне! :||<br>
Ялварабыз Сиңа, Тәңребез,<br>
Туры юлга юнәлт халкыңны,<br>
Имин булсын киләчәгебез,<br>
Суз сөюле ярдәм кулыңны.<br>
||: Ярлыкагыл хакимиятне,<br>
Бөтен кешене һәм милләтне! :||<br>
'''Сүзлекләр һәм белешмәләр булмау сәбәпле, инглиз телендәге текст тәрҗемә ителде.'''<br>
=== '''КОМИ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Комиӧн'''''<br>
'''Варыш поз'''<br>
Ылын-ылын Войвылын<br>
Джуджыд парма сулалö.<br>
Парма шöрын варыш поз<br>
Кыпыд горöн шыалö.<br>
Лэбзьöй, повтöм варышъяс,<br>
Вына бордъяс шеныштлöй,<br>
Веськыд туйöд нуöдöй,<br>
Коми мусö югдöдöй!<br>
Веськыд туйöд нуöдöй,<br>
Коми мусö югдöдöй!<br>
https://rutube.ru/video/e59083eaad39efe6a1544a017b1fade4/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Regional_anthem_of_Komi_vocal.oga
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Лачын оясы'''<br>
Бик еракта Төньякта,<br>
Тауда чыршылык тора,<br>
Кыю лачын ояда<br>
Яңгыратып кычкыра.<br>
Как канатың, гаярем,<br>
Көчле урман лачыны,<br>
Нурландыр Коми җирен,<br>
Сайла син туры юлны,<br>
Нурландыр Коми җирен,<br>
Сайла син туры юлны!<br>
'''''Удмурт кылын'''''<br>
'''Тылобурдо кар'''<br>
Кыдёкын-кыдёкын уйпалан<br>
Жужыд парма сылэ.<br>
Парма шорын тылобурдо кар,<br>
Шулдыр гур силё.<br>
Лобе, кышкасьтэм бурдоос,<br>
Кужмо бурдъёсыныды шоналэ,<br>
Выль сюресъёсти нуэ,<br>
Коми муэз югдытэ!<br>
Выль сюресъёсти нуэ,<br>
Коми муэз югдытэ!<br>
=== '''КОРЕЯ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''한국어로''' (Hangug-eolo)<br>
'''애국가''' (Aegukga)<br>
1. 동해 물과 백두산이 마르고 닳도록 –<br>
하느님이 보우하사 우리 나라 만세 – !<br>
무궁화 삼천리 화려 강산 –<br>
대한 사람 대한으로 길이 보전하세 – !<br>
2. 남산 위에 저 소나무 철갑을 두른 듯 –<br>
바람 서리 불변함은 우리 기상일세 – !<br>
무궁화 삼천리 화려 강산 –<br>
대한 사람 대한으로 길이 보전하세 – !<br>
3. 가을 하늘 공활한데 높고 구름 없이 –<br>
밝은 달은 우리 가슴, 일편 단심일세 – !<br>
무궁화 삼천리 화려 강산 –<br>
대한 사람 대한으로 길이 보전하세 – !<br>
4. 이 기상과 이 맘으로 충성을 다하여 –<br>
괴로우나 즐거우나 나라 사랑하세 – !<br>
무궁화 삼천리 화려 강산 –<br>
대한 사람 대한으로 길이 보전하세 – !<br>
https://rutube.ru/video/0f336ec3e6762918174dba90c5b86d42/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:South_Korean_national_anthem.wav
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Ватанпәрвәрлек җыры'''<br>
1. Шәрык диңгезе кибегеп, Пәктусан уалып<br>
Беткәнче хаклар, Тәңребез, безнең милләтне.<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Өч мең ли гөлчәчәкле тау, гүзәл елгалар,<br>
Туры юлдан һич тайпылма, Корө милләте!<br>
Йөзләп еллар Намсан-тауда җилләр-давылларга<br>
Бирешмәгән наратлар күк, без дә куәтле.<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Өч мең ли гөлчәчәкле тау, гүзәл елгалар,<br>
Туры юлдан һич тайпылма, Корө милләте!<br>
Биек аяз көзге күкләр һәм ай сипкән нурлар<br>
Һидаятькә өнди безнең чыдам йөрәкне.<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Өч мең ли гөлчәчәкле тау, гүзәл елгалар,<br>
Туры юлдан һич тайпылма, Корө милләте!<br>
Рәхәттә дә, михнәттә дә тугрыбыз Ватанга,<br>
Безнең халык көчле рухлы, батыр йөрәкле.<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Өч мең ли гөлчәчәкле тау, гүзәл елгалар,<br>
Туры юлдан һич тайпылма, Корө милләте!<br>
=== '''КОРЕЯ ХАЛЫК-ДЕМОКРАТИК ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''애국가''' (Aegukka)<br>
1. 아침은 빛나라 이 강산<br>
은금에 자원도 가득한<br>
이 세상 아름다운 내 조국<br>
반만년 오랜 력사에<br>
||: 찬란한 문화로 자라난<br>
슬기론 인민의 이 영광<br>
몸과 맘 다 바쳐 이 조선<br>
길이 받드세 :||<br>
2. 백두산 기상을 다 안고<br>
근로의 정신은 깃들어<br>
진리로 뭉쳐진 억센 뜻<br>
온 세계 앞서 나가리<br>
||: 솟는 힘 노도도 내밀어<br>
인민의 뜻으로 선 나라<br>
한없이 부강하는 이 조선<br>
길이 빛내세 :||<br>
https://rutube.ru/video/b5bedababbdb4f0cf7fa8facfd62b414/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aegukka_-_National_Anthem_of_North_Korea.wav
'''Ватанпәрвәрлек җыры'''<br>
1. Өч мең ли җир табигый байлык,<br>
Алтын-көмеш таң нурларында,<br>
Гүзәл Ватаныбыз, зирәк халык,<br>
Биш мең ел данлы тарихында<br>
||: Саф күңелен биреп һәрбер эшкә,<br>
Бөек мәдәнияткә ирешкән.<br>
Әйдәгез, җан-тән фида кылып,<br>
Саклыйк шул изге Чосонны. :||<br>
2. Ихтыяр көчебез – хаклыкта,<br>
Ватан – тырыш хезмәт учагы,<br>
Пәкту тавы рухын колачлап,<br>
Дөньялыкта алгарган чагы –<br>
||: Халык үзе тудырган илдә,<br>
Шашкын давылларны йөгәнләп.<br>
Әйдәгез, данлыйк илебезне,<br>
Чиксез бай, куәтле җирне. :||<br>
=== '''КОСТА-РИКА''' ===
'''''Español'''''<br>
'''Noble Patria'''<br>
Noble Patria, tu hermosa bandera, <br>
Expresión de tu vida nos da: <br>
Bajo el límpido azul de tu cielo <br>
Blanca y pura descansa la paz.<br>
En la lucha tenaz de fecunda labor<br>
Que enrojece del hombre la faz,<br>
Conquistaron tus hijos, labriegos sencillos,<br>
Eterno prestigio, estima y honor, <br>
Eterno prestigio, estima y honor. <br>
¡Salve oh tierra gentil! <br>
¡Salve oh madre de amor!<br>
Cuando alguno pretenda tu gloria manchar, <br>
Verás a tu pueblo, valiente y viril, <br>
La tosca herramienta en arma trocar.<br>
¡Salve Patria! tu pródigo suelo<br>
Dulce abrigo y sustento nos da.<br>
Bajo el límpido azul de tu cielo<br>
¡Vivan siempre el trabajo y la paz!<br>
https://wikiway.com/kosta-rika/gimn/
https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Costa_Rica_National_Anthem.ogg<br>
(башта дүрт юллык кереш өлеше уйнала)<br>
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Затлы Ватан'''<br>
Затлы Ватан, гүзәл байрагыңда —<br>
Тиңдәшсез сурәтең хаклыгы:<br>
Аяз, зәңгәр асманың астында —<br>
Тыныч тормыш аклык-сафлыгы.<br>
Иҗтиһат һәм ныклык, көндәлек тырышлык —<br>
Йөзләргә ямь бирә алсулык,<br>
Игенче улларың, хезмәтчән кызларың —<br>
Илебез абруе һәм даны,<br>
Илебез абруе, хөрмәте һәм даны.<br>
Имин бул, затлы җир,<br>
Мәхәббәт мәкяны!<br>
Кемнәрдер ымсынса даныңны тапларга,<br>
Күрерсең гайрәтле халкыңны —<br>
Алмашыр китмәнен ул хәрби коралга.<br>
Сәлам, Ватан! Мул җир-туфрагыңда —<br>
Нигъмәткә җитешлек, иркенлек.<br>
Аяз, зәңгәр асманың астында<br>
Мәңге булсын хезмәт, иминлек!<br>
=== '''КОТ Д’ИВУАР''' ===
'''''Françaıse'''''<br>
'''L'Abidjanaise'''<br>
'''''Premier couplet:'''''<br>
1. Salut ô terre d’espérance,<br>
Pays de l’hospitalité!<br>
Tes légions remplies de vaillance,<br>
Ont relevé ta dignité.<br>
Tes fils, chère Côte d’Ivoire, <br>
Fiers artisans de ta grandeur,<br>
Tous rassemblés et pour ta gloire,<br>
Te bâtiront dans le bonheur.<br>
'''''Premier refrain:'''''<br>
Fiers ivoiriens, le pays nous appelle.<br>
Si nous avons, dans la paix, ramené la liberté,<br>
Notre devoir sera d’être un modèle<br>
De l’espérance promise à l’humanité<br>
En forgeant, unis dans la foi nouvelle,<br>
La patrie de la vraie fraternité.<br>
'''''Deuxième couplet:'''''<br>
2. À toi noble Côte d'Ivoire,<br>
Ô grand pays des bonnes gens !<br>
Nous apportons dans la victoire,<br>
L’hommage de nos cœurs ardents.<br>
Dans l’amitié des peuples frères,<br>
Dieu guide nous vers l’idéal,<br>
Soumise à la devise chère :<br>
Union, discipline, travail.<br>
'''''Deuxième Refrain:'''''<br>
Pour ta grandeur, riche et noble patrie,<br>
Nous marcherons de l’avant, pleins d’amour et pleins de foi.<br>
De cœurs unis, au cours de notre vie,<br>
Nous œuvrerons dans l’honneur pour le juste droit,<br>
De cœurs unis au cours de notre vie,<br>
À tes appels nous serons tous présents.<br>
https://rutube.ru/video/228bcbb1b10e9daf1450ad66164c0dfd/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:United_States_Navy_Band_-_National_Anthem_of_Côte_D%27Ivoire_%22L%27Abidjanaise%22.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Абидҗан җыры'''<br>
'''''Беренче куплет:'''''<br>
Сәлам, өмет-ышаныч яры,<br>
Әй олы җанлы, кунакчыл ил!<br>
Синең гайрәтле легионнарың<br>
Мәртәбәңне иттеләр дәлил.<br>
Синең, Кот д’Ивуар, улларың<br>
Горур бөеклегең сагында,<br>
Үстерә үз Ватаны данын<br>
Җиң сызганып алар тагын да.<br>
'''''Беренче кушымта:'''''<br>
Кыю ивуарлылар, ил чакыра.<br>
Бәйсезлекне тыныч юлда кабат кайтардык,<br>
Һиммәтебез үрнәк булып тора —<br>
Бар кешелек аңа өмет багларлык.<br>
Без берләштек яңа инануда<br>
Һәм чын кардәшлеккә нигез салдык.<br>
'''''Икенче куплет:'''''<br>
Сиңа, намуслы Кот д’Ивуар,<br>
Игелекле кешеләр иле!<br>
Бер гаилә, барыбыз туганнар,<br>
Кайнар йөрәк кадерли сине.<br>
Бер нәселдән тудык, дуслыкка,<br>
Идеалга Алла бара әйдәп,<br>
Юнәлгәнбез бер үк максатка:<br>
Берлек, аңлы тәртип һәм хезмәт.<br>
'''''Икенче кушымта:'''''<br>
Бөек, бай, затлы Ватан хакына<br>
Ярат һәм инан, атла гел алга.<br>
Йөрәкләр бердәм тормыш уңында,<br>
Таян намуска һәм кануннарга,<br>
Йөрәкләр бердәм тормыш уңында,<br>
Без әзер иңне иңгә куярга.<br>
=== '''КӨНЧЫГЫШ ТИМОР''' ===
Pátria, Pátria, Timor-Leste, nossa Nação.<br>
Glória ao povo e aos heróis da nossa libertação.<br>
Pátria, Pátria, Timor-Leste, nossa Nação.<br>
Glória ao povo e aos heróis da nossa libertação.<br>
Vencemos o colonialismo, gritamos:<br>
abaixo o imperialismo.<br>
Terra livre, povo livre,<br>
não, não, não à exploração.<br>
Avante unidos firmes e decididos.<br>
Na luta contra o imperialismo<br>
o inimigo dos povos, até à vitória final.<br>
Pelo caminho da revolução.<br>
=== '''КӨНЧЫГЫШ ТӨРКИСТАН''' ===
Қуртулуш йолида судәк<br>
ақти бизниң қанимиз,<br>
Сән үчүн, әй юртимиз,<br>
болсун пида бу җанимиз.<br>
Қан кичип, һәм җан бирип,<br>
ахир қутулдурдуқ сини,<br>
Қәлбимиздә қутқулушқа<br>
бар иди иманимиз.<br>
Юртумиз биз йүз-көзүңни<br>
қан билән пакизлидуқ<br>
Өрлиген ялқун билән<br>
пакланди белки намимиз.<br>
Яр-и һәмдәм болди бизниң<br>
һиммәтимиз сән үчүн.<br>
Шавну шөһрәтлик иди<br>
һиммәт билән әҗдадимиз.<br>
Атиларниң җәңләри<br>
өчмәйду тарих бетидин.<br>
Нәсли қалди җәңгивар<br>
биз униң әвлади биз.<br>
Ақти қан һәм чиқти җан<br>
дүшмәндин болсун әл аман.<br>
Яшисун, миң яшисун,<br>
парлансун истиқбалимиз!<br>
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Qurtulush_Yolida.webm
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Котылу юлында'''<br>
Азатлык юлында су күк<br>
акты безнең каныбыз,<br>
Синең өчен, ил-йортыбыз,<br>
булсын фида җаныбыз.<br>
Без кан түгеп һәм җан биреп,<br>
коткарып калдык сине,<br>
Кальбебездә котылуга<br>
иманыбыз бар иде.<br>
Кан белән йөзең-күзеңне<br>
сафландырдык, йортыбыз,<br>
Үрләгән ут-ялкын белән<br>
пакьләнгәндер намыбыз.<br>
Һиммәтебез — синең өчен<br>
сөю-кайгыртуыбыз.<br>
Шанлы һәм шөһрәтле булды<br>
һиммәт белән элгәрләр,<br>
Тарихтан һич җуелмады<br>
ирешелгән җинүләр.<br>
Җиңүчән бер нәсел калды,<br>
без – дәвам итүчеләр.<br>
Акты кан һәм чыкты җан,<br>
дошманнарга әл-әман.<br>
Яшә син, мең яшә син,<br>
Киләчәгебез, нурлан!<br>
=== '''КӨНЬЯК АФРИКА ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''КАҖ телләрендә:'''''<br>
('''''коса һәм зулу''''')<br>
Nkosi sikelel’ iAfrika<br>
Maluphakanyisw’ uphondo lwayo,<br>
Yizwa imithandazo yethu,<br>
Nkosi sikelela, thina lusapho lwayo.<br>
('''''сото-суто''''')<br>
Morena Boloka setjhaba sa heso,<br>
O fedise dintwa la matshwenyeho,<br>
O se Boloke,<br>
O se Boloke setjhaba sa heso,<br>
Setjhaba sa South Afrika.<br>
South Afrika!<br>
('''''африкаанс''''')<br>
Uit die blou van onse hemel,<br>
Uit die diepte van ons see,<br>
Oor ons ewige gebergtes<br>
Waar die kranse antwoord gee,<br>
('''''инглиз''''')<br>
Sounds the call to come together,<br>
And united we shall stand,<br>
Let us live and strive for freedom,<br>
In South Africa our land!<br>
https://rutube.ru/video/0154b968926bbd8a6189bc081e143677/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:South_Africa_National_Anthem.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
Йа Илаһ, ярлыка Африканы,<br>
Арттыр аның данын, арттыр данын,<br>
Кабул ит безнең догаларны,<br>
Ярлыкагыл, Илаһ, балаларыңны.<br>
Тәңребез, саклагыл безнең халыкларны,<br>
Юкка чыгар Син барча низагларны.<br>
Йа Илаһыбыз,<br>
Йа Илаһыбыз, ярлыкагыл безне,<br>
Ярлыка Көньяк Африканы.<br>
Көньяк Африка!<br>
Күкләрнең зәңгәрлегеннән,<br>
Диңгез тирәнлегеннән,<br>
Кыя-тау мәңгелегеннән<br>
Илгә бер өндәү иңә:<br>
“Бүген без иңгә-иң бастык,<br>
Уртак җырларыбыз да,<br>
Тату-тыныч тормыш корыйк<br>
Көньяк Африкабызда!”<br>
=== '''КӨНЬЯК ОСЕТИЯ''' ===
https://rutube.ru/video/60dc9fd8c46b6002629d1cb93b5e3c7b/
=== '''КӨНЬЯК СУДАН''' ===
https://rutube.ru/video/0fe430768e17dd0304c30e7a803f0090/
https://wikiway.com/yuzhnyy-sudan/gimn/
=== '''КУБА''' ===
'''''Español'''''<br>
'''La Bayamesa'''<br>
Al combate corred bayameses<br>
que la Patria os contempla orgullosa,<br>
no temáis una muerte gloriosa<br>
que morir por la Patria es vivir.<br>
'''''Coro (2)''''':<br>
En cadenas vivir es morir,<br>
en afrenta y oprobio sumidos,<br>
del clarín escuchad el sonido<br>
a las armas valientes corred.<br>
https://rutube.ru/video/80c33f661761d9496ec4c17cbfc60d9c/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Cuban_national_anthem_(abridged_version),_performed_by_the_U.S._Navy_Band.oga<br>
(ике тапкыр кабатлана торган кыска гына увертюрадан башлана)<br>
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Байамо җыры'''<br>
Байамолылар, алга, көрәшкә –<br>
Горур Ватаннан сезгә гозер.<br>
Данлы үлем – юл үлемсезлеккә,<br>
Шәһит китү – тагын бер гомер.<br>
'''''Кушымтасы (2)''''':<br>
Богауда яшәү – үлемнән хәтәр,<br>
Хурлыклы бер җан асрау бары.<br>
Быргы авазы сугышка әйдәр,<br>
Алга, Ватан каһарманнары!<br>
=== '''КҮВӘЙТ''' ===
'''وَطَنِي الْكُوَيْتَ'''<br>
وَطَنِي الْكُوَيْتَ سَلِمْتَ لِلْمَجْدِ<br>
وَعَلٰى جَبِيْنِكَ طَالِعُ السَّعْدِ<br>
جوقة:<br>
وَطَنِي الْكُوَيْتَ سَلِمْتَ لِلْمَجْدِ<br>
وَعَلٰى جَبِيْنِكَ طَالِعُ السَّعْدِ<br>
وَطَنِي الْكُوَيْتَ وَطَنِي الْكُوَيْتَ<br>
وَطَنِي الْكُوَيْتَ سَلِمْتَ لِلْمَجْدِ<br>
١<br>
يَا مَهْدَ آبَاءِ الْأُوْلٰى كَتَبُوْا<br>
سِفْرَ الْخُلُوْدِ فَنَادَتِ الشُّهُبُ<br>
اَللّٰهُ أَكْبَرُ إِنَّهُمْ عَرَبُ<br>
طَلَعَتْ كَوَاكِبُ جَنَّةِ الْخُلْدِ<br>
جوقة<br>
۲<br>
بُوْرِكْتَ يَا وَطَنِي الْكُوَيْتَ لَنَا<br>
سَكَنًا وَعِشْتَ عَلِى الْمَدٰى وَطَنَا<br>
يَفْدِيْكَ حُرٌّ فِيْ حِمَاكَ بَنٰى<br>
صَرْحَ الْحَيَاةِ بِأَكْرَمِ الْأَيْدِيْ<br>
جوقة<br>
٣<br>
نَحْمِيْكَ يَا وَطَنِيْ وَشَاهِدُنَا<br>
شَرْعُ الْهُدٰى وَالْحَقُّ رَائِدُنَا<br>
وَأَمِيْرُنَا لِلْعِزِّ قَائِدُنَا<br>
رَبُّ الْحَمِيَّةِ صَادِقُ الْوَعْدِ<br>
جوقة<br>
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Kuwait_(instrumental).ogg<br>
(оркестр башкаруында гына уйнала торган компакт варианты)<br>
https://my.mail.ru/music/songs/гимн-государства-кувейт-с-1978-г-национальный-гимн-a45cb98d745fb1d63d6ac9aafea90f0e
(вокал һәм хор башкаруында, тулы тексты)
'''Ватаным Күвәйт'''<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Ватаным Күвәйт, насыйбың – шөһрәт-дан,<br>
Имин язмышыңнан мәңге хозурлан.<br>
Ватаным Күвәйт, Ватаным Күвәйт,<br>
Ватаным Күвәйт, насыйбың – шөһрәт-дан.<br>
'''I'''<br>
Иңдерелгән ата-баба чорында,<br>
Мәңгелек Китабы дип Галәм атый, –<br>
Аллаһ әкбәр, Коръән гарәп халкында<br>
Сүнмәс оҗмах йолдызы кебек балкый.<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
'''II'''<br>
Мөбарәк бул, Күвәйт, безне, Ватаным,<br>
Имин яшәтергә дип җан атасың,<br>
Булдыруга ихлас итеп сакладың<br>
Игелек кораллы тормыш бинасын.<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
'''III'''<br>
Без Ватанны сакларга шәһадәтле,<br>
Өстен тотып кануннарны, хаклыкны.<br>
Һәм юлбашчы Әмиребез – куәтле,<br>
Максат-вәгъдәсенә ул турылыклы.<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
=== '''КҮРАСАО''' ===
'''''Папьяменто телендә'''''<br>
'''Himno di Kòrsou'''<br>
'''I.''' Lantá nos bos ban kanta<br>
grandesa di Kòrsou;<br>
Kòrsou, isla chikitu,<br>
baranka den laman!<br>
Kòrsou, nos ta stima bo<br>
ariba tur nashon.<br>
Bo gloria nos ta kanta<br>
di henter nos kurason.<br>
'''II.''' Nos pueblo tin su lucha,<br>
ma semper nos tin fe<br>
di logra den tur tempu<br>
viktoria ku trabou!<br>
Ban duna di nos parti<br>
p'e isla prosperá.<br>
Laga nos uni forsa<br>
p'asina triumfá.<br>
'''III.''' Nos patria nos ta demonstrá<br>
onor i lealdat,<br>
meskos na e bandera<br>
union di nos nashon.<br>
Nos bida lo ta poko<br>
pa duna nos pais,<br>
luchando uní pa libertat,<br>
amor i komprenshon.<br>
'''IV.''' I ora nos ta leu fo'i kas<br>
nos tur ta rekordá<br>
Kòrsou, su solo i playanan,<br>
orguyo di nos tur.<br>
Laga nos gloria Kreador<br>
tur tempu i sin fin,<br>
k'El a hasi nos digno<br>
di ta yu di Kòrsou!<br>
https://rutube.ru/video/63ed113a7bebeea9134a5d18fb8c5163/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Curacaoanthem.ogg
=== '''КЫРГЫЗСТАН''' ===
'''''Кыргыз тилинде'''''<br>
Ак мөңгүлүү аска зоолор, талаалар,<br>
Элибиздин жаны менен барабар.<br>
Сансыз кылым Ала-Тоосун мекендеп,<br>
Сактап келди биздин ата-бабалар.<br>
'''''Кайырма:'''''<br>
Алгалай бер, Кыргыз Эл,<br>
Азаттыктын жолунда.<br>
Өркүндөй бер, өсө бер,<br>
Өз тагдырың колуңда.<br>
Аткарылып элдин үмүт, тилеги,<br>
Желбиреди эркиндиктин желеги.<br>
Бизге жеткен ата салтын, мурасын,<br>
Ыйык сактап урпактарга берели.<br>
'''''Кайырма.'''''<br>
https://rutube.ru/video/3e27177bf200635dc7870680008a63e5/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Kyrgyzstan.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
Ак түбәле таулар, үзән-далалар<br>
Ватаныбыз җаны белән бәрабәр,<br>
Ала-Тауның итәгендә ил тотып,<br>
Саклап килгән сине ата-бабалар!<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Алга атла, Кыргыз Иле,<br>
Азат тормыш юлында,<br>
Иркенәя, үсә бир син,<br>
Тәкъдирең үз кулыңда!<br>
Илебезнең изге өмет, теләге —<br>
Җилфердәсен иркенлекнең байрагы;<br>
Ата-бабалардан җиткән мирасны<br>
Саклап калып яшь буынга бирәсе!<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
'''Кыргызстан гимны 1992 елның декабрендә өч куплетлы буларак кыргыз һәм урыс телләрендә кабул ителгән иде. Егерме ел үткәч, халыклар дуслыгына багышланган икенче куплеты гамәлдән чыгарылды.'''<br>
=== '''КЫРЫМ (татар)''' ===
'''''Кырымтатар телендә'''''<br>
'''Ant etkenmen'''<br>
Ant etkenmen, milletimniñ yarasını sarmağa,<br>
Nasıl olsun bu zavallı qardaşlarım çürüsin?<br>
Onlar içün ökünmesem, muğaymasam, yaşasam,<br>
Yüregimde qara qanlar qaynamasın, qurusın.<br>
Ant etkenmen, şu qaranğı yurtqa şavle sepmege,<br>
Nasıl olsun eki qardaş bir-birini körmesin?<br>
Bunı körip usanmasam, muğaymasam, yanmasam,<br>
Közlerimden aqqan yaşlar derya-deñiz qan olsun.<br>
Ant etkenmen, söz bergenmen millet içün ölmege,<br>
Bilip, körip milletimniñ köz yaşını silmege.<br>
Bilmey, körmey biñ yaşasam, Qurultayğa han olsam,<br>
Kene bir kün mezarcılar kelir meni kömmege.<br>
https://rutube.ru/video/4b625b2e9cb444bfcfd8ef568a59467f/
https://yandex.ru/video/preview/7042695736743048209
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Ант иттем мин'''<br>
Ант иттем мин, милләтемнең ярасын дәваларга,<br>
Күпме тиеш тере килеш череп яту аңарга?<br>
Милләт өчен җан атмасам, күрми-сизми аһ-зарын,<br>
Йөрәгем укмашып бетсен, коеп кара каннарын.<br>
Ант иттем, якты йортыма кара шәүлә һич төшмәс.<br>
Ике кардәш бер-бересен нилектән якын итмәс?<br>
Кардәшемә юл ачмасам, аның өчен янмасам,<br>
Күзләремнән аккан яшьләр булсын дәрья-диңгез кан.<br>
Ант иттем мин, сүз бирдем мин милләт өчен үләргә,<br>
Аның күз яшьләрен сөртми, ни хаҗәт соң яшәргә?<br>
Белми-күрми мең яшәп тә Корылтайда хан булып –<br>
Кыямәт көн җавап тотмак, милләткә дошман булып.<br>
'''Куплетларның һәр юлы икешәр тапкыр кабатлана.'''
=== '''КЫТАЙ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Путуңһуа язылышы'''''<br>
三民主義,吾黨所宗,<br>
以建民國,以進大同。<br>
咨爾多士,為民前鋒;<br>
夙夜匪懈,主義是從。<br>
矢勤矢勇,必信必忠;<br>
一心一德,貫徹始終。<br>
'''''Җирле кытай сөйләшендә укылышы'''''<br>
Sānmín zhǔyì, wú dǎng suǒ zōng,<br>
Yǐ jiàn mínguó, yǐ jìn dàtóng.<br>
Zī ěr duō shì, wèimín qiánfēng;<br>
Sùyè fěi xiè, zhǔyì shì cóng.<br>
Shǐ qín shǐ yǒng, bì xìn bì zhōng;<br>
Yīxīn yī dé, guànchè shǐzhōng.<br>
https://rutube.ru/video/da3176508ee030a09664fc0f8ae93b9b/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_the_Republic_of_China_(Taiwan)_中華民國國歌(演奏版).ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
“Сәнмин чуи”* – безнең терәк:<br>
Ирекле илдә – хөррият;<br>
Һәрбарчабыз – якын туган,<br>
Каһарманнар иңен куйган;<br>
Бер фикердә, бер терәктә,<br>
Уртак максат – һәр йөрәктә.<br>
* '''“Сәнмин чуи” – халыкның өч рухи тоткасы.'''<br>
=== '''КЫТАЙ ХАЛЫК ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Путуңһуа тексты'''''<br>
起来!不愿作奴隶的人们,<br>
把我们血肉筑成我们的新的长城<br>
中华民族到了危险的时候,<br>
每个人被迫着发出最后的吼声<br>
起来!起来!起来!<br>
我们万众一心冒着敌人的炮火<br>
前进!前进!前进!进!<br>
'''''Пинйин транскрипциясе'''''<br>
Qǐlái! Búyuàn zuò núlì de rénmen!<br>
Bǎ wǒmen de xuèròu,<br>
zhùchéng wǒmen xīnde chángchéng!<br>
Zhōnghuá Mínzú dào le zùi wēixiǎnde shíhòu,<br>
Měige rén bèipòzhe fāchū zùihòude hǒushēng.<br>
Qǐlái! Qǐlái! Qǐlái! Wǒmen wànzhòngyīxīn,<br>
Màozhe dírén de pàohuǒ, Qiánjìn!<br>
Màozhe dírén de pàohuǒ, Qiánjìn!<br>
Qiánjìn! Qiánjìn! Jìn!<br>
https://rutube.ru/video/c0940cd5f5cf10c7743bbaa7be1e915c/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:March_of_the_Volunteers_instrumental.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
Күтәрел, кол булмаска теләсәң!<br>
Үз гәүдәләребездән Бөек Дивар төзербез.<br>
Халык язмышының дәһшәтле чагы,<br>
Күкрәкләребездән сугышчан аваз ыргыла:<br>
“Күтәрел! Күтәрел! Күтәрел!”<br>
Без бит миллионнар,<br>
Җаннарыбыз бердәй,<br>
Алга! Җаннарыбыз бердәй,<br>
Алга! Алга! Алга! Цзин!*<br>
'''* Цзин (进) — ике иҗекле “алга атлау” мәгънәсендәге “цән цзин” төшенчәсенең юнәлеш күрсәтүче өлеше; беренчесе (“цән”) – гомумән хәрәкәт итү күрсәткече.'''<br>
=== '''ЛАТВИЯ''' ===
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Latvian_National_Anthem.ogg
https://rutube.ru/video/efc1f20db91c703f0cb786896c837682/
=== '''ЛИТВА''' ===
'''TAUTIŠKA GIESMĖ'''<br>
Lietuva, Tėvyne mūsų<br>
Tu didvyrių žeme,<br>
Iš praeities Tavo sūnūs<br>
Te stiprybę semia.<br>
Tegul Tavo vaikai eina<br>
Vien takais dorybės,<br>
Tegul dirba Tavo naudai<br>
Ir žmonių gėrybei.<br>
Tegul saulė Lietuvoj<br>
Tamsumas prašalina,<br>
Ir šviesa, ir tiesa<br>
Mūs žingsnius telydi.<br>
Tegul meilė Lietuvos<br>
Dega mūsų širdyse,<br>
Vardan tos Lietuvos<br>
Vienybė težydi!<br>
https://rutube.ru/video/812a7c445aeea675ab54cd4b883f7fe1/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Tautiška_giesme_instumental.ogg
'''МИЛЛӘТ ҖЫРЫ'''<br>
Литва, безнең Ватаныбыз,<br>
Бөек угланнар җире,<br>
Без илһам, кодрәт алабыз<br>
Үткәннәреңнән синең.<br>
Синең балаларың бассын<br>
Гел әхлак юлларына,<br>
Игелек кылсыннар сиңа,<br>
Кешеләр файдасына.<br>
Литва күгендәге кояш<br>
Юк итсен бар золымны,<br>
Гаделлеккә, нурга күмеп,<br>
Яктыртсын безнең юлны.<br>
Литваны сөю дөрләсен<br>
Ялкын булып йөрәктә,<br>
Литваның олы бәхете –<br>
Ул безнең бердәмлектә!<br>
=== '''ЛИХТЕНШТАЙН''' ===
1. Oben am jungen Rhein<br>
Lehnet sich Liechtenstein<br>
An Alpenhöh’n.<br>
Dies liebe Heimatland,<br>
Das teure Vaterland,<br>
Hat Gottes weise Hand<br>
Für uns erseh’n.<br>
Dies liebe Heimatland,<br>
Das teure Vaterland,<br>
Hat Gottes weise Hand<br>
Für uns erseh’n.<br>
5. Hoch lebe Liechtenstein,<br>
Blühend am jungen Rhein,<br>
Glücklich und treu.<br>
Hoch leb’ der Fürst vom Land,<br>
Hoch unser Vaterland,<br>
Durch Bruderliebe Band<br>
Vereint und frei,<br>
Hoch leb’ der Fürst vom Land,<br>
Hoch unser Vaterland,<br>
Durch Bruderliebe Band<br>
Vereint und frei.<br>
https://rutube.ru/video/8298618f71b18727c46f2f9e4203fffa/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Oben_am_jungen_Rhein,_by_the_U.S._Navy_Band.ogg
https://wikiway.com/liechtenstein/gimn/
1. Ур(ы)н алган Лихтенштейн<br>
Рейн башланган җирдән,<br>
Альп түреннән.<br>
Ата-бабаларның<br>
Кадерле Ватанын<br>
Әл-Хәким безләргә<br>
Насыйп иткән.<br>
Ата-бабаларның<br>
Сөекле Ватанын<br>
Хак Тәгалә безгә<br>
Насыйп иткән.<br>
5. Лихтенштейн, мең яшә,<br>
Рейннан бәхет өстә,<br>
Гел чәчәк ат.<br>
Яшә ил Кенәзе,<br>
Син дәүләт терәге —<br>
Булсын туганлыкта<br>
Бердәм, азат.<br>
Яшә ил Кенәзе,<br>
Син дәүләт терәге —<br>
Булсын туганлыкта<br>
Бердәм, азат.<br>
=== '''ЛӨБНАН''' ===
'''كلنا للوطن للعلى للعلم'''<br>
كلنا للوطن للعلى للعلم<br>
ملء عين الزّمن سيفنا والقلم<br>
سهلنا والجبل منبت للرجال<br>
قولنا والعمل في سبيل الكمال<br>
كلنا للوطن للعلى للعلم<br>
كلّنا للوطن<br>
شيخنا والفتى عند صوت الوطن<br>
أسد غاب متى ساورتنا الفتن<br>
شرقنا قلبه أبداً لبنان<br>
صانه ربه لمدى الأزمان<br>
كلنا للوطن للعلى للعلم<br>
كلنا للوطن<br>
بحره برّه درّة الشرقين<br>
رِفدُهّ برّهُ مالئ القطبين<br>
إسمه عزّه منذ كان الجدود<br>
مجدُهُ أرزُهُ رمزُهُ للخلود<br>
كلّنا للوطن للعلى للعلم<br>
كلّنا للوطن<br>
https://rutube.ru/video/7ce85ac7a29f1db9fcac458363b71871/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Lebanon.ogg
'''Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга'''<br>
Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга,<br>
Кылычлар уйганга, каләмнәр язганга.<br>
Батырлар үстерә таулар һәм үзәннәр,<br>
Камиллек юлында сүзләр һәм гамәлләр.<br>
Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга,<br>
Тугрыбыз Ватанга.<br>
Яше-карты бергә, чакырса Ил-Ватан,<br>
Яу-фетнә килгәндә һәрберсе – арыслан.<br>
Шәрекънең йөрәге береккән Лөбнанга,<br>
Имин кыл, Раббыбыз, беткәнче замана.<br>
Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга,<br>
Тугрыбыз Ватанга.<br>
Җирләре, диңгезе – Шәрекъләр энҗесе,<br>
Бар дөнья мирасы – гамәлләр өлгесе.<br>
Исеме гыйззәтле, замана башыннан,<br>
Һәм эрбет агачы – мәңге тамгасыннан.<br>
Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга,<br>
Тугрыбыз Ватанга.<br>
=== '''ЛЮКСЕМБУРГ''' ===
'''ONS HEMECHT'''<br>
'''1.''' Wou d’Uelzécht durech d’Wisen zéit,<br>
Duurch d’Fielsen d’Sauer brécht,<br>
Wou d’Rief laanscht d’Musel dofteg bléit,<br>
Den Himmel Wäin ons mécht:<br>
Dat as onst Land, fir dat mer géif<br>
Heinidden alles won,<br>
Ons Hemechtsland dat mir so déif<br>
An onsen Hierzer dron.<br>
Ons Hemechtsland dat mir so déif<br>
An onsen Hierzer dron.<br>
'''2.''' An sengem donkle Bëscherkranz,<br>
Vum Fridde stëll bewaacht,<br>
Sou ouni Pronk an deire Glanz<br>
Gemittlech léif et laacht;<br>
Säi Vollek frou sech soë kann,<br>
An 't si keng eidel Dreem:<br>
Wéi wunnt et sech sou heemlech dran,<br>
Wéi as 't sou gutt doheem!<br>
'''3.''' Gesank, Gesank vu Bierg an Dall<br>
Der Äärd, déi äis gedron;<br>
D’Léift huet en treie Widderhall<br>
A jidder Broscht gedon;<br>
Fir, d’Hemecht ass keng Weis ze schéin;<br>
All Wuert, dat vun er klénkt,<br>
Gräift äis an d' Séil wéi Himmelstéin<br>
An d’A wéi Feier blénkt<br>
'''4.''' O Du do uewen, deem séng Hand<br>
Duurch d’Welt d’Natioune leet,<br>
Behitt du d’Lëtzebuerger Land<br>
Vum frieme Joch a Leed;<br>
Du hues ons all als Kanner schon<br>
De fräie Geescht jo ginn,<br>
Looss viru blénken d’Fräiheetssonn,<br>
Déi mir so laang gesinn!<br>
Looss viru blénken d’Fräiheetssonn,<br>
Déi mir so laang gesinn!<br>
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Luxembourg_National_Anthem.ogg
https://alexbruni.ru/afx/noise/cl_muzyka-v-ispolnenii--919
https://zvyki.com/song/93201095/Jean-Antoine_Zinnen_-_Ons_H_m_cht_Gimn_Lyuksemburga/{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
'''БЕЗНЕҢ ВАТАНЫБЫЗ'''<br>
'''1.''' Альзет ага болын буйлап,<br>
Зауэр – таулар иңләп,<br>
Мозель йөземнәрен нурлап,<br>
Күк иңдерә ширбәт.<br>
Илемнең иминлегенә<br>
Жәл түгел һич корбан,<br>
Йөрәк түрендә хәзинә –<br>
Син, тиңдәшсез Ватан.<br>
Йөрәк түрендә хәзинә –<br>
Син, тиңдәшсез Ватан.<br>
'''2.''' Иминлекне өстен күрә,<br>
Яшеллектә урыны,<br>
Купшылыктан йөз чөерә –<br>
Илем шуңа нурлы.<br>
Буш сүзле булмастыр халкы,<br>
Без бәхетле, диеп.<br>
Илдә тормыш бигрәк җайлы, –<br>
Яшибез сөенеп.<br>
'''3.''' Тарала җыр яңгыравы<br>
Тауга, үзәнлеккә,<br>
Сөю, тугрылык шаңдавы,<br>
Иңә һәр күкрәккә.<br>
Артык булмас һич Ватанга<br>
Мәдхия көй-сүзләр;<br>
Күк авазы сеңә җанга,<br>
Балкып тора күзләр.<br>
'''4.''' Ходай, йөртә безне Синең<br>
Кулың туры юлдан,<br>
Саклагыл Люксембург җирен<br>
Золым-газаплардан!<br>
Азатлык бүләгең, Тәңре,<br>
Улларың күңелендә,<br>
Ирек кояшын Син мәңге<br>
Балкыт ил күгендә!<br>
Ирек кояшын Син мәңге<br>
Балкыт ил күгендә!<br>
'''Альзет, Зауэр, Мозель – Люксембургтагы елгалар. Гимнның беренче һәм дүртенче куплетларын рәсми рәвештә башкаралар. Тексты Люксембургта дәүләт телләре булган алман һәм француз телләренә дә тулысынча тәңгәл китереп тәрҗемә ителгән.'''<br>
=== '''МАҖАРСТАН''' ===
'''HIMNUSZ'''<br>
1. Isten, áldd meg a magyart<br>
Jó kedvvel, bőséggel,<br>
Nyújts feléje védő kart,<br>
Ha küzd ellenséggel;<br>
Bal sors akit régen tép,<br>
Hozz rá víg esztendőt,<br>
Megbűnhődte már e nép<br>
A múltat s jövendőt!<br>
2. Őseinket felhozád<br>
Kárpát szent bércére,<br>
Általad nyert szép hazát<br>
Bendegúznak vére.<br>
S merre zúgnak habjai<br>
Tiszának, Dunának,<br>
Árpád hős magzatjai<br>
Felvirágozának.<br>
3. Értünk Kunság mezein<br>
Ért kalászt lengettél,<br>
Tokaj szőlővesszein<br>
Nektárt csepegtettél.<br>
Zászlónk gyakran plántálád<br>
Vad török sáncára,<br>
S nyögte Mátyás bús hadát<br>
Bécsnek büszke vára.<br>
4. Hajh, de bűneink miatt<br>
Gyúlt harag kebledben,<br>
S elsújtád villámidat<br>
Dörgő fellegedben,<br>
Most rabló mongol nyilát<br>
Zúgattad felettünk,<br>
Majd töröktől rabigát<br>
Vállainkra vettünk.<br>
5. Hányszor zengett ajkain<br>
Ozman vad népének<br>
Vert hadunk csonthalmain<br>
Győzedelmi ének!<br>
Hányszor támadt tenfiad<br>
Szép hazám, kebledre,<br>
S lettél magzatod miatt<br>
Magzatod hamvvedre!<br>
6. Bújt az üldözött, s felé<br>
Kard nyúlt barlangjában,<br>
Szerte nézett s nem lelé<br>
Honját e hazában,<br>
Bércre hág és völgybe száll,<br>
Bú s kétség mellette,<br>
Vérözön lábainál,<br>
S lángtenger fölette.<br>
7. Vár állott, most kőhalom,<br>
Kedv s öröm röpkedtek,<br>
Halálhörgés, siralom<br>
Zajlik már helyettek.<br>
S ah, szabadság nem virul<br>
A holtnak véréből,<br>
Kínzó rabság könnye hull<br>
Árvák hő szeméből!<br>
8. Szánd meg Isten a magyart<br>
Kit vészek hányának,<br>
Nyújts feléje védő kart<br>
Tengerén kínjának.<br>
Bal sors akit régen tép,<br>
Hozz rá víg esztendőt,<br>
Megbűnhődte már e nép<br>
A múltat s jövendőt!<br>
https://rutube.ru/video/2a83856f036109764567c00c17807b1a/
https://wikiway.com/hungary/gimn/
(кереш өлеше бар, бер куплетлы җыйнак вариант)<br>
'''ГИМН'''<br>
1. Йа Ходаем, маҗарны<br>
Саклагыл, ярлыкагыл,<br>
Суз ярдәмчел кулыңны,<br>
Дошманнарын гаҗиз кыл.<br>
Язмыш, өз золым көчен,<br>
Бәхетле ит барчасын,<br>
Үткән һәм алдагы өчен<br>
Күрде халык казасын.<br>
2. Юл сыздың Карпат аша<br>
Маҗар бабаларына,<br>
Бирдең Ватан-гөлбакча<br>
Бәндәгуз улларына.<br>
Тиса, Дунай сулары<br>
Үтә тауларны урап, –<br>
Батыр Арпад уллары<br>
Анда мул тормыш кора.<br>
3. Кун иле җирләрендә<br>
Чайкала тук башаклар,<br>
Токай тәлгәшләреннән<br>
Тама татлы шәраблар.<br>
Безнең ту еш балкыган<br>
Төрек кирмәннәрендә,<br>
Матьяш явы сыкраткан<br>
Вена түрәләрен дә.<br>
4. Гөнаһларыбыз үче<br>
Кысты Синең күкрәкне:<br>
Аттың болыттан яшен,<br>
Күкрәттең безнең күкне.<br>
Баскын монголлар угы<br>
Очты баш өстебездә,<br>
Аннан төрек коллыгы<br>
Йөк булды җилкәбездә.<br>
5. Күпме торды яңгырап<br>
Кыргый госман гаугасы,<br>
Яугир җәсәден таптап<br>
Җиңүләр тантанасы!<br>
Күпме сине улларың,<br>
Гүзәл ил, күкрәгеңә<br>
Басып изде, кыйнады,<br>
Әйләндереп кабергә!<br>
6. Эзәрләүдән капланып<br>
Утырмасын кай өндә,<br>
Сыеныр җир тапмады<br>
Үз Ватанында бәндә.<br>
Менсә тау түбәсенә –<br>
Ут диңгезе өстендә,<br>
Һәркайда кайгы-хәсрәт,<br>
Кан үзәне бар җирдә.<br>
7. Кирмән иде – таш өеме,<br>
Хозур, бәхет югалган, <br>
Афәт, үлем сөреме<br>
Ватанны чолгап алган.<br>
Аһ, мәетләр каныннан<br>
Азатлык чәчәк атмый,<br>
Илсезләр елавыннан<br>
Шатлык күз яше акмый.<br>
8. Кызган, Ходай, маҗарны<br>
Дөнья михнәтләрендә,<br>
Суз ярдәмчел кулыңны<br>
Газаплар диңгезендә.<br>
Язмыш, өз золым көчен,<br>
Бәхетле ит барчасын,<br>
Үткән һәм алдагы өчен<br>
Күрде халык казасын.<br>
=== '''МАЛАВИ''' ===
https://rutube.ru/video/ea94f879ee93c6040a66cafff88755d2/
=== '''МАЛАЙЗИЯ''' ===
'''NEGARAKU'''<br>
Negaraku tanah tumpahnia darahku,<br>
Rakiat hidup bersatu dan maju,<br>
Rahmat bahagia tuhan kurniahkan,<br>
Raja kita selamat bertahta,<br>
Rahmat bahagia tuhan kurniakan,<br>
Raja kita selamat bertahta.<br>
https://rutube.ru/video/0d77dc75e571a9ee9ccb61c0c26ab3ed/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Negaraku_instrumental.ogg
'''МИНЕМ ИЛЕМ'''<br>
Илем минем, җиреңә каным түгелгән,<br>
Бердәмлектә алгарыш — Аллаһтан;<br>
Аның рәхмәт-мәрхәмәте белән<br>
Сау-сәламәт, хаким булсын солтан,<br>
Аллаһ рәхмәт-мәрхәмәте белән<br>
Сау-сәламәт, хаким булсын солтан.<br>
'''МОЯ СТРАНА'''<br>
Страна моя, судьбы твоей знамéние:<br>
Единство и прогресс наградой дан;<br>
Да одарит нас Бог благословением,<br>
Во здравии пусть правит наш султан,<br>
Да одарит нас Бог благословением,<br>
Во здравии пусть правит наш султан.<br>
=== '''МАЛЬТА''' ===
Lil din l-art ħelwa, l-Omm li tatna isimha,<br>
Ħares, Mulej, kif dejjem Int ħarist:<br>
Ftakar li lilha bil-oħla dawl libbist.<br>
Agħti, kbir Alla, id-dehen lil min jaħkimha,<br>
Rodd il-ħniena lis-sid, saħħa 'l-ħaddiem:<br>
Seddaq il-għaqda fil-Maltin u s-sliem.<br>
https://yandex.ru/video/preview/12756916363707776647
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Malta_National_Anthem.ogg
Элек саклагандай сакла, Аллаһ, аны –<br>
Безнең исемдәге бу Ватан-Ананы!<br>
Күз уңыңда тот – һәрвакыт тоткан кебек!<br>
Зирәк булсын – Үзең бар иткән күк элек.<br>
Аллаһыбыз, ярлыкауларың кодрәтле,<br>
Арттыр безнең бердәм һәм тату куәтне.<br>
=== '''МАРИЙ ЭЛ''' ===
'''''Болын мари телендә'''''<br>
'''1.''' Марий Эл тый улат<br>
Авай гай кажнылан.<br>
Шке сурт гай тый кÿлат<br>
Чыла мÿндыр марийлан.<br>
Ме таче, чон пуэн,<br>
Марий мландым моктена.<br>
Вийнам иктыш чумырен,<br>
Пиалан илышым чоҥена.<br>
'''2.''' Сакла чот кугешнен<br>
Шке сынжым калыкна.<br>
Йомартле улмыж ден<br>
Эре тудо чаплана.<br>
Ме таче, чон пуэн,<br>
Марий мландым моктена.<br>
Вийнам иктыш чумырен,<br>
Пиалан илышым чоҥена.<br>
'''''Тау мари телендә'''''<br>
'''1.''' Марий Эл, ӓвӓ гань<br>
Ылат каждойланок.<br>
Келӓт шачмы пӧрт гань<br>
Цилӓ мӹндӹр йыхланок.<br>
Кымылын, ӹвӹртӓл,<br>
Мары млӓндӹм мактенӓ.<br>
Силам иктӹш цымырал,<br>
Соты цӓшнӓм ӹшкеок чангенӓ.<br>
'''2.''' Лӱктӓ кӱш лӹмжӹмӓт<br>
Мары халык соок.<br>
Веселӓжӹ, сӹржӓт<br>
Лӹмлештӓлтеш йӹрвӓшок.<br>
Кымылын, ӹвӹртӓл,<br>
Мары млӓндӹм мактенӓ.<br>
Силам иктӹш цымырал,<br>
Соты цӓшнӓм ӹшкеок чангенӓ.<br>
'''''Урыс телендә'''''<br>
'''1.''' Марий Эл, ты – как мать<br>
Для каждого в судьбе.<br>
Где бы ни был – вспоминать<br>
Твой сын будет о тебе.<br>
Славься, наш край родной,<br>
Цвети в счастье и в труде.<br>
Гордимся всегда тобой <br>
И поём, Марий Эл, о тебе!<br>
'''2.''' Свою честь сохранит <br>
Народ наш на века, <br>
И дружба, как гранит, –<br>
Всегда с братьями крепка.<br>
Славься, наш край родной,<br>
Цвети в счастье и в труде.<br>
Гордимся всегда тобой <br>
И поём, Марий Эл, о тебе!<br>
https://rutube.ru/video/ac86d65747a884390c5c6beccc359b7b/
https://yandex.ru/video/preview/9653579334705561161
'''''Татар теленә тәрҗемә'''''<br>
'''1.''' Мари Ил – ана күк,<br>
Һәркем тәкъдирендә.<br>
Кайларда йөрсәм дә,<br>
Ул минем күңелемдә.<br>
Мари Ил җырларда,<br>
Мөкатдәс илебез,<br>
Бәхетле тормышны<br>
Бергәләп төзибез.<br>
'''2.''' Намусын саклар ул –<br>
Халкым үз җирендә.<br>
Тугандаш халыклар<br>
Дуслыгы мәңгегә.<br>
Мари Ил җырларда,<br>
Мөкатдәс илебез,<br>
Бәхетле тормышны<br>
Бергәләп төзибез.<br>
=== '''МАУРИТАНИЯ''' ===
'''<u>بِلَادَ الْأُبَاةِ الْهُدَاةِ الْكِرَامْ</u>'''<br>
بِلَادَ الْأُبَاةِ الْهُدَاةِ الْكِرَامْ<br>
وَحِصْنَ الْكِتَابِ الَّذِيْ لَا يُضَامْ<br>
أَيَا مُوْرِيْتَانِ رَبِيْعَ الْوُئامْ<br>
وَرُكْنَ السَّمَاحَةِ ثَغْرَ السَّلَامْ<br>
'''كورال:'''<br>
سَنَحْمِيْ حِمَاكِ وَنَحْنُ فِدَاكِ<br>
وَنَكْسُوْ رُبَاكِ بِلَوْنِ الْأَمَلْ<br>
وَعِنْدَ نِدَاكِ نُلَبِّيْ أَجَلْ<br>
بُدُوْرُ سَمَائِكِ لَمْ تُحْجَبِ<br>
وَشَمْسُ جَبِيْنِكِ لَمْ تَغْرُبِ<br>
نَمَاكِ الْأَمَاجِدُ مِن يَّعْرُبِ<br>
لِإِفْرِيْقِيَّا الْمَنْبَعِ الأَعْذَبِ<br>
'''كورال'''<br>
رَضَعْنَا لِبَانَ النَّدَى وَالْإِبَا<br>
سَجَايَا حَمَلْنَ جَنًى طَيِّبَا<br>
وَمَرْعًى خَصِيْباً، وَإنْ أجْدَبَا<br>
سَمَوْنَا، فَكَانَ لَنَا أَرْحَبَا<br>
'''كورال'''<br>
سَقَيْنَا عَدُوَّكِ صَاباً وَمُرًّا<br>
فَمَا نالَ نُزْلًا وَلَا مُسْتَقَرَّا<br>
نُقَاوِمُهُ حَيْثُ جَاسَ وَمُرَّا<br>
نُرَتِّلُ إِنَّ مَعَ العُسْرِ يُسْرَا<br>
'''كورال'''<br>
قَفَوْنَا الرَّسُوْلَ بِنَهْجٍ سَمَا<br>
إلى سِدْرَةِ الْمَجْدِ فَوْقَ السَّمَا<br>
حَجَزْنَا الثُّرَيَّا لَنَا سُلَّمَا<br>
رَسَمْنَا هُنَالِكَ حَدَّ الْحِمٰى<br>
'''كورال'''<br>
أَخَذْنَاكِ عَهْدًا حَمَلْنَاكِ وَعْدًا<br>
ونُهْدِيْكِ سَعْداً لِجِيْلٍ أطَلْ<br>
'''كورال النهائي:'''<br>
سَنَحْمِيْ حِمَاكِ وَنَحْنُ فِدَاكِ<br>
وَنَكْسُوْ رُبَاكِ بِلَوْنِ الْأَمَلْ<br>
سَنَحْمِيْ حِمَاكِ وَنَحْنُ فِدَاكِ<br>
وَعِنْدَ نِدَاكِ نُلَبِّي أجَلْ<br>
https://yandex.ru/video/preview/3129444462381017345
https://en.wikipedia.org/wiki/File:United_States_Navy_Band_-_Bilāda_l-ʾubāti_l-hudāti_l-kirām.ogg
'''Кәрамлылар җитәкләгән мәгърур ил'''<br>
'''I.''' Горур кәрамлылар җитәкләгән ил,<br>
Һәм Изге Китаптан ныклык иңгән ил,<br>
Әйа Мауритания, аһәң учагы,<br>
Хуш-имин күңелнең хозур почмагы.<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Фида җаннарыбыз гел синең сакта,<br>
Ком тауларың буйыйк өмет-аклыкка;<br>
Кайчан чакырсаң да, басарбыз сафка.<br>
'''II.''' Күгеңдә ярымай мәңге сүрелмәс,<br>
Йөзеңдә балкыган кояшың сүнмәс,<br>
Гарәп бабаларың сине үстергән,<br>
Африка җирендә – синең саф чишмәң.<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
'''III.''' Горурлык үз сөтен безгә эчерде,<br>
Ул биргән табигать уңыш китерде.<br>
Уңдырышлы туфрак, корып кипсә дә,<br>
Көч өсти ул безгә, алга этәрә.<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
'''IV.''' Дошманга эчердек ачы яңгырсу,<br>
Тынычлана алмас һәм ял итмәс ул,<br>
Кая тайпылса да, каршылык күрер.<br>
Авырлыклардан соң җиңеллек килер.<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
'''V. (ил бәйсезлеге көнендә генә башкарыла)'''<br>
Рәсүлгә ияреп һәм туры юлдан<br>
Атларбыз – йолдызлар баскычлар корган.<br>
Галәмнең мәңгелек агачы безне<br>
Рухландырып торыр, күрсәтеп эзне.<br>
'''Кушымта.'''<br>
'''VI.''' Ант итәбез сиңа, безнең вәгъдәбез:<br>
Киләчәк буынга сине бирәбез.<br>
'''''Соңгы кушымта:'''''<br>
Фида җаннарыбыз гел синең сакта,<br>
Ком тауларың буйыйк өмет-аклыкка.<br>
Фида җаннарыбыз гел синең сакта,<br>
Кайчан чакырсаң да, басарбыз сафка.<br>
=== '''МЕКСИКА''' ===
'''Himno Nacional Mexicano'''<br>
'''''Coro:'''''<br>
Mexicanos, al grito de guerra<br>
El acero aprestad y el bridón; <br>
Y retiemble en sus centros la tierra<br>
Al sonoro rugir del canón,<br>
Y retiemble en sus centros la tierra<br>
Al sonoro rugir del canón.<br>
I. Ciña oh Patria! tus sienes de olivo<br>
De la Paz el arcangel divino,<br>
Que en el cielo tu eterno destino<br>
Por el dedo de Dios se escríbio. <br>
Mas si osare un extrano enemigo <br>
Profanar con su planta tu suelo, <br>
Piensa-oh Patria querida! que el cielo<br>
Un soldado en cada hijo te dio,<br>
Un soldado en cada hijo te dio.<br>
'''''Coro:'''''<br>
Mexicanos, al grito de guerra<br>
El acero aprestad y el bridón; <br>
Y retiemble en sus centros la tierra<br>
Al sonoro rugir del canón,<br>
Y retiemble en sus centros la tierra<br>
Al sonoro rugir del canón.<br>
https://rutube.ru/video/5ee9453116eb849cc6f275528d0ba01f/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Himno_Nacional_Mexicano_instrumental.ogg
https://wikiway.com/mexico/gimn/
'''Мексика дәүләт гимны'''<br>
'''''Кушымтасы:'''''<br>
Мексикалы, сугыш аваз салса,<br>
Әзерлә ат, кылыч һәм ияр.<br>
Туплар атуыннан калтырансын<br>
Җир шары – үзәгенә кадәр,<br>
Туплар атуыннан калтырансын<br>
Җир шары – үзәгенә кадәр.<br>
1. Зәйтүн чәчәгеннән таҗ үреп ки –<br>
Җәбраил әмере бу, Ватан,<br>
Синең тәкъдир Ходай хозурында<br>
“Мәңгелеккә!” диеп язылган.<br>
Керсез бу туфрагың нәҗесләнсә,<br>
Дошман аяк басса, яу җитеп,<br>
Исеңдә тот, Ватан, Күк иңдерә<br>
Һәр улыңны сугышчы итеп,<br>
Һәр улыңны сугышчы итеп.<br>
'''''Кушымтасы:'''''<br>
Мексикалы, сугыш аваз салса,<br>
Әзерләп куй кылыч һәм ияр.<br>
Туплар атуыннан калтырансын<br>
Җир шары – үзәгенә кадәр,<br>
Туплар атуыннан калтырансын<br>
Җир шары – үзәгенә кадәр.<br>
'''Хәзерге заман гимнының рәсми башкарыла торган өлеше. Барлыгы 10 куплеттан тора.'''<br>
=== '''МИКРОНЕЗИЯ ФЕДЕРАТИВ ШТАТЛАРЫ''' ===
'''Patriots of Micronesia'''<br>
Tis here we are pledging, with heart and with hand,<br>
Full measure of devotion to thee, our native land,<br>
Full measure of devotion to thee, our native land.<br>
Now all join the chorus, let union abide.<br>
Across all Micronesia join hands on every side,<br>
Across all Micronesia join hands on every side.<br>
We all work together, with hearts, voice and hand,<br>
Till we have made these islands another promised land,<br>
Till we have made these islands another promised land.<br>
https://rutube.ru/video/993737fecd02d1c93f5d0805644ee063/
https://wikiway.com/federativnye-shtaty-mikronezii/gimn/
'''Микронезия ватанпәрвәрләре'''<br>
=== '''МИСЫР''' ===
'''بلادي بلادي بلادي'''<br>
بلادي بلادي بلادي<br>
لكِ حبي و فؤادي<br>
بلادي بلادي بلادي<br>
لك حبي و فؤادي<br>
مصر يا أم البلاد<br>
انت غايتي والمراد<br>
وعلى كل العباد<br>
كم لنيلك من اياد<br>
بلادي بلادي بلادي<br>
لكِ حبي و فؤادي<br>
https://rutube.ru/video/3c29e47cbe74831ddec94f6451f8c044/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Bilady,_Bilady,_Bilady.ogg
https://wikiway.com/egypt/gimn/
'''Ватаным, Ватаным, Ватаным!'''<br>
Ватаным, Ватаным, Ватаным,<br>
Мәхәббәтем сиңа һәм җаным, Ватаным!<br>
Олылыйм Аллаһны, Ватанны,<br>
Багышлап иң изге догамны, догамны.<br>
Морадым, гамәлем багышлыйм тик сиңа,<br>
Көч куеп, тир түгеп тапканым – тик сиңа,<br>
Илләрнең борынгы анасы, Ватаным,<br>
Кадерли сине ил баласы, Ватаным.<br>
Нил кебек куәтле һәм ямьле,<br>
Әй, Мисыр, имин бул син мәңге, бул мәңге.<br>
Ватаным, Ватаным, Ватаным,<br>
Мәхәббәтем сиңа һәм җаным, Ватаным!<br>
'''Рәсми башкарыла торган беренче куплет. Тагын икесе бар.'''<br>
=== '''МОЗАМБИК''' ===
'''Pátria Amada'''<br>
Na memória de África e do Mundo<br>
Pátria bela dos que ousaram lutar.<br>
Moçambique, o teu nome é liberdade,<br>
O Sol de Junho para sempre brilhará.<br>
'''''Coro:'''''<br>
||: Moçambique nossa terra gloriosa,<br>
Pedra a pedra construindo um novo dia.<br>
Milhões de braços, uma só força,<br>
Oh pátria amada, vamos vencer. :||<br>
Povo unido do Rovuma ao Maputo<br>
Colhe os frutos do combate pela paz,<br>
Cresce o sonho ondulando na bandeira<br>
E vai lavrando na certeza do amanhã.<br>
'''''Coro (2)'''''.<br>
Flores brotando do chão do teu suor,<br>
Pelos montes, pelos rios, pelo mar,<br>
Nós juramos por ti, oh Moçambique,<br>
Nenhum tirano nos irá escravizar!<br>
'''''Coro (2).'''''<br>
https://rutube.ru/video/6e4d1a389256044d1d16b866ace91999/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mozambican_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.wav
https://wikiway.com/mozambique/gimn/
'''Сөекле Ватан'''<br>
Африканың, бар дөньяның хәтерендә<br>
Көрәшкә басканнар гүзәл Ватаны.<br>
Мозамбикның азатлыгы – исемендә,<br>
Июнь кояшының мәңге балкыр даны.<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
||: Мозамбик, син безнең шөһрәтле җиребез,<br>
Ташка таш куеп, яңа көнне төзибез.<br>
Миллионлаган кул – бердәм көч-куәт,<br>
Сөекле Ватан, җиңүгә юнәлт! :||<br>
Рувумадан Мапутуга кадәр күрә<br>
Бердәм халык көрәшнең җимешләрен,<br>
Байрагындагы хыялын ул үстерә,<br>
Тергезә инабәтле киләчәген.<br>
'''''Кушымта (2).'''''<br>
Тир сугарган җиреңдә үскән гөлләр,<br>
Тауларың, елгаларың, диңгез белән –<br>
Ант итәбез, әй Мозамбик, залимнәр<br>
Төшералмас безне коллыкка бүтән!<br>
'''''Кушымта (2).'''''<br>
=== '''МОЛДОВА''' ===
'''Limba noastră'''<br>
Limba noastră-i o comoară<br>
În adîncuri înfundată<br>
Un şirag de piatră rară<br>
Pe moşie revărsată.<br>
Limba noastră-i foc ce arde<br>
Într-un neam, ce fără veste<br>
S-a trezit din somn de moarte<br>
Ca viteazul din poveste.<br>
Limba noastră-i numai cîntec,<br>
Doina dorurilor noastre,<br>
Roi de fulgere, ce spintec<br>
Nouri negri, zări albastre.<br>
Limba noastră-i graiul pîinii,<br>
Cînd de vînt se mişcă vara;<br>
In rostirea ei bătrînii<br>
Cu sudori sfinţit-au ţara.<br>
Limba noastră-i frunză verde,<br>
Zbuciumul din codrii veşnici,<br>
Nistrul lin, ce-n valuri pierde<br>
Ai luceferilor sfeşnici.<br>
Nu veţi plînge-atunci amarnic,<br>
Că vi-i limba prea săracă,<br>
Şi-ţi vedea, cît îi de darnic<br>
Graiul ţării noastre dragă.<br>
Limba noastră-i vechi izvoade.<br>
Povestiri din alte vremuri;<br>
Şi citindu-le 'nşirate, –<br>
Te-nfiori adînc şi tremuri.<br>
Limba noastră îi aleasă<br>
Să ridice slava-n ceruri,<br>
Să ne spiue-n hram şi-acasă<br>
Veşnicele adevăruri.<br>
Limba noastra-i limbă sfîntă,<br>
Limba vechilor cazanii,<br>
Care o plîng şi care o cîntă<br>
Pe la vatra lor ţăranii.<br>
Înviaţi-vă dar graiul,<br>
Ruginit de multă vreme,<br>
Stergeţi slinul, mucegaiul<br>
Al uitării 'n care geme.<br>
Strîngeţi piatra lucitoare<br>
Ce din soare se aprinde –<br>
Şi-ţi avea în revărsare<br>
Un potop nou de cuvinte.<br>
Răsări-va o comoară<br>
În adîncuri înfundată,<br>
Un şirag de piatră rară<br>
Pe moşie revărsată.<br>
https://rutube.ru/video/fe2188973e8de93e105e0e8622b6440d/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Imnul_Republicii_Moldova_US_NAVY.ogg
https://wikiway.com/moldova/gimn/
'''Безнең телебез'''<br>
Безнең тел – бакый хәзинә,<br>
Бик тирәндә тамырлары,<br>
Җиребез буйлап сибелгән<br>
Энҗеләр, асылташлары.<br>
Безнең тел – дөрләгән учак:<br>
Халкым үлем йокысыннан<br>
Уянсын тормышка сусап –<br>
Әкияттәге батыр сыман.<br>
Безнең телебез җырлары,<br>
Дойналардагы сагышлар<br>
Ача якты офыкларны,<br>
Тарала кара болытлар.<br>
Безнең тел – ул икмәк теле,<br>
Җәен җилләр сызгырганы,<br>
Бабалар, җиргә тир түгеп,<br>
Мөбарәк иткәннәр аны.<br>
Безнең тел – ул яшел яфрак,<br>
Кодру урманнары шавы.<br>
Нистру бормалары качыра<br>
Йолдызлар яктысы явын.<br>
Һич ачынып зарланмагыз,<br>
Ярлы дип телегез бигрәк,<br>
Сайланган тел ул, аңлагыз, –<br>
Тора илебезне бизәп.<br>
Безнең тел – ул тарихи тел,<br>
Борынгы хәлләр дастаны.<br>
Өйрән аны һәм танып бел<br>
Хакыйкатьнең ни булганын.<br>
Безнең тел ул билгеләнгән<br>
Күкләрне мактау йөзеннән –<br>
Өйдә, чиркәүдә бәндәләр<br>
Тайпылмас дип Хак сүзеннән.<br>
Безнең тел – изгелек нуры,<br>
Аңарда ата-бабалар<br>
Елый-елый, җырлый-җырлый<br>
Өйдә гыйбадәт кылганнар.<br>
Чыгарыйк телне хәяткә,<br>
Коткарып заман явыннан,<br>
Пакьлик пычрак-күгәректән,<br>
Онытылу аһ-зарыннан.<br>
Җыйыйк кояш нурларыннан<br>
Очкын алган чакматашын, –<br>
Ургылыр тел байлыгыннан<br>
Яңа сүзләр булып ташкын.<br>
Яшәячәк бу хәзинә,<br>
Бик тирәндә тамырлары,<br>
Җиребез буйлап сибелгән<br>
Энҗеләр, асылташлары.<br>
'''Рәсми чараларда гимнның беренче, икенче, бишенче, тугызынчы һәм уникенче куплетлары кулланыла.'''<br>
=== '''МОНГОЛИЯ''' ===
'''Монгол Улсын Төрийн дуулал'''<br>
'''1.''' Дархан манай тусгаар улс<br>
Даяар монголын ариун голомт<br>
Далай их дээдсийн гэгээн үйлс<br>
Дандаа энхжин үүрд мөнхжинө.<br>
Хамаг дэлхийн шударга улстай<br>
Хамтран нэгдсэн эвээ бэхжүүлж<br>
Хатан зориг, бүхий л чадлаараа<br>
Хайртай Монгол орноо мандуулъя.<br>
'''2.''' Өндөр төрийн минь сүлд ивээж<br>
Өргөн түмний минь заяа түшиж<br>
Үндэс язгуур, хэл соёлоо<br>
Үрийн үрдээ өвлөн бадраая.<br>
Эрэлхэг Монголын золтой ардууд<br>
Эрх чөлөө жаргалыг эдлэв<br>
Жаргалын түлхүүр, хөгжлийн тулгуур<br>
Жавхлант манай орон мандтугай.<br>
https://rutube.ru/video/d04aaa41b14155522b96a819f0131dd1/
https://zvukitop.com/skachat-gimn-mongolii/
https://yandex.ru/video/preview/15086678055865714389
'''Монгол Иленең дәүләт җыры'''<br>
'''1.''' Инкыйлаби Ватаныбыз —<br>
Монголның саф учагы,<br>
Һичкем аны җиңә алмас,<br>
Мәңгегә үскән чагы.<br>
Дөньяның гадел илләре<br>
Белән бердәмлек өчен,<br>
Үстерик Ватанны биреп<br>
Йөрәк дәртен, кул көчен.<br>
'''2.''' Милли тел, мәдәниятне<br>
Мирас итеп тапшырыйк,<br>
Эшчән, кыю Монгол илен<br>
Бәхет-уңышка юллыйк.<br>
Хөрмәт итеп ил туграсын,<br>
Ил язмышына таян.<br>
Алгарышта чәчәк атсын,<br>
Яшәсен бөек Ватан!<br>
=== '''МОРДОВИЯ''' ===
'''Ши валда, Мордовия!'''<br>
'''1.''' Ши валда, Мордовия, седистот сай,<br>
Ши валда, Мордовия, сельмосот палы, юрнай,<br>
Россиять мяшться мокшень сияста сюлгам,<br>
Россиять карксэземса эрзянь зырняста пулай.<br>
'''''Морзюлма-мороютко:'''''<br>
Шумбрат! Шумбрат, Мордовия!<br>
Гайняк! Гайняк, Мордовия!<br>
Кельгома краеньке – най панжи маеньке,<br>
Мокшэрзянь шачема-касома крае!<br>
Шумбрат! Шумбрат, Мордовия!<br>
Морак! Морак, Мордовия!<br>
Павазу эряфсь катк тонь эрь кудозт сувай!<br>
Ульхть шумбра, ульхть шумбра,<br>
Кода сонць Сияжарсь, ульхть шумбра!<br>
'''2.''' Тон ютыть, Мордовия, стака кить-янт,<br>
Тон молить, Мордовия, витьстэ,<br>
верьга кандыть прят.<br>
Вий макснесть келей Мокшась ды бойка Сурась,<br>
Секс течис тон седейс ды оймес –<br>
прок ванькс лисьмапрят.<br>
'''''Мороютко-морзюлма:'''''<br>
Шумбрат! Шумбрат, Мордовия!<br>
Гайняк! Гайняк, Мордовия!<br>
Кельгома краеньке – най панжи маеньке,<br>
Мокшэрзянь шачема-касома крае!<br>
Шумбрат! Шумбрат, Мордовия!<br>
Морак! Морак, Мордовия!<br>
Павазу эряфсь катк тонь эрь кудозт сувай!<br>
Ульхть шумбра, ульхть шумбра,<br>
Кода сонць Сияжарсь, ульхть шумбра!<br>
https://rutube.ru/video/1bf85fe270665f092a358c3bf6d3ec9e/
https://yandex.ru/video/preview/10948984705911750187
'''Имин бул, Мордовия!'''<br>
'''1.''' Хәерле көн, Мордовия, ихлас күңелдән,<br>
Хәерле көн, Мордовия, нур сибелә күзләреңнән,<br>
Балкый ил күгендә мокша йолдызлары,<br>
Яктырта туган илебезне эрзя таңнары.<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Исәнме, Мордовия!<br>
Куанып яшә, Мордовия!<br>
Туган-үскән җирем, чәчәкле язларың,<br>
Мокша-эрзя халкының сөекле Ватаны!<br>
Имин бул син, Мордовия!<br>
Җырла, җырла, Мордовия!<br>
Бәхетле тормыш килсен өйләреңә!<br>
Мәңге яшә, мәңге яшә,<br>
Кояш үзе кебек мәңге яшә!<br>
'''2.''' Авыр юллар үттең син, Мордовия,<br>
Башыңны югары, горур тоттың, Мордовия,<br>
Көч бирде сиңа киң Мокша, җитез Сура,<br>
Шуңа бүген җаның керсез, чишмәдәй саф, чиста.<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
'''3.''' Ты трудной дорогой, Мордовия, шла,<br>
России держалась и голову гордо несла.<br>
Давали силы вольные Мокша, Сура,<br>
Ты духом была и осталась сильна и добра.<br>
'''''Припев.'''''<br>
'''Гимнның беренче дүртьюллык куплеты мокша телендә язылган, икенчесе – эрзя телендә, өченчесе – урыс телендә. Өч куплетның да кушымталары – катнаш мокша-эрзя телендә.'''<br>
=== '''НЕПАЛ''' ===
'''''नेपालीमा (nepālima – непал телендә)'''''<br>
'''सयौं थुँगा फूलका'''<br>
सयौं थुँगा फूलका हामी, एउटै माला नेपाली<br>
सार्वभौम भई फैलिएका, मेची-महाकाली।<br>
सयौं थुँगा फूलका हामी, एउटै माला नेपाली<br>
सार्वभौम भई फैलिएका, मेची-महाकाली।<br>
प्रकृतिका कोटी-कोटी सम्पदाको आंचल<br>
वीरहरूका रगतले, स्वतन्त्र र अटल।<br>
ज्ञानभूमि, शान्तिभूमि तराई, पहाड, हिमाल<br>
अखण्ड यो प्यारो हाम्रो मातृभूमि नेपाल।<br>
बहुल जाति, भाषा, धर्म, संस्कृति छन् विशाल<br>
अग्रगामी राष्ट्र हाम्रो, जय जय नेपाल।<br>
'''''Укылышы'''''<br>
'''Sayaű thűgā phūlkā'''<br>
Sayaű thűgā phūlkā hāmī, euṭai mālā Nepālī <br>
Sārwabhaum bhai phailiekā, Mechi-Mahākālī <br>
Sayaű thűgā phūlkā hāmī, euṭai mālā nepālī <br>
Sārwabhaum bhai phailiekā, Mechi-Mahākālī <br>
Prakritikā kotī-kotī sampadāko ā̃chal(a), <br>
Vīrharūkā ragata le, swatantra ra aṭala) <br>
Gyānabhūmi, śhāntibhūmi Tarāī, pahād, himāl(a) <br>
Akhaṇḍa yo pyāro hāmro mātṛibhūmi Nepāl(a) <br>
Bahul jāti, bhāṣhā, dharma, sãnskṛti chan biśhāl(a) <br>
Agragāmī rāṣhṭra hāmro, jaya jaya Nepāl(a)<br>
https://rutube.ru/video/ff3ab41ca38da63019f580c0eb3d06f4/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sayaun_Thunga_Phool_Ka_(instrumental).ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Без – меңләгән гөл-чәчәк'''<br>
Без – меңләгән гөл-чәчәк бу Непал дигән бәйләмдә,<br>
Мечидән Маһакалигә сузылган бәйсез илдә.<br>
Без – меңләгән гөл-чәчәк бу Непал дигән бәйләмдә,<br>
Мечидән Маһакалигә сузылган бәйсез илдә.<br>
Мул табигать байлыклары – гүзәл илебез даны, <br>
Кан түгеп, батырларыбыз какшамас итте аны.<br>
Гыйлем, тынлык хөкем сөрә Тераида, тауларда,<br>
Уртак, бүленмәс, сөекле Ватаныбыз Непалда.<br>
Төрле раса, телләр, диннәр мирасын саклап калдың, <br>
Алгарышлы ил-дәүләтем, мәңге яшә, Непалым!<br>
=== '''НИГЕР''' ===
'''L’honneur de la patrie'''<br>
Des rives du Niger aux confins du Ténéré<br>
Frères et sœurs nous sommes<br>
Enfants d’une même Patrie le Niger<br>
Nourris de la sève des mêmes idéaux<br>
Pour un Niger de paix libre fort et uni<br>
Pour un Niger prospère le Pays de nos rêves<br>
Pour l’honneur de la Patrie<br>
Incarnons la vaillance et la persévérance<br>
Et toutes les vertus de nos dignes aïeux<br>
Guerriers intrépides déterminés et fiers<br>
Défendons la patrie au prix de notre sang<br>
Faisons du Niger symbole de dignité<br>
Emblème et flambeau de l’Afrique qui avance<br>
Pour ces nobles idéaux debout et en avant<br>
En avant pour le travail en avant pour le combat<br>
Nous demeurons debout<br>
Portant haut le drapeau de notre cher Pays<br>
Dans le ciel d’Afrique et dans tout l’Univers<br>
Pour construire ensemble<br>
Un monde de justice de paix et de progrès<br>
Et pour faire du Niger la fierté de l’Afrique.<br>
'''Don darajar Uban'''<br>
Daga Bankunan Nijar zuwa kan iyakokin Ténéré<br>
Yan’uwa mune<br>
‘Ya’yan kasar uba daya Nijar<br>
Rarraba da ruwan ‘ya’yan itace iri ɗaya<br>
Domin kasar Nijar mai karfi da hadin kai mai zaman lafiya<br>
Ga kasar Nijar mai albarka kasar burinmu<br>
Don darajar Uban<br>
Haɗa ƙarfin hali da juriya<br>
Da dukkan kyawawan halaye na magabata na kwarai<br>
Jarumai marasa tsoro sun ƙudura da girman kai<br>
Kare kasar nan akan kudin jininmu<br>
Mu sanya Nijar ta zama alamar mutunci<br>
Tambari da fitilar ciyar da Afirka gaba<br>
Don waɗannan maɗaukakin maɗaukaki tsaya ku tafi<br>
Gaba don aikin gaba don yaƙin<br>
Mun tsaya a tsaye<br>
Dauke tutar kasarmu mai daraja<br>
A cikin sararin samaniyar Afirka da ko’ina cikin Duniya<br>
Don gina tare<br>
Duniyar adalci, zaman lafiya da ci gaba<br>
Da kuma sanya Nijar ta zama abin alfaharin Afirka.<br>
https://zvukitop.com/gimn-nigera-skachat/
https://rutube.ru/video/dabaf9794d7ebacc7d4ad84c14447496/
'''Ватан горурлыгы'''<br>
Нигер ярларыннан Тенерега кадәр<br>
Без туганнар, кардәшләр,<br>
Бер үк Ватан – Нигер балалары,<br>
Уртак барчабыз идеаллары.<br>
Булсын бердәм, тыныч, куәтле, ирекле,<br>
Чәчәк атсын Нигер, хыялыбыз иле.<br>
Ватан даны иңендә<br>
Гәүдәләнсен илдә батырлык, сабырлык,<br>
Лаеклы бабалар мирасы – тырышлык.<br>
Куркусыз, тәвәккәл һәм горур яугирләр,<br>
Аямый һич үзен, илне имин итәр,<br>
Булыр Нигерыбыз мәртәбә үрнәге,<br>
Африка омтылышларының терәге.<br>
Бу күркәм идеаллар – барчабыз теләге.<br>
Алга – тырыш хезмәткә, алга – кыю көрәшкә<br>
Бердәм күтәреләбез.<br>
Җилфердәсен байрак мәһабәт бу илдә,<br>
Африка күгендә, дөнья киңлегендә.<br>
Бергә үсә бездә<br>
Гаделлек, тынычлык, алгарыш орлыгы –<br>
Булсын диеп Нигер кыйтга горурлыгы.<br>
'''Күпмилләтле һәм күптелле Нигер дәүләтенең француз телендә язылган яңа гимны 2023 елда расланды. Аның тексты шулай ук җирле һауса теленә дә тәрҗемә ителгән. Гимнның халыкчан рухлы көен шартлы рәвештә “дини булмаган нәшид” жанрына кертеп булыр иде.'''<br>
=== '''НИДЕРЛАНД''' ===
'''Het Wilhelmus'''<br>
'''1.''' Wilhelmus van Nassouwe<br>
ben ik, van Duitsen bloed,<br>
den vaderland getrouwe<br>
blijf ik tot in den dood.<br>
Een Prinse van Oranje<br>
ben ik, vrij onverveerd,<br>
den Koning van Hispanje<br>
heb ik altijd geёerd.<br>
'''6.''' Mijn schild ende betrouwen<br>
zijt Gij, o God mijn Heer,<br>
op U zo wil ik bouwen,<br>
verlaat mij nimmermeer.<br>
Dat ik doch vroom mag blijven,<br>
uw dienaar t’aller stond,<br>
de tirannie verdrijven<br>
die mij mijn hart doorwondt.<br>
https://rutube.ru/video/ce27930d766fd5fc69e8ebacc643ba26/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:United_States_Navy_Band_-_Het_Wilhelmus_(tempo_corrected).ogg
Ясалма Интеллект "җырлый"<br>
https://wikiway.com/netherlands/gimn/
'''Вилһелм җыры'''<br>
'''1.''' Вилһелмус ван Нассаумын,<br>
Халкым каны калебемдә,<br>
Ватаныма биргән анттан<br>
Ваз кичмәм гомеремдә.<br>
Асыл зат Оран угланы,<br>
Тугрымын намусыма,<br>
Испан кыйралына бары<br>
Хөрмәт кылам гына.<br>
'''6.''' Калканым, рухи терәгем,<br>
Кодрәтле, газиз Аллам.<br>
Гаҗиз итмә мине, Тәңрем,<br>
Сиңа гына таянам.<br>
Хак тарафыңда булырмын<br>
Мәңге Синең колың:<br>
Бетсен йөрәгемне, халкымны<br>
Телгәләгән золым.<br>
'''Гимнның рәсми башкарыла торган бер варианты. Алтынчы куплет урынына кайвакыт икенчесен куялар. Акрошигырь рәвешендә язылган текст 15 куплеттан тора: сигезьюллык куплетларның беренче хәрефләрен бергә кушсаң, “Willem van Nassov” (хәзерге замандагы язылышы – Wilhelmus van Nassauwe) сүзләре барлыкка килә. Вилһелм ван Нассау – XVII гасырда Нидерландта Испаниядән азатлыкка ирешү хәрәкәтен җитәкләгән шәхес. Ул Оран провинциясенең кенәзе булган. Гимн тексты аның исеменнән язылган.'''<br>
=== '''НОРВЕГИЯ''' ===
'''Ja, vi elsker dette landet'''<br>
'''1.''' Ja, vi elsker dette landet,<br>
som det stiger frem,<br>
furet, værbitt over vannet,<br>
med de tusen hjem.<br>
Elsker, elsker det og tenker<br>
på vår far og mor<br>
og den saganatt som senker<br>
drømme på vår jord,<br>
og den saganatt som senker,<br>
senker drømme på vår jord.<br>
'''7.''' Norske mann i hus og hytte,<br>
takk din store Gud!<br>
Landet ville han beskytte,<br>
skjønt det mørkt så ud.<br>
Alt hvad fedrene har kjempet,<br>
mødrene har grett,<br>
har den Herre stille lempet,<br>
så vi vant vår rett,<br>
har den Herre stille lempet,<br>
så vi vant, vi vant vår rett.<br>
'''8.''' Ja, vi elsker dette landet,<br>
som det stiger frem,<br>
furet, værbitt over vannet,<br>
med de tusen hjem.<br>
Og som fedres kamp har hevet<br>
det av nød til seir,<br>
også vi, når det blir krevet,<br>
for dets fred slår leir,<br>
også vi, når det blir krevet,<br>
for dets fred, dets fred slår leir!<br>
https://rutube.ru/video/760024b2c9af3e8b0cc792391ef8023d/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Norway_(National_Anthem).ogg
https://wikiway.com/norway/gimn/
'''Туган илне яратабыз'''<br>
'''1.''' Туган илне яратабыз,<br>
Урман-тауларын,<br>
Чал диңгезен, туң җилләрен,<br>
Мең-мең йортларын.<br>
Туган учак – ул сөекле<br>
Ата-анабыз:<br>
Суыгында, кояшында<br>
Хозурланабыз,<br>
Суыгында, кояшында<br>
Аның хозурланабыз.<br>
'''7.''' Данла, илем, язмышыңны:<br>
Шомлы көнеңдә<br>
Тәңре сине ярлыкады<br>
Җир итәгендә.<br>
Канлы корбан биреп кенә,<br>
Керми сугышка,<br>
Ирештең үз ирегеңә,<br>
Тыныч тормышка,<br>
Ирештең үз ирегеңә,<br>
Тыныч һәм мул тормышка.<br>
'''8.''' Туган илне яратабыз,<br>
урман-тауларын,<br>
чал диңгезен, туң җилләрен,<br>
ак болытларын.<br>
Ата-баба көрәшкән күк,<br>
без дә дауларбыз,<br>
мәңге иминлек хакына<br>
җиңү яуларбыз,<br>
мәңге иминлек хакына<br>
яңа җиңү яуларбыз!<br>
'''Гимнның рәсми башкарыла торган куплетлары.'''<br>
=== '''ПАКИСТАН ИСЛАМ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''پاک سرزمین شاد باد'''<br>
پاک سرزمین شاد باد<br>
كشور حسين شاد باد <br>
تو نشان عزم علیشان <br>
! ارض پاکستان <br>
مرکز یقین شاد باد <br>
پاک سرزمین کا نظام <br>
قوت اخوت عوام <br>
قوم ، ملک ، سلطنت <br>
پائندہ تابندہ باد <br>
شاد باد منزل مراد <br>
پرچم ستارہ و ہلال <br>
رہبر ترقی و کمال <br>
ترجمان ماضی شان حال <br>
! جان استقبال <br>
سایۂ خدائے ذوالجلال<br>
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Pakistan.OGG
https://rutube.ru/video/3217e83b06c201b894ee8d9280e79f42/
https://wikiway.com/pakistan/gimn/
'''Саф-пакь җирем, шатлан'''<br>
Саф-пакь җирем, шатлан,<br>
Гүзәллек илем, шатлан,<br>
Син бөек ихтыярга нишан,<br>
Әйа, Пакистан!<br>
Тугры мәркәзе, шатлан!<br>
Саф-пакь җиреңдә низам,<br>
Куәтле вә егәрле гавам,<br>
Ил, милләт, дәүләт, –<br>
Мәңге балкып чәчәк ат!<br>
Шатлан изге морадыңа,<br>
Айлы-йолдызлы байрагыңа.<br>
Барган юлың – тәрәккый-кәмаль,<br>
Үткәнең – бөек, бүгенгең – хәләл,<br>
Җаның – истикъбаль!<br>
Күләгә иңдергән Зүл-Җәләл.<br>
'''Зүл-Җәләли үәл-Икрам – “Бөеклек һәм Юмартлык хуҗасы”, Аллаһы Тәгалә исемнәренең берсе.'''<br>
=== '''ПАПУА-ЯҢА ГВИНЕЯ''' ===
'''O Arise, All You Sons'''<br>
O arise all you sons of this land,<br>
Let us sing of our joy to be free,<br>
Praising God and rejoicing to be<br>
Papua New Guinea.<br>
Shout our name from the mountains to seas<br>
Papua New Guinea;<br>
Let us raise our voices and proclaim<br>
Papua New Guinea.<br>
Now give thanks to the good Lord above<br>
For His kindness, His wisdom and love,<br>
For this land of our fathers so free,<br>
Papua New Guinea.<br>
Shout again for the whole world to hear<br>
Papua New Guinea;<br>
We're independent and we're free<br>
Papua New Guinea.<br>
https://rutube.ru/video/4f6b7fca8fa42025dda6d46f86179af5/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:O_Arise,_All_You_Sons_(instrumental).ogg
https://wikiway.com/papua-novaya-gvineya/gimn/
'''Күтәрелегез, ил уллары!'''<br>
Күтәрелегез, ил уллары,<br>
Яңгыратыйк азатлык җырларын,<br>
Рәхмәтле Алланы мактарга —<br>
Папуа-Яңа Гвинея.<br>
Исемең диңгездә-тауларда —<br>
Папуа-Яңа Гвинея;<br>
Рухланыйк без сине хакларга —<br>
Папуа-Яңа Гвинея.<br>
Кодрәтле Алладан бәрәкәт —<br>
Игелек, зирәклек, мәхәббәт,<br>
Бабалар Ватаны, син азат —<br>
Папуа-Яңа Гвинея.<br>
Бар дөнья тыңласын, җыр яңгырат —<br>
Папуа-Яңа Гвинея;<br>
Без бәйсез, ирекле, күңел шат —<br>
Папуа-Яңа Гвинея.<br>
'''Элек Бөекбритания колониясе булган Папуа-Яңа Гвинея 1906-1975 елларда Австралия протектораты астында яшәде. Күптелле илдә инглиз теленә рәсми һәм милләтара аралашу статусы бирелгән.'''<br>
=== '''ПАРАГВАЙ''' ===
'''Paraguayos, República o Muerte'''<br>
I. A los pueblos de América, infausto<br>
tres centurias un cetro oprimió,<br>
mas un día soberbia surgiendo,<br>
"¡Basta!" — dijo, y el cetro rompió.<br>
Nuestros padres, lidiando grandiosos,<br>
ilustraron su gloria marcial;<br>
𝄆 y trozada la augusta diadema,<br>
enalzaron el gorro triunfal. 𝄇<br>
'''''Coro:'''''<br>
¡Paraguayos, República o muerte!<br>
Nuestro brío nos dío libertad:<br>
Ni opresores, ni siervos, alientan,<br>
Donde reinan unión, e igualdad.<br>
Ni opresores, ni siervos, alientan,<br>
Donde reinan unión e igualdad,<br>
unión e igualdad, unión e igualdad.<br>
https://rutube.ru/video/999170ec6148ad079ee12c1cabf3cfb8/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Paraguayan_National_Anthem.oga
'''Парагвайлылар, йә җөмһүрият, йә үлем'''<br>
...............................<br>
Гимнның икенче исеме — '''Himno Nacional Paraguayo''' (Парагвай милли гимны). Кушымталы җиде куплеттан тора, беренчесе рәсми рәвештә башкарыла.<br>
=== '''ПЕРУ''' ===
'''¡Somos libres, seámoslo siempre!'''<br>
'''''Coro:'''''<br>
Somos libres, seámoslo<br>
siempre, seámoslo siempre.<br>
Y antes niegue sus luces,<br>
sus luces, sus luces el sol,<br>
Que faltemos al voto solemne<br>
Que la Patria al Eterno elevó,<br>
Que faltemos al voto solemne<br>
Que la Patria al Eterno elevó,<br>
Que faltemos al voto solemne<br>
Que la Patria al Eterno elevó.<br>
'''6.''' En su cima los Andes sostengan<br>
la bandera o pendón bicolor,<br>
Que a los siglos anuncie el esfuerzo<br>
que ser libre, que ser libre,<br>
que ser libre, por siempre nos dió.<br>
A su sombra vivamos tranquilos,<br>
y al nacer por sus cumbres el sol,<br>
Renovemos el gran juramento<br>
que rendimos, que rendimos,<br>
que rendimos al Dios de Jacob,<br>
que rendimos al Dios de Jacob,<br>
Al Dios de Jacob!<br>
'''Coro:'''<br>
Somos libres, seámoslo<br>
siempre, seámoslo siempre.<br>
Y antes niegue sus luces,<br>
sus luces, sus luces el sol,<br>
Que faltemos al voto solemne<br>
Que la Patria al Eterno elevó,<br>
Que faltemos al voto solemne<br>
Que la Patria al Eterno elevó,<br>
Que faltemos al voto solemne<br>
Que la Patria al Eterno elevó.<br>
'''Viva El Peru!'''<br>
https://rutube.ru/video/6d14fa9682160d8c64ca5e1291b747f2/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Marcha_Nacional_del_Perú.ogg
'''Без азат, мәңге азат булырбыз!'''<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Без азатбыз, азатбыз,<br>
мәңгелек кыйблабыз ул ирек.<br>
Изге анттан дүнмәбез,<br>
антыбыздан дүнмәбез:<br>
Кояш нурлары сүрелгәнче<br>
үстерербез Ватанны сөеп,<br>
Кояш нурлары сүрелгәнче<br>
үстерербез Ватанны сөеп,<br>
Кояш нурлары сүрелгәнче<br>
үстерербез Ватанны сөеп.<br>
'''6.''' Андның иң түренә, югарыга<br>
ике төс байрак беркетелгән,<br>
Безгә — әйтсен иҗтиһат дөньяга —<br>
Мәңгелеккә, мәңгелеккә<br>
Мәңгелеккә ирек бирелгән.<br>
Байрак белән имин тормышта без, —<br>
Кояш менгәч күк капусына,<br>
Яңартылсын илаһи догабыз,<br>
һәм буйсыныйк, һәм буйсыныйк,<br>
буйсыныйк Ягъкуб Раббысына,<br>
буйсыныйк Ягъкуб Раббысына,<br>
Ягъкуб Раббысына!<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Без азатбыз, азатбыз,<br>
мәңгелек кыйблабыз ул ирек<br>
Изге анттан дүнмәбез,<br>
антыбыздан дүнмәбез,<br>
Кояш нурлары сүрелгәнче,<br>
үстерербез Ватанны сөеп,<br>
Кояш нурлары сүрелгәнче,<br>
үстерербез Ватанны сөеп,<br>
Кояш нурлары сүрелгәнче,<br>
үстерербез Ватанны сөеп.<br>
'''Яшәсен Перу!'''
'''Гимн тексты алты куплеттан тора. 2010 елга кадәр аның беренчесе рәсми дип санала иде, хәзер – алтынчысы. Кушымтасы башында да, азагында да башкарыла. Дәүләт кануннары буенча башлап җырлаучы гимнны Viva El Peru! (Яшәсен Перу!) дип тәмамларга тиеш.<br>'''
=== '''ПОЛЬША''' ===
'''Jeszcze Polska nie zginęła'''<br>
'''1.''' Jeszcze Polska nie zginęła,<br>
Kiedy my żyjemy,<br>
Co nam obca przemoc wzięła,<br>
Szablą odbierzemy.<br>
'''''Refren (2):'''''<br>
Marsz, marsz Dąbrowski,<br>
Z ziemi włoskiej do Polski,<br>
Za Twoim przewodem<br>
Złączym się z narodem.<br>
'''2.''' Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę,<br>
Będziem Polakami,<br>
Dał nam przykład Bonaparte,<br>
Jak zwyciężać mamy.<br>
'''''Refren (2).'''''<br>
'''3.''' Jak Czarniecki do Poznania<br>
Po szwedzkim zaborze,<br>
Dla Ojczyzny ratowania<br>
Wrócim się przez morze.<br>
'''''Refren (2).'''''<br>
'''4.''' Mówił ojciec do swej Basi,<br>
Cały zapłakany:<br>
“Słuchaj jeno, pono nasi<br>
Biją w tarabany!”<br>
'''''Refren (2).'''''<br>
https://rutube.ru/video/c19252133d99c78374cc5a5c83b6c1cc/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mazurek_Dabrowskiego.ogg
'''Польша әле җуелмас'''<br>
'''1.''' Польша әле ул җуелмас,<br>
Без исән булганда,<br>
Таланганны кайтарырбыз –<br>
Кылычлар кулларда.<br>
'''''Кушымта (2):'''''<br>
Кайтчы, Домбровский,<br>
Румнан – үз җиреңә:<br>
Бердәмлек – халкыңа,<br>
Азатлык – илеңә.<br>
'''2.''' Үтик Висланы, Вартаны,<br>
Поляк булып калыйк,<br>
Һәм җиңүчән Бонапарттан<br>
Без дә үрнәк алыйк.<br>
'''''Кушымта (2).'''''<br>
'''3.''' Чернецкий Познаньга кайткан,<br>
Швед богавын ташлап,<br>
Ватаныбыз исән булыр,<br>
Без әйләнеп кайтсак.<br>
'''''Кушымта (2).'''''<br>
'''4.''' Күз яшьләре аша безгә<br>
Әйтер ватандашлар:<br>
“Безнекеләр өйгә кайта,<br>
Кага барабаннар!”<br>
'''''Кушымта (2).'''''<br>
=== '''ПОРТУГАЛИЯ''' ===
'''Heróis do mar'''<br>
'''1.''' Heróis do mar, nobre povo,<br>
Nação valente e imortal,<br>
Levantai hoje de novo<br>
O esplendor de Portugal!<br>
Entre as brumas da memória,<br>
Ó Pátria, sente-se a voz<br>
Dos teus egrégios avós,<br>
Que há-de guiar-te à vitória!<br>
'''''Corus:'''''<br>
Às armas, às armas!<br>
Sobre a terra, sobre o mar,<br>
Às armas, às armas!<br>
Pela Pátria lutar!<br>
Contra os canhões marchar, marchar!<br>
'''2.''' Desfralda a invicta Bandeira,<br>
À luz viva do teu céu!<br>
Brade a Europa à terra inteira:<br>
Portugal não pereceu!<br>
Beija o solo teu jucundo<br>
O Oceano, a rugir d’amor;<br>
E teu braço vencedor<br>
Deu mundos novos ao Mundo!<br>
'''''Corus.'''''<br>
'''3.''' Saudai o Sol que desponta<br>
Sobre um ridente porvir;<br>
Seja o eco de uma afronta<br>
O sinal do ressurgir.<br>
Raios dessa aurora forte<br>
São como beijos de mãe,<br>
Que nos guardam, nos sustêm,<br>
Contra as injúrias da sorte.<br>
'''''Corus.'''''<br>
https://rutube.ru/video/1509b7571d4fbd431c719065bed17a41/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:A_Portuguesa.ogg
'''Диңгезләрдә гаярь'''<br>
'''1.''' Диңгезләрдә гаярь, шанлы,<br>
Затлы һәм үлемсез милләтем,<br>
Кайтар үзең яулаганны,<br>
Португалиянең зиннәтен!<br>
Горур тавышын, Ватан, шәйлә,<br>
Аерып хәтер томаннарын,<br>
Мөхтәрәм ата-бабаңның –<br>
Илтсен ул яңа җиңүләргә!<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Ал кулыңа коралыңны!<br>
Суда, җирдә сынатма,<br>
Ал кулыңа коралыңны!<br>
Көрәш, Ватанны хакла!<br>
Һәм тупларга каршы атла!<br>
'''2.''' Күтәр байрагың – җиңелмәс,<br>
Җилфердәр ул якты күгеңдә!<br>
Җиткер дөньяга: бирешмәс<br>
Португалиябез үлемгә!<br>
Ярсып давылланган океан<br>
Изге туфрагыңны үбә;<br>
Һәм кулларың итте бүләк<br>
Кешелеккә яңа бер мәйдан!<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
'''3.''' Сәлам бирегез кояшка –<br>
Киләчәкнең көлемсәр шавы;<br>
Һәм өндәсен яңарышка<br>
Кимсетелүләрнең шаңдавы.<br>
Көч-кодрәтле таң нурларыннан<br>
Ватан-Ана гүя назлый,<br>
Ул көч бирә безгә, саклый<br>
Язмыш кагу-сугуларыннан.<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
=== '''ПУЭРТО-РИКО''' ===
'''La Borinquéna'''<br>
La tierra de Borinquén<br>
donde he nacido yo<br>
es un jardín florido<br>
de mágico primor.<br>
Un cielo siempre nítido<br>
le sirve de dosel<br>
y dan arrullos plácidos<br>
las olas a sus pies.<br>
Cuando a sus playas llegó Colón<br>
(𝄆) exclamó, lleno de admiración: (𝄇)<br>
¡Oh!, ¡oh!, ¡oh!,<br>
Esta es la linda tierra<br>
que busco yo;<br>
Es Borinquén la hija,<br>
la hija del mar y el sol,<br>
𝄆 Del mar y el sol,<br>
del mar y el sol. 𝄇<br>
https://rutube.ru/video/7cc8fb9da3dc2a654a8bf0bacd255d37/
=== '''РУАНДА''' ===
'''''Kinyarwanda'''''<br>
'''Rwanda nziza'''<br>
Rwanda nziza Gihugu cyacu<br>
Wuje imisozi, ibiyaga n’ibirunga<br>
Ngobyi iduhetse gahorane ishya<br>
Reka tukurate tukuvuge ibigwi<br>
Wowe utubumbiye hamwe twese<br>
Abanyarwanda uko watubyaye<br>
Berwa, sugira, singizwa iteka.<br>
https://rutube.ru/video/9dc8e9395cc71eec9e15968e7a325230/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hymne_National_du_Rwanda.ogg
'''''Татарча'''''<br>
'''Гүзәл Руанда'''<br>
Гүзәл Руанда, сөекле илебез,<br>
Бизи сине таулар, күлләр, вулканнарың,<br>
Ватаныбыз, бул бәхет бишеге;<br>
Куансыннар, әйдә, синең балаларың,<br>
Дан җырлыйк күркәм гамәлләреңә,<br>
Сыенып бергә синең итәгеңә;<br>
Чәчәк атсын мәңге тарафларың.<br>
'''Гимн текстындагы дүрт куплетның рәсми чараларда башкарыла торган беренчесе.'''<br>
=== '''РУМЫЙНИЯ''' ===
'''Deșteaptă-te, române!'''<br>
Deşteaptă-te, române, din somnul cel de moarte,<br>
În care te-adînciră barbarii de tirani,<br>
barbarii de tirani!<br>
Acum ori niciodată croieşte-ţi altă soartă,<br>
La care să se-nchine şi cruzii tăi dusmani,<br>
şi cruzii tăi duşmani!<br>
Acum ori niciodată croieşte-ţi altă soartă,<br>
La care să se-nchine şi cruzii tăi dusmani,<br>
şi cruzii tăi duşmani!<br>
https://rutube.ru/video/2b40abbe8bc4476d9129df230d2c0edf/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Desteapta-te,_romane!.ogg
'''Уян, румын!'''<br>
1. Уян, румыйн, уян инде гомерлек бу йокыңнан,<br>
Коллык богавы салган сиңа кыргый тиран,<br>
богау салган тиран!<br>
Бүген булмаса – кайчан үзгәртерсең язмышыңны?<br>
Хөрмәт итсен сине дөнья, калтырансын дошман,<br>
калтырансын дошман!<br>
Бүген булмаса – кайчан үзгәртерсең язмышыңны?<br>
Хөрмәт итсен сине дөнья, калтырансын дошман,<br>
калтырансын дошман!<br>
'''Тексттагы 11 куплетның тышкы рәсми чараларда башкарыла торган беренчесе. Эчке тантаналарда тагын бер-ике куплеты өстәлергә мөмкин.'''<br>
=== '''РУСИЯ ФЕДЕРАЦИЯСЕ''' ===
Россия — священная наша держава,<br>
Россия — любимая наша страна.<br>
Могучая воля, великая слава —<br>
Твоё достоянье на все времена!<br>
'''''Припев''''':<br>
Славься, Отечество наше свободное,<br>
Братских народов союз вековой,<br>
Предками данная мудрость народная!<br>
Славься, страна! Мы гордимся тобой!<br>
https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Russian_Anthem_chorus.ogg
https://rutube.ru/video/3f955dce00bf642a856b22a4f8289e58/
(Ясалма Интеллект "башкаруы")<br>
Русия – безнең изге мәмләкәтебез,<br>
Русия – безнең сөекле илебез,<br>
Кодрәтле рухыңны, сүрелмәс шаныңны<br>
Мәңгелек мирас-әманәт иттек без!<br>
'''''Кушымтасы:'''''<br>
Дан сиңа, дан сиңа, ирекле Ватаныбыз,<br>
Тугандаш халыкларның бердәмлеге,<br>
Ата-бабаларның акыл-зирәклеге,<br>
Дан сиңа, ил! Син – күңел күреге!<br>
=== '''САЛЬВАДОР''' ===
=== '''САМОА''' ===
=== '''САХА-ЯКУТИЯ''' ===
'''''Сахалыы'''''<br>
Сахам сирэ дьоллоох тускуга<br>
Саһарҕалыы ыҥыра ыллыыр,<br>
Илинтэн арҕаа ол кустуга<br>
Алмаас таас курдук сандаара сырдыыр.<br>
'''''Хос ырыата:'''''<br>
Барҕа быйаҥнаах Сахам дойдута<br>
Модун Россия киэн туттуута,<br>
Өркөн-өрөгөй тойугун туойдун,<br>
Үүнэр үйэҕэ үрдүү туруохтун!<br>
Үллэр үөстээх Өлүөнэ Эбэ<br>
Өлбөт-мэҥэ угуттуур уулаах.<br>
Элбэх омукка эрчим эбэр,<br>
Или-эйэни олохтуур уохтаах.<br>
'''''Хос ырыата.'''''<br>
Ааспыт кэммит айхаллаах суола<br>
Арчылыыр аар алгыһын биэрдэ,<br>
Сахабыт сирэ дьоһун дуолан<br>
Сайдыы аартыгар түөрэҕэ түстэ.<br>
'''''Хос ырыата.'''''<br>
https://rutube.ru/video/12228cfeac3f623bb23c54d0756e655f/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_the_Sakha_Republic.ogg
'''''Татарча'''''<br>
1. Сахам җире, шәрык нурларында<br>
иминлек һәм бәхет яулыйсың,<br>
җиңүләргә әйдәп баруыңда<br>
мәгъриб алмазы күк балкыйсың...<br>
'''''Кушымтасы:'''''<br>
Көч җый һәм үс, Сахам җире, ныгы,<br>
Изге Ватан, дан-шөһрәтләр тупла.<br>
Илебезнең күрке-горурлыгы,<br>
Синдәй иркен, юмарт Җирдә юк ла!
2. Күп тармаклы Лена ярларында –<br>
Терек суы, бәрәкәт тулы:<br>
Гүя дуслык-куәт алкынында<br>
Халыкларга тынычлык юлы.<br>
'''''Кушымтасы.'''''<br>
3. Саха җире, кодрәт иңгән нурың<br>
Гасырлардан безгә юл сала.<br>
Дәвам иттек ата-баба юлын,<br>
Тугры булып калыйк без аңа.<br>
'''''Кушымтасы.'''''<br>
=== '''СЕНЕГАЛ''' ===
'''Pincez tous vos koras, frappez les balafons !'''<br>
Pincez tous vos koras,<br>
Frappez les balafons !<br>
Le lion rouge a rugi.<br>
Le dompteur de la brousse<br>
D'un bond s'est élancé,<br>
Dissipant les ténèbres.<br>
Soleil sur nos terreurs,<br>
Soleil sur notre espoir.<br>
Debout, frères,<br>
Voici l'Afrique rassemblée.<br>
'''''Refrain:'''''<br>
Fibres de mon cœur vert.<br>
Épaule contre épaule,<br>
Mes plus que frères,<br>
O Sénégalais, debout !<br>
Unissons la mer et les sources,<br>
Unissons la steppe et la forêt !<br>
Salut Afrique mère !<br>
https://wikiway.com/senegal/gimn/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Senegal.ogg
'''Чиерт, дус, корага, сук балафонга!'''<br>
Чиерт, дус, корага,<br>
Сук балафонга!<br>
Арыслан ырлады,<br>
Тик килеп ул капты<br>
Сунарчы кулына,<br>
Һәм аучы чик куйды<br>
Гасырлар золымына.<br>
Язмышын ил кора.<br>
Күтәрел, туганым, –<br>
Африка чакыра!<br>
'''''Кушымтасы:'''''<br>
Саф-пакь минем җаным.<br>
Күтәрел, туганым,<br>
Куеп иңгә иңне,<br>
Үстерик без илне,<br>
Җир-диңгез байлыкларын туплап,<br>
Урманнар-кырларны колачлап!<br>
Сәлам, Африка-ана!<br>
'''Ущипни, друг, кора и бей в балафон!'''<br>
Ущипни, друг, кора<br>
И бей в балафон!<br>
Красный лев зарычал,<br>
Охотник из кустов <br>
Прыжком его достал,<br>
Рассеяв мрак веков.<br>
Просторам нашим — свет,<br>
Надеждам нашим — взлёт,<br>
Вставайте, братья, все —<br>
Нас Африка зовёт!<br>
'''''Припев:'''''<br>
Душа моя чиста.<br>
Плечом ко плечу<br>
Вставай, сердечный друг,<br>
Ты больше мне, чем брат!<br>
Объединим недра и моря,<br>
Объединим леса и поля!<br>
Привет, Африка-мать!<br>
'''Сенегал милли гимны “Кызыл арыслан” (Le lion rouge) дип тә атала. Аның чын Африка халыклары рухындагы көен этнолог һәм шагыйрь Һерберт Пеппер (Herbert Pepper) 1960 нчы “Африка бәйсезлеге еллары”нда француз телендә язып калдырган. Биш куплетлы текстын бәйсез илнең беренче президенты Леопольд Седар Сенгор (Léopold Sédar Senghor) иҗат иткән. Француз теле – Сенегалның рәсми дәүләт һәм милләтара аралашу теле. Кора һәм балафон – милли музыка кораллары.'''<br>
'''Беренче рәсми куплеты татар һәм урыс телләренә берьюлы тәрҗемә ителде.'''<br>
=== '''СЕНТ-МАРТИН''' ===
Where over the world, say where,<br>
You find an island there,<br>
So lovely small with nations free<br>
With people French and Dutch,<br>
Though talking English much,<br>
As the Saint Martin in the sea.<br>
Chorus:<br>
O sweet my Fatherland,<br>
So bright by beach and strand,<br>
With sailors on the sea and harbors free,<br>
Where the chains of mountains green,<br>
Variously in sunlight sheen.<br>
||: Oh, I love thy Paradise,<br>
Nature beauty fairly nice. :||<br>
How pretty between all green<br>
Flamboyants beaming gleam<br>
Of flowers red by sunlight set.<br>
Thy cows and sheep and goats<br>
In meadows or on the roads<br>
Thy donkeys keen I can't forget<br>
Chorus.<br>
Saint Martin, I like thy name,<br>
In which Columbus fame<br>
And memories of old are closed.<br>
For me a great delight<br>
Thy Southern Cross the night<br>
May God the Lord protect thy coast!<br>
Chorus.<br>
https://yandex.ru/video/preview/11512207198392480916
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Sint_Maarten_National_Anthem_(Instrumental)_Oh_Sweet_Sint_Maarten_Land.ogg
Дөнья түренә син бак,<br>
Бер утрауны шунда тап,<br>
Тыңла азат французлар сүзен,<br>
Нидерландча кыл син гәп,<br>
Сөйләш инглизчә күбрәк –<br>
Һәм күрерсең Сент-Мартин йөзен.<br>
'''Кушымта:'''<br>
Минем гүзәл Ватаным,<br>
Иркен комлы ярларың,<br>
Яңгырый азат диңгезче җыры,<br>
Яшел таулар чылбырын<br>
Яктырта кояш нуры.<br>
||: Сөям бу җир җәннәтен<br>
һәм ямьле табигатен. :||<br>
Күңелле яшеллегең,<br>
Балкышлы якты күгең,<br>
Кызыл гөлләрең нурга чумган.<br>
Куй-кәҗә, сыерларың,<br>
Болыннарың, юлларың,<br>
Ишәкләрең күңелемә уңган.<br>
Кушымта.<br>
Сөям Сент-Мартин исемең –<br>
Саклый ул Колумб җисемен,<br>
Үткән заманнар фатихасын.<br>
Күңелем шатлыкка тулгач,<br>
Төнлә балкый Көньяк Хач;<br>
Ярларыңны Хак ярлыкасын!<br>
Кушымта.<br>
'''Атлантик океандагы Сент-Мартин (французча Сен-Мартен, нидерландча Синт-Мартин) Христофор Колумб XVI гасырда Американы “ачканда” очраткан беренче утрау дип санала. Соңрак аның көньяк өлешен французлар, төньягын нидерландлылар басып алган. Баскынчыларның телләре бүген дә сакланып калган әле, ләкин ике диаспораның бер-берсе белән аралашу лөгате – инглиз теле. Утрауның уртак гимны булып киткән күңелле җыр да шул телдә язылган.'''<br>
=== '''СЕРБИЯ''' ===
'''Боже правде (Bože pravde)'''<br>
Боже правде, ти што спасе<br>
од пропасти досад нас,<br>
чуј и одсад наше гласе<br>
и од сад нам буди спас.<br>
Моћном руком води, брани<br>
будућности српске брод!<br>
||: Боже спаси Боже храни,<br>
српске земље, српски род! :||<br>
Сложи српску браћу драгу<br>
на свак’ дичан славан рад,<br>
слога биће пораз врагу<br>
а најјачи српству град.<br>
Нек’ на српској блиста грани<br>
братске слоге златан плод,<br>
||: Боже спаси, Боже храни,<br>
српске земље, српски род! :||<br>
Нек’ на српско ведро чело<br>
твог не падне гнева гром!<br>
Благослови Србу село<br>
поље, њиву, град и дом!<br>
Кад наступе борбе дани<br>
к’ победи ти води ход.<br>
||: Боже спаси, Боже храни,<br>
српске земље, српски род! :||<br>
Из мрачнога сину гроба<br>
српске слоге нови сјај,<br>
настало је ново доба,<br>
нову срећу, Боже дај!<br>
Отаџбину српску брани,<br>
петвековне борбе плод!<br>
||: Боже спаси, Боже храни,<br>
моли ти се српски род! :||<br>
https://rutube.ru/video/9c0e67870bb3eca677e0d1e97328cc59/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Serbian_National_Anthem_instrumental.ogg
https://wikiway.com/serbia/gimn/
'''Хак Тәгалә'''<br>
Хак Тәгалә, Коткаручы<br>
Афәтләрдән, үлемнән,<br>
Догабызны кабул кылчы,<br>
Йолып ал бәлаләрдән.<br>
Кодрәтең белән тәкъдир ит<br>
Киләчәген сербларның!<br>
Сакла, Алла, һәм имин ит<br>
Серб җирләрен, серб халкын!<br>
Туплачы серб оланнарын,<br>
Данлы эштә һади бул,<br>
Арала бар дошманнарын,<br>
Күрсәт сербка туры юл.<br>
Серб туганлыгын камил ит,<br>
Бердәмлегебез алтын,<br>
Сакла, Алла, һәм имин ит<br>
Серб җирләрен, серб халкын!<br>
Серб башына яшен булып<br>
Төшмәсен һич каһәрең.<br>
Хакла серб шәһәр-авылын,<br>
Кыр-басуын, өйләрен!<br>
Чирү килсә сугыш җитеп,<br>
Серблар җиңү яуласын.<br>
Сакла, Алла, имин итеп<br>
Серб җирләрен, серб халкын!<br>
Серблар даны каберләрдән<br>
Калкып янә балкыр ул,<br>
Ходай, яңа дәверләрдә<br>
яңа бәхет насыйп кыл!<br>
Без, серблар, Ватанны яклап<br>
көрәштек биш гасырлар.<br>
Имин итче, Алла, сакла,<br>
Дип дога кыла серблар!<br>
=== '''СИНГАПУР''' ===
'''Majulah Singapura!'''<br>
Mari kita rakyat Singapura,<br>
Sama-sama menuju bahagia,<br>
Cita-cita kita yang mulia.<br>
Berjaya Singapura!<br>
||: Marilah kita bersatu,<br>
Dengan semangat yang baru,<br>
Semua kita berseru:<br>
Majulah Singapura,<br>
Majulah Singapura! :||<br>
https://rutube.ru/video/65d5f06c60ef4fa5b1aab4cb01f8fc9f/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Majulah_Singapura.ogg
'''Сингапур, алга атла!'''<br>
Сингапурның ватандашлары без<br>
Һәм бәхетле тормышка атлыйбыз,<br>
Шәрәфәтле омтылышларыбыз.<br>
Сингапур, уңышларга!<br>
||: Бердәмлектә без булыйк,<br>
Бу халәттә рухланыйк.<br>
Өндәмәбез шул хакта:<br>
“Сингапур, алга атла,<br>
Сингапур, алга атла!” :||<br>
=== '''СЛОВАКИЯ''' ===
'''Nad Tatrou sa blýska'''<br>
Nad Tatrou sa blýska,<br>
Hromy divo bijú,<br>
Nad Tatrou sa blýska,<br>
Hromy divo bijú.<br>
Zastavme ich, bratia,<br>
Ved’ sa ony stratia,<br>
Slováci ožijú.<br>
Zastavme ich, bratia,<br>
Ved’ sa ony stratia,<br>
Slováci ožijú.<br>
To Slovensko naše<br>
Posial' tvrdo spalo,<br>
To Slovensko naše<br>
Posial' tvrdo spalo.<br>
Ale blesky hromu<br>
Vzbudzujú ho k tomu,<br>
Aby sa prebralo.<br>
Ale blesky hromu<br>
Vzbudzujú ho k tomu,<br>
Aby sa prebralo.<br>
https://rutube.ru/video/f64ebcc735f5b3d55a8df6a6bd994ca9/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Slovakia,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.ogg
'''Татра өстендә яшен яшьни'''<br>
Күк күкри Татрада,<br>
Яшен каты суга.<br>
Күк күкри Татрада,<br>
Яшен каты суга.<br>
Аларны туктатыйк,<br>
Эзләрен югалтыйк —<br>
Словаклар уянсынга.<br>
Аларны туктатыйк,<br>
Эзләрен югалтыйк —<br>
Словаклар уянсынга.<br>
Безнең Словак иле<br>
Нык йоклаган иде,<br>
Безнең Словак иле<br>
Нык йоклаган иде.<br>
Күкрәүләр, яшеннәр<br>
Безне тетрәттеләр,<br>
Аңга килсеннәр диеп,<br>
Күкрәүләр, яшеннәр<br>
Безне тетрәттеләр,<br>
Аңга килсеннәр диеп.<br>
'''Словакия гимнына нигез булып киткән бу җыр 1844 елда, словак шагыйре һәм җәмәгать эшлеклесе Людовит Штур (Ľudovít Štúr) Австрия-Маҗарстан империясе жандармнары тарафыннан кулга алынгач, яшьләрнең моңа ризасызлыгы йөзеннән барлыкка килгән. Сүзләрен словак шагыйре Янко Матушка (Janko Matúška) язган. Беренче тапкыр җырны Братиславаның евангелист лютеран лицее шәкертләре Словакиянең көнчыгышындагы Левоча (Levoča) шәһәрчегенә барганда җырлаганнар.'''<br>
=== '''СЛОВЕНИЯ''' ===
'''Zdravljica'''<br>
Žive vsi narodi,<br>
ki hrepéne dočakat’ dan:<br>
Da, koder sonce hodi,<br>
prepir iz sveta bo pregnan,<br>
Da rojak prost bo vs’ak,<br>
Ne vrag, le sosed bo mejak,<br>
Da rojak prost bo vs’ak,<br>
Ne vrag, le sosed bo,<br>
Ne vrag, le sosed bo mejak.<br>
https://rutube.ru/video/a4c442aa9d70d596d2d4f49af96d50be/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Slovenia's_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.oga
'''Исәнлек тосты'''<br>
Имин булсын, дөнья көтеп<br>
яши торган барча халык.<br>
“Булсын!” диеп, тырыш хезмәт<br>
куйган милләт кенә — алып!<br>
Бетсен җирдә сугыш,<br>
һәрбарчага булсын ирек,<br>
яшик, күршеләрне,<br>
дошман түгел, дус-иш күреп,<br>
күршеләрне якын күреп!<br>
'''Тугыз куплетлык гимн тектының җиденче, бердәнбер рәсми куплеты.'''
=== '''СОГУД ГАРӘБСТАНЫ''' ===
'''عاش الملك'''<br>
سَارِعِي لِلْمَجْدِ وَٱلْعَلْيَاءِ<br>
مَجِّدِي لِخَالِقِ ٱلسَّمَاءِ<br>
وَٱرْفَعِي ٱلْخَفَّاقَ أَخْضَرَ<br>
يَحْمِلُ ٱلنُّورَ ٱلْمُسَطَّرِ<br>
رَدِّدِ ٱللَّٰهُ أَكْبَرُ يَامَوطِنِي<br>
مَوطِنِي عِشْتَ فَخْرَ ٱلْمُسْلِمِينَ<br>
عِاشَ ٱلْمَلِكِ لِلْعَلَمِ وِٱلْوَطَنِ<br>
https://rutube.ru/video/647c1b264906bedff043d375d5825e0a/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Saudi_Arabian_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.oga
'''Яшәсен Мәлик!'''<br>
Табигың юнәлт бөек Күккә,<br>
Мәдхия кылгыл Әл-Мәҗидкә.<br>
Яшел байрак җилфердәсен,<br>
Шәһадәткә юл әйләсен.<br>
“Аллаһы әкбәр! — дип кабатла, йә, илем!<br>
Ватаным! Яшәдең мөэминне хаклап.<br>
Яшә, Мәлик, — ил байрагын данлап!”<br>
=== '''СОМАЛИ''' ===
'''''Госмания язуында'''''<br>
'''𐒎𐒙𐒐𐒙𐒁𐒛'''<br>
'''''Chorus:'''''<br>
||: 𐒎𐒙𐒐𐒙𐒁𐒛 𐒋𐒖𐒐𐒖𐒒𐒏𐒜𐒆𐒚,<br>
𐒓𐒛 𐒋𐒗𐒕𐒒𐒝, :||<br>
𐒘𐒒𐒒𐒖𐒌𐒖 𐒏𐒜𐒒𐒚 𐒓𐒛,<br>
𐒋𐒘𐒇𐒏𐒝 𐒏𐒖𐒐𐒗 𐒜,<br>
𐒛𐒒 𐒋𐒛𐒆𐒒𐒖 𐒐𐒖𐒔𐒖𐒕𐒒𐒝,<br>
𐒜 𐒋𐒛𐒉𐒖𐒎𐒖 𐒜.<br>
I. ||: 𐒄𐒘𐒆𐒘𐒌𐒕𐒖𐒔𐒖𐒌 𐒋𐒖𐒆𐒆𐒘 𐒓𐒛𐒆,<br>
𐒒𐒛 𐒋𐒕𐒆𐒖𐒑𐒘𐒈𐒜, :||<br>
𐒋𐒖𐒇𐒇𐒖𐒆𐒛 𐒏𐒖𐒐𐒌𐒛<br>
𐒛𐒆𐒘𐒌𐒖 𐒚 𐒋𐒚𐒇𐒖𐒆 𐒜<br>
𐒋𐒖𐒆𐒋𐒜𐒆𐒖 𐒈𐒘𐒆𐒜𐒆𐒖<br>
𐒐𐒖 𐒋𐒛𐒒 𐒒𐒙𐒎𐒙 𐒜𐒕<br>
'''''Chorus.'''''<br>
II. ||: 𐒋𐒘𐒉𐒖𐒆𐒛𐒆 𐒊𐒖𐒐𐒖𐒂𐒛𐒆<br>
𐒋𐒖𐒐𐒝𐒉𐒖𐒕𐒆𐒕 :||<br>
𐒈𐒘𐒆𐒕 𐒋𐒚𐒐𐒖𐒕𐒌𐒕<br>
𐒋𐒘𐒆𐒛𐒆 𐒑𐒖𐒇𐒘𐒈𐒜<br>
𐒔𐒖 𐒏𐒚 𐒋𐒗𐒐𐒘𐒒<br>
𐒋𐒖𐒓𐒙𐒕 𐒊𐒖𐒔𐒗 𐒜<br>
'''''Chorus.'''''<br>
III. ||: 𐒉𐒔𐒖𐒒𐒂𐒜𐒒𐒖 𐒋𐒚𐒆𐒚𐒆𐒝𐒆<br>
𐒋𐒖𐒆𐒏𐒕 𐒏𐒖 𐒑𐒖𐒎𐒒𐒛 :||<br>
𐒛𐒆𐒙𐒓 𐒋𐒗𐒐𐒘𐒕𐒙𐒓<br>
𐒒𐒖𐒋𐒛𐒓𐒘𐒑𐒖𐒕𐒜<br>
𐒓𐒛 𐒋𐒖𐒐𐒖𐒍 𐒋𐒘𐒑𐒇𐒘𐒌𐒚<br>
𐒙𐒈𐒏𐒚 𐒏𐒜𐒒 𐒈𐒘𐒑𐒖𐒕𐒜<br>
'''''Chorus.'''''<br>
'''''Латин язуында (укылышы)'''''<br>
'''QOLOBAA CALANKEED'''<br>
'''''Chorus:'''''<br>
||: Qolobaa calankeedu,<br>
waa ceynoo, :||<br>
Innaga keenu waa,<br>
Cirkoo kala ee,<br>
aan caadna lahayn,<br>
Ee caashaqaye.<br>
I. ||: Xiddigyahay caddi waad,<br>
Naa ciidamisee, :||<br>
Carradaa keligaa<br>
adow curadee,<br>
cadceedda sideeda,<br>
caan noqo ee!<br>
'''''Chorus.'''''<br>
II. ||: Cashadaad dhalataa<br>
caloosheennee, :||<br>
Sidii culaygii<br>
cidaad marisee,<br>
Allow ha ku celin,<br>
"Cawooy!" dhahe ee<br>
'''''Chorus.'''''<br>
III. ||: Shanteena cududood<br>
Cadkii ka maqnaa :||<br>
Adow celiyow<br>
Nacaawimayee<br>
Waa calaf cimrigu<br>
Isku keen simayee<br>
'''''Chorus.'''''<br>
https://rutube.ru/video/509fd97d8bc9d5e1f064abb13855728e/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Somali_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.oga
'''ҺӘР ИЛНЕҢ ҮЗ ӘЛӘМЕ'''<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
||: Һәр илнең, һәр милләтнең — үз әләме, төсләре. :||<br>
Безнең байрак — зәңгәр күк, юк бер болыт әсәре<br>
Аңарда, сөя аны картлары һәм яшьләре.<br>
||: Гүзәл ак йолдызыбыз, без синең һиммәтеңдә, :||<br>
Югарыда урының илнең һәр төбәгендә;<br>
Нурлан, йолдыз, кояштай һәрбарчабыз күңелендә!<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
II. ||: Йолдыз күккә менгәндә без дә илһамланабыз, :||<br>
Пакьләнә йөрәгебез! Хакка, әләм-туграбыз<br>
Керләнмичә саклансын, диеп дога кылабыз.<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
III. ||: Биш очыннан йолдызның биш көч-куәт алабыз; :||<br>
Язмышлардан узмыш юк, Аллага ялварабыз:<br>
“Синнән иңгәнбез, Синең хозурыңа кайтабыз”.<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
'''Сомали гимны кушымтадан башлана һәм тәмамлана, гадәттә аның беренче ике куплеты башкарыла.'''<br>
=== '''СОМАЛИЛЕНД''' ===
'''SAMO KU WAAR'''<br>
||: Samo ku waar, samo ku waar :||<br>
Sarreeye calanka sudhan bilay dhulkiisa<br>
Samo ku waariyoo, iyo bogaadin sugan<br>
||: Hanbalyo suuban kugu salaannee, samo ku waar :||<br>
||: Geesiyaashii naftooda u sadqeeyay,<br>
qarannimada Soomaaliland :||<br>
||: Xuskooda dhowrsan kugu salaannee, samo ku waar :||<br>
||: Guulside xanbaarsan, Soo noqoshadiisa :||<br>
Kalsooniduu mutaystayee dastuurka<br>
Dastuurka kugu salaan, kugu salaannee<br>
||: Midnimo walaalnimo Goobanimo :||<br>
||: Islaanimo kugu salaanee samow samidiyo :||<br>
||: Samo ku waar, samo ku waar, Soomaaliland,<br>
Samo ku waar samo ku waar Soomaaliland. :||<br>
https://yandex.ru/video/preview/13692513805179601836
https://zvukion.com/413-gimn-somalilenda.html
'''МӘҢГЕ ЯШӘ ТЫНЫЧЛЫКТА'''<br>
||: Мәңге яшә тынычлыкта :||<br>
Җилфердәгән байрак астында, матурлыкта<br>
Куанып яшә, ил, мәңге тынычлыкта, <br>
||: Сәлам сиңа, мәңге яшә тынычлыкта. :||<br>
||: Кадерлибез фидаи батырларың —<br>
тоталар сине туганлыкта. :||<br>
||: Сәлам ихлас күңелдән, яшә тынычлыкта :||<br>
||: Ачылсын юл яңа казанышларыңа, :||<br>
Гәүдәләнеш булсын яңарышыңа,<br>
Ышанычлы дәүләт кануннарыңа.<br>
||: Сәлам синең бердәмлегең-туганлыгыңа. :||<br>
||: Яшәсен бәйсезлегең һәм Ислам динебез. :||<br>
||: Мәңге яшә, Сомалиленд, бердәмлектә,<br>
Мәңге яшә, Сомалиленд, иминлектә :||<br>
'''Сомалиленд – сомали телле зур илнең элек Бөекбритания колониясе булган өлеше. Ул 1991 елда элек Италия колониясе булган һәм хәзер Сомали Федераль Җөмһүрияте дип аталган таркаулыктан, тәртипсезлектән һәм хокуксызлыктан бәйсез дәүләт буларак аерылып чыкты.'''<br>
=== '''СӨЛӘЙМАН УТРАУЛАРЫ''' ===
=== '''СУДАН''' ===
https://rutube.ru/video/931e2beee72d9018b74970795f4eda8d/
=== '''СУРИНАМ''' ===
'''''Сранан-тонго телендәге өлеше'''''<br>
1. '''OPO KONDREMAN'''<br>
Opo kondreman oen opo <br>
Sranan gron e kari oen <br>
Wans ope tata komopo <br>
Wi moes seti kondre boen <br>
Stre de f'stre wi no sa freed <br>
Gado de wi fesi man <br>
Heri libi te na dede <br>
Wi sa feti gi Sranan.<br>
'''''Нидерланд телендәге өлеше'''''<br>
2. '''GOD ZIJ MET ONS SURINAME'''<br>
God zij met ons Suriname <br>
Hij verheff’ons heerlijk land <br>
Hoe wij hier ook samen kwamen <br>
Aan zijn grond zijn wij verpand <br>
Werkend houden w’in gedachten <br>
Recht en waarheid maken vrij<br>
Al wat goed is te betrachten <br>
Dat geeft aan ons land waardij.<br>
https://rutube.ru/video/4b9af74edd08873e6304ca520fbcecbd/
Ясалма Интеллект "башкаруы"
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Surinamese_national_anthem,_performed_by_the_U.S._Navy_Band.ogg
'''''Тәрҗемәләре:'''''<br>
1. '''Күтәрел, ил кешесе!'''<br>
Күтәрел, әйдә, ватандаш,<br>
Сранан чакыруына,<br>
Ил мохтаҗ, син кем булсаң да,<br>
Гамең-кайгыртуыңа.<br>
Без көрәштән курыкмыйбыз,<br>
Рәһбәребез – бер Алла,<br>
Гомеребезне багышлыйбыз<br>
Ватаныбыз Срананга!<br>
2. '''Раббыбыз Суринам белән'''<br>
Раббыбыз Суринам белән,<br>
Күтәрә Ул дәүләтне.<br>
Бу гүзәл илдә яшәгән –<br>
Аллаһыга әҗәтле.<br>
Хокук, Хаклык хөкем сөрсә,<br>
Ирекле була һәркем,<br>
Һәр игелек гел үстерә<br>
Безнең илнең кыйммәтен<br>
'''Рәһбәр – юл күрсәтүче, Аллаһы Тәгалә исемнәренең берсе.'''<br>
=== '''СҮРИЯ''' ===
'''حُـماةَ الـدِّيارِ'''<br>
حُـماةَ الـدِّيارِ عليكمْ سـلامْ<br>
ّأبَتْ أنْ تـذِلَّ النفـوسُ الكرامّ<br>
عـرينُ العروبةِ بيتٌ حَـرام<br>
وعرشُ الشّموسِ حِمَىً لا يُضَامْ<br>
ربوعُ الشّـآمِ بـروجُ العَـلا<br>
تُحاكي السّـماءَ بعـالي السَّـنا<br>
ربوعُ الشّـآمِ بـروجُ العَـلا<br>
تُحاكي السّـماءَ بعـالي السَّـنا<br>
فأرضٌ زهتْ بالشّموسِ الوِضَا<br>
سَـماءٌ لَعَمـرُكَ أو كالسَّـما<br>
رفيـفُ الأماني وخَفـقُ الفؤادْ<br>
عـلى عَـلَمٍ ضَمَّ شَـمْلَ البلادْ<br>
أما فيهِ منْ كُـلِّ عـينٍ سَـوادْ<br>
ومِـن دمِ كـلِّ شَـهيدٍ مِـدادْ؟<br>
نفـوسٌ أبـاةٌ ومـاضٍ مجيـدْ<br>
وروحُ الأضاحي رقيبٌ عَـتيدْ <br>
نفـوسٌ أبـاةٌ ومـاضٍ مجيـدْ<br>
وروحُ الأضاحي رقيبٌ عَـتيدْ<br>
فمِـنّا الوليـدُ و مِـنّا الرّشـيدْ<br>
فلـمْ لا نَسُـودُ ولِمْ لا نشيد؟<br>
https://rutube.ru/video/0813fe298f15848d22056b72b16563ae/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Syria.ogg
'''ВАТАН САКЧЫЛАРЫ'''<br>
Ватан сакчылары, сәлам сезләргә!<br>
Горур җан юл куймас кимсетүләргә.<br>
Гарәпчелекнең бу изге оясы,<br>
Кояш тәхете — гел азат буласы.<br>
Биек манаралар — Шам түбәләре,<br>
Җиде кат күк белән әңгәмәләре.<br>
Биек манаралар — Шам түбәләре,<br>
Җиде кат күк белән әңгәмәләре.<br>
Юнәлткән гүзәл йөзен ул кояшка,<br>
Безнең ил охшаш күктәге оҗмахка.<br>
Байрагыбыз — илне бердәм итүче,<br>
Өметләр бишеге, йөрәк тибеше,<br>
Түгелме аңарда күзләрнең бәбәге,<br>
Түгелме шәһит канының мидәде?<br>
Бабалар мирасы — шанлы юлыбыз,<br>
Дәһшәтле сакчыбыз — кодрәт-рухыбыз.<br>
Бабалар мирасы — шанлы юлыбыз,<br>
Дәһшәтле сакчыбыз — кодрәт-рухыбыз.<br>
Бездән — Әл-Вәлид, һәм бездән — Әр-Рәшид.<br>
Нигә хөр яшәүгә илтмәсен бу нәшид?<br>
=== '''СЬЕРРА-ЛЕОНЕ ''' ===
'''HIGH WE EXALT THEE, REALM OF THE FREE'''<br>
High we exalt thee, realm of the free;<br>
Great is the love we have for thee;<br>
Firmly united ever we stand,<br>
Singing thy praise, O native land.<br>
We raise up our hearts and our voices on high,<br>
The hills and the valleys re-echo our cry;<br>
Blessing and peace be ever thine own,<br>
Land that we love, our Sierra Leone.<br>
One with a faith that wisdom inspires,<br>
One with a zeal that never tires;<br>
Ever we seek to honour thy name,<br>
Ours is the labour, thine the fame.<br>
We pray that no harm on thy children may fall,<br>
That blessing and peace may descend on us all;<br>
So may we serve thee ever alone,<br>
Land that we love, our Sierra Leone.<br>
Knowledge and truth our forefathers spread,<br>
Mighty the nations whom they led;<br>
Mighty they made thee, so too may we<br>
Show forth the good that is ever in thee.<br>
We pledge our devotion, our strength and our might,<br>
Thy cause to defend and to stand for thy right;<br>
All that we have be ever thine own,<br>
Land that we love, our Sierra Leone.<br>
https://wikiway.com/sierra-leone/gimn/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Sierra_Leone's_national_anthem.ogg
'''БӨЕКЛЕКТӘ ИРЕК ЧИШМӘБЕЗ'''<br>
Бөеклектә ирек чишмәбез,<br>
Бердәмлектә гомер итәбез;<br>
Сөюебез бөек һәм камил,<br>
Мактау җырлыйк сиңа, туган ил.<br>
Күтәренке рухлы тавышларыбыз,<br>
Ярлыкаулы, имин бул, Ватаныбыз!<br>
Тау-үзәндә яңгырый өнебез:<br>
“Сьерра-Леоне – сөйгән илебез!”<br>
Иман рухландырган зирәклек<br>
Һәм иҗтиһад – мәңге сүнмәслек;<br>
Күңел түребездә синең нам,<br>
Бездән хезмәт – сиңа шөһрәт-дан.<br>
Имин балалар, дип дога кылабыз,<br>
Фатихалы булсын, дип, һәрбарчабыз;<br>
Тырышлыкта бар ил-көнебез,<br>
Сьерра-Леоне – сөйгән илебез!<br>
Гыйлем-хаклык – баба мирасы,<br>
Көчле аның өндәү-нидасы;<br>
Без булганда син дә куәтле,<br>
Күрсәт үзеңдәге гыйззәтне.<br>
Без булырбыз иҗтиһадта алымлы,<br>
Саклап хокукларың, хаклап юлыңны;<br>
Бар булганны сиңа тиңлибез,<br>
Сьерра-Леоне – сөйгән илебез!<br>
=== '''ТАҖИКСТАН''' ===
'''СУРУДИ МИЛЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН'''<br>
Диёри арҷманди мо,<br>
Ба бахти мо сари азизи ту баланд бод,<br>
Саодати ту, давлати ту бегазанд бод.<br>
Зи дурии замонаҳо расидаем,<br>
Ба зери парчами ту саф кашидаем,<br>
Кашидаем.<br>
Зинда бош, эй Ватан,<br>
Тоҷикистони озоди ман!<br>
Барои ному нанги мо<br>
Ту аз умеди рафтагони мо нишонаӣ,<br>
Ту баҳри ворисон ҷаҳони ҷовидонаӣ,<br>
Ҳазон намерасад ба навбаҳори ту,<br>
Ки мазраи вафо бувад канори ту,<br>
Канори ту.<br>
Зинда бош, эй Ватан,<br>
Тоҷикистони озоди ман!<br>
Ту модари ягонаӣ,<br>
Бақои ту бувад бақои хонадони мо,<br>
Мароми ту бувад мароми ҷисму ҷони мо,<br>
Зи ту саодати абад насиби мост,<br>
Ту ҳастиву ҳама ҷаҳон ҳабиби мост,<br>
Ҳабиби мост.<br>
Зинда бош, эй Ватан,<br>
Тоҷикистони озоди ман!<br>
https://rutube.ru/video/f5c41bbb64174d40d3c06a1aee710407/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Tajikistan_anthem.ogg
'''ТАҖИКСТАН ҖӨМҺҮРИЯТЕ МИЛЛИ ГИМНЫ'''<br>
Әй, кадерле туган җирем,<br>
Синең югары дәрәҗәң куандырсын,<br>
Сәгадәтең һәм дәүләтең мәңге булсын.<br>
Яңа офык ачар заманга ирештек,<br>
Синең байрагың астында тезелештек,<br>
Тезелештек.<br>
Имин бул, Ватаным,<br>
Минем азат Таҗикстаным!<br>
Безнең борынгы намыбыз –<br>
Горурлыгы син халыкның һәм нишаны,<br>
Варисларыңның гомерлек бер җиһаны,<br>
Мең язларыңның булалмас һич ахыры,<br>
Камил булса улларыңның тугрылыгы,<br>
Тугрылыгы.<br>
Имин бул, Ватаным,<br>
Минем азат Таҗикстаным!<br>
Син – бердәнбер ил-анабыз,<br>
Бакыйлыгың – бакыйлыгыбыз форсаты,<br>
Синең максат – җан-тәннәребез максаты,<br>
Сәгадәтең – барчабызга әбәд насыйп,<br>
Син булганга җиһан безгә күркәм-хәбиб,<br>
Күркәм-хәбиб.<br>
Имин бул, Ватаным,<br>
Минем азат Таҗикстаным!<br>
=== '''ТАИЛАНД''' ===
=== '''ТАИТИ''' ===
'''TAHEITI NUI'''<br>
’Ua rahu te atua (i) to’u ’ai’a,<br>
Hono no’ano’a o te motu rau,<br>
Heihei i te pua ri’i au é,<br>
E firi nape morohi ‘ore.<br>
’O ta’u ia e fa’ateniteni nei.<br>
’Ua rahu te atua (i) to’u ’ai’a,<br>
Hono no’ano’a o te motu rau,<br>
Heihei i te pua ri’i au é,<br>
E firi nape morohi ‘ore.<br>
’O ta’u ia e fa’ateniteni nei.<br>
Te Tuoro nei te reo here,<br>
O te hui’a ’a hi’i to aroha,<br>
’Ia ora o Taheiti Nui é.<br>
Te Tuoro nei te reo here,<br>
O te hui’a ’a hi’i to aroha,<br>
’Ia ora o Taheiti Nui é.<br>
'''TAHEITI NUI'''<br>
Mon pays est né de Dieu,<br>
Collier d’îles multiples<br>
Aux délicates senteurs<br>
Reliées d’une tresse immortelle.<br>
Aujourd’hui je te loue.<br>
Mon pays est né de Dieu,<br>
Collier d’îles multiples<br>
Aux délicates senteurs<br>
Reliées d’une tresse immortelle.<br>
Aujourd’hui je te loue.<br>
Voici que s’élève la voix de tes enfants:<br>
“Répands ton amour<br>
Pour que vive Taheiti Nui”.<br>
Voici que s’élève la voix de tes enfants:<br>
“Répands ton amour<br>
Pour que vive Taheiti Nui”.<br>
https://wikiway.com/frantsuzskaya-polineziya/gimn/
https://yandex.ru/video/preview/2124185597209512599
'''БӨЕК ТАИТИ'''<br>
Тәңрем минем илемне барлыкка китергән,<br>
Гүзәл утрауларны Ул бәйләмләп үргән,<br>
Мәңгелеккә дип, боҗра әйләгән,<br>
Гөлләргә күмеп, хуш ис бөркегән.<br>
Илкәемне мин бүген данлыйм һәм мактыйм.<br>
Тәңрем минем илемне барлыкка китергән,<br>
Гүзәл утрауларны Ул бәйләмләп үргән,<br>
Мәңгелеккә дип, боҗра әйләгән,<br>
Гөлләргә күмеп, хуш ис бөркегән.<br>
Илкәемне мин бүген данлыйм һәм мактыйм.<br>
Һәм балаларның гозерен тыңлыйм:<br>
“Мәхәббәтең синең җирләргә сеңсен,<br>
Бөек Таити мәңге яшәсен өчен!”<br>
Һәм балаларның гозерен тыңлыйм:<br>
“Мәхәббәтең синең җирләргә сеңсен,<br>
Бөек Таити мәңге яшәсен өчен!”<br>
=== '''ТАНЗАНИЯ''' ===
=== '''ТАТАРСТАН''' ===
https://rutube.ru/video/0559ece20cdd2df4ce6236e6571a7b31/
https://yandex.ru/video/preview/16499833098390044613?q_source=title
https://rutube.ru/video/a9a16cf1bd1fb701c535db8f0dc710d5/
=== '''ТОГО''' ===
=== '''ТӨНЬЯК ИРЛАНДИЯ ''' ===
'''A LONDONDERRY AIR'''<br>
Would God, I were the tender apple blossom,<br>
That floats and falls from off the twisted bough,<br>
To lie and faint within your silken bosom,<br>
Within your silken bosom as that does now.<br>
Or would I were a little burnish'd apple<br>
For you to pluck me, gliding by so cold,<br>
While sun and shade your robe of lawn will dapple,<br>
Your robe of lawn, and your hair's spun gold.<br>
Yea, would to God, I were among the roses,<br>
That lean to kiss you as you float between<br>
While on the lowest branch a bud uncloses<br>
A bud uncloses, to touch you, my queen.<br>
Nay, since you will not love, would I were growing<br>
A happy daisy, in the garden path<br>
That so your silver foot might press me going,<br>
Might press me going even unto death,<br>
Might press me going even unto death.<br>
https://rutube.ru/video/53aff0cdf0617a82d2fd995a1691c55d/
https://box.hitplayer.ru/?s=londonderry%20air
'''ЛОНДОНДЕРРИ ХЫЯЛАРЫ'''<br>
Ходай кушса, мин алма чәчәге булып<br>
Үсәр идем агач итәгендә,<br>
Синең, мәхәббәтем, иңбашыңа кунып,<br>
Шиңәр өчен ефәк күкрәгеңдә.<br>
Җимеш булып кызарып таңнар атканда,<br>
Төшәр идем аяк табаныңа,<br>
Кояш нуры бәдәнеңне назлаганда,<br>
Алтын чәчең төшкәч үлән кочагына. <br>
Бастыр, Ходам, гөлчәчәкләр арасына,<br>
Салыйм, күз карашы сөйкемендә,<br>
Бу җавапсыз татлы сөю сусавыма<br>
Соң кат бәлзәм салыйм гомеремдә.<br>
Акбаш чәчәгедәй үсеп юл буенда,<br>
Бәхет сукмагыма бер ятыймчы,<br>
Сөеклемнең көмеш үкчәсе астында<br>
Әҗәлемне бер карусыз каршылыймчы.<br>
Зарыгып көткән әҗәлемне каршылыймчы…<br>
'''ГРЁЗЫ ЛОНДОНДЕРРИ'''<br>
Будь воля Бога, яблоневым цветом<br>
Я распустился б нежно на ветви,<br>
К тебе, любовь моя, прильнул бы летом,<br>
Чтоб увядать на шёлковой груди.<br>
Быть может, плодом стал бы я безгласым,<br>
К ногам твоим упал бы на заре,<br>
Когда теплом лучей твой стан обласкан<br>
И прядь волос твоих златая на траве.<br>
Позволь, Господь, смиренно встану я средь роз,<br>
Чтоб наслаждаться взором милых глаз,<br>
И жажду безответных сладких грёз<br>
Я утолю последний в жизни раз.<br>
Счастливой маргариткой у дорожки<br>
Взрасту и лягу на земную твердь,<br>
И под её серебряною ножкой<br>
Покорно обрету желанную мной смерть,<br>
Покорно обрету желанную мной смерть...<br>
'''Төньяк Ирландиянең популяр халык көенә берничә мәхәббәт шигыре язылган. Бөекбританиядә “Danny boy” (Бәләкәч Денни) тексты күбрәк кулланыла, ә мөһаҗирлектә яшәүче ирландиялеләр, туган илләрен сагынып җырлаганда, “A Londonderry Air” (Лондондерри хыяллары) исемле шигырьне үз итәләр икән. Читтә үткәрелгән сораштырулар шуны күрсәткән. Соңгысы берьюлы татар һәм урыс телләренә тәрҗемә ителде (Википедиядә дә безнең тәрҗемә урнаштырылган).'''<br>
=== '''ТӨНЬЯК ОСЕТИЯ''' ===
https://rutube.ru/video/53870924b9abf80967cd0890fe3b813f/
=== '''ТӨРКИЯ''' ===
'''İSTİKLÂL MARŞI'''<br>
Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak,<br>
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.<br>
O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak;<br>
O benimdir, o benim milletimindir ancak.<br>
Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilal!<br>
Kahraman ırkıma bir gül; ne bu şiddet, bu celal?<br>
Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helal…<br>
Hakkıdır, Hakk’a tapan milletimin istiklal.<br>
https://rutube.ru/video/be308eaf6560b205eb5c75e811df3530/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Istiklâl_Marsi_instrumetal.ogg
'''БӘЙСЕЗЛЕК МАРШЫ'''<br>
Курыкма, сүнмәс бу шәфәкъ нурларында ал байрак,<br>
Исән-имин илем өстендә янган иң соңгы учак,<br>
Ул минем милләтемнең йолдызыдыр — балкыячак,<br>
Ул минем милләтемә, милләтемә анчак.<br>
Чытма йөзеңне, зинһар өчен, әй, назлы һилал,<br>
Каһарман халкыма гөл сыман бу шиддәт һәм бу җәләл.<br>
Юкса, синең өчен түккән каныбыз булмас хәләл;<br>
Хактыр, Хакка табынган милләтемә истикълал!<br>
'''Гадәттә Төркия гимнының беренче ике куплеты гына уйнала. Биредә тәрҗемә ителгәннәрдән кала, тагын 8 куплеты бар. Төркия гимны Кипр утравының төрекләр яшәгән өлешендә дә гамәлдә.'''<br>
=== '''ТӨРКМӘНСТАН''' ===
'''TÜRKMENISTAN RESPUBLIKASYNYŇ DÖWLET GIMNI'''<br>
Janym gurban saňa, erkana ýurdum,<br>
Mert pederleň ruhy bardyr köňülde.<br>
Bitarap, garaşsyz topragyň nurdur,<br>
Baýdagyň belentdir dünýäň öňünde.<br>
Gaýtalama:<br>
Halkyň guran Baky beýik binasy,<br>
Berkarar döwletim, jigerim-janym.<br>
Başlaryň täji sen, diller senasy,<br>
Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!<br>
Gardaşdyr tireler, amandyr iller,<br>
Owal-ahyr birdir biziň ganymyz.<br>
Harasatlar almaz, syndyrmaz siller,<br>
Nesiller döş gerip gorar şanymyz.<br>
Gaýtalama:<br>
Halkyň guran Baky beýik binasy,<br>
Berkarar döwletim, jigerim-janym.<br>
Başlaryň täji sen, diller senasy,<br>
Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!<br>
https://rutube.ru/video/2c38158019d95a1154c5413ebdf40744/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:US_Navy_Band_-_National_Anthem_of_Turkmenistan.ogg
'''ТӨРКМӘНСТАН ҖӨМҺҮРИЯТЕНЕҢ ДӘҮЛӘТ ГИМНЫ'''<br>
Җаным корбан сиңа, әй, туган йортым,<br>
Бабалар рухы яши күңелемдә.<br>
Бәйсез, тарафсыз, туфрагың нурлыдыр,<br>
Горур байрагың – дөньяның түрендә.<br>
Кушымта:<br>
Халык корган бөек һәм бакый бина –<br>
Егәрем-җаным, кадерле Ватаным.<br>
Күңелемнең нуры син, рухым җыры,<br>
Дөнья белән яшә, Төрекмәнстаным!<br>
Бердәм минем халкым, иминдер илем,<br>
Бабалар каны – безнең ул каныбыз.<br>
Давыллар имәс һәм сындырмас җилләр,<br>
Күмсен илебезне шөһрәт-даныбыз.<br>
Кушымта:<br>
Халык корган бөек һәм бакый бина –<br>
Егәрем-җаным, кадерле Ватаным.<br>
Күңелемнең нуры син, рухым җыры,<br>
Дөнья белән яшә, Төрекмәнстаным!<br>
'''ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ГИМН РЕСПУБЛИКИ ТУРКМЕНИСТАН'''<br>
Жизнь отдать я готов за родимый очаг, –<br>
Духом предков отважных славны сыны,<br>
Земля моя свята. В мире реет мой флаг –<br>
Символ великой нейтральной страны!<br>
Припев:<br>
Великая, навеки созданная народом<br>
Держава родная, суверенный край,<br>
Туркменистан – светоч и песня души,<br>
Во веки веков ты живи, процветай!<br>
Един мой народ, и по жилам племён<br>
Течёт предков кровь – нетленная весть,<br>
Не страшны нам бури, невзгоды времён,<br>
Сохраним и умножим славу и честь!<br>
Припев:<br>
Великая, навеки созданная народом<br>
Держава родная, суверенный край,<br>
Туркменистан – светоч и песня души,<br>
Во веки веков ты живи, процветай!<br>
Төркмәнстан Җөмһүриятенең дәүләт гимнының беренчел тексты 1996 елда төркмән һәм урыс телләрендә кабул ителде. Ул вакытта гимн кушымтадан башлана иде. Гимнның тагын бер атамасы – “Бәйсез һәм тарафсыз Төрекмәнстанның дәүләт гимны” (төрекмәнчә – '''Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň Döwlet Gimni''').<br>
=== '''ТРИНИДАД-ТОБАГО''' ===
=== '''ТУВАЛУ''' ===
=== '''ТЫВА''' ===
'''Мен – тыва мен'''<br>
Арт-арттың оваазынга<br>
дажын салып чалбарган,<br>
Таңды, Саян ыдыынга<br>
Агын өргээн тыва мен.<br>
Мен – тыва мен,<br>
Мөңге харлыг дагның оглу мен.<br>
Мен – тыва мен,<br>
Мөңгүн суглуг чурттуң төлу мен.<br>
Өгбелерим чуртунда<br>
Өлчей тарып иженген,<br>
Өткүт хөөмей ырынга<br>
Өөрүп талаан тыва мен.<br>
Мен – тыва мен,<br>
Мөңге харлыг дагның оглу мен.<br>
Мен – тыва мен,<br>
Мөңгүн суглуг чурттуң төлу мен.<br>
Аймак чоннар бүлези<br>
Акы-дуңма найыралдыг,<br>
Депшилгеже чүткүлдүг<br>
Демниг чурттуг тыва мен.<br>
Мен – тыва мен,<br>
Мөңге харлыг дагның оглу мен.<br>
Мен – тыва мен,<br>
Мөңгүн суглуг чурттуң төлу мен.<br>
Мен – тыва мен!<br>
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mentyvamenvocal.ogg
https://rutube.ru/video/d1c6d8f5730ee157308bb2bd2cc7577e/
'''Мин – тывалы'''<br>
Изге үткел оваасына<br>
Таш салганда догалы –<br>
Таңды, Саян тауларына<br>
Аклык өргән тывалы.<br>
Мин – тывалы,<br>
Мәңгелек кар яткан тау улы,<br>
Мин – тывалы,<br>
Көмеш сулар аккан ил кызы.<br>
Ата-баба Ватанында<br>
Үз бәхетенә юл салып,<br>
Дәртле хөмәй җырларына<br>
Сокланам мин – тывалы.<br>
Мин – тывалы,<br>
Мәңгелек кар яткан тау улы,<br>
Мин – тывалы,<br>
Көмеш сулар аккан ил кызы.<br>
Хөр гаиләдә халыклар<br>
Бер-берсенең туганы;<br>
Алгарышка юл тоткан<br>
Бердәм илле тывалы.<br>
Мин – тывалы,<br>
Мәңгелек кар яткан тау улы,<br>
Мин – тывалы,<br>
Көмеш сулар аккан ил кызы.<br>
Мин – тывалы!<br>
Бу куәтле, җырлаучының һәм тыңлаучының аңына һәм бөтен күзәнәкләренә үтеп керә торган гимн 2011 елның 11 августында рәсми рәвештә кабул ителде. 2011 елның 13 августында кичкырын Тыва Җөмһүриятенең яңа гимны төбәк хөкүмәтенең тынлы оркестры һәм хоры башкаруында киң җәмәгатьчелеккә дә тәкъдим ителде. Тыва Җөмһүриятенең атказанган сәнгать эшлеклесе '''Аяна Монгуш''' дирижёрлык итте. Төн уртасына таба гимнның видеоязмасы Интернетта пәйда булды. Сүзлекләр актара-актара төн утырып чыккач, аның тексты иртә белән татар теленә дә тәрҗемә ителгән иде инде.<br>
Моңа кадәр рәсми чараларда '''“Тооруктуг долгай таңдым”''' (“Урманнарымда йөргәндә”) дип аталган тыва халык җырының көе генә уйнала иде. Ул җыр текстының эчтәлеге... чит кешегә гимн буларак җырлап күрсәтерлек түгел иде. Аның юлга-юл тәрҗемәсе:<br>
''“Мин һәрвакыт канәгатьмен урманнарымда йөргәндә: урманнарым бай бит минем – һәрнәрсәгә, җәнлекләргә. Тау-кыялар һәм урманнар арасында туып үстем, шуңа күрә мин куәтле, һәм мин баеп та китәрмен. Тугыз төрле терлек-туар – көтү көтеп тукландырсам, үзем кебек тәрбия кылсам, һичшиксез, баеп китәрмен”.''<br>
=== '''УГАНДА''' ===
=== '''УДМУРТИЯ''' ===
Удмурт телендә (рәсми)<br>
'''Удмурт Элькунлэн Кункрезез'''<br>
1. Шунды сиос ӝуато палэзез,<br>
Юг ӟардон вуэ музъемам.<br>
Оскон тӧлпо — милемлы Куншетэд,<br>
Дан тыныд, Доре мынам!<br>
Югдыты, Быдӟым Инмаре,<br>
Кыдёкысь инвисъёсмес,<br>
Кыдаты выль шудбурмес,<br>
Эрико, йӧн бурдъёсмес!<br>
2. Тон кадь мусо вань меда дуннеос,<br>
Кужымед пыӵа ёзвиям.<br>
Ӟеч ивордэ гурлало туриос,<br>
Дан тыныд, Доре мынам!<br>
Югдыты, Быдӟым Инмаре,<br>
Кыдёкысь инвисъёсмес,<br>
Кыдаты выль шудбурмес,<br>
Эрико, йӧн бурдъёсмес!<br>
3. Дун ошмес ву жильыртэ шуръёсын,<br>
Волга-Кам — пачыл вирсэрам.<br>
Россиен ӵош кайгуын но данын<br>
Тон, Удмуртие мынам!<br>
Югдыты, Быдӟым Инмаре,<br>
Кыдёкысь инвисъёсмес,<br>
Кыдаты выль шудбурмес,<br>
Эрико, йӧн бурдъёсмес!<br>
Рус телендә (рәсми)<br>
'''Гимн Удмуртской Республики'''<br>
1. Солнце горит в алых гроздьях рябин,<br>
Новый день встречает земля,<br>
Реет твой Флаг над простором равнин,<br>
О Удмуртия моя!<br>
Воссияй, Отчизна моя,<br>
Счастьем путь нам озаряй!<br>
Да хранит Господь тебя,<br>
Расцветай, любимый край!<br>
2. Краше тебя нет на свете земли,<br>
Широки леса и поля,<br>
Весть о тебе вдаль несут журавли,<br>
Славься, Родина моя!<br>
Воссияй, Отчизна моя,<br>
Счастьем путь нам озаряй!<br>
Да хранит Господь тебя,<br>
Расцветай, любимый край!<br>
3. Каму и Волгу питала века<br>
Родников живая вода,<br>
В горе и славе с Россией всегда<br>
Ты, Удмуртия моя!<br>
Воссияй, Отчизна моя,<br>
Счастьем путь нам озаряй!<br>
Да хранит Господь тебя,<br>
Расцветай, любимый край!<br>
https://rutube.ru/video/a4bb07bb9070a7523d4f1cc996e86813/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Шунды_сиос_ӝуато_палэзез~.ogg
Удмурт тексты тәрҗемәсе<br>
'''Удмурт җɵмһүрᴎяте гимны'''<br>
1. Кояш нурлый миләш тәлгәшләрен,<br>
Җир-суны назлый ил таңы,<br>
Рух терәге — җилферди Байрагың,<br>
Дан сиңа, дан, Ватаным!<br>
Ярлыка, Бөек Аллабыз,<br>
Нурга күм офыкларны!<br>
Насыйп ит бәхет, азатлык,<br>
Куәтлә канатларны!<br>
2. Юк синең күк сөйкемле дөньяда,<br>
Төкәнмәс егәр-дәрманың,<br>
Сине мактап каңгылдый торналар,<br>
Дан сиңа, дан, Ватаным!<br>
Ярлыка, Бөек Аллабыз,<br>
Нурга күм офыкларны!<br>
Насыйп ит бәхет, азатлык,<br>
Куәтлә канатларны!<br>
3. Туендыра Чулман-Иделләрен<br>
Саф сулы елгаң һәм чишмәң.<br>
Уртак синең шатлык-кайгы, гамең<br>
Ил белән, Удмуртиям!<br>
Ярлыка, Бөек Аллабыз,<br>
Нурга күм офыкларны!<br>
Насыйп ит бәхет, азатлык,<br>
Куәтлә канатларны!<br>
=== '''УКРАИНА''' ===
'''''Українська мова'''''<br>
Ще не вмерли України і слава, і воля,<br>
Ще нам, браття українці, усміхнеться доля.<br>
Згинуть наші воріженькi, як роса на сонці,<br>
Запануєм і ми, браття, у своїй сторонці.<br>
Душу й тіло ми положим за нашу свободу,<br>
І покажем, що ми, браття, козацького роду.<br>
Душу й тіло ми положим за нашу свободу,<br>
І покажем, що ми, браття, козацького роду.<br>
https://rutube.ru/video/3ce5095cedeaa7e6839563167f33cdf7/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Ukraine,_instrumental.oga
https://rutube.ru/video/64685dd80af36b9a5a0936ab015720a6/
'''''Үзебезнең тәрҗемә'''''<br>
Бар әле Украинаның ихтыяры һәм даны,<br>
Язмыш ярлыкар әле без украин туганнарны.<br>
Кояш нуры төшкән чыктай, юк булырлар дошманнар,<br>
Туган ягыбызда без дә булырбыз әле паннар.<br>
Азатлыгыбыз хакына булсын җан һәм тән фида,<br>
Көч-куәтне күрсәтербез казак нәселе рухында.<br>
Азатлыгыбыз хакына булсын җан һәм тән фида,<br>
Көч-куәтне күрсәтербез казак нәселе рухында.<br>
'''''Украина татарлары тәрҗемәсе'''''<br>
И данлыклы, и ирекле Украина илебез,<br>
Елмаеп карап торабыз, язмышларыбыз тигез.<br>
Дошманнарыбыз кояшта чык сыман югалырлар,<br>
Туганнар кебек яшәрләр илебездә халыклар.<br>
Җаныбыз-тәнебез кебек кадерле ирегебез,<br>
Казак нәселе куәтен дөньяга күрсәтербез.<br>
Җаныбыз-тәнебез кебек кадерле ирегебез,<br>
Казак нәселе куәтен дөньяга күрсәтербез.<br>
=== '''УРУГВАЙ''' ===
'''ORIENTALES, LA PATRIA O LA TUMBA!'''<br>
'''''Мурга (эчке бәйрәм тантанасы) версиясе'''''<br>
Orientales, la Patria o la Tumba!<br>
Libertad o con gloria morir!<br>
Orientales, la Patria o la Tumba!<br>
Libertad o con gloria morir!<br>
Es el voto que el alma pronuncia,<br>
Y que heroicos sabremos cumplir!<br>
Es el voto que el alma pronuncia,<br>
Y que heroicos sabremos cumplir!<br>
Que sabremos cumplir!<br>
Es el voto que el alma pronuncia,<br>
Y que heroicos sabremos cumplir!<br>
Que sabremos cumplir!<br>
Sabremos cumplir!<br>
Sabremos cumplir!<br>
Sabremos cumplir!<br>
Libertad, libertad, Orientales!<br>
Ese grito a la Patria salvó<br>
Que a sus bravos en fieras batallas<br>
De entusiasmo sublime inflamó.<br>
Libertad, libertad, Orientales!<br>
Ese grito a la Patria salvó<br>
Que a sus bravos en fieras batallas<br>
De entusiasmo sublime inflamó.<br>
De este don sacrosanto la gloria<br>
Merecimos tiranos temblad!<br>
Tiranos temblad!<br>
Tiranos temblad!<br>
Oh! Libertad en la lid clamaremos,<br>
Y muriendo, también libertad!<br>
Libertad en la lid clamaremos,<br>
Y muriendo, también libertad!<br>
Y muriendo, también libertad!<br>
También libertad!<br>
También libertad!<br>
Orientales, la Patria o la Tumba!<br>
Libertad o con gloria morir!<br>
Orientales, la Patria o la Tumba!<br>
Libertad o con gloria morir!<br>
Es el voto que el alma pronuncia,<br>
Y que heroicos sabremos cumplir!<br>
Es el voto que el alma pronuncia,<br>
Y que heroicos sabremos cumplir!<br>
Que sabremos cumplir!<br>
Es el voto que el alma pronuncia,<br>
Y que heroicos sabremos cumplir!<br>
Que sabremos cumplir!<br>
Que sabremos cumplir!<br>
Que sabremos cumplir!<br>
https://zvyki.com/song/97399165/Gimn_-_Urugvaya/{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
https://wikiway.com/uruguay/gimn/
'''ВАТАНДАШЛАР, ТУГАН ИЛ ЙӘ ҮЛЕМ'''<br>
Ватандашлар, туган ил йә үлем,<br>
Йә азатлык өчен шәһадәт!<br>
Ватандашлар, туган ил йә үлем,<br>
Йә азатлык өчен шәһадәт! ─<br>
Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br>
Азатлык яуларбыз бергәләп!<br>
Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br>
Азатлык яуларбыз бергәләп!<br>
Яуларбыз бергәләп!<br>
Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br>
Азатлык яуларбыз бергәләп!<br>
Яуларбыз бергәләп!<br>
Яулыйк бергәләп!<br>
Яулыйк бергәләп!<br>
Яулыйк бергәләп!<br>
Азатлык, азатлык, ватандашлар! ─<br>
Бу аваз Ватанны коткарды,<br>
Аяусыз сугышларда батырлар<br>
Аңардан көч-куәт, рух алды.<br>
Азатлык, азатлык, ватандашлар! ─<br>
Бу аваз Ватанны коткарды,<br>
Аяусыз сугышларда батырлар<br>
Аңардан көч-куәт, рух алды.<br>
Бу олы җиңүгә без лаеклы,<br>
Без лаеклы, залим, калтыран!<br>
Залим, калтыран!<br>
Залим, калтыран!<br>
Һәй! Җаннарыбыз азатлык дип ярсый,<br>
Гомерлеккә азат булыйк без!<br>
Җаннарыбыз азатлык дип ярсый,<br>
Гомерлеккә азат булыйк без!<br>
Гомерлеккә азат булыйк без!<br>
Мәңгегә азат!<br>
Мәңгегә азат!<br>
Ватандашлар, туган ил йә үлем,<br>
Йә азатлык өчен шәһадәт!<br>
Ватандашлар, туган ил йә үлем,<br>
Йә азатлык өчен шәһадәт! ─<br>
Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br>
Азатлык яуларбыз бергәләп!<br>
Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br>
Азатлык яуларбыз бергәләп!<br>
Яуларбыз бергәләп!<br>
Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br>
Азатлык яуларбыз бергәләп!<br>
Яуларбыз бергәләп!<br>
Яуларбыз бергәләп!<br>
Яуларбыз бергәләп!<br>
'''Халыкара мәйданда 11 куплетлы Уругвай дәүләт гимнының иң кыска, җыйнак варианты гына кулланыла. Ә илнең үзендә гимнның “Мурга версиясе” дип аталган 4 минутлык башкарылышы гамәлдә. Биредә ил халкының XIX гасырдагы азатлык көрәше чагылыш тапкан.'''<br>
=== '''УЭЛЬС''' ===
Вализ телендә<br>
'''HEN WLAD FY NHADAU'''<br>
1. Mae hen wlad fy nhadau yn annwyl i mi,<br>
Gwlad beirdd a chantorion, enwogion o fri;<br>
Ei gwrol ryfelwyr, gwladgarwyr tra mâd,<br>
Tros ryddid gollasant eu gwaed.<br>
Cytgan:<br>
Gwlad, gwlad, pleidiol wyf i'm gwlad.<br>
Tra mor yn fur i'r bur hoff bau,<br>
O bydded i'r hen iaith barhau.<br>
2. Hen Cymru fynyddig, paradwys y bardd,<br>
Pob dyffryn, pob clogwyn, i'm golwg sydd hardd;<br>
Trwy deimlad gwladgarol, mor swynol yw si<br>
Ei nentydd, afonydd, i mi.<br>
Cytgan.<br>
3. Os treisiodd y gelyn fy ngwlad tan ei droed,<br>
Mae hen iaith y Cymry mor fyw ag erioed,<br>
Ni luddiwyd yr awen gan erchyll law brad,<br>
Na thelyn berseiniol fy ngwlad.<br>
Cytgan.<br>
https://rutube.ru/video/a9af111fde0838d69793fb97fa700f69/
https://yandex.ru/video/preview/8950171051893717078
https://vk.com/video-38514064_456250360
'''АТА-БАБАМ ИЛЕ'''<br>
1. Ата-бабам иле миңа кадерле.<br>
Бардлар, җырчылар данлыклы иле;<br>
Кыю көрәшче, затлы ватандарлар<br>
Ирек өчен кан койганнар.<br>
Кушымта:<br>
Илем, турылыклы мин аңа;<br>
Саф-пакь диңгез Ватан сагында –<br>
Борынгы тел яшәр тагын да.<br>
2. Бу үзән-таулар – оҗмах бардларына,<br>
Күмелгән ил халкымның моңнарына,<br>
Чишмә чылтыравы, дулкыннар шавы –<br>
Һәр җырда алар шаңдавы.<br>
Кушымта.<br>
3. Күпме дошман җиреңне таптап изгән,<br>
Ә борынгы Кымру телебез исән;<br>
Сатлык җан аңа һич комачау булмас,<br>
Илемнең арфасы тынмас.<br>
Кушымта.<br>
Инглиз телендә<br>
'''THE LAND OF MY FATHERS'''*<br>
1. The land of my fathers is dear unto me,<br>
Old land where the minstrels are honored and free;<br>
Its warring defenders so gallant and brave,<br>
For freedom their life’s blood they gave.<br>
Refrain:<br>
Home, home, true am I to home,<br>
While seas secure the land so pure,<br>
O may the old language endure.<br>
* '''Инглиз телендә гадәттә гимнның беренче куплеты гына башкарыла.'''<br>
=== '''ҮЗӘК АФРИКА ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
Француз телендә<br>
'''LA RENAISSANCE'''<br>
O Central Afrique, ô berceau des Bantous!<br>
Reprends ton droit au respect, à la vie!<br>
Longtemps soumis, longtemps brimé partous,<br>
Mais de ce jour brisant la tyrannie.<br>
Dans le travail, l'ordre et la dignité,<br>
Tu reconquiers ton droit, ton unité,<br>
Et pour franchir cette étape nouvelle,<br>
De nos ancêtres la voix nous appelle.<br>
Chorus:<br>
Au travail! dans l'ordre et la dignité,<br>
Dans le respect du droit dans l'unité,<br>
Brisant la misère et la tyrannie,<br>
Brandissant l’étendard de la Patrie.<br>
Санго телендә<br>
'''E ZINGO'''<br>
Bêafrîka, mbeso tî âBantu<br>
Kîri mo gbû gîgî tî mo-mvenî<br>
Mo bâa pâsi na gbe tî âzo kûê<br>
Me fadësô, mo ke na kürü gô<br>
Mo sö benda, mo bûngbi kûê ôko<br>
Na kusâra ngâ na nëngö-terê<br>
Tî tö ndâ tî finî dutï tî ë sô<br>
E mä gbegô tî-âkötarä tî ë<br>
Chorus:<br>
E gbû kua nzönî na nëngö-terê<br>
E kpë ndiä nzönî na mängö-terê<br>
E kinda wasïöbê, ë tomba pâsi<br>
E yâa bandêra tî ködrö tî ë!<br>
https://wikiway.com/car/gimn/
https://yandex.ru/video/preview/5774219819091910386
'''ЯҢАРЫШ'''<br>
Үзәк Африка, банту бишеге!<br>
Шәрәфле тормыш – бу ихтыярың!<br>
Күптән көлкегә калган, изелеп,<br>
Золым богавын ватып ташладың.<br>
Хезмәт һәм тәртип аша – мәртәбә,<br>
Хокуклар яулап, бердәм буласы.<br>
Бу яңа авыр юлны үтәргә! –<br>
Ата-бабаның гозер-нидасы.<br>
Кушымта:<br>
Бердәмлек белән тырыш хезмәттә<br>
Яула хокуклар, иреш хөрмәткә;<br>
Бетсен фәкыйрьлек, золым һәр җирдә,<br>
Ватан байрагы, горур җилфердә!<br>
=== '''ҮЗБӘКСТАН''' ===
'''ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ДАВЛАТ МАДҲИЯСИ'''<br>
1. Серқуёш ҳур улкам, элга бахт, нажот,<br>
Сен ўзинг дўстларга йўлдош, меҳрибон,<br>
Меҳрибон!<br>
Яшнагай то абад илму фан, ижод,<br>
Шуҳратинг порласин токи бор жаҳон!<br>
Хор:<br>
Олтин бу водийлар — жон Ўзбекистон,<br>
Аждодлар мардона руҳи сенга ёр!<br>
Улуғ халқ қудрати жўш урган замон,<br>
Оламни маҳлиё айлаган диёр!<br>
2. Бағри кенг ўзбекнинг ўчмас иймони,<br>
Эркин, ёш авлодлар сенга зўр қанот,<br>
Зўр қанот!<br>
Истиқлол машъали, тинчлик посбони,<br>
Ҳақсевар, она юрт, мангу бўл обод!<br>
Хор.<br>
https://rutube.ru/video/82b2bb82acaa431a44b77acb249903df/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Uzbekistan_anthem.ogg
'''ҮЗБӘКСТАН ҖӨМҺҮРИЯТЕ ДӘҮЛӘТ ГИМНЫ'''<br>
1. Кояшлы хөр илем, сиңа бәхет, нәҗат,<br>
Син үзең дусларга юлдаш, миһербан,<br>
Миһербан!<br>
Гөрләп үссен мәңге гыйлем, фән, иҗат,<br>
Шөһрәтең нурлансын, яктырсын бар җиһан!<br>
Кушымта:<br>
Алтын бу үзәннәр — җан Үзбәкстан,<br>
Мирасың, рухың — бабалар мәрданы!<br>
Бөеклек кодрәте ирешкән заман,<br>
Бар галәм соклангыч сиңа, Ватаным!<br>
2. Ихласлы үзбәкнең үлемсез иманы,<br>
Ирекле яшь буын — сиңа зур канат,<br>
Зур канат!<br>
Бәйсезлек мәшгале* саклар дөньяны,<br>
Намуслы ана йорт, мәңге бул, чәчәк ат!<br>
Кушымта.
* '''Мәшгаль''' — факел.<br>
'''Гимнның тарихы'''<br>
Советлар Берлеге таркалгач, Үзбәкстан (Беларусь һәм Таҗикстан белән беррәттән) союздаш республика чорындагы гимнның көен саклап калды. Ә '''иске гимн''' “Сәлам сиңа, рус халкы, өлкән туганыбыз” дигән сүзләр белән башлана һәм аңарда шул замандагы рәсми идеология тулысынча чагыла иде.<br>
Гимнга үзбәк телендәге яңа сүзләрнең ахыргы варианты 2006 елда расланды. Урыс теле Үзбәкстанда рәсми тел булып саналмаса да, 2019 елда гимнның әдәби тәрҗемәсе дә пәйда булды. Дәүләт җырының дүрт варианты яздырылган, алар шартлы рәвештә '''“Катгый”''', '''“Гадәти”''', '''“Яшьләр өчен”''' һәм '''“Сүзсез”''' дип атала. Гимнның икенче атамасы — '''Серқуёш ҳур улкам''' (Кояшлы хөр илем).<br>
=== '''ҮРДҮН''' ===
١<br>
𝄇 عَاشَ الْمَلِيكْ 𝄆<br>
سَامِيًا مَقَامُهُ<br>
خَافِقَاتٍ فِي الْمَعَالِي أَعْلَامُهُ<br>
٢<br>
نَحْنُ أَحْرَزْنَا الْمُنَىٰ<br>
يَوْمَ أَحْيَيْتَ لَنَا<br>
نَهْضَةً تَحْفِزُنَا<br>
تَتَسَامَىٰ فَوْقَ هَامِ الشُّهُبِ<br>
جوقة:<br>
يَا مَلِيكَ الْعَرَبِ<br>
لَكَ مِنْ خَيْرِ نَبِي<br>
شَرَفٌ فِي النَّسَبِ<br>
حَدَّثَتْ عَنْهُ بُطُونُ الْكُتُبِ<br>
٣<br>
اَلشَّبَابُ الْأَمْجَدُ<br>
جُنْدُكَ الْمُجَنَّدُ<br>
عَزْمُهُ لَا يَخْمَدُ<br>
فِيهِ مِنْ مَعْنَاكَ رَمْزُ الدَّأَبِ<br>
جوقة<br>
٤<br>
دُمْتَ نُورًا وَهُدَىٰ<br>
فِي الْبَرَايَا سَيِّدَا<br>
هَانِئًا مُمَجَّدَا<br>
تَحْتَ أَعْلَامِكَ مَجْدُ الْعَرَبِ<br>
جوقة<br>
https://rutube.ru/video/9247d99b01a53f46cf287c0d92817fb9/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_Jordan_instrumental.ogg
=== '''ФАРЕР УТРАУЛАРЫ''' ===
'''TÚ ALFAGRA LAND MÍTT'''<br>
I. Tú alfagra land mítt, mín dýrasta ogn!<br>
á vetri so randhvítt, á sumri við logn,<br>
tú tekur meg at tær so tætt í tín favn.<br>
Tit oyggjar so mætar, Guð signi tað navn,<br>
sum menn tykkum góvu, tá teir tykkum sóu.<br>
Ja, Guð signi Føroyar, mítt land!<br>
II. Hin roðin, sum skínur á sumri í líð,<br>
hin ódnin, sum týnir mangt lív vetrartíð,<br>
og myrkrið, sum fjalir mær bjartasta mál,<br>
og ljósið, sum spælir mær sigur í sál:<br>
alt streingir, ið tóna, sum vága og vóna,<br>
at eg verji Føroyar, mítt land.<br>
III. Eg nígi tí niður í bøn til tín, Guð:<br>
Hin heilagi friður mær falli í lut!<br>
Lat sál mína tváa sær í tíni dýrd!<br>
So torir hon vága - av Gudi væl skírd -<br>
at bera tað merkið, sum eyðkennir verkið,<br>
ið varðveitir Føroyar, mítt land!<br>
https://rutube.ru/video/c2e2119508c9749d50bbbd93d4aa4ba9/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tú_alfagra_land_mítt.ogg
=== '''ФИДЖИ''' ===
Инглиз телендә<br>
'''God bless Fiji!'''<br>
'''I.''' Blessing grant, oh God of nations, on the isles of Fiji,<br>
As we stand united under noble banner blue.<br>
And we honour and defend the cause of freedom ever,<br>
Onward march together,<br>
God bless Fiji!<br>
'''''Chorus:'''''<br>
For Fiji, ever Fiji, let our voices ring with pride,<br>
For Fiji, ever Fiji, her name hail far and wide,<br>
A land of freedom, hope and glory to endure what ever befall.<br>
May God bless Fiji, forevermore!<br>
'''II.''' Blessing grant, oh God of nations, on the isles of Fiji,<br>
Shores of golden sand and sunshine, happiness and song.<br>
Stand united, we of Fiji, fame and glory ever<br>
Onward march together, God bless Fiji.<br>
'''''Chorus.'''''<br>
Фиджи телендә<br>
'''Meda Dau Doka'''<br>
'''I.''' Meda dau doka ka vinakata na vanua<br>
E ra sa dau tiko kina na savasava<br>
Rawa tu na gauna ni sautu na veilomani<br>
Biu na i tovo tawa savasava<br>
'''''Chorus:'''''<br>
Me bula ga ko Viti ka me toro ga ki liu<br>
Me ra turaga vinaka ko ira na i liuliu<br>
Me ra liutaki na tamata e na veika vinaka<br>
Me oti kina na i tovo ca<br>
'''II.''' Bale ga vei kemuni na cauravou e Viti<br>
Ni yavala me savasava na vanua<br>
Ni kakua ni vosota na dukadukali<br>
Ka me da sa qai biuta vakadua<br>
'''''Chorus.'''''<br>
https://rutube.ru/video/ab42f472f1c7483b1e759836c4c36b3d/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fiji_National_Anthem.ogg
=== '''ФИЛИППИН''' ===
Пилипино телендә
'''LUPANG HINIRANG'''<br>
Bayang magiliw, perlas ng silanganan,<br>
Alab ng puso, sa dibdib moy buhay<br>
Lupang hinirang, duyan ka ng magiting<br>
Sa manlulupig, di ka pasisiil.<br>
Sa dagat at bundok,<br>
Sa simoy at sa langit mong bughaw,<br>
May dilag ang tula<br>
At awit sa paglayang minamahal.<br>
Ang kislap ng watawat moy<br>
Tagumpay na nagniningning.<br>
Ang bituin at araw niya<br>
Kailan pa may di magdidilim<br>
Lupa ng araw, ng luwalhatit pagsinta,<br>
Buhay ay langit sa piling mo.<br>
Aming ligaya na pag may mang-aapi,<br>
Ang mamatay nang dahil sa iyo.<br>
https://rutube.ru/video/0f4b8fb19219d148d3cabdc72dda113c/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Lupang_Hinirang_instrumental.ogg
'''КҮҢЕЛ ТАРТКАН ИЛ'''<br>
Сөекле Ватан, Шәрык энҗе бөртеге,<br>
Дөрләп янучы йөрәгең бакыйлык.<br>
Күңел тарткан ил, син кыюлар бишеге,<br>
Илбасарларга бирелмәслек алып.<br>
Диңгез дә, таулар да<br>
Һәм һава да, һәм биек күкләр дә<br>
Дан җырлыйлар сиңа,<br>
Азатлыкка мәдхия-шигырьләрдә.<br>
Синең байрагыңның очкыннары —<br>
Бөек җиңүләрдән,<br>
Ай-кояшы аның, йолдызлары —<br>
Мәңгелек сүнмәс ямь.<br>
Күмелгәнсең, Ватан, шәфәкъ нурларына,<br>
Синең куеныңда тормыш — җәннәт;<br>
Дошман аяк басса әгәр туфрагыңа,<br>
Синең өчен үлем — мең ләззәт.<br>
=== '''ФИНЛЯНДИЯ''' ===
'''MAAMME'''<br>
Oi maamme, Suomi, synnyinmaa,<br>
soi, sana kultainen!<br>
Ei laaksoa, ei kukkulaa,<br>
ei vettä, rantaa rakkaampaa,<br>
kuin kotimaa tää pohjoinen,<br>
maa kallis isien.<br>
Ei laaksoa, ei kukkulaa,<br>
ei vettä, rantaa rakkaampaa,<br>
kuin kotimaa tää pohjoinen,<br>
maa kallis isien.<br>
'''VÅRT LAND'''<br>
Vårt land, vårt land, vårt fosterland,<br>
ljud högt, o dyra ord!<br>
Ej lyfts en höjd mot himlens rand,<br>
ej sänks en dal, ej sköljs en strand,<br>
mer älskad än vår bygd i nord,<br>
än våra fäders jord!<br>
Ej lyfts en höjd mot himlens rand,<br>
ej sänks en dal, ej sköljs en strand,<br>
mer älskad än vår bygd i nord,<br>
än våra fäders jord!<br>
https://rutube.ru/video/35ad5057d3cae595e07af2de5532dd5c/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Maamme.ogg
'''ТУГАН ЯГЫМ'''<br>
Әй, Суоми, туган ягым,<br>
Горур яңгырый атың!<br>
Түбәләре күккә ашкан таулар,<br>
Диңгез дулкыннары каккан ярлар –<br>
Кайларда гына бар тагын,<br>
Синдәгедәй якын!<br>
Түбәләре күккә ашкан таулар,<br>
Диңгез дулкыннары каккан ярлар –<br>
Кайларда гына бар тагын,<br>
Синдәгедәй якын!<br>
'''НАШ КРАЙ РОДНОЙ'''<br>
(''перевод Александра Блока'')<br>
Наш край, наш край, наш край родной, —<br>
О, звук, всех громче слов!<br>
Чей кряж, растущий над землёй,<br>
Чей брег, встающий над водой,<br>
Любимей гор и берегов<br>
Родной земли отцов?<br>
Чей кряж, растущий над землёй,<br>
Чей брег, встающий над водой,<br>
Любимей гор и берегов<br>
Родной земли отцов?<br>
Финляндиянең һәрдаим кулланышта булган гимны башта швед телендә язылган булган. Аның тагын 10 куплеты бар. Шведлар халык санының биш процентын гына тәшкил итсәләр дә, швед теле Финляндиядә икенче дәүләт теле булып санала. Гимн бүгенгә кадәр дәүләт парламенты тарафыннан рәсми рәвештә расланмаган.<br>
=== '''ФРАНЦИЯ''' ===
'''LA MARSEILLAISE'''<br>
Allons, enfants de la Patrie,<br>
Le jour de gloire est arrivé,<br>
Contre nous de la tyrannie<br>
L’étendard sanglant est levé,<br>
L’étendard sanglant est levé!<br>
Entendez vous dans nos campagnes<br>
Mugir ces féroces soldats?<br>
Ils viennent jusque dans vos bras,<br>
Égorger nos fils, nos compagnes!<br>
Refrain:<br>
||: Aux armes citoyens!<br>
Formez vos bataillons!<br>
Marchons, marchons,<br>
Qu’ un sang impur<br>
Abreuve nos sillons. :||<br>
https://rutube.ru/video/e1b71c870b43347417729879853978e4/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:La_Marseillaise.ogg
'''МАРСЕЛЬЕЗА'''<br>
Әйдәгез, Ил-Ватан уллары,<br>
Данлы көннәр якынлашты,<br>
Безгә каршы явыз тирания<br>
Канлы байракларын асты,<br>
Канлы байракларын асты!<br>
Күрәсезме, безнең авылларда<br>
Тупас солдатлар ни кыра? —<br>
Безнең кул җиткәнне көтеп,<br>
Йорт-җирләребездә узына!<br>
Кушымта:<br>
||: Корал тотып кулга,<br>
Басыгыз сафларга!<br>
Алга, яуга —<br>
Дошман каны<br>
Аксын басуларга! :||<br>
Гимнның тагын алты куплеты бар. Тәрҗемә иткәндә шигырьдәге бер гыйбарәне “йомшартырга” туры килде. Чынбарлыкта исә “...йорт-җирләребездә узына” дигән юлны “...җәмәгатебезне бугазлый” дип күчерәсе иде безнең телгә. Шигырьнең җиденче куплеты “балаларныкы” дип атала.<br>
=== '''ХӘБӘШСТАН''' ===
Амһара теле язуындагы текст<br>
'''የዜግነት ክብር'''<br>
የዜግነት ክብር በኢትዮጵያችን ፀንቶ<br>
ታየ ህዝባዊነት ዳር እስከዳር በርቶ<br>
ለሰላም ለፍትህ ለህዝቦች ነፃነት<br>
በእኩልነት በፍቅር ቆመናል ባንድነት<br>
መሰረተ ፅኑ ሰብዕናን ያልሻርን<br>
ህዝቦች ነን ለስራ በስራ የኖርን<br>
ድንቅ የባህል መድረክ ያኩሪ ቅርስ ባለቤት<br>
የተፈጥሮ ፀጋ የጀግና ህዝብ እናት<br>
እንጠብቅሻለን አለብን አደራ<br>
ኢትዮጵያችን ኑሪ እኛም ባንቺ እንኩራ።<br>
Латин транскрипциясе<br>
'''YÄZÊGENNÄT KEBER'''<br>
Yäzêgennät Keber Bä-Ityoppyachen Sänto<br>
Tayyä Hezbawinnät Dar Eskädar Bärto.<br>
Läsälam Läfeteh Lähezboch Näsannat;<br>
Bäekkulennat Bäfeqer Qomänal Bäandennat.<br>
Mäsärätä Senu Säbeenan Yalsharen;<br>
Hezboch Nän Läsera Bäsera Yänoren.<br>
Denq Yäbahel Mädräk Yäahuri Qers Baläbet;<br>
Yätäfätro Sägga Yäakuri Qers Baläbet;<br>
Ennetäbbeqeshallän Alläbben Adära;<br>
Ityoppyachchen nuri Eññam Banchi Ennekura!<br>
https://rutube.ru/video/443a1bc4465352f1c409e7cab1112285/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Wedefit_Gesgeshi_Widd_Innat_Ittyoppya.ogg
Тәрҗемәсе<br>
'''ВАТАНДАШЛЫКНЫ ХАКЛАУ'''<br>
Без хаклыйбыз Хәбәшстанның ватандашларын,<br>
Милли горурлык балкыта ил тарафларын. <br>
Тату илдә хөкем сөрә гаделлек, ирек,<br>
Тигезлектә, туганлыкта – безнең бердәмлек.<br>
Бездә җәмгыять нигезе – кеше кадере,<br>
Тырыш хезмәттә көн күрә илдә һәрбере;<br>
Буыннан буынга күчә баба мирасы.<br>
Саф табигать, күркәм халык Ватан-анасы,<br>
Күз карасы күк саклау сине – бурычыбыз,<br>
Мәңге яшә, Хәбәшстан, горурлыгыбыз!<br>
'''Хәбәшстан (Эфиопия) – узган гасырлардагы колониализм чорында да үз бәйсезлеген саклап кала алган бердәнбер Африка иле.'''<br>
Гимнның икенче исеме – '''Алга атла, сөекле Хәбәшстан-анабыз''' (амһара телендә – '''ወደፊት ገስግሺ ውድ እናት ኢትዮጵያ''', транскрипциясе – '''Wodefit Gesgeshi, Widd Innat Ityopp’ya'''.<br>
=== '''ҺАИТИ''' ===
'''La Dessalinienne'''<br>
Pour le Pays, pour les Ancêtres,<br>
Marchons unis, marchons unis.<br>
Dans nos rangs point de traîtres !<br>
Du sol soyons seuls maîtres.<br>
Marchons unis, marchons unis<br>
Pour le Pays, pour les Ancêtres,<br>
Marchons, marchons, marchons unis,<br>
Pour le Pays, pour les Ancêtres…<br>
Pour les Aïeux, pour la Patrie<br>
Bêchons joyeux, bêchons joyeux<br>
Quand le champ fructifie<br>
L'âme se fortifie<br>
Bêchons joyeux, bêchons joyeux<br>
Pour les Aïeux, pour la Patrie<br>
Bêchons, bêchons, bêchons joyeux<br>
Pour les Aïeux, pour la Patrie.<br>
Pour le Pays et pour nos Pères<br>
Formons des Fils, formons des Fils<br>
Libres, forts et prospères<br>
Toujours nous serons frères<br>
Formons des Fils, formons des Fils<br>
Pour le Pays et pour nos Pères<br>
Formons, formons, formons des Fils<br>
Pour le Pays et pour nos Pères.<br>
Pour les Aïeux, pour la Patrie<br>
O Dieu des Preux, O Dieu des Preux !<br>
Sous ta garde infinie<br>
Prends nos droits, notre vie<br>
O Dieu des Preux, O Dieu des Preux !<br>
Pour les Aïeux, pour la Patrie<br>
O Dieu, O Dieu, O Dieu des Preux<br>
Pour les Aïeux, pour la Patrie.<br>
Pour le Drapeau, pour la Patrie<br>
Mourir est beau, mourir est beau !<br>
Notre passé nous crie :<br>
Ayez l'âme aguerrie!<br>
Mourir est beau, mourir est beau<br>
Pour le Drapeau, pour la Patrie<br>
Mourir, mourir, mourir est beau<br>
Pour le Drapeau, pour la Patrie.<br>
https://rutube.ru/video/fff559d2b05c16dd95632728dfc6b0ad/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Haiti_National_Anthem.ogg
=== '''ҺИНДОНЕЗИЯ''' ===
https://rutube.ru/video/ef1c1738c4d30fba57d869754d9c58ba/
=== '''ҺИНДСТАН''' ===
'''जनगणमन-अधिनायक (Jana-gaṇa-mana adhināyaka)'''<br>
जनगणमन-अधिनायक जय हे<br>
भारतभाग्यविधाता!<br>
पंजाब सिन्ध गुजरात मराठा<br>
द्राविड़ उत्कल बंग<br>
विन्ध्य हिमाचल यमुना गंगा<br>
उच्छलजलधितरंग<br>
तव शुभ नामे जागे,<br>
तव शुभ आशिष मागे<br>
गाहे तव जयगाथा।<br>
जनगणमंगलदायक जय हे<br>
भारतभाग्यविधाता!<br>
जय हे, जय हे, जय हे,<br>
जय जय जय जय हे।।<br>
'''''Укылышы:'''''<br>
Jana-gaṇa-mana adhināyaka jaya hē<br>
Bhārata-bhāgya-vidhātā.<br>
Pañjāba-Sindha-Gujarāta-Marāṭhā,<br>
Drāviṛa-Utkala Baṅga<br>
Vindhya Himācala Yamunā Gaṅgā,<br>
Ucchala jaladhi taraṅga<br>
Tava śubha nāmē jāgē,<br>
tava śubhāśīṣa māṅgē<br>
gāhē tava jaya gāthā.<br>
Jana gaṇa maṅgala-dāyaka jaya hē,<br>
Bhārata bhāgya vidhātā.<br>
Jaya hē, jaya hē, jaya hē,<br>
jaya jaya jaya jaya hē.<br>
https://rutube.ru/video/c14cec680a4f3167a2e0dd49fee0c304/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Jana_Gana_Mana_instrumental.ogg
Дан сиңа, дан, халык уй-хыялын беркетүче,<br>
Бһарат язмышын хәл итүче,<br>
Пәнҗаб, Синдһа, Гөҗарат, Маратһа илһамы,<br>
Дравид, Одиша, Бенгал җаны.<br>
Исемең Виндһья, Һималай тауларында,<br>
Ямуна һәм Ганг моңнарында,<br>
Һәм тәкрарлый рухланып аны,<br>
Дулкын кагып, Һинд океаны.<br>
Син иминлек, өмет бирүче,<br>
Дан сиңа, дан, халыкны бәхеткә илтүче,<br>
Бһарат язмышын хәл итүче.<br>
Дан сиңа, дан сиңа, шөһрәт-дан,<br>
Дан сиңа, дан сиңа, Һиндстан!<br>
'''“Халык уй-хыялын беркетүче”: мәгънәсе шулай аңлатыла торган “Jana gaṇa mana adhināẏaka” (जनगणमन-अधिनायक ) җыры — олы һәм күпхалыклы, күпмилләтле Һиндстанның дәүләт гимны. Аның көен һәм сүзләрен 1861-1941 елларда яшәгән язучы, шагыйрь, көйязар, рәссам һәм җырчы Рабиндранат Тагор һинди һәм бенгал телләрендә иҗат итеп калдырган (биредә текст – һинди телендә). Автор гимн текстын үзе үк инглиз теленә дә күчергән. Хәзерге заманда шигырь аңарда аталган төбәкләр һәм башка халыклар телләренә дә тәрҗемә ителгән.'''<br>
=== '''ҺОРВАТИЯ''' ===
'''Lijepa naša domovino'''<br>
Lijepa naša domovino,<br>
Oj, junačka zemljo mila,<br>
Stare slave djedovino,<br>
Da bi vazda sretna bila!<br>
Mila kano si nam slavna,<br>
Mila si nam ti jedina,<br>
Mila kuda si nam ravna,<br>
Mila kuda si planina!<br>
Teci, Dravo, Savo, teci,<br>
Nit' ti, Dunav, silu gubi,<br>
Sinje more, svijetu reci<br>
Da svoj narod Hrvat ljubi<br>
Dok mu njive sunce grije,<br>
Dok mu hrašće bura vije,<br>
Dok mu mrtve grobak krije,<br>
Dok mu živo srce bije!<br>
https://rutube.ru/video/85c26af6f75f3e7abf217fd527511767/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Lijepa_nasa_domovino_instrumental.ogg
'''Безнең гүзәл Ватаныбыз'''<br>
Безнең гүзәл Ватаныбыз,<br>
Әй, каһарман, сөекле ил,<br>
Ата-бабадан даныбыз,<br>
Мәңгелеккә бул син имин.<br>
Газиз синең данлы чагың,<br>
Газиз синең бердәмлегең,<br>
Газиз мәһабәт тауларың,<br>
Газиз ямьле үзәнлегең.<br>
Драва ага, Сава ага,<br>
Дунай-елга көче арта,<br>
Күк диңгез сөйли дөньяга:<br>
Һорват Ватанын ярата —<br>
Кояш җирне җылытканда,<br>
Имәннәрне җил бөккәндә,<br>
Адәм зат гүргә ашканда,<br>
Йөрәк күкрәктә типкәндә.<br>
=== '''ЧАД''' ===
'''''Француз телендә'''''<br>
'''La Tchadienne'''<br>
'''''Refrain:'''''<br>
Peuple Tchadien, debout et à l'ouvrage !<br>
Tu as conquis ta terre et ton droit ;<br>
Ta liberté naîtra de ton courage.<br>
Lève les yeux, l'avenir est à Toi.<br>
Ô mon Pays, que Dieu te prenne en garde,<br>
Que tes voisins admirent tes enfants.<br>
Joyeux, pacifique, avance en chantant,<br>
Fidèle à tes anciens qui te regardent.<br>
'''''Refrain.'''''<br>
https://rutube.ru/video/185958eca0cca0bace02ba9e7dc5f890/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:La_Tchadienne_(instrumental).ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Чадлылар җыры'''<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Әй, Чад халкы, кузгал, кереш хезмәткә!<br>
Хаклы хуҗа син үз җиреңә;<br>
Азатлыгың туа синең җөрьәттән.<br>
Ач күзләрең киләчәгеңә.<br>
Илем, Аллаһ үзе синең сагыңда,<br>
Таң калдырсын Җирне балаларың.<br>
Күңелең күтәр, җырлап атла алга,<br>
Сиңа карап, сөенсен картларың.<br>
'''''Кушымта.'''''<br>
'''Рәсми башкарыла торган беренче куплет, гимнның идеологик-рухландыргыч өлеше. Кушымтадан башлана, кушымта белән тәмамлана. Тагын өчесе бар. Болары илнең табигый һәм кеше хезмәте аша барлыкка килә торган байлыкларына, уңган кешеләренә, оста һөнәр ияләренә багышланган. Илнең төньягында утлап йөргән көтүләр, көньягындагы уңдырышлы кырлар-басулар, көтүчеләр, балыкчылар, сәүдәгәрләр, мөһәндисләр, галимнәр, шәкертләр һәм хәтта тауменәрләр дә телгә алына. Французча текст гарәп теленә тәрҗемә ителгән.'''<br>
=== '''ЧЕХ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' ===
'''''Čeština'''''<br>
'''Kde domov můj?'''<br>
Kde domov můj? Kde domov můj? <br>
Voda hučí po lučinách, <br>
bory šumí po skalinách, <br>
v sadě skví se jara květ, <br>
zemský ráj to na pohled! <br>
A to jest ta krásná země, <br>
země česká, domov můj,<br>
země česká, domov můj!<br>
https://rutube.ru/video/2eada0ff6675f34e1f45ce520cafbfd7/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Czech_anthem.ogg
'''''Tatarça-Zamanälif 2012'''''<br>
Кайда минем туган йортым?<br>
Qayda minem tuğan yortım?<br>
Sular ağa bolınnarda,<br>
Urman şawlıy taw-qıyada,<br>
Şaw çäçäktä ul yazın –<br>
Ocmaxlar qayda tağın!<br>
Güzällektä tuğan yortım,<br>
Çex cirendä uçağım,<br>
Çex cirendä uçağım. <br>
'''''Deutsch'''''<br>
'''Wo ist mein Heim?'''<br>
Wo ist mein Heim, mein Vaterland? <br>
Wo durch Wiesen Bäche brausen, <br>
Wo auf Felsen Wälder rauschen, <br>
Wo ein Eden uns entzückt, <br>
Wenn der Lenz die Fluren schmückt, <br>
Dieses Land, so schön vor allen, <br>
Böhmen ist mein Heimatland, <br>
Böhmen ist mein Heimatland!<br>
'''''Русский перевод'''''<br>
'''Где он, мой дом?'''<br>
Где он, мой дом, где он, дом мой?<br>
Вода журчит там на лугах, <br>
Боры шумят там на скалах<br>
И сады цветут весной –<br>
На поверку, рай земной! <br>
Вот прекрасная Отчизна –<br>
Земля чешская, дом мой,<br>
Земля чешская, дом мой.<br>
=== '''ЧИЛИ''' ===
'''Himno nacional de Chile'''<br>
Puro, Chile, es tu cielo azulado<br>
Puras brisas te cruzan también.<br>
Y tu campo de flores bordado<br>
Es la copia feliz del Edén.<br>
Majestuosa es la blanca montaña<br>
Que te dio por baluarte el Señor<br>
Que te dio por baluarte el Señor,<br>
Y ese mar que tranquilo te baña<br>
Te promete un futuro esplendor<br>
Y ese mar que tranquilo te baña<br>
Te promete un futuro esplendor.<br>
'''''Coro:'''''<br>
Dulce Patria, recibe los votos<br>
Con que Chile en tus aras juró:<br>
Que o la tumba serás de los libres<br>
O el asilo contra la opresión<br>
Que o la tumba serás de los libres<br>
O el asilo contra la opresión<br>
Que o la tumba serás de los libres<br>
O el asilo contra la opresión<br>
O el asilo contra la opresión<br>
O el asilo contra la opresión.<br>
https://rutube.ru/video/05d37ea9b6326509a72686eb83d5a08f/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_National_Anthem_of_Chile.ogg
'''Чили милли гимны'''<br>
Саф-пакь Чили, синең күгең якты, зәңгәр,<br>
Болыннарың чәчәк-чәчәк каймада,<br>
Бөтерелә диңгездән искән җилләр —<br>
Бар соң мондый оҗмах өлгесе кайда!<br>
Ак түбәле бу мәһабәт тауларны —<br>
Сагың итеп Хак иңдергән аларны,<br>
Сак итеп Ходай иңдергән аларны.<br>
Ярларыңа каккан тыныч дулкыннар<br>
Вәгъдә итә мәңгелек гүзәл еллар,<br>
Ярларыңа каккан тыныч дулкыннар<br>
Вәгъдә итә мәңгелек гүзәл еллар.<br>
'''''Кушымта:'''''<br>
Изге Ватан, Чили дога-антын<br>
Кабул ит, багышлый кыз-улың:<br>
“Йә булырсың азатлар зираты,<br>
Йә золымнан сыеныр урын,<br>
Йә булырсың азатлар зираты,<br>
Йә золымнан сыеныр урын,<br>
Йә булырсың азатлар зираты,<br>
Йә золымнан сыеныр урын,<br>
Йә золымнан сыеныр урын,<br>
Йә золымнан сыеныр урын”.<br>
'''Рәсми башкарыла торган рәвештәге җыелма өлеше. Гимн текстында җәмгысы алты куплет бар.'''<br>
=== '''ЧУАШСТАН''' ===
'''ТӐВAН ҪӖРШЫВ'''<br>
Ҫурхи тӗнче вӑраннӑ чух,<br>
Хаваслӑ кун шӑраннӑ чух,<br>
Чун савӑнать: чӗре сикет,<br>
Ҫӗршывӑм ҫинчен юрлас килет.<br>
Хушса юрламалли:<br>
Тӑван ҫӗршыв, тӑван ҫӗршыв,<br>
Асран кайми юратнӑ ҫӗршыв.<br>
Тӑван ҫӗршыв, тӑван ҫӗршыв,<br>
Мухтав сана ҫуралнӑ ҫӗршыв.<br>
Яшсем–херсем вылянӑ чух,<br>
Атте–анне ӑс панӑ чух,<br>
Чун савӑнать, чӗре сикет,<br>
Татах та нумай пурнас килет.<br>
Хушса юрламалли<br>
Тӑвансемпе пӗрлешнӗ чух,<br>
Чӑваш тӗнчи ҫӗкленнӗ чух,<br>
Чун савӑнать: чӗре сикет,<br>
Татах та хастар пулас килет.<br>
Хушса юрламалли<br>
https://rutube.ru/video/7d03d506bb9c8a2849c97b4f56f90fc7/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Chuvashia.ogg
'''ТУГАН ҖИР'''<br>
1. Язгы дөнья уянган чак,<br>
Һәвәс көннәр җылынган чак,<br>
Җан сөенә, йөрәк җилкенә,<br>
Ил турында җырлыйсы килә.<br>
Кушымта:<br>
Туган җирем, туган ягым,<br>
Сөйгән илем, изге Анам.<br>
Туган җирем, туган ягым,<br>
Мактау сиңа, дан сиңа, дан!<br>
2. Яшь-җилкенчәк уйный-көлә,<br>
Ата-ана үгет бирә,<br>
Җан сөенә, йөрәк җилкенә,<br>
Әле озак яшисе килә.<br>
Кушымта.<br>
3. Туган-кардәш берләшкән чак,<br>
Чуашлар күмәкләшкән чак,<br>
Җан сөенә, йөрәк җилкенә,<br>
Эшчән-уңган буласы килә.<br>
Кушымта.<br>
=== '''ШВЕЙЦАРИЯ''' ===
'''Schweizerpsalm'''<br>
Trittst im Morgenrot daher,<br>
Seh’ ich dich im Strahlenmeer, <br>
Dich, du Hocherhabener, Herrlicher! <br>
Wenn der Alpen Firn sich rötet,<br>
Betet, freie Schweizer betet.<br>
Eure fromme Seele ahnt,<br>
Eure fromme Seele ahnt –<br>
Gott im hehren Vaterland!<br>
Gott, den Herrn, im hehren Vaterland! <br>
Kommst im Abendglühn daher,<br>
Find’ ich Dich im Sternenheer,<br>
Dich, du Menschenfreundlicher, Liebender!<br>
In des Himmels lichten Räumen<br>
Kann ich froh und selig träumen;<br>
Denn die fromme Seele ahnt,<br>
Denn die fromme Seele ahnt –<br>
Gott im hehren Vaterland!<br>
Gott, den Herrn, im hehren Vaterland! <br>
Ziehst im Nebelflor daher,<br>
Such’ ich Dich im Wolkenmeer,<br>
Dich, du Unergründlicher, Ewiger!<br>
Aus dem grauen Luftgebilde<br>
Bricht die Sonne klar und milde,<br>
Und die fromme Seele ahnt,<br>
Und die fromme Seele ahnt –<br>
Gott im hehren Vaterland!<br>
Gott, den Herrn, im hehren Vaterland! <br>
Fährst im wilden Sturm daher,<br>
Bist Du selbst uns Hort und Wehr,<br>
Du, allmächtig Waltender, Rettender!<br>
In Gewitternacht und Grauen<br>
Laßt uns kindlich Ihm vertrauen! <br>
Ja, die fromme Seele ahnt,<br>
Ja, die fromme Seele ahnt –<br>
Gott im hehren Vaterland!<br>
Gott, den Herrn, im hehren Vaterland!<br>
https://rutube.ru/video/8d215123ab75bce82a03a5ff144fa9b4/
https://rutube.ru/video/ecab53f5f40024008ae29d95276eb8ba/
Алман тексты тәрҗемәсе<br>
'''Швейцария догасы'''<br>
Килсәң таң шәфәгындә,<br>
Күрәм нур диңгезендә,<br>
Тәңрем, Сине – Кодрәт иясен! <br>
Альп карлары алсулана,<br>
Азат бәндәләр догада,<br>
Һәм тәкъва җан инана,<br>
Һәм тәкъва җан инана:<br>
Ходай – изге Ватанда!<br>
Хак Тәгалә – изге Ватанда! <br>
Кичке эңгер-меңгердә<br>
Табам күкләр түрендә<br>
Сине, Ярлыкаучы, Сөюче!<br>
Хыялларда күккә ашып,<br>
Шат күңелле уйга батып,<br>
Тәкъва җаннар инана,<br>
Тәкъва җаннар инана:<br>
Ходай – изге Ватанда!<br>
Хак Тәгалә – изге Ватанда! <br>
Күк өртелсә томанга,<br>
Эзлим Сине болытта,<br>
Акыл ирешмәслек, Бакый зат!<br>
Соры пәрдәләрне ертып,<br>
Ягымлы нур сипсә кояш,<br>
Тәкъва җаннар инана,<br>
Тәкъва җаннар инана:<br>
Ходай – изге Ватанда!<br>
Хак Тәгалә – изге Ватанда! <br>
Бураннар кар ураса,<br>
Безгә терәк-ышаныч,<br>
И Яралтучы, Коткаручы!<br>
Яшен яшьнәп күк күкрәсә, <br>
Сиңа гына сыгынабыз!<br>
Һәм тәкъва җан инана,<br>
Һәм тәкъва җан инана:<br>
Ходай – изге Ватанда!<br>
Хак Тәгалә – изге Ватанда!<br>
'''Cantique suisse'''<br>
Sur nos monts, quand le soleil<br>
Annonce un brillant réveil,<br>
Et prédit d’un plus beau jour Le retour,<br>
Les beautés de la Patrie<br>
Parlent à l’âme attendrie:<br>
Au ciel montent plus joyeux,<br>
Au ciel montent plus joyeux<br>
Les accents d’un cœur pieux,<br>
Les accents émus d’un cœur pieux.<br>
Lorsqu’un doux rayon du soir<br>
Joue encore dans le bois noir,<br>
Le cœur se sent plus heureux près de Dieu.<br>
Loin des vains bruits de la plaine<br>
L’âme en paix est plus sereine;<br>
Au ciel montent plus joyeux,<br>
Au ciel montent plus joyeux<br>
Les accents d’un cœur pieux,<br>
Les accents émus d’un cœur pieux. <br>
Lorsque dans la sombre nuit<br>
La foudre éclate avec bruit,<br>
Notre cœur pressent encore le Dieu fort.<br>
Dans l’orage et la détresse, <br>
Il est notre forteresse.<br>
Offrons-Lui de cœurs pieux,<br>
Offrons-Lui de cœurs pieux,<br>
Dieu nous bénira des cieux,<br>
Dieu nous bénira du hauts des cieux.<br>
Des grands monts vient le secours,<br>
Suisse! espère en Dieu toujours!<br>
Garde la foi des aïeux, vis comme eux! <br>
Sur l’autel de la partrie<br>
Met tes biens, ton cœurs, ta vie! <br>
C’est le trésor précieux, <br>
C’est le trésor précieux<br>
Que Dieu nous bénira des cieux,<br>
Que Dieu nous bénira du hauts des cieux.<br>
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Swiss_Psalm.ogg<br>
https://yandex.ru/video/preview/5091516978263507943
Француз тексты тәрҗемәсе<br>
'''Кояш таулар өстендә'''<br>
Уяныгыз! дигәндә,<br>
Мәсих кабат җиргә иңәр диеп,<br>
Ватаныбыз күркәмлеге<br>
Тәкъва җанга бирә хәбәр.<br>
Һәм кабат күккә аша,<br>
Һәм кабат күккә аша<br>
Ихлас күңел догабыз,<br>
Ихлас күңел түре догабыз.<br>
Кичен шәфәкъ нурлары<br>
Урманнарны яктыртса,<br>
Тәңре хозурында без бәхетле.<br>
Ыгы-зыгысыз үзәндә<br>
Тыныч җаннар да борчусыз;<br>
Һәм кабат күккә аша,<br>
Һәм кабат күккә аша<br>
Ихлас күңел догасы,<br>
Ихлас күңел түре догасы.<br>
Яшен яшьнәсә төнлә,<br>
Күк күкрәсә, җил купса,<br>
Йөрәк тоя Тәңре кодрәтен.<br>
Ул, авырлыклар килгәндә,<br>
Ышанычлы терәгебез.<br>
Ачыйк тәкъва җанны Аңа,<br>
Ачыйк тәкъва җанны Аңа,<br>
Ярлыкагыл, диеп, Алла,<br>
Ярлыкагыл, диеп, безне Алла.<br>
Безнең иминлек – Күктән,<br>
Илһам алыйк Тәңредән!<br>
Ата-баба күк сакла динне!<br>
Ватанга багышла җаның,<br>
Тапкан малың, хезмәтеңне!<br>
Бу – тиңдәшсез хәзинә,<br>
Бу – тиңдәшсез хәзинә:<br>
Бәхет Алладан иңә,<br>
Безнең бәхет Алладан иңә.<br>
Итальян телендәге текст '''Salmo svizzero''' дип атала.<br>
Романш телендәге текст '''Psalm svizzer''' дип атала.<br>
=== '''ШВЕЦИЯ (дәүләт гимны)''' ===
'''Du Gamla Du Fria'''<br>
Du gamla, du fria, du fjällhöga nord<br>
Du tysta, du glädjerika sköna!<br>
Jag hälsar dig, vänaste land uppå jord,<br>
Din sol, din himmel, dina ängder gröna,<br>
Din sol, din himmel, dina ängder gröna.<br>
Du tronar på minnen från fornstora dar,<br>
då ärat ditt namn flög över jorden.<br>
Jag vet att du är och du blir vad du var.<br>
Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden,<br>
Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden.<br>
https://rutube.ru/video/f2e644afbb38c128d45914c910fca2cf/
https://my.mail.ru/music/search/Гимн%20Швеции%20
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Sweden.ogg
'''Борынгы азат илем'''<br>
Котып түрендә – борынгы үрләрең,<br>
Тыныч иркенлектә җиһан гүзәле!<br>
Сәлам, Ватаным, урман-күлләреңә,<br>
Күгең, кояшың һәм үзәннәреңә,<br>
Күгең, кояшың һәм үзәннәреңә.<br>
Хәтер түрендә – ил булып үскәнең,<br>
Даның танытып, җир гизеп үткәнең.<br>
Изге теләгем: кодрәтле бул, илем!<br>
Котып түрендә – яшәвем, үлемем,<br>
Котып түрендә – яшәвем, үлемем.<br>
=== '''ШВЕЦИЯ (кыйрал гимны)''' ===
'''Kungssången'''<br>
1. Ur svenska hjärtans djup en gång<br>
en samfälld och en enkel sång,<br>
som går till konungen fram!<br>
Var honom trofast och hans ätt,<br>
gör kronan på hans hjässa lätt,<br>
och all din tro till honom sätt,<br>
du folk av frejdad stam!<br>
5. Du himlens Herre, med oss var,<br>
som förr du med oss varit har,<br>
och liva på vår strand<br>
det gamla lynnets art igen<br>
hos sveakungen och hans män.<br>
Och låt din ande vila än<br>
utöver nordanland!<br>
https://yandex.ru/video/preview/5773466526456716945
'''Кыйрал җыры'''<br>
1. Шведлар йөрәге түреннән<br>
гади генә бер җыр иңгән,<br>
яд итеп кыйралын!<br>
Бул син кыйралыңа тугры,<br>
булсын аның таҗы нурлы,<br>
аның нәселе данлыклы,<br>
әй, ирекле кавем!<br>
5. Ашкач та күкләргә җаның,<br>
газиз булсын сиңа халкың, —<br>
һәм Свея җирендә<br>
тормыш янә кабатлансын,<br>
борынгы рух гел саклансын.<br>
Синең җаның хозурлансын<br>
Төньяк иле өстендә.<br>
'''Королевская песня'''<br>
('''''Игорь Крайнюков тәрҗемәсе''''')<br>
1. В сердцах у шведов как-то раз<br>
Родился гимн без пышных фраз,<br>
Пусть к королю придёт.<br>
Ему ты верностью плати,<br>
Короны тяжесть сократи,<br>
И с верою в него цвети,<br>
Прославленный народ!<br>
5. И после смерти с нами будь,<br>
Как прежде, укажи нам путь,<br>
Едины мы с тобой.<br>
Дух древний в нас с тобой сидит,<br>
О свеях память он хранит…<br>
Пускай душа твоя парит<br>
Над северной землёй.<br>
=== '''ШОТЛАНДИЯ''' ===
Шотланд (гэль) телендә<br>
'''FHLÙR NA H-ALBANN'''<br>
O Fhlùr na h-Albann,<br>
cuin a chì sinn<br>
an seòrsa laoich<br>
a sheas gu bàs 'son<br>
am bileag feòir is fraoich,<br>
a sheas an aghaidh<br>
feachd uailleil Iomhair<br>
's a ruaig e dhachaidh<br>
air chaochladh smaoin?<br>
Na cnuic tha lomnochd<br>
‘s tha duilleach Foghair mar bhrat air làr,<br>
am fearann caillte<br>
dan tug na seòid ud gràdh,<br>
a sheas an aghaidh<br>
feachd uailleil Iomhair<br>
's a ruaig e dhachaigh<br>
air chaochladh smaoin.<br>
Tha 'n eachdraidh dùinte<br>
ach air dìochuimhne chan fheum i bhith,<br>
is faodaidh sinn èirigh<br>
gu bhith nar Rìoghachd a-rìs<br>
a sheas an aghaidh<br>
feachd uailleil Iomhair<br>
's a ruaig e dhachaidh<br>
air chaochladh smaoin<br>
Инглиз телендә<br>
'''FLOWER OF SCOTLAND'''<br>
O flower of Scotland<br>
When will we see<br>
Your like again<br>
That fought and died for<br>
Your wee bit hill and glen<br>
And stood against him<br>
Proud Edward's army<br>
And sent him homeward<br>
Tae think again<br>
The hills are bare now<br>
And autumn leaves lie thick and still<br>
O'er land that is lost now<br>
Which those so dearly held<br>
And stood against him<br>
Proud Edward's army<br>
And sent him homeward<br>
Tae think again<br>
Those days are passed now<br>
And in the past they must remain<br>
But we can still rise now<br>
And be the nation again<br>
And stood against him<br>
Proud Edward's army<br>
And sent him homeward<br>
Tae think again<br>
https://rutube.ru/video/bf509d6043c02ee4d023a7ad0ae554c0/
https://muz.zvukofon.com/track/1325741351-navan-o-fhluir-na-h-albann-o-flower-of-scotland{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
https://yandex.ru/video/preview/17505676802856677467
'''ШОТЛАНД ЧӘЧӘГЕ'''<br>
Шотланд Чәчәге,<br>
кайчан кабат<br>
күрербез илнең,<br>
җан фида кылып,<br>
Эдвардны җиңгән<br>
Һилл-Гленн кебек булганын?<br>
Баскынны ул куып<br>
кире кайтарган, –<br>
уйлансын дип.<br>
Бу калкулыклар<br>
шыр ялангач,<br>
яфрак коела,<br>
кайчандыр көзен<br>
Эдвардны җиңеп,<br>
югалган ил өстенә.<br>
Баскынны ул куып<br>
кире кайтарган, –<br>
уйлансын дип.<br>
Ул көннәр – күптән<br>
үткән заман,<br>
без әле кабат<br>
күтәрелә алабыз –<br>
Эдвардны җиңгән<br>
шул кыю милләт булып.<br>
Баскынны ул куып<br>
кире кайтарган, –<br>
уйлансын дип<br>
'''ЭДВАРД II''' – XIV гасыр башында Шотландияне басып алырга дип сугыш башлаган һәм хәлиткеч яуда тар-мар ителгән инглиз кыйралы.<br>
'''ҺИЛЛ-ГЛЕНН''' – Шотландиянең таулы һәм тигезлекле өлешләренең гомуми атамасы, халыкта Шотландия синонимы буларак та кулланыла.<br>
=== '''ШРИ ЛАНКА''' ===
Синһал телендә<br>
ශ්රී ලංකා මාතා අප ශ්රී ලංකා<br>
නමෝ නමෝ නමෝ නමෝ මාතා<br>
සුන්දර සිරිබරිනී<br>
සුරැඳි අති ශෝභමාන ලංකා<br>
ධාන්ය ධනය නෙක<br>
මල් පලතුරු පිරි ජය භුමිය රම්යා<br>
අප හට සැප සිරි සෙත සදනා<br>
ජීවනයේ මාතා<br>
පිළිගනු මැන අප භක්තී පූජා<br>
නමෝ නමෝ මාතා අප ශ්රී ලංකා<br>
නමෝ නමෝ නමෝ නමෝ මාතා<br>
ඔබ වේ අප විද්යා<br>
ඔබ මය අප සත්යා<br>
ඔබ වේ අප ශක්ති<br>
අප හද තුළ භක්තී<br>
ඔබ අප ආලෝකේ<br>
අපගේ අනුප්රාණේ<br>
ඔබ අප ජීවන වේ<br>
අප මුක්තිය ඔබ වේ<br>
නව ජීවන දෙමිනේ<br>
නිතින අප පුබුදු කරන් මාතා<br>
ඥාන වීර්ය වඩවමින රැගෙන<br>
යනු මැන ජය භූමී කරා<br>
එක මවකගෙ දරු කැල බැවිනා<br>
යමු යමු වී නොපමා<br>
ප්රේම වඩා සැම භේද දුරැර දා<br>
නමෝ නමෝ මාතා අප ශ්රී ලංකා<br>
නමෝ නමෝ නමෝ නමෝ මාතා<br>
Укылышы:<br>
Śrī laṁkā mātā, apa Śrī laṁkā<br>
Namō namō namō namō mātā<br>
Sundara siribarinī<br>
Suræn̆di ati shōbhamāna laṁkā<br>
Dhānya dhanaya neka<br>
Mal palaturu piri jaya bhumiya ramyā<br>
Apa haṭa sæpa siri seta sadanā<br>
Jīvanayē mātā<br>
Piḷiganu mæna apa bhaktī pūjā<br>
Namō namō mātā,<br>
apa Śrī laṁkā<br>
Namō namō namō namō mātā<br>
Oba vē apa vidyā<br>
Oba maya apa satyā<br>
Oba vē apa shakti<br>
Apa hada tuḷa bhaktī<br>
Oba apa ālōkē<br>
Apagē anuprāṇē<br>
Oba apa jīvana vē<br>
Apa muktiya oba vē<br>
Nava jīvana demine<br>
Nitina apa pubudu karan mātā<br>
Gnāna vīrya vaḍavamina rægena<br>
Yanu mæna jaya bhūmī karā<br>
Eka mavakage daru kæla bævinā<br>
Yamu yamu vī nopamā<br>
Prēma vaḍā sæma bhēda duræra dā<br>
Namō namō mātā, Apa Śrī laṁkā<br>
Namō namō namō namō mātā<br>
https://wikiway.com/sri-lanka/gimn/
https://rutube.ru/video/827057bc2f76af2803257956805de8e6/
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sri_Lankan_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band_(2003).oga
Дан-шөһрәт яула, Шри Ланка ана!<br>
Сәлам сиңа, Анам, сәлам сиңа!<br>
................................
=== '''ЭКВАДОР''' ===
'''¡SALVE, OH PATRIA!'''<br>
Coro:<br>
¡Salve, oh Patria, mil veces!<br>
¡Oh Patria! ¡gloria a ti, gloria a ti!<br>
Ya tu pecho, tu pecho, reboza<br>
Gozo y paz ya tu pecho reboza;<br>
Y tu frente, tu frente radiosa<br>
Más que el sol contemplamos lucir,<br>
Y tu frente, tu frente radiosa<br>
Más que el sol contemplamos lucir.<br>
2. Los primeros los hijos del suelo<br>
Que soberbio, el Pichincha decora<br>
Te aclamaron por siempre señora<br>
Y vertieron su sangre por ti.<br>
Dios miró y a septó el holocausto<br>
Y esa sangre fue germen fecundo<br>
De otros héroes que atónito el mundo<br>
Vió en tu torno a millares surgir,<br>
a millares surgir, a millares surgir.<br>
Coro:<br>
¡Salve, oh Patria, mil veces!<br>
¡Oh Patria! ¡gloria a ti, gloria a ti!<br>
Ya tu pecho, tu pecho, reboza<br>
Gozo y paz ya tu pecho reboza;<br>
Y tu frente, tu frente radiosa<br>
Más que el sol contemplamos lucir,<br>
Y tu frente, tu frente radiosa<br>
Más que el sol contemplamos lucir.<br>
https://rutube.ru/video/ca28070b4983f2f40cf3090e3d08cc5c/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Ecuador.ogg
https://my.mail.ru/music/songs/гимн-республики-эквадор-с-1948-г-salve-oh-patria-3cef9729f8c79858a78d43bccaa03ba3
'''''Алты куплетлы гимнның халыкара шартларда башкару өчен рәсмиләштерелгән өлеше. Кушымтадан башлана һәм кушымта белән тәмамлана. Ярты минутлык увертюрасы бар.'''''<br>
'''МЕҢ ЯШӘ, ВАТАН!'''<br>
Кушымта:<br>
Әй Ватан, мең яшә, әй Ватан!<br>
Дан сиңа, сиңа дан!<br>
Синең күкрәгеңдә, күкрәгеңдә —<br>
Тынычлык һәм шатлык ил-көнгә;<br>
Һәм синең балкышлы йөзеңнән<br>
Кояштан күбрәк нур сибелә,<br>
Һәм синең балкышлы йөзеңнән<br>
Кояштан күбрәк нур сибелә.<br>
2. Җиребезнең тәүге азатлары,<br>
Пичинчаның* мәшһүр уллары —<br>
Синең өчен алар кан койган,<br>
Сине хаким итеп таныткан.<br>
Алла кабул иткән бу корбанны,<br>
Кальбеңә яралгы булганны,<br>
Дөньяны алар гаҗәпләндергән,<br>
Көрәшкә меңнәрне күтәргән,<br>
Меңнәрне күтәргән, меңнәрне күтәргән.<br>
Кушымта.<br>
* '''Пичинча''' — Эквадорда азатлык өчен күтәрелеш башланган провинция.<br>
=== '''ЭКВАТОР ГВИНЕЯСЫ''' ===
https://rutube.ru/video/fd48ffa34dc6d0a2df7f9c0e6a249d94/
https://flag-gimn.ru/hymns/equatorial-guinea/
=== '''ЭРИТРЕЯ''' ===
'''''Тигринья телендә'''''<br>
||: ኤርትራ ኤርትራ ኤርትራ፡<br>
በዓል ደማ እናልቀሰ ተደምሲሱ፡<br>
መስዋእታ ብሓርነት ተደቢሱ። :||<br>
መዋእል ነኺሳ ኣብ ዕላማ፡<br>
ትእምርቲ ጽንዓት ኰይኑ ስማ፡<br>
ኤርትራ'ዛ ሓበን ውጹዓት፡<br>
ኣመስኪራ ሓቂ ክምትዕወት።<br>
ኤርትራ ኤርትራ፡<br>
ኣብ ዓለም ጨቢጣቶ ግቡእ ክብራ።<br>
ናጽነት ዘምጽኣ ልዑል ኒሕ፡<br>
ንህንጻ ንልምዓት ክሰርሕ፡<br>
ስልጣነ ከነልብሳ ግርማ፡<br>
ሕድሪ'ለና ግምጃ ክንስልማ።<br>
||: ኤርትራ ኤርትራ፡<br>
ኣብ ዓለም ጨቢጣቶ ግቡእ ክብራ። :||<br>
'''''Гарәп телендә'''''<br>
||: إرتريا إرتريا إرتريا<br>
قد دحرت بغيظهم أعداءها<br>
وتوجت بالنصر تضحياتها :||<br>
مع الأعداء قد مرت من عهود<br>
غدا اسمها معجزة الصمود<br>
فخر المكافحين في إرتريا<br>
قد برهنت أن العلا لها<br>
إرتريا إرتريا<br>
تبوأت مكانها بين الأمم<br>
بإصرارنا الذي جنى التحرير<br>
سننجز البناء والتعمير<br>
لتزدهر وتلبس الوقار<br>
تعاهدنا أن تسمو إرتريا<br>
||: إرتريا إرتريا<br>
تبوات مكانها بين الأمم :||<br>
https://rutube.ru/video/02590c3f2d781252aaa4b5058918e486/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Eritrea_by_US_Navy_Band.ogg
||: Эритра, Эритра, Эритра,<br>
Мәрхәмәтсез дошман тар-мар ителгән,<br>
Һәм шәһадәт хөррият булып иңгән. :||<br>
Һәрдаим тугры теләгенә,<br>
Әйләнде ныклык үрнәгенә,<br>
Горурлык терәге, Эритра<br>
Хаклык өстенлеген раслап тора.<br>
Эритра, Эритра,<br>
Хак урынын Җир йөзендә ул кора.<br>
Фидакарьлек илгә юл салды,<br>
Ватан яңарышка юл алды,<br>
Бурычы итеп алгарышын,<br>
Уңган халык барысын булдыра.<br>
||: Эритра, Эритра,<br>
Хак урынын Җир йөзендә ул кора. :||<br>
=== '''ЭСТОНИЯ''' ===
'''MU ISAMAA, MU ÕNN JA RÕÕM'''<br>
Mu isamaa, mu õnn ja rõõm,<br>
kui kaunis oled sa!<br>
Ei leia mina iial teal<br>
see suure, laia ilma peal,<br>
mis mul nii armas oleks ka,<br>
kui sa, mu isamaa!<br>
Sa oled mind ju sünnitand<br>
ja üles kasvatand;<br>
sind tänan mina alati<br>
ja jään sull’ truuiks surmani,<br>
mul kõige armsam oled sa,<br>
mu kallis isamaa!<br>
Su üle Jumal valvaku,<br>
mu armas isamaa!<br>
Ta olgu sinu kaitseja<br>
ja võtku rohkest õnnista,<br>
mis iial ette võtad sa,<br>
mu kallis isamaa!<br>
https://rutube.ru/video/d1e3c09f9103115dae6e51b29b72dceb/
https://wikiway.com/estonia/gimn/
'''ИЛЕМ, БӘХЕТ-КУАНЫЧЫМ'''<br>
Илем, бәхет-куанычым,<br>
кадерлем, багалмам!<br>
Дөнья гизеп эзләсәм дә,<br>
Кая барып тезләнсәм дә,<br>
синдәй гүзәлне табалмам,<br>
әй сөекле Ватан!<br>
Син тудырдың, син үстердең<br>
анам кебек мине;<br>
сиңа мәңге мин бурычлы,<br>
гүргә кадәр турылыклы,<br>
рәхмәт укып сөям сине,<br>
газиз туган илем!<br>
Нигъмәтеннән аермасын<br>
Ходай сине, илем!<br>
Хак Тәгалә ярлыкасын,<br>
бөтен дөньяда хуплансын<br>
һәр ниятең, изге эшең,<br>
газиз туган илем!<br>
=== '''ЯМАЙКА''' ===
JAMAICA, LAND WE LOVE<br>
'''I.''' Eternal Father, bless our land<br>
Guard us with Thy mighty hand<br>
Keep us free from evil powers<br>
Be our light through countless hours<br>
To our leaders, Great Defender,<br>
Grant true wisdom from above<br>
Justice, truth be ours forever<br>
Jamaica, land we love<br>
Jamaica, Jamaica,<br>
Jamaica, land we love.<br>
'''II.''' Teach us true respect for all<br>
Stir response to duty's call<br>
Strengthen us the weak to cherish<br>
Give us vision lest we perish<br>
Knowledge send us, Heavenly Father,<br>
Grant true wisdom from above<br>
Justice, truth be ours forever<br>
Jamaica, land we love<br>
Jamaica, Jamaica,<br>
Jamaica, land we love.<br>
https://rutube.ru/video/42ecb4f460c891d5e3cef506788d3114/
https://wikiway.com/jamaica/gimn/
https://ru.wikipedia.org/wiki/Файл:%22Jamaica,_Land_We_Love%22,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.oga
=== '''ЯҢА ЗЕЛАНДИЯ''' ===
'''''Маори телендә '''''<br>
'''AOTEAROA'''<br>
1. E Ihoā Atua,<br>
O ngā iwi mātou rā,<br>
Āta whakarangona;<br>
Me aroha noa.<br>
Kia hua ko te pai;<br>
Kia tau tō atawhai;<br>
Manaakitia mai<br>
Aotearoa.<br>
'''''Инглиз телендә'''''<br>
'''GOD DEFEND NEW ZEALAND'''<br>
1. God of nations! at Thy feet<br>
In the bonds of love we meet,<br>
Hear our voices, we entreat,<br>
God defend our Free Land.<br>
Guard Pacific's triple star,<br>
From the shafts of strife and war,<br>
Make her praises heard afar,<br>
God defend New Zealand!<br>
https://rutube.ru/video/5559eb22df9b7b79051fdcb238bcf146/
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:New_Zealand_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.wav
'''АОТЕАРОА'''<br>
Әй Тәңребез, Аллабыз,<br>
Тик Сиңа табынабыз,<br>
Таң иле милләте без —<br>
Сиңа мәхәббәтебез.<br>
Илне муллыкта яшәт,<br>
Кайгырт һәм ярдәм күрсәт,<br>
Сакла гел иминлектә<br>
Аотеароаны.<br>
'''Беренче куплеты, рәсми башкарыла торганы. Тагын дүрт куплеты бар.'''<br>
=== '''ЯПОНИЯ''' ===
'''日本語で ''(Nihongo de)'''''<br>
'''君が代 (Kimi gayo)'''<br>
きみがよは (Kimi gayo wa)<br>
ちよにやちよに (Čiyoni, yačiyoni)<br>
さざれいしの (Sazare iśi-no)<br>
いわおとなりて (Iwao to narite)<br>
こけのむすまで (Koke-no musu made)<br>
https://rutube.ru/video/caf89205dab6b7616c57e46f1915db75/
https://my.mail.ru/music/search/君が代
https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Kimi_ga_Yo_instrumental.ogg
'''''Татар телендә'''''<br>
'''Галиҗәнап хакимлеге'''<br>
Мең еллар без бәхетле;<br>
Нәселең булсын тәхетле<br>
Вак ташлар<br>
Кодрәтле тау-кыя булып киткәнче,<br>
Итәкләрендә мүк үскәнче.<br>
pjetex5ek8y0l80fw43ujyhklpmwbqy
Борис Перчаткин
0
1492393
5987648
5987569
2026-07-28T19:27:26Z
Asorev
46366
5987648
wikitext
text/x-wiki
{{Шәхес
|исем = Борис Перчаткин
|тулы исем = Борис Георгиевич Перчаткин
|Тәхәллүс =
|Рәсем =
|Рәсем тасвирламасы =
|туу датасы =
|туу җире =
|гражданлык = [[СССР]], [[АКШ]]
|балалар = 6
}}
'''Борис Георгиевич Перчаткин''' (рус. ''Борис Георгиевич Перчаткин''; 1 июль 1946) — кеше хокукларын яклаучы, 1970-нче елларның икенче яртысында һәм 1980-нче еллар башында [[Находка]] шәһәрендә башланган дини эмиграция хәрәкәтенең күренекле вәкиле{{sfn|Ostrovskaja|2017|p=68}}. 1989 елда [[АКШ]]та «Лаутенберг төзәтмәсен» кабул итү өчен лоббизм белән җитәкчелек итә, бу закон элеккеге СССР илләреннән 1 миллионга якын дини азчылык вәкиленә АКШка легаль рәвештә күченергә мөмкинлек бирә{{sfn|Romanovič|2023}}.
== Биографиясе ==
=== Иртә еллары һәм чиркәүгә килүе ===
Борис Перчаткин хәрби пилот гаиләсендә туа. Ул туганнан соң тиздән әтисе автомобиль һәлакәтендә һәлак була. Беренче ире үлгәннән соң берничә ел үткәч, Борисның әнисе башка бер хәрбигә кияүгә чыга. 1953 елда аның үгәй әтисе баш күтәрү вакытында боерыкка буйсынмаган өчен кулга алына һәм [[Воркута]] хезмәт лагерьларына 25 елга хөкем ителә. 16 яшендә Борис Находка шәһәрендә иллелекчеләр чиркәвен таба һәм аңа кушыла. Моннан соң ул СССРда диндарларны эзәрлекләү турында мәгълүмат җыя башлый һәм аны чит ил журналистлары белән актив уртаклаша{{sfn|Semjonova|2020}}.
=== Эмиграция хәрәкәте һәм диссидентлар белән элемтә ===
1976 елда Перчаткин фикердәшләре Василий Патрушев, В. А. Бурлаченко һәм Владимир Степанов белән бергә [[Мәскәү]] [[Совет диссидентлары|диссидентлары]] белән элемтә урнаштыра. Диссидентлар аларга үсә баручы эмиграция дулкынына оешкан төс бирергә киңәш итә. Шул ук елда [[Мәскәү Хельсинки төркеме]] вәкиле Л. В. Воронина Находкага килә. Ошый вакыттан алып Перчаткин иллелекчеләрнең [[СССР]]дан күпләп китүе өчен актив көрәшә башлый{{sfn|Ostrovskaja|2017|p=68—69}}. Шул ук елда ул [[Берләшкән Милләтләр Оешмасы|БМО]]га, [[Чиркәүләрнең бөтендөнья советы]]на һәм [[Хельсинки килешүе]]нә кул куйган дәүләтләр башлыкларына СССРда диндарларны даими эзәрлекләү турында хәбәр иткән мөрәҗәгатьләр җибәрә<ref name="nashaamerica">{{cite web|url=http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/|title=Он спас 1 млн человек. Сегодня они не могут собрать ему на операцию. Как же так?|website=www.nashaamerica.com|date=2023-09-26|access-date=2023-09-26|language=ru|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926133215/http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/|url-status=live}}</ref>.
1977 елда Николай Горетый белән бергә иллелекчеләр исеменнән кулга алынган диссидентлар [[Александр Гинзбург]], [[Юрий Орлов]] һәм [[Анатолий Щаранский]]ны яклап чыгыш ясый{{sfn|Ostrovskaja|2017|p=66}}. Шул ук елда башка христиан конфессияләре вәкилләре белән бергә эзәрлекләнгән христианнарга СССРдан китү рөхсәтен таләп итеп ачык ачлык игълан итүдә катнаша<ref name="ukrweekly">{{cite journal|author=Zenon Snylyk|title=Dissidents fast across USSR|url=https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf|journal=The Ukrainian Weekly|publisher=Ukrainian National Association|date=1977-10-09|volume=LXXXIV|issue=222|pages=2|language=en|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926074510/https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf|url-status=live}}</ref>.
1978 елның 20 декабрендә Перчаткин Находка почтасыннан АКШ Президенты [[Джимми Картер]]га Яңа ел телеграммасын җибәрергә тырыша, анда дини иреклектән мәхрүм ителгәннәргә игътибар итүне сорый{{sfn|Ostrovskaja|2017|p=69}}<ref name="nashaamerica"/><ref name="dementjev">{{cite book|author=Andrej Dementjev|title=АВЕН-ЕЗЕР. Евангельское движение в Приморье 1898-1990 годы|url=http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf|location=Vladivostok|publisher=Russkij ostrov|year=2011|pages=213|isbn=978-5-93577-054-2|language=ru|archive-date=2023-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230925212100/http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf|url-status=live}}</ref>.
1979 елдан башлап ул СССРдан эмиграциягә китәргә теләгән диндарлар өчен үзәк булдыру буенча оештыру эшен җитәкли. 1980 елда яңа оештырылган "Совет иллелекчеләре чиркәүләренең эмиграция буенча советы"ның секретаре итеп сайлана{{sfn|Ostrovskaja|2017|p=69}}.
1979 елның ахырында ул АКШ Конгрессына һәм хөкүмәтенә, шулай ук Канада, Австралия, Англия, ГФР, Франция һәм Италия хөкүмәтләренә юнәлтелгән белдерү яза, анда совет чынбарлыгын, Коммунистлар партиясенең дингә карашын һәм дини йолалар турындагы совет кануннарын җентекләп тасвирлый<ref name="nashaamerica" />.
=== Дәүләт тарафыннан эзәрлекләү һәм төрмәгә утырту ===
Эмиграциягә гариза биргән диндарлар комитетының иң актив әгъзасы буларак, ул совет властьларының игътибар үзәгенә эләгә. Аңа һәм аның гаиләсенә каршы урыннардагы матбугатта каршы көрәш кампаниясе башлана{{sfn|Ostrovskaja|2017|p=69}}.
1980 елның 21 августында Перчаткин Находкада кулга алына. 1981 елның март ахырында<ref name="dtic">[https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA145453.pdf Chronology of Soviet Dissidence: January 1970 through December 1982]</ref> РСФСР Җинаять кодексының 190.1 статьясы буенча («Совет дәүләтен һәм җәмгыять корылышын яраклаштырмаган ялган уйдырмалар тарату») 2 елга иректән мәхрүм ителә<ref name="dtic"/>. [[Америка тавышы]] радиостанциясе хәбәрләренә караганда, тикшерү һәм суд вакытында аңа каршы химик матдәләр (нейролептиклар) кулланыла, шунлыктан ул еш аңын югалта{{sfn|Ostrovskaja|2017|p=69}}.
1982 елның августында азат ителгәч, ул эмиграция хокукы өчен көрәшен дәвам итә. Әмма 1983 елның февралендә аны яңадан кулга алалар һәм суык коралны законсыз саклаган өчен 218-нче статья буенча 1,5 елга төрмәгә утырталар{{sfn|Ostrovskaja|2017|p=69}}.
=== АКШка эмиграция һәм Лаутенберг төзәтмәсе ===
1987 елда ул АКШ Конгрессы өчен «СССРда диннең хәле турында» темасына доклад әзерли. Доклад Конгрессда укыла, һәм Перчаткин ул вакыттагы АКШ дәүләт секретаре [[Джордж Шульц]]{{sfn|Romanovič|2023}}, АКШ Югары суды баш судьясы [[Уильям Ренквист]]{{sfn|Romanovič|2023}} һәм башка рәсми затлар белән очрашуга чакырыла. 1988 елның маенда, АКШ Президенты [[Рональд Рейган]] һәм совет лидеры [[Михаил Горбачёв]] Мәскәүдә саммит үткәргәндә, Перчаткин совет протестантлары вәкиле буларак 40 кешедән торган делегация составында Беренче леди [[Нэнси Рейган]] белән очрашуга чакырыла{{sfn|Gura|2018|p=173}}. Бу очрашуда ул Рейганга һәм Горбачёвка дин иреклеген һәм СССРдан тоткарлыксыз күчеп китү хокукын таләп иткән мөрәҗәгать тапшыра.
1988 елның 26 июлендә Перчаткин гаиләсе белән АКШка эмиграциягә китә{{sfn|Gura|2018|p=173}}{{sfn|Ostrovskaja|2017|p=69}}. 1988 елның 4 августында ул [[АКШ Конгрессы]]нда СССРда диндарларга каршы геноцид турында телмәре белән чыгыш ясый{{sfn|Ostrovskaja|2017|p=69}}{{sfn|Gura|2018|p=173}}<ref name="photo">{{cite web|url=https://russiainphoto.ru/photos/195013/|title=Foto - Boris Perchatkin|website=russiainphoto.ru|date=2023-09-26|language=ru}}</ref>, аннан соң конгрессменнар, сенаторлар һәм дипломатлар белән фикер алышулар дәвам итә{{sfn|Gura|2018|p=173}}. Бу тырышлыклар нәтиҗәсендә<ref name="futornyj">{{cite journal|author=Vitalij Futornyj|title=25-летие начала исхода|url=https://issuu.com/afisha/docs/diaspora_08-11-13/9|journal=Diaspora. Slavjanskaja obščestvennaja gazeta|date=2013-08-11|volume=16|issue=15|pages=9|language=ru}}</ref> 1989 елда [[Нью-Джерси]] штатыннан демократ сенатор [[Фрэнк Лаутенберг]] исемендәге «Лаутенберг төзәтмәсе» кабул ителә. Бу законның беренче ун елында АКШта якынча 350 000 дини качаклар урнаша{{sfn|Gura|2018|p=173}}{{sfn|Semjonova|2020}}, ә 2010 елга аның белән файдаланучыларның гомуми саны якынча 1 миллионга җитә{{sfn|Romanovič|2023}}.
=== АКШта кеше хокукларын яклау эшчәнлеге ===
АКШта яшәгәндә Перчаткин үзенең шәхси веб-сайтын булдыра, анда кулга алынуы, төрмәдә утыруы һәм эмиграция өчен көрәше турында җентекләп яза{{sfn|Ostrovskaja|2017|p=69}}<ref>{{cite web|url=https://bperchatkin.wordpress.com/|title=Борис Перчаткинның шәхси сайты|language=ru}}</ref>; шулай ук ARRC (American-Russian Relief Committee) христиан хокук яклау оешмасын оештыра{{sfn|Romanovič|2023}}<ref name="arrc">{{cite book|author=United States Congress Commission on Security and Cooperation in Europe|title=Unregistered Religious Groups in Russia: Hearing Before the Commission on Security and Cooperation in Europe|url=https://books.google.com/books?id=_YhIiVBx_5kC|year=2007|publisher=U.S. Government Printing Office|isbn=978-0-16-077910-7|language=en}}</ref>. Моннан тыш, ул «Утлы сукмаклар» (рус. ''Огненные тропы'') исемле автобиографик китап бастырып чыгара{{sfn|Ostrovskaja|2017|p=69}}.
2025 елның җәендә Перчаткин һәм аның тарафдарлары АКШ Дәүләт департаментында һәм АКШның Халыкара дини иреклек буенча комиссиясендә (USCIRF) чыгыш ясый, анда Украинада һәм Россиядә пацифист христианнарның эзәрлекләнүе, аларны альтернатив гражданнар хезмәтеннән мәхрүм итүләре, гражданнарны мәҗбүри мобилизацияләүләре һәм хәрби хәрәкәтләрдә катнашудан баш тарткан өчен кулга алу, көч куллану һәм янаулар белән очрашулары турында кисәтә. Ошый бәйле Перчаткин [[Uniting for Ukraine|U4U]] программасы буенча АКШка килгән Украина пацифист христианнары өчен айрым иммиграция квотасын билгеләү өчен лоббизм ясый<ref name="slavicsac">{{cite web|url=https://www.slavicsac.com/2025/07/14/ukraine-russian-christians/|title=В США обсуждают защиту христиан из Украины и России|author=SlavicSac|website=Slavic Sacramento|date=2025-07-15|language=ru}}</ref>.
== Искәрмәләр ==
Билгеле совет диссиденты [[Андрей Сахаров]] 1981 елда язган «Галимнәрнең җаваплылыгы» эссесында башка сәяси тоткыннар арасында Борис Перчаткинның исемен айрым атап үтә<ref name="sakharov">{{cite web|url=https://www.sakharov.space/lib/otvetstvennost-uchenyh|title=Сахаров. Ответственность учёных|website=sakharov.space|language=ru}}</ref>.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Библиография ==
* {{cite journal |last=Островская |first=O. П. |year=2017 |title=Судьбы участников эмиграционного движения пятидесятников на дальнем востоке в 1970-1980-х гг. |journal=Владивосток – точка возвращения: прошлое и настоящее русской эмиграции |publisher=Дальневосточный юридический институт МВД РФ |url=http://dot.kostacademy.kz/bible/files/769476832.pdf#page=65 |language=ru}}
* {{cite journal |last=Гура |first=В. O. |year=2018 |title=Історія та есхатологічні мотиви релігійної еміграції пізніх протестантів із СРСР 1987–2017 рр. |journal=Гілея: науковий вісник |issue=135 |pages=171—175 |issn=2076-1554 |language=uk}}
* {{cite web |last=Семёнова |first=Виктория |year=2020 |title=Борис Перчаткин — о том, как помогал верующим из СССР попасть в США |website=usa.one |date=2020-01-03 |url=https://usa.one/2020/01/boris-perchatkin-o-veruyushhix-v-sssr-immigracii-v-ssha-i-aktivizme/ |language=ru}}
* {{cite web |last=Романович |first=Михаил |year=2023 |title=Правозащитник, Борис Перчаткин, смертельно болен |website=spasenie.by |date=2023-09-26 |url=https://spasenie.by/publ/pravozashhitnik_boris_perchatkin_smertelno_bolen/4-1-0-82 |language=ru}}
== Тәшкы сылтамалар ==
* {{cite journal |last=Rowe |first=Michael |year=2008 |title=The Soviet pentecostal emigration movement |journal=Religion in Communist Lands |pages=337—339 |doi=10.1080/09637498308431098 |url=https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/09637498308431098 |language=en}}
* {{cite journal |last=Wanner |first=Catherine |year=2010 |title=Religion and Refugee Resettlement: Evolving Connections to Ukraine since World War II |journal=Canadian-American Slavic Studies |volume=44 |pages=44—66 |doi=10.1163/221023910X512796 |url=https://brill.com/view/journals/css/44/1-2/article-p44_4.xml |language=en}}
{{Authority control}}
[[Төркем:1946 елда туганнар]]
2uc1nyuhcwye46nbc57lqq5madbv7y9
Төркем бәхәсе:Россия Федерациясе республикалары
15
1492399
5987600
2026-07-28T12:08:58Z
Каюм Хордай
59574
/* Төркемне бетерергә тәкъдим итү. */ яңа бүлек
5987600
wikitext
text/x-wiki
== Төркемне бетерергә тәкъдим итү. ==
Мин бу төркемне бетерергә кирәк дип уйлыйм. Сәбәпләр:
# Бу төркем башка телләрдәге төркемнәр белән бәйсез.
# Бу бит [[:Төркем:Россия республикалары]] битенә охшаган. Төп аерма ― икенчесендә РФ җөмһүриятләренең төркемнәренә сылтамалар, ә монда ― җөмһүриятләрнең аерым мәкаләләренә. Мин телгә алган төркем алга киткәнрәк, шуңа күрә мин бу битне бетерергә тәкъдим итәм.
# Ике охшаш мәкалә арасында буталырга бик җиңел.
[[Кулланучы:Каюм Хордай|Каюм Хордай]] ([[Кулланучы бәхәсе:Каюм Хордай|бәхәс]]) 28 июл 2026, 12:08 (UTC)
ri3utrtoj1kvx7xox482sp78wyvggek
Истанбул (Пенза өлкәсе)
0
1492400
5987613
2026-07-28T14:23:32Z
Il Nur
6874
«[[:ru:Special:Redirect/revision/147952459|Истамбул (Пензенская область)]]» битен тәрҗемә итеп ясалган
5987613
wikitext
text/x-wiki
'''Истанбул''' - [[Пенза өлкәсе|Пенза өлкәсенең]] [[Пенза районы|Пенза районындагы]] татар авылы. Краснопольский авыл советы составына керә.
== Географиясе ==
Пенза өлкәсенең үзәк өлешендә, район үзәге булган Кондол авылыннан якынча 14 км көнбатыш-төньяк-көнбатышта урнашкан.
== Тарихы ==
1930 елдан бирле билгеле. 1955 елда Молотов исемендәге колхозга караган. 2004 елда 5 хуҗалыктан торган<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/Kondol.htm|title=Населенные пункты Кондольского района|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111118084528/http://www.suslony.ru/Penzagebiet/Kondol.htm|archivedate=2011-11-18|author=Полубояров М.С.|date=2014|work=suslony.ru|accessdate=2021-11-14}}</ref>.
== Халык саны ==
Халык саны: 245 кеше (1930), 247 (1939), 131 (1959), 64 (1979), 29 (1989), 26 (1996) <ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/Kondol.htm|title=Населенные пункты Кондольского района|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111118084528/http://www.suslony.ru/Penzagebiet/Kondol.htm|archivedate=2011-11-18|author=Полубояров М.С.|date=2014|work=suslony.ru|accessdate=2021-11-14}}</ref> . 2002 елда 4 кеше яшәгән (татарлар 50%, мордва 50%) <ref>{{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных "Этно-языковый состав населённых пунктов России"|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|archivedate=2017-11-16|author=Коряков Ю.Б.|date=|work=|publisher=|accessdate=2021-11-14}}</ref>, 2010 елда авылда 3 кеше кала<ref>{{Cite web|url=http://pnz.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/pnz/resources/a7ab670042a64713a4f3ad86540d86a5/%D0%A2%D0%BE%D0%BC+1+%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%B8+%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%9F%D0%B5%D0%BD%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8.pdf|title=Численность и размещение населения Пензенской области|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211105160202/http://pnz.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/pnz/resources/a7ab670042a64713a4f3ad86540d86a5/%D0%A2%D0%BE%D0%BC+1+%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%B8+%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%9F%D0%B5%D0%BD%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8.pdf|archivedate=2021-11-05|date=2012|work=pnz.old.gks.ru|accessdate=2021-11-14}}</ref>.
== Искәрмәләр ==
{{Искәрмәләр}}
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]]
kk0nkjtv2lef1cwrq2ql9cz2gnb57zy
5987614
5987613
2026-07-28T14:25:41Z
Il Nur
6874
5987614
wikitext
text/x-wiki
{{ТП}}
'''Истанбул''' — [[Пенза өлкәсе|Пенза өлкәсенең]] [[Пенза районы]]ндагы татар авылы.<ref name="ПЭ">Полубояров М. С. Весь Пензенский край: Историко-топографическое описание Пензенской области. М.: ООО «САМ полиграфист», 2016. — 816 с.: илл. ISBN 978-5-00077-381-9</ref> Краснопольский авыл советы составына керә.
== Географиясе ==
Пенза өлкәсенең үзәк өлешендә, район үзәге булган Кондол авылыннан якынча 14 км көнбатыш-төньяк-көнбатышта урнашкан.<ref>{{Cite web|url=https://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|title=Shcherbakovka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825115119/http://www.geonames.org/495285/shcherbakovka.html|archivedate=2018-08-25|language=en|publisher=GeoNames|accessdate=2021-02-20}}</ref>
; Климаты
Климат уртача континенталь дип характерлана. Иң салкын айның (гыйнвар) уртача һава температурасы −11,5 °C (абсолют минимум −44 °C); иң җылы айның (июль) һава температурасы — 19,5 °C (абсолют максимум −38 °C). Салкынсыз чор 133 көн дәвам итә. Еллык явым-төшем күләме 467 мм. Кар капламы уртача 141 көн дәвам итә<ref name="стп">{{Cite web|url=https://fgistp.economy.gov.ru/downloadDocFile.php?uin=5661500002020301202001162&fid=f0KuDLw.doc|title=Схема территориального планирования Вадинского района Пензенской области|publisher=Федеральная государственная информационная система территориального планирования (ФГИС ТП)}}{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
== Тарихы ==
1930 елдан бирле билгеле. 1914-30 еллар расында нигезләнгән. 1955 елда Молотов исемендәге колхозга караган. 2004 елда 5 хуҗалыктан торган<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/Kondol.htm|title=Населенные пункты Кондольского района|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111118084528/http://www.suslony.ru/Penzagebiet/Kondol.htm|archivedate=2011-11-18|author=Полубояров М.С.|date=2014|work=suslony.ru|accessdate=2021-11-14}}</ref>.
== Халык саны ==
Халык саны: 245 кеше (1930), 247 (1939), 131 (1959), 64 (1979), 29 (1989), 26 (1996)<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.suslony.ru/Penzagebiet/Kondol.htm|title=Населенные пункты Кондольского района|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111118084528/http://www.suslony.ru/Penzagebiet/Kondol.htm|archivedate=2011-11-18|author=Полубояров М.С.|date=2014|work=suslony.ru|accessdate=2021-11-14}}</ref> . 2002 елда 4 кеше яшәгән (татарлар 50 %, мордва 50 %)<ref>{{Cite web|url=http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|title=База данных "Этно-языковый состав населённых пунктов России"|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171116115903/http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml|archivedate=2017-11-16|author=Коряков Ю.Б.|date=|work=|publisher=|accessdate=2021-11-14}}</ref>, 2010 елда авылда 3 кеше кала<ref>{{Cite web|url=http://pnz.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/pnz/resources/a7ab670042a64713a4f3ad86540d86a5/%D0%A2%D0%BE%D0%BC+1+%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%B8+%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%9F%D0%B5%D0%BD%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8.pdf|title=Численность и размещение населения Пензенской области|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211105160202/http://pnz.old.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/pnz/resources/a7ab670042a64713a4f3ad86540d86a5/%D0%A2%D0%BE%D0%BC+1+%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%B8+%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%9F%D0%B5%D0%BD%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8.pdf|archivedate=2021-11-05|date=2012|work=pnz.old.gks.ru|accessdate=2021-11-14}}</ref>.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
{{Пенза өлкәсе татар авыллары}}
[[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]]
[[Төркем:Пенза районы торак пунтлары]]
777un0yaz5epp7yn0drhc8diqehwhcg
Файл:Э.А.Сафарова.jpg
6
1492401
5987622
2026-07-28T16:34:24Z
Әмир
15082
{{Ирексез лицензияле сурәт
|тасвир = Элина Сәфәрова фотосы
|чыганак = https://vk.ru/es_gallery?ysclid=ms3n7qz2ln540710730&z=photo-218849308_457241385%2Fwall-218849308_122
|ясау вакыты = билгесез
|автор = билгесез
}}
{{Ирексез лицензияле сурәт/НКИ
|мәкалә = Элина Сәфәрова
|максат = сурәтләү өчен
|алмаштыру мөмкинлеге = бар
|өстәмә мәгълүмат = юк
}}
[[Төркем:Сурәтләр:Шәхесләр]]
5987622
wikitext
text/x-wiki
== Тасвирлама ==
{{Ирексез лицензияле сурәт
|тасвир = Элина Сәфәрова фотосы
|чыганак = https://vk.ru/es_gallery?ysclid=ms3n7qz2ln540710730&z=photo-218849308_457241385%2Fwall-218849308_122
|ясау вакыты = билгесез
|автор = билгесез
}}
{{Ирексез лицензияле сурәт/НКИ
|мәкалә = Элина Сәфәрова
|максат = сурәтләү өчен
|алмаштыру мөмкинлеге = бар
|өстәмә мәгълүмат = юк
}}
[[Төркем:Сурәтләр:Шәхесләр]]
2iz8luo1vznaps5pril9id2o08j1vrs
Элина Сәфәрова
0
1492402
5987623
2026-07-28T16:34:58Z
Әмир
15082
яңа бит ясау
5987623
wikitext
text/x-wiki
{{Шәхес
| исем = Элина Сәфәрова
| рәсем = Э.А.Сафарова.jpg
| рәсем_зурлыгы = 200px
| alt = <!— -->
| рәсем язуы =
| тулы исем = Элина Әсгать кызы Сәфәрова
| һөнәр =
| туу датасы = 23.04.1987
| туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Казан|Казанда}}
| гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]]
| милләт = татар
| үлем датасы =
| үлем җире =
| әти = [[Әсгать Сәфәров|Әсгать Әхмәтгали улы]]
| әни = Луиза Вилсор кызы
| ир =
| хатын =
| балалар = кызлары Ания, Лима
| бүләк һәм премияләр =
| сайт =
| башка мәгълүмат =
}}
{{Фш|Сәфәрова}}
'''Элина Сәфәрова''', Элина Әсгать кызы Сәфәрова (''Элина Асгатовна Сафарова, [[1987 ел]]ның [[23 апрель|23 апреле]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Казан]]'') — архитектор, дизайнер, сәнгать белгече, 2014 елдан Казанда Bespoke архитектура бюросына нигез салучы һәм җитәкчесе. 2022 елдан сәләтле рәссамнар өчен ES Gallery шәхси галереясы кураторы.
== Тәрҗемәи хәле ==
1987 елның 23 апрелендә [[Казан]]да [[Әсгать Сәфәров]] гаиләсендә туган. Әнисе — Луиза Вилсор кызы (1963 елгы). Элина туганда әтисе көндез тикшерүче булып, төннәрен балалар бакчасында каравылчы булып эшләгән<ref>[http://www.sobaka.ru/kzn/city/theatre/38800 Диана Сафарова: Мне всегда нужно докопаться до истины. Собака.ру]</ref>. Әтисе ягыннан әбисе — [[Бөек Ватан сугышы]] ветераны укытучы [[Нәкыя Cәфәрова|Нәкыя Фатыйх кызы]] (''Хәйретдинова''; 1923—2021), бабасы — Бөек Ватан сугышы ветераны колхоз рәисе Әхмәтгали Сәфәргали улы Сәфәров (1912—1978). Әнисе ягыннан әбисе — ТАССР атказанган укытучысы Заря Мәхмүт кызы (''Идрисова''; 1936—1996), бабасы — «Иркеннефть» оешмасында мастер булып эшләгән Вилсор Зәки улы Нургалиев (1937—1994)<ref name=":0">''[[Гөлназ Шәйхи]]''. Тамырлар. Корни. К.: ТКН, 2023. ― Б.51―52.</ref>
Апасы [[Диана Сәфәрова |Диана]] (1984 елгы), энесе Руслан (2002 елгы).
6нчы сыйныфка кадәр Казанның 19нчы мәктәбендә укыган, бу вакытта [[инглиз теле]]ннән шәһәркүләм олимпиадада җиңү яулаган. Аннан 39нчы мәктәпкә күчкән<ref name=":0" />. Рәсем ясарга яраткан, яңалыкка омтылган. Мәктәптә укыганда ДАШКА балалар архитектура мәктәбенә йөргән. Апасы белән бергә «Айрин-Студио» төркемендә җырлаган<ref>''Елена Железнова''. [http://old.evening-kazan.ru/printart.asp?id=14230 Жена генерала терпеть не может слова «генеральша».] [[Вечерняя Казань (гәҗит)|«Вечерняя Казань»]], № 35 (2765){{ref-ru}}</ref>.
Мәктәптән соң укуын [[Лондон]] шәһәрендә архитектура юнәлешендә дәвам иткән: Лондондагы Изге Мартин исемендәге сәнгать һәм дизайн Үзәк көллиятенең (Central Saints Martins College of Art in London) шәһәр планлаштыру факультетында һәм Лондондагы Архитектура ассоциациясе {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Архитектура ассоциациясе архитектура мәктәбе|архитектура мәктәбендә|d|Q634951}} укыган<ref name=":0" />. Дөньякүләм билгеле архитектор {{Тәрҗемә ителмәгән 5 |Заһа Һадид |Заһа Һадид| d|Q47780}} (1950—2016) лекцияләрен тыңлаган<ref>[https://mortex-premium.ru/tpost/yhctfumye1-elina-safarova-bespoke-architects-kazan Мы в гостях у Элины Сафаровой (интервью).] АрхитектурНО, 03.02.2025{{ref-ru}}</ref>.
== Bespoke Architects ==
Университетны тәмамлагач, 2014 елда [[Казан]]да үзенең Bespoke Architects архитектура студиясен булдырган. Үз эшендә ул заманча дөнья стандартларын традицион милли үзенчәлекләр белән яраштырырга омтыла. Элина сәнгать һәм архитектура бергә яши ала дип саный, чөнки [[архитектура]] — ул кешегә интуитив йогынты ясый торган сәнгать чарасы. Студиянең максаты инновацион технологияләр аша үткәнне чагылдыра торган архитектура булдырудан гыйбарәт<ref>[https://bespokearch.ru/founder Elina Safarova.] bespokearch.ru</ref>.
Bespoke Architects студиясе проекты нигезендә А класслы URBAN бизнес үзәге (URBAN Business Center; ''[[Островский урамы (Казан) |Островский]] ур., 98'') (2016—2019) барлыкка килгән<ref>''Динара Валеева''. [https://inde.io/article/32392-biznes-tsentr-urban-novyy-kazanskiy-instaspot-chto-nuzhno-znat-o-zdanii/ Бизнес-центр Urban — новый казанский инстаспот. Что нужно знать о здании.] inde.io, 6.10.2020{{ref-ru}}</ref>. 2019 елның 18 сентябрендә PROESTATE 2019 күчемсез милек буенча Халыкара инвестиция форумы кысаларында URBAN Business Center «Бизнесцентр. Регионы» номинациясендә «Green Awards: High Performance Buildings 2019 премиясенең Иң яхшы проекты» дип танылган<ref>[https://bespokearch.ru/urban Urban.] bespokearch.ru</ref>.
2021 елда Асиф Хан бюросы (Asif Khan Studio<ref>[https://asif-khan.com/practice/ Asif Khan » Practice]</ref>) ([[Лондон]]) белән берлектә (консорциумга кереп) [[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры]]ның яңа бинасы концепциясен эшләү конкурсында катнашып, икенче урынны яулаган <ref>[https://kam.business-gazeta.ru/news/525601 Среди 8 финалистов, которые разработают концепцию нового здания театра им. Камала, оказались и казанцы.] Бизнес-Онлайн, 13.10.2021{{ref-ru}}</ref><ref>''Руфина Калимуллина''. [https://116.ru/text/gorod/2025/02/03/75063188/ Проект театра Камала от Bespoke: что архитектор Элина Сафарова думает о конкурсе.] 116.ру, 3.02.2025{{ref-ru}}</ref>.
[[Кырым]]дагы ([[Ялта]] составындагы {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Форос|Форос|d| Q1437932}} [[штб]]) «Форос» премиум класслы шифаханәнең<ref>{{cite web|url=https://foros-sanatory.com/|title=Санаторий Форос|publisher=Официальный сайт|access-date=2020-03-11|archive-date=2020-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928020158/https://foros-sanatory.com/|url-status=live}}</ref> төп корпусын төзекләндерү һәм яңарту эшләрендә катнашкан. 2020 елда гомуми файдаланудагы урыннарны реконструкцияләүнең икенче чираты төгәлләнгән<ref>[https://bespokearch.ru/foros FOROS.] bespokearch.ru</ref>.
Bespoke студиясенең танылган эшләре арасында — [[Татнефть Арена |«Татнефть Арена»]] боз сараенда [[Ак Барс (хоккей клубы, Казан) |«Ак Барс»]] хоккей клубының яңартылган чишенү бүлмәләре, L'Elephant һәм Zuka рестораннарының дизайн-проекты<ref>''Карина Миллер''. [https://116.ru/text/realty/2023/10/23/72834233/?ysclid=ms3r0l492z310896576 Кто живет в самых роскошных домах Казани: владельцы квартир на Федосеевской.] 116.ру, 23.10.2023{{ref-ru}}</ref>.
Bespoke студиясе Казан үзәгендә «Заря» кондитер фабрикасы булган бушлыкта премиаль торакны үз эченә алган күпфункцияле комплекс төзергә алынган (тапшыру срогы 2027 елда)<ref>''Татьяна Ренкова''. [https://rt.rbc.ru/tatarstan/16/04/2024/661d3b299a7947f02bde58a4?ysclid=ms3nr8i3xi339234182 В центре Казани начинается реновация бывшей промзоны фабрики «Заря».] РБК{{ref-ru}}</ref><ref>[https://bespokearch.ru/zarya На заре!] bespokearch.ru</ref>.
Моннан тыш Элинаның шәхси проектлары, шулай ук чит илләрдә дә архитектура белән бәйле эшләре бар<ref name=":0" />.
== ES Gallery ==
2022 елда URBAN бизнес үзәге бинасында сәләтле рәссамнар өчен ES Gallery шәхси галереясы ачкан<ref>[https://es-gallery-studios.art/ Галерея современного искусства ES Gallery Studios]</ref>. Галерея иҗаты киң аудиториягә аз таныш, әмма арт-бергәлек тарафыннан игътибарга һәм яңадан аңлауга лаек булган үткән заман рәссамнарын даими эзләү белән шөгыльләнә, икенче яктан — Татарстанның яшь рәссамнарына галерея базасында махсус оештырылган студияләрдә ярдәм итә һәм үстерә. 2022 елда аның кураторлыгында «Tatarka. Кто я» экспозициясе оештырылган<ref>''Нурия Фатхуллина''. [https://kam.business-gazeta.ru/article/576597 Элина Сафарова: «В каждой женщине, рожденной в Татарстане, живет царица».] Бизнес-Онлайн, 18.12.2022{{ref-ru}}</ref>. Рәсем сәнгате, видеоколлажлар һәм фотосурәтләр аша тамашачыларга хәзерге татар хатын-кызы турында мәгълүмат тәкъдим ителгән<ref name=":1">''Кристина Лешкова''. [https://entermedia.io/people/tatarka-kto-ya-v-es-gallery-vystavka-o-sovremennoj-tatarskoj-zhenshhine/ «TATARKA. КТО Я» в ES Gallery — выставка о современной татарской женщине.] entermedia.io, 22.12.2025{{ref-ru}}</ref>.
{{цитата|автор=Элина Сәфәрова|Чын сәнгать безнең йөрәкләребезгә яктылык һәм нур чәчә дип ышанам<ref name=":1" />}}
== Шәхси тормышы ==
Кияүдә түгел (мәгълүмат 2023 елга)<ref>[https://dzen.ru/a/ZAg83aYoEzE6nl-k?ysclid=ms3pfsmve1730495284 От дочерей миллиардеров до супермоделей: топ-50 завидных невест Татарстана.] БИЗНЕС Online, 8.03.2023</ref>. Кызлары Ания (2015) һәм Лима (2017), кызларның әтисе — Татарстанда билгеле эшмәкәр Хафизулла Салих улы Аитов<ref name=":0" />, автотранспорт чаралары җитештерүче АМ ГРУП директоры<ref>[https://injust.pro/person/165505504539 Бизнесмен Аитов Хафизулла Салихович.] Портал inJust</ref>.<br/>
Чит илләрдә ял итәргә ярата. Инстаграм аккаунтында 14 мең язылучысы бар<ref>''Ильгиз Шарифзянов.'' [https://116.ru/text/entertainment/2024/04/13/73405544/ Дочка скандального экс-главы МВД по РТ уехала в жаркие страны в весенние каникулы. Смотрим, как она его провела.] 116.ру, 13.04.2024{{ref-ru}}</ref>.
== Искәрмәләр ==
{{искәрмәләр}}
== Әдәбият ==
* ''[[Гөлназ Шәйхи]]''. Тамырлар. Корни. К.: ТКН, 2023. ― Б.51―52.
== Сылтамалар ==
* ''Дмитрий Михеев.'' [https://mortex-premium.ru/tpost/yhctfumye1-elina-safarova-bespoke-architects-kazan Мы в гостях у Элины Сафаровой (интервью). АрхитектурНО, 03.02.2025.] VK Видео, 53:57
* [https://bespokearch.ru/#team Команда бюро Bespoke Architects.] bespokearch.ru
{{Тышкы сылтамалар}}
== Моны да карагыз ==
* [[Нәкыя Cәфәрова]], әбисе
* [[Әсгать Сәфәров]], әтисе
* [[Диана Сәфәрова]], бертуган апасы
* [[Регина Фәйзуллина]], икетуган апасы
{{DEFAULTSORT: Сәфәрова, Элина}}
[[Төркем:Әлифба буенча архитекторлар]]
[[Төркем:Хатын-кыз архитекторлар]]
[[Төркем:Татарстан архитекторлары]]
[[Төркем:Россия архитекторлары]]
[[Төркем:Россия дизайнерлары]]
[[Төркем:Архитектура ассоциациясенең архитектура мәктәбен тәмамлаучылар]]
dio9u5rwcs0pqe1e994rj5ehxm6ozku
Төркем:Россия дизайнерлары
14
1492403
5987625
2026-07-28T16:37:41Z
Әмир
15082
төркем ясау
5987625
wikitext
text/x-wiki
[[Төркем:Илләр буенча дизайнерлар]]
707soynpfklrc9n7bseg22nvhrs8nsp
Төркем:Архитектура ассоциациясенең архитектура мәктәбен тәмамлаучылар
14
1492404
5987626
2026-07-28T16:39:24Z
Әмир
15082
төркем ясау
5987626
wikitext
text/x-wiki
[[Төркем:Лондон югары уку йортларын тәмамлаучылар]]
fpnz9qeyufpr0v8nxakxrd35lcpdim5
Төркем:Лондон югары уку йортларын тәмамлаучылар
14
1492405
5987627
2026-07-28T16:41:08Z
Әмир
15082
төркем ясау
5987627
wikitext
text/x-wiki
[[Төркем:Бөекбритания югары уку йортларын тәмамлаучылар]]
3tkr7fpdojhl474hyh2lu176yqummx9
Калып:Potd/2026-07-29
10
1492406
5987637
2026-07-28T18:00:38Z
Frhdkazan
3171
Яңа бит: «St. Wolfgang kath. Pfarrkirche Pacher-Altar Lazarus 01.jpg»
5987637
wikitext
text/x-wiki
St. Wolfgang kath. Pfarrkirche Pacher-Altar Lazarus 01.jpg
c0yb2uly9hmnbgqhusz7qo8myeixp8g
Калып:Motd/2026-07-29
10
1492407
5987640
2026-07-28T18:09:10Z
Frhdkazan
3171
Яңа бит: «D-Sailors The-Devil-stole-my-Saxophon.ogg»
5987640
wikitext
text/x-wiki
D-Sailors The-Devil-stole-my-Saxophon.ogg
5v5m8mluy1af0ts24d979c4bzz70d6o