Wikipedia ttwiki https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B8%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Медиа Махсус Бәхәс Кулланучы Кулланучы бәхәсе Википедия Википедия бәхәсе Файл Файл бәхәсе МедиаВики МедиаВики бәхәсе Калып Калып бәхәсе Ярдәм Ярдәм бәхәсе Төркем Төркем бәхәсе Портал Портал бәхәсе TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 11461 6026507 4157606 2026-09-04T08:33:39Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026507 wikitext text/x-wiki {{TwinLAT|Идел буе Болгары}} '''İdel buyı Bolğar däwläte''' (''İdel-Çulman buyı Bolğarı''), Urta [[İdel]] häm [[Çulman]] buyındağı feodal däwlät (9-13 yözlär). == Tarix == [[Рәсем:Rodionov Aga-bazar.jpg|right|300px|thumb|Ağa bazar (Rodionov räseme, 1981)]] [[Рәсем:Bulgarlar1.jpg|right|300px|thumb|Bolğarğa İlçelek kilüe]] [[Рәсем:Urmanche Aga-bazar.jpg|right|300px|thumb|Ağa bazar ([[Бакый Урманче|Baqıy Urmançe]] räseme, 1970)]] Şuşı töbäktä yäşäwçe [[Bolğarlar|Bolğar]], [[Barsil]], [[Bäräncär]], [[Bilär]], [[Suarlar|Suar]]-Sabir, [[Äsägel]], [[Bortas]] h.b. [[Törki xalıqlar|Törki]] häm [[Fin-uğır xalıqları|Fin-Uğır]] qäbilällär bilämäläre berläşüennnän barlıqqa kilgän. Başqalası - Şähri [[Bolğar]] ===[[İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşe]]=== İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşenä ayırım mäqäläse bağışlanğan: [[İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşe]] Bolğar däwläten oyıştıru häm [[Xäzär Qağanlığı]], [[Kiev Ruse]] belän köräş-bäreleşlär [[10. yöz|10-]][[11. yöz]]lärdä [[Almış]] iltäbär, Mikail bine Cäğfär, Mö'mim bine Äxmäd, Mö'min bine äl-Xäsän, Talib bine Äxmäd h.b. idarälegendä däwam itä. [[Boxara]] häm [[Bağdad]] belän ilçelek bağlanışları urnaştırıla (q. [[Bolğarğa äl-Moqtädir ilçelege]]), [[Kiev]] h.b. [[Rus]] kenäzlekläre beläpn solıx kileşüe tözelä (q. [[Bolğar-Rus kileşüläre]]). [[922]]. yılda däwlät külämendä [[İslam]] dine qabul itelü däwlätçelekne nığıtuğa, mädäni häm säyäsi üseşkä kiterä. [[11. yöz|11-]][[13. yöz]]lärdä [[Bilär]], [[Bolğar]], [[Aşlı]], [[Cükätaw]], [[İbrahim]], [[Suar]] h.b. şähär-qalalarda timer äyberlär häm qoral citeşterelä, tire-kün eşkärtelä, altın-kömeştän bizänü kiräk-yarağı h.b. eşlänä, säwdä alğa kitä. [[Ğäräp xälifälege]], [[Vizantiä]], [[Rus]] kenäzlekläre, [[Urta Asia]] il-mämläkätläre belän säwdä bäyläneşläre urnaştırıla. Kürşe kenäzleklär belän suğış-bäreleşlä dä qabatlanıp tora. Bolğar [[bäk]]-ämirläre [[Murom]] ([[1088]]), [[Suzdal]] ([[1107]]), [[Yarıslaw]] ([[1152]]), [[Ustyug]] ([[1218]]) h.b. [[rus]] şähärlärenä yaw yörgännär. ber ük waqıtta Rus kenäzläre oyıştırğan höcümnäre kire qaqqannar. ===[[Bolğar-Rus kileşüläre]]=== Bolğar-Rus kileşülärenä ayırım mäqäläse bağışlanğan: [[Bolğar-Rus kileşüläre]] ===[[Bolğar bizäleş sänğäte]]=== Bolğar bizäleş sänğätenä ayırım mäqäläse bağışlanğan: [[Bolğar bizäleş sänğäte]] ===[[Bolğar çigä asılması]]=== Bolğar çigä asılmasına ayırım mäqäläse bağışlanğan: [[Bolğar çigä asılması]] === İdel buyı Bolğar däwlätenä oyıştırılğan yawlar === [[985]]-[[1220]]. yıllarda Rus kenäzläreneñ İdel buyı Bolğarına oyıştırılğan yaw-höcümnäre. [[İdel]] töbägendä üz yoğıntıların köçäytüne, möhim säwdä yulın qulğa alunı maqsat itkän yawlar: # [[Kiev]]neñ böyek kenäze [[Vladimir I]]'neñ, [[Bolğar xalqı]]n buysındırıp, yasaq tülätergä niätläp, [[985]]. yılda oyıştırğan yawı üzara solıx tözü belän tämamlana # [[Bolğarlar]] [[Suzdal]]gä yaw çapqannan ([[1107]]) häm üz bilämälärenä Rus köçläre belän bergä kilgän [[Qıpçaq]] xanı [[Äyyüb]]ne ütergännän soñ ([[1117]], xannıñ kiäwe, [[Vladimir-Suzdal kenäzlege|Vladimir-Suzdal]] kenäze [[Yuri Dolgoruki]], [[1120]]. yılda İdel buyı Bolğarına höcüm itä, Bolşar ğäskären ciñgäç, berniçä qalanı cimerep, yandırıp kitä # [[1164]]. yılda Vladimir-Suzdal kenäze [[Andrey Bogolübskiy]] oyıştırğan yaw, anıñ ğäskäre [[İbrahim]] qalasın ala, cimerä-yandıra; # [[1171]]-[[1172]]. yıllarda şuşı kenäzneñ ulı [[Mstislav]] suğışçıları, [[Murom]] belän [[Ryazan']] kenäzläre ğäskärläre yärädämendä, [[İdel]]neñ könbatışında Bolğar bilämälären basıp alalar, berniçä qala häm awılnı yandıralar # [[1183]]. yılda Vladimir-Suzdal kenäze [[Vsevolod III Bolşoye Gnezdo]] tarafınnan zur höcüm oyıştırıla; ul [[Bilär]] şähärenä taba yaw çaba, [[Tuxçin]], [[Bilär]]ne qamıy, ämma uñışqa ireşä almıy, solıx kileşüe tözergä mäcbür bula # [[1185]]. häm [[1205]]. yıllardağı yawlar Bolğarlarğa zur zıyan kitermi # Bolğarlar [[1218]]. yılda Ustyugka höcüm itkännän soñ, Vladimir-Suzdal kenäze [[Yuri Vsevolodoviç]] [[1120]]. yılda zur ğäskär belän kilä. [[Aşlı]] şähären yawlap ala häm yandıra. Anıñ bu yawı [[1221]]. yılğı kileşüe belän tämamlana. Şunnan soñ Bolşar ilenä [[1236]]. yılğı [[Batu]] xan ğäskärläre höcümenä çaqlı zur yawlar bulmıy. Şuşı suğışlar häm [[İdel buyı Bolğar däwlätenä Mongol yawları|Mongol yawları]] ([[1223]], [[1229]], [[1232]]) Bolğar däwläten köçsezländerä. [[1236]]-[[1237]]. yıllarda Batu xan ğäskäre İdel buyı Bolğar däwläte yawlap alalar. Yawğa qarşı xalıq kütäreleşläre bastırılğaç ([[Bayan belän Cik quzğalışı]], [[Baçman xäräkäte]]), Bolğar däwläte [[Altın Urda]]nıñ ber [[olıs]]ı bulıp qala. [[13. yöz]] axırı - [[14. yöz]] başlarında elekkege däwlät cirlegendä [[Bolğar bäklege|Bolğar]], [[Qazan bäklege|Qazan]], [[qaşan bäklege|Qaşan]], [[Cükätaw bäklege|Cükätaw]] bäklekläre barlıqqa kilä. ==Monı da qarağız== {{commons category|Volga Bulgaria}} * [[Bolğar bizäleş sänğäte]] * [[Bolğar çigä asılması]] * [[Bolğar]] * [[Ağa bazar]] * [[Bolğar-Rus kileşüläre]] * İdel buyı Bolğar däwläte * [[İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşe]] * [[Möxämmät-Ämin xan]] ==Tışqı sıltamalar== * [http://www.bolgar.info/ Bolğar däwläte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260424190508/http://www.bolgar.info/ |date=2026-04-24 }} * Волжская Булгария и Русь. Казань, 1986. [[Төркем:Тарих]] [[Төркем:Татар дәүләтләре]] sbjptjfy4upsehk5gxknm1nk4vggiqn 0 13846 6026433 5987481 2026-09-03T21:06:07Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026433 wikitext text/x-wiki '''1 февраль''' — [[Милади тәкъвиме]]ндә [[ике]]нче [[ай]]ның [[бер]]енче [[көн]]е. [[Ел]] ахырына кадәр 333 ([[кәбисә ел]]ларда – 334) көн кала. {{февраль тәкъвиме}} {{Шулай ук карагыз/Көн}} {{Тарихта бу көн}} =={{Бәйрәмнәр һәм вакыйгалар}}== ==={{Халыкара истәлекле период}}=== Бөтендөнья ''[[хиҗаб]]'' көне ([[2013 ел]]дан). ==={{Илләр буенча бәйрәмнәр}}=== * {{Байрак/АКШ}} [[АКШ]] — ''Милли азатлык көне'' ([[:en:National Freedom Day|en]]), ''[[Авраам Линкольн]]'' [[АКШ Конгрессы]] кабул иткән АКШ Конституциясенә 13 төзәтмәсен (''Коллыкны юк итү'') имзалый, [[1865]].<ref name="en.wiki">{{ref-en}} [[:en:February 1#Holidays and observances|Holidays and observances]]</ref><ref name="fa.wiki">{{ref-fa}} [[:fa:۱ فوریه#.D8.A7.D8.B9.DB.8C.D8.A7.D8.AF .D9.88 .D9.85.D8.B1.D8.A7.D8.B3.D9.85.E2.80.8C.D9.87.D8.A7|اعیاد و مراسم‌ها]]</ref><ref name="fr.wiki">{{ref-fr}} [[:fr:1er février#Célébrations|Célébrations]]</ref><ref name="ru.wiki">{{ref-ru}} [[:ru:1 февраля#Праздники|Праздники]]</ref><ref>{{ref-en}} [http://www4.law.cornell.edu/uscode/36/124.html]</ref> * {{Байрак/Алжир}} [[Алжир]] — ''Эвакуация көне, [[1968]]''.<ref name="ru.wiki"/><ref>{{ref-ru}} [http://holiday.onru.ru/01/02/prazdnik/official/algeria/den-evakyacii-algir Праздники / Официальные праздники / Алжир / День эвакуации] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222153735/http://holiday.onru.ru/01/02/prazdnik/official/algeria/den-evakyacii-algir |date=2014-02-22 }}</ref> * {{BGR}} — ''[[Коммунист]] режимының корбаннарына багышланган хөрмәт һәм [[хәтер көне]] ({{lang-en|Day of Remembrance and Respect to Victims of the Communist Regime}}, [[1945]]/[[2011]])''.<ref name="de.wiki">{{ref-de}} [[:de:1. Februar#Feier- und Gedenktage|Feier- und Gedenktage]]</ref><ref>{{ref-en}} [http://www.rferl.org/content/bulgaria_int_communist_victims_day/24470517.html Азат Европа радиосы/Азатлык радиосы: "Bulgaria Marks First Communist Victims' Day"]</ref><ref>{{ref-en}} [http://photoblog.nbcnews.com/_news/2012/02/01/10287393-bulgaria-remembers-victims-of-communist-regime?lite AFP: Bulgaria remembers victims of communist regime]</ref> * {{MUS}} — ''Коллыкның юкка чыгарылуы көне [[1835]]''.<ref name="en.wiki"/><ref name="fa.wiki"/><ref name="pl.wiki">{{ref-pl}} [[:pl:1 lutego#Święta|Święta]]</ref><ref>{{ref-en}} [http://www.gov.mu/English/News/Pages/Celebrating-Spring-Festival-2014-and-179th-Anniversary-of-the-Abolition-of-Slavery-in-Mauritius-.aspx Celebrating Spring Festival 2014 and 179th Anniversary of the Abolition of Slavery in Mauritius]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * {{HUN}} — ''Республика [[хәтер көне]] ([[1946]], [[коммунист]]лар илдәге демократияне юк итә/[[2006]])'' .<ref name="en.wiki"/><ref name="fa.wiki"/><ref>{{ref-en}} [http://www.athomeinhungary.hu/en/basic-information/162-holidays AtHomeInHungary.hu ( ''Халыкара миграция оешмасы'' хезмәте): Remembrance Days] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305043953/http://www.athomeinhungary.hu/en/basic-information/162-holidays |date=2014-03-05 }}</ref> * {{NIC}} — ''Илнең [[File:Roundel of Nicaragua (1990–1995).svg|20px]] Һава [[хәрби көчләр]]енең ([[:ru:Военно-воздушные силы Никарагуа|ru]]) көне''.<ref name="en.wiki"/><ref name="fa.wiki"/><ref>{{ref-en}} [http://www.virtualnicaragua.com/nicaragua-holidays.php VirtualNicargua.com: Nicaragua Holidays] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140311013848/http://www.virtualnicaragua.com/nicaragua-holidays.php |date=2014-03-11 }}</ref> * {{RWA}} — ''[[Каһарман]]нар көне''.<ref name="en.wiki"/><ref name="fa.wiki"/><ref>{{ref-en}} {{cite web |author=Embassy of Rwanda in Sudan |title=Sudan and Rwanda public holidays |url=http://sudan.embassy.gov.rw/content/view/42/97/ |accessdate=July 19, 2010 |archivedate=2012-03-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120313155356/http://sudan.embassy.gov.rw/content/view/42/97/ }}</ref><ref>{{ref-en}} [http://allafrica.com/view/group/main/main/id/00022693.html allAfrica.com: Rwandans Mark National Heroes' Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130205054621/http://allafrica.com/view/group/main/main/id/00022693.html |date=2013-02-05 }}</ref> ==={{Һөнәри һәм җәмгыяви бәйрәмнәр}}=== [[File:Imbolc Festival February 3rd 2007.jpg|thumb|[[Кыш]] белән [[Яз]] арасы ''"Имболк" төне бәйрәме'']] * {{USA}}:<ref name="en.wiki"/> ** ''"[[Каратәнлеләр]] тарихы ае" ([[:en:Black History Month|en]]) башлана.''<ref name="fr.wiki"/><ref name="ar.wiki">{{ref-ar}} [[:ar:ملحق:1 فبراير#.D8.A3.D8.B9.D9.8A.D8.A7.D8.AF .D9.88.D9.85.D9.86.D8.A7.D8.B3.D8.A8.D8.A7.D8.AA|أعياد ومناسبات]]</ref><ref name=Scott>{{ref-en}} Daryl Michael Scott, [http://www.asalh.org/blackhistorymonthorigins.html "The Origins of Black History Month,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130214045303/http://www.asalh.org/blackhistorymonthorigins.html |date=2013-02-14 }} Association for the Study of African American Life and History, 2011, www.asalh.org/</ref> ** ''"Милли [[кош]]ларны ашату ае" ([[:en:National Bird-Feeding Month|en]]) башлана.''<ref name="A Change in Attitude">"Bosak, Chris. "A Change in Attitude Regarding Feeding Birds." ''The Hour'' [Norwalk, CT] 3 February 2010.</ref><ref name="It's NBFM">Rugg, Jeff. "It's National Bird-Feeding Month." ''The Herald-Mail'' [Hagerstown, MD] 5 February 2010.</ref><ref name="Revitalizing the NBFS">Baicich, Paul J. "Revitalizing the NBFS". ''Bird Watcher's Digest'' Nov./Dec. 2009: 11. Print.</ref><ref name="Feeding Wild Birds">Baicich, Paul J., Margaret A. Barker and Carrol L. Henderson. ''Feeding Wild Birds: A Short History in America'' (USA: Wild Bird Centers of America, Inc., 2010) ISBN 1-4515-1005-5</ref><ref name="February:">Horn, David J. "February: National Bird-Feeding Month Opportunities." ''Bird Education Network Bulletin.'' 4 February 2010. Web.</ref><ref name="Celebrate NBFM">Richins, Vanessa. “Celebrate National Bird-Feeding Month with Pine Cone Bird Feeders.” ''Vanessa's Trees and Shrubs Blog'' About.com. 2 February 2010. Web.</ref><ref name="WBC Takes Over">Stiteler, Sharon. “Wild Bird Centers Takes Over National Bird-Feeding Society.” ''Birding Business News.'' Birding Business Magazine. 15 June 2009. Web.</ref> * {{GBR}} — ''"[[Лесбиан]], [[гей]], [[бисексуал]] һәм [[трансгендер]]лар тарихы ае" ([[:en:LGBT History Month|en]]) башлана.''<ref name="en.wiki"/><ref name="fr.wiki"/><ref>{{ref-en}} [http://lgbthistorymonth.org.uk/ LGBT History Month UK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180108095408/http://lgbthistorymonth.org.uk/ |date=2018-01-08 }}</ref> * '''Гэл'''ларда ([[:en:Gaels|en]], {{IRL}}, {{GBR}}гә керүче [[File:Flag of the Isle of Mann.svg|20px|border]] [[Мэн утравы]] һәм {{SCO}}, һ.б.) — ''Имболк/Кандлемас ([[:en:Imbolc|en]])''.<ref name="en.wiki"/><ref name="fa.wiki"/><ref name="ru.wiki"/><ref name="pl.wiki"/><ref name="ar.wiki"/><ref>{{ref-en}} [http://www.goddessandgreenman.co.uk/imbolc_candlemas Imbolc / Candlemas February 1-2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151012204607/http://www.goddessandgreenman.co.uk/imbolc_candlemas |date=2015-10-12 }}</ref> * {{CAN}}:<ref name="en.wiki"/> ** {{Квебек гербы}}ндә ({{Квебек провинциясе байрагы}}) — ''дөньяның иң озын Квебек кышкы карнавалы ([[:en:Quebec Winter Carnival|en]]) башлана (2014 тә: 31 гыйнвар-16 февраль)''.<ref>{{ref-en}} [http://carnaval.qc.ca/en Quebec Carnaval]</ref> ** ''"[[Каратәнлеләр]] тарихы ае" ([[:en:Black History Month|en]]) башлана.''<ref name="fr.wiki"/><ref name=AboutCIC>{{ref-en}} {{cite web|title=About Black History Month|url=http://www.cic.gc.ca/english/multiculturalism/black/background.asp|publisher=[[Citizenship and Immigration Canada]]|accessdate=14 February 2012|archivedate=2012-02-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120201054700/http://www.cic.gc.ca/english/multiculturalism/black/background.asp}}</ref> * {{MYS}} — ''[[Федераль территория]] көне ([[:en:Federal Territory Day|en]]): [[File:Coat of Arms of Kuala Lumpur.svg|20px]] [[Куала-Лумпур]], [[File:Seal of Labuan.svg|20px]] [[Лабуан]] һәм[[Путраджая]]''.<ref name="en.wiki"/><ref name="fa.wiki"/><ref name="fr.wiki"/><ref name="ar.wiki"/><ref>{{ref-en}} [http://publicholidays.com.my/federal-territory-day/ PublicHolidays.com.my:Federal Territory Day]</ref> =={{Вакыйгалар}}== [[Рәсем:Imam Khomeini in Mehrabad.jpg|right|150px|[[Хомейни]] [[Иран]]га кайта]] * [[1720 ел|1720]] — [[Швеция]] һәм [[Пруссия]] тынычлык килешүен имзалыйлар. * [[1793 ел|1793]] — [[Франция]] [[Бөекбритания|Англия]] һәм [[Нидерландлар]]га сугыш игълан итә. * [[1896 ел|1896]] — [[Пуччини]]ның «[[:en:La bohème|Богема]]» операсы премьерасы. * [[1918 ел|1918]] — Совет хөкүмәте григориан тәкъвименә күчә: [[31 гыйнвар]]дан соң [[14 февраль]] җитә. * [[1924 ел|1924]] — [[Бөекбритания]] [[СССР]]ны таный. * [[1930 ел|1930]] — «[[Таймс]]» беренче кроссвордны урнаштыра. * [[1979 ел|1979]] — 15 еллык сөргеннән соң аятолла [[Хомейни]] [[Иран]]га кайта.<ref>[http://www.azatliq.org/content/article/1945636.html Иран руханиеның сөргеннән кайтуына 31 ел]</ref> * [[2003 ел|2003]] — «[[Колумбия шаттлы|Колумбия]]» космик шаттлы һәлакәте. Шартлау нәтиҗәсендә экипажның бар җиде әгъзасы вафат. =={{Туулар}}== {{Шулай ук карагыз|:Төркем:1 февраль көнне туганнар}} * [[1561 ел|1561]] — [[Генри Бригс]], [[математика]] галиме, профессор. * [[1825 ел|1825]] — [[Вениамин (Благонравов)|Вениамин]], * [[1826 ел|1826]] — [[Евгений Белов]], * [[1834 ел|1834]] — [[Кузман Шапкарев]], * [[1842 ел|1842]] — [[Константин Ворошилов]], * [[1857 ел|1857]] — [[Владимир Бехтерев]], табиб. * [[1859 ел|1859]] — [[Сөләйман Аитов]], беренче гильдия сәүдәгәр, меценат, күренекле татар җәмәгать эшлеклесе, * [[1867 ел|1867]] — [[Василий (Богоявленский)|Василий]], * [[1870 ел|1870]] — [[Фёдор Чистович]], * [[1871 ел|1871]] — [[Владимир Николаев (1871)|Владимир Николаев]], * [[1873 ел|1873]] — [[Семён Маслов]], * [[1878 ел|1878]] — [[Милан Һоджа]], * [[1879 ел|1879]] — [[Николай Некрасов (1879)|Николай Некрасов]], * [[1880 ел|1880]] — [[Василий Голубков]], * [[1884 ел|1884]] — [[Евгений Замятин (1884)|Евгений Замятин]], * [[1885 ел|1885]] — [[Федор Быков]], * [[1897 ел|1897]] — [[Петр Беневоленский]], * [[1905 ел|1905]] — [[Эмилио Сегре]], * [[1912 ел|1912]] — [[Зоя Миронова]], * [[1913 ел|1913]] — [[Сергей Притыцкий]], * [[1920 ел|1920]] — [[Гарәфетдин Сәләхетдинов]], * [[1922 ел|1922]] — [[Геннадий Киселев]], * [[1924 ел|1924]] — [[Әкрәм Хәйретдинов]], [[Советлар Берлеге каһарманы]], матрос. * [[1925 ел|1925]] — [[Виктор Сажинов]], * [[1927 ел|1927]] — [[Владимир Гаглоев]], осетин язучысы, драматург. * 1927 — [[Рәис Сабиров]], * [[1931 ел|1931]] — [[Борис Ельцин]], беренче [[Россия]] президенты (''[[2007 ел]]да вафат''). * 1931 — [[Шәмсикамал Чуракова]], * [[1932 ел|1932]] — [[Флүр Галимҗанов]], * 1932 — [[Хәләф Гыйльданов]], * [[1935 ел|1935]] — [[Фаадия Сәлимҗанова]], * [[1936 ел|1936]] — [[Рифкать Сәлимов]], * 1936 — [[Фәнис Садыйков]], * 1936 — [[Феликс Мөхәммәдов]], * [[1939 ел|1939]] — [[Геннадий Никитин]], * 1939 — [[Марат Азнабаев]], * 1939 — [[Муса Сираҗи]], шагыйрь. * [[1940 ел|1940]] — [[Владимир Житлов]], * 1940 — [[Мэлс Түрҗанов]], * 1940 — [[Рафаэль Билалов]], татар композиторы. * 1940 — [[Эльмира Давыдова]], * [[1941 ел|1941]] — [[Виталий Журавлёв]] * [[1942 ел|1942]] — [[Ралиф Зарипов]], * 1942 — [[Салават Рәхмәтулла]], Башкортстанда яшәп иҗат итүче татар шагыйре. * [[1943 ел|1943]] — [[Дамир Ишемгулов]] * 1943 — [[Ринат Габитов]] * [[1944 ел|1944]] — [[Эра Җиһаншина]], театр һәм кино артисты, ''РФ халык артисты ([[2005]]).'' * [[1950 ел|1950]] — [[Айрат Кобагошов]], * [[1952 ел|1952]] — [[Роҗер Тсиен]], * [[1957 ел|1957]] — [[Галимҗан Гыйльманов]], татар [[язучы]]сы, [[шагыйрь]]. * 1957 — [[Людмила Матвеева]]. * [[1958 ел|1958]] — [[Тәүфикъ Кәримов]], язучы, Казакъстан халыклары Ассамблеясе Рәисе урынбасары, «Казакъстанда татар һәм башкорт конгрессы» Республика иҗтимагый идарәсе рәисе. * [[1958 ел|1958]] — [[Рөстәм Фәткуллин]], [[«Болакта» Яшьләр театры]] баш режиссеры. [[ТР атказанган сәнгать эшлеклесе]]. * [[1960 ел|1960]] — [[Фәрзәнә Акбулатова]], * [[1962 ел|1962]] — [[Дилә Барышева]], * [[1968 ел|1968]] — [[Камил Таңгалычев]], * [[1971 ел|1971]] — [[Георгий Черданцев]], * [[1972 ел|1972]] — [[Лейма Гбови]], * [[1973 ел|1973]] — [[Андрей Субботин]], * [[1976 ел|1976]] — [[Александр Богомолов (1976)|Александр Богомолов]], * [[1983 ел|1983]] — [[Алексей Петров (1983)|Алексей Петров]], * [[1984 ел|1984]] — [[Алексей Крутов]], * [[1987 ел|1987]] — [[Рихард Гүнге]], * [[1989 ел|1989]] — [[Ләйсән Раянова]], * [[1991 ел|1991]] — [[Михаил Григорьев (1991)|Михаил Григорьев]], * [[2000 ел|2000]] — [[Ramil’]], =={{Вафатлар}}== {{Шулай ук карагыз|:Төркем:1 февраль көнне вафатлар}} * [[1733 ел|1733]] — [[Аугуст II Көчле]], * [[1880 ел|1880]] — [[Зеф Юбани]], * [[1881 ел|1881]] — [[Юлиан Шелль]], * [[1893 ел|1893]] — [[Александр Тимашев]], * [[1907 ел|1907]] — [[Курманжан датка]], * [[1953 ел|1953]] — [[Сәетгәрәй Гайфетдинов]], * [[1957 ел|1957]] — [[Фридрих Паулюс]], генерал-фельдмаршал. * [[1958 ел|1958]] — [[Клинтон Дэвиссон]], [[АКШ]] физигы, [[Нобель бүләге]] лауреаты. * [[1971 ел|1971]] — [[Әмәт-Хан Солтан]], совет хәрби очучысы. * 1971 — [[Иван Фёдоров (1924)|Иван Фёдоров]], [[Советлар Берлеге каһарманы]] (1945). * [[1973 ел|1973]] — [[Алексей Бормусов]], * [[1976 ел|1976]] — [[Вернер Һейзенберг]], алман [[теоретик физика]] галиме. * 1976 — [[Виктор Лазарев]], * 1976 — [[Җорҗ Виппл]], * [[1978 ел|1978]] — [[Хуҗи Мәрдиев]], * [[1985 ел|1985]] — [[Юрий Румер]], * [[1986 ел|1986]] — [[Альва Мюрдаль]], * [[1990 ел|1990]] — [[Виктор Федоров]], * [[1991 ел|1991]] — [[Гыйльметдин Кырымгуҗин]], [[Социалистик Хезмәт Каһарманы]]. * 1991 — [[Иван Кузнецов]], совет чуаш язучысы, тарихчы. * [[1993 ел|1993]] — [[Әхәт Гобәйдуллин]], * [[1995 ел|1995]] — [[Николай Горшков]], * [[1999 ел|1999]] — [[Кәлимулла Якупов]], [[Совет-фин сугышы (1939-1940)|Совет-фин]] һәм [[Бөек Ватан сугышы|Бөек Ватан сугышлары]] чорында [[Кызыл Гаскәр]]е [[медицина]] хезмәткәре, [[Советлар Берлеге каһарманы]]. * [[2003 ел|2003]] — [[Миңнехаҗи Фәррахов]], * [[2004 ел|2004]] — [[Шамил Нигъмәтуллин]], * [[2005 ел|2005]] — [[Сергей Суров]], * [[2010 ел|2010]] — [[Равил Галиуллин]], * 2010 — [[Рамазан Шәгалиев]], * [[2012 ел|2012]] — [[Вислава Шымборска]], * [[2017 ел|2017]] — [[Дритеро Аголы]], * 2017 — [[Тимергали Зиннуров]], =={{Дини бәйрәмнәр}}== === [[Ислам]] === === [[Христианлык]] === ==== [[Рәсем:Christian cross.svg|12px]] Көнбатыш Христианнарда ==== ==== [[Рәсем:OrthodoxCross(black,contoured).svg|12px]] Көнчыгыш христианнарда ==== ===={{Исем бәйрәмнәре}}==== === Башка диннәр/[[ышану]]лар === == Шулай ук карагыз == {{commonscat|1 February}} == [[Искәрмә]]ләр == {{искәрмәләр}} == [[Сынамыш]]лар == * Беренче февральдә төнлә [[йолдыз]]лар күренсә — [[яз]] соңга калу галәмәте. == [[Cылтама]]лар == * [http://www.calend.ru/ Calend.ru вакыйгалар тәкъвиме] * [http://www.angelday.info/ Православ исемнәре һәм көн бәйрәмнәре] * [http://www.portalsaofrancisco.com.br/ Portal Sao Francisco (Бразилия)] * [http://www.es.catholic.net/santoral/ Бөтендөнья Католикларның очрашу порталы, испан телендәге көн изгеләре бүлеге] * [http://www.journee-mondiale.com/ Франсыз телле дөнья көннәре порталы] * [http://www.when-is.com/ Бөтендөнья дини һәм дөньяви көннәр] * [http://www.ou.org/holidays/calendar/ Бөтендөнья ортодокс яһүдиләр бәйрәмнәре тәкъвиме] ---- {{айлар}} {{Тәкъвим}} [[Төркем:Ел көннәре]] [[Төркем:1 февраль]] l0epdf6en9vkdom5nvhl0sxpd9exdty 0 15688 6026429 6025590 2026-09-03T20:24:59Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026429 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Геология''' – [[Җир]] кабыгы һәм анда анда булган [[файдалы казылмалар]]ның [[состав]]ы, [[төзелеш]]е, [[үсеш]] [[тарих]]ын [[өйрәнү]]че [[фән]]нәр [[комплекс]]ы, аны һәм бу [[өлкә]]дә урын алучы барлык [[процесс]]ларны белдерүче [[термин]]. == Тарих == [[Рәсем:Geologia.jpg|200px|thumb|left|[[Җир шары]] [[структура]]сын тасфиралаган [[сурәт]]]] Геология термины [[1657 ел]]да [[норвегия]]ле [[галим]] М. П. Эшолт тарафыннан кертелә. == Бүлекләре == {{seealso|Төркем:Геология бүлекләре}} Бу комплекска түбәндәге фәннәр керә: * [[Минералогия]] * [[Петрография]] * [[Геохимия]] * [[Тектоника]] * [[Гидрогеология]] * [[Геофизика]] * [[Геоморфология]] * [[Файдалы казылмалар турында фән]] {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q87058424 } |section= |sort=label |columns=label:исем,description:тасвир,p2578}} {| class='wikitable sortable' ! исем ! тасвир ! өйрәнелгән тармак |- | ''[[:d:Q3760330|forensic geology]]'' | | |- | ''[[:d:Q11972173|glacial geology]]'' | | |- | ''[[:d:Q125299817|górnictwo i geologia inżynierska]]'' | | |- | ''[[:d:Q134912903|physiographic geology]]'' | | |- | ''[[:d:Q1648514|Ай геологиясе]]'' | | |- | ''[[:d:Q127079727|аэрогеология]]'' | | |- | ''[[:d:Q126366418|аэролитология]]'' | | [[метеорит]] |- | ''[[:d:Q102904|вулканология]]'' | | ''[[:d:Q505748|вулканизм]]'' |- | ''[[:d:Q52109|геоморфология]]'' | рельеф формаларын һәм аларны формалаштыручы процессларны фәнни өйрәнү | ''[[:d:Q186131|terrain]]''<br/>[[тау]]<br/>[[Рельеф формалары|рельеф формасы]]<br/>''[[:d:Q1349417|Җир йөзе]]''<br/>''[[:d:Q944588|сөзәклек]]'' |- | ''[[:d:Q113884259|геопсихология]]'' | | |- | ''[[:d:Q213891|геохронология]]'' | | |- | ''[[:d:Q179509|гидрогеология]]'' | | ''[[:d:Q124714|чишмә]]''<br/>''[[:d:Q161598|җир асты сулары]]''<br/>''[[:d:Q3335983|җирасты сулык]]'' |- | ''[[:d:Q52120|гляциология]]'' | табигый бозлыклар формалары (мәс. кар бозлары), барлыкка килүләре һәм үзенчәлекләре турында фән | [[бозлык]]<br/>''[[:d:Q12599|ice sheet]]''<br/>''[[:d:Q46966|ice shelf]]''<br/>''[[:d:Q878077|ice cap]]'' |- | ''[[:d:Q3630257|динамик геология]]'' | | |- | ''[[:d:Q109534974|диңгез геофизикасы]]'' | | |- | ''[[:d:Q2315537|ихнология]]'' | | ''[[:d:Q853800|trace fossil]]'' |- | ''[[:d:Q2383547|криология]]'' | | ''[[:d:Q493109|cryosphere]]'' |- | ''[[:d:Q6538759|литология]]'' | | |- | ''[[:d:Q16000119|магматик тау токымы петрологиясе]]'' | магматик тау токымын өйрәнүе | [[магмалы тау токымнары]] |- | ''[[:d:Q1933330|медицина геологиясе]]'' | табигый геологик факторларны һәм аларның кеше һәм хайваннар сәламәтлегенә тәэсирен өйрәнүе | |- | ''[[:d:Q111968621|метаморфик тау токымнары петрологиясе]]'' | метаморфик тау токымнарын өйрәнү | ''[[:d:Q47069|метаморфик тау токымы]]'' |- | ''[[:d:Q135471402|микрогеология]]'' | | |- | ''[[:d:Q134810742|микротуфрак белеме]]'' | | |- | ''[[:d:Q83353|минералогия]]'' | | ''[[:d:Q7946|минерал]]'' |- | ''[[:d:Q3324383|морфотектоника]]'' | | |- | ''[[:d:Q2497922|неотектоника]]'' | геологик вакыт эчендәге соңгы арада яки гамәлдә урын алган Җир кабыгы деформацияләре һәм хәрәкәтьләрен өйрәнү | |- | ''[[:d:Q1048416|нефть һәм газ геологиясе]]'' | | |- | ''[[:d:Q5413464|палеобиогеография]]'' | | |- | ''[[:d:Q12137569|палеогеоморфология]]'' | | |- | ''[[:d:Q4342540|палеогляциология]]'' | | |- | ''[[:d:Q289600|петрография]]'' | структур, минералогик һәм химик үзенчәлекләрне өйрәнүче петрография өлеше | |- | ''[[:d:Q163082|петрология]]'' | | [[тау токымы]] |- | ''[[:d:Q4361662|петрохимия]]'' | петрология бүлеге | |- | ''[[:d:Q751439|планетар геология]]'' | | |- | ''[[:d:Q11812755|плюмлар тектоникасы]]'' | | |- | ''[[:d:Q7281262|радиогляциология]]'' | | |- | ''[[:d:Q205768|седиментология]]'' | | ''[[:d:Q180184|sediment]]''<br/>''[[:d:Q82480|утырма тау токымнары]]'' |- | ''[[:d:Q6592057|сейсмотектоника]]'' | | |- | ''[[:d:Q134783|стратиграфия]]'' | тау токымнары катламнарын өйрәнүче геология бүлеге | ''[[:d:Q82480|утырма тау токымнары]]''<br/>''[[:d:Q785020|sedimentary basin]]''<br/>[[Катлам (геология)|катлам]] |- | ''[[:d:Q334823|структур геология]]'' | | |- | ''[[:d:Q754590|тарихи геология]]'' | | |- | ''[[:d:Q78125729|тектоника]]'' | | ''[[:d:Q193343|тектоника]]'' |- | ''[[:d:Q2426412|тектонофизика]]'' | | |- | ''[[:d:Q631298|тозлар тектоникасы]]'' | Җир кабыгындагы тозлар тулы структуралар, механизмнар һәм тозларга бай тектоник деформацияләрне өйрәнү | |- | ''[[:d:Q85874946|топоминералогия]]'' | | ''[[:d:Q7946|минерал]]'' |- | ''[[:d:Q853915|файдалы казылмалар геологиясе]]'' | | ''[[:d:Q889659|файдалы казылмалар]]''<br/>''[[:d:Q15104915|файдалы казылмалар ятмасы]]'' |- | ''[[:d:Q128894857|физик геология]]'' | | |- | ''[[:d:Q128893816|фотогеология]]'' | һавадан яки иярченнән ясалган фотографияләрнең геологик мәгълүмат туплауда куллану | |- | ''[[:d:Q2348608|экологик геология]]'' | | |- | ''[[:d:Q5404354|этногеология]]'' | | |} {{Wikidata list end}} == Чорлар == {{seealso|Төркем:Геологик чорлар}} == Геологлар == {{seealso|Төркем:Геологлар}} == Аерым терминнар исемлеге == {{seealso|Төркем:Геология терминологиясе}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q77330535 } |section= |sort=label |columns=label:Исем,p279}} {| class='wikitable sortable' ! Исем ! нәрсәнең ассыйныфы |- | ''[[:d:Q420052|Akkumulation]]'' | |- | ''[[:d:Q4754304|andesite line]]'' | |- | ''[[:d:Q60791685|backstop]]'' | ''[[:d:Q219858|zone]]'' |- | ''[[:d:Q23579697|collage]]'' | |- | ''[[:d:Q9323989|Colluvium]]'' | ''[[:d:Q100384264|rock fragment]]'' |- | ''[[:d:Q3828108|compression]]'' | |- | ''[[:d:Q5177532|country rock]]'' | ''[[:d:Q22731|таш]]'' |- | ''[[:d:Q1987070|deposition]]'' | ''[[:d:Q116844065|accumulation]]'' |- | ''[[:d:Q1354045|foothills]]'' | ''[[:d:Q2624046|таулар чылбыры]]''<br/>[[Рельеф формалары|рельеф формасы]] |- | ''[[:d:Q8565009|foundered strata]]'' | [[Катлам (геология)|катлам]] |- | ''[[:d:Q65194585|Graderingstal]]'' | |- | ''[[:d:Q10509221|gry]]'' | |- | ''[[:d:L679516|hornfels]]'' | |- | ''[[:d:Q212136|horst]]'' | ''[[:d:Q35145263|табигый географик объект]]''<br/>[[Рельеф формалары|рельеф формасы]]<br/>''[[:d:Q112628506|геологик үзенчәлек]]'' |- | ''[[:d:Q130403901|IUGS Heritage Stone]]'' | ''[[:d:Q21013138|геологик мирас]]''<br/>''[[:d:Q2065736|мәдәни мирас объекты]]'' |- | ''[[:d:Q862746|joint]]'' | ''[[:d:Q2307625|ярык]]'' |- | ''[[:d:Q12540263|Level of denuncing]]'' | |- | ''[[:d:Q6648199|lithospheric flexure]]'' | |- | ''[[:d:Q6648214|lithotope]]'' | |- | ''[[:d:Q4306931|Mulda]]'' | |- | ''[[:d:Q6944270|Muva]]'' | |- | ''[[:d:Q113856301|palisade]]'' | ''[[:d:Q107679|cliff]]'' |- | ''[[:d:Q7254950|pseudomatrix]]'' | ''[[:d:Q6647900|lithic fragment]]'' |- | ''[[:d:Q7286559|rake]]'' | |- | ''[[:d:Q357775|rim]]'' | ''[[:d:Q100709623|rim]]'' |- | ''[[:d:Q7618282|stockwork]]'' | ''[[:d:Q952465|vein]]'' |- | ''[[:d:Q7622662|Stream load]]'' | ''[[:d:Q909534|mass transfer]]'' |- | ''[[:d:Q1059884|strewn field]]'' | [[Регион|географик төбәк]] |- | ''[[:d:Q1973416|type locality]]'' | ''[[:d:Q112628506|геологик үзенчәлек]]''<br/>''[[:d:Q14944328|example]]'' |- | ''[[:d:Q9367639|uziarnienie]]'' | |- | ''[[:d:Q12080570|Баланс енергії у видобувній свердловині]]'' | |- | ''[[:d:Q26254161|вулканик активлык]]'' | ''[[:d:Q108156638|геологик активлык]]'' |- | ''[[:d:Q190429|иңкеш]]'' | [[Рельеф формалары|рельеф формасы]] |- | ''[[:d:Q16716245|Сингенетичні родовища]]'' | |- | ''[[:d:Q12565034|Тақта]]'' | |- | ''[[:d:Q565649|туфрак әчелеге]]'' | [[PH]] |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == {{Портал|Фән|Җирне өйрәнүче фәннәр|Геология}} {{Фәннәр}} {{rq|stub}} [[Төркем:Әлифба буенча фәннәр]] [[Төркем:Геология]] acljvjqmpw3d6ei7r00txy5cn7ge353 0 18708 6026408 4460916 2026-09-03T18:21:40Z Әмир 15082 /* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә 6026408 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Айрат Хәмидуллин (мәгънәләр)}} {{Шәхес | исем = Айрат Хәмидуллин | рәсем = | рәсем_зурлыгы = | alt = | рәсем язуы = | тулы исем = Айрат Габдулла улы Хәмидуллин | һөнәр = рәссам, педагог | туу датасы = 20.01.1956 | туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Казан|Казанда}} | гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]] → [[РФ]] | милләт = татар | үлем датасы = | үлем җире = | әти = | әни = | ир = | хатын = | балалар = | бүләк һәм премияләр = [[Файл:Медаль «За доблестный труд.png|40px|«Фидакарь хезмәт өчен» медале (2026)]] | сайт = [http://www.hamidullin-ayrat.narod.ru/ hamidullin-ayrat.narod.ru] | башка мәгълүмат = }} {{фш|Хәмидуллин}} ''Бу [[Казан]] рәссам-педагогы турында мәкалә, [[Әлмәт]] [[Архитектура|архитекторы]] турында '''[[Айрат Хәмидуллин (1966)|биредән]]''' укыгыз.'' '''Айрат Габдулла улы Хәмидуллин''' — [[Постимпрессионизм|пост-импрессионизм]] стиленда иҗат итүче танылган рәссам, күренекле педагог. Татарстан (''[[1996]]''), РФ (''[[2002]]'') рәссамнар берлекләре әгъзасы. == Тәрҗемәи хәле == Айрат Хәмидуллин [[1956 ел]]ның [[20 гыйнвар]]ында [[Казан]] шәһәрендә туган. Кечкенә чактан ук рәсем ясарга яраткан. Рәсем мәктәбен бетергәч, [[Казан сынлы сәнгать училищесы]]на укырга керә. Училищены кызыл диплом белән бетергәннән соң, Суриков исемендәге [[Мәскәү]] дәүләт рәсем институтына укырга керә. Уку вакытында музейларда пост-импрессионист эшләреннән күп копияләр ясый. Шушы стиль белән мавыгып китә. == Хезмәт юлы == [[1986 ел]]дан башлап Казан сынлы сәнгать училищесында укыта. == Иҗаты == Суриков исемендәге институтта уку вакытында [[музей]]ларда пост-импрессионист эшләреннән копияләр ясый (Поль Сезанның "Арлекин һәм Пьерро" һәм "Армудлар һәм шәфталу"). Шушы стиль белән мавыгып китә. Рәссамның иҗатында табигать күренешләре, [[натюрморт]]лар һәм башка жанр композицияләре чагылыш таба. Аның «Иске Казан урамнары» сериясе күргәзмәгә килүчеләрне аеруча сокландыра. Рәссам Айрат Хәмидуллин [[1996 ел]]дан бирле Татарстан рәссамнар берлеге әгъзасы, [[2002 ел]]да исә Pəcəй рәссамнар берлегенә кабул ителә. Аның рәсемнәре Pəcəй, [[Татарстан Республикасы]], [[АКШ|Америка]], [[Алмания]], [[Франса|Франция]] музейларында һәм шәхси коллекцияләрдә саклана. == Остазлары == Валерий Борис улы Скуридин, Раиса Ивановна Лебедева, Михаил Михаил улы Курилко-Рюмин. == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * [[2026 ел|2026]] ― [["Фидакарь хезмәт өчен" медале|«Фидакарь хезмәт өчен» медале]] ― ''мәдәният һәм сәнгать үсешенә зур өлеш керткәне һәм күпьеллык нәтиҗәле эшчәнлеге өчен''<ref>[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_609181.pdf Указ Раиса Республики Татарстан № 664 от 14.08.2026]</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == * ''Юлия Андреева''. [http://kazan-journal.ru/news/mir-na-polotne/tishina-letnikh-ulits-masterskaya-khudozhnika Тишина летних улиц — мастерская художника (об Айрате Хамидуллине)]. [[Казань (журнал)|«Казань»]], [http://kazan-journal.ru/categories/anons-7-2022 2022, № 7], стр. 86-93. == Сылтамалар == * [http://www.hamidullin-ayrat.narod.ru Шәхси бите] * [http://www.kazanartschool.ru/Prepod/Hamidullin.html Казан Сынлы Сәнгать Училищесы сайтында мәгълүмат] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120606124439/http://www.kazanartschool.ru/Prepod/Hamidullin.html |date=2012-06-06 }} {{Rq|stub}} {{DEFAULTSORT:Хәмидуллин, Айрат}} [[Төркем:Татар рәссамнары]] [[Төркем:Татарстан рәссамнары]] [[Төркем:Суриков исемендәге рәсем институтын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Казан сынлы сәнгать укуханәсен тәмамлаучылар]] [[Төркем:«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр]] htj973fsq7wo8bagfvwiqjz6mpdhizf 0 20931 6026407 4108538 2026-09-03T18:14:15Z Әмир 15082 /* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә 6026407 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Шамил Фәрхетдинов | рәсем = | рәсем_зурлыгы = | alt = | рәсем язуы = | тулы исем = | һөнәр = артист, язучы-драматург | туу датасы = 18.08.1971 | туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Аксубай районы|Аксубай районында}}, [[Яңа Ибрай]] авылы | гражданлык ={{USSR}} -> {{RUS}} | милләт = [[татар]] | үлем датасы = | үлем җире = | әти = | әни = | ир = | хатын = | балалар = | бүләк һәм премияләр = [[Файл:Медаль «За доблестный труд.png|40px|«Фидакарь хезмәт өчен» медале (2026)]] [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган артисты (2003)]] | сайт = | башка мәгълүмат = }} {{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Фәрхетдинов}} '''Шамил Тимергали улы Фәрхетдинов''' — [[татар]] артисты. [[1971 ел]]ның [[18 август]]ында [[ТАССР]]ның [[Аксубай районы]] [[Яңа Ибрай]] авылында туган. 1989–1993 елларда [[Казан театр училищесы]]нда укый. [[1993 ел]]дан ул [[Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры]]нда эшли. 2003 елда аңа [[Татарстан Республикасының Атказанган артисты|«Татарстан Республикасының атказанган артисты»]] дигән мактаулы исем бирелә. 2005 елда балалар өчен «Әкият турында әкият» исемле әкият-пьесалар җыентыгы нәшер ителә. 2007 елдан [[Татарстан Язучылар берлеге]] әгъзасы. == Театрда сәхнәләштергән рольләре == * Равил (Г.Зәйнашева. «Җаным жәл түгел сиңа»), * Марат (Х.Вахит. «Яңадан мәхәббәт турында»), * Надир мәхдүм (К.Тинчурин. «[[Сүнгән йолдызлар (спектакль)|Сүнгән йолдызлар]]»), * Ламб (Б.Брехт. «Кураж ана һәм аның балалары»), * Мортаза (К.Тинчурин. «Хикмәтле доклад»), * Әхмәт (М.Әмир. «Гөлшаян»), * Зиннәт (Н.Гыйматдинова. «Бер тамчы ярату»). == Иҗат ителгән әкият-пьесалар == * Беренче мәхәббәт * Алтын көз * Үзебез дип торабыз * Әкият китабы * Мыгырдык * Саламторхан яки бәхет гөле * Шүрәле-online * Али баба һәм өч карак * Алтын алма == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * [[2003 ел|2003]] — [[Татарстанның атказанган артисты]] * [[2026 ел|2026]] — [["Фидакарь хезмәт өчен" медале|«Фидакарь хезмәт өчен» медале]] — ''мәдәният һәм сәнгать үсешенә зур өлеш керткәне һәм күпьеллык нәтиҗәле эшчәнлеге өчен''<ref>[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_609181.pdf Указ Раиса Республики Татарстан № 664 от 14.08.2026]</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [https://sptatar.com/f-rhetdinov-shamil/ Фәрхетдинов Шамил]. Татарстан язучылар берлеге сайты * [http://adiplar.belem.ru/shamil.htm Шамил Фәрхетдинов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210412134154/http://adiplar.belem.ru/shamil.htm |date=2021-04-12 }}. Әдипләребез. Биобиблиографик белешмәлек. Казан, Татарстан китап нәшрияты, 2009 == Моны да карагыз == {{Татарстан Республикасының Атказанган артистлары}} {{Rq|stub|image}} {{DEFAULTSORT:Фәрхетдинов, Шамил}} [[Төркем:Тинчурин театры актерлары]] [[Төркем:Татарстанның атказанган артистлары]] [[Төркем:Казан театр укуханәсен тәмамлаучылар]] [[Төркем:Татарстан язучылар берлеге әгъзалары]] [[Төркем:«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр]] ozqu2fryygvsc7c7ae5gfgjbom7rsnn 0 21272 6026430 6025589 2026-09-03T20:25:01Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026430 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Бота́ника''' (''нәбатат гыйлеме'', {{lang-grc|βοτανικός}} — «үсемлеккә илтүче», шулай ук {{lang-grc|βοτάνη}} — «үсемлек, [[үлән]]») — [[үсемлекләр]] турындагы [[фән]], [[биология]]ең бер [[тармак|тармагы]]. == Тикшерү җисемнәре == [[Файл:Beli-hibiskus.jpg|thumb|250px|[[Гибискус]]]] Ботаника үсемлекләр турында булган барлык [[мәгълүмат]]ны да үз эченә ала, ''([[Морфология (биология)|морфология]] һәм [[анатомия]])'' үсемлекләрнең [[систематика]]сын, [[геология|геологик]] [[вакыт]] ''([[эволюция]])'' [[барыш]]ындагы [[үсеш]]ен, үзара [[бәйләнеш]]ен ''([[филогенез]])'', элеккеге һәм [[хәзер]]ге [[таралу]] [[мәйдан]]нарын ([[үсемлек географиясе]]), [[әйләнә-тирәлек]] белә бәйләнешен ([[үсемлек экологиясе]]), үсемлек [[катлам]]ының үзара [[кушылу]]ын ''([[фитоценология]], яки [[геоботаника]])'', үсемлекләрнең [[хуҗалык]]та [[файдалану]] [[мөмкинлек|мөмкинлеге]] ''([[ботаник байлыклар]], яки экономик ботаника)''. Ботаникада үсемлекләрне [[тикшерү]] буенча фикологияне һәм ([[альгология]]не) — [[суүсем]]нәр турындагы фән, [[микология]]не — [[гөмбә]]ләр турындагы фән, [[лихенология]]не — [[лишайник]]лар, [[бриология]]не — [[мүк]]ләр турындагы фәннәрне аерып алырга кирәк. Шулай ук бер [[күзәнәк]]ле үсемлекләрне [[өйрәнү]]че фән буларак — [[микробиология]] һәм үсемлекләрнең [[вирус]]лар, [[бактерия]]ләр белән бәйләнешен өйрәнүче фән — [[фитопатология]]не ботаниканың бер тармакларны кертергә мөмкин. == Тарихы == {{seealso|Төркем:Ботаника тарихы|en:Category:History of botany|ru:Категория:История ботаники}} == Бүлекләре == {{seealso|Төркем:Ботаника бүлекләре|en:Category:Branches of botany|ru:Категория:Разделы ботаники}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q17002728 } |section= |sort=label |columns=label:исем,description:тасвир,p2578}} {| class='wikitable sortable' ! исем ! тасвир ! өйрәнелгән тармак |- | | | |- | ''[[:d:Q636481|archaeobotany]]'' | | |- | ''[[:d:Q135898514|descriptive botany]]'' | | |- | ''[[:d:Q141182103|food botany]]'' | | ''[[:d:Q9323487|food plant]]'' |- | ''[[:d:Q134880060|sphagnology]]'' | | ''[[:d:Q30019|сфагнум]]'' |- | ''[[:d:Q135898529|structural botany]]'' | | |- | ''[[:d:Q2715465|агростология]]'' | | |- | ''[[:d:Q4671902|акантохронология]]'' | | |- | ''[[:d:Q188391|альгология]]'' | | [[суүсемнәр]] |- | ''[[:d:Q574323|антракология]]'' | | ''[[:d:Q65158341|charred wood]]'' |- | ''[[:d:Q6018089|аэропалинология]]'' | | |- | ''[[:d:Q20730570|батология]]'' | | ''[[:d:Q602740|рубус]]'' |- | ''[[:d:Q63368312|ботаник историография]]'' | | |- | ''[[:d:Q899719|бриология]]'' | | ''[[:d:Q29993|мүксыманнар]]'' |- | ''[[:d:Q1456948|геоботаника]]'' | | |- | ''[[:d:Q134805772|гепатикология]]'' | | |- | ''[[:d:Q9295368|гидроботаника]]'' | | |- | ''[[:d:Q192658|дендрология]]'' | | [[агач]]<br/>[[куак]] |- | ''[[:d:Q131344606|десмидиология]]'' | | ''[[:d:Q199077|Desmidiales]]'' |- | ''[[:d:Q1098746|карпология]]'' | | |- | ''[[:d:Q107547967|орлык экологиясе]]'' | орлыклар экологиясе | |- | ''[[:d:Q16911243|орхидология]]'' | | ''[[:d:Q25308|Orchid]]'' |- | ''[[:d:Q192694|палеоботаника]]'' | | ''[[:d:Q3391551|prehistoric plant]]'' |- | ''[[:d:Q11830794|птеридология]]'' | | ''[[:d:Q178249|Pteridophyta]]'' |- | ''[[:d:Q9311551|родология]]'' | | [[гөлҗимеш]] |- | ''[[:d:Q14829679|синантерология]]'' | | ''[[:d:Q14847254|Compositae]]''<br/>[[Оешма чәчәклеләр|кашкарыйчалар]] |- | ''[[:d:Q5469188|урман патологиясе]]'' | | |- | ''[[:d:Q133501250|фитология]]'' | | [[югары төзелешле үсемлекләр]] |- | ''[[:d:Q188956|фитопатология]]'' | | ''[[:d:Q2662845|үсемлекләр авырулары]]'' |- | ''[[:d:Q130253346|фитосерология]]'' | | |- | ''[[:d:Q130253279|фитотератология]]'' | | |- | ''[[:d:Q99658977|фитотөрлелек]]'' | | |- | ''[[:d:Q130253639|фитофенология]]'' | үсемлекләр фенологиясе | |- | ''[[:d:Q1138244|фитоценология]]'' | | [[фитоценоз]] |- | ''[[:d:Q1372905|флористика]]'' | | |- | ''[[:d:Q30594891|чәчәк ату биологиясе]]'' | | |- | ''[[:d:Q7201518|үсемлекләр генетикасы]]'' | | [[үсемлекләр]]<br/>''[[:d:Q16335078|үсемлекләр геномы]]''<br/>[[хлоропласт]] |- | ''[[:d:Q771220|үсемлекләр географиясе]]'' | | |- | ''[[:d:Q100985929|үсемлекләр молекуляр биологиясе]]'' | | |- | ''[[:d:Q1795341|үсемлекләр стрессы физиологиясе]]'' | | |- | ''[[:d:Q106604818|үсемлекләр эволюцион биологиясе]]'' | | ''[[:d:Q7201511|үсемлекләр эволюциясе]]'' |- | ''[[:d:Q100913396|үсемлекләр экологик физиологиясе]]'' | | |- | ''[[:d:Q1387972|үсемлекләр экологиясе]]'' | | |} {{Wikidata list end}} == Оешмалары == {{seealso|Төркем:Ботаника оешмалары|en:Category:Botany organizations|ru:Категория:Ботанические организации}} == Һөнәри әдәбият == {{seealso|Төркем:Ботаника әдәбияты|en:Category:Botanical literature|ar:تصنيف:أدبيات علم النبات}} === Әһәмиятле фәнни китаплар === {{seealso|Төркем:Ботаника китаплары|en:Category:Botany books|ru:Категория:Книги по ботанике}} === Фәнни журналлар === {{seealso|Төркем:Ботаника журналлары|en:Category:Botany journals|ru:Категория:Ботанические журналы}} == Һөнәри бүләкләр == {{seealso|Төркем:Ботаника өлкәсендә бүләкләр|de:Kategorie:Botanikpreis|ru:Категория:Ботанические награды}} == Аерым танылган галимнәр == {{seealso|Төркем:Ботаниклар|en:Category:Botanists|ru:Категория:Ботаники}} == Аерым кулланылган терминнар == {{seealso|Төркем:Ботаника терминологиясе|en:Category:Botanical terminology|ru:Категория:Ботаническая терминология}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q27494256} |section= |sort=label |columns=label:исем,description:тасвир,p279,p361}} {| class='wikitable sortable' ! исем ! тасвир ! нәрсәнең ассыйныфы ! моның өлеше |- | ''[[:d:Q11565604|acuminate leaf blade]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2650823|Alpenschwemmling]]'' | | ''[[:d:Q1065449|introduced species]]''<br/>[[үсемлекләр]] | ''[[:d:Q1412527|flora of the Alps]]'' |- | ''[[:d:Q110728187|bosflora]]'' | | ''[[:d:Q131449|флора]]'' | |- | ''[[:d:Q42303703|bur]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1633543|cenelle]]'' | | ''[[:d:Q24060707|үсемлек органы]]'' | |- | ''[[:d:Q97359799|Contortae]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5166600|convolute]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5370234|embryonated]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5871755|Funicle]]'' | | | ''[[:d:Q380138|ovule]]'' |- | ''[[:d:Q19597487|heteroblasty]]'' | | | |- | ''[[:d:Q137486572|heterotonie]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]'' | |- | ''[[:d:Q137384983|homotonie]]'' | | ''[[:d:Q937228|үзлек]]'' | |- | ''[[:d:Q12371906|Paljasvili]]'' | | ''[[:d:Q24060707|үсемлек органы]]'' | |- | ''[[:d:Q119696300|phenological optimum]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6494294|pseudostem]]'' | | ''[[:d:Q20011319|үсемлек өлеше]]'' | |- | ''[[:d:Q887261|scape]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2266119|segetal flora]]'' | | ''[[:d:Q131449|флора]]''<br/>''[[:d:Q101879|weed]]'' | |- | ''[[:d:Q141224042|staketsel]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2410438|stroomdalflora]]'' | | ''[[:d:Q131449|флора]]'' | |- | ''[[:d:Q130494306|successierelict]]'' | | | |- | ''[[:d:Q10385038|trophophyll]]'' | | ''[[:d:Q24060707|үсемлек органы]]'' | |- | ''[[:d:Q7845709|trophophyte]]'' | | [[үсемлекләр]] | |- | ''[[:d:Q735700|vegetation aspect]]'' | | ''[[:d:Q186081|вакыт интервалы]]'' | |- | ''[[:d:Q116026826|vegetation zonation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q131438743|vicinism]]'' | | | ''[[:d:Q1138244|фитоценология]]'' |- | ''[[:d:Q137840971|vleugel]]'' | | | |- | ''[[:d:Q13184|җиләк]]'' | | ''[[:d:Q15197056|сусыл җимеш]]'' | |- | [[җимеш]] | | ''[[:d:Q24060707|үсемлек органы]]''<br/>''[[:d:Q148515|җимшән]]'' | [[чәчәкле үсемлекләр]] |- | ''[[:d:Q148515|җимшән]]'' | Чәчәкнең ана җенес әгъзасы - җимешлекнең киңәйгән өлеше, аның эчендә орлык бөреләре саклана. Җимешкә әверелә. | ''[[:d:Q20011319|үсемлек өлеше]]''<br/>''[[:d:Q24060707|үсемлек органы]]''<br/>''[[:d:Q21087275|reproductive organ]]'' | ''[[:d:Q588964|gynoecium]]'' |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{тышкы сылтамалар}} * [http://sbio.info/list.php?c=orgbiol Портал «Бөтен Биология» : Организмнарның күптөрлелеге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140416091018/http://sbio.info/list.php?c=orgbiol |date=2014-04-16 }} {{ref-ru}} * [http://zoomet.ru/metod_sreda.html Электрон ботаник китапханә] {{ref-ru}} == Шулай ук карагыз == {{Портал|Агачлар|Үсемлекләр|Биология|Фән}} * [[Юлиан Шелль]] (1846-1881) — ботаника буенча махсус мәкаләләр һәм тикшеренүләр авторы һәм Казан университетының Ботаника кафедрасы ассистенты. * [[Ботаник бакчасы]] * [[Флора]] * [[Гербарий]] {{Фәннәр}} [[Төркем:Ботаника| ]][[Төркем:Әлифба буенча фәннәр]] 78jvrddwc3ccqgd03ttmh6l1b6vtoa2 0 21860 6026391 6025577 2026-09-03T17:25:26Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026391 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ '''Татарстан Республикасы муниципаль берәмлекләре''' — республиканың [[шәһәр бүлгесе|шәһәр округлары]], [[муниципаль район]]нары һәм районнар эчендәге [[шәһәр җирлеге|шәһәр]] ([[шәһәр]]ләр, [[шәһәр тибындагы поселок]]лар) һәм [[авыл җирлеге|авыл җирлекләре]]. Республика территориясе 43 административ районга бүленә. Аларның үзәкләре булып республика карамагындагы — 13, районнар карамагындагы 6 шәһәр, шәһәр тибындагы 8 поселок һәм 16 авыл тора (8 нче кушымтаны һәм 127 нче биттәге картаны карагыз). Республика карамагындагы шәһәрләр, район үзәкләре булып торсалар да, районнар составына кермиләр, алар турыдан-туры республика хакимияте тарафыннан идарә ителәләр һәм мөстәкыйль административ берәмлекне тәшкил итәләр. Алардан башка ике шәһәр — [[Казан]] һәм [[Яр Чаллы|Чаллы]] — шәһәр районнарына бүленәләр. [[Рәсем:Coat of Arms of Tatarstan.svg|center|100px]] [[Рәсем:Татарстан харитасы.gif|center|400px]] == Шәһәр округлары == * ''' [[Казан шәһәре]]''' * ''' [[Чаллы шәһәре]]''' == Муниципаль районнары == === [[Рәсем:Coat of Arms of Agryz rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Әгерҗе муниципаль районы]] === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label ?itemLabel WHERE { ?item (wdt:P31/wdt:P279*) wd:Q1849719. ?item wdt:P131 wd:Q518958. OPTIONAL { ?item wdt:P36 ?__________. } }|columns=p31,label,p36 }} {| class='wikitable sortable' ! нинди төшенчәнең аерым очрагы ! label ! башкала |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | [[Әзи авыл җирлеге]] | [[Әзи (Татарстан)|Азево]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | ''[[:d:Q4242997|Крындинское сельское поселение]]'' | [[Кырынды]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | [[Көчек авыл җирлеге]] | [[Көчек]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | [[Девәтернә авыл җирлеге]] | [[Девәтернә]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | [[Бимә авыл җирлеге]] | [[Бимә (Әгерҗе районы)]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | ''[[:d:Q21194360|Иж-Бобьинское сельское поселение]]'' | [[Иж-Бубый]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | [[Исәнбай авыл җирлеге]] | [[Исәнбай]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | [[Кадрәк авыл җирлеге (Әгерҗе районы)]] | [[Кадрәк (Әгерҗе районы)]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | [[Кадыбаш авыл җирлеге]] | [[Кадыбаш]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | ''[[:d:Q21194547|Кичкетаң авыл җирлеге]]'' | [[Кичке-Таң|Кичкетаң]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | ''[[:d:Q21194635|Красноборское сельское поселение]]'' | [[Пәнҗәр]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | ''[[:d:Q21194703|Кудашевское сельское поселение]]'' | [[Кодаш (Әгерҗе районы)|Кодаш]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | [[Күләгәш авыл җирлеге]] | [[Күләгәш (авыл)|Күләгәш]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | ''[[:d:Q21195345|Новобизякинское сельское поселение]]'' | [[Яңа Авыл (Әгерҗе районы)]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | ''[[:d:Q21196046|Салагыш авыл җирлеге]]'' | [[Салагыш]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | ''[[:d:Q21196059|Сарсак-Омгинское сельское поселение]]'' | [[Сарсак-Умга]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | ''[[:d:Q21196134|Старосляковское сельское поселение]]'' | [[Иске Эсләк]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | [[Иске Чыкалды авыл җирлеге]] | [[Иске Чыкалды|Иске Чекалда]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | ''[[:d:Q21196152|Табарлинское сельское поселение]]'' | [[Тәбәрле]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | ''[[:d:Q21196182|Терсинское сельское поселение]]'' | [[Тирсә]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | ''[[:d:Q21196470|Шаршадинское сельское поселение]]'' | [[Шаршады]] |- | [[Шәһәр җирлеге|Русиядәге шәһәр җирлеге]] | ''[[:d:Q21195079|«Әгерҗе шәһәре» муниципаль берәмлеге]]'' | [[Әгерҗе]] |} {{Wikidata list end}} === [[Рәсем:Aznakeevskii rayon gerb.png|30px|left]] [[Азнакай муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Азнакай шәһәре]] * [[Актүбә шәһәр тибындагы поселогы]] * [[Әгерҗе авыл җирлеге]] * [[Әлкәй авыл җирлеге]] * [[Әсәй авыл җирлеге]] * [[Балтач авыл җирлеге]] * [[Бирючевка авыл җирлеге]] * [[Вахитов авыл җирлеге]] * [[Югары Стәрле авыл җирлеге]] * [[Илбәк авыл җирлеге]] * [[Кәкре Елга авыл җирлеге]] * [[Карамалы авыл җирлеге]] * [[Мәлбагыш авыл җирлеге]] * [[Мәсгут авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Микулино авыл җирлеге]] * [[Сәпәй авыл җирлеге]] * [[Сарлы авыл җирлеге]] * [[Сукаеш авыл җирлеге]] * [[Татар Шуганы авыл җирлеге]] * [[Туйкә авыл җирлеге]] * [[Тымытык авыл җирлеге]] * [[Уразай авыл җирлеге]] * [[Урманай авыл җирлеге]] * [[Урсай авыл җирлеге]] * [[Үчәлле авыл җирлеге]] * [[Чалпы авыл җирлеге]] * [[Чемодурово авыл җирлеге]] * [[Чубар Абдул авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Flag of Aksubayevsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Аксубай муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Аксубай шәһәр тибындагы поселогы]] * [[Беловка авыл җирлеге]] * [[Емелькино авыл җирлеге]] * [[Карасу авыл җирлеге]] * [[Кәкрекүл авыл җирлеге]] * [[«МЮД» авыл җирлеге]] * [[Яңа Аксубай авыл җирлеге]] * [[Яңа Ибрай авыл җирлеге]] * [[Яңа Кармәт авыл җирлеге]] * [[Савруш авыл җирлеге]] * [[Иске Ибрай авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Иске Илтерәк авыл җирлеге]] * [[Иске Кармәт авыл җирлеге]] * [[Иске Кыязлы авыл җирлеге]] * [[Иске Татар Әдәмсуы авыл җирлеге]] * [[Иске Тимошкино авыл җирлеге]] * [[Иске Үзи авыл җирлеге]] * [[Сөнчәле авыл җирлеге]] * [[Трудолюбово авыл җирлеге]] * [[Урмандәй авыл җирлеге]] * [[Шәрбән авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Flag of Aktanyshsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Актаныш муниципаль районы]] === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label ?itemLabel WHERE { ?item (wdt:P31/wdt:P279*) wd:Q1849719. ?item wdt:P131 wd:Q621068. OPTIONAL { ?item wdt:P36 ?__________. } } |section= |sort=p31 |columns=p31,label/tt,p36 }} {| class='wikitable sortable' ! нинди төшенчәнең аерым очрагы ! label/tt ! башкала |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Татар Ямалысы авыл җирлеге | [[Татар Ямалысы]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Чуракай авыл җирлеге | [[Чуракай]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Чалманарат авыл җирлеге | [[Чалманарат]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Усы авыл җирлеге | [[Качкын]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Уразай авыл җирлеге | [[Уразай (Актаныш районы)|Уразай]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Түке авыл җирлеге | [[Түке]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Теләкәй авыл җирлеге | [[Иске Теләкәй]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Татар Суыксуы авыл җирлеге | [[Татар Суыксуы (Актаныш районы)|Татар Суыксуы]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Такталачык авыл җирлеге | [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Иске Сәфәр авыл җирлеге | [[Иске Сәфәр]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Иске Кормаш авыл җирлеге | [[Иске Кормаш (Татарстан)|Иске Кормаш]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Иске Богады авыл җирлеге | [[Иске Богады (Татарстан)|Иске Богады]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Иске Байсар авыл җирлеге | [[Иске Байсар]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Иске Айман авыл җирлеге | [[Иске Айман]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Пучы авыл җирлеге | [[Пучы]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Яңа Әлем авыл җирлеге | [[Яңа Әлем]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Мәсәде авыл җирлеге | [[Мәсәде]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Күҗәкә авыл җирлеге | [[Күҗәкә]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Киров авыл җирлеге | [[Киров исемендәге совхоз бистәсе|Киров совхозы]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Кәзкәй авыл җирлеге | [[Кәзкәй]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Югары Яхшый авыл җирлеге | [[Югары Яхшый]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Әтәс авыл җирлеге | [[Әтәс]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Актаныш авыл җирлеге | [[Актаныш]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Актанышбаш авыл җирлеге | [[Актанышбаш]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Аккүз авыл җирлеге | [[Аккүз (Актаныш районы)]] |- | [[Авыл җирлеге|Россиядәге авыл җирлеге]] | Аеш авыл җирлеге | [[Аеш]] |} {{Wikidata list end}} === [[Рәсем:Flag of Alekseevsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Алексеевск муниципаль районы]] === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q1849719. OPTIONAL { ?item wdt:P36 ?__________. } ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q2603517. } |columns=p31,label,p36 }} {| class='wikitable sortable' ! нинди төшенчәнең аерым очрагы ! label ! башкала |} {{Wikidata list end}} ===[[Рәсем:Flag of Alkeevsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Әлки муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Аппак авыл җирлеге]] * [[Базарлы Матак авыл җирлеге]] * [[Борискино авыл җирлеге]] * [[Югары Колчура авыл җирлеге]] * [[Каргалы авыл җирлеге]] * [[Кошки авыл җирлеге]] * [[Түбән Әлки авыл җирлеге]] * [[Түбән Кәчи авыл җирлеге]] * [[Яңа Үргәагар авыл җирлеге]] * [[Салман авыл җирлеге]] * [[Иске Алпар авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Иске Камка авыл җирлеге]] * [[Иске Матак авыл җирлеге]] * [[Иске Салман авыл җирлеге]] * [[Иске Карата авыл җирлеге]] * [[Иске Чаллы авыл җирлеге]] * [[Ташбилге авыл җирлеге]] * [[Чуаш Кичүе авыл җирлеге]] * [[Чуаш Борнае авыл җирлеге]] * [[Чиябаш авыл җирлеге]] * [[Юхмачы авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Flag of Almetyevsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Әлмәт муниципаль районы]] === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q1849719. OPTIONAL { ?item wdt:P36 ?__________. } ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q1849719. } |columns=p31,label,p36 }} {| class='wikitable sortable' ! нинди төшенчәнең аерым очрагы ! label ! башкала |} {{Wikidata list end}} === [[Рәсем:Flag of Apastovsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Апас муниципаль районы]] === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q1849719. OPTIONAL { ?item wdt:P36 ?__________. } ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q2220531. } |columns=p31,label,p36 }} {| class='wikitable sortable' ! нинди төшенчәнең аерым очрагы ! label ! башкала |} {{Wikidata list end}} === [[Рәсем:Arsk rayon flag.gif|30px|left]] [[Арча муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Арча шәһәре]] * [[Апаз авыл җирлеге]] * [[Венета авыл җирлеге]] * [[Казанбаш авыл җирлеге]] * [[Кәче авыл җирлеге]] * [[Кушлавыч авыл җирлеге]] * [[Күпербаш авыл җирлеге]] * [[Наласа авыл җирлеге]] * [[Яңа Кенәр авыл җирлеге]] * [[Яңа Кишет авыл җирлеге]] * [[Яңа Кырлай авыл җирлеге]] * [[Носы авыл җирлеге]] * [[Сеҗе авыл җирлеге]] * [[Сикертән авыл җирлеге]] * [[Курса-Почмак авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Урта Аты авыл җирлеге]] * [[Урта Курса авыл җирлеге]] * [[Урта Пошалым авыл җирлеге]] * [[Иске Ашыт авыл җирлеге]] * [[Иске Кырлай авыл җирлеге]] * [[Иске Чүриле авыл җирлеге]] * [[Сөрде авыл җирлеге]] * [[Ташкичү авыл җирлеге]] * [[Үрнәк авыл җирлеге]] * [[Утар Аты авыл җирлеге]] * [[Өчиле авыл җирлеге]] * [[Шурабаш авыл җирлеге]] * [[Шушмабаш авыл җирлеге]] * [[Яңасала авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Flag of Atninsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Әтнә муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Олы Әтнә авыл җирлеге]] * [[Олы Мәңгәр авыл җирлеге]] * [[Югары Сәрдә авыл җирлеге]] * [[Комыргуҗа авыл җирлеге]] * [[Күәм авыл җирлеге]] * [[Күлле Киме авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Күңгәр авыл җирлеге]] * [[Кышлау авыл җирлеге]] * [[Түбән Бәрәскә авыл җирлеге]] * [[Түбән Көек авыл җирлеге]] * [[Яңа Шашы авыл җирлеге]] * [[Өҗем авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Flag of Bavly (Tatarstan).png|30px|left]] [[Баулы муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Баулы шәһәре]] * [[Александровка авыл җирлеге]] * [[Исергәп авыл җирлеге]] * [[Кызылъяр авыл җирлеге]] * [[Кырым-Сарай авыл җирлеге]] * [[Яңа Зареченский авыл җирлеге]] * [[Покровский Урустамак авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Поповка авыл җирлеге]] * [[Потапово-Томбарлы авыл җирлеге]] * [[Салих авыл җирлеге]] * [[Татар Кандызы авыл җирлеге]] * [[Томбарлы авыл җирлеге]] * [[Удмурт Ташлысы авыл җирлеге]] * [[Шалты авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Flag of Baltasinsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Балтач муниципаль районы]] === === [[Рәсем:Flag of Apastovsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Апас муниципаль районы]] === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q1849719. OPTIONAL { ?item wdt:P36 ?__________. } ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q2670313. } |columns=p31,label,p36 }} {| class='wikitable sortable' ! нинди төшенчәнең аерым очрагы ! label ! башкала |} {{Wikidata list end}} === [[Рәсем:Flag of Bugulminsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Бөгелмә муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Бөгелмә шәһәре]] * [[Карабаш шәһәр тибындагы поселогы]] * [[Акбаш авыл җирлеге]] * [[Березовка авыл җирлеге]] * [[Зур Федоровка авыл җирлеге]] * [[Восточный авыл җирлеге]] * [[Вязовка авыл җирлеге]] * [[Зеленая Роща авыл җирлеге]] * [[Ключи авыл җирлеге]] * [[Кодаш авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Кече Бөгелмә авыл җирлеге]] * [[Наратлы авыл җирлеге]] * [[Яңа Александровка авыл җирлеге]] * [[Яңа Сумароков авыл җирлеге]] * [[Петровка авыл җирлеге]] * [[Подгорный авыл җирлеге]] * [[Спас авыл җирлеге]] * [[Иске Исаково авыл җирлеге]] * [[Татар Димескәе авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Flag of Buinsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Буа муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Буа шәһәре]] * [[Адав-Толымбай авыл җирлеге]] * [[Аксу авыл җирлеге]] * [[Әлши авыл җирлеге]] * [[Алших авыл җирлеге]] * [[Бик-Үти авыл җирлеге]] * [[Зур Фролово авыл җирлеге]] * [[Боерган авыл җирлеге]] * [[Югары Лашчы авыл җирлеге]] * [[Исәк авыл җирлеге]] * [[Кайбыч авыл җирлеге]] * [[Кыят авыл җирлеге]] * [[Күшке авыл җирлеге]] * [[Шәмәк авыл җирлеге]] * [[Татар Буасы авыл җирлеге]] * [[Карлы авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Мөкерле авыл җирлеге]] * [[Түбән Наратбаш авыл җирлеге]] * [[Яңа Тинчәле авыл җирлеге]] * [[Яңа Чәчкап авыл җирлеге]] * [[Норлат авыл җирлеге]] * [[Ырынгы авыл җирлеге]] * [[Кырык Садак авыл җирлеге]] * [[Иске Суыксу авыл җирлеге]] * [[Иске Тинчәле авыл җирлеге]] * [[Тимбай авыл җирлеге]] * [[Күл Черкене авыл җирлеге]] * [[Килдураз авыл җирлеге]] * [[Чуаш Киштәге авыл җирлеге]] * [[Янтуган авыл җирлеге]] * [[Яшевка авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Flag of Verhneuslonsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Югары Ослан районы]] === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q1849719. OPTIONAL { ?item wdt:P36 ?__________. } ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q2220436. } |columns=p31,label,p36 }} {| class='wikitable sortable' ! нинди төшенчәнең аерым очрагы ! label ! башкала |} {{Wikidata list end}} === [[Рәсем:Flag of Vysokogorsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Биектау муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Айбаш авыл җирлеге]] * [[Алан-Бәксәр авыл җирлеге]] * [[Әлдермеш авыл җирлеге]] * [[Каенлык авыл җирлеге]] * [[Бөреле авыл җирлеге]] * [[Олы Битаман авыл җирлеге]] * [[Олы Кавал авыл җирлеге]] * [[Биектау авыл җирлеге]] * [[Дөбъяз авыл җирлеге]] * [[Казаклар авыл җирлеге]] * [[Константиновка авыл җирлеге]] * [[Коркачык авыл җирлеге]] * [[Мәмдәл авыл җирлеге]] * [[Мүлмә авыл җирлеге]] * [[Ташлы Кавал авыл җирлеге]] * [[Усад авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Чыпчык авыл җирлеге]] * [[Пермяк авыл җирлеге]] * [[Алат авыл җирлеге]] * [[Семиозерка авыл җирлеге]] * [[Красносельский авыл җирлеге]] * [[Сосновка авыл җирлеге]] * [[Суыксу авыл җирлеге]] * [[Шәпше авыл җирлеге]] * [[Шуман авыл җирлеге]] * [[Ямаширмә авыл җирлеге]] * [[Дачный авыл җирлеге]] * [[Иске Казан авыл җирлеге]] * [[Чернышевка авыл җирлеге]] * [[Чыршы авыл җирлеге]] * [[Татарстан Республикасы җирләренең дәүләт резервы составына керүче җир кишәрлекләре]] {{col-end}} === [[Рәсем:Flag of Drozhzhanovsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Чүпрәле муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Алешкин-Саплык авыл җирлеге]] * [[Зур Аксу авыл җирлеге]] * [[Зур Чынлы авыл җирлеге]] * [[Городище авыл җирлеге]] * [[Звезда авыл җирлеге]] * [[Кече Чынлы авыл җирлеге]] * [[Марс авыл җирлеге]] * [[Матак авыл җирлеге]] * [[Түбән Чәке авыл җирлеге]] * [[Яңа Борындык авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Яңа Әлмәле авыл җирлеге]] * [[Яңа Ишле авыл җирлеге]] * [[Үби авыл җирлеге]] * [[Иске Чүпрәле авыл җирлеге]] * [[Иске Кәкерле авыл җирлеге]] * [[Иске Чокалы авыл җирлеге]] * [[Иске Шәйморза авыл җирлеге]] * [[Чуаш Чүпрәлесе авыл җирлеге]] * [[Шланга авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Flag of Elabuzhsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Алабуга муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Алабуга шәһәре]] * [[Илмәт авыл җирлеге]] * [[Бехтерев авыл җирлеге]] * [[Олы Елово авыл җирлеге]] * [[Олы Качык авыл җирлеге]] * [[Олы Шүрнәк авыл җирлеге]] * [[Костенеево авыл җирлеге]] * [[Лекарево авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Морт авыл җирлеге]] * [[Мурзиха авыл җирлеге]] * [[Поспелово авыл җирлеге]] * [[Иске Күклек авыл җирлеге]] * [[Иске Юраш авыл җирлеге]] * [[Танай авыл җирлеге]] * [[Татар Дөм-Дөме авыл җирлеге]] * [[Яковлево авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Flag of Zainsk rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Зәй муниципаль районы]] === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q1849719. OPTIONAL { ?item wdt:P36 ?__________. } ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q2719249. } |columns=p31,label,p36 }} {| class='wikitable sortable' ! нинди төшенчәнең аерым очрагы ! label ! башкала |} {{Wikidata list end}} === [[Рәсем:Flag of Zelenodolsk (Tatarstan).gif|30px|left]] [[Яшел Үзән муниципаль районы]] === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q1849719. OPTIONAL { ?item wdt:P36 ?__________. } ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q2220520. } |columns=p31,label,p36 }} {| class='wikitable sortable' ! нинди төшенчәнең аерым очрагы ! label ! башкала |} {{Wikidata list end}} === [[Рәсем:Flag of Kaibitsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Кайбыч муниципаль районы]] === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q1849719. OPTIONAL { ?item wdt:P36 ?__________. } ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q517512. } |columns=p31,label,p36 }} {| class='wikitable sortable' ! нинди төшенчәнең аерым очрагы ! label ! башкала |} {{Wikidata list end}} === [[Рәсем:Gerb-Kamsko-Ustinsky-region.gif|30px|left]] [[Кама Тамагы муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Кама Тамагы шәһәр тибындагы поселогы]] * [[Затун шәһәр тибындагы поселогы]] * [[Тенеш шәһәр тибындагы поселогы]] * [[Балтач авыл җирлеге]] * [[Олы Бортас авыл җирлеге]] * [[Олы Карамалы авыл җирлеге]] * [[Олы Кариле авыл җирлеге]] * [[Олы Салтык авыл җирлеге]] * [[Варварино авыл җирлеге]] * [[Кирельский авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Келәнче авыл җирлеге]] * [[Красновидово авыл җирлеге]] * [[Кече Салтык авыл җирлеге]] * [[Осинники авыл җирлеге]] * [[Иске Барыш авыл җирлеге]] * [[Иске Казиле авыл җирлеге]] * [[Сөйки авыл җирлеге]] * [[Тәмте авыл җирлеге]] * [[Уразлы авыл җирлеге]] * [[Яңасала авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Gerb-Kukmorsky-region.gif|30px|left]] [[Кукмара муниципаль районы]] === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q1849719. OPTIONAL { ?item wdt:P36 ?__________. } ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q2670304. } |columns=p31,label,p36 }} {| class='wikitable sortable' ! нинди төшенчәнең аерым очрагы ! label ! башкала |} {{Wikidata list end}} === [[Рәсем:Coat of Arms of Laishev rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Лаеш муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Лаеш шәһәре]] * [[Александровка авыл җирлеге]] * [[Атабай авыл җирлеге]] * [[Олы Кабан авыл җирлеге]] * [[Габишев авыл җирлеге]] * [[Державино авыл җирлеге]] * [[Егорьево авыл җирлеге]] * [[Хәерби авыл җирлеге]] * [[Көек авыл җирлеге]] * [[Макаровка авыл җирлеге]] * [[Кече Елга авыл җирлеге]] * [[Матюшино авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Нармонка авыл җирлеге]] * [[Никольский авыл җирлеге]] * [[Орел авыл җирлеге]] * [[Пәрәү авыл җирлеге]] * [[Комлы Кавал авыл җирлеге]] * [[Рождествено авыл җирлеге]] * [[Сокуры авыл җирлеге]] * [[Урта Девятово авыл җирлеге]] * [[Сталбишчы авыл җирлеге]] * [[Татар Сараланы авыл җирлеге]] * [[Татар Янтыгы авыл җирлеге]] * [[Чырпы авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Coat of Arms of Leninogorsk (Tatarstan).png|30px|left]] [[Лениногорск муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Лениногорск шәһәре]] * [[Глазово авыл җирлеге]] * [[Зәй-Каратай авыл җирлеге]] * [[Зеленая Роща авыл җирлеге]] * [[Ивановка авыл җирлеге]] * [[Керкәле авыл җирлеге]] * [[Кармалка авыл җирлеге]] * [[Кирлегәч авыл җирлеге]] * [[Куакбаш авыл җирлеге]] * [[Мичурин авыл җирлеге]] * [[Мөэмин-Каратай авыл җирлеге]] * [[Түбән Чыршылы авыл җирлеге]] * [[Яңа Иштирәк авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Яңа Чыршылы авыл җирлеге]] * [[Писмән авыл җирлеге]] * [[Сарабиккол авыл җирлеге]] * [[Иске Иштирәк авыл җирлеге]] * [[Иске Куак авыл җирлеге]] * [[Иске Шөгер авыл җирлеге]] * [[Сугышлы авыл җирлеге]] * [[Тимәш авыл җирлеге]] * [[Туктар Урдаласы авыл җирлеге]] * [[Ормышлы авыл җирлеге]] * [[Аланлык авыл җирлеге]] * [[Шөгер авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Coat of Arms of Mamadysh rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Мамадыш муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Мамадыш шәһәре]] * [[Албай авыл җирлеге]] * [[Югары Ушма авыл җирлеге]] * [[Дегетле авыл җирлеге]] * [[Дүсмәт авыл җирлеге]] * [[Ишки авыл җирлеге]] * [[Катмыш авыл җирлеге]] * [[Көмешкүл авыл җирлеге]] * [[Келәүш авыл җирлеге]] * [[Красная Горка авыл җирлеге]] * [[Керәшен Пакшины авыл җирлеге]] * [[Көек-Ерыкса авыл җирлеге]] * [[Малмыж авыл җирлеге]] * [[Кече Кирмән авыл җирлеге]] * [[Түбән Ушма авыл җирлеге]] * [[Түбән Сон авыл җирлеге]] * [[Түбән Тәкәнеш авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Түбән Шүләңгер авыл җирлеге]] * [[Никифорово авыл җирлеге]] * [[Олыяз авыл җирлеге]] * [[Омар авыл җирлеге]] * [[Отарка авыл җирлеге]] * [[Рагозино авыл җирлеге]] * [[Сикәнәс авыл җирлеге]] * [[Соколка авыл җирлеге]] * [[Урта Кирмән авыл җирлеге]] * [[Сон авыл җирлеге]] * [[Тауиле авыл җирлеге]] * [[Уразбахты авыл җирлеге]] * [[Урманчы авыл җирлеге]] * [[Усали авыл җирлеге]] * [[Шәдче авыл җирлеге]] * [[Шәмәк авыл җирлеге]] * [[Яке авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Менделеевск муниципаль районы]] === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q1849719. OPTIONAL { ?item wdt:P36 ?__________. } ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q620746. } |columns=p31,label,p36 }} {| class='wikitable sortable' ! нинди төшенчәнең аерым очрагы ! label ! башкала |} {{Wikidata list end}} === [[Рәсем:Coat of Arms of Menzelinsk rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Минзәлә муниципаль районы]] === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q1849719. OPTIONAL { ?item wdt:P36 ?__________. } ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q2220351. } |columns=p31,label,p36 }} {| class='wikitable sortable' ! нинди төшенчәнең аерым очрагы ! label ! башкала |} {{Wikidata list end}} === [[Рәсем:Coat of Arms of Muslyumovsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Мөслим муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Минзәлә шәһәре]] * [[Әтрәкле авыл җирлеге]] * [[Аю авыл җирлеге]] * [[Бикбау авыл җирлеге]] * [[Югары Тәкермән авыл җирлеге]] * [[Воровский исемендәге авыл җирлеге]] * [[Иркәнәш авыл җирлеге]] * [[Кадрәк авыл җирлеге]] * [[Коноваловка авыл җирлеге]] * [[Хуҗамәт авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Наратлы Кичү авыл җирлеге]] * [[Николаевка авыл җирлеге]] * [[Яңа Маҗын авыл җирлеге]] * [[Яңа Мәлкән авыл җирлеге]] * [[Тауасты Байлар авыл җирлеге]] * [[Иске Маҗын авыл җирлеге]] * [[Иске Матвеевка авыл җирлеге]] * [[Ырыс авыл җирлеге]] * [[Юртово авыл җирлеге]] * [[Юшады авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Coat of Arms of Nizhnekamsk rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Түбән Кама муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Түбән Кама шәһәре]] * [[Кама Аланы шәһәр тибындагы поселогы]] * [[Афанас авыл җирлеге]] * [[Ялантау авыл җирлеге]] * [[Каенлы авыл җирлеге]] * [[Кармалы авыл җирлеге]] * [[Кызыл Чапчак авыл җирлеге]] * [[Красный Ключ авыл җирлеге]] * [[Майская Горка авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Макаровка авыл җирлеге]] * [[Түбән Уратма авыл җирлеге]] * [[Прости авыл җирлеге]] * [[Сосновка авыл җирлеге]] * [[Иске Чишмә авыл җирлеге]] * [[Сухарево авыл җирлеге]] * [[Ширәмәт авыл җирлеге]] * [[Шәңгәлче авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Flag of Novosheshminsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Яңа Чишмә муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Акъяр авыл җирлеге]] * [[Акбүре авыл җирлеге]] * [[Архангел авыл җирлеге]] * [[Буревестниковский авыл җирлеге]] * [[Екатерина авыл җирлеге]] * [[Зирекле авыл җирлеге]] * [[Красный Октябрь авыл җирлеге]] * [[Ленино авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Яңа Чишмә авыл җирлеге]] * [[Петропавел авыл җирлеге]] * [[Тубылгытау авыл җирлеге]] * [[Әдәмсә авыл җирлеге]] * [[Чабаксар авыл җирлеге]] * [[Черемухово авыл җирлеге]] * [[Шахмай авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:NurlatCoa2006.gif|30px|left]] [[Нурлат муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Нурлат шәһәре]] * [[Әмзә авыл җирлеге]] * [[Андреевка авыл җирлеге]] * [[Әхмәт авыл җирлеге]] * [[Биккол авыл җирлеге]] * [[Биләркүл авыл җирлеге]] * [[Богдашкино авыл җирлеге]] * [[Киекле авыл җирлеге]] * [[Гәйтән авыл җирлеге]] * [[Егоркино авыл җирлеге]] * [[Ялаур авыл җирлеге]] * [[Заречный авыл җирлеге]] * [[Кычытканлы авыл җирлеге]] * [[Колбай-Мораса авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Мамык авыл җирлеге]] * [[Яңа Иглай авыл җирлеге]] * [[Яңа Тумба авыл җирлеге]] * [[Сәләнгеш авыл җирлеге]] * [[Урта Камышлы авыл җирлеге]] * [[Иске Әлмәт авыл җирлеге]] * [[Иске Чаллы авыл җирлеге]] * [[Би Күле авыл җирлеге]] * [[Тимерлек авыл җирлеге]] * [[Төрнәс авыл җирлеге]] * [[Фома авыл җирлеге]] * [[Чулпан авыл җирлеге]] * [[Якушкино авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Flag of Pestrechinsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Питрәч муниципаль районы]] === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q1849719. OPTIONAL { ?item wdt:P36 ?__________. } ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q2657859. } |columns=p31,label,p36 }} {| class='wikitable sortable' ! нинди төшенчәнең аерым очрагы ! label ! башкала |} {{Wikidata list end}} === [[Рәсем:Gerb-Ribnoslobodsky-region.jpg|30px|left]] [[Балык Бистәсе муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Балык Бистәсе шәһәр тибындагы поселогы]] * [[Анатыш авыл җирлеге]] * [[Балыклы Чүкәй авыл җирлеге]] * [[Бәтке авыл җирлеге]] * [[Биектау авыл җирлеге]] * [[Олы Елга авыл җирлеге]] * [[Олы Кульга авыл җирлеге]] * [[Зур Мәшләк авыл җирлеге]] * [[Олы Әшнәк авыл җирлеге]] * [[Олы Солтан авыл җирлеге]] * [[Казак Чаллысы авыл җирлеге]] * [[Корноухово авыл җирлеге]] * [[Күгәрчен авыл җирлеге]] * [[Күки авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Котлы Бөкәш авыл җирлеге]] * [[Масловка авыл җирлеге]] * [[Түбән Тегермәнлек авыл җирлеге]] * [[Яңа Арыш авыл җирлеге]] * [[Полянка авыл җирлеге]] * [[Рус Әшнәге авыл җирлеге]] * [[Сорочьи Горы авыл җирлеге]] * [[Троицкий Урай авыл җирлеге]] * [[Уракчы авыл җирлеге]] * [[Шомарбаш авыл җирлеге]] * [[Югары Ырга авыл җирлеге]] * [[Шумбут авыл җирлеге]] * [[Шумково авыл җирлеге]] * [[Балтач авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Coat of Arms of Saby rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Саба муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Байлар Сабасы шәһәр тибындагы поселогы]] * [[Арташ авыл җирлеге]] * [[Олы Кибәче авыл җирлеге]] * [[Олы Нырты авыл җирлеге]] * [[Олы Шыңар авыл җирлеге]] * [[Югары Симет авыл җирлеге]] * [[Яулаштау авыл җирлеге]] * [[Эзмә авыл җирлеге]] * [[Иштуган авыл җирлеге]] * [[Килдебәк авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Курсабаш авыл җирлеге]] * [[Мишә авыл җирлеге]] * [[Мичән авыл җирлеге]] * [[Түбән Шытсу авыл җирлеге]] * [[Сатыш авыл җирлеге]] * [[Иске Икшермә авыл җирлеге]] * [[Тимершык авыл җирлеге]] * [[Шәмәрдән авыл җирлеге]] * [[Шекше авыл җирлеге]] * [[Юлбат авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Gerb-Sarmanovsky-region.gif|30px|left]] [[Сарман муниципаль районы]] === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q1849719. OPTIONAL { ?item wdt:P36 ?__________. } ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q2219972. } |columns=p31,label,p36 }} {| class='wikitable sortable' ! нинди төшенчәнең аерым очрагы ! label ! башкала |} {{Wikidata list end}} === [[Рәсем:Coat of Arms of Spassky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Спас муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Болгар шәһәре]] * [[Аграмак авыл җирлеге]] * [[Антоновка авыл җирлеге]] * [[Бураково авыл җирлеге]] * [[Иж-Борискино авыл җирлеге]] * [[Әҗмәр авыл җирлеге]] * [[Иске Рәҗәп авыл җирлеге]] * [[«КИМ» авыл җирлеге]] * [[Кызыл Бистә авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Кузнечиха авыл җирлеге]] * [[Куралово авыл җирлеге]] * [[Никольский авыл җирлеге]] * [[Полянка авыл җирлеге]] * [[Приволжский авыл җирлеге]] * [[Урта Йорткүл авыл җирлеге]] * [[Өчкүл авыл җирлеге]] * [[Чәчәкле авыл җирлеге]] * [[Ямбакты авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Gerb-Tetushsky-region.jpg|30px|left]] [[Тәтеш муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Тәтеш шәһәре]] * [[Алабирде авыл җирлеге]] * [[Байраш авыл җирлеге]] * [[Бакырчы авыл җирлеге]] * [[Бидәңге авыл җирлеге]] * [[Бессоново авыл җирлеге]] * [[Богдашкино авыл җирлеге]] * [[Зур Әтрәч авыл җирлеге]] * [[Олы Тархан авыл җирлеге]] * [[Олы Тормы авыл җирлеге]] * [[Олы Шәмәк авыл җирлеге]] * [[Жуково авыл җирлеге]] * [[Ивановка авыл җирлеге]] * [[Килдеш авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Киртәле авыл җирлеге]] * [[Келәш авыл җирлеге]] * [[Кошки-Новотимбаево авыл җирлеге]] * [[Лаптевка авыл җирлеге]] * [[Льяшево авыл җирлеге]] * [[Кече Шәмәк авыл җирлеге]] * [[Монастырский авыл җирлеге]] * [[Нармонка авыл җирлеге]] * [[Сөендек авыл җирлеге]] * [[Тоншерма авыл җирлеге]] * [[Урюм авыл җирлеге]] * [[Федоровка авыл җирлеге]] * [[Чинчурино авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Flag of Tukaevsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Тукай муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Әҗмәкәй авыл җирлеге]] * [[Бәтке авыл җирлеге]] * [[Биклән авыл җирлеге]] * [[Боерган авыл җирлеге]] * [[Борды авыл җирлеге]] * [[Иштирәк авыл җирлеге]] * [[Калмаш авыл җирлеге]] * [[Калмия авыл җирлеге]] * [[Князево авыл җирлеге]] * [[Комсомолец авыл җирлеге]] * [[Круглое Поле авыл җирлеге]] * [[Күзкәй авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Кече Шилнә авыл җирлеге]] * [[Мәләкәс авыл җирлеге]] * [[Мусабай-Завод авыл җирлеге]] * [[Түбән Суыксу авыл җирлеге]] * [[Яңа Троицкий авыл җирлеге]] * [[Сәмәкәй авыл җирлеге]] * [[Иске Абдул авыл җирлеге]] * [[Иске Дөреш авыл җирлеге]] * [[Теләнче-Тамак авыл җирлеге]] * [[Шилнәбаш авыл җирлеге]] * [[Яңа Бүләк авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Flag of Tyulyachinsky rayon (Tatarstan).png|30px|left]] [[Теләче муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Әбде авыл җирлеге]] * [[Айдар авыл җирлеге]] * [[Алан авыл җирлеге]] * [[Баландыш авыл җирлеге]] * [[Олы Мәтәскә авыл җирлеге]] * [[Олы Мишә авыл җирлеге]] * [[Олы Нырсы авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Югары Кибәхуҗа авыл җирлеге]] * [[Кече Кибәхуҗа авыл җирлеге]] * [[Иске Җөри авыл җирлеге]] * [[Теләче авыл җирлеге]] * [[Үзәк авыл җирлеге]] * [[Шәдке авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Gerb-Cheremshansky-region.jpg|30px|left]] [[Чирмешән муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Бәркәтә авыл җирлеге]] * [[Югары Кәминкә авыл җирлеге]] * [[Ивашкино авыл җирлеге]] * [[Кармыш авыл җирлеге]] * [[Күтәмә авыл җирлеге]] * [[Лашман авыл җирлеге]] * [[Мордва Афонькәсе авыл җирлеге]] * [[Түбән Кәминкә авыл җирлеге]] * [[Түбән Кармалка авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Яңа Әлмәле авыл җирлеге]] * [[Яңа Кади авыл җирлеге]] * [[Иске Кади авыл җирлеге]] * [[Иске Котыш авыл җирлеге]] * [[Иске Үтәмеш авыл җирлеге]] * [[Туймәт авыл җирлеге]] * [[Ульяновка авыл җирлеге]] * [[Чирмешән авыл җирлеге]] * [[Шешминка авыл җирлеге]] {{col-end}} === [[Рәсем:Gerb-Chistopolsky-region.gif|30px|left]] [[Чистай муниципаль районы]] === {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?__________ ?__________Label ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P131 wd:Q1849719. OPTIONAL { ?item wdt:P36 ?__________. } ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q2670318. } |columns=p31,label,p36 }} {| class='wikitable sortable' ! нинди төшенчәнең аерым очрагы ! label ! башкала |} {{Wikidata list end}} === [[Ютазы муниципаль районы]] === {{col-begin-small}} {{col-2}} * [[Урыссу шәһәр тибындагы поселогы]] * [[Әбсәләм авыл җирлеге]] * [[Акбаш авыл җирлеге]] * [[Бәйрәкә авыл җирлеге]] * [[Бәйрәкәтамак авыл җирлеге]] * [[Димтамак авыл җирлеге]] {{col-2}} * [[Кәрәкәшле авыл җирлеге]] * [[Иске Каразирек авыл җирлеге]] * [[Ташкичү авыл җирлеге]] * [[Урыссу авыл җирлеге]] * [[Ютазы авыл җирлеге]] {{col-end}} == Моны да карагыз == * [[Татарстанның административ-территориаль бүленеше (1948)]] == Сылтамалар == * [http://tatar.ru/?DNSID=52291724e5de814e6e8745275438fe3e&node_id=3920&id=43166 2006 елның 17 мартындагы 21-ТРЗ № Татарстан Республикасы Законы]{{Deadlink|date=July 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Татарстан}} {{Татарстан темаларда}} {{Сайланган исемлек}} [[Төркем:Татарстан]] [[Төркем:Исемлекләр:География]] [[Төркем:Россия Федерациясе субъектлары исемлекләре]] t9h96qhg78rp9w2pngzchzd7msh475b 0 23416 6026424 6024899 2026-09-03T20:04:22Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026424 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Әстерхан (мәгънәләр)}} {{TwinCYR|Ästerxan}} {{ТП/ВМ |халәт = шәһәр |татар исеме = Әстерхан |чын исем = </div>[[Рәсем:Panarama astrakhan 2009.jpg|395px|Вид на 17-ю пристань с Новогоо моста]]<br /><small>Вид на центр города с Нового моста</small> |ил = Россия |герб = Coat_of_Arms_of_Astrakhan.png |байрак = Flag_of_Astrakhan.png |герб киңлеге = |байрак киңлеге = |lat_dir = N|lat_deg = 46|lat_min = 20|lat_sec = 0 |lon_dir = E|lon_deg = 48|lon_min = 01|lon_sec = 0 |CoordAddon = type:city(501300)_region:RU |CoordScale = |ЯндексХарита = |ил харитасы зурлыгы = 250 |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк төре = |төбәк = Әстерхан өлкәсе |төбәк җәдвәлдә = |район төре = |район = |район җәдвәлдә = |җәмгыять төре = |җәмгыять = |җәмгыять таблицада = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |район харитасы = |эчке бүленеш = |башлык төре = |башлык = |нигезләү датасы = |беренче телгә алу = XIV |элеккеге исемнәр = Хаҗитархан |халәт бирле = 1717 |мәйдан = 500 |биеклек төре = |ТП мәркәзе биеклеге = 130 |климат = |рәсми тел = |халык саны = {{үсү}} 520 700 <ref>[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls Таблица 2. Численность населения районов и городских населённых пунктов субъектов Российской Федерации]</ref> |исәп елы = 2010 |халык тыгызлыгы = |агломерация = |милли состав = руслар, татарлар |дини состав = |этнохороним = |сәгать кушагы = |DST = |телефон коды = 8512 (851) |почта индексы = 414000 |почта индекслары = |автомобил коды = |Commons-та төркем = |сайт = http://xacitarxan.narod.ru/ |сайт теле = |сайт теле 2 = |сайт теле 3 = |сайт теле 4 = |сайт теле 5 = | add1n = Кардәш шәһәрләр | add1 = {{wikidata|p190}} |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Әстерхан''' (иске исемнәре: <big>حاجی‌ ترخان</big>, ''Хаҗитархан, Әҗдаркан, Аштархан, Әчтерхан'' һ. б.)– [[Идел]]нең тамагында урнашкан шәһәр. [[Әстерхан өлкәсе]] башкаласы. Әстерханда халыкның 79,3%ын [[руслар]], 7,7% [[татарлар]], 4,2% [[казакълар]] тәшкил итә. Шәһәр Каспий буе түбәнчелегенең 11 утравында, Идел тамагының өске өлешендә урнашкан. Төп өлеш иделнең сул ярында урнашкан, уң якта 20% халык яши. Идел аша 2 күпер салынган. Барлык күперләр саны – 30. Әстерхан Идел буйлап 45 чакрымга сузылган. Шәһәрдә биш югары уку йорты (Дәүләт техник университеты, Медицина академиясе, Дәүләт педагогия институты, Сарытау юридик институты филиалы, Рыбный институт), шулай ук ике театр (рус һәм татар) белән дәүләт консерваториясе, картиналар галереясы һәм биш дәүләт музее бар.<ref>[http://xacitarxan.narod.ru/astarxantessorati.htm Әстерхан тәэссораты]</ref> [[2022 ел]]ның [[15 ноябрь|15 ноябреннән]] — '''«[[Хезмәт даны шәһәре]]»'''<ref>[http://prezident.org/articles/ukaz-prezidenta-rf-829-ot-15-nojabrja-2022-goda-15-11-2022.html Указ о присвоении почётного звания Российской Федерации «Город трудовой доблести»]</ref>. ==Тарихи мәгълүмат == [[1552 ел]]ның 12 октябрендә [[Иван Грозный]] [[Казан ханлыгы]]н яулап алганнан соң, аның башкисәрләре 1554 елны Әстерханга яу белән чыгалар. Алар су юлы белән аска төшәләр дә, тар гына участокта Иделгә хуҗа булып, Кремльне сугышып кулга төшерәләр. Җиңелгән Друбиш хан хәзерге Царев елгасы (елга буенча хан чигенгәнгә күрә бу суны Царев суы дип йөртә башлыйлар) буенча [[Дагстан]]га кача. Бу әле Әстерханны тулысынча алу булмый. Рус хөкүмәте 1554-1558 елларда Хаҗитархан киңлекләрен, мал-мөлкәтен үзләштерә.<ref>[http://www.vatantat.ru/page6563.htm Әстерханга1000 елмы? Наилә ПОТЕЕВА-ФАТЫЙХОВА]{{Deadlink|date=November 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Хаҗитархан рус кулына төшкәнче үк Иделнең ике ягында да бер үк вакытта яшәп килгән. Сул якта [[нугай татарлары]]ның кышкы ставкалары, Караван сарай булып, ике якны тоташтыручы кичү эшләгән. Су аз вакытта кышын ул туңа торган булган. Әстерханның сул ягында: хәзерге Кремль урынында татар Кремле булып, анда мәчетләр эшләп килгән (алар җимертелеп, өсләренә хәзерге чиркәүләр салынган), Кремльдә әүлияләр, изгеләр күмелгән булган. Кара Дауыт әүлиянең кабере хәзер дә Кремльдә саклана, тик инде ул, христиан дине изгеләре рәтенә күчерелеп, кабер өсте дә үзгәртелгән. Облвоенкомат урынында элек Девичий монастырь иде. Хаҗитархан тарихы исә монда [[Дәрбиш Гали]] ханның (Хаҗитархан елъязмасына ул Друбиш Али дип тә кереп китә) ставкасы, хан мәчете булган дип күрсәтә. Кремль тирәсендә урнашкан Аккош күле (ул элеккеге Иделнең бер кисәге) алдында "Газпром" үзенә мәһабәт, зур замана бинасы төзеп куйды. Бина нигезен төзе¬гәндә борынгы мөселман каберләре килеп чыккан. Татар базары Идел ярында урнашып, аңа килеп туктаган сәүдәгәрләр Хаҗитарханга Татар капкасы аша уза торган булганнар. Татар базары түбәсе (калкулык) өстендә Иван Золотоус чиркәве бар, анда элек хан мәчете һәм хан каберлекләре булган. Чиркәү эчендә хәзер дә 3 мөселман кабере урыны билгеле. Хрис¬тиан дине руханилары бер кабер урынына, атап килгән мөселманнарны, монда Фатыйма әүлия күмелгән, калган икесенең исемнәрен белмибез, дип бер почмакка китереп бастыралар. Кайбер татарлар бу урынга килеп, нәзер әйтеп, аннан чиркәүгә кереп садака да салалар. ==Һинд сәүдә өй яны== [[Файл:Indpodvorje.jpg|thumb|250px|right|Истәлек тактасы]] '''Һинд сәүдә өй яны''' — Әстерханда булган [[XVII гасыр]] архитектур-тарихи һәйкәл. Тарихи һәйкәлнең хәзерге бинасы Һиндлеләр өй янының башлангыч халәтенә охшамаган, бу күп янкорылмалар белән торак бина булып тора, алар бинаның башлангыч кыяфәтен деформацияләгәннәр.<br/> Беренче мәртәбә Һиндлеләр сәүдә янында [[1625 ел]] [[Ключарёв елъязмасы]]нда искә алына: «1625 елда Фарсылар, Әрмәннәр һәм Һиндлеләр кунакханә өй яннарын төзегәннәр: Әрмән, Фарсы һәм Һиндле, Азия йоласы буенча Спасски монастыреннан ерак түгел».<ref>Кирилл Васильев [http://cdtnkfyf.ucoz.ru/_ld/0/5_1900__.pdf Ключаревская летопись: история о начале и возобновлении Астрахани, случившихся в ней происшествиях, об архиереях в оной бывших, а также о воеводах, градоначальниках и губернаторах.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130421231530/http://cdtnkfyf.ucoz.ru/_ld/0/5_1900__.pdf |date=2013-04-21 }} — Астрахань: Тип. Губернского Правления, 1887. — 89 с.</ref> 1671—1672 ел Разин фетнәсе вакытында Һиндле сәүдә корылмалары яндырылган булган һәм 1673 елда янә төзелгән булганнар. 1809 елда бина [[классицизм]] стиленда реконструкцияләнгән булган. XIX гасырда Һиндлеләр Әстерханда сәүдә эшен бетергәннәр.<ref name="nkj">[[Даркевич, Владислав Петрович|В. П. Даркевич]] [http://www.old.nkj.ru/11/9710/11710024.html «Астрахань — ворота на Восток»]{{Deadlink|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}{{Недоступная ссылка|date=Июнь 2018|bot=InternetArchiveBot}}//[[Наука и жизнь]], № 10, 1997 г. ([http://publ.lib.ru/ARCHIVES/N/%27%27Nauka_i_jizn%27%27%27/%27%27Nauka_i_jizn%27%27%27,1997,N10.%5Bdjv%5D.zip копия]{{Deadlink|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}{{Недоступная ссылка|date=Сентябрь 2018|bot=InternetArchiveBot}}) Автор — [[доктор исторических наук]], ведущий научный сотрудник [[Институт археологии РАН|Института археологии РАН]].</ref><ref name="astraheritage">Васькин Н. «[http://astraheritage.ru/node/12 Заселение Астраханского края] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120508013349/http://astraheritage.ru/node/12 |date=2012-05-08 }}». — Волгоград.: Нижне-Волжское изд., 1973.</ref><ref name="oldevrasia">[http://oldevrasia.ru/library/100-velikikh-zagadok-Indii/81 Индийцы в Астрахани]//Н. Н. Непомнящий. 100 великих загадок Индии. М.: Книга по Требованию, 2010 г.</ref> ==Әстерхан татар халкы== Әстерханның [[татарлар]] күмәкләп яши торган борынгы [[Тияк бистәсе]] бар. Кайчандыр Тияк гөрләп торган. Бистәнең унбиш җирендә унбиш мәчеттә азан әйткәннәр. Буйдан-буйга сузылган Менжинский урамы буйлап трамвайлар йөргән. Хәзерге Тиякнең урамнары чакыр-чокырлы. Өйләре күбесенчә электән калган кечкенә агач йортлар тезелеп. Татарлар өчен икенче истәлекле урын – әле дә сафтагы '''Татар базары'''.<ref>http://xacitarxan.narod.ru/soenbike.htm</ref> XX гасыр башында Әстерхан бөтен Түбән Идел буена мәгърифәт нуры чәчкән. 1906-1914 елларда монда дистәләрчә татарча газета-журнал чыккан. [[Идел (Әстерхан)|“Идел”]], “Прогресс дәлиле”, “Мизан”, “Халык” шундыйлардан. [[1907 ел]]да татар театры барлыкка килгән. Аннан “Вулкан” театры үскән. Мөселманнарның мәчетләре, даруханәләре. Тияктәге “Кызыл Шәрык” бинасында татарча кинолар күрсәтелгән. 1928 елда шунда [[Һади Такташ]] эшчеләргә төнге сәгать 3кә кадәр үзенең әсәрләрен укыган. Мөхәррире [[Габдрахман Гомәри]], җаваплы сәркатибе [[Сәгыйть Рәмиев]] булган “Идел” газетасына 1911 елда [[Тукай]] да килеп киткән. ==Әстерханда туып-үскән танылган шәхесләр== * [[Сара Байкина]] (1895-1972) * [[Алекс Баттлер]] (Рәфикъ Галиев) * [[Хәлил Галимҗанов]] (1950―2021), медицина фәннәре докторы (1998), Әстерхан дәүләт медицина университеты ректоры (2007―2018). * [[Мәрзия Давытова]] * [[Ринат Дасаев]] * [[Абдулла Дубин]] * [[Ибраһим Дубин]] (1921-96) * [[Альберт Җәлилов (1983)|Альберт Җәлилов]] (1983), опера җырчысы (баритон), [[Татарстан Республикасының атказанган артисты]] (2018). * [[Газиз Иделле]] * [[Гали Ильясов (актер)]] * [[Дилүс Ильясов]], актер. * [[Миңлегали Ильясов]] * [[Камал III]] (1900-1968) * [[Исмаил Йосыпов]] (1922-92) * [[Габдулла Капкаев]] (1897-1946), [[Әстерхан дәүләт татар драма театры]] актеры. * [[Гөлсем Мөхәммәдова]] * [[Лия Рамазанова]], медицина фәннәре докторы (2011), Россия Федерациясенең атказанган табибы (2024). * [[Зиннур Нурмөхәммәтов]] (1941-2003) * [[Зәйнәп Садриева]] (1914-1991) * [[Дамир Сатретдинов]] (1972), полиция генерал-майоры (2021), [[Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министрлыгы|ТР буенча эчке эшләр министры]] (2024 елдан). * [[Зәйни Солтан]] * [[Җиһанша Фәйзуллин]] (1904-85) * [[Сания Фәйзуллина (1929)]], педагогика фәннәре докторы, профессор (Ташкент). * [[Люция Абдуллаева]] (1944), [[Ырынбур татар театры]] актрисасы, РФ атказанган артисты (''[[1995 ел|1995]]''). * [[Динара Гыйматова]] (1986), спортчы ([[нәфис гимнастика]]), тренер. * [[Габдрахман Минский]] (1906—1983), язучы. * [[Ренат Дәүләтьяров]] (1961), кинорежиссер, кинопродюсер һәм сценарий авторы. Россия продюсерлары гильдиясе президенты. * [[Карина Сабирова]] (1998), Россия гандболчысы. {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q3927. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1597" | 1597 | ''[[:d:Q4202881|Иосиф (митрополит Астраханский)]]'' | | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | | data-sort-value="1671" | 1671-05-21 | Әстерхан |- | data-sort-value="1703" | 1703-02-22 | ''[[:d:Q557575|Vasily Trediakovsky]]'' | ''[[:d:Q2629059|Славән-юнан-латыйн академиясе]]''<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]'' | [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]'' | | data-sort-value="1768" | 1768-08-06 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1732" | 1732-01-05<br/>1732-01-16 | ''[[:d:Q4513023|Ivan Ivanovich Cherkasov]]'' | | | | data-sort-value="1811" | 1811-10-29<br/>1811-11-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1737" | 1737-11-30 | ''[[:d:Q1341087|Georg Andreas Weise]]'' | | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q161944|диякын]]''<br/>''[[:d:Q955464|parson]]''<br/>''[[:d:Q98833883|Protestant theologian]]'' | | data-sort-value="1792" | 1792-06-16 | [[Магдебург]] |- | data-sort-value="1740" | 1740 | ''[[:d:Q4216706|Hovanes Kasparov]]'' | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1814" | 1814 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1745" | 1745-02-03 | [[Семен Баратаев]] | | [[офицер]] | | data-sort-value="1798" | 1798-12-30 | [[Казан]] |- | data-sort-value="1746" | 1746-02-01 | ''[[:d:Q135512393|Олимпия Посьет де Россье]]'' | | | | data-sort-value="1812" | 1812-01-18 | |- | data-sort-value="1770" | 1770 | ''[[:d:Q1551156|Wargee]]'' | | [[язучы]] | | | |- | data-sort-value="1777" | 1777 | ''[[:d:Q20511074|Պողոս Մելիքյանց]]'' | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | data-sort-value="1848" | 1848 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1778" | 1778-11-10 | ''[[:d:Q110319993|Daniel Ludwig Schumacher]]'' | | | | data-sort-value="1861" | 1861-08-23 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1779" | 1779-06-22<br/>1779-07-03<br/>1780-07-01 | ''[[:d:Q16648693|Aleksandr Yermolayev]]'' | | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]'' | [[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]] | data-sort-value="1828" | 1828-06-10 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1785" | 1785-10-11 | ''[[:d:Q4073270|Dmitry Akhsharumov]]'' | ''[[:d:Q4349855|Беренче кадет корпусы]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | data-sort-value="1837" | 1837-01-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1786" | 1786-05-11 | ''[[:d:Q4372329|Aleksandr Popov]]'' | ''[[:d:Q4129767|Ф. Э. Дзержинский исемендәге югары хәрби-диңгез инженерлар укуханәсе]]'' | [[галим]] | | data-sort-value="1859" | 1859-05-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1792" | 1792 | [[Александр Агафи]] | [[Казан Император университеты|Казан император университеты]] | [[язучы]] | | data-sort-value="1816" | 1816 | Әстерхан |- | data-sort-value="1793" | 1793-07-19 | ''[[:d:Q4201181|Innocenty]]'' | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | | data-sort-value="1869" | 1869-04-15 | ''[[:d:Q4249157|Куряжский монастырь]]'' |- | data-sort-value="1794" | 1794-06-20 | [[Иван Симонов]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | [[Казан Император университеты|Казан император университеты]] | data-sort-value="1855" | 1855-01-10<br/>1855-01-09 | [[Казан]] |- | data-sort-value="1795" | 1795-01-14<br/>1795-01-25 | ''[[:d:Q16145925|Harutyun Alamdaryan]]'' | ''[[:d:Q20512148|Աղաբաբյան դպրոց]]''<br/>[[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | [[шагыйрь]]<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''<br/>''[[:d:Q6996689|Нерсисән мәктәбе]]'' | data-sort-value="1834" | 1834-05-25<br/>1834-05-24<br/>1834-06-05 | ''[[:d:Q1347765|Nakhichevan-on-Don]]'' |- | data-sort-value="1796" | 1796-09-11 | ''[[:d:Q105724841|Varvara Alyabyeva]]'' | | | | data-sort-value="1860" | 1860-03-11 | |- | data-sort-value="1803" | 1803 | ''[[:d:Q15063906|Ivan Agafonov]]'' | ''[[:d:Q38178366|Император тыйб-хирургия академиясе]]'' | [[галим]] | | data-sort-value="1868" | 1868-02-25 | |- | data-sort-value="1804" | 1804-06-13 | ''[[:d:Q4182888|Dmitriy Zavalishin]]'' | ''[[:d:Q2379681|Диңгез кадет корпусы]]'' | ''[[:d:Q4178004|publicist]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>''[[:d:Q4991371|солдат]]'' | | data-sort-value="1892" | 1892-02-05 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1808" | 1808-09-08 | ''[[:d:Q4182886|Hippolytus Zavalishin]]'' | | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | | No/unknown value | [[Самар]] |- | data-sort-value="1812" | 1812-04-12 | [[Лазарь Будагов]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | data-sort-value="1878" | 1878-12-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1814" | 1814-10-02 | ''[[:d:Q20508757|Michayel Patkanyan]]'' | ''[[:d:Q20512148|Աղաբաբյան դպրոց]]''<br/>''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]'' | [[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q47492700|theatre maker]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[укытучы]] | ''[[:d:Q6996689|Нерсисән мәктәбе]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-05-01 | [[Tbilisi|Тбилиси]] |- | data-sort-value="1823" | 1823-06-10 | ''[[:d:Q4427181|Ivan Sokolov]]'' | ''[[:d:Q628254|Император сынлы сәнгать академиясе]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | ''[[:d:Q628254|Император сынлы сәнгать академиясе]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-11-19 | [[Харьков]] |- | data-sort-value="1826" | 1826-09-18 | ''[[:d:Q56307730|Тетюшинов, Григорий Васильевич]]'' | | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | data-sort-value="1894" | 1894-10-09 | Әстерхан |- | data-sort-value="1826" | 1826-04-11 | ''[[:d:Q56308231|Егор Никитич Аннаев]]'' | | ''[[:d:Q9031604|mercander]]'' | | data-sort-value="1903" | 1903-08-06 | [[Самар]] |- | data-sort-value="1827" | 1827-06-26 | ''[[:d:Q63703167|Գրիգոր Աղափիրյան]]'' | | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | | data-sort-value="1897" | 1897 | |- | data-sort-value="1831" | 1831-07-14<br/>1831-07-31 | [[Илья Ульянов]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1886" | 1886-01-12<br/>1886-01-24 | [[Сембер]] |- | data-sort-value="1838" | 1838 | ''[[:d:Q4055998|Avraamij (Letnickij)]]'' | [[Казан руханилар академиясе]] | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | | data-sort-value="1893" | 1893-11-05 | [[Сарытау]] |- | data-sort-value="1845" | 1845-09-01 | ''[[:d:Q104702690|Mikhail Dmitrievsky]]'' | [[Казан Император университеты|Казан император университеты]] | ''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | ''[[:d:Q19613126|Alekseevskoye real college]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-03-29 | [[Пермь]] |- | data-sort-value="1851" | 1851 | ''[[:d:Q4223624|Stanislava Klimashevskaya]]'' | | ''[[:d:Q33231|фотограф]]'' | | data-sort-value="1939" | 1939 | Әстерхан |- | data-sort-value="1851" | 1851 | ''[[:d:Q20624295|V. M. Jonov]]'' | | | | data-sort-value="1922" | 1922-11-02 | [[Буча (шәһәр)|Буча]] |- | data-sort-value="1852" | 1852-03-06 | ''[[:d:Q40356|Joseph Deniker]]'' | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | ''[[:d:Q16755977|раса назариясе назариячесе]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]''<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]'' | ''[[:d:Q838691|Muséum national d'histoire naturelle]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-03-18 | [[Париж]] |- | data-sort-value="1852" | 1852-08-31 | ''[[:d:Q18009089|Elizaveta Shebueva]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="1934" | 1934-04-26 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1854" | 1854-08-27 | ''[[:d:Q30345651|Pavel Samgin]]'' | ''[[:d:Q1974517|Pavel Military School]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | data-sort-value="1919" | 1919-02-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1855" | 1855-06-23 | ''[[:d:Q3326714|Lidiya Tseraskaya]]'' | | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | ''[[:d:Q1853182|Sternberg Astronomical Institute]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-12-22 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1855" | 1855 | ''[[:d:Q4528466|Ivan Vasilʹevich Shcheglov]]'' | | ''[[:d:Q901402|географ]]'' | | data-sort-value="1884" | 1884-05-25<br/>1884 | [[Кяхта]] |- | data-sort-value="1857" | 1857 | ''[[:d:Q4498037|Vladimir Khlebnikov]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | ''[[:d:Q2365484|Astrakhan Nature Reserve]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-20 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1857" | 1857 | ''[[:d:Q65008129|Լազար Թումաս]]'' | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q3368718|патолог]]''<br/>[[укытучы]] | ''[[:d:Q4223876|Clinical Infectious Disease Hospital named after S.P. Botkin]]''<br/>''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | data-sort-value="1895" | 1895 | [[Варшава]] |- | data-sort-value="1858" | 1858-02-18 | ''[[:d:Q2471242|Alexander Nikolsky]]'' | ''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | ''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q16271064|герпетолог]]''<br/>''[[:d:Q98544732|фәнни коллекционер]]''<br/>''[[:d:Q2083925|ботаника коллекционеры]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q2025062|Zoological Museum of the Zoological Institute of the Russian Academy of Sciences]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-12-08 | [[Харьков]] |- | data-sort-value="1858" | 1858-06-09 | ''[[:d:Q4283918|Aleksandr Maslennikov]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1950" | 1950-11-25 | [[Париж]] |- | data-sort-value="1858" | 1858-04-11 | ''[[:d:Q51667928|Aleksandr Mikhailovich Bykov]]'' | | [[офицер]] | | data-sort-value="1937" | 1937 | [[Батум]] |- | data-sort-value="1859" | 1859-11-16 | ''[[:d:Q16371720|Արտեմ Կոտելնիկով]]'' | | [[Jurnalist|журналист]] | | data-sort-value="1910" | 1910-06-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1861" | 1861-08-26 | [[Сергей Коржинский]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан Император университеты|Казан император университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | [[Казан Император университеты|Казан император университеты]]<br/>''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q112055113|Museum of Botanical Garden of V.L. Komarov Botanical Institute]]''<br/>''[[:d:Q133822|В. Л. Комаров ис. РФА ботаника институты]]''<br/>[[РФАнең В. Л. Комаров исемендәге Ботаника институтының Ботаник урманы|Питырбур ботаника бакчасы]]<br/>''[[:d:Q3162406|Siberian Botanic Garden]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-11-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1861" | 1861 | ''[[:d:Q88476108|Sofya Krukovskaya]]'' | ''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]'' | ''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>[[укытучы]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q182436|китапханәче]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | | data-sort-value="1943" | 1943-02-02 | [[Ташкент|Ташкәнт]] |- | data-sort-value="1862" | 1862-06-11 | ''[[:d:Q15081103|Mitrofan Sveshnikov]]'' | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[галим]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | No/unknown value | |- | data-sort-value="1862" | 1862-02-15 | ''[[:d:Q47044776|Sergey Frangulov]]'' | ''[[:d:Q24935277|Петропавел ирләр укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1928" | 1928 | |- | data-sort-value="1863" | 1863 | ''[[:d:Q48961307|Берви Василий Васильевич]]'' | | | | data-sort-value="1919" | 1919-03 | [[Донецк]] |- | data-sort-value="1863" | 1863-02-12 | [[Александр Агабабов]] | [[Казан Император университеты|Казан император университеты]] | [[профессор]] | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-06-11 | [[Казан]] |- | data-sort-value="1866" | 1866 | ''[[:d:Q55203578|Əbdürrəhman Umarov]]'' | | | | data-sort-value="1933" | 1933 | [[Архангельск өлкәсе]] |- | data-sort-value="1867" | 1867-01-18 | [[Габдрахман Гомәри]] | [[Мәрҗания мәдрәсәсе]] | [[язучы]] | | data-sort-value="1933" | 1933 | ''[[:d:Q21401754|Malye Korely]]'' |- | data-sort-value="1867" | 1867 | ''[[:d:Q109485265|Adolf Germogem Nikolayevich Shtylko]]'' | | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]'' | | data-sort-value="1922" | 1922 | [[Сарытау]] |- | data-sort-value="1868" | 1868-03-21 | ''[[:d:Q20508494|Nadezhda Papayan]]'' | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[җырчы]] | | data-sort-value="1906" | 1906-01-19 | Әстерхан |- | data-sort-value="1869" | 1869-04-14 | ''[[:d:Q4099466|Georgy Burdzhalov]]'' | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-12-10 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1869" | 1869-07-12 | [[Владимир Здравосмыслов]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-25 | [[Лемго]] |- | data-sort-value="1871" | 1871-03-12 | ''[[:d:Q4525687|Aleksandr Schmidt]]'' | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4061451|Александр лицее]]''<br/>[[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]]<br/>''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''<br/>''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q6974177|National Library of Uzbekistan]]''<br/>''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | data-sort-value="1939" | 1939-08-09 | [[Ташкент|Ташкәнт]] |- | data-sort-value="1872" | 1872-12-21 | ''[[:d:Q18634741|Nikolay Nikolaevitsj Palmov]]'' | ''[[:d:Q1973040|Киев руханилар академиясе]]'' | [[рухани]] | | data-sort-value="1934" | 1934-02-11 | Әстерхан |- | data-sort-value="1872" | 1872-03-08 | ''[[:d:Q111547494|Владимир Владимирович Винер]]'' | ''[[:d:Q4361180|Петр авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q1781198|агроном]]'' | ''[[:d:Q4361180|Петр авыл хуҗалыгы академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4520891|Шатиловская сельскохозяйственная опытная станция]]''<br/>''[[:d:Q2385041|Беларус авыл хуҗалыгы акдемиясе]]''<br/>[[Казан дәүләт аграр университеты]] | data-sort-value="1937" | 1937-09-08 | |- | data-sort-value="1875" | 1875-10-06<br/>1878 | ''[[:d:Q7035758|Nikolai Bayev]]'' | ''[[:d:Q58036807|Санкт-Петербург граждан инженерлары институты (1842-1917)]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q13582652|төзелеш инженеры]]'' | | data-sort-value="1952" | 1952-08-05<br/>1953 | [[Ереван]] |- | data-sort-value="1875" | 1875-01-21 | ''[[:d:Q20510063|Vakhan Totomiants]]'' | ''[[:d:Q20754971|Брүссел ирекле университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Император Мәскәү университеты|Мәскәү император университеты]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-09 | [[Париж]] |- | data-sort-value="1875" | 1875 | ''[[:d:Q94684513|Andreĭ Nikolaevich Donskov]]'' | | | | data-sort-value="1951" | 1951 | [[Белград]] |- | data-sort-value="1876" | 1876 | ''[[:d:Q16645038|Pavel Mikhaĭlovich Dogadin]]'' | | ''[[:d:Q10732476|сәнгать әсәрләре коллекционеры]]'' | | data-sort-value="1919" | 1919 | [[Россия империясе]] |- | data-sort-value="1878" | 1878-02-23 | ''[[:d:Q313275|Boris Kustodiev]]'' | ''[[:d:Q59421313|Югары сынлы сәнгать академиясе]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q2707485|сәхнә бизәүче]]'' | | data-sort-value="1927" | 1927-05-28 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1878" | 1878-11-18 | ''[[:d:Q12160390|Iwan Serhijowytsch Teletow]]'' | | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-05-30 | [[Харьков]] |- | data-sort-value="1879" | 1879-03-18 | [[Абдулхәмид Җанибәков]] | | ''[[:d:Q12347522|этнограф]]'' | | data-sort-value="1955" | 1955-04-27 | |- | data-sort-value="1880" | 1880-01-07 | ''[[:d:Q4099468|Arshak Bourjalyan]]'' | ''[[:d:Q56478969|Әстерхан реаль укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q55648029|La Chauve-Souris]]''<br/>''[[:d:Q4453424|Korsh Theatre]]''<br/>''[[:d:Q597655|Сундукән исемендәге Әрмән театры]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-04 | [[Tbilisi|Тбилиси]]<br/>[[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1880" | 1880-01-22 | ''[[:d:Q13053989|Margarit Babalyan]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="1907" | 1907-12-26 | [[Бакы]] |- | data-sort-value="1881" | 1881 | ''[[:d:Q133514790|Adam Desch]]'' | | ''[[:d:Q2259532|cleric]]'' | | data-sort-value="1937" | 1937-10-07 | Әстерхан |- | data-sort-value="1882" | 1882-11-01 | ''[[:d:Q13050729|Aleksandr Karapetyan]]'' | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q2373326|Yerevan Opera Theater]]''<br/>''[[:d:Q21532472|Yerevan Dancing Art State College]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-07-16 | [[Ереван]] |- | data-sort-value="1882" | 1882-04-14 | ''[[:d:Q16394315|Nadezhda Kardian]]'' | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[җырчы]]<br/>[[укытучы]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q2033155|Комитас исемендәге Ереван дәүләт консерваториясе]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-09-20 | [[Ереван]] |- | data-sort-value="1882" | 1882-04-18 | ''[[:d:Q21293034|Feodor Zakharov]]'' | | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | data-sort-value="1968" | 1968-08-28 | [[Манхэттэн]] |- | data-sort-value="1882" | 1882-10-07 | ''[[:d:Q28599081|Alexander Zelensky]]'' | | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Йошкар-Ола]] |- | data-sort-value="1882" | 1882 | ''[[:d:Q140905980|Моисеев, Лаврентий Алексеевич]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | ''[[:d:Q638445|Chersonesus]]'' | data-sort-value="1946" | 1946 | [[Акъяр]] |- | data-sort-value="1883" | 1883-04-01 | ''[[:d:Q931154|Mikhail Trilisser]]'' | | ''[[:d:Q392651|махсус агент]]'' | ''[[:d:Q203023|Cheka]]''<br/>''[[:d:Q836763|State Political Directorate]]''<br/>''[[:d:Q18363484|Joint State Political Directorate]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-02-02 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1883" | 1883-10-25 | ''[[:d:Q19907822|Бравин, Николай Михайлович]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="1956" | 1956-07-10 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1884" | 1884-07-18 | ''[[:d:Q4164047|Vladimir Dogadin]]'' | ''[[:d:Q16680888|Николай мөһәндисләр укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q151197|хәрби инженер]]'' | | data-sort-value="1974" | 1974 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1884" | 1884-02-16 | ''[[:d:Q4513036|Nikolay Cherkasov]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | ''[[:d:Q2334387|Михайловский театры]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-02-09<br/>1944-01-22 | [[Алматы]] |- | data-sort-value="1884" | 1884-04-02 | ''[[:d:Q122891473|Gustaf Aminoff]]'' | | | | data-sort-value="1980" | 1980-05-11 | [[Һельсинки|Һелсинки]] |- | data-sort-value="1884" | 1884-06-13 | ''[[:d:Q133635426|Bagrat Amaroff]]'' | | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | | |- | data-sort-value="1885" | 1885-09-25<br/>1885-10-07 | [[Александр Тарасов-Родионов]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]''<br/>[[офицер]] | | data-sort-value="1938" | 1938-09-03 | ''[[:d:Q1018007|Бутово полигоны]]'' |- | data-sort-value="1885" | 1885 | ''[[:d:Q16614939|Wiera Libierowska]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="2000" | 20th century | |- | data-sort-value="1885" | 1885-01-28 | ''[[:d:Q21641424|Aleksey Malyshev]]'' | ''[[:d:Q4113309|Vladimir Military School]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]'' | | No/unknown value | |- | data-sort-value="1885" | 1885 | ''[[:d:Q95265804|Vjačeslav Kol'cov]]'' | | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | data-sort-value="1886" | 1886-11-07 | ''[[:d:Q29790852|Vladimir Sarabianov]]'' | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | [[Правда (газета)|«Правда» газетасы]]<br/>''[[:d:Q4398135|Россия кооперация университеты]]''<br/>''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]''<br/>''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-03-04 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1886" | 1886-02-16 | ''[[:d:Q122904195|Anna Aminoff]]'' | | | | data-sort-value="1938" | 1938-08-21 | |- | data-sort-value="1887" | 1887 | ''[[:d:Q16371157|Mahammad Sadig Akhundov]]'' | | ''[[:d:Q6430706|тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | | data-sort-value="1940" | 1940s | [[Бакы]] |- | data-sort-value="1887" | 1887-01-22 | ''[[:d:Q30242556|Maria Goricheva]]'' | | ''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="1967" | 1967-01-19 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1888" | 1888 | ''[[:d:Q98952344|Михаил Фридланд]]'' | [[Казан дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q71134636|ортопед]]'' | | data-sort-value="1967" | 1967-11-13 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1888" | 1888-01-10 | ''[[:d:Q138584316|Нина Петровна Ковальдьи]]'' | | | | data-sort-value="1957" | 1957-10-10 | [[Париж]] |- | data-sort-value="1889" | 1889-03-24 | ''[[:d:Q12110486|Vladimir Klimov]]'' | ''[[:d:Q608690|Kyiv Art School]]'' | ''[[:d:Q1281618|сынчы]]'' | | data-sort-value="1975" | 1975-12-29 | [[Ирпинь|Ирпин]] |- | data-sort-value="1889" | 1889 | [[Эрнест Крүгер]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q530989|Балтыйк заводы]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-08-18 | [[Казан интенсив күзәтүле махсус типтагы психиатрия хастаханәсе|Интенсив күзәтүле махсуслаштырылган типтагы Казан психиатрия хастаханәсе]] |- | data-sort-value="1889" | 1889 | ''[[:d:Q54964239|Федоров Іван Герасимович]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1957" | 1957-05-22 | |- | data-sort-value="1890" | 1890-07-14<br/>1890 | ''[[:d:Q28039752|Marija Nablocka]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="1969" | 1969-10-06<br/>1969 | [[Любляна]] |- | data-sort-value="1891" | 1891-09-01 | ''[[:d:Q15649404|Oreste Rosenfeld]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | data-sort-value="1964" | 1964-04-04 | [[Париж]] |- | data-sort-value="1891" | 1891 | ''[[:d:Q21703154|Հարություն Սոլովյան]]'' | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>[[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q16384746|Կավկազսկի ռաբոչի]]'' | data-sort-value="1937" | 1937 | |- | data-sort-value="1892" | 1892-06-01 | [[Валерия Барсова]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>[[җырчы]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | data-sort-value="1967" | 1967-12-13 | [[Сочи]] |- | data-sort-value="1892" | 1892-12-16 | ''[[:d:Q4152857|Boris Gusman]]'' | | ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | data-sort-value="1944" | 1944-05-03 | [[Вожаёль]] |- | data-sort-value="1892" | 1892-01-17 | [[Зәйни Солтанов]] | [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]] | [[язучы]] | | data-sort-value="1952" | 1952-05-05 | [[Казан]] |- | data-sort-value="1895" | 1895 | ''[[:d:Q21093477|Ilja Gert]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | data-sort-value="1939" | 1939-02-21 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1895" | 1895-12-14 | [[Сара Байкина]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Әстерхан дәүләт татар драма театры]]<br/>[[Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры|Галиәсгар Камал исемендәге Татар театры]]<br/>[[Кырымтатар академия музыкаль драма театры]]<br/>[[Әндиҗан театры]] | data-sort-value="1972" | 1972 | Әстерхан |- | data-sort-value="1895" | 1895-10-03 | ''[[:d:Q106092718|Maria Korska]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="1985" | 1985-12-14<br/>1982-12-14 | [[Варшава]] |- | data-sort-value="1895" | 1895-12-22 | ''[[:d:Q131305696|Анна Ивановна Ворожеева]]'' | | | | data-sort-value="1991" | 1991-11-30 | [[Алматы]] |- | data-sort-value="1896" | 1896 | ''[[:d:Q20507702|Ստեփան Չալաբյան]]'' | | ''[[:d:Q3242115|инкыйлабчы]]'' | | data-sort-value="1921" | 1921 | [[Әрмән Совет Социалистик Республикасы]] |- | data-sort-value="1896" | 1896-03-24 | [[Гавриил Непряхин]] | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | [[галим]] | [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]<br/>[[Казан дәүләт медицина университеты]] | data-sort-value="1980" | 1980-03-20 | [[Казан]] |- | data-sort-value="1896" | 1896 | ''[[:d:Q69765904|Клементьев, Пётр Николаевич]]'' | ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>''[[:d:Q10497074|хәрби бортинженер]]''<br/>''[[:d:Q27732138|glider pilot]]'' | | data-sort-value="1924" | 1924-09-11 | ''[[:d:Q4143428|Uzun-Syrt mountain]]'' |- | data-sort-value="1896" | 1896-10-02 | ''[[:d:Q84725618|Рождественский, Пётр Алексеевич]]'' | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | | | No/unknown value | [[Пермь]] |- | data-sort-value="1897" | 1897 | ''[[:d:Q4524704|Шишенин, Гавриил Данилович]]'' | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q12090790|military leader]]'' | | data-sort-value="1941" | 1941-11-24 | [[Краснодар крае]] |- | data-sort-value="1897" | 1897-08-25 | ''[[:d:Q19616232|Pyotr Ionov]]'' | | ''[[:d:Q462390|доцент]]'' | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-12-21 | |- | data-sort-value="1897" | 1897-06-25 | ''[[:d:Q39387851|Ilya Ioff]]'' | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]''<br/>''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q12773412|паразитолог]]''<br/>''[[:d:Q39372574|protistologist]]'' | | data-sort-value="1953" | 1953-04-07 | [[Ставрополь]] |- | data-sort-value="1897" | 1897 | ''[[:d:Q129091407|Ekaterina Stepanovna Neizvestnova-Zhadina]]'' | ''[[:d:Q4303988|Мәскәү югары хатын-кызлар курслары]]'' | ''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]'' | ''[[:d:Q129091889|Новинская комплексная гидрологическая станция]]''<br/>''[[:d:Q129092090|Окская биологичечская станция]]''<br/>''[[:d:Q4193891|Россия ФА Зоология институты]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-01-01 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1898" | 1898-08-20 | ''[[:d:Q893749|Boris Lisunov]]'' | ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]'' | ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>[[офицер]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q3543800|Харкау авиация завыты]]''<br/>''[[:d:Q899438|Tashkent Mechanical Plant]]''<br/>''[[:d:Q4313339|People's Commissariat of Aviation Industry of the USSR]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-11-03 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1898" | 1898-10-14 | ''[[:d:Q4365355|Viktor Plotnikov]]'' | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | data-sort-value="1958" | 1958-03-21 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1898" | 1898-03-14 | ''[[:d:Q4537587|Яманов, Алексей Александрович]]'' | | [[укытучы]] | | data-sort-value="1964" | 1964-05-09 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1898" | 1898-05-01 | ''[[:d:Q20069651|Салминов, Михаил Фёдорович]]'' | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | [[укытучы]] | | data-sort-value="1977" | 1977-01-29 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1899" | 1899-05-01 | ''[[:d:Q468614|Pelageya Polubarinova-Kochina]]'' | ''[[:d:Q21095326|Pokrowski Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q1999150|Бестужев курслары]]''<br/>''[[:d:Q4483558|Санкт-Петербург университетының физика-метематика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q17486330|математика тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q4201677|Institute for Problems in Mechanics of the Russian Academy of Sciences]]''<br/>''[[:d:Q4139127|The Voeikov Main Geophysical Observatory]]''<br/>''[[:d:Q2378801|Петербург дәүләт тимер юллар университеты]]''<br/>''[[:d:Q4398071|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201472|РФА СБ Һидродинамика институты]]'' | data-sort-value="1999" | 1999-07-03 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1899" | 1899-07-05 | ''[[:d:Q4097753|Leonid Aleksandrovitsj Boegarev]]'' | ''[[:d:Q4146982|Дәүләт төсле металлар һәм алтын университеты]]'' | ''[[:d:Q18576582|металлург]]'' | | data-sort-value="1979" | 1979 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1899" | 1899-09-07 | [[Гөлчәһрә Байкина]] | | | | data-sort-value="1998" | 1998-08-24 | |- | data-sort-value="1899" | 1899-08-26 | ''[[:d:Q109486635|Корнилов, Александр Дмитриевич]]'' | | | | data-sort-value="1946" | 1946 | |- | data-sort-value="1899" | 1899-07-29 | ''[[:d:Q112992222|Лазарев, Александр Павлович]]'' | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | data-sort-value="1974" | 1974-05-16 | |- | data-sort-value="1900" | 1900-02-11 | ''[[:d:Q13174334|ヴァシーリー・ヴァシーリェヴィッチ・ツェリコフスキー]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | data-sort-value="1958" | 1958-02-05 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1900" | 1900-03-09 | [[Гали Ильясов (актер)|Гали Ильясов]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | [[Әстерхан дәүләт татар драма театры]]<br/>[[Мәскәү татар театры|Мәскәү үзәк татар эшче театры]]<br/>[[Республика татар күчмә театры]]<br/>''[[:d:Q2454186|Norillag]]''<br/>[[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]] | data-sort-value="1970" | 1970-09-13 | [[Казан]] |- | data-sort-value="1900" | 1900-01-12 | [[Камал III]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="1968" | 1968-07-27 | [[Казан]] |- | data-sort-value="1900" | 1900-10-31 | ''[[:d:Q25894112|Mammadhuseyn Asadov]]'' | | ''[[:d:Q5121444|разведчик]]'' | | data-sort-value="1989" | 1989-11-21 | [[Бакы]] |- | data-sort-value="1901" | 1901-11-03 | ''[[:d:Q1967513|Lev Sverdlin]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q4146968|Мейерхольд ис. дәүләт театры]]''<br/>''[[:d:Q1186561|Е. Вахатангов исемендәге дәүләт академия театры]]''<br/>''[[:d:Q1503571|Маяковский театры]]''<br/>''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-08-29 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1901" | 1901-11-25 | [[Мәрзия Давытова]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | [[Азәрбайҗан дәүләт академия милли драма театры|Азербайҗан дәүләт академия драма театры]] | data-sort-value="1962" | 1962-01-06 | [[Бакы]] |- | data-sort-value="1901" | 1901-09-24 | ''[[:d:Q18243636|Sergey Kovalyov]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | | data-sort-value="1988" | 1988-01-15 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1901" | 1901-04-15 | ''[[:d:Q30344981|Лазарь Давидович Эзов]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="1945" | 1945-05-12 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1901" | 1901-07-14 | ''[[:d:Q47453163|Nikolay Popov]]'' | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | | | data-sort-value="1994" | 1994-07-31 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1901" | 1901-11-26 | ''[[:d:Q58426146|Piotr Polonski]]'' | | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | | data-sort-value="1979" | 1979-05-31 | |- | data-sort-value="1901" | 1901 | ''[[:d:Q97640823|Viktor Puganov]]'' | | [[офицер]] | | data-sort-value="1941" | 1941-06-24 | |- | data-sort-value="1902" | 1902-03-26 | ''[[:d:Q4276041|Maria Maksakova, Sr.]]'' | | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-08-11 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1902" | 1902 | ''[[:d:Q22086781|Symeon Shimin]]'' | | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | data-sort-value="1984" | 1984 | |- | data-sort-value="1902" | 1902-10-27 | ''[[:d:Q30346366|Vladimir Dalinger]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1987" | 1987-02-12 | [[Караганда|Караганды]] |- | data-sort-value="1903" | 1903-05-25 | ''[[:d:Q4072146|Zakhariy Atlas]]'' | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | data-sort-value="1977" | 1977-10-11 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1903" | 1903 | ''[[:d:Q4508090|Чеботарёв, Николай Николаевич]]'' | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | | | data-sort-value="1964" | 1964-06-20 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1903" | 1903-12-22 | ''[[:d:Q15064600|Vasilij Nikolaevič Boltinskij]]'' | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q10272925|agricultural engineer]]''<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="1977" | 1977-01-02 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1903" | 1903-01-18 | ''[[:d:Q15075022|Недоговоров, Виктор Леонтьевич]]'' | | [[офицер]] | | data-sort-value="1943" | 1943-10-12 | [[Смоленск өлкәсе]] |- | data-sort-value="1903" | 1903-06-02 | ''[[:d:Q16717116|Соколов Іван Георгійович]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]'' | data-sort-value="1993" | 1993-02-22 | [[Львов]] |- | data-sort-value="1903" | 1903-11-04 | ''[[:d:Q30609456|Klara Nezvanova]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="1977" | 1977-06-20 | [[Ярославль]] |- | data-sort-value="1904" | 1904-04-08 | ''[[:d:Q4089293|Antonina Bogdanova]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | data-sort-value="1983" | 1983-08-18 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1904" | 1904-03-11 | [[Җиһанша Фәйзуллин]] | | | | data-sort-value="1985" | 1985-09-29 | Әстерхан |- | data-sort-value="1904" | 1904-02-25 | ''[[:d:Q20507928|Valerian Surabekov]]'' | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | data-sort-value="1986" | 1986-02-01 | |- | data-sort-value="1904" | 1904-11-21 | ''[[:d:Q48855334|Michał Krajewski]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1340643|төзүче]]''<br/>''[[:d:Q327321|ташчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993-06-05 | [[Польша]] |- | data-sort-value="1904" | 1904 | ''[[:d:Q71165033|Esfir Ioffe]]'' | | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | data-sort-value="1962" | 1962-12-27 | |- | data-sort-value="1904" | 1904-03-17 | ''[[:d:Q136299930|Aleksey Yudin]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="1990" | 1990 | |- | data-sort-value="1905" | 1905-04-09 | ''[[:d:Q12136326|Оржеховський Орест Адріанович]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="1994" | 1994-09-20 | [[Киев]] |- | data-sort-value="1905" | 1905-12-26 | [[Газиз Иделле]] | | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]'' | | data-sort-value="1985" | 1985-07-27 | [[Казан]] |- | data-sort-value="1905" | 1905-03-14 | ''[[:d:Q15075134|Valeriy Aleksandrovitsj Soetirin]]'' | | | | data-sort-value="1968" | 1968-01-06 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] |- | data-sort-value="1905" | 1905-10-20<br/>1905 | ''[[:d:Q23656260|Nikolai Nikolaevich Obolensky]]'' | | [[шагыйрь]] | | data-sort-value="1993" | 1993-09-10 | [[Ницца]] |- | data-sort-value="1905" | 1905 | ''[[:d:Q39083242|Обносов, Пётр Степанович]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1983" | 1983 | [[Дүшәнбе]] |- | data-sort-value="1905" | 1905 | ''[[:d:Q47005661|Zinaida Gabrielyants]]'' | | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | ''[[:d:Q4407739|Musical Comedy Theatre]]'' | data-sort-value="1992" | 1992 | |- | data-sort-value="1905" | 1905-07-12 | ''[[:d:Q47453405|Pyotr Kondakov]]'' | | | | data-sort-value="1963" | 1963-12-27 | |- | data-sort-value="1906" | 1906-04-06 | ''[[:d:Q4061978|Giennadij Aleksiejenko]]'' | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | | | data-sort-value="1981" | 1981-11-21 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1906" | 1906-03-03 | ''[[:d:Q20029139|Jakow Inoczkin]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1980" | 1980-12-31 | |- | data-sort-value="1907" | 1907-08-25 | ''[[:d:Q2360907|Rostislav Zakharov]]'' | [[Рус балеты академиясе]]<br/>''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]'' | ''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q136237943|ballet director]]''<br/>''[[:d:Q3029406|opera director]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]'' | ''[[:d:Q207028|Мария театры]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-01-15 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1907" | 1907-02-18 | ''[[:d:Q21094320|Гребёнкин, Фёдор Алексеевич]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[укытучы]] | | data-sort-value="1996" | 1996-02 | [[Мәскәү өлкәсе]] |- | data-sort-value="1907" | 1907-05-07 | ''[[:d:Q50891147|Valeriya Dementyeva]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q571291|Моссовет ис. театр]]''<br/>''[[:d:Q4273678|Moscow Art Theatre 2nd]]''<br/>''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]''<br/>''[[:d:Q4304021|Мәскәү сәнгать театры]]'' | data-sort-value="1990" | 1990-10-20 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1907" | 1907-01-05 | ''[[:d:Q124771176|Mikhail Gundyaev]]'' | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | [[рухани]] | ''[[:d:Q644102|Transfiguration Cathedral]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-10-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1908" | 1908-05-26 | ''[[:d:Q937407|Eugen Kapp]]'' | ''[[:d:Q1370342|Эстония музыка һәм театр академиясе]]'' | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1996" | 1996-10-29 | [[Таллинн]] |- | data-sort-value="1908" | 1908-07-13 | ''[[:d:Q4124709|Amiel Rafailovitsj Volpert]]'' | | [[галим]] | ''[[:d:Q32637|Россия фәннәр академиясенең Абрам Фёдорович Иоффе исемендәге Физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q4101972|VNIIRT]]'' | data-sort-value="1988" | 1988 | |- | data-sort-value="1908" | 1908-05-21 | ''[[:d:Q4166599|Sangadzji-Garja Odzjakaevitsj Dordzjin]]'' | | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[композитор]] | | data-sort-value="1946" | 1946-09-30 | [[Абакан]] |- | data-sort-value="1908" | 1908-05-06<br/>1908-05-19 | ''[[:d:Q4176093|Alexei Yepishev]]'' | ''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q4991371|солдат]]'' | | data-sort-value="1985" | 1985-09-15 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1908" | 1908-06-16 | ''[[:d:Q4231003|Pavel Konovalov]]'' | [[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]] | | | data-sort-value="1945" | 1945-01-30 | [[Ружанки (Любуш воеводалыгы)]] |- | data-sort-value="1908" | 1908 | ''[[:d:Q4392272|Mark Redkin]]'' | | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>''[[:d:Q957729|фотокорреспондент]]'' | | data-sort-value="1987" | 1987 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1908" | 1908-12-15 | ''[[:d:Q4424753|Pavel Mikhaylovich Smirnov]]'' | | | | data-sort-value="1943" | 1943-01-21 | [[Городище районы (Волгоград өлкәсе)|Городище районы]] |- | data-sort-value="1908" | 1908-09-28 | ''[[:d:Q47453501|Михаил Михайлович Адров]]'' | | [[галим]] | | data-sort-value="1983" | 1983-03-12 | |- | data-sort-value="1908" | 1908-01-24 | ''[[:d:Q51668329|Борис Павлович Кириллов]]'' | | [[галим]] | | data-sort-value="1971" | 1971-05-10 | |- | data-sort-value="1908" | 1908-02-24 | ''[[:d:Q120263549|Ernest Annenberg]]'' | | ''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | | data-sort-value="1980" | 1980s | |- | data-sort-value="1909" | 1909-06-01 | ''[[:d:Q4224321|Boris Klyuzner]]'' | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[композитор]] | | data-sort-value="1975" | 1975-05-21 | ''[[:d:Q260832|Комарово]]'' |- | data-sort-value="1909" | 1909-04-19 | ''[[:d:Q4271412|Ivan Lyubeznov]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q4304032|Мәскәү академия сатира театры]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-03-05 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1909" | 1909-10-29 | ''[[:d:Q4444206|Vâčeslav Vsevolodovič Strokov]]'' | | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q3578589|әйләнә-тирә мохит саклаучысы]]''<br/>''[[:d:Q1225716|орнитолог]]''<br/>''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | ''[[:d:Q4450873|Гаврила Романович Державин исемендәге Тамбов дәүләт университеты]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-07-06 | [[Можайск]] |- | data-sort-value="1909" | 1909-04-08 | ''[[:d:Q4529954|Eduard Ezov]]'' | | ''[[:d:Q1208175|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]'' | | data-sort-value="1999" | 1999-07-20 | |- | data-sort-value="1909" | 1909-11-06 | ''[[:d:Q21534224|Pavel Khalileev]]'' | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-09-04 | [[Екатеринбург]] |- | data-sort-value="1909" | 1909-08-02 | ''[[:d:Q60834666|Ладушкин, Илья Иванович]]'' | | | | data-sort-value="1975" | 1975-10-15 | [[Ташкент|Ташкәнт]] |- | data-sort-value="1910" | 1910-05-19 | ''[[:d:Q4245351|Joseph Kuzmin]]'' | ''[[:d:Q1341318|Элемтә хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1996" | 1996-01-12 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1910" | 1910-07-15 | ''[[:d:Q15061227|Vladimir Shaposhnikov]]'' | | | | data-sort-value="1975" | 1975-06-25 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1910" | 1910-07-13 | ''[[:d:Q18044713|Pavel Vyshkind]]'' | | ''[[:d:Q33231|фотограф]]'' | | data-sort-value="1997" | 1997-01-11 | [[Түбән Новгород]] |- | data-sort-value="1910" | 1910-09-12 | ''[[:d:Q20611501|Sergei Yakushev]]'' | | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | ''[[:d:Q2496140|Самат Оргын ис. Азәрбайҗан дәүләт урыс драма театры]]'' | data-sort-value="1995" | 1995-04-30 | [[Бакы]] |- | data-sort-value="1910" | 1910 | ''[[:d:Q43476004|Mikhail Gavrilov]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1979" | 1979-08 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1910" | 1910-05-18 | ''[[:d:Q55102129|Поличкин, Александр Петрович]]'' | | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | | data-sort-value="1999" | 1999-02-06 | [[Екатеринбург]] |- | data-sort-value="1911" | 1911-06-09 | ''[[:d:Q4104503|Aleksandr Vasilyev]]'' | | | | data-sort-value="1999" | 1999-02-06 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1911" | 1911-10-07<br/>1911-10-20<br/>1911-11-12 | ''[[:d:Q4226510|Mikhail Kozell]]'' | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993-07-26 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1911" | 1911-01-30 | ''[[:d:Q4508302|Viktor Chekmaryov]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | data-sort-value="1987" | 1987-08-22 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1911" | 1911-12-21 | [[Мәрьям Атлас]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | data-sort-value="2006" | 2006 | ''[[:d:Q4102813|Валентиновка]]'' |- | data-sort-value="1911" | 1911-09-20 | ''[[:d:Q51669754|Сергей Дмитриевич Котов]]'' | ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]'' | | | data-sort-value="1981" | 1981-08-20 | ''[[:d:Q4121964|Somoniyon]]'' |- | data-sort-value="1911" | 1911 | ''[[:d:Q60829372|Болдырев, Валериан Абрамович]]'' | | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | data-sort-value="1975" | 1975 | [[Самар]] |- | data-sort-value="1911" | 1911 | ''[[:d:Q139376407|Антонина Николаевна Павлова]]'' | | ''[[:d:Q33394058|manual worker]]''<br/>''[[:d:Q25626431|grinder]]'' | | No/unknown value | |- | data-sort-value="1912" | 1912-06-25 | ''[[:d:Q893647|Boris Urlapov]]'' | | | | data-sort-value="1982" | 1982 | |- | data-sort-value="1912" | 1912-06-11 | ''[[:d:Q4135740|Georgy Georgyants]]'' | ''[[:d:Q20574293|Baku Choreography Academy]]'' | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>[[укытучы]] | ''[[:d:Q3653111|Сарытау академия опера һәм балет театры]]''<br/>''[[:d:Q3354568|Галишир Нәваи ис. дәүләт академия Зур театры]]''<br/>''[[:d:Q48623|Азәрбайҗан дәүләт академия опера һәм балет театры]]''<br/>''[[:d:Q2373326|Yerevan Opera Theater]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-03-21 | [[Ереван]] |- | data-sort-value="1912" | 1912-02-19 | ''[[:d:Q4462187|Siergiej Trapieznikow]]'' | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-03-12 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1912" | 1912-09-10 | ''[[:d:Q17562624|Sergey Averyanov]]'' | ''[[:d:Q4304104|Мәскәү дәүләт табигать белән идарә итү университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4304104|Мәскәү дәүләт табигать белән идарә итү университеты]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-12-17 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1912" | 1912-12-06 | ''[[:d:Q21152733|Ivan Alekseevitsj Svistoenov]]'' | | | | data-sort-value="1983" | 1983-03-21 | Әстерхан |- | data-sort-value="1912" | 1912-10-14 | ''[[:d:Q51669250|Николай Николаевич Зиновьев]]'' | | ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]'' | | data-sort-value="1967" | 1967-09-22 | |- | data-sort-value="1912" | 1912-12-20 | ''[[:d:Q63724461|Avgustin (Sudoplatov)]]'' | [[Әстерхан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1423891|дин хезмәтчесе]]'' | | data-sort-value="1979" | 1979-07-27 | [[Сергиев Посад]] |- | data-sort-value="1912" | 1912-04-24 | ''[[:d:Q107399623|Кулагин, Виталий Александрович]]'' | | | | data-sort-value="2004" | 2004-10-15 | |- | data-sort-value="1913" | 1913-11-25 | ''[[:d:Q4063378|Piotr Alberti]]'' | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | data-sort-value="1994" | 1994-10-07 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1913" | 1913 | ''[[:d:Q4063847|Pavel Alyoshkin]]'' | | | | data-sort-value="2001" | 2001-02-06 | |- | data-sort-value="1913" | 1913-04-05 | ''[[:d:Q15070748|Viktor Kulikov]]'' | | ''[[:d:Q105550321|хәрби очучы]]'' | | data-sort-value="1948" | 1948-05-23 | |- | data-sort-value="1914" | 1914 | ''[[:d:Q20511616|Sergey Shahumyan]]'' | ''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | [[Комсомол]]<br/>''[[:d:Q4201575|Marx-Engels-Lenin Institute]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | data-sort-value="1977" | 1977 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1914" | 1914-10-25 | [[Зәйнәп Садриева]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="1991" | 1991-10-30 | [[Ташкент|Ташкәнт]] |- | data-sort-value="1914" | 1914-01-28 | ''[[:d:Q39083015|Некрасов, Евгений Николаевич]]'' | | | | data-sort-value="1981" | 1981-09-09 | |- | data-sort-value="1914" | 1914-08-06 | ''[[:d:Q60974905|Boris Marisov]]'' | | [[менеджер]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-04-20 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1914" | 1914-10-26 | ''[[:d:Q89188902|Mariia Yakivna Vynokurova]]'' | ''[[:d:Q4496368|Kharkiv State School of Art]]''<br/>''[[:d:Q4496242|Харьков сынлы сәнгать институты (1921-1963)]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-09-10 | [[Харьков]] |- | data-sort-value="1915" | 1915-08-11 | ''[[:d:Q4071571|Астафуров, Константин Алексеевич]]'' | | | | data-sort-value="1997" | 1997-02-11 | [[Краснодар крае]] |- | data-sort-value="1915" | 1915-05-06 | ''[[:d:Q4079344|Nikolay Batashev]]'' | | | | data-sort-value="1997" | 1997-10-18 | [[Киев]] |- | data-sort-value="1915" | 1915-10-23 | [[Валерий Марисов]] | ''[[:d:Q4318652|Нижгар ил яраклама үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1992" | 1992-01-18 | [[Ижау]] |- | data-sort-value="1915" | 1915-10-04 | ''[[:d:Q12173746|Marko Illich Yankovskyi]]'' | ''[[:d:Q4496242|Харьков сынлы сәнгать институты (1921-1963)]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="1980" | 1980-04-27 | [[Акмәсҗит]] |- | data-sort-value="1915" | 1915-03-23 | ''[[:d:Q15079446|Сергеев, Анатолий Андреевич]]'' | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | data-sort-value="1945" | 1945-02-06 | ''[[:d:Q1351046|Мариямполе]]'' |- | data-sort-value="1915" | 1915 | ''[[:d:Q42296116|Жарков-Волжский, Василий Сергеевич]]'' | | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | data-sort-value="1990" | 1990 | Әстерхан |- | data-sort-value="1915" | 1915-08-09 | ''[[:d:Q120833075|Vladimirs Gluhovs]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="1996" | 1996-01-17 | [[Рига]] |- | data-sort-value="1916" | 1916-09-14 | ''[[:d:Q4065464|German Andreyev]]'' | | [[офицер]] | | data-sort-value="1957" | 1957-01-23 | Әстерхан |- | data-sort-value="1916" | 1916-06-20 | ''[[:d:Q4218321|Vera Leontevna Kasjoetova]]'' | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | data-sort-value="1994" | 1994-04-18 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1916" | 1916-09-30 | ''[[:d:Q4372387|Andrey Popov]]'' | | | | data-sort-value="1976" | 1976-09-06 | [[Волгоград]] |- | data-sort-value="1916" | 1916-05-25 | ''[[:d:Q19918470|Ягудина, Сиюм Илязетдиновна]]'' | ''[[:d:Q16705025|Ташкент дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q1781198|агроном]]'' | | data-sort-value="1991" | 1991-10-24 | [[Ташкент|Ташкәнт]] |- | data-sort-value="1916" | 1916-04-30 | ''[[:d:Q60694450|Tat'yana Kravchenko]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[укытучы]] | ''[[:d:Q1515426|Украина милли музыка академиясе]]'' | data-sort-value="2003" | 2003 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1916" | 1916-01-14 | ''[[:d:Q112988209|Скоков, Николай Николаевич]]'' | | ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | | data-sort-value="1987" | 1987-04-25 | Әстерхан |- | data-sort-value="1917" | 1917-06-04 | ''[[:d:Q4056604|Sergey Aganov]]'' | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | data-sort-value="1996" | 1996-02-01 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1917" | 1917-04-10 | ''[[:d:Q4503452|Valentina Tsvetkova]]'' | | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-11-27 | [[Ялта]] |- | data-sort-value="1918" | 1918-05-08 | ''[[:d:Q4079018|Nikolay Baskakov]]'' | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993-10-14 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1918" | 1918-05-19 | ''[[:d:Q4372435|Viktor Popov]]'' | ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | data-sort-value="2007" | 2007-09-01 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1918" | 1918-03-11 | ''[[:d:Q15067004|Aleksandr Fjodorovitsj Zemkov]]'' | | | | data-sort-value="1984" | 1984-11-09 | [[Сарытау]] |- | data-sort-value="1918" | 1918-03-15 | ''[[:d:Q15088523|Рязанцев, Алексей Павлович]]'' | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | data-sort-value="1994" | 1994-07-08 | Әстерхан |- | data-sort-value="1918" | 1918-10-20 | ''[[:d:Q23656612|Tigran Turpayev]]'' | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | ''[[:d:Q4201691|Россия фәннәр академиясенең Алексей Николаевич Северцов исемендәге Экология һәм эволюция мәсьәләләре институты]]''<br/>''[[:d:Q4201427|Koltzov Institute of Developmental Biology]]'' | data-sort-value="2003" | 2003-10-26 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1919" | 1919-02-11 | ''[[:d:Q4097957|Viktor Budaragin]]'' | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]'' | | data-sort-value="1992" | 1992-01-06 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1919" | 1919-07-14 | ''[[:d:Q4226501|Vladimir Kozel]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="1988" | 1988-12-31 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1919" | 1919-02-29 | ''[[:d:Q4422054|Boris Skokov]]'' | | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-11-20 | Әстерхан |- | data-sort-value="1919" | 1919-09-08 | ''[[:d:Q4503736|Людмила Селиковская]]'' | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]''<br/>''[[:d:Q4146678|Гнесиннар ис. дәүләт музыка укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q1186561|Е. Вахатангов исемендәге дәүләт академия театры]]'' | data-sort-value="1992" | 1992-07-04 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1919" | 1919-10-06 | ''[[:d:Q16365869|Jahangir Bagirov]]'' | ''[[:d:Q52223|Ташкент югары гомумхәрби җитәкчелек укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | data-sort-value="1943" | 1943-06-05 | ''[[:d:Q4081563|Belaya]]'' |- | data-sort-value="1919" | 1919-03-01 | ''[[:d:Q56307383|Окунев, Юрий Абрамович]]'' | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | [[язучы]] | | data-sort-value="1988" | 1988-04-04 | [[Волгоград]] |- | data-sort-value="1919" | 1919-10-18 | ''[[:d:Q97804726|Георгій Аляксандравіч Суджаеў]]'' | ''[[:d:Q2510885|Беларус дәүләт тыйб университеты]]''<br/>''[[:d:Q4408455|Сарытау дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q25536448|Міністэрства аховы здароўя БССР]]''<br/>''[[:d:Q6468414|Belarus Red Cross]]''<br/>''[[:d:Q30281756|Belarusian Research Institute for Epidemiology and Microbiology]]'' | data-sort-value="2004" | 2004-02-27 | [[Минск]] |- | data-sort-value="1920" | 1920-07-21 | ''[[:d:Q4360739|Vladimir Petrov]]'' | | | | data-sort-value="1997" | 1997-09-28 | [[Ташкент|Ташкәнт]] |- | data-sort-value="1920" | 1920-08-17 | ''[[:d:Q12168073|Eugen Härms]]'' | ''[[:d:Q12376207|Tallinn Technical School]]'' | ''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''<br/>''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q859528|футбол хөкемчесе]]'' | | data-sort-value="1979" | 1979-03-12 | [[Tbilisi|Тбилиси]] |- | data-sort-value="1920" | 1920-08-21 | ''[[:d:Q15072351|Мергасов, Владимир Вадимович]]'' | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | [[укытучы]] | ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]'' | data-sort-value="2002" | 2002-03-14 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1920" | 1920-04-21 | ''[[:d:Q126691045|Aleksandra Levşina]]'' | | [[галим]] | ''[[:d:Q12837101|AMEA Aşqarlar Kimyası İnstitutu]]'' | | |- | data-sort-value="1921" | 1921-05-10 | ''[[:d:Q324162|Wieńczysław Gliński]]'' | | ''[[:d:Q2405480|тавыш яздыру актеры]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q15214752|кабари әртисе]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-07-08 | [[Варшава]] |- | data-sort-value="1921" | 1921-05-16 | [[Ибраһим Дубин]] | | | | data-sort-value="1996" | 1996-05-18 | Әстерхан |- | data-sort-value="1921" | 1921-10-10 | ''[[:d:Q12559098|Aleksandr Aleksandrovitsj Presnjakov]]'' | ''[[:d:Q4146982|Дәүләт төсле металлар һәм алтын университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1513804|Каныш Сәтбаев исемендәге Казакъ илкүләм техника университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1921" | 1921-12-18 | ''[[:d:Q18235304|Аблуков, Александр Михайлович]]'' | | | | data-sort-value="1964" | 1964-02-11 | [[Сембер]] |- | data-sort-value="1921" | 1921-06-21 | ''[[:d:Q29867063|Boris Yampolsky]]'' | | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-02-12 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1921" | 1921-02-13 | ''[[:d:Q108752156|Бабий, Виктор Степанович]]'' | | | | data-sort-value="1994" | 1994-01-03 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1921" | 1921-04-22 | ''[[:d:Q111439045|Борис Михайлович Шаховский]]'' | | [[шагыйрь]]<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | data-sort-value="1967" | 1967-07-30 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1922" | 1922-01-02 | [[Исмаил Йосыпов]] | | | | data-sort-value="1992" | 1992-05-20 | Әстерхан |- | data-sort-value="1922" | 1922-08-28 | ''[[:d:Q4076226|Yuri Balabin]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q254651|штурман]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-01-16 | [[Волгоград]] |- | data-sort-value="1922" | 1922-05-07 | ''[[:d:Q4248765|Vladimir Kurochkin]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | data-sort-value="2002" | 2002-03-19 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1922" | 1922-10-07 | ''[[:d:Q15067300|Sergey Ivanov]]'' | | | | data-sort-value="1989" | 1989-01-31 | [[Сембер]] |- | data-sort-value="1922" | 1922-07-24 | ''[[:d:Q15073160|Oleg Moiseev]]'' | | ''[[:d:Q105550321|хәрби очучы]]'' | | data-sort-value="2005" | 2005-11-25 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1922" | 1922-07-09 | ''[[:d:Q15076570|Wladimir Stepanowitsch Nowikow]]'' | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | data-sort-value="1999" | 1999-07-11 | [[Волгоград өлкәсе]] |- | data-sort-value="1922" | 1922-01-28 | [[Әнвәр Нагаев]] | [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q2707485|сәхнә бизәүче]]''<br/>''[[:d:Q1020606|театр рәссам-бизәүчесе]]'' | [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]] | data-sort-value="2002" | 2002-12-11 | [[Казан]] |- | data-sort-value="1922" | 1922-12-26 | [[Дилүс Ильясов]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | | | data-sort-value="1981" | 1981-08-16 | [[Казан]] |- | data-sort-value="1922" | 1922-06-16 | ''[[:d:Q42295645|Yuri Selensky]]'' | | [[язучы]] | | data-sort-value="1983" | 1983-07-22 | Әстерхан |- | data-sort-value="1923" | 1923-08-09 | ''[[:d:Q4084404|Ilya Berezin]]'' | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | data-sort-value="1987" | 1987-06-05 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1923" | 1923-08-04 | ''[[:d:Q4104719|Boris Sergeevitsj Vasilev-Kitin]]'' | | | | data-sort-value="1987" | 1987-05-06 | Әстерхан |- | data-sort-value="1923" | 1923-10-08 | ''[[:d:Q4194131|Mikhail Zotov]]'' | | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | data-sort-value="1995" | 1995 | [[Тольятти]] |- | data-sort-value="1923" | 1923-04-29 | ''[[:d:Q4361891|Vadim Peunov]]'' | ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]'' | [[язучы]] | | data-sort-value="2020" | 2020-01-19 | [[Сиверскодонецк|Северодонетск]] |- | data-sort-value="1923" | 1923 | ''[[:d:Q12546546|Zoelicha Nigmetovna Sabitova]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993 | [[Караганда|Караганды]] |- | data-sort-value="1923" | 1923-10-12 | ''[[:d:Q12547750|Ихаров Қуанғали]]'' | | [[диңгезче]] | | data-sort-value="2002" | 2002-09-25 | |- | data-sort-value="1923" | 1923-08-16 | ''[[:d:Q16662837|Nikolay Kashirsky]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q4146755|Мәскәү опереттасы дәүләт академия театры]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-02-04 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1923" | 1923 | [[Ефим Черняк]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q16308156|инглиз теле һәм әдәбияте белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | ''[[:d:Q4201528|ССҖБ ФА тарих институты]]'' | data-sort-value="2013" | 2013 | [[Америка Кушма Штатлары]] |- | data-sort-value="1924" | 1924-10-07 | ''[[:d:Q3753178|Fridrikh Maryutin]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-09-09 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1924" | 1924-09-18 | ''[[:d:Q4218173|Mikhail Kashirsky]]'' | ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | data-sort-value="1990" | 1990-12-22 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1924" | 1924-09-29 | ''[[:d:Q17746504|Nikolay Krasnov]]'' | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | [[инженер]] | ''[[:d:Q4294709|Ministry of Medium Machine Building]]''<br/>''[[:d:Q126824|Александр Ильич Лейпунский исемендәге Физика һәм энергетика институты — Россия Федерациясе дәүләт фәнни үзәге]]'' | data-sort-value="2012" | 2012-07-16 | [[Обнинск]] |- | data-sort-value="1924" | 1924-11-21 | ''[[:d:Q27826742|Marat Moesaevitsj Gaziev]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q805253|балетмейстер]]'' | ''[[:d:Q195208|Stanislavski and Nemirovich-Danchenko Moscow Academic Music Theatre]]''<br/>''[[:d:Q115035|Perm Opera and Ballet Theatre]]''<br/>''[[:d:Q4351540|Пирем дәүләт хореография көллияте]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-08-28 | [[Кишинёв]] |- | data-sort-value="1924" | 1924 | ''[[:d:Q29359029|Oleg Aleksandrovitsj Kolomoytsev]]'' | | ''[[:d:Q1281618|сынчы]]'' | | data-sort-value="1984" | 1984-07-14 | [[Краснодар]] |- | data-sort-value="1924" | 1924-12-21 | ''[[:d:Q113251422|Лебединский, Олег Сергеевич]]'' | | | | data-sort-value="1987" | 1987-10-28 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1924" | 1924-01-19 | ''[[:d:Q117037379|Виктор Михайлович Котельников]]'' | [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | | |- | data-sort-value="1924" | 1924-09-09 | ''[[:d:Q117050917|Իվան Ալամդարով]]'' | [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]] | data-sort-value="1993" | 1993 | |- | data-sort-value="1925" | 1925-04-17 | ''[[:d:Q24351816|Nikolay Polivin]]'' | | [[Jurnalist|журналист]]<br/>[[шагыйрь]] | | data-sort-value="2007" | 2007-01-23 | |- | data-sort-value="1926" | 1926-08-18<br/>1929-08-18 | ''[[:d:Q4071348|Sergey Konstantinovitsj Aslanov]]'' | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q85300|Одесса университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1926" | 1926-08-17 | [[Фәрит Рәхмүкев|Фәрит Рехмуков]] | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | | data-sort-value="2005" | 2005 | [[Уфа]] |- | data-sort-value="1926" | 1926-01-07 | ''[[:d:Q85681740|Фролов, Юрий Анисимович]]'' | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | | | data-sort-value="2000" | 2000-07-16 | [[Киев]] |- | data-sort-value="1926" | 1926-08-02 | ''[[:d:Q106493295|Нестеренко Володимир Павлович]]'' | | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | ''[[:d:Q12104646|Zhytomyr Regional Ukrainian Music and Drama Theatre Ivan Kocherga]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-04 | |- | data-sort-value="1927" | 1927-01-21 | ''[[:d:Q12552439|Mayya Zhyghaeva]]'' | ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-02-20 | [[Алматы]] |- | data-sort-value="1927" | 1927-03-18 | ''[[:d:Q20891985|Mark Tiourine]]'' | | | | data-sort-value="2015" | 2015-07-30 | Әстерхан |- | data-sort-value="1927" | 1927-08-20 | ''[[:d:Q50289101|Semion Kazarov]]'' | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q4258700|Lenenergo]]'' | data-sort-value="2000" | 2000-10-30 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1928" | 1928-05-18 | ''[[:d:Q4074567|Vasiliy Stepanovitsj Baboesjkin]]'' | | | | data-sort-value="1985" | 1985-05-26 | [[Саликам]] |- | data-sort-value="1928" | 1928-07-08 | ''[[:d:Q4077420|Georgy Bannikov]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-04-01 | [[Сарытау]] |- | data-sort-value="1928" | 1928-02-10 | ''[[:d:Q4143994|Lev Gorelik]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q9334029|сатирик]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-10-14 | [[Сарытау]] |- | data-sort-value="1928" | 1928-09-02 | ''[[:d:Q4452399|Juriy Semjonovitsj Tatarinov]]'' | [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | data-sort-value="2012" | 2012-01-27 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1928" | 1928-07-17 | ''[[:d:Q23071520|Kłara Abaszyna]]'' | ''[[:d:Q4331493|Odesa School of Theatre Arts]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q4071724|Әстерхан драм театры]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-09-20 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] |- | data-sort-value="1928" | 1928-01-08 | ''[[:d:Q93584224|Nina Popova]]'' | | | | data-sort-value="2016" | 2016-05-11 | Әстерхан |- | data-sort-value="1929" | 1929-05-06 | ''[[:d:Q21065079|Georgy Zhemchuzhin]]'' | | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-04-09 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1929" | 1929-08-25 | [[Наҗия Теркулова|Нәҗия Теркулова]] | [[Казан дәүләт консерваториясе]] | [[җырчы]] | | data-sort-value="2016" | 2016-10-14 | [[Казан]] |- | data-sort-value="1929" | 1929-12-06 | ''[[:d:Q32362336|Лескевич, Виктор Иосифович]]'' | | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | data-sort-value="2005" | 2005-06-04 | [[Сарытау]] |- | data-sort-value="1929" | 1929-01-02 | ''[[:d:Q39040055|Lyudmila Tikhomirova]]'' | | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-11-21 | Әстерхан |- | data-sort-value="1929" | 1929-01-29 | ''[[:d:Q40006795|I. A. Rogov]]'' | ''[[:d:Q4304100|Россия биотехнология университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4304100|Россия биотехнология университеты]]'' | data-sort-value="2017" | 2017-08-10 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1929" | 1929-03-27 | ''[[:d:Q55103870|Vyacheslav Timoshin]]'' | [[Әстерхан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q4407739|Musical Comedy Theatre]]'' | data-sort-value="2006" | 2006-10-08 | [[Санкт-Петербург]] |- | data-sort-value="1929" | 1929-11-10 | [[Габдерәхим Мөслинкин]] | ''[[:d:Q125558396|Высшее военно-морское училище инженеров оружия]]'' | | ''[[:d:Q43456|Совет армиясе]]''<br/>[[РФА КФҮ Органик һәм физик химия институты]]<br/>''[[:d:Q30274115|Бөтенрәсәй медицина техникасы фәнни-тикшеренү институты]]'' | data-sort-value="2017" | 2017-02-11 | [[Казан]] |- | data-sort-value="1930" | 1930-10-06 | ''[[:d:Q4131160|Viktor Gavrilov]]'' | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | ''[[:d:Q15627169|профсоюз эшлеклесе]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-06-25 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1930" | 1930-07-31 | ''[[:d:Q70251438|Богомолов, Борис Павлович]]'' | | [[галим]] | | data-sort-value="2022" | 2022-11-12 | |- | data-sort-value="1931" | 1931-01-19 | ''[[:d:Q4222365|Vladimir Kitayev]]'' | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-09-01 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1931" | 1931-12-16 | ''[[:d:Q4269574|Vladimir Lunyov]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q737127|TsNIIMash]]'' | data-sort-value="2023" | 2023-11-01 | |- | data-sort-value="1931" | 1931-01-20 | ''[[:d:Q4421745|Владимир Скворцов]]'' | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | [[математик]] | [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]] | | |- | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q18117383|Yury Gert]]'' | [[Вологда дәүләт педагогика университеты]] | [[язучы]] | | data-sort-value="2003" | 2003-06-29 | [[Кливленд]] |- | data-sort-value="1931" | 1931-10-18 | ''[[:d:Q18278571|David Tyoply]]'' | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | [[галим]] | [[Әстерхан дәүләт университеты]] | data-sort-value="2025" | 2025-10-01 | Әстерхан |- | data-sort-value="1931" | 1931-02-06 | ''[[:d:Q24351927|Вячаслаў Цімафеевіч Горын]]'' | ''[[:d:Q2385041|Беларус авыл хуҗалыгы акдемиясе]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4398054|Владимир Иванович Вернадский исемендәге Россия дәүләт халык хуҗалыгы университеты]]''<br/>''[[:d:Q41798395|Scientific and Practical Center of the National Academy of Sciences of Belarus on Animal Husbandry]]'' | data-sort-value="1994" | 1994-10-02 | |- | data-sort-value="1931" | 1931-04-04 | [[Равил Батыров]] | ''[[:d:Q4146801|Үзбәкстан дәүләт сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-12-26 | [[Ташкент|Ташкәнт]] |- | data-sort-value="1931" | 1931-07-23 | ''[[:d:Q60734285|Nikita Bogdanov]]'' | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | ''[[:d:Q4135690|Geological Institute of the Russian Academy of Sciences]]''<br/>''[[:d:Q63349592|Institute of Lithosphere]]''<br/>''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | data-sort-value="2003" | 2003-12-14 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1932" | 1932-10-01 | ''[[:d:Q85984817|Nikolai Styazhkin]]'' | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]] | | data-sort-value="1986" | 1986-03-07 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1933" | 1933-11-19 | ''[[:d:Q4087114|Vladimir Biryukov]]'' | [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-01-06 | |- | data-sort-value="1934" | 1934-09-13 | ''[[:d:Q4293339|Tamara Milashkina]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q266569|рәссам-мультипликатор]]'' | | data-sort-value="2024" | 2024-01-10 | [[Вена шәһәре|Вена]] |- | data-sort-value="1934" | 1934-08-01 | ''[[:d:Q17914001|Yuri Konobeev]]'' | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q126824|Александр Ильич Лейпунский исемендәге Физика һәм энергетика институты — Россия Федерациясе дәүләт фәнни үзәге]]''<br/>''[[:d:Q976613|Obninsk Institute for Nuclear Power Engineering]]'' | data-sort-value="2023" | 2023-12-17 | [[Обнинск]] |- | data-sort-value="1934" | 1934-02-11 | ''[[:d:Q131765446|Жданов Владимир Фомич]]'' | ''[[:d:Q22080031|Сарытау өлкә сәнгать көллияте]]''<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | ''[[:d:Q304839|Abay Opera House]]''<br/>''[[:d:Q4059172|Academic Music College of the Moscow Conservatory]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | | |- | data-sort-value="1936" | 1936-10-09 | ''[[:d:Q18640627|Leonid Sheynkman]]'' | | ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q22122536|boxing trainer]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-01-13 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1936" | 1936-03-27 | ''[[:d:Q113005014|Vsevolod Egorov]]'' | | ''[[:d:Q28389|сценарист]]'' | | data-sort-value="2006" | 2006-08-31 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1937" | 1937-10-15 | ''[[:d:Q4415801|Vladimir Semyonov]]'' | | [[композитор]] | | | |- | data-sort-value="1937" | 1937-01-12 | ''[[:d:Q22919438|Adolf Iosifovitsj Sapozjnikov]]'' | | [[галим]] | | data-sort-value="2015" | 2015-12-01 | Әстерхан |- | data-sort-value="1937" | 1937-12-30 | ''[[:d:Q70254479|Адров, Валерий Михайлович]]'' | [[Әстерхан дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-12-06 | Әстерхан |- | data-sort-value="1937" | 1937-12-28 | ''[[:d:Q123594057|Լևոն Բաբայան]]'' | | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]'' | | | |- | data-sort-value="1937" | 1937-08-01 | ''[[:d:Q125472128|Борис Сергеевич Рожков]]'' | | | | | |- | data-sort-value="1937" | 1937-11-20 | ''[[:d:Q137584719|Станислав Гронский]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | | data-sort-value="2025" | 2025-12-25 | [[Краснодар]] |- | data-sort-value="1938" | 1938-09-04 | ''[[:d:Q21183585|Kirill Nikonov]]'' | [[Әстерхан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Әстерхан дәүләт университеты]]<br/>[[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q178333|Pavol Jozef Šafárik University in Košice]]''<br/>''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]''<br/>''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''<br/>''[[:d:Q4392982|Religiovedeniie (Religious Studies)]]'' | data-sort-value="2015" | 2015-10-11 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1938" | 1938-10-29 | ''[[:d:Q120281124|Демахин, Юрий Васильевич]]'' | | | | data-sort-value="2023" | 2023-03-29 | Әстерхан |- | data-sort-value="1939" | 1939-09-05 | ''[[:d:Q19843980|Gennadij Glinin]]'' | | [[галим]] | [[Әстерхан дәүләт университеты]] | data-sort-value="2012" | 2012 | |- | data-sort-value="1940" | 1940-05-17 | ''[[:d:Q4236960|Violetta Kosheva]]'' | [[Волгоград дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | data-sort-value="1940" | 1940 | ''[[:d:Q4237800|Boris Krasilnikov]]'' | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-05-05 | |- | data-sort-value="1941" | 1941-03-26 | [[Абдулла Дубин]] | | ''[[:d:Q270389|яңалыклар алып баручы]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | | | |- | data-sort-value="1941" | 1941-07-06 | ''[[:d:Q4082973|Felix Beloyartsev]]'' | [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]] | [[хирург]] | ''[[:d:Q4201752|Institute of Theoretical and Experimental Biophysics]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-12-17 | [[Пущино]] |- | data-sort-value="1941" | 1941-08-21 | ''[[:d:Q15060711|Ярилин, Александр Александрович]]'' | ''[[:d:Q4318620|Идел буе медицина тикшеренү университеты]]'' | [[галим]] | | data-sort-value="2013" | 2013-08-27 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1941" | 1941-09-18 | ''[[:d:Q42296787|Vyacheslav Andreev]]'' | | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q32637|Россия фәннәр академиясенең Абрам Фёдорович Иоффе исемендәге Физика-техника институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]] | | |- | data-sort-value="1941" | 1941-09-03 | ''[[:d:Q47452774|Александр Евгеньевич Чучин]]'' | ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | [[галим]] | | data-sort-value="2021" | 2021-08-04 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1941" | 1941-09-30 | ''[[:d:Q94647764|Viktor Pogozhev]]'' | | ''[[:d:Q16004431|competitive diver]]'' | | data-sort-value="1996" | 1996-11-30 | |- | data-sort-value="1942" | 1942-07-11 | ''[[:d:Q12161222|Тимошко, Тамара Михайловна]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | data-sort-value="1942" | 1942-07-27 | ''[[:d:Q15081062|Виктор Севастьянов]]'' | [[Казан дәүләт медицина университеты]]<br/>''[[:d:Q4402649|Владимир Фёдорович Уткин исемендәге Рязань дәүләт радиотехника университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-12-13 | [[Йошкар-Ола]] |- | data-sort-value="1942" | 1942-02-21 | ''[[:d:Q19619198|Yury Markin]]'' | | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-12-19 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1942" | 1942-05-02 | ''[[:d:Q76152327|Alexander Terentiev]]'' | [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1944" | 1944-11-22 | ''[[:d:Q4393364|Vladimir Repik]]'' | | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-03-31 | ''[[:d:Q2619304|Brovary Raion]]'' |- | data-sort-value="1944" | 1944-10-08 | [[Люция Абдуллаева]] | | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | [[Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры]]<br/>[[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]]<br/>[[Оренбург дәүләт татар драма театры|Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур дәүләт татар драма театры]] | | |- | data-sort-value="1945" | 1945-03-19 | ''[[:d:Q1997837|Vladimir Andreev]]'' | | ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1945" | 1945-11-17 | ''[[:d:Q4251919|Михаил Лабунец]]'' | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>[[Төньяк Кавказ эчке гаскәрләр хәрби институты]] | | ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]'' | data-sort-value="2024" | 2024-04-30 | [[Новочеркасск]] |- | data-sort-value="1945" | 1945-11-16 | ''[[:d:Q17154782|Yury Suzdaltsev]]'' | | ''[[:d:Q10843402|йөзүче]]'' | | | |- | data-sort-value="1945" | 1945-07-01 | ''[[:d:Q51670346|Виктория Анатольевна Ларионова]]'' | | | | | |- | data-sort-value="1946" | 1946-12-10 | [[Алекс Баттлер]] | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q1191132|Нагоя университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1946" | 1946-11-18 | ''[[:d:Q7910847|Valentina Battler]]'' | | ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''<br/>[[язучы]] | | | |- | data-sort-value="1946" | 1946-12-12 | ''[[:d:Q15065967|Rasjid Dominov]]'' | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | data-sort-value="1946" | 1946-06-05 | ''[[:d:Q20051206|Aleksandr Abramov]]'' | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | | data-sort-value="2015" | 2015-05-24 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1946" | 1946-09-25 | ''[[:d:Q30889384|Shamil Sirazhetdinov]]'' | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]'' | | | |- | data-sort-value="1946" | 1946 | ''[[:d:Q99514994|Rashid Raufovich Dominov]]'' | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | data-sort-value="1946" | 1946-08-07 | ''[[:d:Q133263790|Рөстәм Абдуллаев]]'' | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''<br/>[[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | [[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]]<br/>[[Оренбург дәүләт татар драма театры|Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур дәүләт татар драма театры]]<br/>''[[:d:Q4336189|Orenburg State Institute of Arts]]'' | | |- | data-sort-value="1947" | 1947-02-23 | ''[[:d:Q893662|Boris Kuznetsov]]'' | ''[[:d:Q4122948|Волгоград дәүләт физик культура академиясе]]'' | ''[[:d:Q11338576|боксчы]]'' | | data-sort-value="2006" | 2006-05-03 | Әстерхан |- | data-sort-value="1947" | 1947-09-01 | ''[[:d:Q4293021|Yury Mikitenko]]'' | | [[язучы]] | ''[[:d:Q786280|Басан Бадьминович Городовиков исемендәге Калмык дәүләт университеты]]'' | data-sort-value="2011" | 2011-01-06 | [[Элиста]] |- | data-sort-value="1947" | 1947 | ''[[:d:Q12561582|Сағын-герей Байменов]]'' | | | | | |- | data-sort-value="1947" | 1947-07-14 | ''[[:d:Q25778314|Tatyana Dmitrievna Zinchenko]]'' | | ''[[:d:Q3055126|энтомолог]]'' | ''[[:d:Q4201826|РФА Идел бассейны экологиясе институты]]'' | | |- | data-sort-value="1948" | 1948-12-19 | ''[[:d:Q4167007|Vladimir Dorokhin]]'' | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q2675537|music teacher]]''<br/>[[композитор]] | | | |- | data-sort-value="1948" | 1948-05-28 | ''[[:d:Q4429217|Oleg Michaylovitsj Sorokin]]'' | ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]'' | [[композитор]] | | data-sort-value="2013" | 2013-01-24 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1948" | 1948-10-10 | ''[[:d:Q4469202|German Ugryumov]]'' | ''[[:d:Q1412751|Azerbaijan Higher Military Naval School]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | data-sort-value="2001" | 2001-05-31 | ''[[:d:Q4495489|Khankala]]'' |- | data-sort-value="1948" | 1948-05-15 | ''[[:d:Q5617564|Vladimir Jarmolenko]]'' | ''[[:d:Q2092640|Lithuanian University of Health Sciences]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | | |- | data-sort-value="1948" | 1948-06-29 | ''[[:d:Q12104208|Lev Etinher]]'' | ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | [[композитор]] | | | |- | data-sort-value="1948" | 1948-04-08 | ''[[:d:Q12166425|Vladimir Fursov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | data-sort-value="1984" | 1984 | Әстерхан |- | data-sort-value="1948" | 1948-10-02 | ''[[:d:Q19909418|Vyacheslav Zaytsev]]'' | | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q11710359|гидробиолог]]''<br/>''[[:d:Q17281153|авыл хуҗалыгы фәннәре докторы]]''<br/>[[профессор]] | | | |- | data-sort-value="1949" | 1949-04-29 | ''[[:d:Q15064664|Leonid Botsjkarjov]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]] | | |- | data-sort-value="1949" | 1949-11-11 | ''[[:d:Q99194321|Яўген Аляксандравіч Якаўлеў]]'' | ''[[:d:Q815268|Беларус милли техника университеты]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | ''[[:d:Q56254249|Віцебскграмадзянпраект]]''<br/>''[[:d:Q59860915|Нацыянальны дызайн-цэнтр]]''<br/>''[[:d:Q17043275|Інстытут будаўніцтва і архітэктуры АН БССР]]''<br/>''[[:d:Q56877922|Белдзіпрамясамалпрам]]''<br/>''[[:d:Q2621941|Belarusfilm]]'' | | |- | data-sort-value="1951" | 1951-10-13 | ''[[:d:Q131310141|Васюков, Владимир Львович]]'' | ''[[:d:Q4407686|Санкт-Петербург хәрби-диңгез институты]]''<br/>''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]'' | | | | |- | data-sort-value="1952" | 1952-07-26 | ''[[:d:Q441381|Lyudmila Maslakova]]'' | | ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]'' | | | |- | data-sort-value="1952" | 1952-10-29 | ''[[:d:Q4348755|Igor Penya]]'' | | [[җырчы]] | | | |- | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q135034684|Vitalij Èdmundovič Ozolin‘š]]'' | | | | | |- | data-sort-value="1952" | 1952-04-20 | ''[[:d:Q139376146|Алла Андреевна Засухина]]'' | | ''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]''<br/>''[[:d:Q42331265|гимнастика тренеры]]'' | | | |- | data-sort-value="1953" | 1953-10-23 | ''[[:d:Q21088196|Valery Alekseyev]]'' | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | |- | data-sort-value="1953" | 1953-03-12 | ''[[:d:Q27919823|Mikhail Sukharev]]'' | | ''[[:d:Q10843402|йөзүче]]'' | | | |- | data-sort-value="1953" | 1953-02-05 | ''[[:d:Q60055530|Aleksandr Klykanov]]'' | [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]]<br/>''[[:d:Q4366447|П. А. Столыпин ис. Идел буе идарә итү институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | data-sort-value="1954" | 1954-01-16 | ''[[:d:Q1976565|Vasili Zhupikov]]'' | ''[[:d:Q4122948|Волгоград дәүләт физик культура академиясе]]'' | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-06-07 | [[Подольск]] |- | data-sort-value="1955" | 1955-02-21 | ''[[:d:Q21856995|Sergey Karpenko]]'' | ''[[:d:Q4304158|Мәскәү тарих-архив институты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Россия дәүләт гуманитар университеты]] | | |- | data-sort-value="1955" | 1955-09-23 | ''[[:d:Q86607210|Куличенко, Александр Николаевич]]'' | ''[[:d:Q4408455|Сарытау дәүләт медицина университеты]]'' | | ''[[:d:Q19909110|Microbe]]''<br/>''[[:d:Q113409182|Ставропольский противочумный институт]]''<br/>''[[:d:Q4439013|Ставрополь дәүләт медицина университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1956" | 1956-05-18 | ''[[:d:Q4493906|Aleksandr Fedorov]]'' | ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | data-sort-value="1956" | 1956-02-15 | ''[[:d:Q60677526|Anatoly Petrov]]'' | [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | data-sort-value="1957" | 1957-06-13 | [[Ринат Дасаев|Dasaev Rinat]] | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''<br/>''[[:d:Q2445218|goalkeeper coach]]'' | | | |- | data-sort-value="1958" | 1958-04-01 | ''[[:d:Q32362576|Vitalij Pisjtsjalnikov]]'' | | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | | |- | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q112494461|Aleksandr Aleksandrovič Čerëmin]]'' | | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1958" | 1958-07-02 | ''[[:d:Q120637902|Sergei Bendt]]'' | | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | data-sort-value="2007" | 2007-03-15 | |- | data-sort-value="1959" | 1959-12-18 | ''[[:d:Q4154098|Nikolay Daykhes]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q4397981|Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе]]'' | | |- | data-sort-value="1959" | 1959-05-05 | ''[[:d:Q28703197|Абраменко Ирина Викторовна]]'' | | [[галим]] | | | |- | data-sort-value="1960" | 1960-06-08 | ''[[:d:Q4307871|Ruslan Muratov]]'' | ''[[:d:Q4071723|М.П. Мусоргский ис. Әстерхан музыка көллияте]]''<br/>[[Әстерхан дәүләт консерваториясе]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q1075651|keyboardist]]'' | | | |- | data-sort-value="1960" | 1960-01-03 | ''[[:d:Q108665190|Aleksandr Ponomaryov]]'' | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q47492700|theatre maker]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]'' | | data-sort-value="2024" | 2024-04-18 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1961" | 1961-08-17 | [[Ренат Дәүләтьяров]] | | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]'' | | | |- | data-sort-value="1961" | 1961-12-12 | ''[[:d:Q4250269|Лев Израилевич Кушнир]]'' | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | ''[[:d:Q486748|пианист]]'' | | | |- | data-sort-value="1961" | 1961-08-17 | ''[[:d:Q4382720|Sergey Pryadkin]]'' | | ''[[:d:Q1130252|sporting director]]'' | | | |- | data-sort-value="1961" | 1961-08-24 | ''[[:d:Q117477877|Anatoli Tainkin]]'' | | | | | |- | data-sort-value="1962" | 1962-05-08 | ''[[:d:Q52554838|Бутин, Александр Валерианович]]'' | ''[[:d:Q4243515|Кубан дәүләт технология университеты]]'' | [[галим]] | | data-sort-value="2015" | 2015-05-01 | |- | data-sort-value="1962" | 1962-06-10 | ''[[:d:Q60835555|Aleksandr Bashkin]]'' | [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]]<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]<br/>''[[:d:Q4397991|Бөтенрусия дәүләт юстиция университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | | |- | data-sort-value="1963" | 1963-10-26 | ''[[:d:Q60445162|Leonid Ogul]]'' | [[Әстерхан дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | data-sort-value="1964" | 1964-06-19 | ''[[:d:Q19910730|Oleg Polumordvinov]]'' | [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | data-sort-value="1965" | 1965-02-14 | ''[[:d:Q4125209|Sergey Vorobyov]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | data-sort-value="1965" | 1965-05-09 | ''[[:d:Q4150484|Aleksandr Gruzdev]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q11481802|dub actor]]''<br/>''[[:d:Q488205|автор-башкаручы]]'' | | | |- | data-sort-value="1966" | 1966-06-28 | ''[[:d:Q4087112|Vitaly Biryukov]]'' | ''[[:d:Q4439029|Ставрополь дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | data-sort-value="1966" | 1966-01-11 | ''[[:d:Q15071041|Sergey Lebedev]]'' | ''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | [[офицер]] | | | |- | data-sort-value="1967" | 1967-01-24 | ''[[:d:Q1048828|Andrei Belyanin]]'' | | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q18844224|язучы-фантаст]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]'' | | | |- | data-sort-value="1967" | 1967-06-10 | ''[[:d:Q3738800|Galina Beloglazova]]'' | | ''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]'' | | | |- | data-sort-value="1967" | 1967-11-13 | ''[[:d:Q4311956|Igor Nadzhiev]]'' | ''[[:d:Q4071723|М.П. Мусоргский ис. Әстерхан музыка көллияте]]'' | [[композитор]]<br/>[[җырчы]] | | | |- | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q133065656|Sergey Ardin]]'' | | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | | |- | data-sort-value="1969" | 1969-06-01 | ''[[:d:Q18031619|Oleg Tselovalnikov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q859528|футбол хөкемчесе]]'' | | | |- | data-sort-value="1969" | 1969-12-25 | ''[[:d:Q60050689|Shipitsin Andrej Olegovich]]'' | | | | | |- | data-sort-value="1969" | 1969-09-28 | ''[[:d:Q133590788|Vadislav Nekljaev]]'' | | [[Jurnalist|журналист]] | | | |- | data-sort-value="1970" | 1970-10-08 | ''[[:d:Q28665566|Aleksey Vodovozov]]'' | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q8246794|блогер]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q2419397|терапевт]]''<br/>''[[:d:Q4459623|таксикулыг]]''<br/>''[[:d:Q1201260|хәрби табиб]]''<br/>''[[:d:Q15143191|science communicator]]''<br/>''[[:d:Q17433421|фәнни журналис]]'' | ''[[:d:Q658909|Lenta.ru]]''<br/>''[[:d:Q923077|Radio RSN]]'' | | |- | data-sort-value="1970" | 1970-05-30 | ''[[:d:Q32362411|Aleksandr Krotov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]'' | | | |- | data-sort-value="1970" | 1970-07-05 | ''[[:d:Q55102685|Oleg Olegovitsj Ponoekalin-Soevorov]]'' | | ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[Клоун|кылавын]] | | | |- | data-sort-value="1970" | 1970-03-19 | ''[[:d:Q84721940|Козулев, Дмитрий Владимирович]]'' | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993-03-26 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] |- | data-sort-value="1971" | 1971-06-08 | ''[[:d:Q2025119|Lev Voronin]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1971" | 1971-04-03 | [[Анастасия Заворотнюк]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''<br/>[[Әстерхан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]'' | | data-sort-value="2024" | 2024-05-29 | [[Мәскәү]] |- | data-sort-value="1971" | 1971-09-12 | ''[[:d:Q4198612|Mikhail Izmaylov]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1971" | 1971-07-07 | [[Дмитрий Кобылкин]] | ''[[:d:Q4476703|Урал идарә институты]]''<br/>[[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | | | |- | data-sort-value="1971" | 1971-09-23 | ''[[:d:Q15079217|Oleg Pakholkov]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | | |- | data-sort-value="1971" | 1971-03-24 | ''[[:d:Q107097476|Валерий Солодчук]]'' | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | data-sort-value="1972" | 1972-03-21 | ''[[:d:Q1517429|Oleg Shein]]'' | [[Әстерхан дәүләт университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q15627169|профсоюз эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[укытучы]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q482980|автор]]'' | | | |- | data-sort-value="1972" | 1972-04-26 | ''[[:d:Q4104049|Варфоломей (Петров)]]'' | | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | | | |- | data-sort-value="1973" | 1973-08-05 | ''[[:d:Q4151668|Pjotr Anatoljewitsch Guschwin]]'' | [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | data-sort-value="1973" | 1973-01-30 | ''[[:d:Q4403748|Aleksandr Savvin]]'' | [[Әстерхан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q19829980|дин белгече]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4376232|Изге Тихон Православ гуманитар университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1973" | 1973-08-23 | ''[[:d:Q21638471|Алена Губанова]]'' | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | data-sort-value="1973" | 1973-09-15 | ''[[:d:Q56000855|Elena Nikitina]]'' | | [[язучы]] | | | |- | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q4233338|Karen Kornienko]]'' | | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | | | |- | data-sort-value="1974" | 1974-09-04 | ''[[:d:Q16486978|Jan Bokszczanin]]'' | ''[[:d:Q1340262|Фредерик Шопен исемендәге музыкаль унверситет]]''<br/>''[[:d:Q860527|University of North Texas]]'' | ''[[:d:Q765778|органист]]''<br/>[[профессор]] | ''[[:d:Q1340262|Фредерик Шопен исемендәге музыкаль унверситет]]''<br/>''[[:d:Q9371175|Warsaw Chamber Opera]]'' | | |- | data-sort-value="1974" | 1974-02-27 | ''[[:d:Q22919484|Игорь Мартынов]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | | |- | data-sort-value="1974" | 1974-08-13 | ''[[:d:Q108905091|Rinat Ayupov]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | data-sort-value="1975" | 1975-12-01 | ''[[:d:Q2272984|Sergey Lagodinsky]]'' | ''[[:d:Q49127|Җон Кеннеди ис. идарә итү мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q4127363|Yale World Fellows]]'' | [[хокук белгече]]<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | | | |- | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q125490673|Maxim Dubinin]]'' | | ''[[:d:Q62515196|OpenStreetMap contributor]]'' | ''[[:d:Q61740238|NextGIS]]'' | | |- | data-sort-value="1978" | 1978-09-01 | ''[[:d:Q2024854|Pavel Bashkin]]'' | ''[[:d:Q4122948|Волгоград дәүләт физик культура академиясе]]'' | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | ''[[:d:Q4096348|HC Meshkov Brest]]'' | | |- | data-sort-value="1978" | 1978-07-09 | ''[[:d:Q2375843|Dmitri Dyuzhev]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]'' | | | |- | data-sort-value="1979" | 1979-06-18 | ''[[:d:Q13845588|Antoni]]'' | ''[[:d:Q4376232|Изге Тихон Православ гуманитар университеты]]'' | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | | | |- | data-sort-value="1980" | 1980-02-07 | ''[[:d:Q4149791|Aleksandr Gritsenko]]'' | | [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | data-sort-value="2022" | 2022-07-08 | [[Ступино]] |- | data-sort-value="1980" | 1980-07-29 | ''[[:d:Q6959587|Nail Magzhanov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1980" | 1980-08-02 | ''[[:d:Q7938410|Vladimir Komarov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1980" | 1980-01-30 | ''[[:d:Q18217535|Artyom Kulikov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]'' | | | |- | data-sort-value="1981" | 1981-05-09 | ''[[:d:Q4341594|Olga Andreevna Pavlovets]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | data-sort-value="1981" | 1981-01-23 | ''[[:d:Q20355096|Grigory Melkonyants]]'' | [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]] | ''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>[[хокук белгече]] | ''[[:d:Q1434266|Golos]]'' | | |- | data-sort-value="1981" | 1981-09-09 | ''[[:d:Q26776909|Danil Chernov]]'' | | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1981" | 1981-05-27 | ''[[:d:Q84725613|Куатбаев, Галим Мухамбетгалиевич]]'' | | | | data-sort-value="2000" | 2000-03-01 | ''[[:d:Q856410|Шатой районы]]'' |- | data-sort-value="1981" | 1981-03-11 | ''[[:d:Q119814258|أندريه أندريفيتش سيزوف]]'' | | | | | |- | data-sort-value="1982" | 1982-07-04 | ''[[:d:Q861053|Yelena Shalamova]]'' | | ''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]'' | | | |- | data-sort-value="1983" | 1983-07-01 | ''[[:d:Q942234|Yelena Dmitriyeva]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1983" | 1983-07-03 | ''[[:d:Q4351646|Irina Perova]]'' | ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]] | | | |- | data-sort-value="1983" | 1983-02-27 | ''[[:d:Q11729180|Yuliya Kalinovskaya]]'' | | ''[[:d:Q13382576|ишүче]]'' | | | |- | data-sort-value="1983" | 1983-02-25 | ''[[:d:Q20687636|Artem Yachmennikov]]'' | [[Рус балеты академиясе]] | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]'' | | | |- | data-sort-value="1983" | 1983-12-14 | ''[[:d:Q50281030|Waldemar Feifer]]'' | | ''[[:d:Q7042855|монтажчы]]''<br/>''[[:d:Q222344|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]'' | | | |- | data-sort-value="1983" | 1983-06-30 | [[Альберт Җәлилов (1983)|Альберт Җәлилов]] | [[Әстерхан дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1984" | 1984-10-06 | ''[[:d:Q265486|Emiliya Turey]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1984" | 1984-07-17 | ''[[:d:Q3427984|Oxana Koroleva]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1984" | 1984-10-04 | ''[[:d:Q10481596|Sergei Troyan]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1984" | 1984-01-12 | ''[[:d:Q16942313|Aleksandra Tomnikova]]'' | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q13382566|каноэда ишүче]]'' | | | |- | data-sort-value="1984" | 1984-02-01 | ''[[:d:Q39388715|Агафонова, Екатерина Андреевна]]'' | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | ''[[:d:Q1479649|REN TV]]'' | | |- | data-sort-value="1984" | 1984 | ''[[:d:Q133079680|Witali Blum]]'' | | ''[[:d:Q7888586|мөһәндис-химик]]'' | | | |- | data-sort-value="1985" | 1985-07-19 | ''[[:d:Q6386|Darya Pishchalnikova]]'' | | ''[[:d:Q13381689|discus thrower]]'' | | | |- | data-sort-value="1985" | 1985-10-28 | ''[[:d:Q4172904|Aleksandr Yevdokimov]]'' | | ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1985" | 1985-05-09 | ''[[:d:Q6740177|Maksim Gleykin]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1985" | 1985-04-17 | ''[[:d:Q22283634|Valentin Buzmakov]]'' | [[Әстерхан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1986" | 1986-11-18 | [[Динара Гыйматова|Dinara Gimatova]] | | ''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]'' | | | |- | data-sort-value="1986" | 1986-02-27 | ''[[:d:Q4715492|Aleksandr Golubev]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1986" | 1986 | ''[[:d:Q111723713|Lilly Jørstad]]'' | [[Әстерхан дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q279724|University of Tromsø – The Arctic University of Norway]]''<br/>''[[:d:Q1782545|Conservatorio Luigi Cherubini]]'' | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1986" | 1986-04-01 | ''[[:d:Q119789536|Yulia Volkodav]]'' | | ''[[:d:Q8246794|блогер]]''<br/>''[[:d:Q96045115|copywriter]]''<br/>''[[:d:Q4110598|видеоблогер]]''<br/>[[язучы]] | | | |- | data-sort-value="1986" | 1986-05-15 | ''[[:d:Q125592011|Roman Fomin]]'' | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q1503571|Маяковский театры]]'' | | |- | data-sort-value="1986" | 1986-04-24 | ''[[:d:Q135395384|Kornelia Mango]]'' | | [[җырчы]] | | | |- | data-sort-value="1987" | 1987-11-13 | ''[[:d:Q4270846|Aleksandra Lychaguina]]'' | | ''[[:d:Q13382533|taekwondo athlete]]'' | | | |- | data-sort-value="1987" | 1987-07-21 | ''[[:d:Q4715327|Aleksandr Nikolayevich Ivanov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1987" | 1987-04-04 | ''[[:d:Q7453805|Sergei Sinyayev]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1987" | 1987-09-27 | ''[[:d:Q18246854|Alexey Nekrasov]]'' | | ''[[:d:Q13382576|ишүче]]'' | | | |- | data-sort-value="1987" | 1987-08-21 | ''[[:d:Q22283687|Yury Orlov]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1987" | 1987-03-25 | ''[[:d:Q27929570|Anna Botova]]'' | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]] | ''[[:d:Q4610556|модель]]''<br/>[[җырчы]] | | | |- | data-sort-value="1987" | 1987-05-14 | ''[[:d:Q97658974|Anton Anosov]]'' | | | | | |- | data-sort-value="1987" | 1987-03-25 | ''[[:d:Q108708548|Aleksei Leonov]]'' | | ''[[:d:Q890527|archer]]'' | | | |- | data-sort-value="1988" | 1988-02-02 | ''[[:d:Q514709|Gulnafis Aitmukhambetova]]'' | | ''[[:d:Q13382533|taekwondo athlete]]'' | | | |- | data-sort-value="1988" | 1988-07-06 | ''[[:d:Q1163940|Daniil Shishkaryov]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1988" | 1988-03-22 | ''[[:d:Q15924927|Inal Aflitulin]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1988" | 1988-02-24 | ''[[:d:Q39083608|LeBwa]]'' | | ''[[:d:Q4379701|professional gamer]]'' | | | |- | data-sort-value="1988" | 1988-12-08 | ''[[:d:Q114701720|Алексей Николаевич Калмыков]]'' | | [[офицер]] | | data-sort-value="2022" | 2022-04-11 | [[Мариуполь]] |- | data-sort-value="1988" | 1988-05-01 | ''[[:d:Q128789102|Anna Goldes]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q47541952|продюсер]]'' | | | |- | data-sort-value="1989" | 1989-06-05 | ''[[:d:Q20987651|Natalia Sokolovskaya]]'' | | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | | | |- | data-sort-value="1989" | 1989-02-09 | ''[[:d:Q106689611|Vyacheslav Makarov]]'' | | ''[[:d:Q245068|кәмитче]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | data-sort-value="1989" | 1989-04-30 | [[Азамат Айталиев]] | | ''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q8246794|блогер]]'' | | | |- | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q133396086|Ekaterina Panina]]'' | | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | | |- | data-sort-value="1990" | 1990-03-25 | ''[[:d:Q7035086|Nikita Mertsalov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1990" | 1990-12-08 | ''[[:d:Q8053126|Yevgeni Igorevich Panfilov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1991" | 1991-03-04 | ''[[:d:Q4715069|Aleksandr Bolonin]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1991" | 1991-12-02 | ''[[:d:Q6415245|Kirill Lapidus]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1991" | 1991-05-21 | ''[[:d:Q6740130|Maksim Aleksandrovich Potapov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1991" | 1991-04-14 | ''[[:d:Q7380996|Ruslan Gazzayev]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]'' | | | |- | data-sort-value="1991" | 1991-02-25 | ''[[:d:Q8061581|Yuri Pugachyov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1991" | 1991-06-29 | ''[[:d:Q16233940|Sergey Kudinov]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1991" | 1991-09-21 | ''[[:d:Q16234263|Vladislav Tselovalnikov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q859528|футбол хөкемчесе]]'' | | | |- | data-sort-value="1991" | 1991-02-21 | ''[[:d:Q18164892|Nikita Godenov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1991" | 1991-09-09 | ''[[:d:Q28498209|Jaroslav Kiselev]]'' | | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1991" | 1991-07-31 | ''[[:d:Q51735086|Sergey Semyonov]]'' | | ''[[:d:Q23038345|википедияче]]''<br/>''[[:d:Q41546637|викимедиачы]]'' | | | |- | data-sort-value="1991" | 1991-10-05 | ''[[:d:Q106074094|Kristina Tarasova]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1992" | 1992-05-20 | ''[[:d:Q55819697|Yulia Khavronina]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1992" | 1992-07-10 | ''[[:d:Q60463595|Oksana Voevodina]]'' | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q4610556|модель]]'' | | | |- | data-sort-value="1993" | 1993-02-14 | ''[[:d:Q7943805|Vyacheslav Krotov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1993" | 1993-02-19 | ''[[:d:Q20745201|Maria Rachiteleva]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1993" | 1993-12-31 | ''[[:d:Q104056057|Denis Vasilev]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1994" | 1994-02-10 | ''[[:d:Q21101790|Anna Andreevna Kornetskaya]]'' | | ''[[:d:Q23892384|trampoline gymnast]]'' | | | |- | data-sort-value="1994" | 1994-09-25 | ''[[:d:Q43478321|Ekaterina Matlashova]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1995" | 1995-09-05 | ''[[:d:Q24450599|Aleksei Pavlishin]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1996" | 1996-11-29 | ''[[:d:Q20982864|Nikolai Yastrebov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1996" | 1996-06-25 | ''[[:d:Q28935100|Karina Sisenova]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1996" | 1996-01-14 | ''[[:d:Q96646839|Aleksandr Ermakov]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1997" | 1997-09-29 | [[Луара Айрапетян]] | | [[җырчы]] | | | |- | data-sort-value="1997" | 1997-03-13 | ''[[:d:Q19972663|Dauren Shadiyev]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1998" | 1998-03-25 | ''[[:d:Q21093433|Darya Gerzanich]]'' | | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1998" | 1998-07-20 | ''[[:d:Q27049357|Aleksandr Butenko]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1998" | 1998-03-23 | [[Карина Сабирова]] | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1998" | 1998-05-23 | ''[[:d:Q56285022|Dmitri Saganovich]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1999" | 1999-06-22 | ''[[:d:Q24450601|Dmitri Lesnikov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1999" | 1999-02-13 | ''[[:d:Q43479605|Anna Shaposhnikova]]'' | | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1999" | 1999-03-06 | ''[[:d:Q56754163|Milana Tazhenova]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="1999" | 1999-11-01 | ''[[:d:Q63308580|Vladislav Yampolsky]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1999" | 1999-02-25 | ''[[:d:Q136756839|Святлана Крамнёва]]'' | | | | | |- | data-sort-value="2000" | 2000-07-24 | ''[[:d:Q50807717|Ilya Azyavin]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="2001" | 2001-06-06 | ''[[:d:Q52634484|Danila Vedernikov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="2001" | 2001-07-31 | ''[[:d:Q63310322|Artur Karpov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="2001" | 2001-12-20 | ''[[:d:Q133284847|Timur Magomedov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="2003" | 2003-01-21 | ''[[:d:Q120279729|Polina Łukina]]'' | | ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]'' | | | |- | data-sort-value="2003" | 2003-04-17 | ''[[:d:Q128210365|Artyom Kasimov]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="2003" | 2003-10-21 | ''[[:d:Q139470405|Анна Артёмовна Раздолгина]]'' | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | |- | data-sort-value="2005" | 2005-03-24 | ''[[:d:Q125549470|Anton Roshchin]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | | [[Гөлсем Мөхәммәдова]] | | | | | [[Казан]] |- | | ''[[:d:Q15992722|Яковлев, Андрей Яковлевич]]'' | | | | | |- | | ''[[:d:Q65173563|Мануил Сеферов]]'' | | | | | |- | | [[Габдрахман Минский]] | | | | | [[Казан]] |- | | ''[[:d:Q120859153|Հովսեփ Հովհաննիսյան]]'' | | ''[[:d:Q175151|басмаханәсе]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | | data-sort-value="1862" | 1862 | [[Санкт-Петербург]] |} {{Wikidata list end}} == Татар матбугаты == {{Wikidata list|sparql=SELECT DISTINCT ?item WHERE { OPTIONAL { } ?item wdt:P407 wd:Q25285. OPTIONAL { } ?item wdt:P131 wd:Q3927. } ORDER BY DESC (?itemLabel) |columns=label |sort=label |autolist=fallback |row_template=subst:Wikidata list/Тамгалы исемлек |skip_table=1 |col_count=3 }} * [[Туп (журнал)|«Туп»]] * [[Азат халык (гәҗит)|Азат халык]] * [[Азат ханым (журнал)|Азат ханым]] * [[Борһане тәрәкъкый (гәҗит)|Борһане тәрәкъкый]] * [[Идел (газета, 1990–2019)|Идел]] * [[Ирек (гәҗит, Әстерхан)|Ирек]] * [[Ислах (гәҗит)|Ислах]] * [[Кызыл Идел (гәҗит, Әстерхан)|Кызыл Идел]] * [[Кызыл ил (гәҗит)|Кызыл ил]] * [[Көч (гәҗит)|Көч]] * [[Ленин байрагы (гәҗит, Әстерхан)|Ленин байрагы]] * [[Мизан (гәҗит)|Мизан]] * [[Мәгариф (журнал, Әстерхан)|Мәгариф]] * [[Сарай (гәҗит)|Сарай]] * [[Тартыш (гәҗит)|Тартыш]] * [[Хак (гәҗит)|Хак]] * [[Халык (гәҗит)|Халык]] * [[Халык мәгарифе (журнал)|Халык мәгарифе]] * [[Хәмият (гәҗит)|Хәмият]] * [[Ялкын (гәҗит)|Ялкын]] * [[Яшь коммунар (гәҗит, Әстерхан)|Яшь коммунар]] * [[Әстерхан дәүләт татар драма театры (журнал)|Әстерхан дәүләт татар драма театры]] {{Wikidata list end}} ==Мәчетләр== {{төп мәкалә|Әстерхан өлкәсе мөселманнарының төбәк Диния нәзарәте}} {{төп мәкалә|Хәҗитархан шәһәренең тарихый мәсҗидләре}} <gallery>File:Астрахань. Черная мечеть.jpg|«[[Кара мәчет (Әстерхан)|Кара мәчет]]» File:Астрахань. Красная мечеть.JPG|«[[Үзәк мәчет (Әстерхан)|Кызыл (Үзәк) мәчет]]» File:Астрахань. Белая мечеть.JPG|«[[Ак мәчет (Әстерхан)|Ак мәчет]]» File:Нугай мәчете (Әстерхан).JPG|[[Нугай мәчете (Әстерхан)|Нугай мәчете]] File:Персидская мечеть в Астрахани.jpg|Фарсы мәчете File:Бакы-мечеть (Криушинская).jpg|Бакы (Криуши) мәчете </gallery> == Моны да карагыз == * [[Габдулла Тукай һәйкәле (Әстерхан)|Габдулла Тукай һәйкәле]] (2013) * [[Муса Җәлил һәйкәле (Әстерхан)|Муса Җәлил һәйкәле]] (2017) == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == {{Әстерхан өлкәсе}}{{Россиянең зур шәһәрләре}}{{Татарлар саны буенча Россия торак пунктлары}}{{Габдулла Тукай}} [[Төркем:Әстерхан өлкәсе]] [[Төркем:Әстерхан өлкәсе шәһәрләре]] [[Төркем:Россия субъектлары башкалалары]] [[Төркем:Әстерхан]] [[Төркем:Хезмәт даны шәһәрләре]] [[Төркем:Алтын Урда шәһәрләре]] crxa6b6o3zxzyv9d0vi8hlm4r7wk3rt 10 27474 6026394 5994357 2026-09-03T17:30:38Z Әмир 15082 өстәмә 6026394 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Габдулла Тукай | state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> | titlestyle = background:#8B0000; color:#f9f9f9; border-bottom: 1px solid #fdfdfd; | title = [[Габдулла Тукай|<span style="color:white;">Габдулла Тукайның</span>]] тормышы, иҗаты һәм хәтере | group1 = [[Габдулла Тукай биографиясе|<span style="color:white;">Биография</span>]] | group1style = background: #8B0000; color:#f9f9f9; padding: 0.3em 1em 0.3em 1em; border-top: 1px solid #fdfdfd; font-size: 97%!important; letter-spacing: 0.05em; | list1 = [[Габдулла Тукай биографиясе#Балачак|Балачак]]{{·}} [[Габдулла Тукай биографиясе#Җаек чоры|Җаек чоры]]{{·}} [[Габдулла Тукай биографиясе#Казан чоры|Казан чоры]] {{·}} [[Габдулла Тукай биографиясе#Соңгы көннәр|Соңгы көннәр]] | group2 = [[:Төркем:Тукай географиясе|<span style="color:white;">Урыннар</span>]] | group2style = background: #8B0000; color:#f9f9f9; padding: 0.3em 1em 0.3em 1em; border-top: 2px solid #fdfdfd; font-size: 97%!important; letter-spacing: 0.05em; | list2 = [[Кушлавыч]]{{·}} [[Яңа Кырлай|Кырлай]]{{·}} [[Өчиле]] {{·}} [[Җаек (шәһәр)|Җаек]]{{·}} [[Казан]] ([[Мәскәү урамы, 60 (Казан)|Мәскәү урамы, 60]]) {{·}}[[Уфа]]{{·}} [[Әстерхан]]{{·}} [[Барыш|Гурьевка]]{{·}} [[Троицк (Чиләбе өлкәсе)|Троицк]]{{·}} [[Санкт-Петербург]]{{·}} [[Нижгар]] | group3 = [[:Төркем:Тукайга бәйле оешмалар|<span style="color:white;">Оешмалар</span>]] | group3style = background: #8B0000; color:#f9f9f9; padding: 0.3em 1em 0.3em 1em; border-top: 2px solid #fdfdfd; font-size: 97%!important; letter-spacing: 0.05em; | list3 = [[«Болгар» номерлары]]{{·}} [[Амур (кунакханә)|«Амур» кунакханәсе]]{{·}} [[«Казан» кунакханәсе (Җаек)|«Казан» кунакханәсе]]{{·}} [[Шәрык клубы]]{{·}} [[Кызыл мәчет (Җаек)|Кызыл мәчет]] {{·}} [[Мотыйгия мәдрәсәсе]] {{·}} [[Клячкин шифаханәсе]] | group4 = [[:Төркем:Тукай эшләгән матбугат басмалары|<span style="color:white;">Гәҗит-журналлар</span>]] | group4style = background: #8B0000; color:#f9f9f9; padding: 0.3em 1em 0.3em 1em; border-top: 2px solid #fdfdfd; font-size: 97%!important; letter-spacing: 0.05em; | list4 = [[«Аң» журналы|«Аң»]]{{·}} [[«Әл-ислах» газетасы|«Әл-ислах»]]{{·}} [[«Әл-гасрел җәдит» журналы|«Әл-гасрел җәдит»]]{{·}} [[Уклар (журнал)|«Уклар»]]{{·}} [[«Фикер» газетасы|«Фикер»]]{{·}}[[«Ялт-Йолт» журналы|«Ялт-Йолт»]]{{·}} [[«Яшен» журналы|«Яшен»]] | group5 = Даирәсе | group5style = background: #8B0000; color:#f9f9f9; padding: 0.3em 1em 0.3em 1em; border-top: 2px solid #fdfdfd; font-size: 97%!important; letter-spacing: 0.05em; | list5 = [[Фатих Әмирхан]] {{·}} [[Хөсәен Ямашев]] {{·}} [[Кәбир Бәкер]] {{·}} [[Әхмәтвафа Бәхтияров]] {{·}} [[Галиәсгар Камал]] {{·}} [[Солтан Рахманкулов|Солтан Рахманколый]] {{·}} [[Гафур Коләхмәтов]] {{·}} [[Сәгыйть Сүнчәләй]] {{·}} [[Кәшшаф Патии]] {{·}} [[Мотыйгулла Төхфәтуллин]] {{·}} [[Камил Мотыйгый]] {{·}} [[Шиһаб Әхмәров]] {{·}} [[Әхмәт Урманчиев]] {{·}} [[Хәбибрахман Зәбири]] {{·}} [[Фаизә Шәмсетдинова]] {{·}} [[Шәрифә карчык]] | group6 = Тукай иҗаты | group6style = background: #8B0000; color:#f9f9f9; padding: 0.3em 1em 0.3em 1em; border-top: 2px solid #fdfdfd; font-size: 97%!important; letter-spacing: 0.05em; | list6 = [[:Төркем:Тукай шигърияте|Шигърият]]{{·}} [[:Төркем:Тукай прозасы|Проза]]{{·}} [[:Төркем:Тукай публицистикасы|Публицистика]]{{·}} [[:Төркем:Тукай балалар әдәбиятында|Балалар әдәбияты]]{{·}} [[:Төркем:Тукай һәм халык әдәбияты|Халык әдәбияты]] | group7 = Тукай иҗатын өйрәнүчеләр | group7style = background: #8B0000; color:#f9f9f9; padding: 0.3em 1em 0.3em 1em; border-top: 2px solid #fdfdfd; font-size: 97%!important; letter-spacing: 0.05em; | list7 = [[Әхмәт Фәйзи]] {{·}} [[Хәсән Туфан]]{{·}} [[Сибгат Хәким]] {{·}} [[Ибраһим Нуруллин]] {{·}} [[Иван Пехтелев]] {{·}} [[Зәкия Рәсүлева]]{{·}} [[Гөлзада Бәйрәмова]] {{·}} [[Госман Хәбибуллин]] {{·}} [[Фәрит Яхин]] {{·}} [[Мөҗип Низамиев]] {{·}} [[Гүзәл Төхвәтова]] | group8 = Тукайчы – рәссамнар | group8style = background: #8B0000; color:#f9f9f9; padding: 0.3em 1em 0.3em 1em; border-top: 2px solid #fdfdfd; font-size: 97%!important; letter-spacing: 0.05em; | list8 = [[Хаҗиморат Казаков]] {{·}} [[Фәйзрахман Әминов]]{{·}} [[Тавил Хаҗиәхмәтов]] {{·}} | group9 = [[Габдулла Тукай#Габдулла Тукай истәлеге|<span style="color:white;">Хәтер</span>]] | group9style = background: #8B0000; color:#f9f9f9; padding: 0.3em 1em 0.3em 1em; border-top: 2px solid #fdfdfd; font-size: 97%!important; letter-spacing: 0.05em; | list9 = [[Казан Халыкара аэропорты|Аэропорт]] {{·}} [[Габдулла Тукай исемендәге Татарстан дәүләт премиясе|Бүләге]] {{·}} [[Габдулла Тукай исемендәге үзәк китапханә|Китапханә]] {{·}}[[Габдулла Тукай исемендәге Милли мәдәният һәм мәгариф югары мәктәбе|Мәгариф оешмасы]] {{·}} [[Тукай мәйданы (Казан)|Мәйдан]] {{·}} [[Габдулла Тукай музейлары|'''Музейлар''']] <small>([[Тукай музее (Казан)|Казан]] {{·}} [[Габдулла Тукай музее (Җаек)|Җаек]] {{·}} [[Тукаевлар музей-йорты (Кушлавыч)|Кушлавыч]] {{·}} [[Габдулла Тукай музей комплексы (Яңа Кырлай)|Яңа Кырлай]])</small> {{·}} [[Тукай аһәңнәре (вокаль-симфоник поэма)|Вокаль-симфоник поэма]] {{·}} [[Тукай районы|Район]] {{·}} [[Габдулла Тукай скверы|'''Скверлар''']] <small>([[Габдулла Тукай исемендәге сквер (Казан)|Казан]] {{·}} [[Габдулла Тукай исемендәге сквер (Яр Чаллы)|Чаллы]])</small> {{·}} [[Тукай юлы|Туристик сукмак]] {{·}} [[Габдулла Тукай урамы|'''Урамнар''']] <small>([[Габдулла Тукай урамы (Казан)|Казан]] {{·}} [[Габдулла Тукай яр буе урамы (Яр Чаллы)|Чаллы]] {{·}} [[Габдулла Тукай урамы (Минзәлә)|Минзәлә]] {{·}} [[Габдулла Тукай урамы (Уфа)|Уфа]] {{·}} [[Габдулла Тукай проспекты (Әлмәт)|Әлмәт]] {{·}} [[Габдулла Тукай урамы (Белорет)|Белорет]] {{·}} [[Габдулла Тукай урамы (Бөре)|Бөре]] {{·}} [[Габдулла Тукай урамы (Ишембай)|Ишембай]] {{·}} [[Габдулла Тукай урамы (Мәләвез)|Мәләвез]] {{·}} [[Габдулла Тукай урамы (Октябрьски)|Октябрьски]] {{·}} [[Габдулла Тукай урамы (Стәрлетамак)|Стәрлетамак]] {{·}} [[Габдулла Тукай урамы (Нур-Солтан)|Нур-Солтан]])</small> {{·}} [[Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе|Филармония]] {{·}} [[Габдулла Тукай һәйкәле|'''Һәйкәлләре''']] (<small>[[Габдулла Тукай һәйкәле (Театр урамы, Казан)|Казан (1956)]]</small> {{·}} <small>[[Габдулла Тукай һәйкәле (Пушкин урамы, Казан)|Казан (1958)]]</small> {{·}} <small>[[Габдулла Тукай һәйкәле (Мәскәү)|Мәскәү]]</small> {{·}} <small>[[Габдулла Тукай һәйкәле (Санкт-Петербург)|Санкт-Петербург]]</small> {{·}} <small>[[Габдулла Тукай һәйкәле (Түбән Кама, 1991)|Түбән Кама (1991)]]</small> {{·}} <small>[[Габдулла Тукай һәйкәле (Түбән Кама, 1992)|Түбән Кама (1992)]]</small> {{·}} <small>[[Габдулла Тукай һәйкәле (Уфа)|Уфа]]</small> {{·}} <small>[[Габдулла Тукай һәйкәле (Яр Чаллы)|Чаллы]]</small> {{·}} <small>[[Габдулла Тукай һәйкәле (Чиләбе)|Чиләбе]]</small> {{·}} <small>[[Габдулла Тукай һәйкәле (Әстерхан)|Әстерхан]]</small> {{·}} <small>[[Габулла Тукай һәйкәле (Барда)|Барда]]</small> {{·}} <small>[[Габулла Тукай һәйкәле (Әлмәт, 1967)|Әлмәт (1967)]]</small> {{·}} <small>[[Габулла Тукай һәйкәле (Яңа бистә, Тукай районы)|Яңа бистә (Тукай районы)]]</small> {{·}} <small>[[Габдулла Тукай һәйкәле (Мәлләтамак)|Мәлләтамак (2024)]]</small> {{·}} <small>[[Габдулла Тукай бюсты (Иске Дөреш)|Иске Дөреш]]</small> {{·}} <small>[[Габдулла Тукай һәйкәле (Әшеван)|Әшеван (2026)]]</small> {{·}} <small>[[Габдулла Тукай һәйкәле (Актаныш)|Актаныш]]</small>) {{·}} '''Медальләр''': [[«Габдулла Тукайга 130 ел» медале|130]] {{·}} [[«Габдулла Тукайга 140 ел» медале|140]] }}<noinclude> [[Төркем:Әдәби үрнәкләр]] aay468pdk4xg7xvhofzm11bjhtm376z 0 45399 6026500 6025182 2026-09-04T08:10:13Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026500 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{Россия мәдәни мирасы|0301124000}} '''«Галия» мәдрәсәсе''' ([[1906 ел|1906]]-[[1919 ел|1919]]) — Икенче Уфа мәчете каршында эшләгән уку йорты. Дини сабаклар белән бергә дөньяви фәннәрдән дә тирән белем бирелә. Оештыручы һәм алышынмас мөдәрис (директор) – [[Зыя Камали]]. == Тарих == * [[1907 ел]]да сәүдәгәр Садри Назыйров һәм Тәфкилевлар киленнәре Суфия Җантурина-Тәфкилева акчасына Уфимская урамында өч катлы уку-укыту бинасы салына. * [[1916 ел]]ның [[26 декабрь]] көнне узган тантаналы җыелышта директор горурлык белән хисап тотты. Ун ел эчендә «Галия»дә 950 егет укып чыккан. Шулардан 224е – татар булмаганнар. Укып чыкканннары 28 губернаның 230 төрле дәрәҗәле мәктәпләрдә 17 мең чамасы баланы укытып ятканнар. 38 кеше указлы мулла булып торган, 14е – гаскәри мулла, 29ы – ул вакытта инде сәнгать әһеле булып киткән. Шуны дә әйтеп узмый булмый, Галияне тәмамлап чыкканнарның Совет чорында 70%ын дәүләт юк итә.<ref>{{Citation |title=Ф. Сукталиев. Уфимское медресе « Галия» |url=http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F1996_3_4%2F06%2F3%2F |access-date=2021-08-13 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304192357/http://www.archive.gov.tatarstan.ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg%3A%2Fnumbers%2F1996_3_4%2F06%2F3%2F |dead-url=yes }}</ref> * [[1919 ел]]ны мәдрәсә ир балалар мәктәбе итеп үзгәртелә. Ул 15нче татар мәктәбе сыйфатында 1970 елларга кадәр эшләп килгән. Бушаган бинага Уфаның № 92 акыл үсеше тоткарланган балалар өчен интернат күчерелә.<ref>{{Cite web |url=http://tatar-bashkort.narod.ru/kitap-aydar-1/10-halim.htm |title=Татары Башкортостана. Книги. Айдар Халим. "Книга печали, или Записки аборигена." 10<!-- Заголовок добавлен ботом --> |accessdate=2012-07-14 |archivedate=2009-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090213023338/http://tatar-bashkort.narod.ru/kitap-aydar-1/10-halim.htm }}</ref> * [[2001 ел]]ның гыйнварында Уфа шәһәр советы карары белән бина [[Үзәк диния нәзарәте]]на караган [[Россия ислам университеты (Уфа)|Россия ислам университетына]] тапшырылган (берләштерелгән).<ref>{{Cite web |url=http://www.muslimpress.ru/islam-v-nashem-regione/vekovaya-istoriya-medrese-galiya.htm |title=Вековая история медресе «Галия» |accessdate=2011-10-30 |archivedate=2018-02-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180202232359/http://www.muslimpress.ru/islam-v-nashem-regione/vekovaya-istoriya-medrese-galiya.htm }}</ref><ref name=":0" />. * [[2026 ел]]ның көзендә мәдрәсәнең 120 еллык юбилее билгеләп үтелә<ref name=":0">''Инсаф Хужабирганов.'' [https://bash.bashinform.ru/news/social/2026-06-18/bash-ortostanda-legendar-li-m-r-s-ene-120-yylly-y-bild-l-n-s-k-4657081 Башҡортостанда легендар «Ғәлиә» мәҙрәсәһенең 120 йыллығы билдәләнәсәк.] [[Башинформ]], 18.06.2026{{ref-ba}}</ref>. == Шәхесләр == === Укытучылар === {{seealso|Төркем:Галия мәдрәсәсе укытучылары}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q4132598. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p108/Q4132598/p580:башлау,p108/Q4132598/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! уку йорты ! һөнәр төре ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | 1895 | 1899 | [[Хәсәнгата Габәши]] | data-sort-value="1863" | 1863-01-11 | [[Кече Солабаш]] | [[Гаффария мәдрәсәсе]] | [[казый]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | [[:commons:Category:Khasan-Gata Gabashi|Khasan-Gata Gabashi]] | data-sort-value="1936" | 1936-08-07 |- | | | [[Зыя Камали]] | data-sort-value="1873" | 1873-12-09 | [[Келәш]] | [[Әл-Әзһәр университеты]] | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1234713|илаһиятче]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q33176607|мәгърифәтче]]'' | [[:commons:Category:Ziya Kamali|Ziya Kamali]] | data-sort-value="1942" | 1942 |- | 1909 | 1917 | [[Закир Кадыйри]] | data-sort-value="1878" | 1878 | [[Сембер губернасы]] | ''[[:d:Q115590813|Бохара мәдрәсәләре]]''<br/>[[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q3558385|Хиҗаз вилаяте]]''<br/>[[Мәдинә]]<br/>[[Әл-Әзһәр университеты]] | [[галим]]<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q4773904|антрополог]]'' | | data-sort-value="1954" | 1954-10-22 |- | 1912 | 1915 | [[Габдулла Шөнаси]] | data-sort-value="1885" | 1885 | [[Троицк (Чиләбе өлкәсе)|Троицк]] | [[Хөсәения мәдрәсәсе]]<br/>[[Әл-Әзһәр университеты]] | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q37868118|дәреслекләр авторы]]''<br/>''[[:d:Q12771457|methodologist]]'' | | data-sort-value="1938" | 1938-11-03 |- | | | [[Галимҗан Ибраһимов]] | data-sort-value="1887" | 1887-03-12 | [[Солтанморат]] | «Галия» мәдрәсәсе<br/>[[Вәлия мәдрәсәсе]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | [[:commons:Category:Galimzhan Ibrahimov|Galimzhan Ibrahimov]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-21 |- | 1915 | 1917 | [[Фатих Сәйфи-Казанлы]] | data-sort-value="1888" | 1888-03-22 | [[Карамалы (Әлки районы)|Карамалы]] | [[«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]] | [[язучы]] | | data-sort-value="1937" | 1937-08-03 |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{seealso|Төркем:Галия мәдрәсәсен тәмамлаучылар}} Мәдрәсә шагыйрь вә язучылар [[Галимҗан Ибраһимов]], [[Сәйфи Кудаш]], [[Шәехзадә Бабич]], [[Хәсән Туфан]], [[Фатих Сәйфи-Казанлы]], [[Зыя Ярмәки]] укытып чыгарган. Профессорлар [[Гыйбад Алпаров]], [[Нигъмәт Хәкимов]], [[Галимҗан Нигъмәти]], [[Булат Салиев]], [[Каюм Мифтахов]], кыргыз Ишангали Арабаев, композитор [[Солтан Габәши]], музыка белгече [[Гата Исхаков]]. Дәүләт эшлеклеләре: [[Татарстан]]ның мәгариф комиссарлары (министрлар) [[Шәһит Әхмәдиев]], [[Галә Ходаяров]]; [[Башкортстан]]ның мәгариф комиссарлары Исмәгыйль Солтанов, [[Кәрим Иделгуҗин]], [[Казакъстан]]ның мәгариф комиссары Ногман Манаев, Сауди Гарәбстанда СССР илчесе [[Кәрим Хәкимов]], [[Төркия]]дәге СССР илчелегенең секретаре [[Хаммат Гомәров]]. Мәдрәсәдә башка төрки халыклар вәкилләре дә белем ала, соңыннан укымышлы, атаклы шәхесләргә әверелә. [[Казакълар]]дан Баембәт Майлин, Җыенгали Түләпбергенов; [[Кырым татарлары]] [[Үмәр Ипчи]], Абдулла Латыйф-задә, Мәмәт Кузет; Госманлы Садыйков; адыгея кешеләре Әхмәт Хатков, Тембет Кәримов; башкортлардан Хәбибулла Габитов язучы булып китәләр. {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q4132598. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p69/Q4132598/p580:башлау,p69/Q4132598/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! һөнәр төре ! эш урыны ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | | | [[Мәҗит Гафури]] | data-sort-value="1880" | 1880-07-08 | [[Җилем-Каран]] | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>[[язучы]] | | [[:commons:Category:Majit Gafuri|Majit Gafuri]] | data-sort-value="1934" | 1934-10-28 |- | | | ''[[:d:Q16668659|Вәлиулла Коломбәтов]]'' | data-sort-value="1881" | 1881 | [[Уфа губернасы]] | [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]] | | | data-sort-value="1964" | 1964 |- | | | [[Бикбулат Салиев]] | data-sort-value="1882" | 1882 | [[Кызан]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | | data-sort-value="1938" | 1938-10-04<br/>1937 |- | | | ''[[:d:Q13055849|Әхкәметдин Исәнбирдин]]'' | data-sort-value="1883" | 1883 | [[Чакмагыш районы]] | [[язучы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q12564362|Тайыр Жомартбаев]]'' | data-sort-value="1884" | 1884 | ''[[:d:Q1099244|Абай районы]]'' | [[язучы]] | | | data-sort-value="1937" | 1937 |- | | | [[Муса Смаков]] | data-sort-value="1885" | 1885 | [[Смак (Мәләвез районы)|Смак]] | | | | No/unknown value |- | | | ''[[:d:Q20604536|Зыя Өммәти]]'' | data-sort-value="1885" | 1885 | [[Чурапан (Балтач районы)|Чурапан]] | [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]] | | | data-sort-value="1943" | 1943 |- | | | [[Нәүширван Яушев]] | data-sort-value="1885" | 1885-01-27 | [[Бәләбәй өязе]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q12347522|этнограф]]'' | | | data-sort-value="1917" | 1917-11-10 |- | | | [[Хәбибулла Габитов]] | data-sort-value="1886" | 1886-05-05 | [[Габделкәрим (Баймак районы)|Габделкәрим]] | [[шагыйрь]]<br/>[[Драматурглар|драматург]] | | | data-sort-value="1938" | 1938-04-14 |- | | | [[Мансур Халиков]] | data-sort-value="1886" | 1886-12-17 | [[Зур Үтәш]] | [[мөфти]] | | | data-sort-value="1934" | 1934 |- | 1906 | 1908 | [[Галимҗан Ибраһимов]] | data-sort-value="1887" | 1887-03-12 | [[Солтанморат]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | «Галия» мәдрәсәсе<br/>[[Аң (журнал)|«Аң» журналы]]<br/>[[Ирек (гәҗит, Уфа)|«Ирек»]]<br/>[[Үзәк мөселман хәрби коллегиясе]]<br/>[[Кызыл Шәрекъ (журнал)|Кызыл Шәрекъ]]<br/>[[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]]<br/>[[Гыйльми Үзәк]] | [[:commons:Category:Galimzhan Ibrahimov|Galimzhan Ibrahimov]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-21 |- | | | [[Шәриф Манатов]] | data-sort-value="1887" | 1887-10-20 | [[Чиләбе өязе]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]] | | data-sort-value="1936" | 1936 |- | | | [[Хафиз Кушаев]] | data-sort-value="1888" | 1888-10-15 | [[Чиләбе өязе]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="1937" | 1937-09-27 |- | | | [[Нуриәгъзам Таһиров]] | data-sort-value="1888" | 1888-01-09 | [[Чиләбе өязе]] | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | | | data-sort-value="1937" | 1937 |- | | | [[Хәлим Искәндәрев]] | data-sort-value="1888" | 1888 | [[Арыслан (Кыйгы районы)|Арслан]] | | [[Ил теле (гәҗит)|Ил теле]]<br/>[[Тум татар педагогия укуханәсе|Томск татар педагогия укуханәсе]]<br/>[[И.В. Сталин исемендәге Көнчыгыш хезмәт ияләренең коммунистик университеты]]<br/>[[Арча педагогика көллияте]]<br/>[[Мөхәммәдия мәдрәсәсе (Троицк)|«Мөхәммәдия» мәдрәсәсе]] | | data-sort-value="1958" | 1958 |- | | | ''[[:d:Q55101990|Исмәгыйл Солтанов]]'' | data-sort-value="1890" | 1890-11-14 | [[Верхнеуральск өязе|Верхнеурал өязе]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="1927" | 1927-05-31 |- | | | [[Солтан Габәши]] | data-sort-value="1891" | 1891-05-01 | [[Кече Солабаш]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]'' | | [[:commons:Category:Sultan Gabyashi|Sultan Gabyashi]] | data-sort-value="1942" | 1942-01-08 |- | 1907 | 1912 | [[Галә Ходаяров]] | data-sort-value="1891" | 1891-09-20 | [[Аблай (Чакмагыш районы)|Аблай]] | [[язучы]] | [[Урал (гәҗит, Стәрлетамак)|Урал]]<br/>[[Татарстан китап нәшрияты]]<br/>[[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>''[[:d:Q122182294|Astrakhan Shipyard]]''<br/>[[Спартак (аяк киеме фабрикасы)]] | | data-sort-value="1966" | 1966-03-09 |- | | | [[Габдулла Мирсәетов]] | data-sort-value="1891" | 1891-02-02 | [[Бәләбәй өязе]]<br/>[[Бик-Карамалы]] | ''[[:d:Q2251335|мәктәп укытучысы]]'' | | | data-sort-value="1969" | 1969 |- | 1910 | 1911 | [[Кәрим Хәкимов]] | data-sort-value="1892" | 1892-11-28 | [[Дүсән]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | ''[[:d:Q4313350|РСФСР Чит ил эшләре халык комиссариаты]]''<br/>''[[:d:Q4141043|Turkestan Military District]]''<br/>''[[:d:Q18363484|Joint State Political Directorate]]''<br/>''[[:d:Q1959942|ССРБ Чит ил эшләре министрлыгы]]''<br/>''[[:d:Q4294287|ССРБ тышкы сәүдә министрлыгы]]'' | [[:commons:Category:Karim Hakimov|Karim Hakimov]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-10 |- | | | [[Фәйзи Вәлиев]] | data-sort-value="1892" | 1892 | [[Шәрип (Кушнарин районы)|Шәрип]] | [[язучы]] | | | data-sort-value="1941" | 1941-11-29 |- | 1910 | 1911 | [[Магҗан Җомабаев]] | data-sort-value="1893" | 1893-06-25 | ''[[:d:Q4361580|Кызылъяр (Петропавел) өязе]]'' | [[язучы]] | [[И.В. Сталин исемендәге Көнчыгыш хезмәт ияләренең коммунистик университеты]] | [[:commons:Category:Magzhan Zhumabai|Magzhan Zhumabai]] | data-sort-value="1938" | 1938-03-19 |- | | 1916 | [[Сәлах Атнагулов]] | data-sort-value="1893" | 1893 | [[Суыккүл (Ярмәкәй районы)|Суыккүл]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Кызыл Армия (газета, 1918-1921)|«Кызыл Армия»]]<br/>[[Кызыл яу|«Кызыл яу»]]<br/>[[Эшче (гәҗит)|«Эшче»]]<br/>[[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]]<br/>[[Татарстан китап нәшрияты]]<br/>[[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]]<br/>[[Гыйльми Үзәк]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]] | | data-sort-value="1937" | 1937-08-16 |- | | | [[Ибраһим Башмаков]] | data-sort-value="1893" | 1893 | [[Өрләдем]] | [[шагыйрь]] | [[Вакыт (газета)|«Вакыт»]]<br/>[[Шура (журнал)|«Шура» журналы]] | | data-sort-value="1913" | 1913-10-05 |- | | | [[Лотфи Гаделев]] | data-sort-value="1893" | 1893 | [[Мөлек (Ырынбур өлкәсе)|Мөлек]] | | | | data-sort-value="1985" | 1985 |- | | | [[Сәйфи Кудаш]] | data-sort-value="1894" | 1894-09-21 | [[Уфа]] | [[шагыйрь]] | | [[:commons:Category:Sayfi Kudash|Sayfi Kudash]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-29<br/>1993-06-26 |- | | | [[Шакир Төхвәтуллин]] | data-sort-value="1894" | 1894-12-16 | [[Салават районы]] | | | | data-sort-value="1937" | 1937-12-07 |- | | | [[Шәехзадә Бабич]] | data-sort-value="1895" | 1895-01-14 | [[Әсән (Дүртөйле районы)|Әсән]] | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Shajhzada Babych|Shajhzada Babych]] | data-sort-value="1919" | 1919-03-28 |- | | | [[Кәрим Иделгуҗин]] | data-sort-value="1895" | 1895-10-02 | ''[[:d:Q18791204|Мерәс]]'' | | | | data-sort-value="1937" | 1937-11-27 |- | | | ''[[:d:Q20604978|Әхтәм Мансуров]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-10-11 | [[Чишмә районы]] | | [[Башкорт дәүләт медицина университеты]] | | |- | | | [[Гомәр Ипчи]] | data-sort-value="1897" | 1897 | [[Baqçasaray|Бакчасарай]] | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[язучы]] | | | data-sort-value="1955" | 1955-01-11 |- | | | [[Габдулла Ходайяров|Габдулла Ходайярыв]] | data-sort-value="1899" | 1899-06-07 | [[Аблай (Чакмагыш районы)|Аблай]] | ''[[:d:Q12013238|офтальмолог]]'' | ''[[:d:Q4479114|Өфә күз авырулары фәнни тикшеренү институты]]''<br/>[[Башкорт дәүләт медицина университеты]] | | data-sort-value="1984" | 1984-09-14 |- | | | [[Хәсән Туфан]] | data-sort-value="1900" | 1900-11-27 | [[Иске Кармәт]] | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]] | | [[:commons:Category:Hasan Tufan|Hasan Tufan]] | data-sort-value="1981" | 1981-06-10 |- | | | [[Булат Ишемгул|Булат Ишемгол]] | data-sort-value="1900" | 1900-02-16 | [[Яңа Чебенле]] | [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]] | | | data-sort-value="1938" | 1938-07-10 |} {{Wikidata list end}} ==Искәрмәләр== {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Шулай ук карагыз == {{Портал|Ислам|Мәгариф|Уфа}} {{DEFAULTSORT:Галия мәдрәсәсе}} [[Төркем:Башкортстан мәдрәсәләре]] [[Төркем:1906 елда нигезләнгән уку йортлары]] [[Төркем:1919 елда ябылган уку йортлары]] [[Төркем:Ябылган уку йортлары]] [[Төркем:Уфа биналары һәм корылмалары]] 68bfhph3ukq84bceb7twd34hkujll3w 0 47067 6026508 4694328 2026-09-04T08:39:36Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026508 wikitext text/x-wiki {{ТП-Россия |халәт = Авыл |татар исеме = Сәеткол |чын исем = |чын исем = |герб = |байрак = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |ил харитасы = |төбәк харитасы = |район харитасы = |ил харитасы зурлыгы = |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк = Башкортстан |төбәк җәдвәлдә = Башкортстан |район төре = |район = Күгәрчен районы{{!}}Башкортстанның Күгәрчен районы |район җәдвәлдә = Күгәрчен районы |җирлек төре = Авыл җирлеге |җирлек = |җирлек җәдвәлдә = |эчке бүленеш = |башлык = |нигезләнү елы = |беренче язма искә алу = |элекке исемнәр = |бирле = |мәйдан = |ТП үзәге биеклеге = |халык саны = 193 |исәп елы = 2010 |тыгызлык = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |почта индексы = 453342 |сәгать кушагы = +6 |почта индекслары = |телефон коды = |санлы идентификатор = 80238860005 |Commons та төркем = |сайт = }} '''Сәеткол''' — [[Башкортстан]]ның [[Күгәрчен районы]]нда урнашкан авыл. == Демография == Халык саны динамикасы: {| class="wikitable" style="text-align: center; width:200px;" class=bright; |--- class='bright' ! [[2002]]<ref name='белешмә'>Башкортостан Республикасының муниципаль районнары турындагы бердәм электрон белешмәсе — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Excel форматындагы кушымта] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref> !! [[2009]]<ref name='белешмә'/> !! [[2010]]<ref name='башстат'>{{Citation |title=Башкортстан Җөмһүрияте торак нокталары буенча халык саны |url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC+%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BC+%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8+%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD.pdf |access-date=2013-04-25 |archive-date=2014-08-20 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Rxi3K6iw?url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81 |dead-url=yes }}</ref> |--- class='bright' | 236 || 220 || 193 |} [[Бөтенроссия халык санын алу, 2010|2010 ел җанисәбен алу]] буенча биредә 193 кешенең яшәве мәгълүм.<ref name="башстат"/> == Танылган шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q1067480. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1928" | 1928-12-17 | [[Гали Сәетбатталов|Гали Сәетбатталыв]] | [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]] | [[галим]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | data-sort-value="2010" | 2010-07-31 | [[Уфа]] |- | data-sort-value="1935" | 1935-11-07 | [[Лира Камалова|Лира Камалыва]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q11130536|water burial]]''<br/>''[[:d:Q12771457|methodologist]]'' | [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]] | | |} {{Wikidata list end}} * Лира Камалова (1929), Социалистик Хезмәт Каһарманы. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://www.asmo-rb.ru Башкортостан Республикасының муниципаль берәмлекләр советы]. {{Күгәрчен районы}} [[Төркем:Башкортстан авыллары]] {{Bashkir-geo-stub}} gsekbl5m9lf2z1coz1il23gy38sg2gu 0 53887 6026522 5525857 2026-09-04T10:58:52Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026522 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} [[Файл:Aidar-Kul.JPG|thumb|25 %|right|Айдаркүл]] [[Файл:Uzbekistan.A2003034.0845.250m.jpg|thumb|25 %|right|Сулда — Айдаркүл, уңда — [[Чардара сусаклагычы]]]] '''Айдаркүл''' — [[Үзбәкстан]]ның төньяк-көнчыгыш өлешендә эре агымсыз [[күл]], 4000 км² мәйданлы Айдар-Әрнәсай күлләр системасында ясалма сусаклагыч булып тора. Системага өч тозлы күл керә — асылда Айдаркүл, [[Әрнәсай]] һәм [[Тозкан]]. Күлләр [[Кызылком]] чүленең көньяк-көнчыгыш өлешендәге [[тозлак]] иңкүлектә урнашалар. Үткән гасыр уртасына кадәр [[Әрнәсай иңкүлеге]] (шулай ук [[Мирзачүл]]) елның дәвамы күбесенчә корыган тозлы күл булып торган. Нибары язда зур булмаган иңкүлектә кыска вакытка Тозкан күле хасил була, эссе һава җитү белән ул бөтенләй корып бетә иде. 1960 еллары башында [[Сырдәрья]]ны буып куйдылар. Бер үк вакытта [[Чардара ГЭС]]ны кордылар. Әмма [[1969 ел]]да зур ташкын булды, шуңа күрә 1969 елның февраленнән 1970 елның февральгәчә Сырдәрьяның бер еллык агып төшкән су микъдарының 60 % (21 км³) [[Чардара сусаклагычы]]ннан [[Әрнәсай иңлеге]]нә җибәрелгән. Нәтиҗәдә күл хасил булды. 1969 елдан Айдаркүл {{коммент|мөнтәзәм|регуляр}} рәвештә Сырдәрьяның суыны эченә ала. Акрынлап Әрнәсай иңлеге тулып җиткән һәм регионда зурлыгы буенча икенче күл (кибеп барган [[Арал диңгезе]]ннән) хасил булды. [[2005 ел]]да Айдаркүлдә 44,3 км³ су булган. Бүген күлнең мәйданы якынча 3000 км², озынлыгы 250 км, киңлеге исә 15 км га кадәр тәшкил итә. Су минерализациясы бары тик бер литрга 2 грамм (2 ‰). Күлгә балыклар күп төрлерә кертеп җибәргәннәр, шул исәптән [[сазан]], [[сыла балыгы]], [[корбан балыгы]], [[җәен]], [[ак опты]], [[кәлчәк]]. Хәзер исә бу балыклар балыкчылык өчен нигез булалар. [[Кызылком]] фаунасыны бирегә [[Арал диңгезе]]ннән очып килгән күплек [[су кошлары]] тулыландыра. Айдаркүл халык яшәгән урыннарыннан озакта урнашкан. Күл янында тик 345 гаилә (якынча 1760 кеше) тора. Айдаркүл төбәгенең [[балыкчылык]], күчмә [[терлекчелек]], шулай ук [[туризм]] өчен бик зур потенциалы бар. == Сылтамалар == * [http://www.pagetour.narod.ru/uzb/Lake_Aidar.htm Айдаркүл. Мәгълүмат һәм фотосурәтләр] {{ref-en}} * [http://www.orexca.com/rus/aydar_lake_uzbekistan.shtml Айдаркүл. Туристлар өчен мәгълүмат] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160811050212/http://www.orexca.com/rus/aydar_lake_uzbekistan.shtml |date=2016-08-11 }} {{ref-ru}} * [http://clancyloox.livejournal.com/32730.html Айдаркүлнең искиткеч фотосурәтләре] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180226021830/http://clancyloox.livejournal.com/32730.html |date=2018-02-26 }} {{ref-ru}} [[Төркем:Үзбәкстан күлләре]] [[Төркем:Күлләр]] tc8j0366dhqwhssnwlvhrxnlgm4r5nv 0 55313 6026331 6026314 2026-09-03T12:04:08Z ~2026-37452-30 61536 /* Күтәрелешне бастыру */ 6026331 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Башкорт күтәрелеше (мәгънәләр)}} '''1704–1711&nbsp;еллардагы башкорт күтәрелеше'''&nbsp;— Россиядә [[XVIII гасыр]]дагы халык баш күтәрүләрнең берсе. == Күтәрелеш сәбәпләре == Күтәрелешнең башлануы прибыльщик (салым җыючылар) А.&nbsp; Жихарев һәм М.&nbsp;Доховның [[1704 ел]]ның август указы белән бәйле. Дәүләт табышын арттыру максатында алар яңа салымнар уйлап чыгарган. Яңа указ белән 72 салым кертелә, шул исәптән [[мулла]]га, [[мәчет]]кә һәм мәхәллә кешесенә. Указ, шулай ук мәчетләрне христиан храмына охшатып төзү, [[зират]]ларны мәчет янында төзү, рус руханисе катнашлыгында никах һәм үлем очракларын теркәу таләп итә. Былар барсы да көчләп христианлаштыруга тура адым дип кабул ителә<ref>[http://ufagen.ru/node/5557 Политика христианизации]</ref>. Моннан тыш, Россия шведларга каршы [[Төньяк сугышын]]да катнашканда, 20&nbsp;000 ат һәм 400 яугир таләп итәләр<ref>[http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm/ Башкирия в составе русского государства.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230125909/http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm |date=2011-12-30 }}[http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm/ Восстания против гнёта и насилия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230125909/http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm |date=2011-12-30 }}</ref>. == Күтәрелеш урыны һәм дәверләре == Күтәрелеш токанган урыннар: көнчыгыш чиге [[Тобол]] елгасы, көнбатыш чиге [[Идел]] елгасы, көньяк чиге Урал елгасының урта агымы, төньякта [[Казан]], [[Вятка]], Көнгер шәһәрлере. Күтәрелеш 4 чорга буленә: * 1&nbsp; нче этап: [[1704 ел|1704]]–[[1706 ел]]лар&nbsp;— Күтәрелеш башлану; * 2&nbsp;нче этап: [[1707 ел|1707]]–[[1708 ел]]лар&nbsp;— Күтәрелеш киң колач алган вакыт; * 3&nbsp;нче этап: [[1709 ел|1709]]–[[1710 ел]]лар&nbsp;— Урал аръягында көрәш; * 4&nbsp;нче этап: [[1711 ел]] — күтәрелеш тәмамлану елы<ref>{{Citation |title=БАШКИРСКИЕ ВОССТАНИЯ 17–18 вв. |url=http://encycl.bash-portal.ru/bash_vosst.htm |access-date=2012-11-14 |archive-date=2013-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602184340/http://encycl.bash-portal.ru/bash_vosst.htm |dead-url=yes }}</ref>. == Хәрби хәрәкәт барышы == Күтәрелеш 1704 елның җәендә башлана. 1705 ел башында Уфа өязенә комиссар Сергеев җитәкчелегендәге карательләр экспедициясе җибәрелә. Уфага килгәч, Сергеев дүрт башкорт даругасынан вәкилләр чакыра. Сайланып килгән [[башкортлар]]ны җыеп, армия өчен 20&nbsp;мең ат бирүләрен таләп иткән. Аның таләбен кире каккач, Сергеев сайланган кешеләрне тукматкан. Бер ничә кеше үлгән, калганнары имгәнгән. Үтерү белән куркыткач һәр даругадан 1300&nbsp;ат бирергә ризалашканнар. Атларны җыю вакытында офицерлар халыкны талаганнар. Моңа җавап итеп башкортлар салым түләудән, властларга буйсынудан баш таркан. Башында '''Дөмәй Ишкәев''' торган [[Казан даругасы]] башкортлары Кама буе ныгытмаларына, [[Нугай даругасы (Уфа провинциясе)|Нугай даругасы]]ннан '''Имән батыр''' җитәкчелегенде башкортлар Соловар шәһәренә һөҗүм иткән. Баш күтәрүче башкортлар үзләренең мохтаҗлыгын язып патшага үтенеч кәгазе җибәрергә карар итәләр. Сайланып куелган 8&nbsp;кеше '''Дөмәй Ишәкәев''' җитәкчелегендә үтенеч кәгазен Мәскәүгә алып киткән. Патша хөкүмәте үтенечне кабул итми. Дөмәй Ишәкәевны асып куялар, калганнарын кулга алалар. Бу хәлдән соң башкортлар көрәшне дәвам итәләр. === Күтәрелешне бастыру === 1707 елның көзендә күтәрелеш киң колач ала. [[Нугай даругасы (Уфа провинциясе)|Нугай даругасы]] һәм [[Казан даругасы|Казан даругалары]] баш күтәрүчеләре Алдар Исәнгилдин һәм '''Кучем Түләкәев''' җитәкчелегендә 1707&nbsp;елның октябрь ахырында Соловар шәһәре янында Хохлов полкын тар-мар итә. Күп ныгытмалар штурмлана. Декабрьда баш күтәрүчеләр, Кама аша чыгып, [[Көнгер өязе|Көнгер]], [[Вятка өязе|Вятка]], [[Казан өязе]]ндәге ныгытмаларны камауда тота. [[1708 ел]] башында хөкүмәт баш күтәрүчеләргә каршы П.И.&nbsp;Хованский карателләр отрядын җибәрә. 1708 елның апрель-май айларында баш күтәрүчеләр Дон казакълары атаманы К.А.&nbsp;Булавин белән бәйләнеш булдыра. 1708 елның маенда хөкүмәт баш күтәрүчеләр белән сөйләшү башларга тәкъдим ясый. Хованский патша исеменән ташламалар вәгъдә итеп башкортларны сөйләшүләр башларга күндерә. Башкортлар көрәшне туктатырга ризалаша. Әмма хөкүмәт килешү шартларын боза. == Күтәрелеш нәтиҗәләре == Патша хөкүмәте башкортларның җиргә хокугын танырга, яңа салымнарны юк итәргә, урындагы хакимият башбаштаклыкларын хөкем итергә мәҗбүр була, [[1711 ел]] азагында күтәрелеш тәмамлана. Яңа салымнар уйлап тапкан «прибыльщик»лар Сергеев, Дохов, Жихарев хөкем ителә. Күтәрелеш туктатыла, әмма югалтулар бик зур була. == Сылтанмалар == * [http://klenovskoe.ru/index.php?page=post&amp;id=95 Башкирское восстание 1735–1740&nbsp;гг.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115012310/http://klenovskoe.ru/index.php?page=post&id=95 |date=2016-11-15 }} * [http://www.vatandash.ru/index.php?article=255 Вожди восстаний XVII–XVIII&nbsp;вв. из башкир Казанской дороги] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304102052/http://www.vatandash.ru/index.php?article=255 |date=2016-03-04 }} * [http://encycl.bash-portal.ru/bash_vosst.htm БАШКИРСКИЕ ВОССТАНИЯ 17–18&nbsp;вв.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602184340/http://encycl.bash-portal.ru/bash_vosst.htm |date=2013-06-02 }} * [http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm/ Башкирия в составе русского государства. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230125909/http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm |date=2011-12-30 }}[http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm/ Восстания против гнёта и насилия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230125909/http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm |date=2011-12-30 }} * [http://ufagen.ru/node/5557 Политика христианизации] * [http://enc.permkultura.ru/showObject.do?object=1803749470/ Башкирские восстания]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.bse.info-spravka.ru/bse/id_9193 Башкирские восстания 17–18&nbsp;вв.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180207123015/http://www.bse.info-spravka.ru/bse/id_9193 |date=2018-02-07 }} * [http://tarkhan.ru/49-aldar-isekeev.html Алдар Исекеев] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131209011049/http://tarkhan.ru/49-aldar-isekeev.html |date=2013-12-09 }} * [https://archive.is/20120719023437/politazbuka.ru/biblioteka/115-texts/426-lebedev-v-i-bulavinskoe-vosstanie.htm Лебедев&nbsp;В.И. Булавинское восстание] == Искәртмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == * Акманов&nbsp;И.Г. Башкирские восстания XVII&nbsp;— начала XVIII&nbsp;вв.&nbsp;— Уфа: Китап, 1993. — 224&nbsp;с. * Акманов&nbsp;И.Г. Башкирия в составе Российского государства во второй половине XVII&nbsp;— первой половине XVIII&nbsp;века. 1991&nbsp;г. * Рычков&nbsp;П.И. История Оренбургская. — Уфа, 2001. — С. 7. [[Төркем:Башкортстан тарихы]] [[Төркем:Күтәрелешләр]] [[Төркем:Башкорт күтәрелешләре]] 79p89i7arbfnqh3gf4hgpy66vo9v9u2 6026333 6026331 2026-09-03T12:05:54Z ~2026-37452-30 61536 /* Күтәрелешне бастыру */ 6026333 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Башкорт күтәрелеше (мәгънәләр)}} '''1704–1711&nbsp;еллардагы башкорт күтәрелеше'''&nbsp;— Россиядә [[XVIII гасыр]]дагы халык баш күтәрүләрнең берсе. == Күтәрелеш сәбәпләре == Күтәрелешнең башлануы прибыльщик (салым җыючылар) А.&nbsp; Жихарев һәм М.&nbsp;Доховның [[1704 ел]]ның август указы белән бәйле. Дәүләт табышын арттыру максатында алар яңа салымнар уйлап чыгарган. Яңа указ белән 72 салым кертелә, шул исәптән [[мулла]]га, [[мәчет]]кә һәм мәхәллә кешесенә. Указ, шулай ук мәчетләрне христиан храмына охшатып төзү, [[зират]]ларны мәчет янында төзү, рус руханисе катнашлыгында никах һәм үлем очракларын теркәу таләп итә. Былар барсы да көчләп христианлаштыруга тура адым дип кабул ителә<ref>[http://ufagen.ru/node/5557 Политика христианизации]</ref>. Моннан тыш, Россия шведларга каршы [[Төньяк сугышын]]да катнашканда, 20&nbsp;000 ат һәм 400 яугир таләп итәләр<ref>[http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm/ Башкирия в составе русского государства.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230125909/http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm |date=2011-12-30 }}[http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm/ Восстания против гнёта и насилия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230125909/http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm |date=2011-12-30 }}</ref>. == Күтәрелеш урыны һәм дәверләре == Күтәрелеш токанган урыннар: көнчыгыш чиге [[Тобол]] елгасы, көнбатыш чиге [[Идел]] елгасы, көньяк чиге Урал елгасының урта агымы, төньякта [[Казан]], [[Вятка]], Көнгер шәһәрлере. Күтәрелеш 4 чорга буленә: * 1&nbsp; нче этап: [[1704 ел|1704]]–[[1706 ел]]лар&nbsp;— Күтәрелеш башлану; * 2&nbsp;нче этап: [[1707 ел|1707]]–[[1708 ел]]лар&nbsp;— Күтәрелеш киң колач алган вакыт; * 3&nbsp;нче этап: [[1709 ел|1709]]–[[1710 ел]]лар&nbsp;— Урал аръягында көрәш; * 4&nbsp;нче этап: [[1711 ел]] — күтәрелеш тәмамлану елы<ref>{{Citation |title=БАШКИРСКИЕ ВОССТАНИЯ 17–18 вв. |url=http://encycl.bash-portal.ru/bash_vosst.htm |access-date=2012-11-14 |archive-date=2013-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602184340/http://encycl.bash-portal.ru/bash_vosst.htm |dead-url=yes }}</ref>. == Хәрби хәрәкәт барышы == Күтәрелеш 1704 елның җәендә башлана. 1705 ел башында Уфа өязенә комиссар Сергеев җитәкчелегендәге карательләр экспедициясе җибәрелә. Уфага килгәч, Сергеев дүрт башкорт даругасынан вәкилләр чакыра. Сайланып килгән [[башкортлар]]ны җыеп, армия өчен 20&nbsp;мең ат бирүләрен таләп иткән. Аның таләбен кире каккач, Сергеев сайланган кешеләрне тукматкан. Бер ничә кеше үлгән, калганнары имгәнгән. Үтерү белән куркыткач һәр даругадан 1300&nbsp;ат бирергә ризалашканнар. Атларны җыю вакытында офицерлар халыкны талаганнар. Моңа җавап итеп башкортлар салым түләудән, властларга буйсынудан баш таркан. Башында '''Дөмәй Ишкәев''' торган [[Казан даругасы]] башкортлары Кама буе ныгытмаларына, [[Нугай даругасы (Уфа провинциясе)|Нугай даругасы]]ннан '''Имән батыр''' җитәкчелегенде башкортлар Соловар шәһәренә һөҗүм иткән. Баш күтәрүче башкортлар үзләренең мохтаҗлыгын язып патшага үтенеч кәгазе җибәрергә карар итәләр. Сайланып куелган 8&nbsp;кеше '''Дөмәй Ишәкәев''' җитәкчелегендә үтенеч кәгазен Мәскәүгә алып киткән. Патша хөкүмәте үтенечне кабул итми. Дөмәй Ишәкәевны асып куялар, калганнарын кулга алалар. Бу хәлдән соң башкортлар көрәшне дәвам итәләр. === Күтәрелешне бастыру === 1707 елның көзендә күтәрелеш киң колач ала. [[Нугай даругасы (Уфа провинциясе)|Нугай даругасы]] һәм [[Казан даругасы|Казан даругалары]] баш күтәрүчеләре Алдар Исәнгилдин һәм '''Кучем Түләкәев''' җитәкчелегендә 1707&nbsp;елның октябрь ахырында Соловар шәһәре янында Хохлов полкын тар-мар итә. Күп ныгытмалар штурмлана. Декабрьда баш күтәрүчеләр, Кама аша чыгып, [[Көнгер өязе|Көнгер]], [[Вятка өязе|Вятка]], [[Казан өязе]]ндәге ныгытмаларны камауда тота. [[1708 ел]] башында хөкүмәт баш күтәрүчеләргә каршы П.И.&nbsp;Хованский җәзалаучылар отрядын җибәрә. 1708 елның апрель-май айларында баш күтәрүчеләр Дон казакълары атаманы К.А.&nbsp;Булавин белән бәйләнеш булдыра. 1708 елның маенда хөкүмәт баш күтәрүчеләр белән сөйләшү башларга тәкъдим ясый. Хованский патша исеменән ташламалар вәгъдә итеп башкортларны сөйләшүләр башларга күндерә. Башкортлар көрәшне туктатырга ризалаша. Әмма хөкүмәт килешү шартларын боза. == Күтәрелеш нәтиҗәләре == Патша хөкүмәте башкортларның җиргә хокугын танырга, яңа салымнарны юк итәргә, урындагы хакимият башбаштаклыкларын хөкем итергә мәҗбүр була, [[1711 ел]] азагында күтәрелеш тәмамлана. Яңа салымнар уйлап тапкан «прибыльщик»лар Сергеев, Дохов, Жихарев хөкем ителә. Күтәрелеш туктатыла, әмма югалтулар бик зур була. == Сылтанмалар == * [http://klenovskoe.ru/index.php?page=post&amp;id=95 Башкирское восстание 1735–1740&nbsp;гг.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115012310/http://klenovskoe.ru/index.php?page=post&id=95 |date=2016-11-15 }} * [http://www.vatandash.ru/index.php?article=255 Вожди восстаний XVII–XVIII&nbsp;вв. из башкир Казанской дороги] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304102052/http://www.vatandash.ru/index.php?article=255 |date=2016-03-04 }} * [http://encycl.bash-portal.ru/bash_vosst.htm БАШКИРСКИЕ ВОССТАНИЯ 17–18&nbsp;вв.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602184340/http://encycl.bash-portal.ru/bash_vosst.htm |date=2013-06-02 }} * [http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm/ Башкирия в составе русского государства. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230125909/http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm |date=2011-12-30 }}[http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm/ Восстания против гнёта и насилия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230125909/http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm |date=2011-12-30 }} * [http://ufagen.ru/node/5557 Политика христианизации] * [http://enc.permkultura.ru/showObject.do?object=1803749470/ Башкирские восстания]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.bse.info-spravka.ru/bse/id_9193 Башкирские восстания 17–18&nbsp;вв.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180207123015/http://www.bse.info-spravka.ru/bse/id_9193 |date=2018-02-07 }} * [http://tarkhan.ru/49-aldar-isekeev.html Алдар Исекеев] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131209011049/http://tarkhan.ru/49-aldar-isekeev.html |date=2013-12-09 }} * [https://archive.is/20120719023437/politazbuka.ru/biblioteka/115-texts/426-lebedev-v-i-bulavinskoe-vosstanie.htm Лебедев&nbsp;В.И. Булавинское восстание] == Искәртмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == * Акманов&nbsp;И.Г. Башкирские восстания XVII&nbsp;— начала XVIII&nbsp;вв.&nbsp;— Уфа: Китап, 1993. — 224&nbsp;с. * Акманов&nbsp;И.Г. Башкирия в составе Российского государства во второй половине XVII&nbsp;— первой половине XVIII&nbsp;века. 1991&nbsp;г. * Рычков&nbsp;П.И. История Оренбургская. — Уфа, 2001. — С. 7. [[Төркем:Башкортстан тарихы]] [[Төркем:Күтәрелешләр]] [[Төркем:Башкорт күтәрелешләре]] 61liljovsmhy17xfizoqwj98av2cutp 0 55679 6026484 2699677 2026-09-04T06:50:40Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026484 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 315px; border-spacing: 2px; font-size: 98%; text-align: left;" |- ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" | {{{conflict|{{{низаг|{{PAGENAME}}}}}}}} |- {{#if:{{{partof|{{{өлеш|Qazan-Ruz suğışı (1445)}}}}}} | {{!}} colspan="4" style="text-align: center; background: lightsteelblue;" {{!}} {{{partof|Qazan-Ruz suğışı (1445)}}} }} |- {{#if:{{{Рәсем|{{{рәсем|[[Рәсем:Ulu-mochammed.jpg|315px]]}}}}}} | {{!}} colspan="4" style="text-align: center; font-size: 90%; border-bottom: 1px solid #aaa;" {{!}} {{{Рәсем|[[Рәсем:Ulu-mochammed.jpg|315px]]}}}<br />{{{caption|Oluğ Möxämmäd Biläw yanında, 1437 yıl (N.Petrov räseme)}}} }} |- | colspan="2" | {| width="100%" style="margin: 0; cellpadding: 0; padding: 0; border: 0; background: transparent;" |- ! style="text-align: right; width: 125px; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Data | {{{date|7 iyül, [[1445]] yıl}}} |- ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Urın | {{{place|[[Suzdal']] yanı}}} |- {{#if:{{{casus|{{{сәбәп|<noinclude>–</noinclude>}}}}}} | ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" {{!}} Säbäp {{!}} {{{casus|Mäskäw böyek kenäze VasiliyII höcüme}}} }} |- ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Näticä | {{{result|'''Tatar ciñüe'''}}} |- {{#if:{{{territory|{{{үзгәрешләр|<noinclude>–</noinclude>}}}}}} | ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" {{!}} Suğıştan soñ üzgäreşlär {{!}} {{{territory|Tatar ciñüe häm [[Vasiliy II]] äsirlekkä alu, zur salım salu, [[Qasıym xanlığı]] barlıqqa kilü}}} }} |} |- {{#if:{{{combatant1|{{{көндәш1|Qazan Xanlığı}}}}}}{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}}| ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Köndäşlär }} |- {{#if:{{{combatant1|{{{көндәш1|Qazan Xanlığı}}}}}}{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}} | {{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{combatant1|[[Qazan Xanlığı]]}}} {{#if:{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}}|{{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{combatant2|[[Бөек Мәскәү кенәзлеге|Böyek Mäskäw kenäzlege]]}}}}} }} |- {{#if:{{{commander1|{{{командир1|Mäxmüt häm Yaqub}}}}}}{{{commander2|{{{командир2|}}}}}} | ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Ğäskär başlığı }} |- {{#if:{{{commander1|{{{командир1|Mäxmüt häm Yaqub}}}}}}{{{commander2|{{{командир2|[[Vasiliy II]]}}}}}} | {{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{commander1|Mäxmüt häm Yaqub}}} {{#if:{{{commander2|{{{командир2|Vasiliy II}}}}}}|{{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{commander2|[[Vasiliy II]]}}}}} }} |- {{#if:{{{overall_casualties|{{{гомум югалтулар|}}}}}} | ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Ğomum yuğaltular {{!}}- {{!}} colspan="4" style="text-align: center;" {{!}} {{{overall_casualties|}}} }} |} {{Казан-рус сугышлары}} [[Рәсем:Suzdal.jpg|right|300px|thumb|Suğış planı]] [[Рәсем:Suzdal2.jpg|right|300px|thumb|Suğış yöreşe häm näticäse]] '''Suzdal' yanındağı suğış''' - 7 iyül 1445 yılda, [[Oluğ Möxämmäd]] xan ulları - [[Mäxmüt]] häm [[Yaqub]] oğlannar belän [[Mäskäw]]neñ böyek kenäze [[Vasiliy II]] Tyomnıy ğäskärläre arasında bulğan suğış. Suğış näticäläre: [[Qazan xanlığı]] tarafınnan Mäskäw ğäskärläreneñ tulı tar mar itüe, Mäskäw böyek kenäze [[Vasiliy II]] Tyomnıy äsirlekkä alu (berdänber tapqır tarixta), zur salım salu, [[Qasıym xanlığı]] Mäskäw yanında barlıqqa kilü. Bu suğışta tatarlar xäyläkär taktikası qullanğan: başta çigenä başlağan, soñraq kinät rus ğäskärlären qamap alğan. Qazan xanı Oluğ Möxämmät ulları - Mäxmüt häm Yaqub oğlannar Suzdal' yanındağı suğışta Mäskäw kenäzeneñ ğäskärlären tar-mar itä, enese Mixail Andreyeviç, küp boyarlar belän üzen äsirlekkä alıp, zur salım sala. İvan Andreyeviç, Vasiliy Yaroslaviç kenäzläre qaçqannar. [[Vasiliy II]] Tyomnıy irege öçen ruslar 200000 sum [[Qazan]]ğa tülägän. Salım cıyar öçen rus cirlärenä tatar türäläre cibärelä. Monı xalıq qına tügel, boyarlar häm kenäzlär dä önämi. Alar Vasiliy III ne täxettän bärep töşerep, küzlären suqıraytalar. Ämma Oluğ Möxämmät ğäskär cibärä häm Vasiliy III ne yañadan täxetkä mengezä. 1439-1445 yıllardağı wäzğiät şundıy bula. Läkin näq şul çorda tatarlar belän ruslar arasında säwdä häm däwlät elemtäläre köçäyep kitä, tovarlar almaşıp qına qalmıylar, ğöref-ğädätlär, däwlät belän idärä itü h.b. bağlanışlar da nığıy. == Monı da qarağız == * [[Oluğ Möxämmäd]] * [[Biläw yanındağı suğış]] * [[Vasiliy II]] * [[Qazan yanındağı suğış (1506)]] * [[Tuqtamış xan]] * [[Mäskäwneñ buysındıruı (1382)]] * [[İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşe]] * [[Möxämmät-Ämin xan]] == Tışqı sıltamalar == * [http://www.bolgar.info/ Bolğar däwläte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260424190508/http://www.bolgar.info/ |date=2026-04-24 }} * Зимин А.А. Витязь на распутье. Феодальная война в России XV в. М.,1991. [[Төркем:Тарих]] [[Төркем:Татарстан тарихы]] tunueuq4ncs8ef9x0othkelp10vwi9p 0 55682 6026492 3538165 2026-09-04T07:23:17Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026492 wikitext text/x-wiki [[Файл:Vasil2b.gif|right|250px|thumb|Vasiliy II Tyomnıy (Suqır)]] '''Vasiliy II''' Tyomnıy (Suqır) - (10.3.1415, Mäskäw - 27.3.1462, şunda uq), [[Mäskäw]] böyek kenäze (1425 yıldan). Kenäz Vasiliy I neñ ulı. 1417 yılda, abıyları wafatınnan soñ, Mäskäw kenäzlege täxetenä waris bulıp qala. == Tarix == Vasiliy II baliğ bulğançı, däwlät belän anası Sofia, mitropolit Fotiy, boyar İ.D. Vsevolojskiy h.b. idärä itä. ===Täxet öçen köräş=== Vasiliy II täxetkä utırğannan soñ ozaq yıllar däwamında (1425-53) böyek kenäz täxete öçen üzara köräş bara: Galitsiä kenäze Yüriy Dmitrieviç, anıñ ulları Vasiliy Kosoy häm Dmitriy Şemyaqa üz östenleklären däğwalıylar. Vasiliy II gä ber ük waqıtta Litva häm [[Altın Urda]] basımına qarşı da köräşergä turı kilä. ===Suğış ciñelüläre=== 1437 yılda [[Altın Urda]] täxetennän quılğan [[Oluğ Möxämmäd]] xan kenäzlekneñ çik buyındağı Biläw qalasında tuqtalğaç, Vasiliy II aña qarşı 40 meñlek ğäskär cibärä, ul ğäskär tar-mar itelä ( [[Biläw yanındağı suğış]] ). Oluğ Möxämmäd ulı Mäxmüd xan köçlärenä qarşı toru da uñışsız tämamlana - Suzdal' yanındağı suğışta (1445) Vasiliy II ğäskäre ciñelä, kenäz üze yaralana häm qulğa alına ([[Suzdal' yanındağı suğış]]). Zur külämdä yolım aqçası tüläw häm Tuqtamış xan zamanında atasına birelgän Xankirmän bilämäsen qaytaru şartı belän azat itelä. Mondıy kileşü boyarlar arasında qänäğätsezlek tudıra. == Fetnä häm suqıraytu== Şunnan faydalanıp, kenäz D. Şemyaka 1446 yılda fetnä oyıştıra, Vasiliy II ne äsir itä häm suqırayta (Vasiliy IIneñ «Tyomnıy» quşamatı şul waqiğağa bäyle). Şul yılnıñ dekaberendä Vasiliy II, Mäskäw boyarlarına häm [[Qazan xanlığı]] yärdämenä tayanıp, qabat üz täxetenä utıra, D. Şemyaka yaqlı köçlärne tar-mar itä. == Eçke säyäsät == Üz idäräçelegen nığıtu çaraların kürä başlıy, kenäzlekneñ wağraq udel bilämälären yuqqa çığara, berläşterä. Tübän Novgorod kenäzlegen häm öleşçä Yarıslaw kenäzlege bilämäsen üz kenäzlegenä quşuğa ireşä. Könçığıştağı Vyatka, Perm häm Tönyaq-könçığış Peçora cirbilämälären yawlaw suğışları alıp bara. Salım tüläw tärtiben barlıq kenäzlek bilämälärendä bertörle itep üzgärtä, salım tüläwçelärneñ san isäben, ixtimal, cir bilämäläreneñ külämen dä, sanawnı ütkärtä. Vasiliy II idärä itkändä feodallarğa cir bilämäläre büläk itep birü oçraqları kimetelä. Cirne berketü, krästiännärneñ küçenep yörüen çikläw çaraları kürelä. Tatar feodallarına rus kenäzlegendä ayırım cir bilämälär (udel cirläre) birelä. Vasiliy II idärä itkändä [[Qasıym xanlığı]] barlıqqa kiterelä. Vasiliy II Novgorodqa berniçä märtäbä yaw belän bara (1441, 1456, 1460 h.b.), 1458 yılda Noqrat ciren, şul isäptän Noqrat tatarların (Ar yağı bäkläre bilämäsen) [[Mäskäw]]gä buysındıra. ==Monı da qarağız== * [[Oluğ Möxämmäd]] * [[Biläw yanındağı suğış]] * [[Suzdal' yanındağı suğış]] ==Tışqı sıltamalar== * [http://www.bolgar.info/ Bolğar däwläte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260424190508/http://www.bolgar.info/ |date=2026-04-24 }} * [http://tatarile.org/date/node/2950 tatarile.org. Vasiliy II]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Зимин А.А. Витязь на распутье. Феодальная война в России XV в. М.,1991. [[Төркем:Россия тарихы]] 3yr9s54fq1k1fwsg7s3kwu5f3b5g81z 0 55698 6026474 3537930 2026-09-04T05:55:54Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026474 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 315px; border-spacing: 2px; font-size: 98%; text-align: left;" |- ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" | {{{conflict|{{{низаг|{{PAGENAME}}}}}}}} |- {{#if:{{{partof|{{{өлеш|Qazan-Ruz suğışı (1505—1507)}}}}}} | {{!}} colspan="4" style="text-align: center; background: lightsteelblue;" {{!}} {{{partof|Qazan-Ruz suğışı (1505—1507)}}} }} |- {{#if:{{{Рәсем|{{{рәсем|[[Рәсем:Qazan sugish.jpg|315px]]}}}}}} | {{!}} colspan="4" style="text-align: center; font-size: 90%; border-bottom: 1px solid #aaa;" {{!}} {{{Рәсем|[[Рәсем:Qazan sugish.jpg|315px]]}}}<br />{{{caption|Qazan yanındağı suğış (1506)}}} }} |- | colspan="2" | {| width="100%" style="margin: 0; cellpadding: 0; padding: 0; border: 0; background: transparent;" |- ! style="text-align: right; width: 125px; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Data | {{{date|22 may — 25 iyün, [[1506]] yıl}}} |- ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Urın | {{{place|[[Qazan]] yanı}}} |- {{#if:{{{casus|{{{сәбәп|<noinclude>–</noinclude>}}}}}} | ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" {{!}} Säbäp {{!}} {{{casus|Mäskäw böyek kenäze VasiliyIII höcüme}}} }} |- ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Näticä | {{{result|'''Tatar ciñüe'''}}} |- {{#if:{{{territory|{{{үзгәрешләр|<noinclude>–</noinclude>}}}}}} | ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" {{!}} Suğıştan soñ üzgäreşlär {{!}} {{{territory|Qazan-Mäskäw solıx kileşüe, Qazan xanlığı İvan III tarafınnan quyılğan Mäskäw yoğıntısınnan azat itüe}}} }} |} |- {{#if:{{{combatant1|{{{көндәш1|Qazan Xanlığı}}}}}}{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}}| ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Köndäşlär }} |- {{#if:{{{combatant1|{{{көндәш1|Qazan Xanlığı}}}}}}{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}} | {{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{combatant1|[[Qazan Xanlığı]]}}} {{#if:{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}}|{{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{combatant2|[[Бөек Мәскәү кенәзлеге|Böyek Mäskäw kenäzlege]]}}}}} }} |- {{#if:{{{commander1|{{{командир1|Möxämmäd-Ämin}}}}}}{{{commander2|{{{командир2|}}}}}} | ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Ğäskär başlığı }} |- {{#if:{{{commander1|{{{командир1|Möxämmäd-Ämin}}}}}}{{{commander2|{{{командир2|[[Vasiliy III]]}}}}}} | {{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{commander1|[[Möxämmät-Ämin xan]]}}} {{#if:{{{commander2|{{{командир2|Vasiliy III}}}}}}|{{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{commander2|[[Vasiliy III]]}}}}} }} |- {{#if:{{{strength1|{{{көчләр1|50 000}}}}}}{{{strength2|{{{көчләр2|100 000}}}}}} | ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Köndäş yaqlarnıñ köçläre }} |- {{#if:{{{strength1|{{{көчләр1|50 000 keşe}}}}}}{{{strength2|{{{көчләр2|100 000 keşe}}}}}} | {{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{strength1|50 000 keşe}}} {{#if:{{{strength2|{{{көчләр2|100 000 keşe}}}}}}|{{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{strength2|100 000 keşe}}}}} }} |- {{#if:{{{casualties1|{{{югалтулар1|<noinclude>–</noinclude>}}}}}}{{{casualties2|{{{югалтулар2|}}}}}} | ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Xärbi yuğaltular }} |- {{#if:{{{casualties1|{{{югалтулар1|}}}}}}{{{casualties2|{{{югалтулар2|3000?}}}}}} | {{!}} style="border-right:1px dotted #aaa;" {{!}} {{{casualties1|3000? keşe}}} {{#if:{{{casualties2|{{{югалтулар2|93000 }}}}}}|{{!}} style="border-right:1px dotted #aaa;" {{!}} {{{casualties2|93000 keşe}}}}} }} |- {{#if:{{{overall_casualties|{{{гомум югалтулар|}}}}}} | ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Ğomum yuğaltular {{!}}- {{!}} colspan="4" style="text-align: center;" {{!}} {{{overall_casualties|}}} }} |}[[Рәсем:Ф.Халиков.-Казань-16-века.jpg|right|350px|thumb|Qazan, 16 ğasır (F. Xalikov räseme)]] '''[[Qazan]] yanındağı suğış''' — 22 may — 25 iyün 1506 yılda — [[Möxämmät-Ämin xan]] xanı belän böyek kenäze Vasiliy III bulğan suğış. Suğış näticäläre: [[Qazan xanlığı]] tarafınnan [[Mäskäw]] ğäskärläreneñ tulı tar mar itüe, 93000 rus ğäskäriläre yuq itüe. 1506 yılda [[Mäskäw]] böyek kenäze Vasiliy III [[Qazan xanlığı]] qarşı 100000 ğäskäri cibärgän. 22 mayda [[Möxämmät-Ämin xan]] xanı Qazan yanında rus qorab ğäskäre yuq itkän, 25 iyündä Qazan ğäskärläre baş rus atlı ğäskären tar mar itkän, 100000 rus ğäskäridän 7000 keşe genä isän qalıp qaçıp kitkän. Tarixi çığanaq buyınça: {| style="margin:center; border-collapse:collapse; align:center; background-color:transparent; border-style:none;" | style="width:30px; vertical-align:top; padding-right:10px;" | [[Räsem:Aquote1.png|30px|«|link=]] | <span style="font-style:italic; align:center;"><cite>{{{1|отвори врата царь Казанский градныя и выехав со 20000 конными, а 30000 пешцев, черемисы злыя, и нападе на полки руския… И едва сами воеводы большие возмогаша убежати, а иных же избиша, и на Русь прибегоша с великою тщетою, и много добре язвенных прибегоша; воевод же великих 5 убиша: трех князей Ярославских, князя Андрея Пенкова, князя Михаила Курбского, да Карамыша с братом его Родоманом, да с Федором Киселевым, а Дмитрея же взяша жива в бою, и замучи его царь Казанский злогорькими муками. И от тои 100,000 осташася 7,000 русских вои, ови же мечем посечены, ови же в водах сами напрасно истопоша. Волга утопшими людьми загрязе, и озеро Кабан, и обе реки, Казань и Булак наполнишася побитыми телесы христианскими и течаста по 3 дня кровию.}}}{{#if:{{{2|}}}|<br /> {{{2|}}} }}{{#if:{{{3|}}}|<br /> {{{3|}}} }}{{#if:{{{4|}}}|<br /> {{{4|}}} }}{{#if:{{{5|}}}|<br /> {{{5|}}} }}{{#if:{{{6|}}}|<br /> {{{6|}}} }}{{#if:{{{7|}}}|<br /> {{{7|}}} }}{{#if:{{{8|}}}|<br /> {{{8|}}} }}{{#if:{{{9|}}}|<br /> {{{9|}}} }}{{#if:{{{10|}}}|<br /> {{{10|}}} }}{{#if:{{{11|}}}|<br /> {{{11|}}} }}{{#if:{{{12|}}}|<br /> {{{12|}}} }}{{#if:{{{13|}}}|<br /> {{{13|}}} }}{{#if:{{{14|}}}|<br /> {{{14|}}} }}{{#if:{{{15|}}}|<br /> {{{15|}}} }}{{#if:{{{16|}}}|<br /> {{{16|}}} }}</cite></span>{{#if:{{{автор|}}}|<div style="clear:both;"></div><div style="float:right">{{{автор|}}}</div> }} | style="width:30px; vertical-align:bottom; padding-left:10px;" | [[Räsem:Aquote2.png|30px|»|link=]] |}<noinclude> ==Näticälär== [[Qazan]] yanındağı suğış — urta ğasırlarda iñ zur suğışı berse bulğan. Bu suğıştan soñ [[Möxämmät-Ämin xan]]ı abruyı [[Tatar]] xanlıqları eçendä kütärelgän. Bu ciñelüdän soñ böyek kenäze Vasiliy III [[Qazan]]-[[Mäskäw]] solıx kileşüenä qul quyırğa mäcbür bulğan. [[Qazan xanlığı]] İvan III tarafınnan quyılğan Mäskäw yoğıntısınnan azat bulğan. == Monı da qarağız == * [[Oluğ Möxämmäd]] * [[Biläw yanındağı suğış]] * [[Suzdal' yanındağı suğış]] * [[Vasiliy II]] * [[Möxämmät-Ämin xan]] * [[Tuqtamış xan]] * [[Mäskäwneñ buysındıruı (1382)]] * [[İdegäy]] * [[İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşe]] == Tışqı sıltamalar == * [http://www.bolgar.info/ Bolğar däwläte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260424190508/http://www.bolgar.info/ |date=2026-04-24 }} * Зимин А.А. Витязь на распутье. Феодальная война в России XV в. М.,1991. * [[Худяков, Михаил Георгиевич|М. Г. Худяков]] Очерки по истории Казанского ханства. Москва, «ИНСАН», 1991, ISBN 5-85840-253-4 * Похлебкин В. Татары и Русь. Москва «Международные отношения» 2000 [[Төркем:Тарих]] [[Төркем:Татарстан тарихы]] [[Төркем:Россия бәрелешләре]] [[Төркем:Әлифба буенча бәрелешләр]] 901at9tjrewerm3tybdcgie32xntlfb 0 55703 6026393 6025455 2026-09-03T17:28:14Z ~2026-37452-30 61536 /* */ 6026393 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 315px; border-spacing: 2px; font-size: 98%; text-align: left;" |- {{#if:{{{partof|{{{өлеш|Mäskäwneñ buysınuı (1382)}}}}}} | {{!}} colspan="4" style="text-align: center; background: lightsteelblue;" {{!}} {{{partof|Altın Urda Çorı}}} }} |- ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" | {{{conflict|{{{низаг|{{PAGENAME}}}}}}}} |- ! style="text-align: center;" | ! style="text-align: center;" | ! style="text-align: center;" | ! style="text-align: center;" | |- {{#if:{{{Рәсем|{{{рәсем|[[Рәсем:Facial Chronicle - b.10, p.049 - Tokhtamysh at Moscow.jpg|315px]]}}}}}} | {{!}} colspan="4" style="text-align: center; font-size: 90%; border-bottom: 1px solid #aaa;" {{!}} {{{Рәсем|[[Рәсем:Facial Chronicle - b.10, p.049 - Tokhtamysh at Moscow.jpg|315px]]}}}<br />{{{caption|Tuqtamış Mäskäwne buysındıra}}} }} |- | colspan="2" | {| width="100%" style="margin: 0; cellpadding: 0; padding: 0; border: 0; background: transparent;" |- ! style="text-align: right; width: 125px; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Data | {{{date|23-26 avgust, [[1382]] yıl}}} |- ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Urın | {{{place|[[Mäskäw]]}}} |- {{#if:{{{casus|{{{сәбәп|<noinclude>–</noinclude>}}}}}} | ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" {{!}} Säbäp {{!}} {{{casus|Dmitriy Donskoy xiänäte: Altın Urda doşmanı Litva kenäzen Ostey Mäskäw xäkimlegenä quyuı }}} }} |- ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Näticä | {{{result|'''Tatar ciñüe'''}}} |- {{#if:{{{territory|{{{үзгәрешләр|<noinclude>–</noinclude>}}}}}} | ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" {{!}} Suğıştan soñ üzgäreşlär {{!}} {{{territory|Mäskäw häm böten Rus yañadan Altın Urdağa buysındırıp, elekkegeçä yasaq tülärgä mäcbür}}} }} |} |- {{#if:{{{combatant1|{{{көндәш1|Altın Urda}}}}}}{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}}| ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Köndäşlär }} |- {{#if:{{{combatant1|{{{көндәш1|[[Altın Urda]]}}}}}}{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}} | {{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{combatant1|[[Altın Urda]]}}} {{#if:{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}}|{{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{combatant2|[[Бөек Мәскәү кенәзлеге|Böyek Mäskäw kenäzlege]]}}}}} }} |- {{#if:{{{commander1|{{{командир1|[[Tuqtamış xan]]}}}}}}{{{commander2|{{{командир2|}}}}}} | ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Ğäskär başlığı }} |- {{#if:{{{commander1|{{{командир1|[Tuqtamış xan]}}}}}}{{{commander2|{{{командир2|[Ostey]}}}}}} | {{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{commander1|[[Tuqtamış xan]]}}} {{#if:{{{commander2|{{{командир2|Ostey}}}}}}|{{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{commander2|Ostey}}}}} }} |- {{#if:{{{casualties1|{{{югалтулар1|<noinclude>–</noinclude>}}}}}}{{{casualties2|{{{югалтулар2|}}}}}} | ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Xärbi yuğaltular }} |- {{#if:{{{casualties1|{{{югалтулар1|}}}}}}{{{casualties2|{{{югалтулар2|500? keşe}}}}}} | {{!}} style="border-right:1px dotted #aaa;" {{!}} {{{casualties1|500? keşe}}} {{#if:{{{casualties2|{{{югалтулар2|24000 }}}}}}|{{!}} style="border-right:1px dotted #aaa;" {{!}} {{{casualties2|24000 keşe}}}}} }} |- {{#if:{{{overall_casualties|{{{гомум югалтулар|}}}}}} | ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Ğomum yuğaltular {{!}}- {{!}} colspan="4" style="text-align: center;" {{!}} {{{overall_casualties|}}} }} |} [[Рәсем:Tuqtamish1.jpg|right|250px|thumb|Tuqtamış xan]] [[Рәсем:Dmitri Donskoy.jpg|right|250px|thumb|Dmitriy Donskoy]] '''Mäskäwneñ buysınuı''' — 23-26 avgustında 1382 yılda [[Tuqtamış xan]] tarafınnan [[Mäskäw]]ne yañadan Altın Urdağa buysındırıp, elekkegeçä yasaq tülärgä mäcbür itkän häm [[Altın Urda]]dan [[Mäskäw]] separatizmı niätlären bastırğan ide. Suzdal' kenäzläreneñ süzläre buyınça Mäskäw häm Ryazan' şähärläreneñ Litva yağın yaqlası kilä ide. Şul waqıtta Litva — baş Altın Urda doşmanı bulğan. [[Tuqtamış xan]] Mäskäw separatizmı niätlärenä ışanğan häm Mäskäwgä yaw çapqan. Dmitriy Donskoy Mäskäwdän qaçqan, ä şähärdä kenäz xatını, Kiprian metropolitı qalğannar. Kenäz Dmitriy bulmağanda, Mäskäwdä çualışlar, talawlar başlağannar, keşelär kibetlär sındırıp talağannar ide, küp şäräb, araq eçkännär ide: {| style="margin:center; border-collapse:collapse; align:center; background-color:transparent; border-style:none;" | style="width:30px; vertical-align:top; padding-right:10px;" | [[Räsem:Aquote1.png|30px|«|link=]] | <span style="font-style:italic; align:center;"><cite>{{{1|...и напивались допьяна и, шатаясь, похвалялись, говоря: Не страшимся прихода татар, в таком крепком граде ...ведь страхом двойным одержимы они: из города — воинов, а извне — князей наших. И потом вылезали на городские стены и бродили пьяные, насмехаясь над татарами, бесстыдным образом срамили их, слова разные выкрикивали, исполненные поношения и хулы.}}}{{#if:{{{2|}}}|<br /> {{{2|}}} }}{{#if:{{{3|}}}|<br /> {{{3|}}} }}{{#if:{{{4|}}}|<br /> {{{4|}}} }}{{#if:{{{5|}}}|<br /> {{{5|}}} }}{{#if:{{{6|}}}|<br /> {{{6|}}} }}{{#if:{{{7|}}}|<br /> {{{7|}}} }}{{#if:{{{8|}}}|<br /> {{{8|}}} }}{{#if:{{{9|}}}|<br /> {{{9|}}} }}{{#if:{{{10|}}}|<br /> {{{10|}}} }}{{#if:{{{11|}}}|<br /> {{{11|}}} }}{{#if:{{{12|}}}|<br /> {{{12|}}} }}{{#if:{{{13|}}}|<br /> {{{13|}}} }}{{#if:{{{14|}}}|<br /> {{{14|}}} }}{{#if:{{{15|}}}|<br /> {{{15|}}} }}{{#if:{{{16|}}}|<br /> {{{16|}}} }}</cite></span>{{#if:{{{автор|}}}|<div style="clear:both;"></div><div style="float:right">{{{автор|}}}</div> }} | style="width:30px; vertical-align:bottom; padding-left:10px;" | [[Räsem:Aquote2.png|30px|»|link=]] |}<noinclude> Kenäz xatını, Kiprian metropolitı çualışlarnı qurqıp Tuqtamışnı Mäskäwdän çığarırğa sorağannar, Tuqtamış xan alarğa röxsäte birgän häm alar qaçıp qotılğannar. 26 avgustta Suzdal', [[Нижгар|Tübän Novgorod]] kenäzläreneñ (Vasiliy Kirdyapa, Semyon) xiänäte faydalanıp Tuqtamış ğäskäre Mäskäwne buysındıra. Suğıştan soñ [[Mäskäw]] häm böten Rus yañadan [[Altın Urda]]ğa buysındırıp, elekkegeçä yasaq tülärgä häm ğäskärilär birergä mäcbür ide. == Monı da qarağız == * [[Oluğ Möxämmäd]] * [[Biläw yanındağı suğış]] * [[Suzdal' yanındağı suğış]] * [[Qazan yanındağı suğış (1506)]] * [[Vasiliy II]] * [[Möxämmät-Ämin xan]] * [[Tuqtamış xan]] * [[İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşe]] == Tışqı sıltamalar == * Гумилёв, Лев Николаевич «Древняя Русь и Великая степь». — Астрель, АСТ, 2004. ISBN 5-17-026279-5, 5-271-09769-2 * Лев Гумилев. Черная легенда. — М.: Айрис Пресс, 2005. * [http://gumilev.narod.ru/ Гумилёв, Лев Николаевич «От Руси до России»] * [http://www.bolgar.info/ Bolğar däwläte] * Зимин А.А. Витязь на распутье. Феодальная война в России XV в. М.,1991. * [[Худяков, Михаил Георгиевич|М. Г. Худяков]] Очерки по истории Казанского ханства. Москва, «ИНСАН», 1991, ISBN 5-85840-253-4 * Похлебкин В. Татары и Русь. Москва «Международные отношения» 2000 [[Төркем:Тарих]] [[Төркем:Татарстан тарихы]] [[Төркем:Россия бәрелешләре]] [[Төркем:Әлифба буенча бәрелешләр]] gpndjgk1sae8li8tdfuo0ztd2vv0x93 6026462 6026393 2026-09-04T04:17:09Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026462 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 315px; border-spacing: 2px; font-size: 98%; text-align: left;" |- {{#if:{{{partof|{{{өлеш|Mäskäwneñ buysınuı (1382)}}}}}} | {{!}} colspan="4" style="text-align: center; background: lightsteelblue;" {{!}} {{{partof|Altın Urda Çorı}}} }} |- ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" | {{{conflict|{{{низаг|{{PAGENAME}}}}}}}} |- ! style="text-align: center;" | ! style="text-align: center;" | ! style="text-align: center;" | ! style="text-align: center;" | |- {{#if:{{{Рәсем|{{{рәсем|[[Рәсем:Facial Chronicle - b.10, p.049 - Tokhtamysh at Moscow.jpg|315px]]}}}}}} | {{!}} colspan="4" style="text-align: center; font-size: 90%; border-bottom: 1px solid #aaa;" {{!}} {{{Рәсем|[[Рәсем:Facial Chronicle - b.10, p.049 - Tokhtamysh at Moscow.jpg|315px]]}}}<br />{{{caption|Tuqtamış Mäskäwne buysındıra}}} }} |- | colspan="2" | {| width="100%" style="margin: 0; cellpadding: 0; padding: 0; border: 0; background: transparent;" |- ! style="text-align: right; width: 125px; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Data | {{{date|23-26 avgust, [[1382]] yıl}}} |- ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Urın | {{{place|[[Mäskäw]]}}} |- {{#if:{{{casus|{{{сәбәп|<noinclude>–</noinclude>}}}}}} | ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" {{!}} Säbäp {{!}} {{{casus|Dmitriy Donskoy xiänäte: Altın Urda doşmanı Litva kenäzen Ostey Mäskäw xäkimlegenä quyuı }}} }} |- ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" | Näticä | {{{result|'''Tatar ciñüe'''}}} |- {{#if:{{{territory|{{{үзгәрешләр|<noinclude>–</noinclude>}}}}}} | ! style="text-align: right; valign: top; padding-right: 1em; background:#eee;" {{!}} Suğıştan soñ üzgäreşlär {{!}} {{{territory|Mäskäw häm böten Rus yañadan Altın Urdağa buysındırıp, elekkegeçä yasaq tülärgä mäcbür}}} }} |} |- {{#if:{{{combatant1|{{{көндәш1|Altın Urda}}}}}}{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}}| ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Köndäşlär }} |- {{#if:{{{combatant1|{{{көндәш1|[[Altın Urda]]}}}}}}{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}} | {{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{combatant1|[[Altın Urda]]}}} {{#if:{{{combatant2|{{{көндәш2|Böyek Mäskäw kenäzlege}}}}}}|{{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{combatant2|[[Бөек Мәскәү кенәзлеге|Böyek Mäskäw kenäzlege]]}}}}} }} |- {{#if:{{{commander1|{{{командир1|[[Tuqtamış xan]]}}}}}}{{{commander2|{{{командир2|}}}}}} | ! colspan="2" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Ğäskär başlığı }} |- {{#if:{{{commander1|{{{командир1|[Tuqtamış xan]}}}}}}{{{commander2|{{{командир2|[Ostey]}}}}}} | {{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{commander1|[[Tuqtamış xan]]}}} {{#if:{{{commander2|{{{командир2|Ostey}}}}}}|{{!}} style="border-right: 1px dotted #aaa;" {{!}} {{{commander2|Ostey}}}}} }} |- {{#if:{{{casualties1|{{{югалтулар1|<noinclude>–</noinclude>}}}}}}{{{casualties2|{{{югалтулар2|}}}}}} | ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Xärbi yuğaltular }} |- {{#if:{{{casualties1|{{{югалтулар1|}}}}}}{{{casualties2|{{{югалтулар2|500? keşe}}}}}} | {{!}} style="border-right:1px dotted #aaa;" {{!}} {{{casualties1|500? keşe}}} {{#if:{{{casualties2|{{{югалтулар2|24000 }}}}}}|{{!}} style="border-right:1px dotted #aaa;" {{!}} {{{casualties2|24000 keşe}}}}} }} |- {{#if:{{{overall_casualties|{{{гомум югалтулар|}}}}}} | ! colspan="4" style="background: lightsteelblue; text-align: center;" {{!}} Ğomum yuğaltular {{!}}- {{!}} colspan="4" style="text-align: center;" {{!}} {{{overall_casualties|}}} }} |} [[Рәсем:Tuqtamish1.jpg|right|250px|thumb|Tuqtamış xan]] [[Рәсем:Dmitri Donskoy.jpg|right|250px|thumb|Dmitriy Donskoy]] '''Mäskäwneñ buysınuı''' — 23-26 avgustında 1382 yılda [[Tuqtamış xan]] tarafınnan [[Mäskäw]]ne yañadan Altın Urdağa buysındırıp, elekkegeçä yasaq tülärgä mäcbür itkän häm [[Altın Urda]]dan [[Mäskäw]] separatizmı niätlären bastırğan ide. Suzdal' kenäzläreneñ süzläre buyınça Mäskäw häm Ryazan' şähärläreneñ Litva yağın yaqlası kilä ide. Şul waqıtta Litva — baş Altın Urda doşmanı bulğan. [[Tuqtamış xan]] Mäskäw separatizmı niätlärenä ışanğan häm Mäskäwgä yaw çapqan. Dmitriy Donskoy Mäskäwdän qaçqan, ä şähärdä kenäz xatını, Kiprian metropolitı qalğannar. Kenäz Dmitriy bulmağanda, Mäskäwdä çualışlar, talawlar başlağannar, keşelär kibetlär sındırıp talağannar ide, küp şäräb, araq eçkännär ide: {| style="margin:center; border-collapse:collapse; align:center; background-color:transparent; border-style:none;" | style="width:30px; vertical-align:top; padding-right:10px;" | [[Räsem:Aquote1.png|30px|«|link=]] | <span style="font-style:italic; align:center;"><cite>{{{1|...и напивались допьяна и, шатаясь, похвалялись, говоря: Не страшимся прихода татар, в таком крепком граде ...ведь страхом двойным одержимы они: из города — воинов, а извне — князей наших. И потом вылезали на городские стены и бродили пьяные, насмехаясь над татарами, бесстыдным образом срамили их, слова разные выкрикивали, исполненные поношения и хулы.}}}{{#if:{{{2|}}}|<br /> {{{2|}}} }}{{#if:{{{3|}}}|<br /> {{{3|}}} }}{{#if:{{{4|}}}|<br /> {{{4|}}} }}{{#if:{{{5|}}}|<br /> {{{5|}}} }}{{#if:{{{6|}}}|<br /> {{{6|}}} }}{{#if:{{{7|}}}|<br /> {{{7|}}} }}{{#if:{{{8|}}}|<br /> {{{8|}}} }}{{#if:{{{9|}}}|<br /> {{{9|}}} }}{{#if:{{{10|}}}|<br /> {{{10|}}} }}{{#if:{{{11|}}}|<br /> {{{11|}}} }}{{#if:{{{12|}}}|<br /> {{{12|}}} }}{{#if:{{{13|}}}|<br /> {{{13|}}} }}{{#if:{{{14|}}}|<br /> {{{14|}}} }}{{#if:{{{15|}}}|<br /> {{{15|}}} }}{{#if:{{{16|}}}|<br /> {{{16|}}} }}</cite></span>{{#if:{{{автор|}}}|<div style="clear:both;"></div><div style="float:right">{{{автор|}}}</div> }} | style="width:30px; vertical-align:bottom; padding-left:10px;" | [[Räsem:Aquote2.png|30px|»|link=]] |}<noinclude> Kenäz xatını, Kiprian metropolitı çualışlarnı qurqıp Tuqtamışnı Mäskäwdän çığarırğa sorağannar, Tuqtamış xan alarğa röxsäte birgän häm alar qaçıp qotılğannar. 26 avgustta Suzdal', [[Нижгар|Tübän Novgorod]] kenäzläreneñ (Vasiliy Kirdyapa, Semyon) xiänäte faydalanıp Tuqtamış ğäskäre Mäskäwne buysındıra. Suğıştan soñ [[Mäskäw]] häm böten Rus yañadan [[Altın Urda]]ğa buysındırıp, elekkegeçä yasaq tülärgä häm ğäskärilär birergä mäcbür ide. == Monı da qarağız == * [[Oluğ Möxämmäd]] * [[Biläw yanındağı suğış]] * [[Suzdal' yanındağı suğış]] * [[Qazan yanındağı suğış (1506)]] * [[Vasiliy II]] * [[Möxämmät-Ämin xan]] * [[Tuqtamış xan]] * [[İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşe]] == Tışqı sıltamalar == * Гумилёв, Лев Николаевич «Древняя Русь и Великая степь». — Астрель, АСТ, 2004. ISBN 5-17-026279-5, 5-271-09769-2 * Лев Гумилев. Черная легенда. — М.: Айрис Пресс, 2005. * [http://gumilev.narod.ru/ Гумилёв, Лев Николаевич «От Руси до России»] * [http://www.bolgar.info/ Bolğar däwläte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260424190508/http://www.bolgar.info/ |date=2026-04-24 }} * Зимин А.А. Витязь на распутье. Феодальная война в России XV в. М.,1991. * [[Худяков, Михаил Георгиевич|М. Г. Худяков]] Очерки по истории Казанского ханства. Москва, «ИНСАН», 1991, ISBN 5-85840-253-4 * Похлебкин В. Татары и Русь. Москва «Международные отношения» 2000 [[Төркем:Тарих]] [[Төркем:Татарстан тарихы]] [[Төркем:Россия бәрелешләре]] [[Төркем:Әлифба буенча бәрелешләр]] o074866ij8ak5rhe7mo6k8p8y8t95dn 0 55713 6026505 3623143 2026-09-04T08:33:34Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026505 wikitext text/x-wiki {{Däwlät eşleklese | isem = İdegäy | tulı isem = ادکو | räsem = Idegay.jpg | şirina portreta = | räsem yazuı = | titul = [[Altın Urda]]nıñ bäkläribäge<br><br>[[1400]]-[[1419]]<br> | bayraq = | periodbaş = | periodazaq = | aña qädär = | däwamçısı = | titul_2 = | bayraq_2 = | periodbaş_2 = | periodazaq_2 = | aña qädär_2 = | däwamçısı_2 = | tuu datası = 1352 | tuu urını = | ülem datası = 1419 | ülem urını = | din = | dinastiä = | äti = | äni = | ir = | xatın = | balalar = | avtoğraf = }} '''İdegäy''' — (1352-1419) — [[Altın Urda]] [[Бәкләрибәк|bäkläribäg]]e, tömän 1400-1419 yılda, [[Noğay Urdası]] xäkim näselenä nigez saluçı. Anıñ turı warisları Yusupovlar häm Urusovlar kenäzläre. ==Altın Urda zäğiflänüe== Aqsaq Timerneñ yawlap aluınnan, cimerüennän soñ Altın Urdağa ğäcäyep zur zıyan kilä. Tik bu däwlät üzeneñ zur häm zamanında qödrätle buluı arqasında ğına saqlanıp qala ala. Cimerügä duçar itelmägän bixisap şähärlär arasında äwwälge üzäge [[Saray-Batu]] da bulıp, qayçandır şöhrätle sanalğan, riwäyätlärgä kergän qala yañadan üzäkkä äylänä. [[Altın Urda]]nı elekkegeçä ük danlı-şöhrätle wä qödrätle itärgä tırışu kürenekle säyäsät häm däwlät eşleklese, ataqlı ğäskär başlığı, ğäcäyep däräcädä talantlı, ämma qarşılıqlı şäxes İdegäy isemenä bäylänä. ==İdegäy tışqı qiäfäte== Anıñ ğadi genä şäxes bulmağanın zamandaşı İbne Ğäräbşah tışqı qiäfätennän ük kürä: «Ul qaratut yözle, urta buylı, tığız häm taza tänle, batır wä dähşätle, zur aqılğa iä, yumart, mölayım, tapqır häm ziräk keşe ide»,—dip yaza. ==İdegäy häm [[Tuqtamış xan|Tuqtamış]]: duslıqtan doşmanlıqqa== 1352 yılnı tuğan İdegäy 70 nçe yıllar azağında [[Tuqtamış xan]] belän ber däwerdä küzgä kürenä başlıy. Alar xätta dus bulalar, ber ük yazmış kiçerälär: ikese dä Orıs xan näselennän qaçıp, Aqsaq Timergä barıp sıyınalar. Ämma tora-bara alarnıñ araları bozıla häm äkrenläp qan doşmannarğa äwerelälär. Xan häm anıñ ulları belän İdegäy 16 tapqır suğışa, 1419 yılğı bäreleştä isä İdegäy üze dä, anıñ doşmanı—Tuqtamışnıñ ulı Qadıyrbirde dä häläk bulalar. İdegäy aq manğıt toqımınnan bulıp, ul qäbilä soñraq nuğay tatarlarınıñ üzägen täşkil itä. Anıñ atası Baltaça bezgä mäğlüm Timermälik xan sarayında bäklär bäge bula. Tuqtamış, ciñügä ireşkäç häm älege xannı cäzalap ütergäç, Baltaçanı üz yağına çığarmaqçı bulıp qarıy, ä inde rizalığın ala almağaç, başın çaptıra. ===Tacsız xäkim=== Şunnan soñ İdegäy hiç tä yaña xan belän tatulaşa almıy, can doşmanına äylänä. Üzendä ziräklek häm tapqırlıq, täwäkkällek häm qıyulıq barın toyıp, İdegäy üzeneñ kiläçägen säyäsättä kürä, il belän idärä itärgä talpına. Ämma Juçi näselennän çıqmağaç, aña täxet ğömerdä dä eläkmäyäçäk. Dimäk, berär tıñlawçanrağın xan itep quyudan da, kirebetkän Tuqtamışnı täxettän bärep töşerüdän dä yaxşısı bulmayaçaq. Timermälik xannıñ ulı [[Timer Qotlığ]] belän bergä İdegäy, Kük Urda bige bularaq, 1391 yılğı suğışta [[Aqsaq Timer]] ğäskärenä yul kürsätüçe sıyfatında Däşti Qıpçaq dalalarına qayta. [[Qondırça yılğası suğışı (1391)|Qondırça]] yanındağı suğıştan soñ ul İdel buyında torıp qala. Tuqtamışnı töşerep, niçek tä xan itep [[Timer Qotlığ]]nı utırtırğa digän telägen tormışqa aşırırğa omtıla. Ämma [[Timer Qotlığ]]nı Altın Urdanıñ xanı itep täxetkä mengerergä fäqät 1395 yılğı suğışta [[Tuqtamış xan]] ciñelgännän soñ ğına, äle anda da tora-bara ğına mömkin bula. Tuqtamış, tönyaqta ğäskär tuplap, şul uq yılnı Qırımğa yaw çaba: Altın Urda qatı suğışta ciñelgäç, könbatıştağı ulus ayırılıp çıqqan bula, Tuqtamış niçek tä şunı kire qaytarırğa tırışa. [[Qırım]] belän suğış öç yılğa suzıla. Baştaraq anıñ eşläre iple genä bara, läkin hiç uylamağanda [[Timer Qotlığ]] höcüm itä dä anı tar-mar kiterä. Tuqtamış tağın qaçarğa mäcbür bula, tik inde bu yulı yıraqqaraq—Litvanıñ olı kenäze Witawtasqa (Vitovt) barıp sıyına. [[Timer Qotlığ]] ciñelgän xannı birülären taläp itä. Witawtas anıñ taläben ütämäw genä tügel, Tuqtamış ğäskärenä üzeneken dä quşıp, Altın Urda östenä yabırıla. Anıñ säyäsäte bik añlaşıla: Tuqtamışnı yañadan täxetkä utırta alğan oçraqta Altın Urda Litva yoğıntısına elägergä tieş bula. ===Bursıqlı yılğası suğışı (1399)=== Doşmannar Dneprnıñ sulyaq tarmağı bulğan Bursıqlı (Vorskla) yılğası buyında oçraşalar (1399). Gärçä Witawtasnıñ ğäskäre işleräk bulsa da, ul ciñelä. Doşman aldında yuğalıp qalğan [[Timer Qotlığ]]qa yärdämgä İdegäy kilep citä. Çığanaqlarda äytelgängä qarağanda, ul zamannarda İdegäy qulında 200 meñlek ğäskär bula. Şulay itep, Tuqtamış tarix mäydanınnan töşep qala; annan soñğı yazmışın inde beläbez. Bursıqlı tiräsendäge suğışta İdegäy üzen iskitkeç däräcädä osta ğäskär başlığı itep tanıta, zur ciñügä ireşä häm yäş xannıñ ğömeren saqlap qala. ===Täxettän çittä idäräçe=== Şunnan soñ inde İdegäy Juçi ulusı belän täxettän çittä torıp qına idärä itä. [[Timer Qotlığ]]nıñ 1398 yılnı birgän yarlığı da şunı raslıy: anda İdegäyneñ cämğiättä totqan urını xannıñ üzennän soñ ikençe ikänlege bik açıq kürenä. Täxettä xan bulıp [[Timer Qotlığ]] (1397—1399), anıñ enekäşe Şadıbäk (1400—1408) häm ulı Pulad (Bulatsoltan, 1408—1411) utırğan çağında da xannar anıñ süzennän çıqmıylar. ==Altın Urdanıñ däräcäsen kütärü omtıluı== 15 yıl buyına Altın Urda belän idärä itü däwerendä İdegäy säyäsättä üzeneñ ziräklegen, suğışlarda qıyulığın kürsätep ölgerä. 1405 yılnı Aqsaq Timer ülgännän soñ warislar bulıp qalğan timerilär üz illäre eçendäge mäşäqätlärgä kümelälär, alarğa inde tatar cirläreneñ xacäte qalmıy. Şunnan inde Cuçi ulusınıñ üz eçendäge nizağlaşu näticäsendä häm Urta Aziä ilbasarı belän suğışlarda köçsezlängän Altın Urdanıñ däräcäsen beraz kütärü mömkinlege açıla. Bu eşne küpmeder däräcädä İdegäygä başqarırğa turı kilä. ===Mäskäw çolğawı (1409)=== [[File:Facial Chronicle - b.12, p.177 - Edigu's invasion.jpg|thumb|220px|Mäskäw çolğawı (1409)]] 1409 yılnı İdegäy Mäskäwgä yaw çaba. Rus tarixında bu xäl, ğädättägeçä, küpertelep kürsätelä. Çınbarlıqta isä İdegäyneñ «qanlı» yawı menä nidän ğibarät: ul Mäskäwñe çolğap ala, ämma näq şul çaqnı Sarayda yañadan nizağ qupqanın, xan täxeten däğwalawçı tabıluın kilep xäbär itälär. İdegäy mäskäwlelärdän 3000 sum yolım ğına ala da Sarayğa qaytıp kitä. Rus yılyazmalarında bu xällär taswirlansa da, ğäräp-farsı çığanaqlarında älege yaw xaqında bötenläy ber süz dä äytelmi. Dimäk, mäs'älägä açıqlıq kertäse bar äle. ===İdegäy tışqı säyäsäte=== Mäskäw belän bulğan üzara mönäsäbätlärdä İdegäyneñ üz isäbe: ul ruslar belän litvalılarnıñ bergä berläşep Altın Urdağa qarşı çığularına niçek tä yul quymasqa tırışa häm şuña ireşä dä. Monda isä İdegäyneñ xäylägä bay diplomat buluı da açıqlana. Yılyazmalarda tikmägä genä: «Yedigey böten Urdada böyek kenäz, qödrätle, nıq häm bik tä batır keşe!»—dip yazmıylar, östäwenä äle anıñ «xäyläle häm mäkerle» ikänen dä terkäp quyalar. Xäyer, üz illäreneñ köç-qodräten arttıru maqsatında iñ mäşhür däwlät eşlekleläre säyäsi, xärbi häm diplomatik köräşneñ barlıq çaraların da qullanğannar. Timerilär däwläte belän ike aradağı mönäsäbätlärne xäl itkändä dä İdegäy üzeneñ zur diplomat buluın kürsätä. 1409 yılnı Aqsaq Timer ülgännän soñ täxetkä anıñ ulı Şahrux utıra. Ul şunduq Sämärqand belän idärä itü eşlären üzeneñ ulı Oluğbäkkä tapşıra. (Oluğbäkne bez kübräk astronomiä ğalime, mäğrifätçe bularaq beläbez.) Urta Aziäneñ änä şul aldınğı fiker iäläre belän 1409 yılnı İdegäyneñ ilçeläre matur kileşülär tözilär. Kileşü buyınça, Xaräzem däwläte yañadan Altın Urdağa qaytarıla, östäwenä äle Aqsaq Timer cimerep taşlağan Ürgäneç azmı-küpme tözekländerelä. =="İdegäy qoyaşı sünüe"== Altın Urda täxetenä 1411 yılnı [[Timer Qotlığ]]nıñ ulı Timer menep utırğannan soñ ğına İdegäyneñ qoyaşı sünä başlıy. Timerne dä täxetkä gärçä İdegäy üze utırtqan buluğa qaramastan, yäş xan aña qarata mönäsäbäten bik tiz üzgärtä. Ul ülgännän soñ täxetne Tuqtamış ulları yawlap alalar. Bere artı bere Cäläletdin, Kärimbirde, Käpek, Cafarbirde xan bula häm İdegäygä qarşı ayawsız köräş alıp baralar. Xaräzem belän [[Qırım]]nı üz qulına töşerep, İdegäy beraz üzeneñ däräcäsen kütärä alsa da, bu xäl waqıtlıça ğına bulıp çığa—urta ğasırlarnıñ säyäsät kügendä iskitkeç nurlanıp balqığan älege yoldız sülpänlänä häm sünä. ===Soñğı suğış=== Äytep ütkänebezçä, İdegäy 1419 yılnı äle yañaraq Altın Urdanıñ xanı bulıp alğan Qadıyrbirde belän bäreleştä üterelä. Cayıq däryası buyında, Sarayçıq qalası yanında qotoçqıç suğış bula. Gärçä Qadıyrbirde üze ülsä dä, anıñ iärçennäre 67 yäşlek İdegäyne qılıçlar belän turaqlap beterälär. Tatar xalqınıñ urta ğasırlarda yäşägän kürenekle häm dä qarşılıqlı däwlät eşleklese änä şulay häläk bula. ==İdegäy: uñışlar da yalğışlar== Tuqtamış xanğa açu saqlap, elek köçle-qödrätle däwlätneñ yazmışı qıl östendä çaqta da üzeneñ min-minlegen säyäsi ziräklektän yuğarı quyıp yalğışqanın İdegäy soñraq añlıy, mämläkätneñ elekkege qödräten yañadan qaytaru öçen iskitkeç tırışlıqlar quya, ämma inde soñ bula. Xäyer, eş monda ber genä keşedä tügelder, möğäyen: Altın Urdanıñ tarqalu faciğäsen—tarix tägärmäçen ber genä dahi şäxes tä üz köçe belän tuqtata almas ide. İdegäy kiçkän ğömer yulı da, anıñ üleme dä ğäyät ğibrätle. Köçle bula, härwaqıt ciñep çığa, suğışqan çağında çitlärne dä qıra, üzenekelären dä jälläp tormıy; qartaymış könendä üze ğömer buyı xatalanıp doşmanğa sanağan häm ğömer buyı şular belän suğışqan üzenekelär ük anı räximsez räweştä üterep taşlıylar. Näq menä Altın Urda şikelle, näq menä tatar cire şikelle, İdegäy dä böyek wä faciğäle. == Monı da qarağız == * [[Oluğ Möxämmäd]] * [[Biläw yanındağı suğış]] * [[Suzdal' yanındağı suğış]] * [[Qazan yanındağı suğış (1506)]] * [[Mäskäwneñ buysındıruı (1382)]] * [[Tuqtamış xan]] * [[Möxämmät-Ämin xan]] == Tışqı sıltamalar == * [http://www.bolgar.info/ Bolğar däwläte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260424190508/http://www.bolgar.info/ |date=2026-04-24 }} * Зимин А.А. Витязь на распутье. Феодальная война в России XV в. М.,1991. * Султанов Т.И. Чингиз-хан и Чингизиды. Судьба и власть. — М.: АСТ, 2007. — 446 с. — ISBN 5-17-035804-0 * Пачкалов А. В. Золотоордынские города Нижнего Поволжья в конце XIV века // Золотоордынское наследие. Материалы Международной научной конференции «Политическая и социально-экономическая история Золотой Орды (XIII—XV вв.)». 17 марта 2009 г. Сб. статей. Вып. 1. — Казань: Изд. «Фән» АН РТ, 2009. [[Төркем:Татарстан тарихы]] [[Төркем:Алтын Урда хакимнәре]] nkvr9scg1agoqpw53idoigu8xau3qsu 0 55731 6026463 2879164 2026-09-04T04:17:22Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026463 wikitext text/x-wiki {{TwinLAT|Мөхәммәт-Әмин}} {{Däwlät eşleklese | isem = Möxämmät-Ämin<br/>محمدامین | tulı isem = | räsem = Muhamed amin.jpg | şirina portreta = 325px | räsem yazuı = | titul = {{Qazan xanlığı bayrağı}} ''[[xan]]ı'' | bayraq = | periodbaş = 1487 | periodazaq = 1495 | aña qädär = [[İlham]] | däwamçısı = [[Mamıq xan]] | titul_2 = {{Qazan xanlığı bayrağı}} ''[[xan]]ı'' | bayraq_2 = | periodbaş_2 = 1502 | periodazaq_2 = 1518 | aña qädär_2 = [[Ğabdel-Latıyf (Qazan xanı)|Ğabdel Latıyf]] | däwamçısı_2 = [[Şahğäli]] | tuu datası = 1469 | tuu urını = [[Qazan xanlığı]] | ülem datası = 1518 | ülem urını = [[Qazan]] | din = [[İslam]] | dinastiä = [[Çıñğızlılar]] | äti = [[İbrahim xan]] | äni = [[Nur-Soltan]] | ir = | xatın = Şäwliäbikä | balalar = [[Möxämmädyar]] | avtoğraf = }} '''Möxämmät-Ämin xan''' — [[1487]]—[[1495]], [[1502]]—[[1518]] yıllarda {{Qazan xanlığı bayrağı}} belän idärä itkän [[Qazan xannarı isemlege|xan]]. Şul uq waqıtta şağir bulıp sanala. Küp tarixçılar Möxämmät-Ämin xäkimlek itkän çorında [[Söyembikä manarası]] tözelgän dip sanıylar. == Qarşılıqlı yäşlege == [[1479]] yılda [[İbrahim xan]] ülep, anıñ ike xatınınnan biş ulı qala: berençe xatını Fatıymadan [[İlham]], [[Xodayğıl]] häm [[Mäliktahir]], ä ikençe xatını Nursoltannan Möxämmät-Ämin belän [[Ğabdel-Latıyf (Qazan xanı)|Ğabdel Latıyf]]. ===İke törkem arasında: Şäreqle häm Mäskäwle=== Bu waqıtta Qazan xanlığınıñ tışqı säyäsäten bilgeläwdä zur urın totqan ike partiä oyışıp citä. Alarnıñ Fatıyma citäkçelegendäge berençese Şäreqqa, [[Nuğay Urdası]]na, anıñ aşa [[Urta Aziä]]gä yöz tota. İkençese — Nursoltan yaqlısı — [[Böyek Mäskäw kenäzlege]] belän kileşü tözü yağında bula. Alar, ruslar belän tatu mönäsäbättä yäşäp, ilneñ bäysezlegen saqlarğa telilär. Şäreq firqäse ciñep çığa häm ul täxetkä, xaqlı waris bularaq, İlhamnı utırta. Nursoltan ''[[Qırım xanlığı|Qırım xanı]]'' [[Miñlegäräy]]gä kiäwgä çığa häm üze belän keçe yäştäge ulı Ğabdel-Latıyfnı da alıp kitä. ===Mäskäw sörgene=== Ölkän ulı 10 yäşlek Möxämmät-Ämin [[Mäskäw]]gä ozatıla, häm tizdän aña [[Kaşira]] şähäre belän idärä itüne tapşıralar. ===İvan III höcüme=== İlham äniseneñ säyäsäten ütkärä başlıy. Bu, älbättä, [[İvan III]] gä oşamıy, häm ul [[1482]] yılda [[Qazan]]ğa ğäskär cibärä. Ğäskär berençe tapqır bularaq puşqalar belän qorallandırıla häm anı çığışı belän grek bulğan nemets injenerı Aristotel citäkli. İlham xökümäte, ğäskärneñ [[Tübän Novgorod]]qa kilep citüen işetkäç, solıx sorıy, bu solıx [[Mäskäw]]gä faydalı şartlarda qabul itelä. İlham ätisendäge säyäsi häm däwlät eşleklese sıyfatlarına iä bulmağan. Näq menä anıñ idärä itü yıllarında ığı-zığılar başlanğan, häm [[Qazan xanlığı]] üzeneñ tübängä taba töşü çorına kilep kergän. Döres, soñraq kütäreleş, däwlätneñ qüäte bilgele ber däräcädä üskän çorlar da bulmağan tügel. Läkin ul inde [[Mäxmüd xan]] häm [[İbrahim xan]]nar däwerenä xas elekkege qüäten torğıza almağan. ===Möxammäd-Ämin xiänäte: Mäskäw bulışçısı=== Mäskäwneñ Qazan eşlärenä qatnaşuı yıldan-yıl nığraq sizelä barğan. Mäsälän, [[1484]] häm [[1485]] yıllarda Qazanğa xärbi otryadlar kilgän, häm alar çiratlap Möxammäd-Ämin belän İlhamnı alıştırıp utırtqannar. Nihäyät, [[1487]] yılda Qazanğa çirattağı bik zur yaw kilgän häm, ike ay çaması qamap torğannan soñ, [[9 iyül]]dä rus ğäskärläre şähärgä bärep kergän, Mäskäw yaqlı partiä İlhamnı täxettän töşergän häm anı Mäskäw voyevodasına totıp birgän. ===Xiänät cimeşläre=== Xannı änise, ike xatını, tuğannarı belän bergä Mäskäwgä alıp kitkännär. İlhamnıñ üzen [[Vologda]]ğa sörgännär häm ul şunda ülgän. Başqaların şul uq Vologda cirendäge rus şähäre Qargolomğa ozatqannar. Alar da anda awır yazmışqa duçar itelgännär. Ozaq tormıyça xanbikä Fatıyma häm anıñ ulı Mäliktahir da ülgän. Mäliktahirnıñ ike ulı çuqındırılğan, häm alar soñınnan rus däwlätendä törleçä xezmät itkännär. İlhamnıñ bertuğan enese Xodayğıl da Petr İbrahimoviç isemendä çuqındırılğan. Tizdän ul saq astınnan çığarılğan häm İvan III neñ bertuğan señelesenä öylängän. Xanzadä [[1523]] yılda ülgän, häm anıñ tabutı Mäskäw Kremleneñ Arxangel soborına rus patşaları häm olı kenäzläre belän yänäşä quyılğan. {{цитата|автор=| Не он ли сам предал Родную землю, Которая вскормила и взрастила, Принес в Казань засилье иноземцев И пренебрег народа униженьем, Чтоб на чужих штыках добыть корону... Свободным, несгибаемым народом не может править хан-марионетка.}} ==Mäskäw yoğıntısı astında== Qazan täxetenä Möxammäd-Ämin utırtılğan. Ul Mäskäw quyğan waris sıyfatında [[1496]] yılğa qädär idärä itkän. [[1487]] yılda Qazannı basıp alğannan soñ başlanğan Mäskäw yoğıntısı bik nıq üskän. Mäskäw Qazanğa üz ixtıyarın turıdan-turı köçläp tağa, xätta xan itep kemne utırtırğa ikänen dä üze xäl itä başlağan. ==Yaña sörgen== Şäreq firqäse mondıy bäylelekkä çik quyuğa beraz ömet uyata torğan omtılış yasap qarağan, Seber xanzadäse [[Mamıq xan]]nı täxetenä utırtırğa çaqırğan, tik şul partiä üze ük soñğa taba Mamuqqa yärdäm itüdän tuqtağan. Partiäneñ başlığı — Qazan xökümäte idäräçese [[Kiläxmät]] üz süzendä tormıyça mäskäwlelär yağına küçkän. Mamuqnıñ waqıtlıça Qazanda bulmawınnan faydalanıp, şähär qapqaların yabıp quyğannar, häm ul üzeneñ yarannarı belän qabat Sebergä qaytıp kitärgä mäcbür bulğan häm ni säbäpleder yulda ülep qalğan. Möxämmäd-Ämin bu waqıtta (1495-1502) Mäskäwdä sörgendä yäşägän. [[İvan III]] aña bik ışanğan ide, xättä Böten Rus Gäskäreneñ citäkçese bularaq [[Livoniä suğışı]]nda (1500) bilgelägän. Şulay itep, '''kiläse Qazan xanı 1500 yılda Böten Rus Ğäskäreneñ başlığı bularaq bulğan'''. ==Ğabdel Latıyf häm Kiläxmät== Qazan idäräçeläre [[Oluğ Möxämmäd]] dinastiäsen torğızırğa qarar qılğannar. Tik anı Möxammäd-Ämin faydasına tügel (çönki Kiläxmät belän Möxammäd-Ämin arasında qarşılıqlar bulğan), ä anıñ keçe enese, bu waqıtta Mäskäw yanındağı [[Zvenigorod]] belän idärä itkän Ğabdel Latıyf faydasına xäl itkännär. Läkin yäş xanzadä şuñarçı üz änise Nursoltan yanında, [[Qırım xanlığı]]nda tärbiä alğan. Anıñ dönyağa qaraşı formalaşuda, Qazan xanlığınıñ bäysezlege xaqında üz säyäsäten ütkärüdä Nursoltan bik zur röl uynağan. Ğabdel Latıyf biş yıldan artığraq qına (1497—1502) idärä itep qalğan. Ul Kiläxmät qatnaşında [[İvan III]] Qazanğa cibärgän rus ilçelege tarafınnan täxettän töşerelgän. [[1502]] yılda Ğabdel-Latıyfnı qulğa alalar häm Mäskäwgä ozatalar, zamanında İlham xannı cibärgän kebek, anı da tönyaqqa sörgengä sörälär. [[Qazan]] täxetenä tağın Möxämmät-Ämin utırtıla. Şuñarçı ul [[Kaşira]] häm [[Serpuxov]] şähärläre belän idärä itkän bula. Bu waqıtqa inde ul 30 yäşkä citä, däräcäsenä qarap, süzdä genä bulsa da, [[Litva]] suğışında xätta rus ğäskärläreneñ başlığı itep tä bilgelänä. ==Uyatu häm azat itü öçen köräşü == [[Файл:Chingizovich-Muhammed-Emin-1.jpg|right|180px|thumb|Möxämmät-Ämin xan]] İkençe tapqır Qazan xanı bulıp utırğaç (1502—1518), Möxämmät-Ämin üzeneñ dönyağa qaraşın üzgärtä, säyäsi xällärne başqaça bäyäli başlap, üz däwläten bäysezlek yulı belän üsterü küzlegennän çığıp eş itügä kereşä. Çığanaqlarda äytelgänçä, monda anıñ yaña cämäğäte—İlham xannıñ tol qalğan xatını zur yoğıntı yasağan. Äwwäl şundıy tärtip yäşägän: ülgän monarxnıñ xatının anıñ däwlät başlığı bulıp qalğan enesenä kiäwgä birä torğan bulğannar. Mäsälän, [[Qasıym xan]] ülgäç, anıñ tol xatının [[Mäxmüd xan]]ğa, [[Xälil (Qazan xanı)|Xälil]]neñ xatını Nursoltannı [[İbrahim xan]]ğa birgännär. [[Xan]]nan tol qalğan xatın ikençe tapqır, öçençe tapqır turı kilsä, anda da barı tik xanğa ğına kiäwgä çığa alğan. Ägär ireneñ keçe tuğanı bulmasa, anı başqa xanlıq idäräçesenä dimläp birgännär. Şuña kürä tatar xannarınıñ ike yäki berniçä xatını buluğa bügenge uquçı ğäcäpsenmäskä tieş. Ğomumän, mondıy yola [[Urta ğasırlar|urta ğasır dönyasında]] kiñ taralğan bulğan. İlhamnıñ tol xatını Qazan cireneñ watanpärwäre (patriotı) häm üzeneñ berençe ire belän sörgendäge qıyırsıtularnı küp kürgän keşe bulğan, häm, älbättä, ul Möxämmät-Äminneñ milli xislären uyata alğan. Xannıñ änise Nursoltan tärbiäseneñ dä yoğıntısı timiçä qalmağan, xanbikä ul waqıtta Qırımda yäşäsä dä, Qazanğa häm Rossiägä üz balaların kürü öçen äledän-äle kilep torğan. ===Yäşeren äzerläwlär=== Möxämmät-Ämin, ziräk häm xäyläkär säyäsätçe bularaq, suğışqa bik yäşerten räweştä äzerlängän. Anı [[Mäskäw]] idäräçeläre häm xannıñ Qazandağı doşmanı Kiläxmät tä iskärä almıy qalğannar. Süz uñayında äytik, Möxämmät-Äminne häm [[Ğabdel-Latıyf (Qazan xanı)|Ğabdel-Latıyfnı]] täxettän töşerüdä ğäyeple häm Qazan xanlığınıñ säyäsi tormışında tiskäre röl' uynağan Kiläxmät 1506 yılda qulğa alınğan häm cäzalap üterelgän. ===Berençe bäreleş=== Qartayıp betkän [[İvan III]] neñ könnäre inde sanawlı ğına qalğanlığın, qayçandır qüätle monarxnıñ bügen hiç tä xälitkeç köç bula almawın xan bik yaxşı añlağan. Ä rus monarxınıñ ulı—täxet warisı [[Vasiliy III]] ätiseneke kebek sälätkä iä bulmağan. Möxämmät-Ämin 60 meñle ğäskären [[Tübän Novgorod]]qa taba cibärgän. Olı kenäz tatarlarnıñ çik buyındağı Sura yılğasın kiçep çığuların işetkän häm alarğa qarşı üz ğäskärlären çığarğan. Ämma qazanlılar bu waqıtta inde Tübän Novgorodnı qamap ölgergännär, tik şähärne ala almağannar häm, rus ğäskäre belän oçraşmıyça, kire qaytıp kitkännär. ==[[Qazan yanındağı suğış (1506)]]== [[Файл:Qazan sugish.jpg|right|thumb|Qazan yanındağı suğış (1506)]] {{цитата|автор=| По юности предательство былое Хан Мухаммед-Амин великой битвой Отверг и искупил те прегрешения, Приведшие к засилью иноземцев, Традиции и веры унижению, Победою разгромною унизил Он самого врага, но стал ли чище? За притеснения отомстил бесспорно, Простил себя, простит ли люд казанский? }} 1505 yılnıñ oktäberendä İvan III ülgän, ä 1506 yılnıñ aprelendä Vasiliy III Qazan xanlığına qarşı ike berläşmädän— flotiliä häm atlı ğäskärlärdän torğan zur [[ärme]] cibärgän. [[22 may]]da Möxämmät-Ämin Qazannan yıraq tügel genä cirdä aldan kilgän köymäle ğäskärne tar-mar itkän, ä ber aydan soñ, [[25 iyün]]dä, atlı ğäskär dä kilep citkäç, böten rus [[ärme]]se qatı ciñelügä duçar itelgän. Qayber rus çığanaqlarına qarağanda, Mäskäw ğäskäre 100 meñ keşedän torğan. Rossiä tarixı turındağı xezmätendä [[Karl Marks]] ta bu suğışnı telgä alıp bolay di: «Mäskäwlelärne Qazan yanında şundıy itep tar-mar kitergännär, barı 7000 keşe genä qotılıp qala alğan...» ([[Qazan yanındağı suğış (1506)]]) {{цитата|автор=| Великий хан, путь на Москву свободен,<br> Так повторим же подвиг Тохтамыша, <br> И славу предка — Улу-Мухаммеда,<br> Чтоб больше никогда не исходила<br> От Запада угроза для Казани! }} ==Möxämmät-Ämin ciñüe== Qısqası, anda bik qatı suğış bulğan. Rus'nıñ [[Çıñğız xan|Çıñğız]] häm [[Batu xan]]nardan soñ berqayçan da äle mondıy ciñelügä duçar itelgäne bulmağan. Şul çor keşeläre bu bäreleşne [[Kulikovo suğışı]]na tiñlägännär. Tatarlar, älbättä, monnan 125 yıl elek ciñelüläreneñ üçen qaytarğannar. [[Vasiliy III]] Möxämmät-Ämin xan belän «elekkeçä tatulıq häm duslıq» solıxı tözergä mäcbür bulğan. Soñraq [[S. Gerberşteyn]] yazğança, «qazanlılar Mäskäw idäräçesennän beraz tın alğannar». {{цитата|автор=| Войне — предел,<br> И миру — свое время...}} Möxämmät-Ämin solıxqa rizalıq birgän häm şunnan arı anıñ säyäsi eşçänlegendä nindi dä bulsa aktivlıq kürenmi. Tarixçı [[Mixail Xudäkov]] anıñ şuşı çordağı idäräsenä mondıy bäyä birä: ruslar östennän menä digän ciñü yawlap, Möxämmät-Ämin Mäskäwgä yararğa tırışqan elekke eşçänlege öçen Qazan cämäğätçelege qarşında üzen aqlağan, häm şunnan soñğı tormışın tınıç ütkärgän: {{цитата|автор=| Воистину Аминова победа – Разбил врага и не достигнул цели. }} ==Xan — şağir== Möxämmäd Äminneñ 12 yullıq «Ğiqab» («Üç») isemle şiğere bilgele. Bu parçada şağir, üz elgäreläre Säyf Saray, Äxmäd [[Ürgäneç]]i, Bäzzazi traditsiälären däwam itep, [[Aqsaq Timer]]neñ şäxesen, eş-ğämällären kisken tänqitli, anıñ cirgä, «islam yortına» «zolım», «fetnä» kiterüen kürsätä häm [[Alla]]dan bu «zalimgä» qatı cäza birüen ütenä. ==[[Söyembikä manarası]]. Xan — Tözüçe== [[Файл:Soyembika3.JPG|right|thumb|Söyembikä manarası]] [[Файл:Torbase.JPG|right|300px|thumb|Möxämmäd Ämin [[Söyembikä manarası]] yanında Qazan xannarı törbäsendä kümelgän]] Berniçä tarixçılar fikerläre buyınça [[Söyembikä manarası]] Möxämmäd-Ämin waqıtında tözelgän ide. Mäskäw Kremleneñ [[:ru:Боровицкая башня|Borovitskiy manarası]] (rus.) tözegän waqıtında (1490) Möxämmäd-Ämin [[Mäskäw]]dä İvan III yanında yäşägän ide häm [[İtaliä]] arxitektorları ([[:ru:Солари, Пьетро Антонио|Pyetro Antonio Solari]]) belän tanışıp, duslaşıp, soñraq alarnı [[Qazan]]ğa yaña manara tözü öçen çaqırğan ide. Tözeleş waqıtı: 1507-1517 yıllar. Başta yaña Manarası — xärbi manarası bularaq tieş ide, läkin Möxämmäd-Ämin üzeneñ fikeren üzgärtte, häm bu qorılma xan mäçet manarasına äwerelgän. Söyembikä soñğı yıllarda manarasında yäşägän öçen xalıq bu binanı Söyembikä Manarası iseme birgän. {{цитата|автор=| Предавшего себя раз... — не прощают? <br> Кто искупил возмездием ошибку,<br> Восстал против себя, против измены,<br> Против засилья, слабости ничтожной,<br> И против страха пред самим восстанием,<br> Кто разгромил врага на поле брани,<br> Кто отомстил за ваши унижения,<br> Но не добил обидчиков в столице — <br> Достоин ли он вашего прощения?<br> Сумел ли уважения добиться?<br> Что вы молчите? Я же жду ответа.<br> ...<br> - Великий Хан, ты поступил так мудро,<br> Что сделал эту Башню — Минаретом... }} Soñğı yıllarda Möxämmäd Ämin qatı awırıp kitkän häm 48 yäşe tulğanda — 1518 yılda wafat bulğan. [[Söyembikä manarası]] yanında [[Qazan]] xannarı törbäsendä kümelgän. == Qäberen tabu == [[1977]] yılda Qazan Kirmänendä qazu eşläre näticäsendä Mäxmüt xan häm Möxämmäd-Ämin qäberläre tabılğan. [[2017]] yılnıñ [[19 may]]ında [[Mäxmüd xan]] häm Möxämmäd-Ämin xan maxsus cenaza yolaları buyınça Qazan Kirmänendä urnaşqan Xannar törbäsendä kümelgän <ref>https://www.business-gazeta.ru/article/346346 Рустам Минниханов: «Мы помещаем наших ханов в объятия земли»</ref>. == Monı da qarağız == * [[Oluğ Möxämmäd]] * [[Biläw yanındağı suğış]] * [[Suzdal' yanındağı suğış]] * [[Vasiliy II]] * [[Qazan yanındağı suğış (1506)]] * [[Tuqtamış xan]] * [[Mäskäwneñ buysındıruı (1382)]] * [[İdel Bolğarı ictimaği-säyäsi tözeleşe]] == Tışqı sıltamalar == * [http://www.bolgar.info/ Bolğar däwläte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260424190508/http://www.bolgar.info/ |date=2026-04-24 }} * Зимин А.А. Витязь на распутье. Феодальная война в России XV в. М.,1991. * [[Худяков, Михаил Георгиевич|М. Г. Худяков]] Очерки по истории Казанского ханства. Москва, «ИНСАН», 1991, ISBN 5-85840-253-4 * Похлебкин В. Татары и Русь. Москва «Международные отношения» 2000 {{Saylanğan mäqälä}} [[Төркем:Тарих]] [[Төркем:Татарстан тарихы]] [[Төркем:Казан ханнары]] jm8eqlqrpbekq5v7uhre9vsic2a4lzg 0 55759 6026506 4129382 2026-09-04T08:33:37Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026506 wikitext text/x-wiki [[Файл:Rodionov Aga-bazar.jpg|right|300px|thumb|Ağa bazar (Rodionov räseme, 1981)]] [[Файл:Bulgarlar1.jpg|right|300px|thumb|Bolğarğa İlçelek kilüe]] [[Файл:Urmanche Aga-bazar.jpg|right|300px|thumb|Ağa bazar ([[Бакый Урманче|Baqıy Urmançe]] räseme, 1970)]] ==Xakimlege== İdel Bolğarı ğädäti feodal' däwlät bulğan. İldä ämir xakimlek itkän. ===Elteber däwere=== Däwlät oyışqan başlanğıç çorlarda anıñ başlığı '''elteber''' dip atalğan. Äle Törki qaxanlığında uq, soñraq [[Xäzär]] ilendä qäbilä berläşmäläreneñ ğäskär başlıqların näq şulay dip yörtkännär. Bu süzneñ tögäl mäğnäse açıqlanıp betmägän, alay da anıñ tamır süze «el» borınğı törkilärdä qäbilälär berlege, däwlät yäki il digänne beldergän. Ul bügenge törki xalıqlardağı «il» digängä turı kilä, häm «elteber» süze '''iltabar''' digän mäğnäne añlatqan bulsa kiräk ([[Urta Aziä]] törkilärendä, mäsälän, İltotmış digän xan da bulğan). ===Ämirlär däwere=== Soñğıraq çorda, möselmanlıq kiñ taralğannan soñ, bu terminnı «ämir» digän ğäräp süze alıştırğan. Şul uq waqıtta qayber avtorlar, berençe çiratta [[İbne Fadlan]], ğäräp dönyasında ğomumi qabul itelgänçä, bolğar xakimen urtaq termin belän patşa, padişa mäğnäsendä «mälik» dip tä atağannar. ==Däwlät eçke tärtibe== Bolğarlarda däwlätkä salım tüläw at yäki başqa yök terlege birü belän genä çiklänmägän. İbne Fadlan şundıy ber küreneşkä iğtibar itkän: «Kem dä kem tuy yasıy yäki mäcles ütkärä ikän, mäclesneñ külämenä qarap, ul patşağa salım tülärgä burıçlı». Bu «salım»nı ğäräp säyäxätçese şärexläp birgän, anıñ bal eçemlegennän toruın häm şunıñ östenä tağın küpmeder külämdä boday birelüen äytkän. Ulıñnı öyländeräseñ yäisä qızıñnı kiäwgä biräseñ kilsä — üz xäleñä qarap däwlätkä dä öleş çığarasıñ. Däwlättä yäşiseñ, ul sine yaqlıy, sin dä aña bulışırğa tieşseñ, bu—grajdanlıq burıçı. ===Qatlamnar=== İdel Bolğarında feodalizm barlıqqa kilgäç, başta ul däwlät formasında üsep kitkän. Ul şunnan ğibarät: krestyannar feodalğa bäylelekkä kergänçe, bäysez xalıq törle däwlät yöklämälären ütägän. Däwlät faydasına salımnarnıñ yuğarıda äytelgän törlärennän tış, ilneñ bäysez xalqı bütän törle mäcbüri eşlär başqarırğa tieş bulğan. Mäsälän, alar olı yullar östendä, çik buylarında xärbi nığıtmalar qoruda, ğomumän şähärlär häm däwlätküläm ähämiätle başqa toraq urınnarı tözüdä qatnaşırğa tieş bulğannar. Döres, bu eşlärdä xärbi äsirlär dä qatnaşqan, tik azat xalıq cilkäsenä dä az töşmägän. ===Tarxannar=== Läkin [[Bolğar]]da, başqa här feodal' ildäge kebek ük, ayırım ber alpawıtqa buysınıp yäşäw räweşe dä bulğan. Bu xaqta yazma çığanaqlarda tögäl mäğlümatlar oçramasa da, feodallar (tarxannar) häm feodal' mönäsäbätlär yäşäwe Bolğar däwläteneñ töp cirlärendä bik küp şähärleklär — feodal kirmännäreneñ qaldıqları tabılu belän raslana. Alar—mäydanı 3—4 gektardan artmağan, ämma qüätle nığıtmalar häm berniçä awıl belän uratıp alınğan zur bulmağan şähärleklär. Awıllarda alpawıtqa, tarxanğa buysınğan xalıq kön kürgän, ä tarxan üzeneñ keçeräk ğäskäre belän nığıtılğan kirmänendä yäşägän. ==Din== [[Файл:Keçe manara.JPG|right|300px|thumb|Keçe manara]] İdel Bolğarında feodalizmnıñ üsüenä däwlät oyışa başlağanda uq ber allağa tabınu dine — islam qabul itelüe nıq yärdäm itkän. 922 yıldan soñğı çor—möselmanlıqnıñ böten il buyınça taralış däwere. Yıllar häm ğasırlar ezleklelegen saqlap, tarixi çığanaqlar belän tanışqanda moña bersüzsez ışanırğa mömkin. Berniçä misal kiterep qarıyq. İbne Fadlannıñ zamandaşı, bezgä mäğlüm äl-Bälxi bolay dip yazğan: ''İlneñ iseme Bolğardır, xalqı islam dine tota''. X yöz axırınıñ «Xödüd äl-ğäläm» («Dönya çikläre») digän ataqlı farsı yazması Bolğar xalqın şulay uq möselmannar dip atağan. ===Rus yanına Bolğar İslam ilçelege=== İslamnıñ bolğarlarda räsmi din sıyfatında taraluı turında 986 yılğı tarixi waqiğalar uñayı belän rus yılyazmalarınnan da qızıqlı mäğlümatlar tabarğa mömkin. Şul yılnı Kiev kenäze Vladimirğa üz dinnären täqdim itep bolğar ilçeläre barğannar. «Kenäzneñ: nidän ğibarät soñ ul dinegez?»—dip sorawına bolğarlar sönnätläw kiräklegen, duñğız ite aşaw häm araqı eçü tıyıluın äytkännär... Yılyazmaçılar raslawınça, Vladimir üzenä, yänäse, sönnätlänü häm duñğız ite aşawnı tıyu ğämäleneñ oşamawın äytkän, ä araqı xaqında özep: ''Rus eçmiçä, küñel açmıyça yäşi almıy'', digän. Bolğarlardan soñ Kievkä almannar, xäzär yähüdläre, greklar kilgännär häm barısı da üz dinnären maqtağannar. Oluğ kenäz ikençe yılnı üzenä boyarlarnı cıyğan da alardan kiñäş sorağan. Boyarlar şul illärgä keşelär cibärep anda ni barın üz küzläre belän kürep qaytırğa kiñäş itkännär. Şulay eşlägännär dä. Kiev ilçeläre Bolğarğa kilgännär, anda möselmannarnıñ üz mäçetlärendä doğa qıluların qarap torğannar, tezlänep cirgä ielüläre alarğa niçekter säyer: «gel sağış, küñel açular yuq», bulıp kürengän. Qısqası, kievlelärgä möselmanlıq oşamağan, qaytqaç, kenäzlärenä üzläre kürgännärne citkergännär, häm islam kire qağılğan. Tağın ber yıl ütkäç, yağni 988 yılda, Rus xristianlıqnı qabul itkän. ==Borıñğı kitaplar== XI yöz avtorları Bolğarnıñ şulay uq möselman ile buluın äytkännär. Xaräzemneñ ensiklopedik ğalime Biruni häm XI—XII yözlärdä yäşägän, inde bezgä mäğlüm bulğan äl-Märwazi Bolğar ciren näq şulay dip, ä bolğarlarnıñ üzlären möselmannar dip atağannar. XII yözneñ mäşhür ispan-ğäräp säyäxätçese äl-Ğarnatıy, 1135 häm 1150 yıllarda Bolğar cirendä bulıp qaytqaç, kitap yaza häm şuña ber xikäyät tä kertä. Ul anı bolğarlı Yaqub ibne Noğmannıñ «Bolğar tarixı» digän kitaptan uqığan bulğan. Bu xikäyättä süz şul xaqta bara: Boxaradan kilgän, meditsinanı da yaxşı belgän ber fäqeyh—möselman dinenä öndäwçe — bolğar patşasın häm anıñ xatının däwalarğa bula, tik alarğa islam dinenä küçü şartın quya; «alar sawığalar häm islam qabul itälär, häm ul ilneñ xalqı da islamğa küçä». Älege fäqeyhneñ iseme, anıñ qaysı waqıtta buluı bu kitapta äytelmägän (İbne Noğmannıñ xezmäte bezneñ könnärgä qädär saqlanmağan). Wägazçeneñ möselman ilennän kilüe häm patşadan soñ böten xalıqnıñ islamnı qabul itüe turında süz barğanlıqtan, bu fäqeyh İbne Fadlan bul'ş küz aldına basa: ul da fäqeyh bula häm Bolğarğa Boxara aşa kilä bit. Ä äl-Ğarnatıynıñ Bolğarda bulu waqıtı—bu däwlättä möselmanlıqnıñ tağın da nığraq taralğan däwere. Şunıñ östenä, bolğarlar üzläre häm Suar keşeläre Tübän İdeldäge Saqsın şähärendä Camiğ mäçetle mäxällälär totqannar. Cıyıp äytkändä, islam İdel Bolğarına da ğomumdäwlät külämendä, xakimlek itüçe ideologiägä äylängän. ==Törle ğädätläre== Ämma şul uq Bolğarda, bigräk tä anıñ başlanğıç çorında, mäcüsilek tä yäşägän. Anda mäcüsilek belän berençe bularaq İbne Fadlan oçraşqan häm anı üzeneñ risaläsendä taswirlap qaldırğan. Mäsälän, kemneder yalğış ütergän keşegä mondıy cäza birgännär: anı ber ärcägä kertep yapqannar, añar rizıq quyğannar («öç qabartma wä ber sawıt su»), ärcäne qadaqlap bağanağa asqannar, keşe şunda aqrınlap ülärgä tieş bulğan. Yäki menä tağın ber mäcüsilärçä cenaza ısulı: keşe ülgäç, anı waqıtlıça tirmänendä qaldıralar. Anıñ işek qatına irlär kilälär dä üksep-üksep yılıy başlıylar. İbne Fadlan bu keşelärneñ islam qanunnarına bäyle bulmawların äytä. Alar yılawdan tuqtağaç, qollar kilep citälär häm üzlären qamçı belän qıynarğa totınalar. Annarı märxüm tirmäneneñ işege töbenä bayraq elep quyalar. Cirlägännän soñ qäber äylänäsenä anıñ qoralların tezep çığalar häm ike yıl buyına märxüm istälegenä yılawların däwam itterälär. Şulqädär waqıt ütkäç, bayraqnı urınınnan alalar häm tuğan-tumaçası «aş mäclese» cıya — iskä alu tabını ütkärä. Ägär märxümneñ xatını bulsa, şunnan soñ ul ikençe tapqır kiäwgä çığu xoquqı ala. İbne Fadlan iskärmä yasıy, bu yolalar märxüm «başlıq bulğan» oçraqta ğına tulısı belän ütälä. Ğädi keşeneñ cenazasında yolalarnıñ ber öleşe genä başqarılğan. ==Monı da qarağız== * [[Bolğar bizäleş sänğäte]] * [[Bolğar çigä asılması]] * [[Bolğar]] * [[Ağa bazar]] * [[Böyek Bolğar ile]] * [[Bolğar-Rus kileşüläre]] * [[İdel buyı Bolğar däwläte]] * [[Qazan yanındağı suğış (1506)]] * [[Möxämmät-Ämin xan]] * [[Tuqtamış xan]] ==Tışqı sıltamalar== * [http://www.bolgar.info/ Bolğar däwläte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260424190508/http://www.bolgar.info/ |date=2026-04-24 }} * Повесть временных лет. М.-Л., 1950. Ч. 1-2; Полное собрание русских летописей. М., 1949. Т. 2; М., 1962. Т. 1, вып. 2. * Волжская Булгария и Русь. Казань, 1986. [[Төркем:Тарих]] [[Төркем:Дәүләтара мөнәсәбәтләре]] [[Төркем:Татарстан тарихы]] tfsk9out4q9yaokq6r3449wjkr4onhb 0 56062 6026334 4664469 2026-09-03T12:06:46Z ~2026-37452-30 61536 /* Күтәрелеш сәбәпләре */ 6026334 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Башкорт күтәрелеше (мәгънәләр)}} ''' 1681—1684 еллардагы башкорт күтәрелеше ''' &nbsp;— 17 гасырның икенче яртысындагы Россиядә булган иң зур күтәрелешләрнең берсе. == Күтәрелеш сәбәпләре == Күтәрелешнең төп сәбәбе —патша хөкүмәтенең [[1681 ел|1681]] елның [[16 май|16 маендагы]] указы<ref>[http://base.garant.ru/58103854/ Именной указ с Боярским приговором от 16 мая 1681 г. "Об отписке у Мурз и Татар поместий и вотчин, и о выгодах, какие принявшим Христианскую веру]</ref>. == Күтәрелеш урыны == Күтәрелешнең көнчыгыш чиге [[Исәт (елга)|Исәт]] елгасының урта өлеше, көнбатыш чиге [[Идел]]гә тиклем, көньяк чиге —[[Җаек (елга)|Җаек]] елгасының башы, төньяктан [[Чусовая елгасы]]<ref>{{Citation |title=БАШКИРСКИЕ ВОССТАНИЯ 17-18 вв. |url=http://encycl.bash-portal.ru/bash_vosst.htm/ |access-date=2012-12-17 |archive-date=2013-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602184340/http://encycl.bash-portal.ru/bash_vosst.htm/ |dead-url=yes }}</ref>/ == Хәрби көрәш барышы == Баш күтәрүчеләрнең җитәкчесе мөселман дин әһеле '''Сәет батыр''' булган. Беренче һөҗумне баш күтәрүчеләр [[Нугай даругасы|Нугай]] һәм [[Себер даругасы|Себер даругаларында]] башлый. 1681 елның җәендә дөем отрятка берлешәләр. 1682 елның язында көрәш киң колач ала: Казан даругасындагы күтәрелештә катнашучылар Кама аръягындагы ныгытмаларга ябрыла, Уса дарусында төп һөҗум Көңгер шәһәренә һәм башкорт җирләрендә Строгановлар нигезләгән ныгытмаларга юнәлтелә.<ref>[http://enc.permkultura.ru/showObject.do?object=1803749470/ Башкирские восстания]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Апрель башында башкорт әтрәтләре Минзәлә, Зәй һәм башка ныгытмаларга ябрала. Алар Камага кадәр барып җитә. Башкорт җирләрендә салынган монастырь һәм чиркәүләргә ут салына. Баш күтәрүчеләрнең күп санлы әтрәде Уфа, [[Красный Яр (Уфа районы)|Красный Яр]], Ловашное, көнбатышта [[Пәнҗәр]], Каракүл һәм башка авылларны камап ала. Май аенда күтәрелеш бөтен крайны чолгап ала. Борчуга калган хакимият баш күтәрүчеләргә каршы дворян Ф. Волков җитәкчелегендәге ике мең кешелек әтрәт җибәргән. Көч кулланып күтәрелешне бастыру уңышсыз булгач, хөкүмәт башкортларны көчләп христиан диненә күчерү сәясәтеннән баш тарткан, күтәрелешдә катнашучыларның гаебен кичерү һәм башка төрле мәрхәмәтлек вәгъдә иткән. '''Көчек Юлаев''' җитәкчелегендәге баш күтәрүчеләр көрәшне туктата, ә Сәет батыр җитәкчелегендәге икенче төркем хакимият белән килешүгә риза булмаган һәм көрәшне девам итә. Баш күтәрүчеләр ярдәм сорап калмык Аюханга мөрәҗәгать итә. 1682 елның июлендә калмык әтрәтләре Башкортостанга килеп җитә. Күтәрелеш яңадан күтәрелә. Башкортлар һәм калмыклар Уфа һәм [[Минзәлә шәһәре|Минзәләне]] камап ала, башкорт җирлерендә төзелгән ныгытмаларга һөҗүм итә. 1982 елның август ахырында — сентябрь башында Җаек елгасының үрге агымында каты алыш барган. Халык хәрәкәтенең активлашуы, калмык әтрәтләренең катнашуы хакимиятнең хәлен катмарлаштыра. Урындага хакимиятнең баш күтәрүчеләрне кыйратырлык көче булмый. Башкортлар һәм калмыклар арасындагы союзны бозу өчен патша хөкумете Аюкай паша белән сөйләшүләр башлый һәм 1683 елның башында калмыклырны көрәштәр читләтүгә ирешә. Әммә көрәш дәвам итә. 1683 елнын яз-җәй айларында баш күтәрүчеләр Кама аръягындагы ныгытмаларга һөҗум итте. {{коммент|Күккә ашу|Вознесение}} монастыры яндырыла, солевар, [[Минзәлә]] шәһәрләре камап алына. Күтәрелешне бастыру өчен Ю.&nbsp;С.&nbsp;Урусов җитәкчелегендә гәскәр туплана. 40 меңлек калмык тайшасы Башкортстанны Россиядән аерып үз власын урнаштыру өчен каты сугыш башлый. Калмакларның яуызлыга баш күтәрүчеләрне Россия дәүләтенә каршы көрәшне туктатырга мәҗбүр итә. Бу карага Россия дәүләтенең мөселманнарны көчләп чукындыру указы булмавы турында белдерүе булышлык итә.<ref>[http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm/ Башкирия в составе русского государства. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230125909/http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm |date=2011-12-30 }}[http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm/ Восстания против гнёта и насилия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230125909/http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm |date=2011-12-30 }}</ref> == Күтәрелеш нәтиҗәләре == Башкортларга яңа ташламалар вәгьдә ителә. 1682 елның октябрендәге патша грамотасында хөкүмәт башкорт җирләрен тартып алу сәясәтен рәсми рәвештә гаепли. Баш күтәрүчеләрнең басымы Россия хөкүметен башкорт җирләрен басып алу һәм көчләп чукындыру сәясәтенән баш тартырга, җиргә хокукларын танырга мәҗбүр иткән. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтанмалар == * [http://www.vatandash.ru/index.php?article=255/ Вожди восстаний XVII—XVIII&nbsp;вв. из башкир Казанской дороги] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201117081648/http://vatandash.ru/index.php?article=255%2F |date=2020-11-17 }} {{ref-ru}} * [http://encycl.bash-portal.ru/bash_vosst.htm БАШКИРСКИЕ ВОССТАНИЯ 17-18 вв.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602184340/http://encycl.bash-portal.ru/bash_vosst.htm |date=2013-06-02 }}{{ref-ru}} * [http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm/ Башкирия в составе русского государства. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230125909/http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm |date=2011-12-30 }}{{ref-ru}}[http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm/ Восстания против гнёта и насилия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230125909/http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm |date=2011-12-30 }}{{ref-ru}} * [http://enc.permkultura.ru/showObject.do?object=1803749470/ Башкирские восстания]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}} * {{YouTube|lvG_UGhzaQQ|Башкирское восстание 1681-1684 гг. или Сеитовский бунт}} == Әдәбият == * Акманов И.&nbsp;Г.&nbsp;Башкирские восстания XVII&nbsp;— начала XVIII&nbsp;вв.&nbsp;— Уфа: Китап, 1993—224 с.{{ref-ru}} * Акманов И.&nbsp;Г.&nbsp;Башкирия в составе Российского государства во второй половине XVII&nbsp;— первой половине XVIII века. 1991&nbsp;г.{{ref-ru}} [[Төркем:Күтәрелешләр]] [[Төркем:Башкорт күтәрелешләре]] [[Төркем:Башкортстан тарихы]] [[Төркем:Ырынбур өлкәсе тарихы]] nhr18fmua401dt9hducqwon403qq0hl 6026337 6026334 2026-09-03T12:16:29Z ~2026-37452-30 61536 /* Хәрби көрәш барышы */ 6026337 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Башкорт күтәрелеше (мәгънәләр)}} ''' 1681—1684 еллардагы башкорт күтәрелеше ''' &nbsp;— 17 гасырның икенче яртысындагы Россиядә булган иң зур күтәрелешләрнең берсе. == Күтәрелеш сәбәпләре == Күтәрелешнең төп сәбәбе —патша хөкүмәтенең [[1681 ел|1681]] елның [[16 май|16 маендагы]] указы<ref>[http://base.garant.ru/58103854/ Именной указ с Боярским приговором от 16 мая 1681 г. "Об отписке у Мурз и Татар поместий и вотчин, и о выгодах, какие принявшим Христианскую веру]</ref>. == Күтәрелеш урыны == Күтәрелешнең көнчыгыш чиге [[Исәт (елга)|Исәт]] елгасының урта өлеше, көнбатыш чиге [[Идел]]гә тиклем, көньяк чиге —[[Җаек (елга)|Җаек]] елгасының башы, төньяктан [[Чусовая елгасы]]<ref>{{Citation |title=БАШКИРСКИЕ ВОССТАНИЯ 17-18 вв. |url=http://encycl.bash-portal.ru/bash_vosst.htm/ |access-date=2012-12-17 |archive-date=2013-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602184340/http://encycl.bash-portal.ru/bash_vosst.htm/ |dead-url=yes }}</ref>/ == Хәрби көрәш барышы == Баш күтәрүчеләрнең җитәкчесе мөселман дин әһеле '''Сәет батыр''' булган. Беренче һөҗүумне баш күтәрүчеләр [[Нугай даругасы|Нугай]] һәм [[Себер даругасы|Себер даругаларында]] башлый.1681 елның җәендә бер отрядка берлешәләр. 1682 елның язында көрәш киң колач ала: Казан даругасындагы күтәрелештә катнашучылар Кама аръягындагы ныгытмаларга ябрыла, Уса дарусында төп һөҗүм Көнгер шәһәренә һәм башкорт җирләрендә Строгановлар нигезләгән ныгытмаларга юнәлтелә.<ref>[http://enc.permkultura.ru/showObject.do?object=1803749470/ Башкирские восстания]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Апрель башында башкорт отрядлары Минзәлә, Зәй һәм башка ныгытмаларга ябрала. Алар Чулманга кадәр барып җитә. Башкорт җирләрендә салынган монастырь һәм чиркәүләргә ут салына. Баш күтәрүчеләрнең күп санлы отряды Уфа, [[Красный Яр (Уфа районы)|Красный Яр]], Ловашное, көнбатышта [[Пәнҗәр]], Каракүл һәм башка авылларны камап ала. Май аенда күтәрелеш бөтен якны чолгап ала. Борчуга калган хакимият баш күтәрүчеләргә каршы дворян Ф. Волков җитәкчелегендәге ике мең кешелек отряд җибәргән. Көч кулланып күтәрелешне бастыру уңышсыз булгач, хөкүмәт башкортларны көчләп христиан диненә күчерү сәясәтеннән баш тарткан, күтәрелештә катнашучыларның гаебен кичерү һәм башка төрле мәрхәмәтлек вәгъдә иткән. '''Көчек Юлаев''' җитәкчелегендәге баш күтәрүчеләр көрәшне туктата, ә Сәет батыр җитәкчелегендәге икенче төркем хакимият белән килешүгә риза булмаган һәм көрәшне дәвам итә. Баш күтәрүчеләр ярдәм сорап калмык Аюханга мөрәҗәгать итә. 1682 елның июлендә калмык отрядлары Башкортостанга килеп җитә. Күтәрелеш яңадан күтәрелә. Башкортлар һәм калмыклар Уфа һәм [[Минзәлә шәһәре|Минзәләне]] камап ала, башкорт җирлерендә төзелгән ныгытмаларга һөҗүм итә. 1682 елның август ахырында — сентябрь башында Җаек елгасының үрге агымында каты алыш барган. Халык хәрәкәтенең активлашуы, калмык отрядларының катнашуы хакимиятнең хәлен катлауландыра. Урындагы хакимиятнең баш күтәрүчеләрне кыйратырлык көче булмый. Башкортлар һәм калмыклар арасындагы союзны бозу өчен патша хөкүмете Аюкай паша белән сөйләшүләр башлый һәм 1683 елның башында калмыклырны көрәштәр читләтүгә ирешә. Әмма көрәш дәвам итә. 1683 елнын яз-җәй айларында баш күтәрүчеләр Кама аръягындагы ныгытмаларга һөҗүм итте. {{коммент|Күккә ашу|Вознесение}} монастыры яндырыла, солевар, [[Минзәлә]] шәһәрләре камап алына. Күтәрелешне бастыру өчен Ю.&nbsp;С.&nbsp;Урусов җитәкчелегендә гәскәр туплана. 40 меңлек калмык тайшасы Башкортстанны Россиядән аерып үз хакимиятен урнаштыру өчен каты сугыш башлый. Калмыкларның явызлыгына баш күтәрүчеләрне Россия дәүләтенә каршы көрәшне туктатырга мәҗбүр итә. Бу турыда Россия дәүләтенең мөселманнарны көчләп чукындыру указы булмавы турында белдерүе булышлык итә.<ref>[http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm/ Башкирия в составе русского государства. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230125909/http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm |date=2011-12-30 }}[http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm/ Восстания против гнёта и насилия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230125909/http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm |date=2011-12-30 }}</ref> == Күтәрелеш нәтиҗәләре == Башкортларга яңа ташламалар вәгьдә ителә. 1682 елның октябрендәге патша грамотасында хөкүмәт башкорт җирләрен тартып алу сәясәтен рәсми рәвештә гаепли. Баш күтәрүчеләрнең басымы Россия хөкүметен башкорт җирләрен басып алу һәм көчләп чукындыру сәясәтенән баш тартырга, җиргә хокукларын танырга мәҗбүр иткән. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтанмалар == * [http://www.vatandash.ru/index.php?article=255/ Вожди восстаний XVII—XVIII&nbsp;вв. из башкир Казанской дороги] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201117081648/http://vatandash.ru/index.php?article=255%2F |date=2020-11-17 }} {{ref-ru}} * [http://encycl.bash-portal.ru/bash_vosst.htm БАШКИРСКИЕ ВОССТАНИЯ 17-18 вв.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602184340/http://encycl.bash-portal.ru/bash_vosst.htm |date=2013-06-02 }}{{ref-ru}} * [http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm/ Башкирия в составе русского государства. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230125909/http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm |date=2011-12-30 }}{{ref-ru}}[http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm/ Восстания против гнёта и насилия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230125909/http://www.oktb.ru/history/bashkirii/glava1_1.htm |date=2011-12-30 }}{{ref-ru}} * [http://enc.permkultura.ru/showObject.do?object=1803749470/ Башкирские восстания]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}} * {{YouTube|lvG_UGhzaQQ|Башкирское восстание 1681-1684 гг. или Сеитовский бунт}} == Әдәбият == * Акманов И.&nbsp;Г.&nbsp;Башкирские восстания XVII&nbsp;— начала XVIII&nbsp;вв.&nbsp;— Уфа: Китап, 1993—224 с.{{ref-ru}} * Акманов И.&nbsp;Г.&nbsp;Башкирия в составе Российского государства во второй половине XVII&nbsp;— первой половине XVIII века. 1991&nbsp;г.{{ref-ru}} [[Төркем:Күтәрелешләр]] [[Төркем:Башкорт күтәрелешләре]] [[Төркем:Башкортстан тарихы]] [[Төркем:Ырынбур өлкәсе тарихы]] sb1mk69h27ii2zjxhpt9nph4glf6i36 0 56213 6026426 4208545 2026-09-03T20:10:21Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026426 wikitext text/x-wiki {{Административ берәмлек-2 |Татар исеме= Өя районы |Герб= Coat of Arms of Uinsky rayon.gif |Гербның астагы язуы= |Чын исем= |Регион=[[Пермь крае]] |Нигезләү= |Башкала=[[Өя]] |Регион төре=Төбәк |Киңлек= |Озынлык= |Башлык исеме=Муниципаль район башлыгы |Башлык= Козюков Александр Михаил улы |Башлык исеме2= |Башлык2= |ТМП= <!--тулаем милли продукт--> |ТМП исәбе елы= |Телләр= [[Рус теле|рус]] |Халык саны= 12 223<ref>[http://www.gks.ru/bgd/regl/b10_109/Main.htm Численность населения Российской Федерации по городам, поселкам городского типа и районам на 1 января 2010 года]</ref> кеше |Халык саны исәбе елы=2010 |Халык тыгызлыгы= |Мәйдан=1555,3 |Сәгать поясы=MSK+2 |Сайт= http://www.uinsk.ru/ |Харита= Location of Uinskoye Region (Perm Kray).svg |Хаританың астагы язуы= |Искәрмә= }} '''Өя<ref>{{Cite web |url=http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2017/10_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BC%D1%8C.pdf |title=архив күчермәсе |accessdate=2018-05-11 |archivedate=2022-11-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221112170552/http://antat.tatar/ru/iyli/publishing/book/2017/10_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BC%D1%8C.pdf }}</ref> муниципаль районы''' ({{lang-ru|Уинский район}}) — [[Пермь крае]]ның көньяк-көнчыгышында урнашкан [[муниципаль район]]. Мәйданы — 1555,3 км². Район үзәге — [[Өя]] авылы. == Тарих == Район [[1924 ел]]да оешкан. == Халык == Халык саны — 12 223 кеше. Халык тыгызлыгы — 7,8 кеше/км². Милли состав: [[урыслар]] — 63,9%; [[татарлар]] — 33,4%; [[башкортлар]] — 1,4%. == География == === Чиктәшлек === {|class="standard sortable" !Як!!Район яки [[Россия Федерациясе субъектлары|субъект]] |- |Төньяк|| [[Орда районы]], <br />[[Көнгер районы]] |- |Көнчыгыш|| [[Октябрьский районы (Пермь крае)|Октябрьский районы]] |- |Көньяк|| [[Чернушка районы]] |- |Көнбатыш|| [[Барда районы]] |- |} == Район белән бәйле шәхесләр == * [[Эрот Зарипов]] (1938―2009), рәссам, ТАССР атказан сәнгать эшлеклесе (1985). == Сылтамалар == <references/> {{Пермь крае}} [[Төркем:Пермь крае районнары]] olep7rczquwjdjtpkb0p0yssrowju8n 10 114702 6026425 6026283 2026-09-03T20:06:14Z Blackisnewyellow 44652 6026425 wikitext text/x-wiki {{Навигацион таблица |имя = Дөнья тарихына күзәтү |navbar = |state = {{{state|autocollapsed}}} |стиль_основного_заголовка = |заголовок = [[Дөнья тарихы]]на күзәтү |изображение = |стиль_тела = |стиль_заголовков = |стиль_списков = |стиль_нечетных = |стиль_четных = |стиль_вверху = |вверху = |заголовок1 = {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Тарихның чорларга бүленеше|Тарихи чорлар|ru|Периодизация истории}} |список1 = <div> {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Борынгы җәмгыять|Борынгы җәмгыять|ru|Первобытное общество}}{{•}} [[Борынгы дөнья]] (476 елга кадәр){{•}} [[Урта гасырлар]] (476 — XVII гасыр уртасы){{•}} [[Яңа вакыт]] (XVII гасыр уртасы — 1918 ел){{•}} {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Иң яңа вакыт|Иң яңа вакыт|ru|Новейшее время}} (1918 елдан) </div> |заголовок2 = Төбәкләр тарихы |список2 = <div> {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Австралия тарихы|Австралия|ru|История Австралии}}{{•}}{{Тәрҗемә ителмәгән 5|Азия тарихы|Азия|ru|История Азии}}{{•}}{{Тәрҗемә ителмәгән 5|Антарктика тарихы|Антарктика|ru|История Антарктики}}{{•}}{{Тәрҗемә ителмәгән 5|Аурупа тарихы|Аурупа|ru|История Европы}}{{•}}{{Тәрҗемә ителмәгән 5|Африка тарихы|Африка|ru|История Африки}}{{•}} {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Океания тарихы|Океания|ru|История Океании}} {{•}} [[Көньяк Америка#Тарих|Көньяк Америка]]{{•}}[[Төньяк Америка#Ачылу тарихы|Төньяк Америка]] </div> |заголовок3 = {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Икътисад тарихы|Икътисад тарихы|ru|Экономическая история}} |список3 = <div> {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Аучылар һәм җыючылар|Аучылар һәм җыючылар|ru|Охотники-собиратели}}{{•}} {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Аграр җәмгыять|Аграр җәмгыять|ru|Аграрное общество}} (якынча 1800 елга кадәр){{•}} {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Индустрия җәмгыяте|Индустрия җәмгыяте|ru|Индустриальное общество}} (1800—1960){{•}} {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Индустриядән соңгы җәмгыять|Индустриядән соңгы җәмгыять|ru|Постиндустриальное общество}} (1960 елдан соң) </div> |стиль_внизу = |внизу = }}<noinclude> [[Төркем:Калыплар:Тарих|{{PAGENAME}}]][[Төркем:Тарих|{{PAGENAME}}]] </noinclude> ftrtvnlecdi3a67cod2ry5cocv51oeh 0 125720 6026442 4247273 2026-09-03T22:37:13Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026442 wikitext text/x-wiki {{ ССРБ хәрби берләшмәсе (2-нче бөтендөнья сугышы, җәяүле гаскәр) | Исеме = '''82-нче укчы Ярцево Кызыл Байрак Суворов һәм Кутузов орденлы дивизиясе<br>''{{lang-ru|'''82-я стрелковая Ярцевская Краснознамённая орденов Суворова и Кутузова дивизия'''<br>(82 сд)}}'' | Ил = [[ССРБ]] | бүләкләр = [[Файл:Order of Red Banner.png|22px]] [[Файл:XKutuzov-2.gif|35px]]<!-- {{Ленин ордены|тип=хәрби часть}}--> | хөрмәтле исемләр = Ярцево | гаскәрләр = [[Коры җир гаскәрләре]] | гаскәрләр ыругы = [[җәяүле гаскәр]] | оештырылган = [[1942 ел]]ның [[17 июнь|17 июнендә]] | таратылган (яңадан корылган) = [[1945 ел]]ның [[29 май|29 маендә]] | элгәре = [[64-нче диңгез укчы бригадасы]] | дәвам итүче = | сугыш хәрәкәтләре районнары = [[Харьков операциясе (1941)]], [[Елец операциясе]], [[Сталинград сугышы]] }} {{Мәгънәләр|82-нче дивизия}} '''82-нче укчы Ярцево Кызыл Байрак Суворов һәм Кутузов орденлы {{comment|төмәне|дивизиясе}}''' ({{lang-ru|'''82-я стрелковая Ярцевская Краснознамённая орденов Суворова и Кутузова дивизия''' (82 сд)}}'' — [[Бөек Ватан сугышы]] вакытында [[ЭККГ]] [[укчы дивизиясе]]. == Тулы исеме == '''82-нче укчы Ярцево Кызыл Байрак Суворов һәм Кутузов орденлы {{comment|төмәне|дивизиясе}}''' == Җитәкчеләр составы == * [[Никифор Полянский]], [[комбриг]] - (1935 елның 10 гыйнварыннан - 1938 елгача). == Бүләкләр һәм исемләр == {| class="wide" |- ! Бүләкләр (исемләр) ! Дата ! Нәрсәгә бирелгән |- | {{Кызыл Байрак ордены|тип=хәрби часть}} | | <!-- по преемственности--> |- | «[[Ярцево]]» | 19.09.1943 | [[Ярцево]] шәһәрен азат итү өчен |- | {{II дәрәҗә Суворов ордены|тип=хәрби часть}} | 31.10.1944 | <!-- за успешное выполнение заданий командования на фронте борьбы с немецко-фашистскими оккупантами, за проявленный героизм и мужество личного состава и взятие Риги.--> |- | {{II дәрәҗә Кутузов ордены|тип=хәрби часть}} | 08.03.1945 | <!-- за успешное выполнение заданий командования на фронте борьбы с немецко-фашистскими оккупантами, за проявленный героизм и мужество личного состава в Висло-Одерской операции--> |- |} == Дивизияның батырлык күрсәткән хәрби хезмәткәрләре == {| class="wide" |- ! Бүләк ! Ф.И.А. ! Хезмәт урыны ! Дәрәҗә ! Бүләкләү датасы ! Искәрмәләр |- | {{Исемлек өчен Совет Берлеге Каһарманы Йолдызы}} | [[Антон Бурлачук]] | [[601-нче укчы полк]] станоклы пулемет төзәүчесе | [[кызылармияче]] | 31.05.1945 | үлгәнән соң, 31.05.1945 һәлак булган |- | [[Файл:OrderofGlory123.JPG|35px]] | [[Виктор Ветошкин]] | [[601-нче укчы полкы]] миномет төзәүчесе <br>601-нче укчы полкы миномёт расчёты командиры | [[сержант]] | 14.02.1945 <br> 26.04.1945 <br> 15.05.1945 | Бүләкләнүе турында [[1970 ел]]да гына белә. |- |} == Әдәбият == * [http://history.h15.ru/papers/082sd.htm 82 Ярцевская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091120164327/http://www.history.h15.ru/papers/082sd.htm |date=2009-11-20 }} == Тышкы сылтамалар == * [http://samsv.narod.ru/Div/Sd/sd082/default.html Справочник на сайте клуба "Память" Воронежского госуниверситета] * [http://www.soldat.ru/perechen Перечень № 5 стрелковых, горнострелковых, мотострелковых и моторизованных дивизий, входивших в состав действующей армии в годы Великой Отечественной войны]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ССРБ укчы төмәннәре}} [[Төркем:Бөек Ватан сугышы]] 6c7bma8id0splxa0f0kgle56lehw1og 0 125767 6026441 4458705 2026-09-03T22:22:16Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026441 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|37-нче укчы төмәне (мәгънәләр)}} {{ ССРБ хәрби берләшмәсе (2-нче бөтендөнья сугышы, җәяүле гаскәр) | Исеме = '''37-нче укчы <!-- Ярцево Кызыл Байрак Суворов һәм Кутузов орденлы--> дивизиясе<br>''{{lang-ru|'''37-я стрелковая <!-- Ярцевская Краснознамённая орденов Суворова и Кутузова--> дивизия'''<br>(37 сд)}}'' | Ил = [[ССРБ]] | бүләкләр = {{Кызыл Байрак ордены|тип=хәрби часть}}<!-- [[Файл:Order of Red Banner.png|22px|]] [[Файл:XSuvorov-2.gif|35px]] [[Файл:XKutuzov-2.gif|35px]]{{Ленин ордены|тип=хәрби часть}}--> | хөрмәтле исемләр = <!-- Ярцево--> | гаскәрләр = [[Коры җир гаскәрләре]] | гаскәрләр ыругы = [[җәяүле гаскәр]] | оештырылган = [[1940 ел]]ның [[июль|июлендә]] | таратылган (яңадан корылган) = [[1941 ел]]ның [[19 сентябрь|19 сентябрендә]] | элгәре = [[37-нче мотоукчы дивизиясе]] | дәвам итүче = | сугыш хәрәкәтләре районнары = 1941: [[Совет-фин сугышы (1939-1940)|Кышкы сугыш]] <br /> [[Белорусская стратегическая оборонительная операция|Приграничные сражения в Белоруссии]] '''[[Советско-финская война (1941-1944)|Оборона Карелии]]''' <br /> 1944: [[Насво-Маевская операция]] <br /> 1944: [[Старорусско-Новоржевская операция]] <br /> 1944: [[Режицко-Двинская операция]] <br /> 1944: '''[[Мадонская операция]]''' <br /> 1944: '''[[Прибалтийская операция (1944)|Прибалтийская операция]]''' <br /> [[Рижская операция]] <br /> 1945: Бои по ликвидации Курляндской группировки[[Харьков операциясе (1941)]], [[Елец операциясе]], [[Сталинград сугышы]] }} {{Мәгънәләр|37-нче төмән}}{{Башка формалаштыру|37-нче укчы төмәне|2}} '''Ярцево Кызыл Байрак Суворов һәм Кутузов орденнарын йөртүче 37-нче укчы {{comment|төмәне|дивизиясе}}''' ({{lang-ru|37-я стрелковая <!-- Ярцевская Краснознамённая орденов Суворова и Кутузова--> дивизия (37 сд)}} — [[Бөек Ватан сугышы]] вакытында [[ЭККГ]] [[укчы дивизиясе]]. == Тарих == [[Совет-фин сугышы (1939-1940)|Кышкы сугышта]], [[Рига]]ны азат итүдә катнашкан. == Җитәкчеләр составы == * [[Никифор Полянский]], [[комбриг]] - (1935 елның 10 гыйнварыннан - 1938 елгача). == Бүләкләр һәм исемләр == {| class="wikitable" |- ! Бүләкләр (исемләр) ! Дата ! Нәрсәгә бирелгән |- | {{Кызыл Байрак ордены|тип=хәрби часть}} | | |- |} == Тышкы сылтамалар == * [http://history.h15.ru/papers/082sd.htm 82 Ярцевская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091120164327/http://www.history.h15.ru/papers/082sd.htm |date=2009-11-20 }} * [http://samsv.narod.ru/Div/Sd/sd082/default.html Справочник на сайте клуба "Память" Воронежского госуниверситета] * [http://www.soldat.ru/perechen Перечень № 5 стрелковых, горнострелковых, мотострелковых и моторизованных дивизий, входивших в состав действующей армии в годы Великой Отечественной войны]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ССРБ укчы төмәннәре}} [[Төркем:Бөек Ватан сугышы]] 9ysv3prq1mi633cgd9u8w8t6xacx5zp 0 157066 6026510 4643828 2026-09-04T09:07:12Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026510 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Абрек Абзгилдин | рәсем = Abrek Abzgildin.jpg | рәсем_зурлыгы = 200px | alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--> | рәсем язуы = | тулы исем = Абрек Әмир улы Абзгилдин | һөнәр = рәссам | туу датасы = 01.03.1937 | туу җире = [[Баймак]], [[Башкортстан АССР]], [[СССР|ССРБ]] | милләт = [[башкорт]] | үлем датасы = 24.12.2013 | үлем җире = Казан | әти = Әмир Абзгильдин, режиссёр | әни = Җәмилә Абитаева, артист | ир = | хатын = | балалар = кызы Ирина (1967), улы Әмир (1971)<ref>{{Citation |title=энциклопедия |url=http://wiki02.ru/encyclopedia/Abzgildin_Abrek_Amirovich/t/98 |access-date=2014-08-13 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305045856/http://wiki02.ru/encyclopedia/Abzgildin_Abrek_Amirovich/t/98 |dead-url=yes }}</ref> | бүләк һәм премияләр = {{Тукай бүләге}} ([[1997]]) | сайт = | башка мәгълүмат = Татарстан Республикасының халык рәссамы ([[1995]]), Россиянең атказанган рәссамы ([[2002]]), ТАССРның һәм Россиянең атказанган сәнгать эшлеклесе ([[1986]], [[2002]]) }} '''Абрек Абзгилдин''' (Абрек Әмир улы Абзги́лдин) - нәкышче, монументаль сәнгать рәссамы, [[Тукай премиясе|Тукай]] ([[1997]]) һәм [[Бакый Урманче премиясе|Бакый Урманче]] ([[2005]]) бүләкләре иясе. [[1937 ел]]ның 1 мартында [[Башкортстан АССР]]ның [[Баймак]] бистәсендә ([[1938 ел]]дан шәһәр) туган. [[2013 ел]]ның 24 декабрендә вафат.<ref>[http://history-kazan.ru/14548-abrek-abzgildin-tvorchestvo-velikij-soblazn-no-i-velikoe-spasenie казанские истории сайты]</ref> == Тәрҗемәи хәле. == [[1957 ел]]да Төньяк [[Урал]]да боксит руднигы шахтасында эшли.<ref>http://viperson.ru/wind.php?ID=12177</ref> [[1957]] -[[1960 ел]]ларда [[Казан]]да хәрби хезмәттә була. [[Баймак]] тау- корыч кою техникумын ([[1957]]), [[Казан сәнгать училищесы]]н ([[1965]]), В.И. Суриков исемендәге [[Мәскәү]] сәнгать институтын, К.П. Тутеволь кул астында монументаль нәкыш сәнгате остаханәсен ([[1970]]) тәмамлый. [[1970 ел]]лар ахырыннан [[Казан]]да. [[1993]] - [[2007 ел]] ларда [[Татарстан]]ның Рәссамнар берлеге рәисе. Зураб Церетели остаханәсенең [[Казан]] бүлекчәсе җитәкчесе. [[СССР|ССРБ]] рәссамнар берлеге әгъзасы ([[1974]])<ref>{{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.rusperson.com/html/20/RU01006832.htm |access-date=2014-08-13 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304195344/http://www.rusperson.com/html/20/RU01006832.htm |dead-url=yes }}</ref> == Иҗаты == [[Татарстан]] сынлы сәнгатендә әйдәп баручы рәссамнарның берсе. Станлы һәм монументлы нәкыш өлкәсендә иҗат итә. Керәч һәм смальталы мозаика белән эш итә. Республика шәһәрләренең җәмәгать биналары диварларын бизәгән. '''''Мозаикалары:''''' [[Казан]] мәдәният һәм сәнгать университеты интерьерындагы «''Китап - белем чишмәсе''» ([[1971]]), [[Бөгелмә]] шәһәре Техника йорты фасадларындагы «''Фән һәм хезмәт''», «''Сәнгать һәм спорт''» ([[1972]], В.И. Охотин белән бергә); '''''фрескалары:''''' [[Казан]]да «Акчарлак» рестораны интерьерындагы «''Яшьлек''» ([[1973]]) һәм [[Яшьләр үзәге]] бинасы вестибюлендәге «''Комсомол тарихы''» ([[1976]]) һ.б. ==== Рәсем сәнгате ==== ''Казан ишек алды'' ([[1971]]); ''Кагылу'' ([[1973]]); ''Капчык киеп йөгерү'' ([[1975]]); ''Кол Гали'' ([[1978]]); ''Көянтәгә чиләк асып йөгерү'' ([[1979]]); ''Тукай төше'' ([[1980]]); ''Курайчы Ишмулла Дилмөхәм;мәтов'' ([[1980]]); ''Тукай һәм Шүрәле'' ([[1980]]); ''Ульянов - гимназиядә укучы;'' ([[1985]]); ''Параҗанов һәм Тарковскийга багышлау'' ([[1985]]); ''Башкорт рапсодиясе'' ([[1967]]); ''Ат чабышы алдыннан'' ([[1988]]); ''Йөгерү'' ([[1988]]); ''Казанда яз'' ([[1989]]); ''Курайчы портреты'' ([[1989]]); ''М. Алпатов портреты'' ([[1990]]); ''Рәссам һәм модель'' ([[1991]]); ''Язмыш. Шагыйрьнең тууы'' ([[1993]])һ.б. Абзгильдинның әсәрләрендә тирән фәлсәфә дә, оригинальлек һәм төсләр байлыгы да бар: «Сабан туе» (1973), «Тукай төше» (1975, 1979), «Г. Тукай һәм Шүрәле» (1980) картиналары, «Б. Урманче» (1989), «Сәнгать белгече М. Алпатов» (1990), «Дәрдемәнд» (1997), «София Гобәйдуллина» (1998), «С. Сәйдәшев» (2000) портретлары, мифлар темасына багышланган рәсемнәр шәлкеме (1974-1995).<ref>{{Cite web |url=http://www.science-education.ru/109-9188 |title=архив күчермәсе |accessdate=2014-08-13 |archivedate=2014-08-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140813110520/http://www.science-education.ru/109-9188 }}</ref> шундыйлардан. * Аның “Мөхәммәд пәйгамбәрнең тууы” ([[1987]]) әсәре дөньякүләм әһәмияткә ия. Гамәли бизәлеш сәнгатендә керәч белән эшли. Ялтыравык йөгертеп шамот балчыктан эшләнгән декоратив тәлинкәләр [[Казан]]дагы студентлар ашханәсе ([[1979]]), [[Чаллы]]да бала тудыру йорты ([[1981]]) интерьерларын бизи. '''''Р. Шаһиева: Абзгильдин иҗатының төп аһәңе – югарыга, хыял киңлекләренә, күккә, илаһилык ноктасына күтәрелү, вакыйганы миф дәрәҗәсендәге кыйссага әйләндерү, мәңгеләштерү'''''<ref>күрсәтелгән альбом, 140 бит.</ref> === Күргәзмәләре === Халыкара ([[Алмания]], [[1992]]; [[Голландия]], [[1995]], [[1997]]), бөтенрусия ([[Мәскәү]]дә [[РСФСР]]ның 16 автономияле республикасы рәссамнарының күргәзмәсе, [[1971]]; «Совет Россиясе», [[Мәскәү]], [[1980]] һәм «Россия-9», [[Мәскәү]], [[1991]]), зона («Зур [[Идел]]») күргәзмәләрендә катнаша. Шәхси күргәзмәләре [[Татарстан]]да ([[1994]], [[1995]], [[1997]], [[2000]], [[2007]]) һәм [[Башкортстан]]да ([[2000]]) оештырыла. Әсәрләре [[Татарстан]]ның сынлы сәнгать музеенда, [[Татарстан]]ның милли музеенда һәм «Казан» милли мәдәни үзәгендә, М.В. Нестеров исемендәге сәнгать музеенда ([[Уфа]]), [[Каракалпакстан]] сынлы сәнгать музеенда ([[Нөкес]]), шәхси тупланмаларда ([[Алмания]], [[Голландия]]) саклана. == Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре. == Татарстан Республикасының халык рәссамы ([[1995]]), Россиянең атказанган рәссамы ([[2002]]), Татарстан АССРның һәм Россиянең атказанган сәнгать эшлеклесе ([[1986]], [[2002]]), Россия сәнгать академиясенең мөхбир - әгъзасы ([[2007]]). [[Татарстан]]ның [[Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе]] ([[1997]]) – «[[Габдулла Тукай]]», «[[Дәрдмәнд]]», «[[Бакый Урманче]]» триптихы әсәрләре шәлкеме өчен. Россия сәнгать академиясенең көмеш медале ([[2003]]). Татарстан мәдәният министрлыгының [[Бакый Урманче премиясе|Бакый Урманче исемендәге бүләге]] ([[2005]]).<ref>http://artru.info/ar/bio/24/{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == # Абрек Абзгильдин: альбом (төзүче Р. Шаһиева): Казан, 2009. ISBN 978-5-298-01895-1 # Мәһдиев Р. Урал-тауның бер кыйтгасы // Казан утлары. 2007. № 3; # Червонная С.М. Искусство Советской Татарии. М., 1978; # Червонная С.М. Художники Советской Татарии. Казань, 1984; # Саттарова Л.И. Другое искусство Абрека Абзгильдина // Казань. 1997. № 5/6 == Тышкы сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_biography/185/Абзгильдин * [http://рус.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/prosmotr/2-statya/8475-abzgildin-abrek-amirovich башкорт энциклопедиясе ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102090544/http://xn--p1acf.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/prosmotr/2-statya/8475-abzgildin-abrek-amirovich |date=2013-11-02 }} * http://www.akbarsgallery.ru/painter/painter.php?id=2237 * http://www.bashkortostan.ru/news/34555/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131101103902/http://www.bashkortostan.ru/news/34555/ |date=2013-11-01 }} * http://www.artlib.ru/?id=11&fp=2&uid=29761 * Абрек Абзгильдин: Жизнь коротка, искусство- вечно![http://www.kazan.aif.ru/culture/person/84316 АиФ гәҗите] * Послание от Абрек Абзгильдина<ref>[http://www.an-tat.ru/zhurnal-nash-dom-tatarstan/2334/2688/ Наш дом - Татарстан (журнал)]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Моны да карагыз == {{Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе}} {{Тукай премиясе лауреатлары 1970-1980}} {{Татарстан Республикасының Халык рәссамнары}} {{DEFAULTSORT:Абзгилдин, Абрек}} [[Төркем:Татарстан рәссамнары]] [[Төркем:Тукай премиясе лауреатлары]] [[Төркем:Бакый Урманче премиясе лауреатлары]] [[Төркем:Татарстанның халык рәссамнары]] [[Төркем:Россиянең атказанган рәссамнары]] [[Төркем:Россиянең атказанган сәнгать эшлеклеләре]] [[Төркем:ТАССР атказанган сәнгать эшлеклеләре]] [[Төркем:Россия сәнгать академиясенең мөхбир-әгъзалары]] [[Төркем:Суриков исемендәге рәсем институтын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Казан сынлы сәнгать укуханәсен тәмамлаучылар]] f66176yktcdhgfmxfrzbj0kt3xejt01 0 158806 6026360 6025572 2026-09-03T15:08:08Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026360 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Күпер''' — ниндидер каршылыкларны ''([[елга]], [[тарлавык]], [[юл]] һ.б.)'' үтү өчен эшләнгән [[архитектура]] төзелеш юл корылмалары. Терәк конструкцияләре буенча балкалы, аркалы, акылмалы һ.б., материаллары буенча – [[корыч]], [[тимер]]-[[бетон]], [[агач]] һ.б., тәгаенләнеше буенча [[тимер юл]], [[автоюл]], [[җәяүлеләр]] өчен һ.б. күперләр аерыла. == Танылган вант күперләре == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q158555} |section= |sort=label |columns=p18,label:исем,p17,p131,p177,p287,p1619,p2043}} {| class='wikitable sortable' ! рәсем ! исем ! дәүләт ! административ-территориаль берәмлек ! нәрсә аркылы үтә ! проектлаучы ! рәсми ачылу датасы ! озынлык |- | [[Файл:Aalemannkanalbrücke Berlin 05.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q300877|Aalemannkanalbrücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Берлин]] | ''[[:d:Q300875|Aalemannkanal]]'' | | | |- | [[Файл:WadiAbdoun1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q308447|Abdoun Bridge]]'' | [[Өрден]] | [[Амман]] | | | data-sort-value="2006" | 2006-12-14 | 417 метр |- | [[Файл:Silk Bridge Tehran2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12637326|Abrisham Bridge]]'' | [[Иран]] | [[Тәһран]] | ''[[:d:Q2029844|Hemmat Expressway]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-07-07 | 132.85 метр |- | [[Файл:Ada Bridge 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1272855|Ada Bridge]]'' | [[Сербия]] | [[Белград]] | ''[[:d:Q14383|Sava]]'' | ''[[:d:Q95578835|Viktor Markelj]]''<br/>''[[:d:Q65681363|Peter Gabrijelčič]]'' | data-sort-value="2012" | 2012-01-01 | 996 метр |- | [[Файл:AlexFraserBridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4356863|Alex Fraser Bridge]]'' | [[Канада]] | [[Британия Колумбиясе]] | ''[[:d:Q269710|Fraser River]]'' | | data-sort-value="1986" | 1986-09-22 | 930 метр |- | [[Файл:Bridge on the Yangtze River in Anqing Anhui China-2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4770457|Anqing Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q360374|Anqing]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2004" | 2004-12-26 | 5985 метр |- | [[Файл:Anqing Yangtze River Railway Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q14629184|Anqing Yangtze River Railway Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q360374|Anqing]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2015" | 2015-12-06 | 2996.8 метр |- | [[Файл:Viadotto Morandi (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56101974|Ansa del Tevere viaduct]]'' | [[Италия]] | [[Рим]] | | | | 145 метр |- | [[Файл:Anzac Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q295838|ANZAC Bridge]]'' | [[Австралия]] | [[Яңа Көньяк Велс]] | | | data-sort-value="1995" | 1995 | 805 метр |- | [[Файл:Aomori Bay Bridge at night.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4778670|Aomori Bay Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Аомори]] | ''[[:d:Q11662157|Port of Aomori]]''<br/>''[[:d:Q59516|Aomori Station]]'' | | data-sort-value="1992" | 1992 | 1219 метр |- | [[Файл:Arbizelaiko zubibidea (Aretxabaleta).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q111781364|Arbizelaiko zubibidea]]'' | [[Испания]] | [[Аречавалета]] | ''[[:d:Q1181363|Deba River]]'' | | | 424.32 метр |- | [[Файл:Arthur Ravenel Bridge (from water).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4800088|Arthur Ravenel Jr. Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Көньяк Каролина]] | ''[[:d:Q5167806|Cooper River]]'' | | data-sort-value="2005" | 2005-07-16 | |- | [[Файл:Ciutat de les Arts i les Ciències, València, Valencia, Spain - panoramio (5) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2458493|Assut de l'Or Bridge]]'' | [[Испания]] | [[Валенсия]] | ''[[:d:Q2713406|Turia Garden]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-12-11 | 180 метр |- | [[Файл:Basas1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24943201|Atal Setu Bridge]]'' | [[Һиндстан]] | ''[[:d:Q2375700|Kathua district]]''<br/>''[[:d:Q172269|Pathankot District]]'' | ''[[:d:Q317899|Ravi River]]'' | | | 592 метр |- | | ''[[:d:Q26709776|Ağın Bridge]]'' | [[Төркия]] | ''[[:d:Q49101030|Ağın district]]'' | ''[[:d:Q34894335|Keban Reservoir]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-10-26 | |- | [[Файл:Cầu Ba Son, TP.HCM, 042022.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19705165|Ba Son Bridge]]'' | [[Вьетнам]] | [[Һошимин|Хошимин]] | ''[[:d:Q1060805|Saigon River]]'' | | | 885.7 метр |- | [[Файл:Badong Yangtze River Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4841073|Badong Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q799676|Badong County]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2004" | 2004-07-01 | 908 метр |- | [[Файл:Le pont suspendu d'Halong.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q115191968|Bai Chay bridge]]'' | [[Вьетнам]] | ''[[:d:Q33396|Quảng Ninh]]'' | ''[[:d:Q10834221|Vịnh Cửa Lục]]'' | | data-sort-value="2006" | 2006-12-02 | 903 метр |- | [[Файл:Baijusi Yangtze River Bridge1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22100173|Baijusi Yangtze River bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q713410|Dadukou District]]''<br/>''[[:d:Q554491|Banan District]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2022" | 2022-01-24 | 1789 метр |- | [[Файл:Bailizhou Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q138535466|Bailizhou Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | | [[Янцзы]] | | | |- | [[Файл:Baisha Bridge, Nanning.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q125264282|Baisha Bridge]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q1053967|Yong River]]'' | | | |- | [[Файл:Puente Baluarte 03.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q805835|Baluarte Bridge]]'' | [[Мексика]] | [[Конкордия (Конкордия, Синалоа)]] | ''[[:d:Q948470|Baluarte River]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013 | 1124 метр |- | [[Файл:Worli skyline with BSWL.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q314572|Bandra–Worli Sea Link]]'' | [[Һиндстан]] | [[Mumbai|Мумбай]] | ''[[:d:Q6734002|Mahim Bay]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-06-30 | 3.5 mile |- | [[Файл:Tasmania - Batman Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q810853|Batman Bridge]]'' | [[Австралия]] | ''[[:d:Q17348182|Sidmouth]]'' | ''[[:d:Q971590|Tamar River]]'' | | data-sort-value="1968" | 1968-05-18 | 442 метр |- | [[Файл:Bayview Bridge 2010-07-24 14-12-30.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q642739|Bayview Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Адамс (округ, Иллинойс)]]<br/>[[Мэрион (округ, Миссури)|Нью-Мадрид (округ, Миссури)]] | [[Миссисипи (елга)]] | | | 1374 метр |- | [[Файл:Rheinbrücke A42.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q814024|Beeckerwerth Bridge]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Дуйсбург]] | [[Рейн]] | | | 1030 метр |- | | ''[[:d:Q102046183|Bengbu Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q360069|Bengbu]]'' | ''[[:d:Q213576|Huai River]]'' | | | 452 метр |- | [[Файл:Berliner Brücke Halle.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q821449|Berliner Brücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Һалле]] | ''[[:d:Q1571427|Halle]]'' | | | 171 метр |- | [[Файл:Bianyuzhou Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q22101173|Bianyuzhou Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1337631|Huangmei County]]''<br/>''[[:d:Q1335940|Chaisang District]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2021" | 2021-12-30 | 3537 метр |- | [[Файл:Schneckenbrücke neu (2).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q856823|Bickensteg]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q47501154|Villingen]]'' | | | | 185 метр |- | [[Файл:Bill Emerson Memorial Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q862082|Bill Emerson Memorial Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Иллинойс (штат)|Иллинойс]]<br/>[[Миссури (штат)|Миссури]] | [[Миссисипи (елга)]] | | data-sort-value="2003" | 2003-12-13 | 1205 метр |- | [[Файл:Bingcaogang Bridge - view from Dukou.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15902649|Bingcaogang Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q425415|Panzhihua]]'' | ''[[:d:Q1038418|Jinsha River]]'' | | | |- | [[Файл:Пограничный мост Благовещенск-Хэйхэ.png|center|128px]] | ''[[:d:Q65143215|Blagoveshchensk–Heihe Bridge]]'' | [[Россия]]<br/>[[Кытай]] | ''[[:d:Q349983|Heihe]]''<br/>''[[:d:Q1763289|Blagoveshchensky District, Amur Oblast]]'' | [[Амур (елга)|Амур]] | | data-sort-value="2022" | 2022-06-10 | 1280 метр |- | [[Файл:Kerrey Pedestrian Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4933016|Bob Kerrey Pedestrian Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Небраска]]<br/>[[Айова]] | [[Миссури (елга)]] | ''[[:d:Q7782117|Theodore Zoli]]'' | | 2224 Фут |- | [[Файл:Bertonico (LO) - ponte di Boccaserio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q98077330|Boccaserio bridge]]'' | [[Италия]] | [[Бертонико]]<br/>[[Монтодине]] | ''[[:d:Q63109|Adda]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009 | 400 метр |- | [[Файл:Big Obukhovsky Bridge-2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1494544|Bolshoy Obukhovsky Bridge]]'' | [[Россия]] | ''[[:d:Q1266580|Rybatskoye Municipal Okrug]]''<br/>''[[:d:Q16005131|Novosaratovka]]'' | [[Нева]] | | data-sort-value="2004" | 2004-12-15 | 2824 метр |- | [[Файл:Bridge of the Americas.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q216061|Bridge of the Americas]]'' | [[Панама]] | ''[[:d:Q2078026|Balboa]]'' | [[Panama kanalı]] | | data-sort-value="1962" | 1962-10-12<br/>1962 | 1654 метр |- | [[Файл:Tábor, most přes Jordán (01).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q66305676|Bridge over Jordán]]'' | [[Чехия]] | ''[[:d:Q56413037|Tábor]]'' | ''[[:d:Q6277558|Jordán]]'' | | | 220 метр |- | | ''[[:d:Q130552582|Britannia Road footbridge]]'' | [[Австралия]] | ''[[:d:Q3206|Көнбатыш Австралия]]''<br/>''[[:d:Q736170|Town of Cambridge]]''<br/>''[[:d:Q1573718|City of Vincent]]'' | ''[[:d:Q1939502|Mitchell Freeway]]''<br/>''[[:d:Q125845486|Yanchep railway line]]'' | | data-sort-value="1992" | 1992-06-07 | 170.25 метр |- | [[Файл:Brooklyn Bridge and the Lower Manhattan skyline from Pebble Beach, New York.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q125006|Brooklyn Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Манхэттэн]]<br/>[[Бруклин]] | ''[[:d:Q212862|East River]]'' | | data-sort-value="1883" | 1883-05-24 | 5989 Фут |- | [[Файл:Cargo-sur-la-Seine-devant-Caudebec-en-Caux-DSC 0375.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q734387|Brotonne Bridge]]'' | [[Франция]] | [[Кодбек-ан-Ко]]<br/>[[Сен-Никола-де-Бликтюи]]<br/>''[[:d:Q21979911|Rives-en-Seine]]''<br/>''[[:d:Q21979910|Arelaune-en-Seine]]'' | [[Сена]] | | | 1278 метр |- | [[Файл:Brücke am Wasserfal (Torsten-Lamprecht Weg), Magdeburg 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q996003|Brücke am Wasserfall]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Магдебург]] | ''[[:d:Q435544|Alte Elbe]]'' | | | 232.5 метр |- | [[Файл:Würzburg - Brücke der Deutschen Einheit.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q996038|Brücke der Deutschen Einheit]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Вүрцбург]] | ''[[:d:Q1670|Main]]'' | | | 239 метр |- | [[Файл:Düsseldorf-Stadtbezirk 1; Schrägseilbrücke a.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15108101|Brücke Jülicher Straße]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Дүсселдорф]] | | | | 162 метр |- | [[Файл:Busan Harbor Bridge2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2187707|Busan Harbor Bridge]]'' | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q50363|Nam District]]''<br/>''[[:d:Q50423|Yeongdo District]]'' | ''[[:d:Q12438381|Port of Busan]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-05-22 | 3100 метр |- | [[Файл:Bridge in Haiphong.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4914331|Bính Bridge]]'' | [[Вьетнам]] | [[Һайфоң]] | ''[[:d:Q5024864|Cam River]]'' | | data-sort-value="2005" | 2005-05-13 | 1347 метр |- | [[Файл:150315-Bruchsal-02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15108515|Büchenauer Brücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Брухзаль]] | | | | 85.2 метр |- | [[Файл:Cable Bridge Pasco WA.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5015633|Cable Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Вашингтон (штат)|Вашингтон]] | ''[[:d:Q2251|Columbia River]]'' | | data-sort-value="1978" | 1978-09 | 758 метр |- | [[Файл:Židlochovice most 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q13629018|Cable-stayed bridge in Židlochovice]]'' | [[Чехия]] | ''[[:d:Q393955|Жидлоховитсе]]'' | ''[[:d:Q45254|Svratka]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993 | 65 метр |- | [[Файл:Ponte Estaiada da Barra da Tijuca (Mapillary 866470744287649).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q136675751|cable-stayed bridge of Metro Line 4]]'' | [[Бразилия]] | ''[[:d:Q808789|Barra da Tijuca]]'' | | | | |- | [[Файл:Pod hobanat Satu Mare - vedere generală.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q132531878|Cable-stayed bridge of Satu Mare]]'' | [[Румыния]] | [[Сату-Маре]] | ''[[:d:Q217401|Someș]]'' | | | |- | [[Файл:Autostrada A31, ponte sull'Adige (Piacenza d'Adige).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q19660036|Cable-stayed bridge over the Adige river]]'' | [[Италия]] | ''[[:d:Q16226|Province of Padua]]''<br/>''[[:d:Q16270|Province of Rovigo]]'' | ''[[:d:Q13696|Adige]]'' | | | 1087 метр |- | [[Файл:Puente sobre el rio Iregua en Logrono.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q62592913|Cable-stayed bridge over the Iregua River]]'' | [[Испания]] | ''[[:d:Q31917806|Logroño]]'' | ''[[:d:Q2735893|Iregua]]'' | | | 304 метр |- | [[Файл:Ponte ferroviária da Linha 13 Jade.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q113483033|Cable-stayed railway bridge of Line 13, São Paulo]]'' | [[Бразилия]] | | ''[[:d:Q2601181|Rodovia Ayrton Senna]]''<br/>''[[:d:Q3438425|Rodovia Hélio Smidt]]'' | | | |- | [[Файл:Cầu Cao Lãnh.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5034299|Cao Lanh Bridge]]'' | [[Вьетнам]] | ''[[:d:Q35656|Cao Lãnh]]'' | ''[[:d:Q2784618|Tiền River]]'' | | data-sort-value="2018" | 2018-05-27 | 2010 метр |- | | ''[[:d:Q137218070|Carl-Zeiss-Brücke (Saalfeld/Saale)]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Заальфельд/Заале]] | ''[[:d:Q1678|Saale]]'' | | | |- | [[Файл:Viadotto Carpineto, raccordo autostradale 5.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q15052634|Carpineto viaduct]]'' | [[Италия]] | [[Виетри-ди-Потенза]] | | | | 242 метр |- | [[Файл:Jinan Weiliu Road Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q139792554|Category:Weiliulu Viaduct]]'' | [[Кытай]] | | | | | |- | [[Файл:Wujiang Bridge Yuqing1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q138798104|Category:Wujiang Bridge Yuqing]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q1515792|Wu River]]'' | | | 617 метр |- | [[Файл:湘潭三大桥远景.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q137718576|Category:Xiangjiang Third Bridge]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q831884|Xiang River]]'' | | | |- | [[Файл:Changsha Xiangluzhou Bridge (far view) 20250821.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q138818486|Category:Xiangluzhou Bridge]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q831884|Xiang River]]'' | | | |- | [[Файл:Centenario1 (1).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q747908|Centennial Bridge, Panama]]'' | [[Панама]] | [[Панама]] | [[Panama kanalı]] | | data-sort-value="2004" | 2004-08-15 | 1052 метр |- | [[Файл:Changshou Yangtze River Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q5072119|Changshou Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Чуңчиң]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2009" | 2009 | 1146 метр |- | [[Файл:Changtai Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q85879435|Changtai Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q57970|Changzhou]]''<br/>''[[:d:Q1365433|Taixing]]'' | [[Янцзы]] | | | |- | [[Файл:Chaozhou Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q99335837|Chaozhou Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1342144|Xiangqiao District]]'' | ''[[:d:Q389788|Han River]]'' | | data-sort-value="2018" | 2018-01-15 | |- | [[Файл:Nemours - Pont à haubans sur le Loing - Ensemble.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q21549079|Charles-Hochart Bridge]]'' | [[Франция]] | [[Немур]]<br/>[[Сен-Пьерр-ле-Немур]] | ''[[:d:Q249062|Loing]]'' | | | 155 метр |- | [[Файл:Cheongna Haneul Bridge, January 2026.png|center|128px]] | ''[[:d:Q136766579|Cheongna Haneul Bridge]]'' | [[Көньяк Корея]] | [[Инчон]] | ''[[:d:Q37960|Сары диңгез]]'' | | | |- | [[Файл:Saecheonnyeon Cable-stayed Bridge3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q136668949|Cheonsa West Bridge]]'' | | | | | | |- | [[Файл:Chibi Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q17498613|Chibi Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1359268|Honghu]]''<br/>''[[:d:Q615021|Chibi City]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2021" | 2021-09-25 | 4557 метр |- | | ''[[:d:Q47450746|Chirajara-Brücke]]'' | [[Колумбия]] | | | | | |- | | ''[[:d:Q11135713|Chizhou Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q219938|Zongyang County]]''<br/>''[[:d:Q1335692|Guichi District]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2018" | 2018 | 8347 метр |- | [[Файл:Chizhou Yangtze River Rail-Road Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q124632874|Chizhou Yangtze River Rail-Road Bridge]]'' | [[Кытай]] | | [[Янцзы]] | | | 3.1 километр |- | [[Файл:North Korea-Pyongyang-Road to May Day Stadium-01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1076120|Chongryu Bridge]]'' | [[Корея Халык Демократик Җөмһүрияте|Корея Халык Демократик Республикасы]] | [[Пхеньян]]<br/>''[[:d:Q700629|Chung-guyok]]''<br/>''[[:d:Q700590|Moranbong-guyok]]''<br/>''[[:d:Q195886|Taedonggang-guyok]]'' | ''[[:d:Q330618|Taedong River]]'' | | | 450 метр |- | [[Файл:Chow Chow Bridge, 1968.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20712235|Chow Chow Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | ''[[:d:Q26207198|Quinault Reservation]]'' | ''[[:d:Q1390482|Quinault River]]'' | | | |- | [[Файл:Reading Cycle and Pedestrian Bridge 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21585375|Christchurch Bridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q21496716|Reading]]'' | ''[[:d:Q19686|River Thames]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-09-30 | |- | [[Файл:Paseo-bridge2a.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5113181|Christopher S. Bond Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Миссури (штат)|Миссури]] | [[Миссури (елга)]] | | | 523 метр |- | [[Файл:Cimu Bridge 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15931316|Cihmu Bridge]]'' | [[Кытай Җөмһүрияте]] | ''[[:d:Q97026874|Fushi Village]]'' | ''[[:d:Q11598263|Liwu River]]'' | | data-sort-value="1995" | 1995-05 | 136 метр |- | [[Файл:Cinecitta Steg1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1092369|Cinecittà-Brücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Nürnberg]] | ''[[:d:Q163880|Pegnitz]]'' | | | |- | [[Файл:Calatrava-Bréck-Citer--w.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108357896|Citer]]'' | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q9924|Haarlemmermeer]]'' | ''[[:d:Q2535707|Hoofdvaart/Hoofdweg (Haarlemmermeer)]]'' | | | |- | [[Файл:Clark bridge west alton mo dec 2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1095681|Clark Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Иллинойс (штат)|Иллинойс]] | [[Миссисипи (елга)]] | | data-sort-value="1994" | 1994-01 | 1408 метр |- | [[Файл:Unten Am Fluß (255170209).jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q123014287|Clodra mill bridge]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Берга (Эльстер)]] | ''[[:d:Q44729|Weisse Elster]]'' | | | |- | [[Файл:Coast Meridian Overpass bridge deck.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5138195|Coast Meridian Overpass]]'' | [[Канада]] | [[Британия Колумбиясе]] | | ''[[:d:Q944608|AtkinsRéalis]]'' | | 580 метр |- | [[Файл:Pont de Cocody.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q86680240|Cocody Bridge]]'' | [[Кот-д’Ивуар]] | ''[[:d:Q1515|Абиҗан]]''<br/>''[[:d:Q1105423|Cocody]]'' | [[Лагуна]] | | data-sort-value="2023" | 2023-08-12 | 634 метр |- | [[Файл:Cornelis van Beverenbrug - IJsselmonde - Rotterdam - View of the bridge from the Zwijndrechtsepad in the south.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108116678|Cornelis van Beverenbrug]]'' | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' | ''[[:d:Q1469578|A16 motorway]]'' | | | |- | [[Файл:El Viaducto, Pereira, Colombia.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1632036|César Gaviria Trujillo Viaduct]]'' | [[Колумбия]] | [[Перейра (шәһәр)]] | ''[[:d:Q1613504|Otún River]]'' | | | 704 метр |- | [[Файл:DSC 8728 (17815712628)2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1151193|Cần Thơ Bridge]]'' | [[Вьетнам]] | [[Канто (Вьетнам)]] | ''[[:d:Q978743|Bassac River]]'' | | | 2.65 километр |- | | ''[[:d:Q139619370|Da-Vinci-Brücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Һайделберг]] | ''[[:d:Q564867|Mannheim–Karlsruhe–Basel railway]]'' | | data-sort-value="2025" | 2025-12-18 | 121 метр |- | [[Файл:Chongqing bridge, Dafosi Yangtze River Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5208370|Dafosi Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Чуңчиң]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="1997" | 1997 | 1176 метр |- | [[Файл:Daishi bashi night.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11435239|Daishi Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Ота (махсус район)|Ота]]<br/>[[Кавасаки]] | ''[[:d:Q1063006|Tama River]]'' | | | |- | [[Файл:Long bridge (Unsplash).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4116335|Dames Point Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Җәксонвилл|Җәксонсвилл]] | ''[[:d:Q1677915|St. Johns River]]'' | | | 3244.9 метр<br/>3218 метр |- | | ''[[:d:Q136689629|Danjiangkou Reservoir Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1164197|Danjiangkou]]'' | ''[[:d:Q875573|Han River]]''<br/>''[[:d:Q28798322|Danjiangkou Reservoir]]'' | | data-sort-value="2023" | 2023-01-06 | 1076 метр |- | [[Файл:Donaustadtbrücke.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q877703|Danube city bridge]]'' | [[Австрия]] | [[Вена шәһәре|Вена]] | [[Дунай]]<br/>''[[:d:Q877785|New Danube Canal]]'' | | | 741 метр |- | [[Файл:Danzhou Yangpu Bridge (20230327181151).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17001304|Danzhou Yangpu Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q10747786|Yangpu Economic Development Zone]]'' | | | data-sort-value="2014" | 2014-04-04 | |- | [[Файл:Donaubruecke Deggenau2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1240840|Deggenau Danube bridge]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Деггендорф]] | [[Дунай]] | | | 848 метр |- | [[Файл:Deir-ez-zor335.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5252538|Deir ez-Zor suspension bridge]]'' | [[Сүрия]] | | [[Yefrat yılğası]] | | data-sort-value="1927" | 1927 | 460 метр |- | [[Файл:鼎山长江大桥.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q15614498|Dingshan Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q201723|Jiangjin District]]''<br/>''[[:d:Q588451|Jiulongpo District]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2013" | 2013 | 2047 метр |- | [[Файл:Diwei Yangtze River Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q5284753|Diwei Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Чуңчиң]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2008" | 2008 | |- | [[Файл:Mary Ave Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6778982|Don Burnett Bicycle-Pedestrian Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Калифорния (штат)|Калифорния]] | ''[[:d:Q399994|Interstate 280]]'' | | | |- | [[Файл:Donghai Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q338136|Donghai Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Şanxay|Шаңхай]] | ''[[:d:Q45341|Көнчыгыш Кытай диңгезе]]'' | | | 32.5 километр |- | [[Файл:重庆 长江上的渡江大桥.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17001296|Dongshuimen Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q713343|Yuzhong District]]''<br/>''[[:d:Q713491|Nan'an District]]'' | [[Янцзы]] | | | 1124.947 метр |- | | ''[[:d:Q15055837|Donzère-Mondragon Bridge]]'' | [[Франция]] | [[Ла-Гард-Адемар]] | ''[[:d:Q1032562|Donzère-Mondragon Canal]]'' | | | 165 метр |- | | ''[[:d:Q16833751|Dryburgh Abbey Bridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q211113|Scottish Borders]]'' | ''[[:d:Q503262|River Tweed]]'' | | | |- | [[Файл:Duge Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q18109819|Duge Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q485918|Liupanshui]]''<br/>''[[:d:Q373629|Xuanwei]]'' | ''[[:d:Q814822|Beipan River]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016 | 1341 метр |- | [[Файл:MostUPodebrad A. CelkovyPohled.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18192779|Dálniční most přes Labe u Poděbrad]]'' | [[Чехия]] | [[Осечек]]<br/>[[Либице над Цидлиноу]] | [[Эльба]] | | data-sort-value="1990" | 1990-11-02 | 244.8 метр |- | | ''[[:d:Q128795128|Düsseldorfer Brückenfamilie]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Дүсселдорф]] | | | | |- | [[Файл:Barge under EE bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q378152|East Huntington Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Көнбатыш Виргиния]] | ''[[:d:Q4915|Ohio River]]'' | | data-sort-value="1985" | 1985-08 | 274.32 метр |- | [[Файл:Ponte de Figueira da Foz1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q2103700|Edgar Cardoso Bridge]]'' | [[Португалия]] | [[Фигейра-да-Фош]] | ''[[:d:Q15656|Mondego River]]'' | | | 1421 метр |- | [[Файл:Edong Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q129403|Edong Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q71204|Huangshi]]''<br/>''[[:d:Q44026|Xishui County]]'' | [[Янцзы]] | | | 1486 метр |- | [[Файл:Ehuang Yangtze River Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q11447329|Ehuang Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q71355|Huanggang]]''<br/>''[[:d:Q71305|Ezhou]]'' | [[Янцзы]] | | | 3245 метр |- | [[Файл:Eisackbrücke Albeins.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q132485607|Eisackbrücke Albeins]]'' | [[Италия]] | | | | data-sort-value="2006" | 2006 | |- | [[Файл:Ponte Emanuela Loi.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q122171343|Emanuela Loi bridge]]'' | [[Италия]] | [[Монсеррато]] | ''[[:d:Q3975289|State road 554]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-12-12 | 82.5 метр |- | [[Файл:Puente Carlos Fdz. Casado.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6091174|Engineer Carlos Fernández Casado Bridge]]'' | [[Испания]] | ''[[:d:Q71140|León Province]]'' | ''[[:d:Q3373938|Reservoir of Barrios de Luna]]'' | | | |- | [[Файл:Wuhan Erqi Yangtze River Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11124442|Erqi Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Үһән]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2011" | 2011-12-31 | 6507 метр |- | [[Файл:Erskine-bridge-south.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5395818|Erskine Bridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q211091|Renfrewshire]]''<br/>''[[:d:Q208121|West Dunbartonshire]]'' | ''[[:d:Q19721|River Clyde]]'' | ''[[:d:Q4019947|William Brown]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-07-02 | 1321.87 метр |- | [[Файл:Υψηλή Γέφυρα Ευρίπου.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q25040056|Euripus Bridge]]'' | [[Греция]] | ''[[:d:Q12875805|Chalkideon Municipality]]'' | ''[[:d:Q1137741|Euripus Strait]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993-07-09 | 694.5 метр |- | [[Файл:Duisburg, Expo-Brücke, 2015-07 CN-01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15056047|Expo-Brücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Дуйсбург]] | ''[[:d:Q9011|Bundesautobahn 3]]'' | | | |- | [[Файл:Farrisbrua mars 2018 (3).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17770694|Farrisbrua]]'' | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q156125|Larvik]]'' | ''[[:d:Q3356675|Farris]]'' | | | 570.6 метр |- | [[Файл:Farø sydbroen Farø Falster 3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1397260|Farø Bridges]]'' | [[Дания]] | ''[[:d:Q183572|Vordingborg Municipality]]'' | ''[[:d:Q269398|Storstrømmen]]'' | | data-sort-value="1985" | 1985-06-04 | 3322 метр |- | [[Файл:瑞安大桥.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24837160|Feiyunjiang Bridge]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q15900585|Feiyun River]]'' | | | |- | [[Файл:Fengjie Yangtze River Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q5443434|Fengjie Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1362044|Fengjie County]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2005" | 2005 | 893 метр |- | [[Файл:Stuttgart Ferdinand-Leitner Steg - 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15110651|Ferdinand-Leitner-Steg]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q727750|Stuttgart-Mitte]]'' | | | | 100 метр |- | [[Файл:Fiberline Bridge Kolding Denmark 2013c.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q16323524|Fiberline-broen]]'' | [[Дания]] | ''[[:d:Q21101|Kolding Municipality]]'' | ''[[:d:Q21009819|Fredericia-Vamdrup-banen]]'' | | | 40 метр |- | [[Файл:Fleher Bruecke, von Westen.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q319850|Flehe Bridge]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Нойсс]] | [[Рейн]] | | | 1165 метр |- | [[Файл:Flug -Rom-Düsseldorf-Hamburg 2013 by-RaBoe 400.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1433327|Flughafenbrücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Дүсселдорф]] | [[Рейн]] | | | 1286.5 метр |- | [[Файл:Frankfurt Am Main-Floesserbruecke-Ansicht von der Ignatz-Bubis-Bruecke-20110304.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1434784|Flößerbrücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Франкфурт]] | ''[[:d:Q1670|Main]]'' | | | 221 метр |- | [[Файл:Landappbw 480336 1823 Fuss- und Radbrücke über den Neckar Hessigheim.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q123194142|Foot and bike bridge over the Neckar (Hessigheim)]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q8541|Ludwigsburg District]]'' | ''[[:d:Q1673|Neckar]]'' | | | 106 метр |- | [[Файл:Lávka v Lužci nad Vltavou 2024-04-27 04.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q106688735|Footbridge Lužec nad Vltavou - Bukol]]'' | [[Чехия]] | [[Лужец над Влтавоу]]<br/>[[Букол]] | ''[[:d:Q131574|Vltava]]'' | | | 138 метр |- | [[Файл:Foot bridge over Birchwood Park Avenue, Warrington - geograph.org.uk - 2653980.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q124327770|footbridge over Birchwood Park Avenue]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q894095|Warrington]]'' | ''[[:d:Q4649486|A574 road]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q136470804|Fourth Panama Canal Bridge]]'' | [[Панама]] | ''[[:d:Q2216621|Arraiján District]]''<br/>[[Панама (шәһәр)]] | [[Panama kanalı]] | | | |- | [[Файл:Pont depuis l' Oyapock.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q996255|Franco-Brazilian Binational Bridge]]'' | [[Бразилия]]<br/>[[Франция]] | ''[[:d:Q731606|Saint-Georges]]''<br/>[[Ояпоки]] | ''[[:d:Q1541246|Oyapock]]'' | | | 378 метр |- | [[Файл:Dubrovnik-bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1442774|Franjo Tuđman Bridge]]'' | [[Хорватия]] | [[Дубровник]] | ''[[:d:Q931551|Ombla]]'' | | data-sort-value="2002" | 2002 | 518 метр |- | [[Файл:Friedrich-Ebert-Bruecke-Bonn-Panorama.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q589865|Friedrich-Ebert-Brücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q892684|Stadtbezirk Bonn]]''<br/>[[Бойель]] | [[Рейн]] | | | |- | [[Файл:Fuchimen Bridge 富翅门大桥 23-09-2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q67936115|Fuchimen Bridge]]'' | [[Кытай]] | | | | | |- | [[Файл:Fuling Pipeline Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q116745710|Fuling Pipeline Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Чуңчиң]] | [[Янцзы]] | | | |- | [[Файл:Fuling Wujiang Bridge-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5507939|Fuling Wujiang Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q553934|Fuling District]]'' | ''[[:d:Q1515792|Wu River]]'' | | | 1300 метр |- | [[Файл:Fuling Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q5507940|Fuling Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Чуңчиң]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="1997" | 1997-05 | 631 метр |- | [[Файл:Galecopperbrug 1991.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q13639002|Galecopperbrug]]'' | [[Нидерланд]] | [[Үтрехт]] | ''[[:d:Q478348|Amsterdam–Rhine Canal]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q24834568|Ganlanba Bridge]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q15060602|Lancang River]]''<br/>[[Мекоң]] | | | |- | [[Файл:Gantertalbruecke02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q378688|Ganter Bridge]]'' | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q67474|Ried-Brig]]'' | ''[[:d:Q96093940|Ganterbach]]'' | | | 678 метр |- | | ''[[:d:Q136544978|Gaolangang Bridge]]'' | [[Кытай]] | | | | | |- | [[Файл:General Rafael Urdaneta Bridge view from the lake to Cabimas side.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q317207|General Rafael Urdaneta Bridge]]'' | [[Венесуэла]] | [[Маракайбо]] | ''[[:d:Q182137|Lake Maracaibo]]'' | | | 8700 метр |- | [[Файл:Geogeum Bridge in Geoheung Jeollanam-do South Korea 20140726.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16093346|Geogeum Bridge]]'' | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q50211|Goheung County]]'' | ''[[:d:Q489336|Sorokdo]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011-12-16 | 2028 метр |- | [[Файл:George Street Bridge (geograph 3470273).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5544899|George Street Bridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q7926510|Victoria]]''<br/>''[[:d:Q7620664|Stow Hill]]''<br/>''[[:d:Q7194170|Pillgwenlly]]'' | ''[[:d:Q19699|River Usk]]'' | | data-sort-value="1964" | 1964-04-09 | 288 метр |- | [[Файл:New Goethals Bridge from airplane cropped.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1534090|Goethals Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Ричмонд (округ, Нью-Йорк)]]<br/>[[Элизабет (АКШ)]] | ''[[:d:Q2865187|Arthur Kill]]'' | | | 2225 метр |- | [[Файл:GoldenEarsBridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1056455|Golden Ears Bridge]]'' | [[Канада]] | ''[[:d:Q1805330|Langley]]'' | ''[[:d:Q269710|Fraser River]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-06-16 | 955 метр |- | [[Файл:GoldenHornMetroBridge 09.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q6076527|Golden Horn Metro Bridge]]'' | [[Төркия]] | [[Истанбул]] | ''[[:d:Q179839|Golden Horn]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-02-15 | 919 метр |- | | ''[[:d:Q67897539|Gongan Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1198857|Gong'an County]]'' | [[Янцзы]] | | | 6317.7 метр |- | [[Файл:Gordie Howe International Bridge - July 2026.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5266001|Gordie Howe International Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]]<br/>[[Канада]] | [[Мичиган (штат)|Мичиган]]<br/>[[Онтарио]] | ''[[:d:Q318435|Detroit River]]'' | | data-sort-value="2026" | 2026-07-27 | 2.5 километр |- | [[Файл:Lávka Mikulčice–Kopčany, 2022 (11 dt).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q73163897|Great Moravia Footbridge]]'' | [[Чехия]]<br/>[[Словакия]] | [[Микулчице]]<br/>''[[:d:Q683855|Kopčany]]'' | ''[[:d:Q179251|Morava]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-10 | 143 метр |- | [[Файл:Great River Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5599873|Great River Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Иллинойс (штат)|Иллинойс]]<br/>[[Айова]] | [[Миссисипи (елга)]] | | data-sort-value="1993" | 1993-10-04 | |- | [[Файл:Mississippi River bridge at Greenville MS - Lake Village AR.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5604665|Greenville Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Арканзас]]<br/>[[Миссисипи (штат)|Миссисипи]] | [[Миссисипи (елга)]] | | data-sort-value="2010" | 2010 | |- | [[Файл:Grenlandsbrua.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1545696|Grenland Bridge]]'' | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q2290|Porsgrunn]]''<br/>''[[:d:Q484052|Bamble]]'' | ''[[:d:Q1280137|Frierfjord]]'' | | data-sort-value="1996" | 1996 | 608 метр |- | [[Файл:Grenland bro.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108719190|Grenlandbrücke]]'' | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q2290|Porsgrunn]]'' | ''[[:d:Q1280137|Frierfjord]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q110344032|Grjotland bru]]'' | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q109031|Voss Municipality]]'' | | | | |- | [[Файл:Puente Internacional 397.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1548495|Guadiana International Bridge]]'' | [[Испания]]<br/>[[Португалия]] | [[Аямонте]]<br/>[[Каштру-Марин]] | ''[[:d:Q14305|Guadiana]]'' | | data-sort-value="1991" | 1991 | 666 метр |- | | ''[[:d:Q137733774|Gujin Chishui River Bridge]]'' | [[Кытай]] | | | | | |- | [[Файл:교동대교.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16093323|Gyodong Bridge]]'' | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q50205|Ganghwa County]]'' | ''[[:d:Q494786|Ganghwa Island]]'' | | | 2.11 километр |- | [[Файл:Güzelyalı Overpass.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55613159|Güzelyalı Bridge]]'' | [[Төркия]] | [[Конак (Измир)|Конак]] | ''[[:d:Q56278382|Mustafa Kemal Coastal Boulevard]]'' | | | 125 метр |- | [[Файл:Neckar bei Untertürkheim - panoramio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q124713202|Hafenbahnbrücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Штутгарт]] | ''[[:d:Q1673|Neckar]]'' | | | 119.65 метр |- | | ''[[:d:Q17023458|Haihuang Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q536207|Hualong Hui Autonomous County]]''<br/>''[[:d:Q1364610|Jainca County]]'' | [[Xuanxe]] | | | |- | | ''[[:d:Q67896729|Haihuang Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1364610|Jainca County]]''<br/>''[[:d:Q536207|Hualong Hui Autonomous County]]'' | | | | |- | [[Файл:Haleboggsbridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12059375|Hale Boggs Memorial Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Сент-Чарльз (приход, Луизиана)]] | [[Миссисипи (елга)]] | | data-sort-value="1983" | 1983-10-06 | |- | [[Файл:Tokyo International Airport Terminal 2 -02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17220033|Haneda Sky Arch]]'' | [[Япония]] | ''[[:d:Q11610321|Haneda Airport]]'' | ''[[:d:Q11525006|東京湾岸道路]]'' | | | |- | [[Файл:Hangzhou Bay Bridge ABA 1360 AK1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q326249|Hangzhou Bay Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q16967|Чжэцзян провинциясе]]'' | ''[[:d:Q700024|Hangzhou Bay]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-05-01 | 35673 метр |- | | ''[[:d:Q124398407|Hangzhou-Ningbo Expressway Double Line Yongjiang Bridge]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q8054980|Yong River]]'' | | | |- | [[Файл:Hanjiatuo Yangtze River Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q5648246|Hanjiatuo Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q553934|Fuling District]]'' | [[Янцзы]] | | | 1137 метр |- | [[Файл:Calatrava harp.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108357918|Harp]]'' | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q9924|Haarlemmermeer]]'' | ''[[:d:Q2535707|Hoofdvaart/Hoofdweg (Haarlemmermeer)]]''<br/>''[[:d:Q19255782|Hoofdweg]]'' | | | |- | [[Файл:Harpe bru.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28718987|Harpe Bridge]]'' | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q488054|Sør-Fron Municipality]]'' | ''[[:d:Q927499|Gudbrandsdalslågen]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-12-17 | 324.6 метр |- | [[Файл:Hatania Doania Bridge - 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q60154393|Hatania Doania Setu]]'' | [[Һиндстан]] | ''[[:d:Q3335474|Namkhana community development block]]'' | ''[[:d:Q16872954|Hatania Doania]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q17575279|Haugh of Drimmie Bridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q207679|Perth and Kinross]]'' | ''[[:d:Q1353655|River Ericht]]'' | | | |- | [[Файл:Helgelandsbrua-2006-07-02.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3319855|Helgeland bridge]]'' | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q217808|Alstahaug Municipality]]''<br/>''[[:d:Q48870|Leirfjord Municipality]]'' | ''[[:d:Q1807605|Leirfjorden]]'' | | data-sort-value="1991" | 1991 | 1065 метр |- | [[Файл:合生大桥 6084.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q64585134|Hesheng Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1199390|Huicheng District]]'' | ''[[:d:Q30007669|Dongjiang]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-09-02 | 1.328 километр |- | [[Файл:Heureka bridge in Tikkurila, Vantaa, Finland, 2004.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q121028859|Heurekan silta]]'' | [[Финляндия]] | [[Вантаа]] | ''[[:d:Q630036|Keravanjoki]]'' | | | |- | [[Файл:Dálniční most přes Odru a Antošovické jezero 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17061515|Highway bridge over the Oder and Antošovické jezero]]'' | [[Чехия]] | ''[[:d:Q3491519|Koblov]]''<br/>[[Врбице (Богумин)]] | [[Одер]] | | | 605.6 метр |- | [[Файл:Hitsuishijima Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3424793|Hitsuishijima Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Сакаиде]] | | | | |- | | ''[[:d:Q67896732|Hongshui River Huiluo Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1153222|Luodian County]]''<br/>''[[:d:Q72417|Tian'e County]]'' | ''[[:d:Q615328|Hongshui River]]'' | | | 956 метр |- | | ''[[:d:Q118323835|Hongyancun Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Чуңчиң]] | ''[[:d:Q1045185|Jialing River]]'' | | | |- | [[Файл:Hovenring 3 Eindhoven.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q796551|Hovenring]]'' | [[Нидерланд]] | [[Эйндһовен]] | ''[[:d:Q19371480|Noord Brabantlaan]]''<br/>''[[:d:Q19204280|Grasdreef]]''<br/>''[[:d:Q19244831|Heistraat]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-06-29 | |- | | ''[[:d:Q22100447|Huangjueping Yangtze River bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q588451|Jiulongpo District]]''<br/>''[[:d:Q713491|Nan'an District]]'' | [[Янцзы]] | | | |- | | ''[[:d:Q136544859|Huangmaohai Bridge]]'' | [[Кытай]] | | | | | |- | [[Файл:Huangpu Bridge-2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3055421|Huangpu Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Гуаңҗу]] | ''[[:d:Q201463|Pearl River]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-12 | 7016 метр |- | [[Файл:Huangyi Yangtze River Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q15914884|Huangyi Yangtze River bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q425492|Luzhou]]''<br/>[[Сычуань]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2012" | 2012 | |- | | ''[[:d:Q17001726|Humen Rail-Road Bridge]]'' | [[Кытай]] | | | | | |- | [[Файл:Hungerford.bridge.arp.750pix.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1436185|Hungerford Bridge and Golden Jubilee Bridges]]'' | [[Бөекбритания]] | [[Лондон]] | ''[[:d:Q19686|River Thames]]'' | | data-sort-value="1864" | 1864 | |- | [[Файл:Husutong Yangtze River Bridge2.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q17001596|Husutong Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q57947|Nantong]]''<br/>''[[:d:Q42622|Suzhou]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2020" | 2020-07-01 | 11.072 километр |- | [[Файл:Hwatae Island Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q22975390|Hwatae Bridge]]'' | [[Көньяк Корея]] | [[Йосу]] | | | data-sort-value="2015" | 2015-12-22 | 1345 метр |- | | ''[[:d:Q67896735|Hwatae Bridge]]'' | [[Көньяк Корея]] | [[Йосу]] | | | | 1345 метр |- | [[Файл:Puente Héroes del Chaco parcial.png|center|128px]] | ''[[:d:Q97486298|Héroes del Chaco Bridge]]'' | [[Парагвай]] | | ''[[:d:Q179396|Paraguay River]]'' | | | |- | [[Файл:Ikara-Ōhashi, -Jan. 2009 a.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11379251|Ikara Bridge]]'' | [[Япония]] | ''[[:d:Q1350888|Nagashima]]'' | ''[[:d:Q34638796|Ikara-seto]]'' | | data-sort-value="1996" | 1996-08-02 | |- | [[Файл:Inland Sea Bridge2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11574440|Ikuchi Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Ономити|Ономичи]] | ''[[:d:Q231312|Seto Inland Sea]]'' | | data-sort-value="1991" | 1991-12-08 | 790 метр |- | [[Файл:Incheon Grand Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q483949|Incheon Bridge]]'' | [[Көньяк Корея]] | [[Инчон]] | ''[[:d:Q37960|Сары диңгез]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-10-19 | 12500 метр |- | [[Файл:Ponte all’Indiano seen from parco delle Cascine.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3397713|Indian Bridge]]'' | [[Италия]] | [[Флоренция]] | ''[[:d:Q115457|Arno]]'' | | data-sort-value="1978" | 1978-03-10 | 350 метр |- | [[Файл:West Bridge of Industry Park Höchst - Frankfurt Main - Germany - 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1669161|industrial park bridge west]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Франкфурт]] | ''[[:d:Q1670|Main]]'' | | | 300 метр |- | [[Файл:Isarsteg G-F 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q128600381|Isarsteg Garching–Fischerhäuser]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q1420085|Fischerhäuser]]''<br/>[[Гархинг-бай-Мюнхен]] | ''[[:d:Q106588|Isar]]'' | | | 96 метр |- | [[Файл:White Bridge of Ahvaz Darafsh (125).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q97005112|Island Park Bridge (Ahvaz)]]'' | [[Иран]] | ''[[:d:Q1272922|Ahvaz County]]'' | ''[[:d:Q461557|Karun River]]'' | | | 158 метр |- | [[Файл:Seto Bri1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4571931|Iwakurojima Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Сакаиде]] | | | | |- | [[Файл:Jackfield Bridge - geograph.org.uk - 472069.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q88959604|Jackfield Free Bridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q20886705|The Gorge]]'' | ''[[:d:Q19682|River Severn]]'' | | data-sort-value="1994" | 1994-10-18 | |- | [[Файл:Jedleseer bruecke4.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1686164|Jedleseer Bridge]]'' | [[Австрия]] | [[Вена шәһәре|Вена]] | ''[[:d:Q877785|New Danube Canal]]'' | | | 204 метр |- | | ''[[:d:Q19726910|Achmad Amins Bridge]]'' | [[Индонезия]] | | | | | |- | [[Файл:Jerusalem Chords Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1057872|Jerusalem Chords Bridge]]'' | [[Исраил]] | [[Иерусалим|Котдус]] | | | data-sort-value="2008" | 2008-06-25 | 360 метр |- | | ''[[:d:Q56424400|Jianghai Channel Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q59095|Zhuhai]]'' | | | | |- | | ''[[:d:Q67896717|Jiangshun Xi River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q34412|Foshan]]''<br/>''[[:d:Q59132|Jiangmen]]'' | | | | |- | [[Файл:Jiashao Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q10924079|Jiaxing-Shaoxing Sea Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q16967|Чжэцзян провинциясе]]'' | ''[[:d:Q700024|Hangzhou Bay]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-07-19 | 10138 метр |- | [[Файл:Jiayu Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q17498603|Jiayu Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1236870|Jiayu County]]''<br/>''[[:d:Q1359268|Honghu]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2019" | 2019-11-28 | 4690 метр |- | [[Файл:Jindo Bridge in South Korea.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6750914|Jindo Bridge]]'' | [[Көньяк Корея]] | ''[[:d:Q50342|Haenam County]]''<br/>''[[:d:Q50325|Jindo County]]'' | | | | 484 метр |- | [[Файл:Jingyue Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3396998|Jingyue Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1356616|Jianli]]''<br/>''[[:d:Q151958|Yueyang]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2010" | 2010-12-09 | 4512.5 метр |- | [[Файл:Jingzhou-Changjiang daqio.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q11773514|Jingzhou Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q71247|Jingzhou]]'' | [[Янцзы]] | | | 4397.6 метр |- | | ''[[:d:Q67896733|Jingzhou Yangtze River North Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q71247|Jingzhou]]'' | [[Янцзы]] | | | |- | [[Файл:Gong'an Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q17498601|Jingzhou Yangtze River road-railway bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1363632|Jiangling County]]''<br/>''[[:d:Q1198857|Gong'an County]]'' | [[Янцзы]] | | | 6317.672 метр |- | [[Файл:G5 Jinshajiang Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q116728689|Jinshajiang Bridge of Jingkun Expressway]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1342211|Yanbian County]]''<br/>''[[:d:Q425415|Panzhihua]]'' | | | | |- | [[Файл:Jintang cable-stayed bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1015411|Jintang Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q16967|Чжэцзян провинциясе]]'' | ''[[:d:Q45341|Көнчыгыш Кытай диңгезе]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-12-25 | 26540 метр |- | [[Файл:Second Jiujiang Yangtze River Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q14629144|Jiujiang Yangtze River Expressway Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q216077|Jiujiang]]''<br/>''[[:d:Q1337631|Huangmei County]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2013" | 2013-10-28 | 8462 метр |- | [[Файл:View of the Hong Kong-Zhuhai-Macao Bridge West Section from Zhuhai Qinglü South Road 20250130-2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56424258|Jiuzhou Port Channel Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q59095|Zhuhai]]'' | | ''[[:d:Q716737|Arup]]'' | | 693 метр |- | [[Файл:Ponte Jorge Amado, Ilheus, Ba (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q51882630|Jorge Amado Bridge]]'' | [[Бразилия]] | [[Ильеус]] | ''[[:d:Q9652157|Pontal bay]]''<br/>''[[:d:Q5016002|Cachoeira River]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-07-01 | 533 метр |- | | ''[[:d:Q17498536|Jungar Yellow River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1354680|Qingshuihe County]]''<br/>''[[:d:Q1342508|Jungar Banner]]'' | [[Xuanxe]] | | | |- | [[Файл:Rovaniemi -The ”Lumberjack's Candle Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4539592|Jätkänkynttilä]]'' | [[Финляндия]] | [[Рованиеми]] | ''[[:d:Q214779|Kemijoki]]'' | | data-sort-value="1989" | 1989-09-28 | 320 метр |- | [[Файл:Ponte-Adige (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q59846684|Kaiserjäger bridge]]'' | [[Италия]] | ''[[:d:Q59417360|Terre d'Adige]]''<br/>[[Лавис]] | ''[[:d:Q13696|Adige]]'' | | | 260 метр |- | [[Файл:Kaisermühlenbrücke.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1721708|Kaisermühlen Bridge]]'' | [[Австрия]] | [[Вена шәһәре|Вена]] | ''[[:d:Q877785|New Danube Canal]]'' | | | 208 метр |- | [[Файл:Berlin, Kaisersteg, 2007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1721743|Kaisersteg]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q158089|Трептов-Көпеник]]'' | ''[[:d:Q1684|Spree]]'' | | | 140.3 метр |- | [[Файл:Kamome-Ohashi (Osaka)01.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q10854989|Kamome Ohashi]]'' | [[Япония]] | ''[[:d:Q985711|Suminoe-ku]]'' | | | | 442 метр |- | [[Файл:Kampmannbrücke (Neubau 2019).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1396221|Kampmann bridge]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Эссен]] | ''[[:d:Q1664|Ruhr]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-12-20 | 173 метр |- | [[Файл:Kan0424.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1723648|Kanchanaphisek Bridge]]'' | [[Таиланд]] | ''[[:d:Q476440|Phra Pradaeng]]'' | ''[[:d:Q118850|Chao Phraya River]]'' | ''[[:d:Q16912277|WSP USA]]'' | data-sort-value="2007" | 2007-11-15 | 951 метр |- | [[Файл:Kangbo Yangtze River Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q14629192|Kangbo Yangtze River bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1199413|Hejiang County]]'' | [[Янцзы]] | | | 1695 метр |- | [[Файл:Kap Shui Mun Bridge from Sham Tseng.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3236838|Kap Shui Mun Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q878514|Tsuen Wan District]]''<br/>[[Һоң Коң]] | ''[[:d:Q6366345|Kap Shui Mun]]'' | | data-sort-value="1997" | 1997-05-22 | 820 метр |- | [[Файл:Karnali Bridge 4.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3397000|Karnali Bridge]]'' | [[Непал]] | ''[[:d:Q28458|Bardiya District]]''<br/>''[[:d:Q28153|Kailali District]]'' | ''[[:d:Q390232|Ghaghara River]]'' | | | 500 метр |- | [[Файл:Katzengrabensteg Köpenick (2).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1736892|Katzengrabensteg]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q158089|Трептов-Көпеник]]'' | ''[[:d:Q1684|Spree]]'' | | | 109.2 метр |- | [[Файл:Kawasaki Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q10855040|Kawasaki Bridge]]'' | [[Япония]] | ''[[:d:Q1207746|Kita-ku]]''<br/>''[[:d:Q490581|Miyakojima Ward]]'' | ''[[:d:Q52110971|Ōkawa River]]'' | | | 129.15 метр |- | [[Файл:気仙沼湾横断橋.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q48753793|Kesennuma Bay Crossing Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Кесеннума]] | ''[[:d:Q11548037|Kesennuma Bay]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-03-06 | 1344 метр |- | [[Файл:Kessock Bridge from North Kessock - geograph.org.uk - 6609413.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1739833|Kessock Bridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q208279|Highland]]'' | ''[[:d:Q813410|Beauly Firth]]'' | | data-sort-value="1982" | 1982 | 1056 метр<br/>3465 Фут |- | [[Файл:Hinomaru OP-07 Sky Bus Tokyo Fukagawa Sakura Matsuri 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q63268232|Kiba Park Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Кото (махсус район)|Кото]] | | | | 250 метр |- | [[Файл:River Tweed and Wire Bridge Cottage, Peebles - geograph.org.uk - 2563936.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19973483|Kingsmeadows Wire Bridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q211113|Scottish Borders]]'' | ''[[:d:Q503262|River Tweed]]'' | | | |- | [[Файл:Kolbäcksbron.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3604217|Kolbäck Bridge]]'' | [[Швеция]] | ''[[:d:Q507709|Umeå Municipality]]'' | ''[[:d:Q51845|Ume älv]]'' | | | 700 метр |- | [[Файл:Japan Palau Friendship Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q31374|Koror–Babeldaob Bridge]]'' | [[Палау]] | ''[[:d:Q189426|Koror]]'' | ''[[:d:Q3368238|reef pass]]'' | | data-sort-value="2002" | 2002-01-11 | 413 метр |- | [[Файл:20250928 Kruunusillat Kronbroarna Crown Bridges - Helsinki Helsingfors, Suomi Finland (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q95740548|Kruunuvuorensilta]]'' | [[Финляндия]] | [[Һельсинки|Һелсинки]] | ''[[:d:Q10549427|Kruunuvuorenselkä]]'' | | data-sort-value="2026" | 2026-04-18 | 1191 метр |- | [[Файл:Ludwigshafen Mannheim Schuhmacherbruecke.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1793307|Kurt-Schumacher-Brücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Маннһейм]]<br/>[[Лүдвигсһафен-ам-Рейн]] | [[Рейн]] | | | 1500 метр |- | [[Файл:Kärkistensalmi Bridge 3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11874127|Kärkinen Bridge]]'' | [[Финляндия]] | [[Ювәскүлә|Йювяскюля]] | ''[[:d:Q24328405|Kärkistensalmi]]'' | | data-sort-value="1997" | 1997-08-29 | 787 метр |- | [[Файл:Kåfjordbrua bridge over Kåfjorden in Alta, Troms og Finnmark, Norway, 2022 August.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11982773|Kåfjord bridge]]'' | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q6535|Alta]]'' | ''[[:d:Q922809|Kåfjorden]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-12-20 | 300 метр |- | [[Файл:Koehlbrandbruecke.wmt.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q520613|Köhlbrand Bridge]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q1626|Hamburg-Mitte]]'' | ''[[:d:Q730662|Köhlbrand]]'' | | data-sort-value="1974" | 1974-09-20 | 3618 метр |- | [[Файл:Puente de la Constitución de 1812, Cádiz, en agosto de 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6464357|La Constitución de 1812 Bridge]]'' | [[Испания]] | ''[[:d:Q81978|Cádiz Province]]'' | ''[[:d:Q662059|Bay of Cádiz]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-09-24 | 3092 метр |- | [[Файл:پل لالی2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q111379185|Lali Bridge]]'' | [[Иран]] | ''[[:d:Q1279155|Lali County]]''<br/>''[[:d:Q1278711|Masjed Soleyman County]]''<br/>[[Хузистан]] | ''[[:d:Q97603158|Gotvand Lake]]'' | ''[[:d:Q124392710|Hexa Company]]'' | data-sort-value="2011" | 2011 | 466 метр |- | [[Файл:Langkawi cablecar bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1164611|Langkawi Sky Bridge]]'' | [[Малайзия]] | ''[[:d:Q188947|Kedah]]'' | | | data-sort-value="2005" | 2005 | 125 метр |- | [[Файл:Langqi Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q67896718|Langqi Min River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q68481|Fuzhou]]'' | | | | |- | [[Файл:Most Jižní spojky 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12032739|Lanový most]]'' | [[Чехия]] | ''[[:d:Q107739533|Strašnice (Praha 10)]]'' | ''[[:d:Q8550399|railway line 220]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993 | |- | [[Файл:20110826.Obergiblen.Lechtal.-012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q116534550|Lechbrücke Bach]]'' | [[Австрия]] | [[Бах (коммуна)]]<br/>[[Эльбигенальп]] | ''[[:d:Q155841|Lech]]'' | | | |- | [[Файл:August 4, 2011 beautiful Boston vista (6012618162) crop.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q151914|Leonard P. Zakim Bunker Hill Memorial Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Бостон]] | ''[[:d:Q794927|Charles River]]'' | ''[[:d:Q7782117|Theodore Zoli]]'' | data-sort-value="2003" | 2003-12-20 | 436.5 метр |- | [[Файл:Rheinhochwasser Januar 2011 - LEV Autobahnbruecke 06.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q200494|Leverkusen Bridge]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q1786041|Merkenich]]''<br/>[[Леверкузен]] | [[Рейн]] | ''[[:d:Q1602933|Hellmut Homberg]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-07-05 | 1061 метр |- | [[Файл:Lewis & Clark Bridge in Louisville, Kentucky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28186741|Lewis and Clark Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Луивилл]]<br/>''[[:d:Q10748572|Utica Township]]'' | ''[[:d:Q4915|Ohio River]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-12-18 | 762 метр |- | [[Файл:Most Slobode 2005-edit.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q637897|Liberty Bridge]]'' | [[Сербия]] | [[Нови-Сад]] | [[Дунай]] | | data-sort-value="2005" | 2005-10-11 | 1382 метр |- | [[Файл:Lidu Yangtze River Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q6543759|Lidu Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Чуңчиң]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2007" | 2007-10-27 | 822 метр |- | [[Файл:Lijiatuo Yangtze River Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q6547014|Lijiatuo Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Чуңчиң]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="1995" | 1995 | 444 метр |- | | ''[[:d:Q137884621|Lingang Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q427265|Yibin]]'' | [[Янцзы]] | | | 1732 метр |- | [[Файл:临沂市临工大桥南侧西向视图.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q125130311|Lingong Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q373346|Linyi]]'' | ''[[:d:Q5967748|Yihe]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-12-27 | 1450 метр |- | [[Файл:Linjiangmen Bridge, Jilin City 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q9384661|Linjiangmen Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q92277|Jilin City]]'' | ''[[:d:Q210326|Songhua River]]'' | | data-sort-value="1994" | 1994 | |- | [[Файл:Lodemannbrücke Hannover von Linden.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q43091057|Lodemannbrücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q1826001|Linden-Limmer]]''<br/>''[[:d:Q883803|Mitte]]'' | ''[[:d:Q464568|Ihme]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q104864023|Long Beach International Gateway Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Лоң-Бич|Лоң Бич]] | ''[[:d:Q30715722|Back Channel, Port of Long Beach]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-10-05 | 8800 Фут |- | [[Файл:Longli Bridge1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q137733760|Longli Bridge]]'' | [[Кытай]] | | | | | |- | [[Файл:Toolenburgbrug 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108357873|Luit]]'' | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q9924|Haarlemmermeer]]'' | ''[[:d:Q2535707|Hoofdvaart/Hoofdweg (Haarlemmermeer)]]'' | | | |- | [[Файл:Lune Millennium Bridge from northern bank.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1698906|Lune Millennium Bridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q205905|Lancaster]]'' | ''[[:d:Q1162445|River Lune]]'' | | data-sort-value="2001" | 2001-02 | 114 метр |- | | ''[[:d:Q108940828|M44 motorway bridge over the river Tisza]]'' | [[Маҗарстан]] | ''[[:d:Q277798|Lakitelek]]''<br/>''[[:d:Q1051500|Tiszaug]]'' | ''[[:d:Q134350|Tisza]]'' | | | |- | [[Файл:Elmek Nimir Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q259912|Mac Nimir Bridge]]'' | [[Судан]] | ''[[:d:Q310385|Khartoum]]'' | [[Зәңгәр Нил]] | | | 1165.5 метр |- | [[Файл:Marcelo Fernan Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2692495|Marcelo Fernan Bridge]]'' | [[Филиппин|Филипин]] | | ''[[:d:Q6725749|Mactan Channel]]'' | | data-sort-value="1999" | 1999-08 | |- | [[Файл:Estakada im. Marka Sudaka widziana od Szosy Lubickiej.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q26256398|Marek Sudak Overpass in Toruń]]'' | [[Польша]] | [[Торунь]] | | | | 300 метр |- | [[Файл:View of Margaret Hunt Hill Bridge from Reunion Tower August 2015 23.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6759541|Margaret Hunt Hill Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Техас (штат)|Техас]] | ''[[:d:Q1969490|Trinity River]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012 | 368 метр |- | [[Файл:Margaretenbrücke, Berlin-Malchow.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q63412774|Margaretenbrücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Берлин]] | ''[[:d:Q563551|Berlin outer ring]]'' | | | 66.4 метр |- | [[Файл:2006-05-23 15.32 Zaltbommel, Nijhoff-brug.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q769478|Martinus Nijhoffbrug]]'' | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q932089|Neerijnen]]''<br/>''[[:d:Q1532373|Zaltbommel]]'' | ''[[:d:Q216171|Waal]]'' | | | 988.42 метр |- | [[Файл:Boyne River Bridge, M1 motorway 353105.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2186349|Mary McAleese Boyne Valley Bridge]]'' | [[Ирландия]] | ''[[:d:Q183544|County Meath]]''<br/>''[[:d:Q183539|County Louth]]'' | ''[[:d:Q896037|River Boyne]]''<br/>''[[:d:Q4952568|Boyne Valley]]'' | | data-sort-value="2003" | 2003-06-09 | |- | [[Файл:Masangxi Yangtze River Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q13156619|Masangxi Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Чуңчиң]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2001" | 2001 | 726.16 метр |- | [[Файл:Matsukawaura Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q11530289|Matsukawaura Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Сома (Япония)|Сома]] | ''[[:d:Q11530290|Matsukawa Lagoon]]'' | | data-sort-value="1995" | 1995-03 | |- | [[Файл:Rheinbrücke Maxau IMGP0871.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q134506756|Maxau Rhine Bridge]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Вёрт-ам-Райн]]<br/>[[Карлсруэ]] | [[Рейн]] | | | 292 метр |- | [[Файл:Meiko-Higashi Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11415491|Meiko Higashi Ohashi Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Токай (Айти)|Токай]]<br/>[[Нагоя]] | ''[[:d:Q1189542|Port of Nagoya]]'' | | data-sort-value="1997" | 1997 | |- | [[Файл:Meiko Nishi Bridges-3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11415494|Meiko Nishi Ohashi roadway bridges]]'' | [[Япония]] | [[Нагоя]]<br/>''[[:d:Q1203952|Tobishima]]'' | ''[[:d:Q1189542|Port of Nagoya]]'' | | data-sort-value="1985" | 1985 | |- | [[Файл:Meiko Central Bridge 20160904A.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11415490|Meiko-Chuo Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Нагоя]] | ''[[:d:Q1189542|Port of Nagoya]]'' | | | |- | [[Файл:The Mersey Gateway Bridge viewed from Halton Castle in Runcorn, Cheshire, England.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6820551|Mersey Gateway Bridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q376141|Halton]]'' | ''[[:d:Q19724|River Mersey]]''<br/>''[[:d:Q935570|Manchester Ship Canal]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-10-14 | 2.2 километр |- | [[Файл:Donaubruecke Metten.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1240851|Metten motorway bridge]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Меттен]] | [[Дунай]] | | | 614 метр |- | [[Файл:00 0237 Millau - Département Aveyron.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q99236|Millau Viaduct]]'' | [[Франция]] | [[Мийо (город)]]<br/>[[Крессель]] | ''[[:d:Q215653|Tarn]]''<br/>''[[:d:Q3239424|railroad line from Béziers to Neussargues]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-12-14 | 2460 метр |- | [[Файл:Moj grad - panoramio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1267436|Millennium Bridge]]'' | [[Черногория]] | [[Подгорица]] | ''[[:d:Q157736|Morača]]'' | | data-sort-value="2005" | 2005-07-13 | 140 метр |- | [[Файл:Minpu 1st Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q36113|Minpu Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Şanxay|Шаңхай]] | ''[[:d:Q99785|Huangpu River]]'' | | | 1212 метр |- | [[Файл:Lovers Bridge in Tyumen (May 2026) - 0 7.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19521596|Most vlyublennyh]]'' | [[Россия]] | [[Төмән өлкәсе]] | [[Түре|Тура]] | | data-sort-value="1987" | 1987-07-26 | 247.6 метр |- | | ''[[:d:Q104861911|Msikaba Bridge]]'' | [[Көньяк Африка Республикасы|Көньяк Африка Җөмһүрияте]] | | | | | |- | [[Файл:ミュンヘン大橋.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11342608|Munich bridge]]'' | [[Япония]] | [[Саппоро]] | ''[[:d:Q1132961|Toyohira River]]'' | | | 172 метр |- | [[Файл:Cầu Mỹ Thuận 2 đang thi công.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q32284071|My Thuan 2 Bridge]]'' | [[Вьетнам]] | ''[[:d:Q36666|Tiền Giang]]''<br/>''[[:d:Q7333405|Vĩnh Long]]''<br/>''[[:d:Q5017480|Cái Bè]]''<br/>''[[:d:Q34789|Vĩnh Long]]'' | [[Мекоң]] | | | |- | [[Файл:NotoBriAgri.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11366903|Nakanoto Agricultural Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Нанао]] | ''[[:d:Q49112765|Sangaguchi Seto]]'' | | data-sort-value="1999" | 1999-03-27 | |- | [[Файл:渝中 建设中的轨交10号线的桥.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28414085|Nanjimen Yangtze River bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q713343|Yuzhong District]]'' | [[Янцзы]] | | | |- | [[Файл:Second Nanjing Yangtze Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q210764|Nanjing Baguazhou Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Нанҗиң|Нәнҗиң]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2001" | 2001-03-26 | 1238 метр |- | [[Файл:Third Nanjing Yangtze Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3540210|Nanjing Dashengguan Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Нанҗиң|Нәнҗиң]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2005" | 2005-10-07 | 4744 метр |- | [[Файл:Nanjing Jiangxinzhou Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q10906923|Nanjing Jiangxinzhou Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Нанҗиң|Нәнҗиң]] | [[Янцзы]] | | | 4.3 километр |- | | ''[[:d:Q137884722|Nanmengxi Bridge]]'' | [[Кытай]] | | | | | |- | [[Файл:Nanpu Bridge 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q910848|Nanpu Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Şanxay|Шаңхай]] | ''[[:d:Q99785|Huangpu River]]'' | | data-sort-value="1991" | 1991-12-01 | 760 метр |- | | ''[[:d:Q24836300|Nanxi Xianyuan Yangtze River bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q427265|Yibin]]'' | [[Янцзы]] | | | 1508 метр |- | | ''[[:d:Q67896727|Nanxi Xianyuan Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q537944|Nanxi District]]'' | [[Янцзы]] | | | |- | [[Файл:Zwingenberg.Neckar.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q112186642|Neckarbrücke (Zwingenberg)]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Цвингенберг (Баден)]] | ''[[:d:Q1673|Neckar]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011-06 | 215 метр |- | [[Файл:Neckarsteg mit MVV Hochhaus.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1973734|Neckarsteg]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Маннһейм]] | ''[[:d:Q1673|Neckar]]''<br/>''[[:d:Q105030320|Neckarwiese (Mannheim)]]'' | | | 253 метр |- | [[Файл:Brücke am Bahnhof Ilmenau Südwest.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q134124037|Nelson Mandela Bridge]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q7878|Ilm-Kreis]]'' | | | | |- | [[Файл:Schönebeck,Elbauenbrücke.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1325154|Neue Elbebrücke Schönebeck]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Шёнебек (Эльба)]] | [[Эльба]] | | | 1128.5 метр |- | [[Файл:Hungerburgbahn-Innbrücke.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q98123803|Neue Hungerburgbahnbrücke]]'' | [[Австрия]] | [[Иннсбрук]] | ''[[:d:Q14369|Inn]]'' | | | 242 метр |- | [[Файл:Queen’s Wharf, Brisbane under construction in April 2020, 03.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q48796815|Neville Bonner Bridge]]'' | [[Австралия]] | [[Брисбен]] | ''[[:d:Q905910|Brisbane River]]'' | | | |- | [[Файл:Nouveau pont île Orléans octobre 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q65124213|New Île d'Orléans Bridge]]'' | [[Канада]] | ''[[:d:Q1659468|Beauport]]''<br/>''[[:d:Q3463183|Saint-Pierre-de-l'Île-d'Orléans]]'' | ''[[:d:Q134750|Изге Ләүрәнти елгасы]]'' | | data-sort-value="2028" | 2028 | |- | [[Файл:201908 Under the New Baishatuo Yangtze River Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21041396|New Baishatuo Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q713410|Dadukou District]]''<br/>''[[:d:Q201723|Jiangjin District]]'' | [[Янцзы]] | | | 5320.334 метр |- | [[Файл:2013-06 Donaubruecke Vidin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1077240|New Europe Bridge]]'' | [[Болгария]]<br/>[[Румыния]] | ''[[:d:Q652856|Calafat]]''<br/>''[[:d:Q178531|Видин]]'' | [[Дунай]] | | data-sort-value="2013" | 2013-06-14 | 1971 метр<br/>1391 метр |- | | ''[[:d:Q104621750|New Kömürhan Bridge]]'' | [[Төркия]] | ''[[:d:Q483091|Эләзыгъ иле]]''<br/>''[[:d:Q131384|Малатия]]'' | ''[[:d:Q101552090|Karakaya Reservoir]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-01-02 | 660 метр |- | [[Файл:1. Teilstück der neuen Rheinbrücke Leverkusen am Tag der Verkehrsfreigabe-47249.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q102046231|New Leverkusen Bridge]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q7927|Көлн административ бүлгесе]]'' | [[Рейн]] | | | 1061 метр |- | [[Файл:Lagos motorway concrete cable stayed bridge IC4 Portugal with nice shaped pylons in concrete - panoramio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q13101568|New Portimão Bridge]]'' | [[Португалия]] | [[Портимау]]<br/>[[Лагоа (Фару)|Лагоа]] | ''[[:d:Q2455320|Arade River]]'' | | | 845 метр |- | [[Файл:New Railway Bridge in Belgrade at dusk.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1289610|New Railroad Bridge]]'' | [[Сербия]] | [[Белград]] | ''[[:d:Q14383|Sava]]'' | | data-sort-value="1979" | 1979 | 1928 метр |- | [[Файл:Boundary River Highway Bridge of Sino-Korean Yalu River.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5045301|New Yalu River Bridge]]'' | [[Кытай]]<br/>[[Корея Халык Демократик Җөмһүрияте|Корея Халык Демократик Республикасы]] | ''[[:d:Q75110|Dandong]]''<br/>[[Синыйҗу]] | ''[[:d:Q55498|Yalu River]]'' | | No/unknown value | |- | [[Файл:NewYamunaBridge Ald.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q12063905|New Yamuna Bridge]]'' | [[Һиндстан]] | [[Праяграҗ|Праяг]] | ''[[:d:Q132726|Yamuna]]'' | | | |- | [[Файл:Zuari bridge Goa.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q115972287|New Zuari Bridge]]'' | [[Һиндстан]] | [[Гоа]] | ''[[:d:Q10362759|Zuari River]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-12-29 | 640 метр |- | [[Файл:Ponte Newton Navarro.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1143597|Newton Navarro Bridge]]'' | [[Бразилия]] | [[Натал]] | ''[[:d:Q975675|Potengi River]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-11-21 | 1781.6 метр |- | [[Файл:Wesel NeueRheinbrückeB58 Bauphase2009 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q832239|Niederrheinbrücke Wesel]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Везел]] | [[Рейн]] | | | 772.5 метр |- | [[Файл:Nipigon River bridge construction.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22063704|Nipigon River Bridge]]'' | [[Канада]] | | ''[[:d:Q1164945|Nipigon River]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q17017335|Nissibi Bridge]]'' | [[Төркия]] | [[Гергер]]<br/>[[Сиверек]] | ''[[:d:Q34876740|Atatürk Reservoir]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-05-21 | 610 метр |- | [[Файл:Nogeyama Footbridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q24867351|Noge no Tsuribashi]]'' | [[Япония]] | ''[[:d:Q11610652|Oimatsuchō]]'' | | ''[[:d:Q181996|Sori Yanagi]]'' | | |- | [[Файл:20220608 Nongye Road Bridge 04.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q67932672|Nongye Road Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q30340|Zhengzhou]]'' | ''[[:d:Q15907254|Zhengzhoubei Railway Station]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-03-31 | |- | [[Файл:Norderelbbrücke A1 03.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q10602002|Norderelbe bridge]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Һамбург]] | ''[[:d:Q1997911|Norderelbe]]'' | | data-sort-value="1962" | 1962 | 411 метр |- | [[Файл:Nordhordalandsbrua towards north.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1998104|Nordhordland Bridge]]'' | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q10428388|Bergen Municipality]]''<br/>''[[:d:Q56404228|Alver Municipality]]'' | ''[[:d:Q1799958|Salhusfjorden]]''<br/>''[[:d:Q6513414|Osterfjorden]]'' | | data-sort-value="1994" | 1994-09-22 | 1614.75 метр |- | [[Файл:NorthernSpire2018 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7012379|Northern Spire Bridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q1280897|Sunderland]]'' | ''[[:d:Q1433715|River Wear]]'' | | data-sort-value="2018" | 2018-08-28 | 336 метр |- | [[Файл:2026-05-06 Строительство моста-паруса в Мневниковской пойме 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q134961770|Novozavodskaya Street bridge]]'' | [[Россия]] | ''[[:d:Q998027|Filyovsky Park District]]''<br/>''[[:d:Q630277|Khoroshyovo-Mnyovniki District]]'' | [[Мәскәү (елга)|Мәскәү елгасы]] | | | 250 метр |- | [[Файл:Nydalsbrua P1080734.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q114797147|Nydal bridge]]'' | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q1324436|Trondheim municipality]]'' | ''[[:d:Q499668|Ниделва]]'' | | data-sort-value="2023" | 2023-10-16 | 183 метр |- | [[Файл:Oberhavelsteg 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q73162270|Oberhavelsteg]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q158083|Spandau]]'' | ''[[:d:Q1278458|Teufelsseekanal]]'' | | | 125 метр |- | [[Файл:Oberkasseler Brücke.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q876228|Oberkasseler Brücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Дүсселдорф]] | [[Рейн]] | | | 614.72 метр |- | | ''[[:d:Q91184034|Ocoee Whitewater Center Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Полк (округ, Теннесси)]] | ''[[:d:Q7811968|Toccoa River]]'' | | | |- | [[Файл:Ponte estaiada Octavio Frias - Sao Paulo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1075303|Octávio Frias de Oliveira Bridge]]'' | [[Бразилия]] | [[Сан-Паулу (штат)]] | ''[[:d:Q1862264|Pinheiros River]]''<br/>''[[:d:Q5245848|Line 9]]''<br/>''[[:d:Q620626|Marginal Pinheiros]]''<br/>''[[:d:Q10318729|Sul da Fepasa]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008 | 1600 метр |- | [[Файл:Okutama Ohashi Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108314821|Okutama bridge]]'' | [[Япония]] | ''[[:d:Q598626|Okutama]]'' | ''[[:d:Q1063006|Tama River]]'' | | | |- | [[Файл:The Onomichi Bridges2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11465463|Onomichi Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Ономити|Ономичи]] | ''[[:d:Q11465491|Onomichi Channel]]'' | | data-sort-value="1968" | 1968-03-04 | 385 метр |- | [[Файл:Guanyinyan Yangtze River Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q5613841|Outer-ring Jiangjin Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Чуңчиң]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2009" | 2009 | 1172 метр |- | [[Файл:Leederville Station footbridge, Western Australia, October 2024 04.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q130552242|Oxford Street footbridge]]'' | [[Австралия]] | ''[[:d:Q3206|Көнбатыш Австралия]]''<br/>''[[:d:Q736170|Town of Cambridge]]''<br/>''[[:d:Q1573718|City of Vincent]]'' | ''[[:d:Q1939502|Mitchell Freeway]]''<br/>''[[:d:Q125845486|Yanchep railway line]]'' | | data-sort-value="1992" | 1992-09 | 266.87 метр |- | [[Файл:Papineau-Leblanc Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3396678|Papineau-Leblanc Bridge]]'' | [[Канада]] | [[Монреаль]]<br/>[[Лаваль (Канада)]] | ''[[:d:Q1783795|Rivière des Prairies]]'' | | data-sort-value="1969" | 1969 | 458.6 метр<br/>425 метр |- | [[Файл:Parkway Bridge - panoramio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16047782|Parkway Bridge]]'' | [[Иран]] | [[Тәһран]] | ''[[:d:Q1815227|Valiasr Street]]'' | | data-sort-value="1997" | 1997 | 250 метр |- | [[Файл:Madrid, M-30 1989 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q130475852|Pasarela del Marqués de Zafra]]'' | [[Испания]] | [[Madrid|Мадрид]] | ''[[:d:Q2606591|Madrid Ring Road]]'' | | | |- | [[Файл:Passarel·la de les Glòries.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q112663891|passarel·la de les Glòries]]'' | [[Испания]] | [[Барселона]]<br/>''[[:d:Q250935|Sant Martí]]''<br/>''[[:d:Q2390761|El Besòs i el Maresme]]''<br/>''[[:d:Q2736444|Diagonal Mar i el Front Marítim del Poblenou]]'' | ''[[:d:Q2714667|B-10 motorway]]'' | | | |- | [[Файл:Passerelle des Trois-Soeurs 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q137206282|Passerelle des Trois-Soeurs]]'' | [[Канада]] | [[Квебек (шәһәр)]] | ''[[:d:Q1707745|Rivière Saint-Charles]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-05-31 | |- | [[Файл:Strasbourg-RemiLeblond-J2R-Passerelle2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2055982|Passerelle Mimram]]'' | [[Алмания|Германия]]<br/>[[Франция]] | [[Кель (Алмания)|Кель]]<br/>[[Страсбург]] | [[Рейн]] | | data-sort-value="2004" | 2004-04-23 | 387.4 метр |- | [[Файл:P067539-946135 Pelješac bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1155248|Pelješac Bridge]]'' | [[Хорватия]] | ''[[:d:Q58289|Dubrovnik-Neretva County]]'' | ''[[:d:Q695074|Bay of Mali Ston]]'' | ''[[:d:Q110802099|Marjan Pipenbaher]]'' | data-sort-value="2022" | 2022-07-26 | 2404 метр |- | [[Файл:Penang Bridge in extension.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1155649|Penang Bridge]]'' | [[Малайзия]] | ''[[:d:Q188096|Пенанг штаты]]'' | ''[[:d:Q3045413|Penang Strait]]'' | | data-sort-value="1985" | 1985-08-03 | 13.5 километр |- | | ''[[:d:Q116947592|Pertek Bridge]]'' | [[Төркия]] | ''[[:d:Q2963425|Elazığ district]]''<br/>''[[:d:Q2540906|Pertek district]]'' | ''[[:d:Q34894335|Keban Reservoir]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q24956743|Phước Khánh Bridge]]'' | [[Вьетнам]] | | | | | |- | [[Файл:Piacenza - ponte ferroviario AV - vista aerea.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3908187|Piacenza cable-stayed bridge]]'' | [[Италия]] | [[Пьяченца]]<br/>[[Сан-Рокко-аль-Порто]] | ''[[:d:Q643|Po]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-12-14 | 1343 метр |- | | ''[[:d:Q115658650|Pingzhou Bridge]]'' | [[Кытай]] | | | | | |- | [[Файл:Polcevera da Coronata2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3907993|Polcevera Viaduct]]'' | [[Италия]] | [[Җенова]] | ''[[:d:Q1235154|Polcevera]]''<br/>''[[:d:Q547206|Turin–Genoa railway]]''<br/>''[[:d:Q802333|Genoa–Milan railway]]''<br/>''[[:d:Q657150|Val Polcevera]]'' | | data-sort-value="1967" | 1967-09-04 | 1102 метр |- | [[Файл:Pont d'Oxford - Grenoble.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3055929|Pont d'Oxford]]'' | [[Франция]] | [[Гренобль]] | ''[[:d:Q201341|Isère]]'' | | | |- | [[Файл:20181104 102 huy.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q13101812|Pont de Ben-Ahin, Wanze]]'' | [[Бельгия]] | ''[[:d:Q711443|Wanze]]''<br/>''[[:d:Q207095|Huy]]'' | ''[[:d:Q41986|Meuse]]'' | | | 341 метр |- | [[Файл:Pont can peixauet.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30909068|Pont de Can Peixauet]]'' | [[Испания]] | [[Санта-Колома-де-Граманет]]<br/>''[[:d:Q3319496|Bon Pastor]]'' | ''[[:d:Q765483|Besòs]]'' | | | 137.9 метр |- | [[Файл:Gilly-sur-Isère - Pont de Gilly sur l'Isère -1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q17291492|Pont de Gilly]]'' | [[Франция]] | [[Оверн-Рона-Әлп]] | ''[[:d:Q201341|Isère]]'' | | | 170 метр |- | [[Файл:Tuikabelbrug Godsheide.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3396980|Pont de Godsheide]]'' | [[Бельгия]] | [[Һасселт]] | ''[[:d:Q835090|Albert Canal]]'' | | | 264 метр |- | [[Файл:2007-10-07 12.42 Heusden, brug over de Bergse Maas foto2.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q2640076|pont de Heusden]]'' | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q9845|Heusden]]''<br/>''[[:d:Q9808|Aalburg]]'' | ''[[:d:Q820174|Bergsche Maas]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q3397219|Pont de l'Humanité - Humaniteitsbrug]]'' | [[Бельгия]] | ''[[:d:Q688377|Drogenbos]]''<br/>''[[:d:Q72946|Forest]]'' | ''[[:d:Q802042|line 96 (Infrabel)]]''<br/>''[[:d:Q100324126|line 96N]]'' | | | 61.65 метр |- | [[Файл:Pont de Lézar.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3397042|Pont de Lézardrieux]]'' | [[Франция]] | [[Лезардриё]] | ''[[:d:Q1232651|Trieux]]'' | | | 160 метр |- | [[Файл:2021 Pont de Normandie.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q504710|Pont de Normandie]]'' | [[Франция]] | [[Һавр]]<br/>[[Онфлёр]] | [[Сена]] | | data-sort-value="1995" | 1995-01-20 | 2141 метр |- | [[Файл:Pont de Paris-vista oest.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q115748397|Pont de Paris]]'' | [[Андорра]] | [[Андорра-ла-Велья|Andorra la Vella]] | | | | |- | [[Файл:Pont de Saint-Florent-le-Vieil-1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3397114|Pont de Saint-Florent-le-Vieil]]'' | [[Франция]] | [[Варад]]<br/>''[[:d:Q21935401|Loireauxence]]'' | ''[[:d:Q1469|Loire]]'' | | | 207.9 метр |- | [[Файл:Mon propre travail 034.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q140164237|15 August 1960 Bridge]]'' | [[Конго Җөмһүрияте|Конго Республикасы]] | ''[[:d:Q3844|Brazzaville]]'' | No/unknown value | | | 545 метр |- | | ''[[:d:Q43087683|Pont Fernando Reig]]'' | [[Испания]] | [[Алькой]] | | | data-sort-value="1987" | 1987 | 246 метр |- | [[Файл:Pont gisclar 082004.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1751300|Pont Gisclard]]'' | [[Франция]] | ''[[:d:Q1445541|Sauto]]'' | ''[[:d:Q1529011|Têt]]'' | | | 253 метр |- | | ''[[:d:Q3396642|Pont Masséna]]'' | [[Франция]] | [[Париж]] | ''[[:d:Q160342|railway track]]'' | | | 492 метр |- | [[Файл:Pont Nou (1).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q112638831|Pont Nou]]'' | [[Испания]] | [[Эсплугес-де-Льобрегат]] | | | | 72 метр |- | [[Файл:1 Pont de Sidi M'Cid.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q12205505|Pont Sidi M'Cid]]'' | [[Алжир|Әлҗәзаир]] | ''[[:d:Q187346|Constantine]]'' | | | | 164 метр |- | [[Файл:Pont sobre l'avinguda Pau Claris - 20230122 133643.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q113165593|Pont sobre l'avinguda Pau Claris]]'' | [[Испания]] | [[Марторель]] | | | | |- | [[Файл:Ponte sobre ría de Noia.png|center|128px]] | ''[[:d:Q20541416|Pont sobre la Ria de Muros i Noia]]'' | [[Испания]] | [[Ноя]] | ''[[:d:Q3394949|Ría de Muros e Noia]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q138638848|pont sur la canal Donzère-Mondragon (Mondragon)]]'' | [[Франция]] | [[Мондрагон (Воклюз)|Мондрагон]]<br/>''[[:d:Q12792|Vaucluse]]'' | ''[[:d:Q1032562|Donzère-Mondragon Canal]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q131376354|Ponte ciclopedonale di Cisanello-Riglione]]'' | [[Италия]] | [[Пиза]] | ''[[:d:Q115457|Arno]]'' | | data-sort-value="2023" | 2023-05-11 | 662 метр |- | [[Файл:Linha Vermelha - Ponte do Saber - UFRJ.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q10351475|Ponte do Saber]]'' | [[Бразилия]] | [[Рио-де-Жанейро]] | ''[[:d:Q224101|Guanabara Bay]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-02-17 | 780 метр |- | | ''[[:d:Q110824083|Ponte Pedonal de Odemira]]'' | [[Португалия]] | [[Одемира]] | ''[[:d:Q16671|Mira River]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013 | |- | [[Файл:Puente Coimbra2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q10351377|Ponte Rainha Santa Isabel]]'' | [[Португалия]] | | ''[[:d:Q15656|Mondego River]]'' | | | |- | [[Файл:Ponte strallato di Marghera (9716642125).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q29646686|Port of Venice Bridge]]'' | [[Италия]] | ''[[:d:Q1024724|Marghera]]''<br/>[[Венеция]] | | | | 425 метр |- | [[Файл:Pont du Port à l'Anglais.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3397487|Port à l'Anglais Bridge]]'' | [[Франция]] | [[Альфорвиль]]<br/>[[Витри-сюр-Сен]] | [[Сена]] | | | 250 метр |- | [[Файл:Poya-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q568440|Poya Bridge]]'' | [[Швейцария]] | [[Фрибур]] | ''[[:d:Q14333|Saane/Sarine]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-10-12 | 851.6 метр |- | [[Файл:New severn bridge best 750pix.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1287969|Prince of Wales Bridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q1369280|South Gloucestershire]]''<br/>''[[:d:Q207176|Monmouthshire]]'' | ''[[:d:Q12068771|Severn Estuary]]'' | | data-sort-value="1996" | 1996-06-05 | 5128 метр |- | [[Файл:Alexanderbrug 075.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2110586|Prins Willem-Alexanderbrug]]'' | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q952997|Neder-Betuwe]]'' | [[Рейн]] | | | 1419 метр |- | [[Файл:Puente, tierras que se unen.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q47766605|Puente atirantado del Nalón]]'' | [[Испания]] | [[Лангрео]] | ''[[:d:Q14516|Nalón]]'' | | data-sort-value="1991" | 1991 | 630 метр |- | [[Файл:Puente de la Rambla de Albox 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q114598557|Puente atirantado sobre la Rambla de Albox]]'' | [[Испания]] | [[Альбокс]] | | | | |- | [[Файл:Puente colgante lateral.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4068764|Puente colgante de Santa Fe]]'' | [[Аргентина]] | [[Санта-Фе (Аргентина)|Санта-Фе]] | ''[[:d:Q5969144|Setúbal lake]]'' | | | |- | [[Файл:Puente de Andalucía (Córdoba, España).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5648644|Puente de Andalucía]]'' | [[Испания]] | [[Куртубә]] | ''[[:d:Q14309|Guadalquivir]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-02-28 | 455 метр |- | [[Файл:Puente de Talavera.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6091363|Puente de Castilla-La Mancha]]'' | [[Испания]] | [[Талавера-де-ла-Рейна]] | ''[[:d:Q14294|Tagus River]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011-10-17 | 318 метр |- | [[Файл:Puente de Hispanoamérica en Valladolid.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q6091386|Puente de Hispanoamérica, Valladolid]]'' | [[Испания]] | [[Вальядолид]] | ''[[:d:Q14757|Pisuerga River]]'' | | | 156 метр |- | [[Файл:1867, Crónica de la provincia de Palencia, Puente de la Unión en Dueñas.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q52152545|Puente de la Unión]]'' | [[Испания]] | [[Дуэньяс]] | ''[[:d:Q14757|Pisuerga River]]'' | | data-sort-value="1845" | 1845-06-01 | 72.7 метр |- | [[Файл:Puente de las Américas 101118-6966-jikatu.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18418551|Puente de las Américas]]'' | [[Уругвай]] | [[Сьюдад-де-ла-Коста]] | ''[[:d:Q5714253|Avenida de las Américas]]'' | | | 488 метр |- | [[Файл:Puente Coatzacoalcos II.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6091171|Puente Ing. Antonio Dovalí Jaime]]'' | [[Мексика]] | | ''[[:d:Q868103|Coatzacoalcos River]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q28772017|puente La Pedrera]]'' | [[Аргентина]] | [[Вилья-Мерседес]] | | | | |- | [[Файл:Puente Matute Remus Gdl, Mex..jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6091210|Puente Matute Remus]]'' | [[Мексика]] | [[Халиско (штат)]] | | | | |- | | ''[[:d:Q28778397|puente peatonal sobre la Avenida Dorrego]]'' | [[Аргентина]] | | | | | |- | [[Файл:PuenteReal.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q6091269|Puente Real, Badajoz]]'' | [[Испания]] | [[Бадахос]] | ''[[:d:Q14305|Guadiana]]'' | | data-sort-value="1994" | 1994-12-23 | 452 метр |- | [[Файл:Puttesund bro 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11996516|Puttesund bro]]'' | [[Норвегия]] | [[Фредрикстад]] | | | | |- | [[Файл:Vásárhelyi Pál híd.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1462298|Pál Vásárhelyi Bridge]]'' | [[Маҗарстан]] | [[Дьёр]] | ''[[:d:Q763066|Moson-Danube]]'' | | | |- | [[Файл:Ahwaaaz (4)2.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q5845703|Qadir Bridge]]'' | [[Иран]] | ''[[:d:Q1272922|Ahvaz County]]'' | ''[[:d:Q461557|Karun River]]'' | ''[[:d:Q124392710|Hexa Company]]'' | data-sort-value="2012" | 2012-03-15 | 643 метр |- | [[Файл:重庆 江北.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q10904903|Qiansimen Jialing River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Чуңчиң]] | ''[[:d:Q1045185|Jialing River]]'' | | | 720 метр |- | [[Файл:Qinglinwan Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15939084|Qinglinwan Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q16967|Чжэцзян провинциясе]]'' | ''[[:d:Q10943371|Yao River]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-09-25 | |- | [[Файл:Qingshan Bridge 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30946214|Qingshan Bridge]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q1053967|Yong River]]'' | | | |- | [[Файл:Qingshan Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q17163750|Qingshan Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Үһән]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2021" | 2021-04-30 | 4364 метр |- | [[Файл:Qingshuipu Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15922464|Qingshuipu Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q42780|Ningbo]]'' | ''[[:d:Q8054980|Yong River]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011-12-28 | |- | [[Файл:K451 point of G94 (20181024101756).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56424437|Qingzhou Channel Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q59095|Zhuhai]]'' | | | | 930 метр |- | [[Файл:Queen Elizabeth II Bridge - geograph.org.uk - 1323615.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q179481|Queen Elizabeth II Bridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q894082|Dartford]]''<br/>''[[:d:Q1549155|Thurrock]]'' | ''[[:d:Q19686|River Thames]]'' | | data-sort-value="1991" | 1991-10-30 | 2872 метр |- | [[Файл:Queensferry Crossing view01 2017-03-16.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8564816|Queensferry Crossing]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q201149|Fife]]''<br/>''[[:d:Q2379199|City of Edinburgh]]'' | ''[[:d:Q202083|Firth of Forth]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-08-30 | 2638 метр |- | [[Файл:RabeninselbrückeB2.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1726669|Rabeninselbrücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Һалле]] | ''[[:d:Q1678|Saale]]'' | | | 85 метр |- | | ''[[:d:Q86012790|Rach Mieu 2 Bridge]]'' | [[Вьетнам]] | | ''[[:d:Q2784618|Tiền River]]'' | | | |- | [[Файл:Raiffeisenbruecke Neuwied.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2127612|Raiffeisenbrücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Вайсентурм]]<br/>[[Нойвид]] | [[Рейн]] | | | 485 метр |- | [[Файл:Karaj B1 bridge after the attack (8).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q138862866|Raisi Bridge]]'' | [[Иран]] | ''[[:d:Q124069971|District 10]]'' | ''[[:d:Q1728885|Karaj River]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020s | 540 метр |- | [[Файл:Raja Isteri Pengiran Anak Hajah Saleha Bridge 20.05.2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16964872|Raja Isteri Pengiran Anak Hajah Saleha Bridge]]'' | [[Бруней]] | [[Бәндәр-Сери-Бегаван|Бандар-Сери-Бегаван]] | ''[[:d:Q407792|Brunei River]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-10-14 | 622 метр |- | [[Файл:Rama IX Bridge-2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1813523|Rama IX Bridge]]'' | [[Таиланд]] | [[Bangkok|Бангкок]] | ''[[:d:Q118850|Chao Phraya River]]'' | | data-sort-value="1987" | 1987-12-05 | 781.2 метр |- | [[Файл:Rama VIII Bridge at night.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1092231|Rama VIII Bridge]]'' | [[Таиланд]] | [[Bangkok|Бангкок]] | ''[[:d:Q118850|Chao Phraya River]]'' | | | 475 метр |- | [[Файл:Puente de Rande Pontevedra España.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q2117406|Rande Bridge]]'' | [[Испания]] | ''[[:d:Q12401348|Trasmañó, Redondela]]''<br/>''[[:d:Q3396870|Domaio]]'' | ''[[:d:Q3232570|Ría de Vigo]]'' | ''[[:d:Q941579|Fabrizio de Miranda]]'' | data-sort-value="1981" | 1981 | 1558 метр |- | [[Файл:Replotbron.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3046103|Replot Bridge]]'' | [[Финляндия]] | ''[[:d:Q1784789|Korsholm]]'' | [[Ботния култыгы]] | | data-sort-value="1997" | 1997-08-27 | 1045 метр |- | [[Файл:Rheinbruecke N4 06 10.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2147600|Rheinbrücke N4]]'' | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q12697|Canton of Schaffhausen]]''<br/>[[Шаффһаузен]]<br/>''[[:d:Q11943|Цюрих кантоны]]'' | [[Рейн]] | | | 151.76 метр |- | [[Файл:Rheinbruecke Speyer A61.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1286261|Rheinbrücke Speyer]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Хоккенхайм]]<br/>[[Шпайер]] | [[Рейн]] | | | |- | [[Файл:Duesseldorf 1915.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q2147862|Rheinknie Bridge]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Дүсселдорф]] | [[Рейн]] | | | 1519 метр |- | [[Файл:Rheinbruecke Neuenkamp pano.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1502365|Rhine bridge Neuenkamp]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q317314|Duisburg-Mitte]]'' | [[Рейн]] | | | |- | [[Файл:Vista aérea da ponte sobre o rio Negro que liga Manaus a Iranduba.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q205516|Rio Negro Bridge]]'' | [[Бразилия]] | [[Амазонас]] | ''[[:d:Q118771|Rio Negro]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011-10-24 | 3595 метр |- | [[Файл:C2.35 Ríobrücke.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q48353|Rio-Antirrio bridge]]'' | [[Греция]] | ''[[:d:Q170291|Көнбатыш Греция]]'' | ''[[:d:Q209682|Gulf of Corinth]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-08-07 | 2880 метр |- | [[Файл:Suir RiverBridge looking south(Edit).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1419539|River Suir Bridge]]'' | [[Ирландия]] | ''[[:d:Q180231|County Kilkenny]]''<br/>''[[:d:Q184594|County Waterford]]'' | ''[[:d:Q1128134|Suir]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-10-19 | 475 метр<br/>465 метр |- | [[Файл:Tümmler steg Döbeln 2022-05-14 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q117804230|Robert-Tümmler-Steg]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Дёбельн]] | ''[[:d:Q117804124|Flutmulde Döbeln]]'' | | | |- | [[Файл:Tahya Misr Bridge (Cairo).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q64444301|Rod El Farag Axis Bridge]]'' | [[Мисыр]] | | [[Нил]] | | | 540 метр |- | [[Файл:Rokkou Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q11392457|Rokkō Bridge]]'' | [[Япония]] | ''[[:d:Q277434|Higashinada-ku]]'' | ''[[:d:Q1336906|Port of Kobe]]'' | | data-sort-value="1977" | 1977 | |- | | ''[[:d:Q104830425|Roma Point Bridge]]'' | [[Филиппин|Филипин]] | ''[[:d:Q13872|Quezon]]'' | ''[[:d:Q31519882|Silañgan Pass]]'' | | | |- | [[Файл:Rosenbruecke-Austria.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2167049|Rose Bridge]]'' | [[Австрия]] | [[Тульн-ан-дер-Донау]]<br/>[[Лангенрор]] | [[Дунай]] | | | 440 метр |- | [[Файл:Royal Victoria Dock Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7374966|Royal Victoria Dock Bridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q208139|London Borough of Newham]]'' | ''[[:d:Q2171143|Royal Victoria Dock]]'' | | data-sort-value="1998" | 1998 | |- | [[Файл:Rugao Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16689964|Rugao Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1023796|Rugao]]'' | [[Янцзы]] | | | |- | [[Файл:Runyang North Bridge, China.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q91888150|Runyang Yangtze River North Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q57906|Yangzhou]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2005" | 2005-04-30 | 758 метр |- | [[Файл:Russky Bridge (October 2024)-0 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q209710|Russky Bridge]]'' | [[Россия]] | [[Владивосток]] | ''[[:d:Q715174|Eastern Bosphorus]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-07 | 3100 метр |- | [[Файл:Southwest View Macau Peninsula2021.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1137940|Sai Van Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q14773|Macau]]'' | | | data-sort-value="2004" | 2004-12-19 | 2200 метр |- | [[Файл:Pont de Saint-Nazaire-vue aérienne2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1060111|Saint-Nazaire Bridge]]'' | [[Франция]] | [[Сен-Назер]]<br/>[[Сен-Бревен-ле-Пен]] | ''[[:d:Q1469|Loire]]'' | | data-sort-value="1975" | 1975-10-18 | 3356 метр |- | [[Файл:Sakitama-bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11484097|Sakitama Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Тода (шәһәр)|Тода]]<br/>[[Вако]] | ''[[:d:Q625465|Arakawa River]]''<br/>''[[:d:Q11502669|Shingashi River]]''<br/>''[[:d:Q11618607|Arakawa No. 1 Retention Basin]]'' | | | 1485.9 метр |- | [[Файл:Pont Salah Bey (49475835572)2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q26257773|Salah Bey Viaduct]]'' | [[Алжир|Әлҗәзаир]] | ''[[:d:Q187346|Constantine]]'' | ''[[:d:Q2148305|Rhummel River]]'' | | | 1119 метр |- | [[Файл:Saamen silta.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2209135|Sami Bridge]]'' | [[Норвегия]]<br/>[[Финляндия]] | ''[[:d:Q483964|Tana Municipality]]''<br/>''[[:d:Q581920|Utsjoki]]'' | ''[[:d:Q829866|Tana]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993 | 316.5 метр |- | [[Файл:The Samuel Beckett Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1193916|Samuel Beckett Bridge]]'' | [[Ирландия]] | [[Дублин]] | ''[[:d:Q208009|Liffey]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-12-10 | 123 метр |- | | ''[[:d:Q131748430|Sazlıdere Bridge]]'' | [[Төркия]] | [[Башакшеһир|Башакшәһәр]] | ''[[:d:Q6012993|Bathynias]]'' | | | 860 метр |- | [[Файл:TramBrueckeSchenkendorfstr Muenchen-05.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q14541248|Schenkendorfbruecke]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q252679|Schwabing-Freimann]]'' | ''[[:d:Q969594|Schenkendorfstraße]]'' | | | |- | [[Файл:SchraegseilbrueckeDK.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2250306|Schrägseilbrücke, Vienna]]'' | [[Австрия]] | [[Вена шәһәре|Вена]] | | | | |- | | ''[[:d:Q10936045|Second Daxie Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q16967|Чжэцзян провинциясе]]'' | | | data-sort-value="2013" | 2013-10-28 | |- | [[Файл:Second Fengdu Yangtze River Bridge (46076959862).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17160969|Second Fengdu Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q737865|Fengdu County]]'' | [[Янцзы]] | | | 2234 метр |- | | ''[[:d:Q67896720|Second Fengdu Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q737865|Fengdu County]]'' | [[Янцзы]] | | | |- | [[Файл:Jiaojiang No.2 Bridge at night.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q15908337|Second Jiaojiang Bridge]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q1770054|Jiao River]]'' | | | |- | [[Файл:2PuenteSobreElOrinoco.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3070587|Second Orinoco crossing]]'' | [[Венесуэла]] | [[Сьюдад-Гваяна]] | [[Ориноко]] | | data-sort-value="2006" | 2006-11-13 | 3156 метр |- | [[Файл:Tongling Yangtze Road-Rail Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q67896722|Second Tongling Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q360326|Tongling]]'' | [[Янцзы]] | | | |- | [[Файл:Second Wuhan Yangtze River Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11124749|Second Wuhan Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Үһән]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="1995" | 1995-06-18 | 1876 метр |- | [[Файл:Second Wuhu Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q17498584|Second Wuhu Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q359990|Wuhu]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2017" | 2017 | 13982 метр |- | [[Файл:Seohae1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q626760|Seohae Bridge]]'' | [[Көньяк Корея]] | [[Таңҗин]]<br/>[[Пйоңтек]] | ''[[:d:Q495506|Asan Bay]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-11-09 | |- | [[Файл:Severinsbrücke 2013-05-28-06.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q2275296|Severinsbrücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q3007|Altstadt-Süd]]''<br/>''[[:d:Q3621|Deutz]]'' | [[Рейн]] | | | 691 метр |- | [[Файл:SeanOCaseyBridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q369401|Seán O'Casey Bridge]]'' | [[Ирландия]] | [[Дублин]] | ''[[:d:Q208009|Liffey]]'' | | data-sort-value="2005" | 2005-07 | 97.61 метр |- | [[Файл:Nanjing ShangBa Jiajiang Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q107148943|Shangba Jiajiang Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Нанҗиң|Нәнҗиң]] | | | | |- | [[Файл:Shanghai Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q67896716|Shanghai Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Şanxay|Шаңхай]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2009" | 2009-10-31 | 9970 метр |- | [[Файл:Shenzhen Bay Bridge 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7222063|Shenzhen Bay Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q871442|Yuen Long District]]''<br/>''[[:d:Q533836|Nanshan District]]'' | ''[[:d:Q5250082|Deep Bay]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-07-01 | 5.5 километр |- | [[Файл:Fuling Shibangou Yangtze River Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7496018|Shibangou Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Чуңчиң]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2009" | 2009-09-25 | 975 метр |- | [[Файл:Shifeng Bridge Beijing 2004.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7496218|Shifeng Bridge]]'' | [[Кытай]] | | | | | |- | [[Файл:Shimen Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q28410011|Shimen Jialing River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Чуңчиң]] | ''[[:d:Q1045185|Jialing River]]'' | | | |- | [[Файл:The Onomichi Bridges2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11501919|Shin-Onomichi Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Ономити|Ономичи]] | ''[[:d:Q11465491|Onomichi Channel]]'' | | data-sort-value="1999" | 1999-05-01 | |- | [[Файл:Shishou Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q17498611|Shishou Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1359319|Shishou]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2019" | 2019-09-28 | 2670 метр |- | [[Файл:Sidney Lanier Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3483330|Sidney Lanier Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Брансвик (Джорджия)]] | ''[[:d:Q4979533|Brunswick River]]'' | | data-sort-value="2003" | 2003 | 2371 метр |- | [[Файл:Sieglangersteg 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q98124120|Sieglangersteg]]'' | [[Австрия]] | [[Иннсбрук]] | ''[[:d:Q14369|Inn]]''<br/>''[[:d:Q429253|Inn Valley Autobahn]]'' | | | 147 метр |- | [[Файл:Most Siekierkowski Warsaw 2022 aerial.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1609397|Siekierkowski Bridge]]'' | [[Польша]] | [[Варшава]] | [[Висла]] | | data-sort-value="2002" | 2002-09-21 | 500 метр |- | [[Файл:Signaturebridgenedelhi.png|center|128px]] | ''[[:d:Q55633178|Signature Bridge]]'' | [[Һиндстан]] | [[Dähli]] | ''[[:d:Q132726|Yamuna]]'' | | data-sort-value="2018" | 2018-11-04 | 675 метр |- | [[Файл:Skarnsundbrua.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q852967|Skarnsund Bridge]]'' | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q488970|Inderøy Municipality]]'' | ''[[:d:Q1042798|Skarnsund]]'' | | data-sort-value="1991" | 1991-12-19 | 1010 метр |- | [[Файл:Westminster Pier Park 2015-06-27.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1509055|SkyBridge]]'' | [[Канада]] | [[Британия Колумбиясе]] | ''[[:d:Q269710|Fraser River]]'' | | data-sort-value="1990" | 1990-03-16 | 616 метр |- | [[Файл:Smålenene bro.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q7542518|Smaalenene Bridge]]'' | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q48668|Spydeberg Municipality]]''<br/>''[[:d:Q109469|Askim Municipality]]''<br/>''[[:d:Q42293305|Indre Østfold Municipality]]'' | ''[[:d:Q214535|Glomma]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-11-23 | 289.5 метр |- | [[Файл:Most Solidarności w Płocku 4040.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q62592|Solidarity Bridge]]'' | [[Польша]] | [[Плоцк|Плотск]] | [[Висла]] | ''[[:d:Q938156|Nikola Hajdin]]'' | data-sort-value="2007" | 2007-10-13 | 1712 метр |- | [[Файл:The New Swinging Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q105829339|Souris Swinging Bridge]]'' | [[Канада]] | [[Манитоба]]<br/>''[[:d:Q18378260|Souris – Glenwood]]'' | ''[[:d:Q487925|Souris River]]'' | | | 184 метр |- | [[Файл:StadtbahnbrueckeGera.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q2326666|Stadtbahnbrücke]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Гера (Алмания)|Гера]] | ''[[:d:Q44729|Weisse Elster]]'' | | | |- | [[Файл:Staupitzsteg Döbeln 2022-05-14 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q117771698|Staupitzsteg]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Дёбельн]] | ''[[:d:Q13655|Freiberger Mulde]]'' | | | |- | [[Файл:StavangerCityBridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1774362|Stavanger City Bridge]]'' | [[Норвегия]] | [[Ставаңер]] | | | data-sort-value="1978" | 1978-01 | 1066.6 метр |- | [[Файл:Stonecutters' Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1587288|Stonecutters Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q877132|Kwai Tsing District]]'' | ''[[:d:Q3537434|Rambler Channel]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-12-20 | 1596 метр |- | [[Файл:Storchenbrücke Winterthur.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15060163|Storchenbrücke]]'' | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q11943|Цюрих кантоны]]''<br/>[[Винтертур]]<br/>''[[:d:Q2326384|Stadt]]'' | ''[[:d:Q803567|Zürich–Winterthur railway line]]''<br/>''[[:d:Q118416|Winterthur–Bülach–Koblenz railway line]]'' | | | |- | [[Файл:Strömsundsbron 2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1574275|Strömsund Bridge]]'' | [[Швеция]] | ''[[:d:Q514770|Strömsund Municipality]]'' | ''[[:d:Q458965|Ströms vattudal]]'' | | data-sort-value="1956" | 1956 | 332 метр |- | | ''[[:d:Q114856436|Sudarshan Setu]]'' | [[Һиндстан]] | ''[[:d:Q25565076|Dwarka Taluka]]'' | ''[[:d:Q844917|Gulf of Kutch]]'' | | | 2320 метр |- | [[Файл:Suez Canal Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q611964|Suez Canal Bridge]]'' | [[Мисыр]] | ''[[:d:Q1324574|El-Qantarah al-Sharqiya]]'' | [[Сүәеш каналы]] | | data-sort-value="2001" | 2001-10-09 | 3900 метр |- | [[Файл:Cmglee Penang Second Bridge aerial.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2263851|Sultan Abdul Halim Muadzam Shah Bridge]]'' | [[Малайзия]] | ''[[:d:Q188096|Пенанг штаты]]'' | ''[[:d:Q3045413|Penang Strait]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-03-02 | 24 километр |- | [[Файл:Sundial Bridge at Turtle Bay.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1153057|Sundial Bridge at Turtle Bay]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Реддинг (Калифорния)]] | ''[[:d:Q335575|Sacramento River]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-07-04 | 66 метр |- | [[Файл:Sunshine Skyway Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2302271|Sunshine Skyway Bridge]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Флорида (штат)|Флорида]] | ''[[:d:Q1059534|Tampa Bay]]'' | | data-sort-value="1954" | 1954-09-06 | 6.7 километр |- | [[Файл:Suramadu Bridge 5.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1275181|Suramadu Bridge]]'' | [[Индонезия]] | [[Сурабая]] | ''[[:d:Q521503|Madura Strait]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-06-10 | 5438 метр |- | [[Файл:Sutong Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q568902|Sutong Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q42622|Suzhou]]''<br/>''[[:d:Q57947|Nantong]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2008" | 2008-06-30 | 32.4 километр |- | [[Файл:Tabriz, Iran 2013 (110) (15002668536).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5725224|Tabriz Cable Bridge]]'' | [[Иран]] | ''[[:d:Q1286247|Tabriz County]]'' | | | data-sort-value="2007" | 2007 | 113 метр |- | [[Файл:Tacitusbrug.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q759177|Tacitus Bridge]]'' | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q600871|Overbetuwe]]''<br/>''[[:d:Q851244|Beuningen]]'' | ''[[:d:Q216171|Waal]]'' | | | 1055 метр |- | [[Файл:Taian Yangtze River Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q24832324|Tai'an Yangtze River bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q425492|Luzhou]]'' | [[Янцзы]] | | | 1573 метр |- | | ''[[:d:Q18109682|Taiping Fu Yangtze River Sub-branch Highway Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1159662|Dangtu County]]'' | [[Янцзы]] | | | |- | [[Файл:D-BW-Wangen im Allgaeu - Talbruecke Obere Argen 8204.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q2390028|Talbrücke Obere Argen]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Ванген (Альгой)]] | ''[[:d:Q325485|Obere Argen]]'' | | | 730 метр |- | [[Файл:New Tana Bridge crossing Tana River in Tana, Troms og Finnmark, Norway, 2022 August - 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5101742|Tana Bridge]]'' | [[Норвегия]] | ''[[:d:Q483964|Tana Municipality]]'' | ''[[:d:Q829866|Tana]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-09-15 | 260 метр |- | [[Файл:Taoyaomen Bridge, Zhejiang Province.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q7684345|Taoyaomen Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q58324|Zhoushan]]'' | | | data-sort-value="2003" | 2003 | 888 метр |- | [[Файл:TataraOhashi.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1539750|Tatara Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Ономити|Ономичи]]<br/>[[Имабари]] | ''[[:d:Q231312|Seto Inland Sea]]'' | | data-sort-value="1999" | 1999-05-01 | 1480 метр |- | [[Файл:Tauranga Bridge 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q79307757|Tauranga Bridge]]'' | [[Яңа Зеландия]] | ''[[:d:Q2027043|Ōpōtiki District]]'' | ''[[:d:Q1749265|Waioweka River]]'' | | | |- | [[Файл:Tokyo Teleport Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q77082644|Teleport Bridge]]'' | [[Япония]] | ''[[:d:Q4778662|Aomi]]''<br/>''[[:d:Q17224919|Daiba]]'' | ''[[:d:Q11525006|東京湾岸道路]]'' | | | |- | [[Файл:Tenpouzan Bridge0332.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11442325|Tempozan-ohashi Bridge]]'' | [[Япония]] | ''[[:d:Q1365114|Minato-ku]]''<br/>''[[:d:Q960258|Konohana-ku]]'' | ''[[:d:Q51945567|Aji River]]'' | | data-sort-value="1991" | 1991-09-18 | 640 метр |- | [[Файл:Jembatan Barelang Bintan.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q99249332|Tengku Fisabilillah Bridge]]'' | [[Индонезия]] | ''[[:d:Q2223|Кепулауан-Риау]]'' | | | | 642 метр |- | [[Файл:Tenkenji Bridge and board from right bank.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11442586|Tenkenji Bridge]]'' | [[Япония]] | | ''[[:d:Q954320|Chikugo River]]'' | | | |- | [[Файл:20110822 Pont de Térénez (3).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q774979|Terenez bridge]]'' | [[Франция]] | [[Арголь]] | ''[[:d:Q5079|Aulne]]'' | | | 515 метр |- | [[Файл:Theodor-Heuss-Brücke (2).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q876943|Theodor Heuss Bridge]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Дүсселдорф]] | [[Рейн]] | | | 1270.9 метр |- | [[Файл:Map of the Terceira Travessia do Tejo.png|center|128px]] | ''[[:d:Q901283|Third Tagus Crossing]]'' | [[Португалия]] | | ''[[:d:Q14294|Tagus River]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q17498570|Third Wanzhou Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q713825|Wanzhou]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2019" | 2019-05-30 | 2120 метр |- | [[Файл:Third Wuhu Yangtze Bridge, Oct 2020.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17498582|Third Wuhu Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q359990|Wuhu]]'' | [[Янцзы]] | | | 4809.9 метр |- | [[Файл:The Thotsamarachan Bridge, Bangkok, Thailand (Jan 2025) - img 01.png|center|128px]] | ''[[:d:Q116838716|Thotsamarachan Bridge]]'' | [[Таиланд]] | [[Bangkok|Бангкок]] | ''[[:d:Q118850|Chao Phraya River]]'' | | data-sort-value="2024" | 2024-12-14 | 780 метр |- | [[Файл:Tianxingzhou Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q8039087|Tianxingzhou Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Үһән]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2009" | 2009-12-26 | 4657 метр |- | [[Файл:Ting Kau Bridge (Hong Kong).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q179329|Ting Kau Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q878514|Tsuen Wan District]]''<br/>''[[:d:Q877132|Kwai Tsing District]]'' | ''[[:d:Q3537434|Rambler Channel]]'' | | data-sort-value="1998" | 1998 | 1177 метр |- | [[Файл:Ponte dos Tirantes.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12397880|Tirantes Bridge]]'' | [[Испания]] | [[Понтеведра]] | ''[[:d:Q14553|Lérez River]]'' | | data-sort-value="1995" | 1995 | 125 метр |- | [[Файл:Tjörnbron.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q733320|Tjörn Bridge]]'' | [[Швеция]] | ''[[:d:Q511438|Stenungsund Municipality]]'' | | | data-sort-value="1981" | 1981 | 664 метр |- | [[Файл:十勝大橋（Tokachiohhashi） - panoramio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22119627|Tokachi Ohashi Bridge]]'' | [[Япония]] | ''[[:d:Q1210613|Otofuke]]''<br/>[[Обихиро]] | ''[[:d:Q3491135|Tokachi River]]'' | | data-sort-value="1996" | 1996 | 501 метр |- | [[Файл:Ashigara bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11526322|Tomei Ashigara Bridge]]'' | [[Япония]] | ''[[:d:Q726418|Oyama]]'' | | ''[[:d:Q181996|Sori Yanagi]]'' | | 370 метр |- | [[Файл:Tongling Yangtze River Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q6379840|Tongling Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q360326|Tongling]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="1995" | 1995-12-26 | 1152 метр |- | [[Файл:Tongling Yangtze Road-Rail Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q17007682|Tongling Yangtze River Road-railway Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1198193|Wuwei City]]''<br/>''[[:d:Q1197991|Yi'an District]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2015" | 2015-06-28 | 16719 метр |- | [[Файл:Toyosato Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11634263|Toyosato Bridge]]'' | [[Япония]] | ''[[:d:Q861271|Asahi Ward]]''<br/>''[[:d:Q490514|Higashiyodogawa-ku]]'' | ''[[:d:Q6157657|Japan National Route 479]]'' | | | 561.4 метр |- | | ''[[:d:Q11633973|Toyota Arrows Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Тоёта (шәһәр)|Тойота]] | | | | |- | [[Файл:Diepoldsau 7 Schrägseilbrücke.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q14912673|Trambrücke]]'' | [[Швейцария]] | ''[[:d:Q12746|Canton of St. Gallen]]'' | [[Рейн]] | | | 250 метр |- | [[Файл:Tsuneyoshi Ohashi Osaka JPN 002.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q63348226|Tsuneyoshi Bridge]]'' | [[Япония]] | ''[[:d:Q960258|Konohana-ku]]'' | ''[[:d:Q5354480|Port of Osaka]]'' | | | 539.65 метр |- | [[Файл:Tuibrug Lanklaar 18-06-2018 11-06-20.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q130360046|Tuibrug Lanklaar]]'' | [[Бельгия]] | ''[[:d:Q581246|Dilsen-Stokkem]]'' | ''[[:d:Q228617|Zuid-Willemsvaart]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q21995106|Twerton Bridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q810793|Bath and North East Somerset]]'' | ''[[:d:Q19711|River Avon]]'' | | | |- | [[Файл:重庆 长江上的渡江大桥.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q25352117|Twin River Bridges]]'' | [[Кытай]] | | [[Янцзы]]<br/>''[[:d:Q1045185|Jialing River]]'' | | | |- | [[Файл:Tähtiniemen silta.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q5491948|Tähtiniemi Bridge]]'' | [[Финляндия]] | ''[[:d:Q849934|Heinola]]'' | ''[[:d:Q533040|Ruotsalainen]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993-11 | 924 метр |- | [[Файл:Uddevallabron.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1785659|Uddevalla Bridge]]'' | [[Швеция]] | ''[[:d:Q501442|Uddevalla Municipality]]'' | ''[[:d:Q10438154|Byfjorden]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-05-20 | 1712 метр |- | [[Файл:Universitetsbron, Malmö.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q10709723|Universitetsbron]]'' | [[Швеция]] | ''[[:d:Q503361|Malmö Municipality]]'' | | | data-sort-value="2004" | 2004-08-28 | 75 метр |- | [[Файл:Bdg pylonTU sl2 01-2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15985023|University Bridge in Bydgoszcz]]'' | [[Польша]] | [[Быдгощ|Быдгочч]] | ''[[:d:Q772970|Brda]]'' | | | 200.9 метр |- | [[Файл:Temple Footbridge, Bristol Floating Harbour - geograph.org.uk - 182149.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q141005304|Valentine Bridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q21693433|City of Bristol]]'' | ''[[:d:Q26874|Bristol Harbour]]'' | | | |- | [[Файл:Vanšu Bridge (cropped).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q317508|Vanšu Bridge]]'' | [[Латвия]] | [[Рига]] | [[Көнбатыш Двина]] | | data-sort-value="1981" | 1981 | 625 метр |- | [[Файл:Varvsbron i Helsingborg, från Oceanhamnen.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q112673595|Varvsbron]]'' | [[Швеция]] | ''[[:d:Q487648|Һелсиңборг коммунасы]]'' | ''[[:d:Q112673614|Södra hamnen]]''<br/>''[[:d:Q782249|European route E4]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-09-30 | 221.5 метр |- | [[Файл:Vasco da Gama Bridge 03.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q233737|Vasco da Gama Bridge]]'' | [[Португалия]] | ''[[:d:Q1428475|Parque das Nações]]''<br/>''[[:d:Q18468970|Sacavém e Prior Velho]]''<br/>[[Самоку]]<br/>[[Алкошети (район)]] | ''[[:d:Q14294|Tagus River]]''<br/>''[[:d:Q1139429|North railway line]]'' | | data-sort-value="1998" | 1998-03-29 | 12345 метр |- | [[Файл:Northside Veterans Bridge PB040389.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7923585|Veterans' Glass City Skyway]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Толедо (АКШ)|Толедо]] | ''[[:d:Q282052|Maumee River]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-06-24 | |- | [[Файл:Le metro enjambe la rocade sud - panoramio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109407744|Viaduc de franchissement de la rocade de Rennes]]'' | [[Франция]] | [[Ренн]] | ''[[:d:Q3437385|Rocade de Rennes]]'' | | data-sort-value="2002" | 2002-03-15 | 140 метр |- | [[Файл:Réunion RouteDesTamarins RavineTrois-Bassins.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3556687|Viaduc de la ravine des Trois-Bassins]]'' | [[Франция]] | [[Сен-Поль (Реюньон)|Сен-Поль]]<br/>[[Труа-Бассен]] | ''[[:d:Q3420350|Ravine des Trois-Bassins]]'' | | | 374 метр |- | [[Файл:Viaduc des Rochers Noirs-1923.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q527017|Viaduc des Rochers Noirs]]'' | [[Франция]] | [[Лапло]]<br/>[[Сурсак]] | ''[[:d:Q831573|Luzège]]'' | | | 160 метр |- | [[Файл:ViaductPovBystrica2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1622374|Viaduct Považská Bystrica]]'' | [[Словакия]] | ''[[:d:Q319787|Поважска-Бистритса]]'' | ''[[:d:Q202598|Váh]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-05-31 | 957 метр |- | [[Файл:'The Wings to fly' (7180909325).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1145433|Vidyasagar Setu]]'' | [[Һиндстан]] | [[Kälküttä|Кәлкүттә]] | ''[[:d:Q739687|Hooghly River]]'' | | data-sort-value="1992" | 1992-10-10 | 823 метр |- | [[Файл:Albi - le Pont Vieux.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3396772|Vieux pont d'Albi]]'' | [[Франция]] | [[Альби]] | ''[[:d:Q215653|Tarn]]'' | | | |- | [[Файл:Viaduto do Corgo (Corgo Viaduct), Vila Real, Portugal (2015-01) (17679614363)2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15133762|Vila Real Bridge]]'' | [[Португалия]] | [[Вила-Реал]] | ''[[:d:Q3325117|Corgo River]]'' | | | 2796 метр |- | [[Файл:Volksparksteg-Bundesallee-Berlin-Wilmersdorf-06-2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q60484322|Volksparksteg]]'' | [[Алмания|Германия]] | ''[[:d:Q158095|Шарлоттенбург-Вилмерсдорф]]'' | ''[[:d:Q1005415|Bundesallee]]'' | | data-sort-value="1971" | 1971 | 65 метр |- | [[Файл:Volonne - Pont sur la Durance -2.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q114117979|Volonne Bridge]]'' | [[Франция]] | [[Волон (Югары Прованс Альплары)]] | ''[[:d:Q754718|Durance]]'' | | | |- | [[Файл:Vöestbrücke.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2535709|VÖEST Bridge]]'' | [[Австрия]] | [[Линц]] | [[Дунай]] | | | 407 метр |- | [[Файл:Wadi el Kuf Bridge 1970's.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q996209|Wadi el Kuf Bridge]]'' | [[Ливия]] | | ''[[:d:Q31901357|Wādī al Kūf]]'' | ''[[:d:Q340099|Riccardo Morandi]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | 477 метр |- | | ''[[:d:Q17008069|Wangdong Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q774185|Wangjiang County]]''<br/>''[[:d:Q1241526|Dongzhi County]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2016" | 2016 | 3608 метр |- | [[Файл:West Gate Bridge Melbourne.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2564257|West Gate Bridge]]'' | [[Австралия]] | [[Виктория (штат)]] | ''[[:d:Q695081|Yarra River]]'' | | data-sort-value="1978" | 1978-11-15 | 2582.4 метр |- | [[Файл:Overzicht - Rotterdam - 20342581 - RCE.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1416985|Willemsbrug]]'' | [[Нидерланд]] | ''[[:d:Q2680952|Rotterdam]]'' | ''[[:d:Q1362309|Nieuwe Maas]]'' | | data-sort-value="1981" | 1981 | 270 метр |- | [[Файл:원산안면대교.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q85983373|Wonsan Anmyeon Bridge]]'' | [[Көньяк Корея]] | [[Порйоң]]<br/>''[[:d:Q50335|Taean County]]'' | ''[[:d:Q37960|Сары диңгез]]'' | | | |- | [[Файл:Baishazhou Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q8039078|Wuhan Baishazhou Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Үһән]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2000" | 2000-09 | 3586.38 метр |- | [[Файл:Junshan Bridge-2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4718612|Wuhan Junshan Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1025837|Caidian District]]''<br/>''[[:d:Q1337329|Jiangxia District]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2001" | 2001-12-15 | 4881 метр |- | [[Файл:Wuhan Zhuankou Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q17498607|Wuhan Zhuankou Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Үһән]]<br/>''[[:d:Q1025837|Caidian District]]''<br/>''[[:d:Q14017353|Qingling Subdistrict]]'' | [[Янцзы]] | | | 5296 метр |- | [[Файл:Park near the bridge, Wuhu Yangtze River Bridge1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3397317|Wuhu Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q359990|Wuhu]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2000" | 2000-09-30 | 10521 метр |- | [[Файл:Nanning Wuxiang Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q125264506|Wuxiang Bridge]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q1053967|Yong River]]'' | | | |- | [[Файл:Wuxue Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q17498605|Wuxue Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1367949|Wuxue]]''<br/>''[[:d:Q1356685|Yangxin County]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2021" | 2021 | 2051.5 метр |- | [[Файл:River Wye estuary and M48 Wye road bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q29497292|Wye Bridge (M48 Viaduct)]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q771986|Chepstow]]'' | | | | |- | [[Файл:Xiamen Zhangzhou Bridge XIAZHA.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q10911420|Xiamen Zhangzhou Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q68814|Zhangzhou]]'' | ''[[:d:Q8044101|Xiamen Bay]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-05-28 | 11.7 километр |- | [[Файл:Xiangjiang Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q132026852|Xiang River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q47097|Guizhou]]'' | ''[[:d:Q14658414|Xiang River]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021 | 1648 метр |- | [[Файл:象山港大桥桥面.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15944436|Xiangshan Harbor Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q42780|Ningbo]]'' | ''[[:d:Q17009798|Xiangshan Harbor]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-12-29 | |- | [[Файл:Xihong Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q97201292|Xihong Bridge]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q10943371|Yao River]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q137882884|Xindu Jinsha River Bridge]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q1038418|Jinsha River]]'' | | | |- | [[Файл:西双版纳大桥3208.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q140005534|Xishuangbanna Bridge]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q15060602|Lancang River]]'' | | | |- | [[Файл:Third Qiantang River Bridge2021.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15929622|Xixing Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q4970|Хаңҗу]]'' | ''[[:d:Q19751|Qiantang River]]'' | | | |- | [[Файл:Ariake-engan-yabegawa-briage1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11584293|Yabegawa Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Мияма]]<br/>[[Янагава]] | ''[[:d:Q11584292|Yabe River]]'' | | | |- | [[Файл:YachiByHighestBridges.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18110291|Yachi River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1339926|Qingzhen City]]'' | ''[[:d:Q1515792|Wu River]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016 | 1461 метр |- | [[Файл:Yangmeizhou Bridge - 20241102.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q137706746|Yangmeizhou Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q45761|Hunan]]'' | ''[[:d:Q831884|Xiang River]]'' | | data-sort-value="2024" | 2024-09-29 | 2123 метр |- | [[Файл:Shanghai boat bund 31.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1365598|Yangpu Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Şanxay|Шаңхай]] | ''[[:d:Q99785|Huangpu River]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993-10 | 8354 метр |- | [[Файл:Yaroslavl footbridge, Exeter - geograph.org.uk - 1090521.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q98936730|Yaroslavl footbridge]]'' | [[Бөекбритания]] | ''[[:d:Q21886091|Exeter]]'' | | | | |- | [[Файл:Yibin Yangtze River Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q15909000|Yibin Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q427265|Yibin]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2008" | 2008-04-07 | 928.73 метр |- | [[Файл:Yiling Bridge-2.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q8053608|Yiling Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q71266|Yichang]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2001" | 2001-12-20 | 936 метр |- | [[Файл:Sunset of Yokohama Bay Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1138655|Yokohama Bay Bridge]]'' | [[Япония]] | [[Yokohama|Йокоһама]] | ''[[:d:Q1190021|Port of Yokohama]]'' | | data-sort-value="1989" | 1989-09-27 | 860 метр |- | | ''[[:d:Q17163784|Yongchuan Yangtze River bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q713989|Yongchuan District]]''<br/>''[[:d:Q201723|Jiangjin District]]'' | [[Янцзы]] | | | 1895.8 метр |- | | ''[[:d:Q67896724|Yongchuan Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | | [[Янцзы]] | | | |- | [[Файл:Ypsilon bru.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1794536|Ypsilon]]'' | [[Норвегия]] | [[Драммен]] | ''[[:d:Q537889|Drammenselva]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-01-16 | 135 метр |- | | ''[[:d:Q100715207|Yuanhong Channel Bridge]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q28798569|Haitan Haixia]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-10-01 | |- | [[Файл:Yugra Bridge 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q598755|Yugra Bridge]]'' | [[Россия]] | [[Соргыт]] | [[Об]] | | data-sort-value="2000" | 2000 | 2110 метр |- | | ''[[:d:Q137758570|Yunwu Bridge]]'' | [[Кытай]] | | | | | |- | [[Файл:Yunyang Yangtze River Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3334941|Yunyang Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q14447|Yunyang County]]'' | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2005" | 2005 | 1278 метр |- | [[Файл:Zhaobaoshan Bridge in Zhenhai District.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11077295|Zhaobaoshan Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q42780|Ningbo]]'' | ''[[:d:Q8054980|Yong River]]'' | | | |- | [[Файл:Zhivopisny Bridge2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q834287|Zhivopisny Bridge]]'' | [[Россия]] | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү (елга)|Мәскәү елгасы]] | | data-sort-value="2007" | 2007 | 1460 метр |- | [[Файл:Zhongba Bridge over the Jingsha River in Yibin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24831387|Zhongba bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q181904|Cuiping District]]'' | ''[[:d:Q1038418|Jinsha River]]'' | | | |- | [[Файл:中山大桥 20240818-B.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q134626125|Zhongshan Bridge]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q15175|Guangdong]]'' | ''[[:d:Q17028737|G2518 Shenzhen–Cenxi Expressway]]'' | | data-sort-value="2024" | 2024-06-30 | |- | [[Файл:Zhongshan Xiangshan Bridge Overview 202605.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q138529698|Zhongshan Xiangshan Bridge]]'' | [[Кытай]] | | | | | |- | [[Файл:Zhongxing Bridge, Ningbo, 2021-01-01 03.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q98742652|Zhongxing Bridge]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q8054980|Yong River]]'' | | | |- | [[Файл:Zhongxian Changjiang Bridge.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q8070973|Zhongzhou Yangtze River Bridge]]'' | [[Кытай]] | [[Чуңчиң]] | [[Янцзы]] | | data-sort-value="2009" | 2009 | 2145.2 метр |- | [[Файл:Strelasundquerung (2007-06-11).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q46998746|Ziegelgraben Bridge]]'' | [[Алмания|Германия]] | [[Штральзунд]] | ''[[:d:Q33129843|Ziegelgraben]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-10-20 | 583.3 метр |- | [[Файл:Zolotoy Bridge (October 2024)-0 16.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q209832|Zolotoy Bridge]]'' | [[Россия]] | [[Владивосток]] | ''[[:d:Q715148|Zolotoy Rog]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-08-11 | 2.1 километр |- | [[Файл:Øresund Bridge from the air in September 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q297871|Øresund Bridge]]'' | [[Швеция]]<br/>[[Дания]] | ''[[:d:Q282496|Tårnby Municipality]]''<br/>''[[:d:Q503361|Malmö Municipality]]'' | [[Өресунд]] | | data-sort-value="2000" | 2000-07-01 | 7845 метр |- | [[Файл:Most Świętokrzyski w Warszawie 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q387805|Świętokrzyski Bridge]]'' | [[Польша]] | [[Варшава]] | [[Висла]] | | data-sort-value="2000" | 2000-10-06 | 430 метр |- | [[Файл:2016WIKI AbrahamLincolnBridgeLouKYJune12.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22059035|Авраам Линкольн күпере]]'' | [[Америка Кушма Штатлары]] | [[Луивилл]]<br/>[[Джефферсонвилл (Индиана)|Джефферсонвилл]] | ''[[:d:Q4915|Ohio River]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-12-06 | 2100 Фут |- | [[Файл:Mezcala Bridge - Mexico edit2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4210025|Мецкала күпере]]'' | [[Мексика]] | [[Мартир де Куилапан муниципалитеты (Герреро)]] | ''[[:d:Q1129218|Balsas River]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993 | 911 метр |- | [[Файл:Views from the high floors of the Korston Hotel (April 2025) - 0 4.jpg|center|128px]] | [[Миллениум күпере]] | [[Россия]] | [[Казан]] | [[Казансу]] | | data-sort-value="2005" | 2005-07-29 | 835 метр |- | [[Файл:Pedestrian bridge over the Ural River in Orenburg (October 2025) - 0 7.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q136682089|Пешеходный мост через Урал]]'' | [[Россия]] | ''[[:d:Q32362081|Үзәк районы]]'' | [[Җаек (елга)|Җаек]] | | | 220 метр |- | [[Файл:Moscow, Rostokinsky cable-stayed footbridge over the Yauza (1).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q135404062|Ростокинский вантовый пешеходный мост (2006)]]'' | [[Россия]] | ''[[:d:Q2366666|Rostokino District]]'' | ''[[:d:Q1126808|Yauza]]'' | | | |- | [[Файл:Bratislava New Bridge from castle hill.JPG|center|128px]] | [[СНП күпере (Братислава)]] | [[Словакия]] | [[Братислава]] | [[Дунай]] | | data-sort-value="1972" | 1972-08-26 | 431.8 метр |- | [[Файл:Huanggang Yangtze River Bridge1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q17001848|Хуанган күпере]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q71355|Huanggang]]''<br/>''[[:d:Q71305|Ezhou]]'' | [[Янцзы]] | | | 4008.192 метр |- | [[Файл:七都大桥北汊桥夜景.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q138856077|七都大桥北汊桥]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q713020|Ou River]]'' | | | 1866 метр |- | | ''[[:d:Q51738871|乐清湾跨海大桥]]'' | [[Кытай]] | | | | | |- | | ''[[:d:Q141161518|井口嘉陵江特大桥]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q1045185|Jialing River]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q24836150|台州湾跨海大桥]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q1770054|Jiao River]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q138784817|壶西大桥]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q847844|Liu River]]'' | | | |- | [[Файл:Waitan Bridge in Ningbo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17008645|外滩大桥]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q42780|Ningbo]]'' | ''[[:d:Q8054980|Yong River]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-12-29 | |- | [[Файл:Yamato-bashi, Osaka01.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q11433489|大和橋]]'' | [[Япония]] | [[Osaka|Осака]]<br/>''[[:d:Q985711|Suminoe-ku]]''<br/>''[[:d:Q1042008|Sakai-ku]]'' | ''[[:d:Q9001527|Yamato River]]'' | | | 192 метр |- | | ''[[:d:Q15935988|宁波铁路枢纽北环线甬江特大桥]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q42780|Ningbo]]'' | ''[[:d:Q8054980|Yong River]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-12-10 | |- | | ''[[:d:Q11040371|尹山斜拉桥]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q21042913|Beijing-Hangzhou Grand Canal]]'' | | | |- | [[Файл:府中四谷橋 - panoramio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109564521|府中四谷橋]]'' | [[Япония]] | [[Футю (Токио)|Фучу]]<br/>[[Хино (Токио)|Хино]] | ''[[:d:Q1063006|Tama River]]'' | | | |- | [[Файл:Mingyuexia Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q130366356|明月峡长江大桥]]'' | [[Кытай]] | | [[Янцзы]] | | | 810 метр |- | [[Файл:Koremasa-Bridge 20120721.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11514211|是政橋]]'' | [[Япония]] | | ''[[:d:Q1063006|Tama River]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q138798525|江安长江二桥]]'' | [[Кытай]] | | [[Янцзы]] | | | 1815 метр |- | | ''[[:d:Q113584423|泸州长江六桥]]'' | [[Кытай]] | | [[Янцзы]] | | | 1722 метр |- | [[Файл:温州大桥北航道桥南塔南向.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19853059|温州大桥]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q16967|Чжэцзян провинциясе]]'' | ''[[:d:Q713020|Ou River]]'' | | data-sort-value="1998" | 1998-05-26 | |- | [[Файл:Xuanmen Bay Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55708410|漩门湾大桥]]'' | [[Кытай]] | | | | | |- | [[Файл:Guanjiangkou Bridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17498543|灌江口大桥]]'' | [[Кытай]] | | | | | 4366 метр |- | [[Файл:Yongjiang Bridge 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15935759|甬江大桥]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q42780|Ningbo]]'' | ''[[:d:Q8054980|Yong River]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q139145687|百合郁江特大桥]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1355002|Hengzhou]]'' | ''[[:d:Q2669549|Yu River]]'' | | | 612 метр |- | | ''[[:d:Q138798427|盐坪坝长江大桥]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q427265|Yibin]]'' | [[Янцзы]] | | | 866 метр |- | [[Файл:神秘谷大桥 2025-07-06.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q138424849|神秘谷大桥]]'' | [[Кытай]] | ''[[:d:Q1012620|Jinghong]]'' | ''[[:d:Q15060602|Lancang River]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q138799528|神臂城长江大桥]]'' | [[Кытай]] | | [[Янцзы]] | | | 1329.9 метр |- | | ''[[:d:Q138799032|纳溪长江大桥]]'' | [[Кытай]] | | [[Янцзы]] | | | 1206 метр |- | | ''[[:d:Q138799236|茜草长江大桥]]'' | [[Кытай]] | | [[Янцзы]] | | | 2189 метр |- | [[Файл:蓉湖大桥.webp|center|128px]] | ''[[:d:Q97351068|蓉湖大桥]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q21042913|Beijing-Hangzhou Grand Canal]]'' | | | 1180 метр |- | [[Файл:银盆岭大桥 俯视.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15940744|銀盆嶺大橋]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q831884|Xiang River]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q67931359|香溪河大桥]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q10566475|Xiangxi River]]'' | | | |- | [[Файл:Gaoming Bridge 20230827.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q138843650|高明大桥]]'' | [[Кытай]] | | ''[[:d:Q15900585|Feiyun River]]'' | | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * [http://башкирская-энциклопедия.рф/index.php/read/8-statya/7421-k-per-r Башкорт энциклопедиясе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304184204/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/read/8-statya/7421-k-per-r |date=2016-03-04 }} {{ref-ba}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == {{Портал|Архитектура|Төзелеш}} [[Төркем:Архитектура]] cox8ieyh5q2qkqipx977hi2cdr9iehm 0 164065 6026489 4451781 2026-09-04T07:13:11Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026489 wikitext text/x-wiki [[Файл:Nordstream.png|300px|мини|уңда|Tönyaq ağım xaritası]] '''Tönyaq ağım''' (inglizçä ''Nord Stream'', rusça ''Северный поток'') - [[Rusiä]] häm [[Almaniä]] arasındağı [[Baltıyq diñgeze]] töbendä uza torğan magistal' gazütkärgeçe. "Tönyaq ağım" gazütkärgeçe - dönya iñ ozın su astı gazütkärgeçe. Xucası häm operatorı - '''Nord Stream AG''' şirkäte. [[Rusiä]], [[Almaniä]], [[Nidirlan]], [[Frantsiä]] proyektta qatnaşa, Baltıq buyı illäre proyektqa qarşı çığış yasadı. Proyekt maqsatı - [[Awrupa]] bazarın gaz belän tä'min itü häm tranzit illärenä bäylelekne kimetü. [[2011]] yılda gaz belän tä'min itü başlana, [[2012]] yılda ikençe tarmaq açıla. == Monı da qarağız == * [[Transanatoliä ğäzütkärgeçe]] * [[Könyaq ağım]] == Sıltamalar == * [http://www.nord-stream.ru/ Официальный сайт Северо-Европейского газопровода (СЕГ)]{{Deadlink|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.nord-stream.com/ru/press0/library0.html Информационные материалы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927152851/http://www.nord-stream.com/ru/press0/library0.html |date=2011-09-27 }} * [http://www.oilcapital.ru/edition/nik/archives/nik_2006/nik_12_2007/117941/public/117977.shtml В русле «Северного потока»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305102014/http://www.oilcapital.ru/edition/nik/archives/nik_2006/nik_12_2007/117941/public/117977.shtml |date=2016-03-05 }} * [http://www.eegas.com/nord_ru.htm Два проекта: Nord Stream и Langeled] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602185812/https://eegas.com/nord_ru.htm |date=2023-06-02 }} * [http://www.dw-world.de/dw/article/0,,3646473,00.html Посол США в Швеции Майкл Вуд потребовал от правительства Швеции воспрепятствовать строительству балтийского трубопровода] * [http://www.oilandgaseurasia.ru/articles/p/101/article/931/ Экологи обсуждают вопросы строительства и эксплуатации Nord Stream] * [http://www.spektrum.com/statisch/pdf/SdW_NordStream_RU.pdf «Труба в Европу»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305053557/http://www.spektrum.com/statisch/pdf/SdW_NordStream_RU.pdf |date=2012-03-05 }} Spektrum der Wissenschaft ''Custom Publishing'', 2011) [[Төркем:Газүткәргечләр]] [[Төркем:Балтыйк диңгезе]] qnkbgmusj9ckm1idlk2tn7bhg3ke9dd 0 174036 6026404 4641041 2026-09-03T18:06:45Z Әмир 15082 /* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә 6026404 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Радик Бариев | рәсем = Radik Bariev (2021-04-26).JPG | рәсем_зурлыгы =200px | alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--> | рәсем язуы = | тулы исем = Радик Зөфәр улы Бариев | һөнәр = артист, педагог | туу датасы = 30.06.1970 | туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Казан|Казанда}} | гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]] | милләт = [[татар]] | үлем датасы = | үлем җире = | әти = | әни = | ир = | хатын = | балалар = | бүләк һәм премияләр = {{Габдулла Тукай исемендәге премия}}<br/>[[Файл:Медаль «За доблестный труд.png|40px|«Фидакарь хезмәт өчен» медале (2026)]]{{Тантана}}{{Тантана}}<br/>[[Дамир Сираҗиев премиясе]] (''[[2010]]'') | сайт = | башка мәгълүмат = }} {{Фш|Бариев}} ''Бу [[Камал театры]] артисты турында мәкалә, [[очкыч|очучы]] турында [[Радик Бариев (1961)|биредән]] укыгыз.'' '''Радик Бариев''' (Радик Барый), Радик Зөфәр улы Бариев (''[[1970 ел]]ның [[30 июнь|30 июне]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Казан]]'') — драма артисты. [[Татарстанның атказанган артисты]] (''[[2007]]''). [[Дамир Сираҗиев премиясе]] (''[[2010]]''), [[«Тантана» премиясе]] (''[[2016 ел|2016]], [[2024 ел|2024]]''), [[Тукай премиясе]] (''[[2019 ел|2019]]'') лауреаты. == Тәрҗемәи хәле == 1970 елның 30 июнендә [[Казан]] шәһәрендә туган. [[Казан мәдәният институты|Казан сәнгать һәм мәдәният институты]]н тәмамлаган (''[[1995]]''), [[Камал театры|Г. Камал исемендәге Татар академия театрында]] эшли башлый. [[Казан дәүләт мәдәният институты|Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетында]] укыта. == Иҗаты == Студент елларында ук [[Камал театры]]нда күмәк сәхнә күренешләрендә катнаша. Төгәл эчтәлекле, форма ягыннан җиренә җиткереп эшләнгән, акыллы образлар иҗат итә. Искиткеч пластикага ия. ==== Уйнаган рольләре ==== * ''Абрам, Паж'' — «Ромео һәм Джульетта» [[Уильям Шекспир]] * ''Вандалино'' — «Биюче» Лопе де Вега * ''Поль'' — «Тол ханымда тукталыш» Э. Лабиш * ''Шурик'' — «[[Җанкисәккәем (спектакль)|Җанкисәккәем]]» [[Туфан Миңнуллин]] * ''Чал карт, Дәрвиш'' — «Сукыр патша» [[Назыйм Хикмәт]] * ''Дорн'' — «Акчарлак» [[Антон Чехов]] * ''Хан'' — «Җирән чичән һәм Карачәч сылу» [[Нәкый Исәнбәт]] * ''Җирән'' — «Мәхәббәт хатирәсе» [[Флорид Бүләков]] * ''Фирдәвес'' — «Казан егетләре» Мансур Гыйләҗев * ''Роберто'' — «Гаугалы гаилә» Эдуард де Филиппо * ''Фәридун'' — «Баскетболист» [[Мансур Гыйләҗев]] * ''Көтүче'' — «Кара чикмән» [[Георгий Хугаев]] * ''Ильяс'' — «[[Казан сөлгесе (спиктәкел)|Казан сөлгесе]]» [[Кәрим Тинчурин]] һ.б. == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * [[2007 ел|2007]] [[Татарстанның атказанган артисты]] * [[2010 ел|2010]] [[Дамир Сираҗиев премиясе]] * [[2016 ел|2016]] [[«Тантана» премиясе]] * [[2019 ел|2019]] [[Тукай премиясе]] — «''татар сәнгате үсешенә керткән өлеше һәм татар театры үсешендә зур роль уйнаган «Гөлҗамал», «Җирән чичән белән Карачәч сылу», «Кара чикмән», «Три сестры», «Дон Жуан» спектакльләрендә сәхнә образларын тудырган өчен''»<ref>[https://intertat.tatar//society/tugan-tel-k-ne-tukay-premiyase-laureatlary-il-am-shakirov-isemend-ge-kontsertlar-zaly-shigyr-b-yr-me/ Тукай премиясе лауреатлары] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190426175220/https://intertat.tatar/society/tugan-tel-k-ne-tukay-premiyase-laureatlary-il-am-shakirov-isemend-ge-kontsertlar-zaly-shigyr-b-yr-me/ |date=2019-04-26 }}. [[Интертат|intertat.tatar]], 26.04.2019</ref>. * [[2024 ел|2024]] — [[«Тантана» премиясе]] — «Иң яхшы ир-ат роле» номинациясендә [[Камал театры]]нда [[Туфан Миңнуллин]] пьесасы буенча куелган «Дуслар җыелган җирдә» спектаклендәге Рафис роле өчен<ref>''Р. Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/radik-bariev-tantana-premiyasen-aldy-5885359 Радик Бариев «Тантана» премиясен алды.] Татар-информ, 27.03.2024</ref> * [[2025 ел|2025]] ― Туфан Миңнуллин исемендәге «Заман кыңгыравы» милли драматургия театр фестивале лауреаты ―«Иң яхшы ир-ат роле» номинациясендә ― [[Камал театры]]ның «Дуслар җыелган җирдә» спектаклендәге Рафис роле өчен<ref>''Рузилә Мөхәммәтова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/zaman-kyngyravy-milli-dramaturgiya-teatr-festivale-laureatlary-bilgele-5912817 «Заман кыңгыравы» милли драматургия театр фестивале лауреатлары билгеле.] [[Татар-информ]], 19.10.2025</ref> * [[2026 ел|2026]] ― [["Фидакарь хезмәт өчен" медале|«Фидакарь хезмәт өчен» медале]] ― ''мәдәният һәм сәнгать үсешенә зур өлеш керткәне һәм күпьеллык нәтиҗәле эшчәнлеге өчен''<ref>[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_609181.pdf Указ Раиса Республики Татарстан № 664 от 14.08.2026]</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == * ''[[Ильтани Илялова]]''. Г. Камал театры артистлары: Библиографик белешмәлек. Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2005.ISBN 5-298-00708-2 == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [http://matbugat.ru/enc/ilyalov-ilyalov-ishak-gobydulla-uly-2467/ Г. Камал театры артистлары] * [http://kamalteatr.ru/people/434?locale=tat Камал театры сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151026233534/http://kamalteatr.ru/people/434?locale=tat |date=2015-10-26 }} == Моны да карагыз == {{Татарстан Республикасының Атказанган артистлары}} {{Тукай премиясе лауреатлары 2010-еллар}} {{DEFAULTSORT:Бариев, Радик Зөфәр улы}} [[Төркем:Татар артистлары]] [[Төркем:Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Вуз укытучылары]] [[Төркем:Татарстанның атказанган артистлары]] [[Төркем:Камал театры актерлары]] [[Төркем:Дамир Сираҗиев премиясе лауреатлары]] [[Төркем:«Тантана» премиясе лауреатлары]] [[Төркем:«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр]] n0w2r110x70y279vjwhtwqct028vyzp 828 174318 6026344 2373426 2026-09-03T13:14:22Z Hamish 32621 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q15408619|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 6026344 Scribunto text/plain ------------------------------------------------------------------------------------ -- TableTools -- -- -- -- This module includes a number of functions for dealing with Lua tables. -- -- It is a meta-module, meant to be called from other Lua modules, and should not -- -- be called directly from #invoke. -- ------------------------------------------------------------------------------------ local libraryUtil = require('libraryUtil') local p = {} -- Define often-used variables and functions. local floor = math.floor local infinity = math.huge local checkType = libraryUtil.checkType local checkTypeMulti = libraryUtil.checkTypeMulti ------------------------------------------------------------------------------------ -- isPositiveInteger -- -- This function returns true if the given value is a positive integer, and false -- if not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is -- useful for determining whether a given table key is in the array part or the -- hash part of a table. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isPositiveInteger(v) return type(v) == 'number' and v >= 1 and floor(v) == v and v < infinity end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isNan -- -- This function returns true if the given number is a NaN value, and false if -- not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is useful -- for determining whether a value can be a valid table key. Lua will generate an -- error if a NaN is used as a table key. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isNan(v) return type(v) == 'number' and v ~= v end ------------------------------------------------------------------------------------ -- shallowClone -- -- This returns a clone of a table. The value returned is a new table, but all -- subtables and functions are shared. Metamethods are respected, but the returned -- table will have no metatable of its own. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.shallowClone(t) checkType('shallowClone', 1, t, 'table') local ret = {} for k, v in pairs(t) do ret[k] = v end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- removeDuplicates -- -- This removes duplicate values from an array. Non-positive-integer keys are -- ignored. The earliest value is kept, and all subsequent duplicate values are -- removed, but otherwise the array order is unchanged. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.removeDuplicates(arr) checkType('removeDuplicates', 1, arr, 'table') local isNan = p.isNan local ret, exists = {}, {} for _, v in ipairs(arr) do if isNan(v) then -- NaNs can't be table keys, and they are also unique, so we don't need to check existence. ret[#ret + 1] = v elseif not exists[v] then ret[#ret + 1] = v exists[v] = true end end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- numKeys -- -- This takes a table and returns an array containing the numbers of any numerical -- keys that have non-nil values, sorted in numerical order. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.numKeys(t) checkType('numKeys', 1, t, 'table') local isPositiveInteger = p.isPositiveInteger local nums = {} for k in pairs(t) do if isPositiveInteger(k) then nums[#nums + 1] = k end end table.sort(nums) return nums end ------------------------------------------------------------------------------------ -- affixNums -- -- This takes a table and returns an array containing the numbers of keys with the -- specified prefix and suffix. For example, for the table -- {a1 = 'foo', a3 = 'bar', a6 = 'baz'} and the prefix "a", affixNums will return -- {1, 3, 6}. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.affixNums(t, prefix, suffix) checkType('affixNums', 1, t, 'table') checkType('affixNums', 2, prefix, 'string', true) checkType('affixNums', 3, suffix, 'string', true) local function cleanPattern(s) -- Cleans a pattern so that the magic characters ()%.[]*+-?^$ are interpreted literally. return s:gsub('([%(%)%%%.%[%]%*%+%-%?%^%$])', '%%%1') end prefix = prefix or '' suffix = suffix or '' prefix = cleanPattern(prefix) suffix = cleanPattern(suffix) local pattern = '^' .. prefix .. '([1-9]%d*)' .. suffix .. '$' local nums = {} for k in pairs(t) do if type(k) == 'string' then local num = mw.ustring.match(k, pattern) if num then nums[#nums + 1] = tonumber(num) end end end table.sort(nums) return nums end ------------------------------------------------------------------------------------ -- numData -- -- Given a table with keys like {"foo1", "bar1", "foo2", "baz2"}, returns a table -- of subtables in the format -- {[1] = {foo = 'text', bar = 'text'}, [2] = {foo = 'text', baz = 'text'}}. -- Keys that don't end with an integer are stored in a subtable named "other". The -- compress option compresses the table so that it can be iterated over with -- ipairs. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.numData(t, compress) checkType('numData', 1, t, 'table') checkType('numData', 2, compress, 'boolean', true) local ret = {} for k, v in pairs(t) do local prefix, num = mw.ustring.match(tostring(k), '^([^0-9]*)([1-9][0-9]*)$') if num then num = tonumber(num) local subtable = ret[num] or {} if prefix == '' then -- Positional parameters match the blank string; put them at the start of the subtable instead. prefix = 1 end subtable[prefix] = v ret[num] = subtable else local subtable = ret.other or {} subtable[k] = v ret.other = subtable end end if compress then local other = ret.other ret = p.compressSparseArray(ret) ret.other = other end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- compressSparseArray -- -- This takes an array with one or more nil values, and removes the nil values -- while preserving the order, so that the array can be safely traversed with -- ipairs. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.compressSparseArray(t) checkType('compressSparseArray', 1, t, 'table') local ret = {} local nums = p.numKeys(t) for _, num in ipairs(nums) do ret[#ret + 1] = t[num] end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sparseIpairs -- -- This is an iterator for sparse arrays. It can be used like ipairs, but can -- handle nil values. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sparseIpairs(t) checkType('sparseIpairs', 1, t, 'table') local nums = p.numKeys(t) local i = 0 local lim = #nums return function () i = i + 1 if i <= lim then local key = nums[i] return key, t[key] else return nil, nil end end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- size -- -- This returns the size of a key/value pair table. It will also work on arrays, -- but for arrays it is more efficient to use the # operator. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.size(t) checkType('size', 1, t, 'table') local i = 0 for _ in pairs(t) do i = i + 1 end return i end local function defaultKeySort(item1, item2) -- "number" < "string", so numbers will be sorted before strings. local type1, type2 = type(item1), type(item2) if type1 ~= type2 then return type1 < type2 elseif type1 == 'table' or type1 == 'boolean' or type1 == 'function' then return tostring(item1) < tostring(item2) else return item1 < item2 end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- keysToList -- -- Returns an array of the keys in a table, sorted using either a default -- comparison function or a custom keySort function. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.keysToList(t, keySort, checked) if not checked then checkType('keysToList', 1, t, 'table') checkTypeMulti('keysToList', 2, keySort, {'function', 'boolean', 'nil'}) end local arr = {} local index = 1 for k in pairs(t) do arr[index] = k index = index + 1 end if keySort ~= false then keySort = type(keySort) == 'function' and keySort or defaultKeySort table.sort(arr, keySort) end return arr end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sortedPairs -- -- Iterates through a table, with the keys sorted using the keysToList function. -- If there are only numerical keys, sparseIpairs is probably more efficient. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sortedPairs(t, keySort) checkType('sortedPairs', 1, t, 'table') checkType('sortedPairs', 2, keySort, 'function', true) local arr = p.keysToList(t, keySort, true) local i = 0 return function () i = i + 1 local key = arr[i] if key ~= nil then return key, t[key] else return nil, nil end end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isArray -- -- Returns true if the given value is a table and all keys are consecutive -- integers starting at 1. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isArray(v) if type(v) ~= 'table' then return false end local i = 0 for _ in pairs(v) do i = i + 1 if v[i] == nil then return false end end return true end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isArrayLike -- -- Returns true if the given value is iterable and all keys are consecutive -- integers starting at 1. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isArrayLike(v) if not pcall(pairs, v) then return false end local i = 0 for _ in pairs(v) do i = i + 1 if v[i] == nil then return false end end return true end ------------------------------------------------------------------------------------ -- invert -- -- Transposes the keys and values in an array. For example, {"a", "b", "c"} -> -- {a = 1, b = 2, c = 3}. Duplicates are not supported (result values refer to -- the index of the last duplicate) and NaN values are ignored. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.invert(arr) checkType("invert", 1, arr, "table") local isNan = p.isNan local map = {} for i, v in ipairs(arr) do if not isNan(v) then map[v] = i end end return map end ------------------------------------------------------------------------------------ -- listToSet -- -- Creates a set from the array part of the table. Indexing the set by any of the -- values of the array returns true. For example, {"a", "b", "c"} -> -- {a = true, b = true, c = true}. NaN values are ignored as Lua considers them -- never equal to any value (including other NaNs or even themselves). ------------------------------------------------------------------------------------ function p.listToSet(arr) checkType("listToSet", 1, arr, "table") local isNan = p.isNan local set = {} for _, v in ipairs(arr) do if not isNan(v) then set[v] = true end end return set end ------------------------------------------------------------------------------------ -- deepCopy -- -- Recursive deep copy function. Preserves identities of subtables. ------------------------------------------------------------------------------------ local function _deepCopy(orig, includeMetatable, already_seen) if type(orig) ~= "table" then return orig end -- already_seen stores copies of tables indexed by the original table. local copy = already_seen[orig] if copy ~= nil then return copy end copy = {} already_seen[orig] = copy -- memoize before any recursion, to avoid infinite loops for orig_key, orig_value in pairs(orig) do copy[_deepCopy(orig_key, includeMetatable, already_seen)] = _deepCopy(orig_value, includeMetatable, already_seen) end if includeMetatable then local mt = getmetatable(orig) if mt ~= nil then setmetatable(copy, _deepCopy(mt, true, already_seen)) end end return copy end function p.deepCopy(orig, noMetatable, already_seen) checkType("deepCopy", 3, already_seen, "table", true) return _deepCopy(orig, not noMetatable, already_seen or {}) end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sparseConcat -- -- Concatenates all values in the table that are indexed by a number, in order. -- sparseConcat{a, nil, c, d} => "acd" -- sparseConcat{nil, b, c, d} => "bcd" ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sparseConcat(t, sep, i, j) local arr = {} local arr_i = 0 for _, v in p.sparseIpairs(t) do arr_i = arr_i + 1 arr[arr_i] = v end return table.concat(arr, sep, i, j) end ------------------------------------------------------------------------------------ -- length -- -- Finds the length of an array, or of a quasi-array with keys such as "data1", -- "data2", etc., using an exponential search algorithm. It is similar to the -- operator #, but may return a different value when there are gaps in the array -- portion of the table. Intended to be used on data loaded with mw.loadData. For -- other tables, use #. -- Note: #frame.args in frame object always be set to 0, regardless of the number -- of unnamed template parameters, so use this function for frame.args. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.length(t, prefix) -- requiring module inline so that [[Module:Exponential search]] which is -- only needed by this one function doesn't get millions of transclusions local expSearch = require("Module:Exponential search") checkType('length', 1, t, 'table') checkType('length', 2, prefix, 'string', true) return expSearch(function (i) local key if prefix then key = prefix .. tostring(i) else key = i end return t[key] ~= nil end) or 0 end ------------------------------------------------------------------------------------ -- inArray -- -- Returns true if searchElement is a member of the array, and false otherwise. -- Equivalent to JavaScript array.includes(searchElement) or -- array.includes(searchElement, fromIndex), except fromIndex is 1 indexed ------------------------------------------------------------------------------------ function p.inArray(array, searchElement, fromIndex) checkType("inArray", 1, array, "table") -- if searchElement is nil, error? fromIndex = tonumber(fromIndex) if fromIndex then if (fromIndex < 0) then fromIndex = #array + fromIndex + 1 end if fromIndex < 1 then fromIndex = 1 end for _, v in ipairs({unpack(array, fromIndex)}) do if v == searchElement then return true end end else for _, v in pairs(array) do if v == searchElement then return true end end end return false end ------------------------------------------------------------------------------------ -- merge -- -- Given the arrays, returns an array containing the elements of each input array -- in sequence. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.merge(...) local arrays = {...} local ret = {} for i, arr in ipairs(arrays) do checkType('merge', i, arr, 'table') for _, v in ipairs(arr) do ret[#ret + 1] = v end end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- extend -- -- Extends the first array in place by appending all elements from the second -- array. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.extend(arr1, arr2) checkType('extend', 1, arr1, 'table') checkType('extend', 2, arr2, 'table') for _, v in ipairs(arr2) do arr1[#arr1 + 1] = v end end return p 4n03zk6kcoeg4gz82mieeh94c1szcjy 0 176378 6026460 6015183 2026-09-04T03:10:40Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026460 wikitext text/x-wiki {{УК}} [[Файл:УГИИ 1.jpg|250px|thumb|right|Институтның 1 нче уку корпусы]] [[Файл:УГИИ 2.jpg|250px|thumb|right|Институтның 2 нче уку корпусы]] '''Уфа дәүләт сәнгать институты''', Заһир Исмәгыйлов исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты, {{lang-en|Ufa State Institute of arts named after Zagir Ismagilov}}, {{lang-ba|Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты}}, {{lang-ru|Уфимский государственный институт искусств им. Загира Исмагилова}} — [[1968 ел]]дан Уфада эшләп килүче, музыка, театр, бию, сынлы сәнгать өлкәләрендә югары белемле белгечләр әзерләүче, РФ мәдәният министрлыгы карамагындагы күппрофильле һөнәри югары уку йорты. ;Ректор * [[2013 ел]]дан — Әминә Әсфәндиярова, ''сәнгать фәннәре кандидаты, профессор, БР атказанган сәнгать эшлеклесе''. * [[2023 ел]]ның 12 апреленнән ― Илмар Әлмөхәммәтов (''2016―2023 елларда [[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Уфа опера театры]] генераль директоры''). == Тарих == [[Файл: Р.Сабитов.jpg|180px|thumb|right|[[Рөстәм Сабитов]].<br/> ''[[1980 ел]]гы чыгарылыш'']] [[Файл: Ф.Килдиярова.jpg|180px|thumb|right|[[Флюра Килдиярова]].<br/> ''[[1981 ел]]гы чыгарылыш'']] [[Файл:Ә.Абдразаков 4.jpg|180px|thumb|right|[[Әскар Абдразаков]]. ''[[1994 ел]]гы чыгарылыш'']] [[Файл:А.Әбүшахманов 3.jpg|180px|thumb|right|[[Айрат Әбүшахманов]].<br/> ''[[1995 ел]]гы чыгарылыш'']] [[Файл:Ә.Кәримова.jpg|180px|thumb|right|[[Әлфия Кәримова]].<br/> ''[[2005 ел]]гы чыгарылыш'']] [[1968 ел]]да Гнесиннар исемендәге дәүләт музыкаль-педагогика институтының [[Уфа]]дагы укыту-консультация пункты нигезендә ачыла <ref>Постановление Совета Министров СССР № 417 от 05.06.1968</ref>. Укыту эшенә, нигездә, Гнесиннар институты, [[Мәскәү]] һәм [[Ленинград]] вузлары укытучылары һәм башкала вузларын тәмамлаган белгечләр җәлеп ителә. Уфа сәнгать укуханәсеннән әйдәүче укытучылар чакырыла. Институтта музыка һәм театр факультетлары, 5 кафедра (фортепиано һәм оркестр өчен уен кораллары (эскрипкә, альт, виолончель, контрабас) кафедрасы, хор дирижерлыгы һәм халык уен кораллары кафедрасы, музыка тарихы, теориясе һәм композиторлык кафедрасы, актерлык осталыгы һәм режиссура кафедрасы, гуманитар фәннәр кафедрасы) оештырыла. * [[1969 ел]]да вокал бүлеге ачыла. * [[1973 ел]]да РСФСР мәдәният министрлыгы сынлы сәнгать бүлеге ачарга рөхсәт бирә. * [[1978 ел]]да тынлы һәм бәрмә уен кораллары кафедрасы ачыла. * [[1993 ел]]дан ассистентура, [[1998 ел]]дан аспирантура ачыла. * [[2003]]-[[2015 ел]]ларда [[Уфа дәүләт сәнгать академиясе]]. * [[2015 ел]]дан Уфа дәүләт сәнгать институты<ref>Приказ Министерства культуры РФ № 3004 от 08.12.2015</ref>. 4 факультетта (музыка, башкорт музыкасы, театр, сынлы сәнгать) һәм 23 кафедрада 33 белгечлек һәм юнәлеш буенча укыту алып барыла. Институтта елга 4 мәртәбә «''Проблемы музыкальной жизни''» журналы (ISSN: 1997-0854) нәшер ителә<ref>{{Citation |title=Журнал рәсми сайты |url=http://journalpmn.com/index.php/PMN/about/contact |access-date=2016-03-04 |archive-date=2019-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190424023949/http://journalpmn.com/index.php/PMN/about/contact |dead-url=yes }}</ref>. == Бина == Ике уку корпусы бар.<br/> Элекке дворяннар җыены бинасы (''Ленин ур., 14'') һәм икенче бина (''Цюрупа ур., 9'').<br/> Институтның 12 катлы, 226 бүлмәле, [[1978 ел]]да төзелгән тулай торагы (''Пушкин ур., 114'') бар. == Белгечлекләр == ==== Музыка факультеты ==== * Фортепиано * Концерт кыллы уен кораллары * Концерт тынлы һәм бәрмә уен кораллары * Концерт халык уен кораллары * Опера җыры сәнгате * Симфоник оркестр һәм академик хор белән сәнгать җитәкчелеге * Музыка белгечлеге * Композиция * Музыкаль тавыш режиссурасы * Академик хор дирижеры * Халык уен кораллары ансамбле дирижеры * Тынлы оркестр һәм бәрмә уен кораллары оркестры * Баян, аккордеон һәм кыллы чиртмә уен кораллары * Эстрада уен кораллары * Эстрада джаз җыры * Менеджмент ==== Башкорт музыкасы факультеты ==== * Концерт халык уен кораллары * Россия халыкларының халык уен кораллары * Этник музыка белеме ==== Театр факультеты ==== * Актер осталыгы * Театр режиссурасы * Бию сәнгате * Театр белеме ==== Сынлы сәнгать факультеты ==== * Сынлы сәнгать * Графика * Скульптура * Дизайн * Сәнгать теориясе һәм тарихы * Дизайн == Шәхесләр == === Ректорлар === * [[1968]]-[[1988]] Заһир Исмәгыйлов (''[[1917]]-[[2003]]'') * [[1988]]-[[2000]] Зиннур Нургалин * [[2000]]-[[2010]] Ишмөхәммәт Галәветдинов (''[[1948]]-[[2015]]'') * [[2010]]-[[2012]] [[Әминә Шәфыйкова]] * [[2013 ел]]дан Әминә Әсфәндиярова * [[2023 ел]]дан Илмар Әлмөхәммәтов <ref>''[[Ләйлә Аралбаева]].'' [https://bash.bashinform.ru/news/culture/2023-04-13/bash-ort-opera-m-balet-teatrynda-ya-y-general-direktor-3218285 Башҡорт опера һәм балет театрында — яңы генераль директор.] [[Башинформ]], 13.04.2023{{ref-ba}}</ref> === Укытучылар === {{seealso|Төркем:Уфа сәнгать институты укытучылары}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q4479074. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p108/Q4479074/p580:башлау,p108/Q4479074/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! уку йорты ! һөнәр төре ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | | | ''[[:d:Q111723775|Фоменков Михаил Петрович]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-11-05 | [[Уфа]] | [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]<br/>''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[укытучы]] | | data-sort-value="2004" | 2004-01-22 |- | | | [[Рәйсә Галимуллина]] | data-sort-value="1931" | 1931-05-07 | [[Каракул|Каракол]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-09-06 |- | | | ''[[:d:Q15067000|Roman Zelinsky]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-07-25 | ''[[:d:Q737925|Бар]]'' | ''[[:d:Q4220261|Kyiv Higher Tank Engineering School]]''<br/>''[[:d:Q1992023|Львов милли музыка академиясе]]'' | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-08-04 |- | | | [[Сергей Тюфяков]] | data-sort-value="1949" | 1949-04-01 | [[Уфа]] | Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты | ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | | |- | | | [[Людмила Шәймөхәммәтова]] | data-sort-value="1951" | 1951-11-12 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q4476712|Урал дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | [[:commons:Category:Lyudmila Shaymukhametova|Lyudmila Shaymukhametova]] | data-sort-value="2025" | 2025-01-31 |- | 2001 | | [[Идрис Газиев]] | data-sort-value="1960" | 1960-04-21 | [[Корманай]] | Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты | [[җырчы]] | [[:commons:Category:Idris Gaziev|Idris Gaziev]] | |- | | | [[Әминә Әсфәндиярова|Әминә Әсфәндиярева]] | data-sort-value="1961" | 1961-07-27 | [[Уфа]] | | [[галим]] | | |- | | | [[Гөлнара Нәзиуллина]] | data-sort-value="1967" | 1967-07-28 | [[Октябрьски]] | Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | [[Әминә Шәфыйкова]] | data-sort-value="1974" | 1974-03-24 | [[Ыргызлы]] | ''[[:d:Q24932182|Pushkin Street, 104]]''<br/>Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | [[:commons:Category:Amina Shafikova Yurievna|Amina Shafikova Yurievna]] | |- | 1998 | 2016 | [[Рөстәм Шәйхетдинов|Рөстәм Шәйхетдинев]] | data-sort-value="1976" | 1976-05-05 | [[Уфа]] | | ''[[:d:Q486748|пианист]]'' | | |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{seealso|Төркем:Уфа сәнгать институтын тәмамлаучылар}} [[1968 ел]]дан башлап, [[Башкортстан]] һәм [[РФ]]ның күрше өлкәләрендәге уку йортлары һәм театр, сәнгать оешмалары өчен 4000 югары белемле белгеч әзерләнгән. {{col-begin}} {{col-2}} * [[Илдар Абдразаков]] * [[Әскар Абдразаков]] * [[Азамат Гафаров]] * [[Таңчулпан Бабичева]] * [[Наил Байбурин]] * [[Заһир Вәлитов]] * [[Алсу Галина (Гафарова)]] * [[Идрис Газиев]] * [[Зөфәр Гаянов]] * [[Нур Даутов]] * [[Нурия Ирсаева]] {{col-2}} * [[Флюра Килдиярова]] * [[Әлфия Кәримова]] * [[Салават Низаметдинов]] * [[Рөстәм Сабитов]] * [[Илдар Сәетов]] * [[Олег Ханов]] * [[Гали Хәмзин]] * [[Рим Хәсәнов]] * [[Хөрмәтулла Үтәшев]] * [[Айрат Әбүшахманов]] {{col-end}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q4479074. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p69/Q4479074/p580:башлау,p69/Q4479074/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! һөнәр төре ! эш урыны ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | | | ''[[:d:Q65334740|Ханов Закирйән Хан улы]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-02-07 | [[Салават районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | 1978 | [[Искәндәр Саяпов]] | data-sort-value="1934" | 1934-09-15 | [[Чишмә-Борай]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | data-sort-value="2008" | 2008-07-08 |- | | | [[Әбрар Габдерахманов|Әбрар Габдерахманыв]] | data-sort-value="1935" | 1935-01-01 | [[Наурыз]] | [[композитор]] | | | data-sort-value="2013" | 2013-10-15 |- | | | ''[[:d:Q110503391|Нәҙершин Ким Рәүеф улы]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-01-11 | [[Исмәгыйль (Авыргазы районы)|Исмәгыйль]] | ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | ''[[:d:Q23780949|Republican Puppet Theater of Uzbekistan]]''<br/>[[Сибай драма театры]]<br/>[[Салават драма театры]] | | data-sort-value="2019" | 2019-12-22 |- | | | ''[[:d:Q16635425|Robert Gazizov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-09-25 | [[Уфа]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | | |- | | | [[Фәния Сөләйманова]] | data-sort-value="1939" | 1939-02-18 | [[Сыртлан (Мәләвез районы)|Сыртлан]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>[[җырчы]] | | | data-sort-value="2026" | 2026-06-29 |- | | | [[Заһир Вәлитов]] | data-sort-value="1940" | 1940-11-01 | [[Вәлит]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | data-sort-value="2019" | 2019-02-17 |- | | | [[Эльмира Давыдова]] | data-sort-value="1940" | 1940-02-01 | [[Кыргыз Совет Социалистик Республикасы|Кыргыз Совет Социалистик Җөмһүрияте]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | data-sort-value="2018" | 2018-07-30 |- | | | ''[[:d:Q4064319|Rim Aminov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-06-18 | [[Башкортстан]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | 1978 | [[Зөфәр Гаянов]] | data-sort-value="1941" | 1941-05-14 | [[Сәйтәк (Балтач районы)|Сәйтәк]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | data-sort-value="2015" | 2015-03-07 |- | | | [[Айрат Кәримов (1941)|Айрат Кәримев]] | data-sort-value="1941" | 1941-01-21 | [[Уфа]] | [[композитор]] | | | data-sort-value="2016" | 2016-05-11 |- | | | [[Нурия Ирсаева]] | data-sort-value="1942" | 1942-10-13 | [[Канбәк]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | ''[[:d:Q111685473|Нурмөхәмәтов Әнүәр Әбүбәкер улы]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-05-09 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Яңа Усман (Бөрҗән районы)|Яңа Усман]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | | | data-sort-value="2009" | 2009-03-17 |- | | 1966 | [[Тәнзилә Хисамова]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-04 | ''[[:d:Q4494656|Khazinovo]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | ''[[:d:Q16715024|Akhat Khusainov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-05 | [[Кырмыскалы районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Михаил Копьев|Михаил Копьов]] | data-sort-value="1947" | 1947-05-13 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-08-19 |- | | | [[Рим Хәсәнов]] | data-sort-value="1947" | 1947-03-09 | [[Язикәү]] | [[композитор]] | | | |- | | | [[Ренат Вәлиуллин (1947)|Ренат Вәлиуллин]] | data-sort-value="1947" | 1947-09-20 | [[Югары Бишенде]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | | [[Зоя Киреева]] | data-sort-value="1947" | 1947-10-28 | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Вадим Тирон]] | data-sort-value="1947" | 1947-07-15 | ''[[:d:Q212056|Монголия Халык Республикасы]]'' | [[җырчы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q115252071|Лилия Сәлмәнова]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-11-20 | [[Аргаяш районы]] | ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]'' | [[Тарих, тел һәм әдәбият институты (Уфа)|РФА УФҮ Тарих, тел һәм әдәбият иниституты]] | | |- | | | ''[[:d:Q116732061|Leonard Abuzarov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-30 | [[Байкыбаш (Тәтешле районы)|Байкыбаш]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | data-sort-value="1985" | 1985-10-13 |- | | | [[Әхтәм Әбүшахманов]] | data-sort-value="1948" | 1948-03-10 | [[Бурангул (Әбҗәлил районы)|Бурангул]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Венера Хәсәнова]] | data-sort-value="1948" | 1948-02-15 | [[Мәсәк]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Venera Ginijatovna Hasanova|Venera Ginijatovna Hasanova]] | |- | | 1980 | [[Риф Абдуллин|Риф Габдуллин]] | data-sort-value="1948" | 1948-01-01 | [[Яңа Нугай]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | | [[Владимир Абросимов]] | data-sort-value="1948" | 1948-10-10 | [[Химки]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]'' | | | data-sort-value="2018" | 2018-08-15 |- | | | [[Нилә Байрамгулова]] | data-sort-value="1948" | 1948-02-21 | [[Яңа Байрамгул]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025-09-28 |- | | | ''[[:d:Q16652784|Raus Zagitov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-11-19 | [[Иске Мөхәммәт]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Владимир Суханов]] | data-sort-value="1948" | 1948-11-27 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q116057205|Салауатов Юнир Хәй улы]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-02-01 | [[Байназар (Бөрҗән районы)|Байназар]] | ''[[:d:Q138858|эстрада артисты]]''<br/>''[[:d:Q12406482|юморист]]''<br/>''[[:d:Q9334029|сатирик]]'' | [[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]] | | |- | | | [[Суфия Корбангалиева]] | data-sort-value="1949" | 1949-02-13 | ''[[:d:Q4075420|Bayguzino]]''<br/>[[Ишембай районы]] | ''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Айрат Әхмәтшин]] | data-sort-value="1949" | 1949-12-04 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | | | |- | | | [[Риф Сәйфуллин]] | data-sort-value="1949" | 1949-10-04 | [[Архангель районы (Башкортстан)|Архангель районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Сергей Тюфяков]] | data-sort-value="1949" | 1949-04-01 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты<br/>[[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]] | | |- | | 1976 | ''[[:d:Q122397528|Liudmyla Oleksandrivna Krasovska]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-21 | [[Коркино]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | ''[[:d:Q23975|Харкау дәүләт мәдәният әкәдимиясе]]''<br/>''[[:d:Q2084000|Kharkiv Philharmonic Society]]''<br/>''[[:d:Q4496333|Kharkiv National Academic Opera and Ballet Theatre M. V. Lysenka]]'' | | |- | | | [[Гали Хәмзин]] | data-sort-value="1950" | 1950-06-12 | [[Козгын-Әхмәр]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | data-sort-value="2009" | 2009-11-15 |- | | | [[Айрат Кобагошов]] | data-sort-value="1950" | 1950-02-01 | [[Куергазы районы]] | [[композитор]] | | | data-sort-value="2021" | 2021-09-06 |- | | | [[Александр Якупов]] | data-sort-value="1951" | 1951-05-13 | [[Светлогорск (Чиләбе өлкәсе)|Светлогорск]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | | |- | | | [[Олег Ханов]] | data-sort-value="1951" | 1951-08-11 | [[Кызгы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q61817103|principal director]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025-09-30 |- | | | [[Вәкил Шәйхетдинов]] | data-sort-value="1951" | 1951-05-04 | [[Кәпәй-Кобау]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | [[:commons:Category:Vakil Shaykhetdinov|Vakil Shaykhetdinov]] | |- | | | [[Зифа Баязитова]] | data-sort-value="1951" | 1951-06-04 | [[Күсәй]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Рафига Галина]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-15 | [[Салават районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Александр Донгузов]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-04 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Фәйрүзә Шәйдуллина]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-20 | [[Лаяшты]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | [[Газиз Дәүләтбирдин]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-24 | [[Иске Собхангол (Бөрҗән районы)|Иске Собхангол]] | [[композитор]]<br/>[[укытучы]] | | | data-sort-value="2011" | 2011-09-02 |- | | | [[Флюра Килдиярова]] | data-sort-value="1952" | 1952-01-15 | [[Учалы районы]] | [[җырчы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q4250101|Rail' Kuchukov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-03-28 | [[Колый (Чиләбе өлкәсе)|Колый]] | [[җырчы]] | | | |- | | | [[Әнисә Яхина]] | data-sort-value="1952" | 1952-05-11 | [[Стәрлебаш районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]] | | |- | | | [[Рәшит Җиһанов]] | data-sort-value="1952" | 1952-06-28 | [[Уфа]] | [[композитор]] | | [[:commons:Category:Ziganov Rashit|Ziganov Rashit]] | |- | | | [[Рәйлә Азнакаева]] | data-sort-value="1952" | 1952-10-18 | [[Куандык]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q20605303|Рафил Нәбиуллин]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-01-23 | [[Уфа]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q65333456|Йосопов Вәкил Барый улы]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-02-20 | [[Әмин (Баймак районы)|Әмин]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | [[Сибай драма театры]] | | data-sort-value="2025" | 2025-03-14 |- | | | ''[[:d:Q111045847|Ҡасимов Валерий Ғабдулхай улы]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-03-29 | [[Свидница|Чвиднитса]] | ''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4139464|В. Г. Короленко исемендәге Глазов дәүләт педагогия институты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q111736720|Гәрәева Лина Авзал ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-05-01 | [[Таңатар]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q108289408|creative and performing artist]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-11-11 |- | | | ''[[:d:Q112939333|Өлфәт Кобагышов]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-04-01 | [[Таймас]] | ''[[:d:Q1281618|сынчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q113626476|Олег Килмөхәммәтов]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-08-26 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | [[Уфа сәнгать укуханәсе|Уфа сәнгать училищесы]]<br/>[[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера һәм балет театры]] | | |- | | | [[Таңчулпан Бабичева]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-15 | [[Дәүләкән]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Валерий Платонов]] | data-sort-value="1953" | 1953-01-06 | [[Белорет]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]'' | | | |- | | | [[Байрас Ибраһимов]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-19 | [[Күрдем]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q16537040|Ildar Bikbulatov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-11-04 | [[Белорет]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | | [[Урал Мөхәммәтшин]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-27 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-01-01 |- | | | [[Үзәнбаева Тәнзилә Хәмит кызы]] | data-sort-value="1953" | 1953-01-02 | [[Смак (Мәләвез районы)|Смак]] | [[җырчы]] | [[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]] | | |- | | | [[Игорь Капатов]] | data-sort-value="1953" | 1953-08-19 | [[Түбән Новгород]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | data-sort-value="2024" | 2024-02-29 |- | | | ''[[:d:Q20604604|Исмәғилев Рәйес Абдрахман улы]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-01-29 | [[Зөяк]] | ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>[[менеджер]] | | | |- | | | [[Ринат Харисов (1953)]] | data-sort-value="1953" | 1953-06-12 | [[Ленин Бүләге]] | ''[[:d:Q4685922|adult educator]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]] | | |- | | | ''[[:d:Q134621888|Харисов Ринат Зөфәр улы]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-06-12 | [[Ленин Бүләге]] | ''[[:d:Q4685922|adult educator]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | [[Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты|Мифтахетдин Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университеты]] | | |- | | | [[Лилия Фатыйхова]] | data-sort-value="1954" | 1954-01-03 | [[Солтанморат]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q57203517|Аҙнабаева Зилә Рамаҙан ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-04-17 | [[Белорет районы]] | | | | |- | | | [[Рөстәм Сабитов|Рөстәм Сабитыв]] | data-sort-value="1955" | 1955-12-05 | [[Уфа]] | [[композитор]] | | | |- | | 1978 | [[Фәйзрахман Исмәгыйлев]] | data-sort-value="1955" | 1955-03-24 | [[Зөяк]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | | [[Римма Лощенкова]] | data-sort-value="1955" | 1955-06-15 | [[Әлмән районы]] | [[укытучы]] | | | |- | | | [[Радик Гәрәев]] | data-sort-value="1956" | 1956-03-23 | [[Яңавыл]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | | | data-sort-value="1996" | 1996-10-29 |- | | | [[Нур Даутов]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-05 | [[Бәләбәй районы|Бәләбәй райуны]] | [[композитор]] | | | |- | | | [[Наил Байбурин]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-17 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | | | data-sort-value="2015" | 2015-07-20 |- | | | [[Салават Низаметдинов]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-03 | [[Учалы районы]] | [[композитор]] | | | data-sort-value="2013" | 2013-07-29 |- | | | [[Илдар Сәетов|Илдар Сәетев]] | data-sort-value="1957" | 1957-01-25 | [[Бакалы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | data-sort-value="2020" | 2020-10-14 |- | | | [[Фәнәви Салихов|Фәнәви Сәлихов]] | data-sort-value="1957" | 1957-04-15 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Яңавыл районы]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | | | |- | | | [[Мөдәрис Мөсифуллин]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-25 | [[Түбән Әлкәш]] | [[Драматурглар|драматург]] | | | |- | | | [[Нурзидә Әбдрәшитова]] | data-sort-value="1957" | 1957-04-30 | [[Баймак районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q118865252|Фатыйх Хөснетдинов]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-01-31 | [[Өметбай (Баймак районы)|Өметбай]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-06-30 |- | | | [[Илдар Гомәров]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-23 | [[Илчегол (Миякә районы)|Илчегол]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Салават Гыйләҗетдинов|Салават Гыйләҗетдинев]] | data-sort-value="1959" | 1959-01-01 | [[Борай (Башкортстан)|Борай]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q16272850|Linar Minigajanovitsj Achmetvaliev]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-05 | [[Стәрлетамак]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Мостай Кәрим исемендәге милли яшьләр театры]] | | |- | | | [[Хөрмәтулла Үтәшев]] | data-sort-value="1959" | 1959-11-23 | [[Хәйбулла районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Райман Ишбаев]] | data-sort-value="1959" | 1959-03-12 | [[Бөрҗән районы]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | data-sort-value="2006" | 2006-12-05 |- | | | [[Эльвира Юнысова]] | data-sort-value="1960" | 1960-01-04 | [[Сибай]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | 1986 | [[Идрис Газиев]] | data-sort-value="1960" | 1960-04-21 | [[Корманай]] | [[җырчы]] | [[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]]<br/>Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты | [[:commons:Category:Idris Gaziev|Idris Gaziev]] | |- | | | ''[[:d:Q111019126|Дибаева Зилә Сиражетдин ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-11-22 | [[Иске Мөсет]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]<br/>[[Башкортстан юлдаш телевидениесе|Башкорт иярчен телевидениесе]] | | |- | | 1983 | [[Шәүрә Дилмөхәмәтова]] | data-sort-value="1961" | 1961-09-23 | | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Татьяна Макрушина]] | data-sort-value="1961" | 1961-09-09 | [[Ишембай]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q16635511|Ramil Gayzullin]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-09-25 | [[Межгорье (Башкортстан)]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q65334350|Галина Гөлназ Салауат ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-02-03 | [[Уфа]] | [[укытучы]] | | | |- | | | [[Ирина Агашкова-Коренева]] | data-sort-value="1962" | 1962-09-29 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Гүзәл Маликова]] | data-sort-value="1962" | 1962-11-08 | [[Баймак]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Ризидә Фәхруллина]] | data-sort-value="1962" | 1962-04-01 | [[Югары Манчар]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | ''[[:d:Q16635521|Ayrat Rasjitovitsj Gaysin]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-04-09 | [[Асылай (Әбҗәлил районы)|Асылай]] | [[композитор]] | | | |- | | | [[Таһир Камалов|Таһир Камалыв]] | data-sort-value="1962" | 1962-06-02 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-01-04 |- | | | [[Владимир Латыйпов-Догадов]] | data-sort-value="1962" | 1962-04-22 | [[Октябрьски]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | data-sort-value="2024" | 2024-06-07 |- | | | [[Айрат Солтанов]] | data-sort-value="1962" | 1962-01-28 | [[Борай (Башкортстан)|Борай]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Мәгафүр Усманов]] | data-sort-value="1962" | 1962-03-26 | [[Кызгы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Мостай Кәрим исемендәге милли яшьләр театры]] | | |- | | | [[Александр Федеряев]] | data-sort-value="1962" | 1962-01-30 | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q115522015|Сәғитов Ришат Рәфҡәт улы]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-12-27 | [[Бакал]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q29169123|баянчы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | ''[[:d:Q24932182|Pushkin Street, 104]]'' | | |- | | | [[Светлана Хәкимова]] | data-sort-value="1963" | 1963-06-26 | [[Иске Сәпәш]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Рәсимә Гайфуллина]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-04 | [[Салават районы]] | | | | |- | | | [[Ольга Мусина]] | data-sort-value="1965" | 1965-04-13 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Вахит Хызыров]] | data-sort-value="1965" | 1965-11-16 | [[Таштимер]] | [[җырчы]] | | | |- | | | [[Идрис Кәлимуллин]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-30 | [[Шәммәт]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]] | | | |- | | | [[Фирзәт Галиев]] | data-sort-value="1965" | 1965-01-03 | [[Куергазы районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Миңзифа Искужина]] | data-sort-value="1965" | 1965-01-15 | [[Темәс]] | [[җырчы]] | [[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]] | | |- | | 1997 | [[Фәнүзә Баһаветдинова]] | data-sort-value="1965" | 1965-05-22 | [[Ибракай|Ибракәй]] | [[укытучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]] | [[Башкортстан юлдаш телевидениесе|Башкорт иярчен телевидениесе]] | | |- | | | [[Гүзәл Үлмәскулова]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-12 | [[Иске Субыл|Иске Соболева]] | [[җырчы]] | | | |- | | | [[Светлана Аргынбаева]] | data-sort-value="1966" | 1966-01-08 | [[Сибай]] | [[җырчы]] | | | |- | | | [[Радик Вәлмөхәмәтов]] | data-sort-value="1966" | 1966-02-12 | [[Ташбулат (Әбҗәлил районы)|Ташбулат]] | [[җырчы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q16713024|Ruslan Khabibullin]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-03-27 | [[Бәләбәй]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | [[Радмир Усаев]] | data-sort-value="1966" | 1966-03-03 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]'' | | | |- | | | [[Гаяз Алтыншин]] | data-sort-value="1966" | 1966-04-23 | [[Иске Собхангол (Бөрҗән районы)|Иске Собхангол]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | | data-sort-value="2008" | 2008-08-20 |- | | | [[Сара Буранбаева]] | data-sort-value="1967" | 1967-06-24 | [[Әлмөхәммәт]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Фәдис Ганиев]] | data-sort-value="1967" | 1967-02-11 | [[Мулла авыл (Башкортстан)|Мулла авыл]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q16708281|Туҡтағолов Артур Бәҙри улы]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-01-02 | [[Куандык районы]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | [[Айбулат Рәхмәтуллин]] | data-sort-value="1967" | 1967-05-12 | [[Нәби (Бөрҗән районы)|Нәби]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | [[Гөлнара Нәзиуллина]] | data-sort-value="1967" | 1967-07-28 | [[Октябрьски]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты<br/>[[Башкортстан Республикасы дәүләт академия симфоник оркестры]] | | |- | | | [[Алмас Әмиров]] | data-sort-value="1968" | 1968-05-06 | [[Ахун (Учалы районы)|Ахун]] | ''[[:d:Q138858|эстрада артисты]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]] | | |- | | | [[Рәсүл Карабулатов]] | data-sort-value="1968" | 1968-03-18 | [[Урта Муйнак]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Җәлил Сөләймәнов]] | data-sort-value="1968" | 1968-03-16 | [[Нәби (Бөрҗән районы)|Нәби]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | | [[Әскар Абдразаков]] | data-sort-value="1969" | 1969-07-11 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | | [[:commons:Category:Askar Abdrazakov|Askar Abdrazakov]] | |- | | | [[Финә Вәлиева]] | data-sort-value="1969" | 1969-01-08 | [[Гәрибаш|Гарибаш]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | | | |- | | | [[Азамат Хәлилов]] | data-sort-value="1970" | 1970-05-03 | [[Иске Собхангол (Бөрҗән районы)|Иске Собхангол]] | | | | data-sort-value="2018" | 2018-05-27 |- | | 1993 | ''[[:d:Q95133643|Фәрүәз Урманшин]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-05-23 | [[Юлык (Гафури районы)|Юлык]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]'' | [[Юлдаш радиосы]] | | |- | | | [[Зилә Сәетова]] | data-sort-value="1970" | 1970-09-22 | [[Әзекәй (Белорет районы)|Әзекәй]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | [[Мостай Кәрим исемендәге милли яшьләр театры]] | | data-sort-value="2026" | 2026-06-13 |- | | | [[Роберт Юлдашев|Рубирт Юлдашев]] | data-sort-value="1971" | 1971-07-09 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:Robert Yuldashev|Robert Yuldashev]] | |- | | | ''[[:d:Q18634017|Ilmar Almukhametov]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-06-09 | [[Ишембай]] | [[язучы]]<br/>[[Драматурглар|драматург]] | | | |- | | | ''[[:d:Q108828107|Фәтихова Эльвира Миҙхәт ҡыҙы]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-08-15 | [[Уфа]] | [[җырчы]] | | | |- | | | [[Гөлназ Латыйпова]] | data-sort-value="1971" | 1971-02-13 | [[Меңнәр]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Туймазы дәүләт татар драма театры|Туймазы татар дәүләт драма театры]] | | |- | | | [[Гөлназ Мөхәммәдиева]] | data-sort-value="1971" | 1971 | [[Куштирәк (Бакалы районы)|Куштирәк]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Риза Мәһәдиев]] | data-sort-value="1972" | 1972-03-13 | [[Ибрай (Ишембай районы)|Ибрай]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-01-12 |- | | 1995 | [[Римма Амангилдина]] | data-sort-value="1972" | 1972-04-01 | [[Хәлил (Әбҗәлил районы)|Хәлил]] | [[җырчы]] | | | |- | | | [[Алсу Галина (Гафарова)|Алсу Галина]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-03 | [[Балтач районы (Башкортстан)|Балтач районы]] | | | | |- | | | [[Әминә Шәфыйкова]] | data-sort-value="1974" | 1974-03-24 | [[Ыргызлы]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты | [[:commons:Category:Amina Shafikova Yurievna|Amina Shafikova Yurievna]] | |- | | | [[Азамат Гафаров]] | data-sort-value="1974" | 1974-06-19 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q138858|эстрада артисты]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q21088623|Raoesjanija Moesavirovna Badretdinova]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-09-28 | [[Яшергән]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q42296310|Ilsur Akhtarowitsch Baimov]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-04-14 | [[Сәксәй]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]<br/>[[Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе|Башкорт дәүләт филармониясе]] | | |- | | | [[Сәгыйдулла Байегетов]] | data-sort-value="1974" | 1974-04-03 | [[Баймак районы]]<br/>[[Иске Сибай]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Әнвәр Нургалиев]] | data-sort-value="1974" | 1974-01-28 | [[Әүрезтамак]] | [[җырчы]] | | | |- | | | [[Резида Зарипова]] | data-sort-value="1974" | 1974-04-27 | [[Сөендек (Караидел районы)|Сөендек]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Уфа дәүләт «Нур» татар театры]] | | |- | | 2004 | [[Илһам Вәлиев]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-19 | [[Имәнлекүл]] | [[җырчы]] | [[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера һәм балет театры]]<br/>''[[:d:Q4174311|Екатеринбург дәүләт академия опера һәм балет театры]]'' | | |- | | | [[Римма Закирова|Римма Закирева]] | data-sort-value="1975" | 1975 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Руслан Мөхәммәтов|Руслан Мөхәммәтев]] | data-sort-value="1975" | 1975-06-26 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]'' | | | |- | | | [[Светлана Гыйниятуллина]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-07 | [[Караидел районы]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | 2000 | 2006 | [[Хәсән Усманов]] | data-sort-value="1975" | 1975-01-09 | [[Аскар (Әбҗәлил районы)|Аскар]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]'' | | [[:commons:Category:Hasan Usmanov|Hasan Usmanov]] | |- | | | ''[[:d:Q110620469|Биксурин Азат Нуриман улы]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-05-04 | [[Баймак]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | |- | | | [[Илдар Абдразаков]] | data-sort-value="1976" | 1976-09-26 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:Ildar Abdrazakov|Ildar Abdrazakov]] | |- | | | ''[[:d:Q23673942|Рәнис Алтынбаев]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-08-18 | [[Инҗәр (Белорет районы)|Инҗәр]] | ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q8359428|җәмгыять активисты]]'' | | | |- | | | [[Чулпан Киекбирдина]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-12 | [[Ярмөхәммәт (Баймак районы)|Ярмөхәммәт]] | [[җырчы]] | | | data-sort-value="2015" | 2015-09-29 |- | | | [[Рөстәм Шәрипов (1976)]] | data-sort-value="1976" | 1976-11-01 | [[Җылаер районы|Зилаер районы]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | data-sort-value="2013" | 2013-06-18 |- | | | [[Артем Макаров|Артөм Макаров]] | data-sort-value="1977" | 1977 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q486748|пианист]]'' | | | |- | | | [[Рөстәм Сөләйманов]] | data-sort-value="1977" | 1977-10-05 | [[Стәрлетамак]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025-07-19 |- | | | [[Ләйлә Аралбаева]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-14 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | | |- | | | [[Әлфия Кәримова]] | data-sort-value="1977" | 1977-06-24 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q119521002|Венера Юлгилдина]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-06-16 | [[Яңа Мөсет]] | [[җырчы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q19916706|Арыслан Җанбәкев]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-08-03 | [[Сибай]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | | | data-sort-value="2011" | 2011-09-21 |- | | | ''[[:d:Q111367906|Вәлиев Салауат Мөҙәрис улы]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-07-12 | [[Лагыр (Башкортстан)|Лагыр]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | [[Сибай драма театры]] | | |- | | | [[Айнур Баянов]] | data-sort-value="1982" | 1982-10-25 | [[Имәнлекүл]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]] | | | |- | | | [[Рәдиф Зарипов]] | data-sort-value="1983" | 1983-08-26 | [[Малаяз]] | [[җырчы]] | [[Кәрвансарай (төркем)|Кәрвансарай]]<br/>[[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера һәм балет театры]] | | |- | | | [[Илдус Закиров (1983)|Илдус Закиров]] | data-sort-value="1983" | 1983-08-13 | [[Кандаковка (Кыйгы районы)|Кандаковка]] | ''[[:d:Q1281618|сынчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q67189630|Таһиров Илгиз Тайфур улы]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-06-23 | [[Норкино]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | | | [[Марсель Мөсәвиров]] | data-sort-value="1987" | 1987-08-12 | [[Октябрьски]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]] | [[Туймазы дәүләт татар драма театры|Туймазы татар дәүләт драма театры]]<br/>[[Чаллы дәүләт татар драма театры|Аяз Гыйләҗев исемендәге Чаллы татар дәүләт драма театры]] | | |- | | 2013 | [[Ришат Төхвәтуллин]] | data-sort-value="1989" | 1989-03-03 | [[Карамалы-Гобәй]] | [[җырчы]] | | | |- | | | [[Олег Кинҗәгулов]] | data-sort-value="1989" | 1989-04-12 | ''[[:d:Q917366|Lyubinsky (urban-type settlement)]]'' | ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q65333934|Ғафаров Искәндәр Алмас улы]]'' | data-sort-value="1990" | 1990-04-05 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | | | |- | | | [[Гөлнара Вәлиева (1990)|Гөлнара Вәлиева]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-17 | [[Башкортстан]]<br/>[[Бөрҗән районы]]<br/>[[Колгына (Бөрҗән районы)]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | [[Башкортстан дәүләт опера һәм балет театры|Башкорт дәүләт опера һәм балет театры]] | | |- | | | ''[[:d:Q65333025|Шәрипов Фәиз Вилдан улы]]'' | | [[Учалы районы]] | [[укытучы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q65333491|Кейекбирҙин Нурғәле Мирғәле улы]]'' | | [[Баймак районы]] | | [[Башкорт дәүләт университеты]] | | |- | | | ''[[:d:Q131397970|Хамитова Гузель Чулпановна]]'' | | | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q22976182|тележурналист]]''<br/>''[[:d:Q1235146|documentary filmmaker]]'' | [[Башкортстан юлдаш телевидениесе|Башкорт иярчен телевидениесе]]<br/>''[[:d:Q16535915|Bashkortostan]]'' | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [http://ufaart.ru/about/ Институт сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160331131634/http://ufaart.ru/about/ |date=2016-03-31 }} * [http://www.bashinform.ru/bash/804380/ Уфа сәнгать академиясе тарихи исемен кире кайтарды] == Моны да карагыз == {{Башкортстан мәгарифе}} [[Төркем:Әлифба буенча институтлар]] [[Төркем:1968 елда нигезләнгән уку йортлары]] [[Төркем:Сәнгать уку йортлары]] [[Төркем:Башкортстан вузлары]] [[Төркем:Уфа уку йортлары]] 3dkxykocldif46ct01ol8troliww2up 0 182923 6026396 6025696 2026-09-03T17:38:09Z Әмир 15082 /* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ төгәлләштерү 6026396 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Гөлзада Руденко | рәсем = Gulzada Rudenko (mincult.tatarstan.ru).jpg | рәсем_зурлыгы =200px | alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--> | рәсем язуы = | тулы исем = Гөлзада Рәкыйп кызы Мөбәрәкшина (Руденко) | һөнәр = укытучы, музей директоры | туу датасы = 30.08.1956 | туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Арча районы|Арча районында}} [[Үрнәк (Арча районы)|Үрнәк]] | милләт = татар | үлем датасы = | үлем җире = | әти = Рәкыйп Мөбәрәкшин, ''укытучы'' | әни = Язилә | ир = | хатын = Александр Леонид улы | балалар = ''улы'' Станислав Александр улы | бүләк һәм премияләр =[[Файл:Заслуженный работник культуры Российской Федерации.Нагрудный знак.jpg|20px|РФ атказанган мәдәният хезмәткәре]] [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган мәдәният хезмәткәре]][[Файл:Order Duslik rib.png|45px|«Дуслык» ордены (2026)]]{{«Мәдәнияттәге казанышлары өчен» билгесе (Татарстан)}}<br/>Әдәбият һәм сәнгать өлкәсендә Россия Федерациясе дәүләт премиясе | сайт = http://www.elabuga.com/about/about.html | башка мәгълүмат = }} '''Гөлзада Руденко''', Гөлзада Рәкыйп кызы Руденко, ''кыз фамилиясе'' '''Мөбәрәкшина''' (''Гульзада Ракиповна Руденко; [[1956 ел]]ның [[30 август]]ы, [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Арча районы]], [[Үрнәк (Арча районы)|Үрнәк]]'') — [[Алабуга дәүләт тарихи-архитектура һәм сәнгать музей-тыюлыгы]]ның генераль директоры, [[Россия Федерациясенең атказанган мәдәният хезмәткәре|РФ]] (2008) һәм [[Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре|ТР]] (1998) атказанган мәдәният хезмәткәре, Әдәбият һәм сәнгать өлкәсендә Россия Федерациясе дәүләт премиясе лауреаты (2022). == Тәрҗемәи хәле == [[Файл:Г.Р.Руденко.jpg|200px|thumb|right|Гөлзада Руденко]] [[1956 ел]]ның [[30 август]]ында [[ТАССР]] [[Арча районы]] [[Үрнәк (Арча районы)|Үрнәк]] авылында туган. Әтисе Рәкыйп — [[Үрнәк (Арча районы)|Үрнәк]] һөнәри-техник училищесы укытучысы, әнисе Язилә —ашханә эшчесе. 8 классны [[Үрнәк (Арча районы)|Үрнәк]]тә, урта мәктәпне [[Алабуга]]да тәмамлый. [[Алабуга дәүләт педагогия институты]]ның физика-математика факультетын тәмамлаган (''[[1978 ел|1978]]''). == Хезмәт юлы == * [[1978 ел|1978]]-[[1981 ел|1981]] [[Яр Чаллы]]да [[ВЛКСМ]]ның Комсомомол район комитеты инструкторы (''[[1978 ел|1978]]''), икенче сәркатип (''[[1981 ел|1981]]''). * [[1984 ел]]дан [[Яр Чаллы]] [[КПСС]]ның Комсомол район комитеты пропаганда бүлеге мөдире урынбасары. * [[1988 ел]]дан «Камгэсэнерготөзелеш» берләшмәсенең райком хокукындагы партком сәркатибенең урынбасары. * [[1987 ел]]да [[Вьетнам]]да (ГЭС коручы ире янәшәсендә) ССРБ белгечләре парткомы сәркатибе урынбасары. * [[1991 ел]]да «Эврика» мәгълүмати үзәге (''элекке'' «Камгэсэнерготөзелеш» берләшмәсенең һөнәри берлеге китапханәсе) директоры. * [[1997 ел]]да [[Колумбия]]дә (ГЭС коручы ире янәшәсендә) РФ белгечләре арасында хатын-кызлар шурасы рәисе урынбасары. * [[1999 ел]]ның февраленнән [[Чаллы]] шәһәре башкарма комитетының мәдәният һәм сәнгать идарәсе башлыгы (''[[мэр|шәһәр башлыгы]]'' [[Рәфкать Алтынбаев|Р. Алтынбаев]]). * «Леон–Тур» туристлык фирмасы башлыгы. * [[2002 ел]]ның ноябреннән [[Алабуга дәүләт тарихи-архитектура һәм сәнгать музей-тыюлыгы]]ның генераль директоры (''[[мэр|шәһәр башлыгы]]'' [[Илшат Гафуров|И. Гафуров]]). == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == [[Файл:Gulzada Rudenko (2022-06-12) 03.jpg|250px|мини|справа|Премия тапшырганда, 2022 ел]] * 1998 ― [[Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре]] * 2008 ― [[Россия Федерациясенең атказанган мәдәният хезмәткәре|РФ атказанган мәдәният хезмәткәре]] * РФ хөкүмәтенең мәдәният өлкәсендәге махсус премиясе лауреаты * Фридрих Хаас медале (''[[Алмания]]'') * Ломоносов исемендәге орден (''[[РФ]]'') * 2006 ― «Татарстанның иң данлы хатын-кызы» * 2007 ― Татарстанның «Ел шәхесе» * 2022 ― Әдәбият һәм сәнгать өлкәсендә Россия Федерациясе дәүләт премиясе ― ''Россиянең тарихи-мәдәни мирасын өйрәнүгә, саклауга һәм популярлаштыруга керткән өлеше өчен'' <ref>{{cite web|url=http://www.kremlin.ru/acts/news/68599|title=Указ о присуждении Государственных премий в области литературы и искусства 2021 года|publisher=Президент Российской Федерации|date=10 июня 2022|accessdate=10 июня 2022}}</ref>. Россия көнендә Мәскәүдә Зур Кремль сараеның Георгий залында Россия Федерациясе Президенты В. В. Путин тарафыннан тапшырылган<ref>{{cite web|url=http://www.kremlin.ru/events/president/news/68650/photos|title=Вручение медалей Героя Труда и Государственных премий|publisher=Президент Российской Федерации|date=12 июня 2022|accessdate=12 июня 2022}}</ref> * 2026 — [[«Дуслык» ордены]] — ''Татарстан Республикасының тарихи һәм мәдәни мирас объектларын саклауга аерым өлеш кертүе, күпьеллык нәтиҗәле эше өчен''<ref>[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_610181.pdf Указ Раиса Республики Татарстан № 702 от 28.08.2026]</ref><ref>[https://dzen.ru/a/apKQp1_t_ztB8uKt Накануне Дня Республики Минниханов вручил госнаграды в Казанском Кремле.] [[Татар-информ]], 29.08.2026</ref> == Гаиләсе == Ире Александр Леонид улы Руденко (''[[1981 ел]]да өйләнешкәннәр''), ГЭСларга махсус җиһазлар урнаштыру буенча белгеч. * ''улы'' Станислав (''[[1982 ел|1982]]''). == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == ;Мәкаләләр * ''[[Вахит Имамов|В. Имамов]]''. Гөлзада һәйкәлләре. «[[Мәйдан (журнал)|Мәйдан]]», 2011, № 3. == Сылтамалар == * [http://www.elabuga.com/about/about.html Алабуга музей-тыюлыгы сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160911163550/http://www.elabuga.com/about/about.html |date=2016-09-11 }} {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == {{Татарстанның шәрәфле ватандашлары}} {{Татарстан Республикасының Атказанган мәдәният хезмәткәре}} {{DEFAULTSORT:Руденко, Гөлзада}} [[Төркем:Алабуга дәүләт педагогия институтын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Татарстан оешмалары җитәкчеләре]] [[Төркем:Россиянең атказанган мәдәният хезмәткәрләре]] [[Төркем:Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре]] [[Төркем:РФ дәүләт премиясе лауреатлары]] [[Төркем:«Мәдәнияттәге казанышлар өчен» билгесе (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр]] [[Төркем:Дуслык ордены (Татарстан) кавалерлары]] 669ahknq9cpdfbtvarim1nhwkgey4v5 0 185335 6026446 4252524 2026-09-03T23:17:36Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026446 wikitext text/x-wiki {{Xäzerge waqiğalar}} {{Карточка |имя = Berlin Raştua bazarında terror ğämäle |стиль_тела = vcard |название = |стиль_названия = |вверху = <big>Berlin Raştua bazarında terror ğämäle</big><br/> |класс_вверху = fn |стиль_вверху = background-color:{{{фон|#000000}}}; color:{{{цвет|white}}}; |вверху2 = |класс_вверху2 = nickname |стиль_вверху2 = color: #000000; |изображение = {{#if: {{{изображение|{{#property:P18}}}}}|[[Файл:{{{изображение|{{#property:P18}}}}}| {{#if: {{{ширина|}}}|{{{ширина}}}|280px}}| {{#if: {{{подпись|}}}||}}]]}} |стиль_изображения = |подпись = {{{подпись|Höcüm itkän Braytşaydplats mäydanındağı Raştua bazarı}}} |стиль_подписи = |стиль_заголовков = width:600px; |стиль_меток = background: #eee; text-align: center; width:100px; |стиль_текста = text-align: center; |заголовок1 = |метка1 = Höcüm urını |текст1 = [[Berlin]], [[Almaniä]] |заголовок3 = |метка3 =Data |текст3 = [[2016]] yıl, 19 dekaber, 20:00 (UTC +2) |заголовок4 = |метка4 = Höcüm ısulı |текст4 = xalıq törkemenä kilep bärelü häm taptatu |заголовок6 = |метка6 = Qoral |текст6 = yök maşinası |заголовок7 = |метка7 = Häläk bulğan |текст7 = 12 keşe |заголовок8 = |метка8 = Yaralanğan |текст8 = 50+ |заголовок9 = |метка9 = Terorçılar sanı |текст9 = ? |заголовок10 = |метка10 = Cinäyättä cawaplı |текст10 = [[İGİL]] }} '''Berlin Raştua bazarında terror ğämäle''' - [[2016]] yılnıñ 19 dekaberendä [[Berlin]] Şarlotenburg rayonı, Braytşaydplats mäydanında, "Awrupa üzäge" häm İstälek çirkäw yanında Raştua bazarına bärep kerep yök maşinası kimendä '''12 keşene''' taptap ütergän. Yök maşinası bazar mäydanındağı säwdä kibetläre arasında 50–80 m bärep kerä, ber kibetne cimerä, Budapeşt uramına kilep tuqtattı. Näticädä 12 keşe häläk, 50 keşe yaralanğan. Yörtüçe cinäyät urınınnan qaçqan. Yök maşinası [[Polşa]]dan kilgän häm soñraq urlanğan axrı. Qulğa alınğan 23 yäşlek [[Pakstan]]nan qaçaq üz ğäyebeñne inqär itä. Terror ğämäle öçen älegä berkem üzenä cawaplılığın almağan. Tikşerü däwam itä. Soñraq [[İGİL]] oyışması terrakt öçen cawaplığın tanıdı. Yök maşinasında [[Tunis]]tan qaçaq Anis Amri tanıqları tabılğan, älege waqıtta ul qılınğan cinäyättä töp şiklänelgän şäxes. == Sıltamalar == * http://www.azatliq.org/a/28185360.html * {{cite web|url=http://dw.com/p/2UZFn|title=Грузовик въехал в толпу на рождественском базаре в центре Берлина|publisher=Deutsche Welle|date=2016-12-19|accessdate=2016-12-19}}{{Deadlink|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Төркем:Террор гамәлләре]] [[Төркем:2016 ел]] [[Төркем:19 декабрь]] [[Төркем:Алмания тарихы]] awqbg3r6ldbfeqvug3poy7lngioepis 0 188144 6026473 4801390 2026-09-04T05:55:35Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026473 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Григорьевка (мәгънәләр)}} {{ТП-Русия |халәт = бистә |татар исеме= Григорьевка |чын исеме =Григорьевка |CoordAddon = |CoordScale = |ил = Русия |төбәк харитасы = |район харитасы = |ил харитасы зурлыгы = |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк = Ырынбур өлкәсе |төбәк җәдвәлдә= Ырынбур өлкәсе |район төре = Район |район = Пономарөвка районы{{!}}Пономарөвка районы |район җәдвәлдә = |җирлек төре = |җирлек = |җирлек җәдвәлдә = |эчке бүленеш = |башлык = |нигезләнү елы = |беренче язма искә алу = |элекке исемнәр = |бирле = |мәйдан= |ТП үзәге биеклеге = |халык саны = {{formatnum:{{ Халык саны | Григорьевка (Пономарёвский район) | тс }}}} |исәп елы = {{ Халык саны | Григорьевка (Пономарёвский район) | г }} |тыгызлык = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |почта индексы = |сәгать кушагы = |почта индекслары= |телефон коды = |санлы идентификатор = |Commons та төркем = |сайт = |add3n = |add3 = }} '''Григорьевка''' (Григорьевка) — [[Ырынбур өлкәсе]]нең [[Пономарөвка районы]]нда урнашкан торак пункт. == Сәгать поясы == {{ОбъектныңСәгатьКушагы/MSK+2|Объект={{PAGENAME}}}} == Халык == {{ Халык саны |Бизәнү=standard| Григорьевка (Пономарёвский район) | гс }} Милләтләр (2010): [[татарлар]] — 50,0%, [[руслар]] — 50,0%.<ref>{{Citation |title=2010 елгы җанисәп алу базасы. |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |access-date=2017-04-03 |archive-date=2015-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915194436/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |dead-url=yes }}</ref><ref>Милләтне әйтмәгән кешеләрне исәпләмичә</ref> == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q18773611. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} {{Ырынбур өлкәсе татар торак пунктлары}} [[Төркем:Ырынбур өлкәсе торак пунктлары]] [[Төркем:Пономарөвка районы торак пунктлары]] eakh9f9mljr2vecrbvf4sg2a3cy7e9x 0 188163 6026481 4658034 2026-09-04T06:22:49Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026481 wikitext text/x-wiki {{ТП-Русия |халәт = сала |татар исеме= Яңа Гафар |чын исеме =Новогафарово |CoordAddon = |CoordScale = |ил = Русия |төбәк харитасы = |район харитасы = |ил харитасы зурлыгы = |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк = Ырынбур өлкәсе |төбәк җәдвәлдә= Ырынбур өлкәсе |район төре = Район |район = Сарыкташ районы{{!}}Сарыкташ районы |район җәдвәлдә = |җирлек төре = |җирлек = |җирлек җәдвәлдә = |эчке бүленеш = |башлык = |нигезләнү елы = |беренче язма искә алу = |элекке исемнәр = |бирле = |мәйдан= |ТП үзәге биеклеге = |халык саны = {{formatnum:{{ Халык саны | Новогафарово | тс }}}} |исәп елы = {{ Халык саны | Новогафарово | г }} |тыгызлык = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |почта индексы = |сәгать кушагы = |почта индекслары= |телефон коды = |санлы идентификатор = |Commons та төркем = |сайт = |add3n = |add3 = }} '''Яңа Гафар''' (Новогафарово) — [[Ырынбур өлкәсе]]нең [[Сарыкташ районы]]нда урнашкан торак пункт. == Сәгать поясы == {{ОбъектныңСәгатьКушагы/MSK+2|Объект={{PAGENAME}}}} == Халык == {{ Халык саны |Бизәнү=standard| Новогафарово | гс }} Милләтләр (2010): [[татарлар]] — 88,3%, [[башкортлар]] — 10,1%.<ref>{{Citation |title=2010 елгы җанисәп алу базасы. |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |access-date=2017-04-04 |archive-date=2017-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111042357/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |dead-url=yes }}</ref><ref>Милләтне әйтмәгән кешеләрне исәпләмичә</ref> == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q18793124. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} {{Ырынбур өлкәсе татар торак пунктлары}} [[Төркем:Ырынбур өлкәсе торак пунктлары]] [[Төркем:Сарыкташ районы торак пунктлары]] o56f5getf0lkf3wkloofwagywd6d2q5 0 188211 6026525 4657924 2026-09-04T11:19:04Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026525 wikitext text/x-wiki {{ТП-Русия |халәт = авыл |татар исеме= Сәйфетдин |чын исеме =Сайфутдиново |CoordAddon = |CoordScale = |ил = Русия |төбәк харитасы = |район харитасы = |ил харитасы зурлыгы = |төбәк харитасы зурлыгы = |район харитасы зурлыгы = |төбәк = Ырынбур өлкәсе |төбәк җәдвәлдә= Ырынбур өлкәсе |район төре = Район |район = Тук районы{{!}}Тук районы |район җәдвәлдә = |җирлек төре = |җирлек = |җирлек җәдвәлдә = |эчке бүленеш = |башлык = |нигезләнү елы = |беренче язма искә алу = |элекке исемнәр = |бирле = |мәйдан= |ТП үзәге биеклеге = |халык саны = {{formatnum:{{ Халык саны | Сайфутдиново | тс }}}} |исәп елы = {{ Халык саны | Сайфутдиново | г }} |тыгызлык = |агломерация = |милли состав = |дини состав = |этнохороним = |почта индексы = |сәгать кушагы = |почта индекслары= |телефон коды = |санлы идентификатор = |Commons та төркем = |сайт = |add3n = |add3 = }} '''Сәйфетдин''' (Сайфутдиново) — [[Ырынбур өлкәсе]]нең [[Тук районы]]нда урнашкан торак пункт. == Сәгать поясы == {{ОбъектныңСәгатьКушагы/MSK+2|Объект={{PAGENAME}}}} == Халык == {{ Халык саны |Бизәнү=standard| Сайфутдиново | гс }} Милләтләр (2010): [[татарлар]] — 94,9%, [[башкортлар]] — 5,1%.<ref>{{Citation |title=2010 елгы җанисәп алу базасы. |url=http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |access-date=2017-04-05 |archive-date=2015-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150915194436/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml |dead-url=yes }}</ref><ref>Милләтне әйтмәгән кешеләрне исәпләмичә</ref> == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q18799838. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} {{Ырынбур өлкәсе татар торак пунктлары}} [[Төркем:Ырынбур өлкәсе торак пунктлары]] [[Төркем:Тук районы торак пунктлары]] 68jyu78sqwwt1165002ce3ymm3f0jjs 0 196546 6026402 4419723 2026-09-03T18:01:35Z Әмир 15082 /* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә 6026402 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Рафис Борһанов | рәсем =Рафис_Борһанов.jpg | рәсем_зурлыгы = 200px | alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--> | рәсем язуы = | тулы исем = Рафис Тимерхан улы Борһанов | һөнәр = инженер-механик, министр | туу датасы = 17.08.1961 | туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Мөслим районы|Мөслим районында}}, [[Мөслим (Мөслим районы)|Мөслим]] | гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]] | милләт = [[татар]] | үлем датасы = | үлем җире = | әти = | әни = | ир = | хатын =Светлана Игорь кызы | балалар = ''кызы'' Алия, ''улы'' Айрат | кул кую = | бүләк һәм премияләр = [[Файл:Orden of Friendship.png|40px|Дуслык ордены (РФ)]] [[Файл:Orden of Honour.png|40px|Хөрмәт ордены (РФ)]] [[Файл:Order of Alexander Nevsky 2010 ribbon.svg|40px|Александр Невский ордены — 2020]]{{Казанның 1000 еллыгы истәлегенә медале}}[[Файл:Медаль «За доблестный труд.png|40px|«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) — 2011]][[Файл:Орден за заслуги перед Республикой Татарстан.png|40px|«Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены (2026)]] | сайт = | башка мәгълүмат = }} {{Портал|Шәхесләр|Татарстан|Мәгариф|Сәясәт}} {{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Борһанов}} '''Рафис Борһанов''', Рафис Тимерхан улы Борһанов (''[[1961 ел]], [[17 август]], [[ТАССР]], [[Мөслим (Мөслим районы)|Мөслим]]'') — Татарстанның дәүләт һәм хуҗалык эшлеклесе, [[Татарстан Республикасы Яшьләр эшләре һәм спорт министрлыгы|Татарстан Республикасының яшьләр эшләре буенча, спорт һәм туризм министры]] (''[[2010 ел|2010]]–[[2014 ел|2014]]''), Татарстан Республикасының премьер-министр урынбасары — [[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы|фән һәм мәгариф министры]] (''[[2017 ел|2017]]–[[2020 ел|2020]]''), Идел буе дәүләт физкультура, спорт һәм туризм академиясе ректоры {{comment|в.б.|вазифаларын башкаручы}} (''2020 елдан''). «[[Бердәм Россия]]» фиркасе әгъзасы. [[Татарстан Дәүләт Шурасы|ТР Дәүләт шурасы]] депутаты. Икътисад фәннәре кандидаты (''[[2000 ел|2000]]''), [[РФ]] (''[[1995 ел]]дан халыкара'') {{comment|салкын академиясе|Международная академия холода}} академигы (''[[2012 ел|2012]]''). == Тәрҗемәи хәле == [[1961 ел]]ның [[17 август]]ында [[Татарстан АССР]] [[Мөслим районы]] [[Мөслим (Мөслим районы)|Мөслим]] авылында [[Мөслим районы|район]] башкарма комитеты рәисе [[Тимерхан Борһанов]] (''[[1925 ел|1925]]-[[2004 ел|2004]]'') гаиләсендә туган. Әтисе чыгышы белән [[Мөслим районы]] [[Вәрәшбаш]], әнисе [[Иске Вәрәш]] авылыннан. Әтисен [[1961 ел]]да [[Әтнә районы|Әтнәгә]] КПСС райкомының беренче сәркатибе итеп, [[1962 ел]]да [[Арча районы|Арчага]] район шурасы башкарма комитеты рәисе итеп күчерәләр. Рафис [[Арча]]да 1нче урта мәктәпне (''[[1978 ел|1978]], алтын медальгә''), «''{{comment|инженер|инженер}}-механик''» белгечлеге буенча [[Казан дәүләт авыл хуҗалыгы институты]]н (''[[1983 ел|1983]]''), «''{{comment|икътисадчы|экономист}}''» белгечлеге буенча читтән торып [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты]]н (''[[1990 ел|1990]], аерым билгеле дипломга'') тәмамлаган. Югары уку йортын тәмамлагач (''[[1983 ел|1983]]''), [[әрме|хәрби хезмәткә]] алынганчы, [[ТАССР]] һөнәри белем бирү буенча дәүләт комитетының авыл укуханәләре бүлегендә {{comment|инженер|инженер}} булып эшли. == Хезмәт юлы == * [[1983 ел|1983]] – [[1985 ел|1985]] — [[әрме|Совет Армиясендә]] хәрби хезмәттә. * [[1985 ел|1985]] — «Казанкомпрессормаш» фәнни–җитештерү берләшмәсендә җыю участогы мастеры. * [[1985 ел|1985]] – [[1989 ел|1989]] — «Казанкомпрессормаш»та [[ВЛКСМ]] комитеты сәркатибе, ВЛКСМның Казан шәһәр комитеты икенче сәркатибе. * [[1989 ел|1989]] – [[1996 ел|1996]] — «Казанкомпрессормаш» ААҖ башлыгы урынбасары, цех башлыгы, икътисад бүлеге башлыгы, икътисад һәм финанслар буенча директор. * [[1996 ел|1996]] – [[1998 ел|1998]] — [[Казан|Казан шәһәре]] администрациясе [[Камил Исхаков|башлыгының]] беренче урынбасары. * [[1998 ел|1998]] – [[1999 ел|1999]] — [[Татарстан Республикасы Икътисад министрлыгы|Татарстан Республикасы икътисад һәм сәнәгать министрының]] беренче урынбасары. * [[1999 ел|1999]] – [[2005 ел|2005]] — [[Казанның Вахитов районы]] администрациясе башлыгы<ref>[http://kazan.ws/cgi-bin/administration/print2.pl?who=type&action=fullboss&id_org=33&id_region=c1&id_type=b4&id_face=53 ТР башкаласының «Минем Казан» сайты]{{ref-ru}}</ref> . * [[2005 ел|2005]] – [[2010 ел|2010]] — Казан шәһәре муниципаль берәмлеге [[Илсур Метшин|башлыгының]] беренче урынбасары, башкарма комитет җитәкчесе. * [[2010 ел|2010]] – [[2014 ел|2014]] — Татарстан Республикасы [[Татарстан Республикасы Яшьләр эшләре һәм спорт министрлыгы|яшьләр эшләре буенча, спорт һәм туризм министры]] <ref>[https://www.azatliq.org/a/24649546.html Рафис Борһанов: «Мин Татарстан байрагын күтәрергә әзер»]. [[«Азатлык» радиосы|Азатлык Радиосы]]</ref>. * [[2014 ел|2014]] — [[2017 ел|2017]] — 5нче чакырылыш [[Татарстан Дәүләт Шурасы|ТР Дәүләт шурасы]] депутаты, икътисад һәм эшмәкәрлек буенча комитет рәисе. * [[2017 ел|2017]] — [[2020 ел|2020]] — Татарстан Республикасы премьер-министры урынбасары — [[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы|фән һәм мәгариф министры]]. * [[2020 ел]]ның 17 сентябреннән – Идел буе дәүләт физик тәрбия, спорт һәм туризм академиясе ({{lang-ru|ПГАФКСиТ}}) ректоры {{comment|в. б.|вазыйфаларын башкаручы}}<ref>[https://realnoevremya.ru/news/187812-rafis-burganov-naznachen-io-rektora-pgafksit Бурганов назначен исполняющим обязанности ректора ПГАФКСиТ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200920075521/https://realnoevremya.ru/news/187812-rafis-burganov-naznachen-io-rektora-pgafksit |date=2020-09-20 }} realnoevremya.ru, 17.09.2020{{ref-ru}}</ref>. == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * Дуслык ордены (''[[2007 ел|2007]]'') * Хөрмәт ордены (''[[2014 ел|2014]]'') * «Санкт-Петербургның 300 еллыгы истәлегенә» медале (''[[2003 ел|2003]]'') * «Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале (''[[2005 ел|2005]]'') * [[«Фидакарь хезмәт өчен» медале]] ([[2011 ел|2011]], [[ТР]]) * Александр Невский ордены (''[[2020 ел|2020]]'')<ref>[http://madanizhomga.ru/news/v-respublike/rstm-minekhanov-46-kesheg-rossiya-m-tatarstanny-dlt-blklren-tapshyrdy Рөстәм Миңнеханов 46 кешегә Россия һәм Татарстанның дәүләт бүләкләрен тапшырды.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125132819/http://madanizhomga.ru/news/v-respublike/rstm-minekhanov-46-kesheg-rossiya-m-tatarstanny-dlt-blklren-tapshyrdy |date=2021-01-25 }} [[Мәдәни Җомга]], 26.12.2020</ref> * [[2026 ел|2026]] — [[«Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены]] — ''Татарстан Республикасының икътисадый үсешенә зур өлеш керткән һәм күпьеллык нәтиҗәле эшчәнлеге өчен''<ref>[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_609581.pdf Указ Раиса Республики Татарстан № 670 от 17.08.2026]</ref> == Гаиләсе == Хатыны Светлана Игорь кызы (''[[1965 ел|1965]]''). Балалары:''кызы'' Алия (''[[1989 ел|1989]]''), ''улы'' Айрат (''[[1990 ел|1990]]''). == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [http://www.gossov.tatarstan.ru/deputaty/show/220 ТР Дәүләт шурасының рәсми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171210132326/http://gossov.tatarstan.ru/deputaty/show/220 |date=2017-12-10 }} * [http://nailtimler.com/people_page/people_02b/burganov_rafis_timerhanovich.html Р.Т. Борһанов «Чикләрсез татарлар» порталында]{{Deadlink|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.business-gazeta.ru/article/365870 Назад, в Актаныш: Энгель Фаттахов уступает место проверенному Рафису Бурганову]. «БИЗНЕС Online», 04.12.2017 * [https://www.azatliq.org/a/28894852.html Фәттахов китте, Борһанов килде. Татар мәгарифен ни көтә?] [[«Азатлык» радиосы|Азатлык Радиосы]], 04.12.2017 == Әдәбият == # ''[[Флүр Баһаутдинов|Ф.Н. Баһаутдинов]]''. Без Мөслим балалары. К.: Идел-Пресс, 2006. ISBN 5-85247-005-4 == Моны да карагыз == {{start box}} {{succession box|before=[[Марат Бариев]]<br/>{{comment|2005—2010| Татарстан яшьләр эшләре, спорт һәм туризм министры буларак}}|after=[[Владимир Леонов]]<br/>2014―2018 |years=[[2010]]—[[2014]]|title= [[Татарстан Республикасы Яшьләр эшләре һәм спорт министрлыгы|Татарстанның яшьләр эшләре, спорт министры]]}} {{end box}}{{ТР яшьләр эшләре министрлары}}{{ТР мәгариф министрлары}} {{Татарстан Республикасы Дәүләт Советының 5 нче чакырылыш депутатлары (2014-2019)}} {{Татарстан Республикасы Президенты каршындагы татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе әгъзалары}} {{«Фидакарь хезмәт өчен» медале белән бүләкләнгәннәре}} {{DEFAULTSORT:Борһанов, Рафис}} [[Төркем:Казан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Казан дәүләт финанс-икътисад институтын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Икътисад фәннәре кандидатлары]] [[Төркем:Татарстанның мәгариф министрлары]] [[Төркем:Бердәм Россия фиркасе әгъзалары]] [[Төркем:Дуслык ордены (Россия) кавалерлары]] [[Төркем:«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр]] [[Төркем:Почет ордены кавалерлары]] [[Төркем:Россиянең Александр Невский ордены кавалерлары]] [[Төркем:Казанның Мактау китабына кертелгәннәр]] [[Төркем:Татарстан Республикасы каршындагы казанышлары өчен ордены кавалерлары]] rktvyr6odqrbe5xmbvqsk9xosxoe002 0 197767 6026400 4419317 2026-09-03T17:56:20Z Әмир 15082 /* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә 6026400 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Фирдәвис Ханов | рәсем = Ф.Г.Ханов.jpg | рәсем_зурлыгы = 200px | alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--> | рәсем язуы = | тулы исем = Фирдәвис Гайнетҗан улы Ханов | һөнәр = төзүче-архитектор | туу датасы = 07.09.1951 | туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Актаныш районы |Актаныш районында}} [[Актанышбаш]] | гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]] | милләт = [[татар]] | үлем датасы = | үлем җире = | әти = Гайнетҗан | әни = Һидая | ир = | хатын = Розалия | балалар = ''кызы'' Айгөл, ''юрист'';<br/>''улы'' Марат, ''дизайнер'' | кул кую = | бүләк һәм премияләр = {{Габдулла Тукай исемендәге премия}}{{Казанның 1000 еллыгы истәлегенә медале}}[[Файл:Med ord merit tatarstan rib.png|40px|«Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены медале (2026)]] <br/>РФ атказанган архитекторы (''[[2011 ел|2011]]'')<br/>[[Татарстан Республикасының Атказанган архитекторы|ТР атказанган архитекторы]] (''[[2001 ел|2001]]'') | сайт = [http://www.e-nkama.ru/uprava/structure/1741/38172/ uprava] | башка мәгълүмат = }} {{фш|Ханов}} '''Фирдәвис Ханов''', Фирдәвис Гайнетҗан улы Ханов (''[[1951 ел]]ның [[7 сентябрь|7 сентябре]], [[ТАССР]], [[Актаныш районы]], Актанышбаш'') — күренекле архитектор, [[Татарстан Республикасы]]ның [[Түбән Кама]] шәһәрендә, [[Түбән Кама районы]]нда һәм җөмһүриятнең башка районнарында төзелгән бик күп объектларның авторы һәм автордашы. [[1990 ел]]дан Түбән Кама шәһәренең һәм [[Түбән Кама районы|районының]] баш архитекторы, [[1982 ел]]дан [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[ТАССР]] архитекторлар шурасы әгъзасы. [[Тукай премиясе|Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт премиясе]] лауреаты (2023). [[Татарстан Республикасының Атказанган архитекторы|ТР]] (''[[2001 ел|2001]]'') һәм [[РФ]] (''[[2011 ел|2011]]'') атказанган архитекторы. Түбән Кама шәһәренең мактаулы ватандашы (''2016''). [[1994 ел]]дан Түбән Камада «Актаныш якташлары» җәмгыятен җитәкли. == Тәрҗемәи хәле == [[1951 ел]]ның [[7 сентябрь|7 сентябре]]ндә [[Татарстан АССР]] [[Актаныш районы]] [[Актанышбаш]] авылында мәгърифәтле алты балалы (''дүрт кыз, ике ир балалы'') гаиләдә өченче бала булып туган. Авыл мулласы булган бабасы [[Уфа]]да дини белем алып, [[Ризаэтдин Фәхретдин]]нең үз кулыннан имамлыкка шаһәдәтнамә алган. Бригадада хуҗалык мөдире булып эшләгән әтисе Гайнетҗаннан улына тальян гармунда уйнау сәләте күчкән. Күмәк хуҗалыкта төрле эштә йөргән әнисе Һидая үзлегеннән гарәп язуын, латин язуын, кириллицаны да өйрәнгән, укытучы булып, авыл халкын укырга-язарга өйрәткән. Улының рәсем ясауга булган сәләтен дә беренче булып әнисе күреп ала. [[Актаныш]] урта мәктәбендә укыган елларында рәсем ясау буенча үз төбәгендә Фирдәвискә тиңнәр булмый, диярлек. Укытучылары, картиналар ясаудан тыш, [[стена]] газетасы чыгару, плакат язу кебек мәшәкатьле эшләрне аңа ышанып тапшыралар. Төрле сурәтләр, табигать пейзажлары төшерүгә кечкенәдән хирыс яшүсмерне зур өметләр баглап, [[Казан|башкалага]] озаталар. Ләкин [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе|Казан сәнгать мәктәбенә]] документларын тапшырырга соңга кала. Авылга кире кайтырга туры килә. Беренче баруда ук Казан төзүче-инженерлар институтына да керә алмый әле. Бер ел [[Казан фотожелатин заводы]]нда слесарь булып эшли, [[Байкал|Байкал арты]] хәрби округында [[әрме|хәрби хезмәттә]] булып, яңадан әлеге заводка әйләнеп кайта. Заводта эшләүче һөнәри рәссамнардан майлы буяу белән ясау осталыгына өйрәнә, рәсем курсларына йөри. Ныклап әзерләнеп, икенче кат имтиханнарны «яхшы» билгеләренә генә биреп, [[Казан төзүче-инженерлар институты]]на укырга керә. [[1973 ел|1973]]-[[1978 ел]]ларда әлеге институтның архитектура-төзелеш факультетында укый. [[1978 ел]]да юллама белән яшь нефть химиячеләре шәһәре — [[Түбән Кама]]га өлкән архитектор булып эшкә килә һәм шул елдан башлап, ул бер генә оешмада эшли. == Хезмәт юлы == [[1990 ел]]дан — [[Түбән Кама]] шәһәренең һәм [[Түбән Кама районы|районның]] баш архитекторы. [[2001 ел]]дан [[Татарстан Республикасы Төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министрлыгы|ТР төзелеш һәм архитектура, торак-коммуналь хуҗалык министрлыгының]] көнчыгыш төбәкара архитектура һәм төзелеш идарәсе җитәкчесе. [[2006 ел]]дан [[Түбән Кама районы]] башкарма комитетының төзелеш һәм архитектура идарәсе җитәкчесе, Түбән Кама шәһәре [[мэр]]ының шәһәр төзелеше мәсьәләләре буенча киңәшчесе. Телләр турында Татарстан Республикасы законын үтәүгә ярдәм итү фонды башкарма директоры (Бөтендөнья татар конгрессының Түбән Кама бүлеге). == Хезмәтләре == [[Файл:Nizhnekamsk Main mosque.jpg|200px|thumb|right|[[Түбән Кама җәмигъ мәчете]]. ''[[1988 ел|1988]]-[[1989 ел|1989]]'']] [[Файл:Түбән Кама ТЮЗ.jpg|150px|thumb|right|{{коммент|Түбән Кама ТЮЗы|Түбән Кама шәһәренең яшь тамашачы театры}}]] [[Файл:Әхсән Фәтхетдинов музее.JPG|150px|thumb|right|[[Әхсән Фәтхетдинов музее (Түбән Кама)|Ә.С. Фәтхетдинов музее]]]] [[Файл:М.Җәлил һәйкәле 19.jpg|180px|thumb|right|[[Муса Җәлил һәйкәле (Түбән Кама)|Муса Җәлилгә һәйкәл]]]] [[Файл:Тукай һәйкәле (Түбән Кама 2).jpg|180px|thumb|right|[[Габдулла Тукай һәйкәле (Түбән Кама, 1991)|Габдулла Тукай һәйкәле]]]] * [[1982 ел|1982]]-[[1986 ел|1986]] Түбән Кама авто-тимер юл вокзалы * [[1983 ел|1983]] [[Кама Аланы]] [[шәһәр тибындагы бистә]]сенә керү билгесе * [[1985 ел|1985]] [[Бөек Ватан сугышы]]нда Җиңү монументы (''[[2005 ел]]да реконструкция ясалган'') * [[1988 ел|1988]]-[[1989 ел|1989]] [[Түбән Кама җәмигъ мәчете|Түбән Кама шәһәре җәмигъ мәчете]] (''И. Сабитов, Р.И. Макуев белән берлектә; фасадларның бизәлеше [[2005 ел]]да төгәлләнгән'')<ref>[http://www.e-islam.ru/islamtat/mechet/niznnekamsk/ Түбән Кама районы мәчетләре: Шәһәр җәмигъ мәчете. e-Islam.ru яңалык мәгълүмат ресурсы]</ref> * [[1991 ел|1991]] Шәһәр ЗАГСы бинасы * [[1991 ел|1991]] Түбән Кама шәһәренең Яшьлек урамында шагыйрь [[Габдулла Тукай]]га [[Габдулла Тукай һәйкәле (Түбән Кама, 1991)|һәйкәл]] (''[[Бакый Урманче]] шәһәргә бүләк иткән бюстны кулланып'') * [[1992 ел|1992]] [[Түбән Кама районы]] Кызыл Чишмә бистәсе мәчете * [[1994 ел|1994]] Тәзүчеләр проспектындагы сугышчы-интернационалистларга һәйкәл (''рәссам В. Мәхмүтов белән берлектә'') * [[1995 ел|1995]] Вахитов проспектындагы «Татарстан» Саклык банкы бинасы (''[[2009 ел]]да реконструкция ясалган'') * [[1995 ел|1995]] «[[Түбәнкаманефтехим]]» җәмгыятенең боз сарае (''ПКФ «Градостроитель» белән берлектә'') * [[1997 ел|1997]] Яшьлек урамындагы «Теремок» нотариаль кантуры * [[1997 ел|1997]] [[Бакый Урманче урамы (Түбән Кама)|Бакый Урманче урамында]] [[Бакый Урманче]]га һәйкәл проекты (''[[Зилфәт Басыйров]] белән берлектә'') * [[1998 ел|1998]] [[Түбән Кама районы]] [[Ильинка (Татарстан)|Ильинка]] авылы янындагы «Мәйдан» спорт-мәдәният комплексы (''Әхмәдияров А.Х., Сладков В.А. белән берлектә'') * 1999 Химиклар проспектындагы нотариаль кантур * [[1999 ел|1999]] Түбән Кама районы [[Шәңгәлче|Шәнгәлче]] авылына керү билгесе * 2001 Химиклар проспектындагы «[[Макдоналдс]]» кафесы фасады * [[2001 ел|2001]] Тынычлык урамындагы «PALMIRA» сәүдә үзәгенә реконструкция ясау (''улы дизайнер Ханов М.Ф. белән берлектә'') * [[2001 ел|2001]] [[Красный Ключ|Кызыл Чишмә]] бистәсендәге «Изге Чишмә» комплексы (''Никольский В.В., [[Әхсән Фәтхетдинов|Фәтхетдинов Ә.С.]] белән берлектә'') * [[2001 ел|2001]] Октябрьгә 50 ел исемендәге мәйданда [[Николай Лемаев|Н.В. Лемаевка]] һәйкәл (''Сафин Р. белән берлектә'') * [[2002 ел|2002]] Химиклар проспектындагы Е.Н. Королёвка һәйкәл (''Әхмәдияров А.Х., Сафин Р. белән берлектә'') * [[2003 ел|2003]] Химиклар проспектындагы 53нче санлы торак йорты проекты * [[2003 ел|2003]] Чулман урамындагы 10нчы мәктәп бинасы фасады * [[2004 ел|2004]] Түбән Кама шәһәр [[зират]]ын үзгәртеп кору * [[2004 ел|2004]] «Камател» фирмасының АТС бинасы (''Гәрәева Э.Б. белән берлектә'') * 2005 Спорт урамындагы 4 катлы гараж-машина кую бинасы * [[2006 ел|2006]] Химиклар проспектындагы «АЛМАЗ» сәүдә комплексы * [[2008 ел|2008]] Чулман урамындагы Саклык банкы бинасы * 2009 [[Олы Афанас]] авылындагы кунакханә белән автосервис бинасы * [[2009 ел|2009]] Түбән Кама шәһәренең Гагарин урамындагы [[мәчет]] (''Улаева Е.В. белән берлектә'') * 2011 Менделеев урамындагы «Росинкас» фирмасы бинасы * 2011 Бакый Урманче урамындагы ЗУЭС «Таттелеком» бинасы фасадларының реконструкциясе * [[2012 ел|2012]] Түбән Камадагы Муса Җәлил һәйкәле (''Рәис Сафин, Әфләтүнов М. белән берлектә'')<ref>{{Citation |title=Памятник известному татарскому поэту Мусе Джалилю. memory-map.prosv.ru порталы |url=http://memory-map.prosv.ru/#/memorial-8300/type=map&center=55.637166,51.82032&zoom=13 |access-date=2017-12-30 |archive-date=2019-01-12 |archive-url=https://archive.today/20190112022158/http://memory-map.prosv.ru/%23/memorial-10423/type=map&center=43.190607,44.54197&zoom=13#/memorial-8300/type=map&center=55.637166,51.82032&zoom=13 |dead-url=yes }}</ref> * [[2013 ел|2013]]-2016 [[Красный Ключ|Кызыл Чишмә]] бистәсе «Яр буе» ял зонасының генераль планы (''дизайнер А. Шәйдуллин белән берлектә'') * [[2012 ел|2012]]-[[2015 ел|2015]] Габдулла Тукай исемендәге ял һәм уку паркы генераль планы һәм кечкенә архитектура формалары һ.б. Фирдәвес Ханов [[Түбән Кама]] өчен алтмыштан артык объект булдырган. == Күргәзмәләре == * 2022 елның 11―27 февралендә [[Түбән Кама комплекслы музее]]нда үз һөнәренә 44 ел гомерен багышлаган, Россия һәм Татарстанның атказанган архитекторы һәм Түбән Каманың мактаулы шәхесе Фирдәвис Хановның 70 яшьлегенә һәм шәһәрнең 55 еллыгына багышланган «Язмышыма рәхмәтлемен» (Фирдәвис Хановның архитектура эшләре) күргәзмәсе оештырылган<ref>[https://tatar-inform.tatar/news/society/12-02-2022/t-b-n-kama-sh-r-muzeenda-fird-vis-hanovny-arhitektura-eshl-re-k-rg-zm-se-achyldy-5849195 Түбән Кама шәһәр музеенда Фирдәвис Хановның архитектура эшләре күргәзмәсе ачылды.] [[Татар-информ]], 12.02.2022</ref><ref>[https://tat.e-nkama.ru/news/2536/103741/ Түбән Кама шәһәр музеенда Фирдәвис Хановның архитектура эшләре күргәзмәсе ачылды.]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Түбән Кама муниципаль районы рәсми сайты. 11.02.2022</ref>. * 2023 елның 1 ноябрендә [[Түбән Кама комплекслы музее]]ның Күргәзмә залында Түбән Каманың архитектура корылмалары һәм шәһәр халкының яраткан ял итү урыннары сурәтләнгән күргәзмәсе оештырылган. Архитектор аларны Түбән Камада 45 ел яшәү дәверендә ясаган<ref>[https://tat.e-nkama.ru/news/746/114599/ Түбән Камада архитектор Фирдәвес Хановның күргәзмәсе ачылды.]{{Deadlink|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} tat.e-nkama, 2.11.2023</ref><ref>[https://tatar-inform.tatar/news/tuban-kamada-arxitektor-firdaves-xanovnyn-kurgazmase-acyldy-5878581 Түбән Камада архитектор Фирдәвес Хановның күргәзмәсе ачылды.] [[Татар-информ]], 3.11.2023</ref>. == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * [[2001 ел|2001]] [[Татарстан Республикасының Атказанган архитекторы|Татарстан Республикасының атказанган архитекторы]] * [[2004 ел|2004]] Архитекторларның II Бөтенроссия һөнәри осталык конкурсында [[Татарстан Республикасы]] исеменнән чыгыш ясап, җиңү яулый һәм «2004-2005 елда Россиянең иң яхшы архитекторы» дигән исемгә лаек була * [[2005 ел|2005]] III Халыкара «Зодчество-2005» фестиваль-конкурсы (''[[Мәскәү]]'') — бронза диплом иясе * [[2005 ел|2005]] «Казан шәһәренең 1000 еллыгы истәлеге» медале * «ТАССР оештырылуның 90 еллыгы» истәлекле медале * [[2007 ел|2007]] РФ Баш архитекторлар шурасының «Алтын Кентавр» билгесе * [[2008 ел|2008]] «Автоград-2008» төбәкара фестиваль-конкурсы җиңүчесе * [[ел|2009]] «Автоград-2009» төбәкара фестиваль-конкурсы җиңүчесе * 2011 Бөтенроссия «Автоград-2011» фестиваль-конкурсы дипломанты * 2011 Россия Федерациясенең атказанган архитекторы — «''архитектура өлкәсендәге казанышлары һәм күпьеллык нәтиҗәле эшчәнлеге өчен''» * [[2016 ел|2016]] Түбән Кама шәһәренең мактаулы ватандашы — «''Түбән Кама шәһәрендә социаль әһәмиятле объектларны проектлау һәм төзү эшенә керткән зур хезмәте һәм шәһәрнең җәмәгать эшчәнлегендә актив катнашканы өчен''»<ref>{{Citation |title=Решение Нижнекамского городского Совета №28 от 28 июля 2016 года. Официальный сайт Нижнекамского муниципального района |url=http://www.e-nkama.ru/raion/pochetnye-grazhdane/47750/ |access-date=2017-12-30 |archive-date=2017-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224115347/http://e-nkama.ru/raion/pochetnye-grazhdane/47750/ |dead-url=yes }}</ref> * [[2023 ел|2023]] ― [[Габдулла Тукай премиясе]] ― ''шәһәр төзелеше һәм архитектура өлкәсендә ватан һәм татар милли мәдәниятен үстерүгә керткән өлеше өчен (Түбән Кама шәһәренең милли архитектурасы - Җәмигъ мәчете һәм шәһәр парклары)''<ref>''Рузилә Мөхәммәтова.'' [https://intertat.tatar/news/tukai-premiyasenen-kemga-tieslegen-tozucelar-bela-a-yazucylar-berni-belmi-5858875 Тукай премиясен тапшырдылар, ул җитми калганнарга халык шагыйре исемен өләш... бирделәр!] [[Интертат]], 26.04.2023</ref> * [[2026 ел|2026]] ― [[«Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены медале]] ― ''ирешелгән хезмәт уңышлары һәм күпьеллык нәтиҗәле хезмәте өчен''<ref>[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_609581.pdf Указ Раиса Республики Татарстан № 674 от 19.08.2026]</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == * Архитектор Фирдәвис Ханов. Түбән Кама: «Гүзәл» МПҮ ҖЧҖ, 2016.<ref>[http://ntr-24.ru/index.php?newsid=37895 Нижнекамский архитектор Фирдавис Ханов презентовал свою книгу. ntr-24.ru, 22.12.2016]</ref> ;Мәкаләләр * ''Р. Зарипов''. Милләтнең асыл заты. «[[Мәйдан (журнал)|Мәйдан]]» * [http://www.elitat.ru/?rub=43&st=18696&type=3&s=1 Фирдавис Ханов: Не хотелось далеко уехать от дома.] «[[Элита Татарстана (журнал)|Элита Татарстана]]», 15.05.2016 * ''Галина Суздальцева''. И на тенистой улице я постою в тени… «Нижнекамская правда», 2015 год, 11 сентября, № 67. == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [http://www.e-nkama.ru/uprava/structure/1741/38172/http://www.e-nkama.ru/uprava/structure/1741/38172/ Ханов Фирдавис Гайнетзянович]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Моны да карагыз == {{Татарстанның шәрәфле ватандашлары}} {{Тукай премиясе лауреатлары 2020-еллар}} {{DEFAULTSORT:Ханов, Фирдәвис}} [[Төркем:Архитекторлар]] [[Төркем:Татарстанның атказанган архитекторлары]] [[Төркем:РФ атказанган архитекторлары]] [[Төркем:Түбән Кама шәһәренең шәрәфле ватандашлары]] [[Төркем:Казан дәүләт төзүче-инженерлар институтын тәмамлаучылар]] [[Төркем:«Татарстан Республикасы алдындагы казанышлары өчен» ордены медале белән бүләкләнүчеләр]] pnk6rq26a2kqi7kqykvbz8jjqa2jtva 0 197969 6026416 6025703 2026-09-03T19:00:59Z Әмир 15082 /* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ викиләштерү 6026416 wikitext text/x-wiki {{ Музыкант | Исем = Вәсим Әхмәтшин | Имза = | Фото = Вәсим_Әхмәтшин.JPG | Рәсем асты язуы = | Фон = non_vocal_instrumentalist | Тугандагы исеме = | Тулы исеме = Вәсим Васил улы Әхмәтшин | Туган көне = 25.08.1951 | Туу урыны = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу урыны|Сарман районы|Сарман районында}}, [[Сарман]] | Үлү көне = | Үлү урыны = | Еллар = | Дәүләт = {{байрак|СССР}} [[СССР]]<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]] | Милләт = татар | Һөнәрләр = композитор, педагог | Моң = | Кораллар = баян, фортепиано | Жанрлар = җыр, спектакльләргә көй, мюзикл | Псевдонимнар = | Коллективлар = «Нократ» ВИА (''[[Мамадыш]], [[1980 ел|1980]]'') | Хезмәттәшлек = | Лейбллар = | Бүләкләр = [[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]] (''[[1996 ел|1996]]'')<br/> [[Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре]]<br/> Сарман районының мактаулы гражданы (2024) | Сайт = }} {{Фш|Әхмәтшин}} '''Вәсим Әхмәтшин''', Вәсим Васил улы Әхмәтшин (''[[1951 ел]]ның [[25 август]]ы, [[ТАССР]], [[Сарман районы]], [[Сарман]]'') — үзешчән композитор, җырлар, романслар авторы, музыка укытучысы. [[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]] (''[[1996 ел|1996]]''), [[Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре]]. Сарман районының мактаулы гражданы (2024). 200дән артык җыр, татар театрлары куйган 35 спектакльгә язылган музыка авторы <ref>[http://nabchelny.ru/page/92 Яр Чаллы шәһәре рәсми сайты]</ref>. РФ театр әһелләре берлеге әгъзасы. == Тәрҗемәи хәле == [[1951 ел]]ның [[25 август]]ында [[Татарстан АССР]] [[Сарман районы]] үзәге [[Сарман]] авылында музыка сөюче ишле гаиләдә бишенче бала булып туган. Әтисе — Васил Әхмәтшин, агроном, скрипкада уйнаучы, әнисе — Ольга Никита кызы Демьянова, рус һәм татар җырларын башкаручы. Өлкән абыйсы [[Валерий Әхмәтшин|Валерий]] гитарада, кече абыйсы Виктор мандолинада, Вәсим үзе думбырада һәм гармунда уйныйлар. Сарман урта мәктәбенең 8 сыйныфын (''[[1966 ел|1966]]''), [[Әлмәт музыка көллияте|Әлмәт музыка укуханәсенең]] (''хәзерге'' [[Әлмәт музыка көллияте]])<ref>{{Citation |title=Знаменитые выпускники Альметьевского музыкального училища (колледжа) им. Ф. З. Яруллина |url=http://almetmyz.ru/p46aa1.html |access-date=2018-01-07 |archive-date=2016-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161229063506/http://almetmyz.ru/p46aa1.html |dead-url=yes }}</ref> {{comment|торба|труба (музыкальный инструмент)}} классын (''[[1970 ел|1970]], укытучысы — тромбонда һәм виолончельдә уйнаучы Ринат Шаһиев''), читтән торып, [[Казан мәдәният институты]]н (''[[1988 ел|1988]]'') тәмамлый. [[1971 ел|1971]]-[[1973 ел]]ларда [[әрме|хәрби хезмәттә]] була. == Хезмәт юлы == [[Файл:Вәсим_Әхмәтшин_1.jpg|250px|thumb|right|В. Әхмәтшин — «Нократ» ВИА җитәкчесе (''сулдан икенче'', [[1981 ел|1981]])]] [[1970 ел]]да, Әлмәт музыка укуханәсен тәмамлагач, Сарман балалар музыка мәктәбендә (''хәзерге'' [[Сарман балалар сәнгать мәктәбе]]) укыта башлый. [[1973 ел|1973]]-[[1976 ел]]ларда [[Минзәлә]] шәһәре балалар музыка мәктәбе укытучысы булып эшли һәм [[Минзәлә районы|район]] мәдәният йорты каршында балалар һәм зурлар тынлы оркестрлары белән җитәкчелек итә. [[1976 ел|1976]]-[[1984 ел]]ларда [[Мамадыш]] шәһәре балалар музыка мәктәбе укытучысы һәм [[Мамадыш|шәһәрдә]] [[1976 ел]]да төзелгән яңа мәдәният йортының «Нократ» ({{lang-ru|Нухрат}}) вокаль-инструменталь ансамбле җитәкчесе<ref>[http://pandia.ru/text/79/540/9130-7.php История Мамадышского края - 7]{{Deadlink|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[1984 ел]]дан [[Чаллы]]да яши һәм эшли: 3нче балалар музыка мәктәбе укытучысы, [[1999 ел|1999]]-[[2000 ел]]ларда 13нче татар сәнгать мәктәбе директоры, 3нче музыка мәктәбе (''[[Биклән]] мәктәбендә'') җитәкчесе<ref>[http://biklyan.narod.ru/foto.html Фотогалерея. biklyan.narod.ru]</ref>. == Иҗаты == [[Минзәлә]]дә оештырган татар халык уен кораллары ансамбле репертуарындагы «Сабантуй иртәсе» музыкаль композициясе [[Татарстан радиосы]] «алтын» фондына керә. [[1976 ел|1976]]-[[1977 ел]]ларда композитор буларак беренче адымнарын ясый һәм төрле елларда 200дән артык җыр яза. [[Мамадыш]]та беренче язган җырлары — «Кошларым» (''Мамадыш шагыйрәсе Нәкыя Йосыпова сүзләренә, [[Әлфия Авзалова]] репертуары''), «Ана турында баллада» (''[[Чәчкә Хөснетдинова]]''), «Аңлашу» (''[[Рәдиф Гаташ]]'') һ. б. [[1980 ел|1980]]-[[1990 ел]]ларда «Гашыйклар тавында» (''[[Илдар Юзеев]] сүзләренә''), «Ялгыз гармун» (''[[Фаил Шәфигуллин]]''), «Татарлар, берләшегез» (''[[Айдар Хәлим]]'') һ. б. җырлары популяр була. Күп кенә җырларын, беренче булып, хатыны — [[Чаллы]]ның [[Сара Садыйкова]] исемендәге концерт залы җырчысы, [[Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре]] [[Асия Әхмәтшина]] башкара. Татар театрлары өчен 35 спектакльгә музыка яза: «Юллар ярда өзелә», «Сафиулла» (''[[Әлмәт театры]]''), «Өй салуның ние бар», «Безнең авыл Робинзоны» (''[[Минзәлә театры]]''), [[Оренбург дәүләт татар драма театры|Ырынбур]], [[Яр Чаллы татар дәүләт драма театры|Чаллы]] драма театрлары һәм [[Чаллы курчак театры]]ның күп кенә спектакльләренең һ. б. көй авторы. «Изге Болгарда» кинофильмының (''«Ак бүре» киностудиясе, [[Чаллы]]'') музыка авторы. Балалар өчен «Әтәч нигә кычкыра» мюзиклы (''Зөләйха Минһаҗева либреттосы'') яза. [[Чаллы]]ның 3нче, 8нче балалар музыка мәктәпләрендә оештырган тынлы оркестрлар өчен үзе инструменталь әсәрләр, җырлар (мәсәлән, [[Галимҗан Латыйп]] сүзләренә «Барган идем урманга», [[Илдар Юзеев]] сүзләренә «Һәй, һәй») иҗат итә. «Татарча да яхшы бел» дәреслеге өчен фонохрестоматия (''компакт-дискта'') төзүче төркем җитәкчесе була. == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * [[Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре]] * [[1996 ел|1996]] ― [[Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе]] * 2024 ― Сарман районының мактаулы гражданы<ref>[https://sarman-rt.ru/news/khbrlr/raionnyn-byelgy-pocetly-grazdannary-da-acyklandy Районның быелгы почетлы гражданнары да ачыкланды.] sarman-rt.ru, 8.06.2026</ref> * 2026 ― [[«Габдулла Тукайга 140 ел» медале]] ― ''әдәбияттагы хезмәттәшлеге өчен''<ref>[https://tatar-congress.org/yanalyklar/vesim-ehmetshin-75-yashlek-gomer-beyremen-bilgelep-ytte/ Вәсим Әхмәтшин 75 яшьлек гомер бәйрәмен билгеләп үтте.] [[БТК|Всемирный конгресс татар]], 28.08.2026</ref> == Гаилә хәле == [[Файл:Вәсим_Әхмәтшин_2.jpg|250px|thumb|right|Хатыны, җырчы Асия Әхмәтшина белән]] Хатыны җырчы Асия Әхмәтшина, [[Минзәлә районы]] [[Бакчасарай (Минзәлә районы)|Бакчасарай]] авылыннан. :''уллары'' Эдуард, Мусоргский исемендәге Ленинград музыка укуханәсен тәмамлаган саксофончы, хәзер Хьюстон (''[[АКШ]]'') джаз-оркестрында уйный<ref>[http://therussianamerica.com/RusHoust/articles/273/1/ Один из сыновей проживает в Хьюстоне. Russian Houston Today, 14.07.2013]</ref>; :''уллары'' [[Айдар Әхмәтшин|Айдар]], [[Казан консерваториясе]]н тәмамлаган композитор, музыкант<ref>[https://vk.com/akhmetchine Айдар Әхмәтшинның Вконтактедагы сәхифәсе]</ref>. == Моны да карагыз == * [[Валерий Әхмәтшин]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == * Сарман (''төзүчесе'' Тәлгат Исмәгыйлов). Казан: «АБАК» нәшрияты, 1998. ISBN 5—89423—067 * [[Сарман районы энциклопедиясе]] (''төзүчесе'' [[Дамир Гарифуллин]]). 1нче китап. Яр Чаллы: «Идел-йорт» нәшрияты, 2000. == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [https://vk.com/vasim1951 Вәсим Әхмәтшинның Вконтактедагы сәхифәсе] * ''Равилә Солтанова''. Әхмәтшиннар гаиләсе — музыкаль гаилә. Чаллы, 2014. {{Татарстан Республикасының Атказанган мәдәният хезмәткәре}} {{Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе}} {{DEFAULTSORT:Әхмәтшин, Вәсим}} [[Төркем:Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре]] [[Төркем:Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклеләре]] [[Төркем:Музыкантлар]] [[Төркем:Укытучылар]] [[Төркем:Композиторлар]] [[Төркем:Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Әлмәт музыка көллиятен тәмамлаучылар]] [[Төркем:Сарман районының мактаулы гражданнары]] [[Төркем:Габдулла Тукайга 140 ел медале белән бүләкләнүчеләр]] 9d344ilw7w5whf9wtzgxy4yew0mnpnl 0 212804 6026413 3529818 2026-09-03T18:48:47Z Әмир 15082 өстәмә 6026413 wikitext text/x-wiki '''Галимова''' — фамилия. * [[Әлфия Галимова]] (1922―2015), җырчы. ''[[ТАССР халык артисты]] (1985).'' * [[Дания Галимова]] (1932-), дуңгыз караучы. ''[[Социалистик Хезмәт Каһарманы]] (1971).'' * [[Мәдинә Галимова]] (1958), археолог, тарих фәннәре кандидаты. * [[Резеда Галимова]] (1966), җырчы (''лирик сопрано''). ''[[ТР халык артисты|ТР халык]] (2011), РФ атказанган (2018) артисты.'' * [[Эльмира Галимова]] (1982), композитор. ''[[Муса Җәлил премиясе]] (2013).'' ---- * '''[[Галимов]]''' == Моны да карагыз == * [[Галимҗанов]] * [[Галимуллин]] == Чыганаклар == # Татар энциклопедиясенең шәхесләр исемлеге. Казан: Татар энциклопедиясе иституты, 1997. {{күп мәгънәле}} [[Төркем:Шәхесләр]] [[Төркем:Фамилияләр]] 5l5ihuu4y89dig8x1nbffayc7qnuf76 0 220579 6026397 2371993 2026-09-03T17:42:34Z Әмир 15082 /* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә 6026397 wikitext text/x-wiki {{Шәхес}}'''Евгений Богачев''' ({{ТД}}, {{ТУ}} — {{ҮД}}, {{ҮУ}}) — хакимият эшлеклесе, икътисад фәннәре докторы (1998), РСФСРның халыкка көнкүреш хезмәте күрсәтү өлкәсенең атказанган хезмәткәре (1984), [[Татарстан Республикасының Атказанган икътисадчысы|ТРның атказанган икътисадчысы]] (1999). 1968-1970 елларда «Экран» ҖБ директоры. 1985-1993 елларда ТР халыкка көнкүреш хезмәте күрсәтү министры (1970-1985 елларда урынбасар). 1993-2014 елларда [[ТР милли банкы|ТР Милли банкы]] рәисе.<ref>Татарская энциклопедия. В 6 томах. Том 1. А — В</ref> == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * [[2026 ел|2026]] ― [[Татарстан Республикасының Атказанган физик культура хезмәткәре|Татарстан Республикасының атказанган физик культура хезмәткәре]] ― ''республикада физик культураны һәм спортны үстерүгә зур өлеш керткәне, күпьеллык нәтиҗәле эше өчен''<ref>[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_610101.pdf Указ Раиса Республики Татарстан № 691 от 24.08.2026]</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} {{ТАССР министрлары}} [[Төркем:Татарстанның атказанган физик культура хезмәткәрләре]] 8kbtuu8zr3rm9grjpm3pi308vzkj81y 0 224528 6026452 2411245 2026-09-04T00:24:42Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026452 wikitext text/x-wiki [[File:Enon robot.jpg|thumb|Enon кул биреп исәнләшә]] '''Enon''' [[Humanoid robot#Purpose|шәхси ярдәм итә торган робот]]<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2010/01/11/enon-fujitsu-robot-talks-shoppers-into-buying-stuff-videos/|title=ENON: Fujitsu robot talks shoppers into buying stuff (videos)|last=Toto|first=Serkan|work=TechCrunch|access-date=2017-09-15|language=en}}</ref> беренче мәртәбә 2005 елның Сентябренда сату өчен тәкъдим ителгән булган. Enon ике ширкәт тарафыннан ясалган булган: [[Fujitsu]] Frontech Limited һәм Fujitsu Laboratories Ltd. Бәясе 6 миллион йен 円 (US$60,000) роллерлы [[робот]] юлны үзе таба, [[сөйләмне тануы]] чикләнгән һәм [[сөйләм синтезы]]. Enon башка эшләреннән тыш юлны күрсәтү, объектларны күчерү, кунакларны алып бару һәм саклык өчен патрульләүне оешмага карап башкара ала.<ref>{{Cite web|url=http://www.fujitsu.com/global/about/resources/news/press-releases/2005/0913-01.html|title=Fujitsu Begins Limited Sales of Service Robot "enon" For Task Support in Offices and Commercial Establishments - Fujitsu Global|website=www.fujitsu.com|language=en|access-date=2017-09-15}}</ref> Enon, бу Инглиз телендә "Exciting Nova On Network," дигән сүз<ref>{{Cite news|url=http://www.foxnews.com/story/2005/09/13/fujitsu-makes-54000-guide-robot.html|title=Fujitsu Makes $54,000 Guide Robot|date=2005-09-13|work=Fox News|access-date=2017-09-15|language=en-US}}</ref> кулларында якынча 500 грамм (1 фунтны) күтәрә ала. ==Тышкы сылтамалар== * [http://pr.fujitsu.com/jp/news/2005/09/13.html Fujitsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190716221019/http://pr.fujitsu.com/jp/news/2005/09/13.html |date=2019-07-16 }} == Искәрмәләр == [[Төркем:Робототехника]] gc61vsh5r1hcugfif9myo1om3f59kms 0 227184 6026530 5557205 2026-09-04T11:46:43Z Andre Engels 3 [[Монклова (Монклова, Коауила)]] битенә юнәлтү 6026530 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Монклова (Монклова, Коауила)]] gubedn35bgq82zob5mqqu13ymed73zp 0 229624 6026445 6009948 2026-09-03T23:09:57Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026445 wikitext text/x-wiki {{Гыйбадәтханә |Гыйбадәтханә төре = Гыйбадәтханә |Татар атамасы = BAPS Шри Сваминараян Мандир Торонто |Үз атамасы = |Рәсем = BAPS Toronto Mandir exterior 7.jpg |Рәсем язуы = Джал Бинаяк Гыйбадәтханәсе күренеше |Рәсем зурлыгы = |Хәзерге халәте = |Ил = Канада |Урнашу урыны статусы = төбәк / район |Урнашу урыны = Торонто |Кординаталар = {{coord|43.7386132|-79.6270385|type:landmark_region:CA-ON|display=inline,title}} |Дин = [[Сваминараян]]га табыну |Мәхәллә = |Кайсы дини агымга карый = |Бина төре = |Мигъмарият стиле = [[Шилпа Шастралары]] |Проект авторы = |Төзүче = [[Прамукх Свами Махараҗ]] |Нигезләүче = |Беренче телгә алу = |Нигезләү = |Төп даталар = |Юк ителгән = |Төзелешнең башлануы = |Төзелешнең тәмамлануы = 2007 ел |Янкормалары = |Ядкәрләре = |Халәте = |Сайт = {{URL|http://toronto.baps.org/|BAPS Shri Swaminarayan Mandir Toronto}} |Commons = }} Канадада, [[Онтарио]]да, [[Торонто]]да, [[Этобикоук]]та '''BAPS Шри Сваминараян Мандир''' [[Бочасанваси Акшар Пурушоттам Сваминараян Санстха]] тарафыннан төзелгән традицион Һинд дине гыйбадәт кылу урыны. Мөдире [[Махант Свами Махараҗ]] булган BAPS Сваминараян Санстха Һинд диненең [[Сваминараян тармагы]]нда глобаль рухи оешма. Мандир 18 ай эчендә төзелгән булган һәм 24000 данә кулдан киселгән Италия каррара мәрмәреннән, Төркия известьташыннан һәм Һиндстан алсу ташыннан тора.<ref name=dobrota>{{cite news | first = Alex | last = Dobrota | title = Canadian Hindu temple weaves itself into Toronto's tapestry | date = 3 April 2009 | url = https://www.theglobeandmail.com/news/national/canadian-hindu-temple-weaves-itself-into-torontos-tapestry/article1079566/ | work = The Globe and Mail | accessdate = 5 May 2013}}</ref> Мандир үз төрендә Канадада иң зур булып тора һәм борынгы Һинд дине язмаларында күрсәтелгәнчә төзелгән булган.<ref name=diversity>{{cite news | title = Monument to Diversity | date = 24 July 2007 | url = https://www.thestar.com/opinion/2007/07/24/monument_to_diversity.html | work = The Toronto Star | accessdate = 15 May 2013}}</ref> Ул 18 акрдан күбрәк җир били һәм мандирдан тыш анда һавели һәм Мирас Музее бар.<ref name=experience>{{cite news |title=Something One has to Experience |year=2007 |url=https://nationalpost.com/news/story.html?id=9f8a3f0b-915d-4a57-856b-4576b78e90b6&k=98728&p=1 |archive-url=https://archive.is/20130704013905/http://www.nationalpost.com/news/story.html?id=9f8a3f0b-915d-4a57-856b-4576b78e90b6&k=98728&p=1 |url-status=dead |archive-date=4 July 2013 |work=National Post |accessdate=10 May 2013 }} {{Webarchive|url=https://archive.ph/20130704013905/http://www.nationalpost.com/news/story.html?id=9f8a3f0b-915d-4a57-856b-4576b78e90b6&k=98728&p=1 |date=2013-07-04 }}</ref> Мандир көн саен зиярәт кылучылар өчен ачык. 2017 елның июлендә, гыйбадәтханә 10-ынчы унъеллыгын бәйрәм иткән. ==Мандир һәм көн саен ритуаллар== Гыйбадәтханә 'Шикарбаддһа' мандиры төрендә, изге архитектура стандартларын язган Һинд дине текстлары буенча, Шилпа Шастраларда язылган принциплар буенча төзелгән.<ref name=mukund>{{cite book | last1 = Mukundcharan Das | first1 = Sadhu | title = Hindu Rites and Rituals | publisher = Swaminarayan Aksharpith | year = 2005 | location = Ahemadabad, India | pages = 7 | isbn = 81-7526-356-3}}</ref> Мандир эчендә, төрле изге урыннарда муртилар (Илаһларның изге сурәтләре) куелган. Үзәк изге урында [[Сваминараян]] муртисы куелган, аның сулында [[Гунатитананд Свами]], аларга бергәләп Акшар-Пурушоттам Махараджга буларак табыналар. Охшаш рәвештә төрле изге урыннарда башка Һинд дине Илаһларның муртилары куелган, мәсьәлән, Радһа Кришнаның, Шива Парватиның, Сита Рамның, Хануманның, Ганапатиның/Ганешаның һәм BAPS гуруларның сызыгы, алар Сваминараянның дәвамчылары.<ref name=hanna>{{cite book | last1 = Hanna | first1 = Kim | title = Being Swaminarayan: The Ontology and Significance of Belief in the Construction of a Gujarati Diaspora | pages = 347–349 | publisher = Columbia University Press | year = 2001}}</ref> Муртига Илаһ керә башлагач, ул Илаһның тәндә чагылышы була башлый.<ref name=hinduism>{{cite book | last1 = Kumar Singh | first1 = Nagendra | title = Encyclopaedia of Hinduism | isbn = 8174881689}}</ref> Тзңгәл килгән рәвештә, Сваминараян садхулары (Һинд дине монахлары) көн саен Илаһларга тугъры табыну тәкъдим итәләр. Таң атканчы, алар Илаһларны иртәнге гимннарны (прабхатьяны) җырлап уяталар. Илаһларны шуннан соң коендыралар, көн һәм фасыл вакытына карап ризык һәм киемнәр тәкъдим ителә.<ref name=brady>{{cite book | last1 = Brady Williams | first1 = Raymond | title = An Introduction to Swaminarayan Hinduism | publisher = Cambridge Press | date = 8 Jan 2001 | isbn = 978-0521654227}}</ref> Илаһларга тәкъдим ителгән ризык изге булып санала. Бу изге тәкъдимнәр тугърыларга [[прасад]] буларак тәкъдим ителә.<ref name=brady /> Көн дәвамында муртилар алдында яндырылган филтә әйләндерелгәндә, тугърылар Сваминараянга дан җырлау ритуалы аарти башкарыла, ул көненә биш мәртәбә башкарыла һәм тәңгәл килгән рәвештә мангала аарти, шанагар аарти, раджабһога аарти, сандхья аарти һәм шаяна аарти дип атала. Көн уртасында ланч тәкъдим ителә. Кич белән кичке аш тәкъдим ителә. Соңыннан садхулар муртиларны кичке киемнәрен киеп бизәп ял итәргә салалар.<ref name=brady /> == Һавели == Мандирның мәдәни үзәген традицион Һинд архитектура стиле өчен Һавели дип атыйлар.<ref name=usha>{{cite news | first = Usha | last = Das | title = BAPS Toronto | date = 8 Feb 2013 | url = http://newseastwest.com/indian-heritage-abroad-baps-swaminarayan-toronto-leaves-its-imprint-on-canada/ | work = News - East West | accessdate = 10 May 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513064925/http://newseastwest.com/indian-heritage-abroad-baps-swaminarayan-toronto-leaves-its-imprint-on-canada/ |date=2013-05-13 }}</ref> Һавели катлаулы итеп ясалган агач фасад белән билгеләнә. Һавели эчендә тик агачы һәм роза агачы белән әйләндерелгән сарай яны бар. Баганаларда риваять кыйссаларыннан килеп чыккан, Кояш һәм Ай, һәм тавислар һәм филләр сурәтләре ясалган.<ref name=arpita>{{cite news | first = Arpita | last = Bhandari | title = Marble and Teak Temple Hides Elephants and Peacocks | date = 17 March 2009 | url = https://www.theglobeandmail.com/news/national/marble-and-teak-temple-hides-elephants-and-peacocks/article981283 | work = The Globe and Mail | accessdate = 8 May 2013}}</ref> Мәдәни үзәк төрле функцияләр өчен хезмәт итә. Ассамблея залында атна саен конгрегацияләр өчен пространство тәэмин итә. Сыйныф бүлмәләре яшьләрнең мәдәни, дини һәм белем бирү активлыгы өчен кулланыла, аларга музыка дәресләре, Һинд дине язмалары һәм карьера үстерү семинарлары керә. Тулы үлчәмдәге физик күнегүләр залы яшьләрнең спорт активлыгы өчен һәм Якшәмбе кич җыелышларыннан соң ашау өчен кулланыла. Ашамлыклар кибете зиярәт кылучыларга һәм әгъзаларга вегетариан кабымлыклар ассортименты тәкъдим итә. Садхулар өчен мандирда көн саен ритуалларны башкарыр өчен яшәү урыннары бар.<ref name=experience /> ===Мирас Музее=== Мирас Музеенда Аңлау Һинд дине Дхарма Күргәзмәсе бар, ул максаты итеп зиярәт кылучыларга ачкыч принциплары белән тәэмин итә.<ref name=heritage>{{cite journal | title = Heritage Museum | journal = Ontario Heritage Connection | date = April 2009 }}</ref> Ул зиярәт кылучыларны Һинд дине килеп чыгышын аңлату белән һәм хәзерге көндә Һинд диненең ролен аңлату белән мәдәният һәм ышану аша алып бара. Ул шулай ук Индо-Канадалыларның сәнгатьтә, архитектурада, фәндә, демократиядә, белем бирүдә, мәдәнияттә, плюрализмда һәм рухи дәрәҗәләрдә керткән рольне күрсәтә.<ref name=heritage /> ==Төзелеше== 2000 елның 23 июлендә, Прамукх Свами Махараҗның булган вакытта, тугърылар шиланьяларны башкарганнар, яки Торонто шихарабаддх мандирның киләсе урынында церемонияне.<ref name=shilanyas>{{cite web | url = http://www.baps.org/News/2000/Pramukh-Swami-Maharaj-in-Toronto-3354.aspx | title = BAPS Toronto Shilanyas | accessdate = 2 May 2013 | author = BAPS}}</ref> Төзелеш һавели белән башланган һәм шихарбаддх мандирны ачу белән кульминацияләнгән. Һавели рәсми рәвештә 2004 елның 18 июлендә ачылган.<ref name=experience /> Шул вакытта, конгрегация дөнья тынычлыгы һәм гаилә бердәмлеге өчен Вишвашанти Махаягана уздырган. Чарада җәмәгать җитәкчеләре һәм төрле дингә нигезләнгән оешма вәкилләре булган.<ref name=vishwa>{{cite web | url = http://www.swaminarayan.org/news/usa/2004/07/toronto/yagna.htm | title = Vishwashanti Mahayagna | accessdate = 8 May 2013 | author = BAPS | date = 17 July 2004}}</ref> Һавели төзелгәнче, конгрегация Этобикоук, Торонтода Һари Мандирда атна саен җыелышлар уздырган.<br/> Төзелешнең соңгы фазасы 2007 елда тәмамланган булган. Мандир рәсми рәвештә Прамукһ Свами Махарадҗ булуында 2007 елның июлендә башкарылган булган. Соңыннан ачышта [[Канада]]ның премьер-министры [[Стивен Харпер]], [[Онтарио]]ның премьер-министры Дальтон МакГуинти һәм [[Торонто]]ның мэры Дэйвид Миллер булганнар.<ref name=porter>{{cite news | first = Catherine | last = Porter | title = Thousands drawn to temple's dazzle | date = 23 July 2007 | url = https://www.thestar.com/news/gta/2007/07/23/thousands_drawn_to_temples_dazzle.html | work = The Toronto Star | accessdate = 15 May 2013}}</ref> Мандирның ачышы өч көн фестиваленең кульминация чарасы булган. Фестивальдә Торонто аша уза торган Ходайлар һәм Алиһәләр парады булган, биредә Һинд дине халык биюләре һәм музыкасы һәм тугърыларны дөнья тынычлыгы өчен бергәләп җыйган церемония булган. Комплексның төзелеше күбесенчә волонтёрларның тырышулары һәм иганә итеп биргәннәренә барган. Бу әгъзалар керткән хезмәт тугърылык формасы буларак карала. BAPS тугърылары ышануы буенча сева, яки "мин-минлексез хезмәт," физик рәвештә, акчалата яки дога аша тәкъдим ителергә мөмкин. Сева тугърылар тарафыннан Ходайны истә тотып җәмәгатькә хезмәт итү буларак карала.<ref name=kim>{{cite book | last1 = Hanna | first1 = Kim | title = Being Swaminarayan: The Ontology and Significance of Belief in the Construction of a Gujarati Diaspora | pages = 85 | publisher = Columbia University Press | year = 2001}}</ref> Тулаем төзү бәясе 40 миллион $ булган гыйбадәтханә архитектура могъҗизасы булып тора. Аның стеналары, баганалары һәм түшәме катлаулы итеп киселгән үрнәкләрдән тора һәм потлар Һиндстаннан борынгы Һинд дине традициясе буенча ясалган. Кояшлы көндә ул ялтыраучы кристалл сарае кебек итеп күренә. Төзелеш вакытында аның өлешләренең барлык 24000 өлеше башта Һиндстанга җибәрелгән булганнар, анда алар маһир һөнәр ияләре тарафыннан кисеп ясалган һәм шомартылган булганнар, шуннан соң алар номер куелып Торонтога җибәрелгән булганнар, шунда 400-дән артык волонтёрлар гыйбадәтханәне тормышка җыю өчен ярдәм иткәннәр.<ref name="Thousands drawn to temple's dazzle">[https://www.thestar.com/news/gta/2007/07/23/thousands_drawn_to_temples_dazzle.html Thousands drawn to temple's dazzle], July 23, 2007, Accessed on 20 Aug 2017, [[Toronto Star]]</ref> Түшәмне ясауда кулланылган алгы керүне ясау өчен барлык 434 өлеш кулланылган булган. Гыйбадәтханә борынгы Һинд Ведик техникаларын кулланып ясалган, корыч каркас кулланылмаган, аның барлык стеналары авырлыкны тота торганнар.<ref name="Thousands drawn to temple's dazzle"/> Гыйбадәтханәне төзү чагыштырмача иртә тәмамланган булып буш кыр гыйбадәтханәгә әверелдерелгән булган. Беренче ташлар аның инаугурациясеннән өч елдан алдан сатып алынган булган, әмма чын төзелеш 18 ай гына дәвам итеп тулаем иганә акчасына булган.<ref name="Thousands drawn to temple's dazzle"/> == Чаралар == 2017 елның июлендә, Махант Свами Махарадж, Канада Премьер-Министры Джастин Трудө һәм Торонто мэры Джон Тори булганда мандирның 10-ынчы еллыгы бәйрәм ителгән.<ref>{{Cite news|url=https://globalnews.ca/news/3618281/justin-trudeau-anniversary-toronto-hindu-temple/|title=In Photos: Justin Trudeau celebrates 10th anniversary of Toronto Hindu temple|work=Global News|access-date=2017-11-07|language=en}}</ref> == Җәмәгатьчелек һәм финанслау == ===Ел саен гала=== The Торонтоның BAPS Сваминараян Мандиры элек ел саен төрле иганә, тәэмин итү һәм ярдәмне җәлеп итү өчен гала уздырган. Бенефициарлар булып Канада Милли Сукырлар Институты, Йөрәк һәм Инсульт Фонды торган, алар Гаитида һәм Япониядә булган табигый бәлаләрдән соң торгызырга ярдәм иткәннәр.<ref name=cnib>{{cite web|url=http://www.bapscharities.org/mediacenter/announcements/2011/canadagala.htm |title=BAPS Charities |date=12 May 2011 |accessdate=6 May 2013 |archiveurl=https://archive.is/20130704013922/http://www.bapscharities.org/mediacenter/announcements/2011/canadagala.htm |archivedate=4 July 2013 |url-status=dead}}</ref> ===Йөрешләр=== Төньяк Америка аша BAPS үзәкләре белән, Торонтода BAPS мандиры төрле иганәне тәэмин итеп ел саен йөрешләрне оештыра. Катнашучылар [[BAPS Charities]] һәм локаль бенефициарлар өчен фондлар җыю өчен эшлиләр. 2010 елда, BAPS Charities Canada Торонтода Авыру Балаларны Өйрәнү һәм Өйрәнү Манарасы өчен $100,000 залог игълан иткән.<ref name=sickkids>{{cite news | title = BAPS Charities Pledges $100,000 for Sick Kids Foundation | date = 24 September 2010 | work = The Weekly Times of India }}</ref> ===Халыкара Хатын-Кыз Көнен бәйрәм итү=== Мандирда Халыкара Хатын-Кызлар Көнен тәэмин итү өчен ел саен конференция уза. Җәмәгатьнең әгъзалары конференция өчен җыелалар, хатын-кызларның киләчәк буыннарның позитив үсеш өчен фикерләр алышалар. 2013 елның 30 мартында, 6-ынчы ел саен конференция уздырылган булган. Тема булып "Вакытсыз Традицияләр: Үткәнне Бәйрәм итү һәм Киләчәкне Культивацияләү". Конференция киләчәк буыннарны тәэмин итү өчен Һинд диненең данын аңлау һәм шуның турында аралашуны игътибар үзәгендә тоткан.<ref name=women>{{cite news |title=BAPS On Women |date=April 2013 |url=http://www.weeklyvoice.com/community-news/baps-on-women/ |work=The Weekly Voice |accessdate=24 May 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131018073122/http://www.weeklyvoice.com/community-news/baps-on-women/ |archivedate=18 October 2013 |=http://www.weeklyvoice.com/community-news/baps-on-women/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131018073122/http://www.weeklyvoice.com/community-news/baps-on-women/ |date=2013-10-18 }} {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.weeklyvoice.com/community-news/baps-on-women/ |access-date=2019-11-11 |archive-date=2013-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131018073122/http://www.weeklyvoice.com/community-news/baps-on-women/ |dead-url=yes }}</ref> 2011 елда, конференциянең темасы, "Үткәнгә Дан Бирү, Киләчәкне Карау." Программа Һиндстан тарихында хатын-кызларның тарихын һәм Һиндстан диаспорасы хатын-кызларының чакырулары һәм хәзерге мөмкинчелекләре турында мәгълүмат биргән. Конференциядә Халыкара Хатын-Кызлар Көненең 100-енче еллыгы билгеләнгән булган.<ref name=100years>{{cite news | title = Conference Celebrates 100 Years of International Women's Day | date = 2 May 2011 | work = Weekly Voice }}</ref> 2010 елда, "Гаиләләрне Тәэмин Итү, Җәмәгатьләрне Формалаштыру" конференциясенең максаты Канаданы формалаштыруда хатын-кызларның фундаменталь роле турында сөйләү булган. Кеше Ресурслары һәм Сәләтләрне Үстерү Министры Дайана Финли хатын-кызларны һәм аларның гаиләләрен тәэмин итү буенча Канада Хөкүмәте инициативалары турында сөйләгән.<ref name=monitor>{{cite news | title = Canada Highlights The Fundamental Role Women Play In Shaping The Country | date = 12 March 2010 | work = The Gov Monitor }}</ref> ===Сәламәтлек ярминкәләре һәм лекцияләр=== [[BAPS Charities]] ел буена ел саен сәламәтлек ярминкәсен һәм шуңа караган лекцияләрне оештыра. BAPS Charities (элек ул BAPS Care International буларак мәгълүм булган) ул BAPS тарафыннан игътибар үзәгендә җәмгыятькә хезмәтне тоткан гуманитар хезмәт оешмасы.<ref name = matthew>{{cite book|last=Clarke|first=Matthew|title=Development and Religion: Theology and Practice|year=2011|publisher=Edward Elgar Publishing|location=Northampton, MA|isbn=978 1 84844 584 0|pages=40–41}}</ref> Бу чаралар җәмәгатькә ачык һәм җәмәгатьләрнең муллылыгын тәэмин итү өчен иртә детектлау һәм алдан күрү техникаларын тәэмин итә. Төрле җәмәгать оешмалары, мәсьәлән, Онтарио Дантистлар Ассоциациясе, Авыру Балалар Фонды, Уильям Ослер Саулык Системасы, Йөрәк һәм Инсульт Фонды, Көньяк Азия Диабеты Ассоциациясе һәм Альцгеймер Ассоциациясе чарага керткән.<ref name=health>{{cite news | title = BAPS Charities Health Fair In Toronto | date = October 2012 | work = The Weekly Voice }}</ref> ===Торонтога Ачык Ишекләр=== 2005 елдан 2009 елга кадәр, мандир ел саен уздырылган чарада [[Doors Open Toronto]]-да катнашкан.<ref name=doorsopen>{{cite web|url=http://wx.toronto.ca/inter/culture/doorsopen2009.nsf/ArchiveAll?OpenView |title=Archive Doors Open Toronto |accessdate=2 May 2013 |year=2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130528223554/http://wx.toronto.ca/inter/culture/doorsopen2009.nsf/ArchiveAll?OpenView |archivedate=28 May 2013 |df= }}</ref> Бу ике көн чара җәмәгатькә зиярәт кылырга һәм Торонтода архитектур яктан, тарихи яктан, мәдәни яктан һәм иҗтимагый яктан әһәмиятле биналар турында мөмкинчелек бирә. Ел саен күрсәтүдә 100-дән артык шундый бина бар. Мандир катнашкан вакытта, волонтёрлар мандир һәм музей аша гид белән турлар тәэмин иткәннәр.<ref name=blogto>{{cite web | url = http://www.blogto.com/city/2008/05/doors_open_wins_again/ | title = Doors Open Wins Again | accessdate = 1 May 2013 | year = 2008}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" widths="250" heights="200"> File:BAPS Shri Swaminarayan Mandir, Toronto.jpg| File:BAPS Toronto Mandir exterior 5.jpg| File:BAPS Toronto Mandir front.jpg| File:BAPS Toronto Mandir exterior 6.jpg| File:BAPS Toronto Mandir dome 1.jpg| File:BAPS Toronto Mandir domes 1.jpg| File:BAPS Toronto Mandir exterior 1.jpg| File:BAPS Toronto Mandir carving exterior 1.jpg| File:BAPS Toronto Mandir carving exterior 2.jpg| File:BAPS Toronto Mandir carving exterior 3.jpg| File:BAPS Toronto Mandir arch.jpg| File:BAPS Toronto Mandir carving exterior 4.jpg| File:BAPS Toronto Mandir carving exterior 5.jpg| File:BAPS Toronto Mandir interior 1.jpg| File:BAPS Toronto Mandir interior 2.jpg| File:BAPS Toronto Mandir interior 3.jpg| File:BAPS Toronto Mandir interior 4.jpg| File:BAPS Toronto Murti 1.jpg|Бхагван [[Сваминараян]] һәм [[Гунатитананд Свами]] File:BAPS Toronto Murti 2.jpg|[[Прамукһ Свами Махарадж]] File:BAPS Toronto Murti 3.jpg|Нилкантх Варни/[[Сваминараян]] </gallery> ==Искәрмәләр== <references/> ==Тышкы сылтамалар== ;Оешмалар мәгълүматы *[http://www.baps.org BAPS Website] *[http://www.bapscharities.org/ BAPS Charities – The Spirit of Service] *[http://kids.baps.org BAPS Children's Website] *[https://www.thestar.com/news/gta/2007/07/23/thousands_drawn_to_temples_dazzle.html Thousands drawn to temple's dazzle], July 23, 2007, Accessed on 20 Aug 2017, [[Toronto Star]] ;Мандирлар һәм һәйкәлләр *[http://www.akshardham.com Swaminarayan Akshardham, New Delhi] *[http://www.akshardham.com/gujarat Swaminarayan Akshardham, Gandhinagar Gujarat] *[https://web.archive.org/web/20130611161524/http://mandir.org/ BAPS Shri Swaminarayan Mandir, London] *[http://houston.baps.org Shri Swaminarayan Mandir Houston] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080826042935/http://houston.baps.org/ |date=2008-08-26 }} *[http://chicago.baps.org Shri Swaminarayan Mandir Chicago] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130724232541/http://chicago.baps.org/ |date=2013-07-24 }} *[https://web.archive.org/web/20130621023450/http://www.bapschinohills.org/ BAPS Shri Swaminarayan Sanstha Chino Hills, California] *[http://toronto.baps.org/ BAPS Shri Swaminarayan Mandir, Toronto, Ontario] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730184800/http://www.toronto.baps.org/ |date=2013-07-30 }} [[Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре]] [[Төркем:Сваминараян хәрәкәте]] [[Төркем:Хануманга табыну]] [[Төркем:Ганапатья]] bwdv8ca2jmsgsjvoizgwpbln2z5kwsc 0 229663 6026443 5557456 2026-09-03T23:08:02Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026443 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=март 2026}} {{Гыйбадәтханә |Гыйбадәтханә төре = Гыйбадәтханә |Татар атамасы = BAPS Шри Сваминараян Мандир, Хьюстон |Үз атамасы = |Рәсем = BAPS Houston Mandir.jpg |Рәсем язуы = BAPS Хьюстон Мандир |Рәсем зурлыгы = |Хәзерге халәте = |Ил = Америка Кушма Штатлары |Урнашу урыны статусы = төбәк / район |Урнашу урыны = Техас, Форд Бенд графлыгы |Кординаталар = |Дин = [[Сваминараян]]га табыну |Мәхәллә = |Кайсы дини агымга карый = |Бина төре = |Мигъмарият стиле = [[Шилпа Шастралары]] |Проект авторы = |Төзүче = [[Прамукх Свами Махараҗ]]/ [[BAPS]] |Нигезләүче = |Беренче телгә алу = |Нигезләү = |Төп даталар = |Юк ителгән = |Төзелешнең башлануы = |Төзелешнең тәмамлануы = 2004 елның июле |Янкормалары = |Ядкәрләре = |Халәте = |Сайт = {{URL|http://houston.baps.org/ houston.baps.org}} |Commons = }} [[Техас]]та, [[Хьюстон]]да '''BAPS Шри Сваминараян Мандир''' ул [[Бочасанваси Акшар Пурушоттам Сваминараям Санстха]] тарафыннан төзелгән традицион Һинд дине гыйбадәтханәсе. Ул [[Форт Бенд Графлыгы, Техас]]ка [[инкорпорацияләнмәгән даирә]], ул [[Стэффорд, Техас]]ның [[экстратерриториаль юрисдикциясе]]ндә һәм Стэффорд почта адресына ия.<ref>{{cite web|url=http://fcc3bc201aca57a1f6a9-358b951b55aa5ffcd7f6e60e00990c32.r30.cf1.rackcdn.com/City_Map_Updated_Jan_15.pdf|title=Map of Stafford|publisher=[[Stafford, Texas|City of Stafford]]|accessdate=2019-11-07}} - [http://www.staffordtx.gov/maps-gis/pdf-maps.html Linked from this page on the Stafford website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201016161313/http://www.staffordtx.gov/maps-gis/pdf-maps.html |date=2020-10-16 }} - Based on the location, BAPS is in the [[extraterritorial jurisdiction]] but not the city limits</ref><ref>{{cite web|url=https://www.baps.org/houston|title=Home|publisher=BAPS Shri Swaminarayan Mandir, Houston, TX, USA|accessdate=2019-11-07|quote=BAPS Shri Swaminarayan Mandir 1150 Brand Lane Stafford, TX 77477 USA }} - Despite the "Stafford, TX" city name, it is outside of the Stafford city limits</ref><!--This may only be changed *IF* the city of Stafford annexes the land. If it does, it will release an article about it--> Башында [[Махант Свами Махарадж]] торган BAPS Сваминараян Санстха Һинд диненең [[Сваминараян хәрәкәте|Сваминараян тармагы]]ның деноминациясе булып тора. Ул 11500 квадрат фут (1070 м²), 73 фут (22 м) биеклектәге ачык һава гыйбадәтханәсеннән һәм аның әйләнәсендә 25620 квадрат фут (2380 м²) әйләндерүче колодадан тора. 2004 елның июленә гыйбадәтханәне төзү бәясе шул вакытта 7 миллион $ булган. Гыйбадәтханә материаллары 3000 һөнәр иясе тарафыннан Һиндстанның төрле урыннарында Италия [[мәрмәр]]еннән һәм Төркия [[известьташ]]ыннан кисеп ясалган булган. Өлешләр Хьюстонга җибәрелгән булганнар һәм төзелеш 2002 елның мартында башланган булган. Һиндстанда яшәүчеләрне дә кертеп 175 волонтёр Хьюстонга гыйбадәтханәне төзү өчен килгәннәр. Күпчелек хезмәт иганә булган. Ачылуга кадәр бинага кайбер ахыргы штрихлар ясалган булган.<ref name=dooley>Dooley, Tara. "[http://www.chron.com/news/houston-texas/article/New-Hindu-temple-is-dedicated-in-Stafford-1659580.php New Hindu temple is dedicated in Stafford]." ''[[Houston Chronicle]]''. July 26, 2004. Retrieved on May 3, 2014.</ref> Мәрмәр һәм известьташ барысы 33 000 данә. Мандир 28 ай төзелгән булган. Мандир үз төрендә Техаста иң зурысы һәм Һинд дине язмаларында күрсәтмәләр буенча төзелгән булган. 22 акр җир били һәм мандирга өстәп тагын һавели һәм Һинд динен аңлау өчен күргәзмә бар.<ref name=bodhinatha>{{cite news | title = Houston Welcomes Lord Swaminaryan | date = 1 March 2005 | url = http://www.hinduismtoday.com/modules/smartsection/item.php?itemid=1384 | work = Hinduism Today | accessdate = 10 October 2013 | = https://www.hinduismtoday.com/modules/smartsection/item.php?itemid=1384 }} {{Citation |title=архив күчермәсе |url=https://www.hinduismtoday.com/modules/smartsection/item.php?itemid=1384 |access-date=2021-08-13 |archive-date=2019-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191112202604/https://www.hinduismtoday.com/modules/smartsection/item.php?itemid=1384 |dead-url=unfit }}</ref> Һавели ай саен конгрегацияләр уза торган мәдәни үзәк. Һинд Динең Аңлау күргәзмәсе зиярәт кылучыларга Һинд диненең төп принципларын аңлата. Мандир көн саен зиярәт кылу һәм табыну өчен ачык. ==Мандир һәм көн саен башкарыла торган ритуаллар== [[File:BAPS Houston Aarti.jpg|thumb|250px|left|Аарти башкарыла]] Гыйбадәтханә ‘Шикарбаддха’ мандиры тибында, Шилпа Шастраларда күрсәтелгән принциплар буенча төзелгән, бу изге архитектура стандартларын тасвирлаучы Һинд дине текстлары.<ref name=mukund>{{cite book | last1 = Mukundcharan Das | first1 = Sadhu | title = Hindu Rites and Rituals | publisher = Swaminarayan Aksharpith | year = 2005 | location = Ahemadabad, India | pages = 7 | isbn = 81-7526-356-3}}</ref> Мандир эчендә төрле изге урыннарда муртилар (Илаһларның изге сурәтләре) куелган. Үзәк изге урында Сваминараян муртисы, аның сул ягында Гунатинанд Свами, аларга икесенә Акшар-Пурушоттам Махараджга буларак табыналар. Охшаш рәвештә төрле изге урыннарда башка Һинд дине Илаһларының муртилары бар, мәсьәлән, Радха Кришна, Шива Парвати, Сита Рам, Хануман, Ганапати һәм Сваминараянның рухи дәвамчылары булган BAPS гурулары сызыгы.<ref name=hanna>{{cite book | last1 = Hanna | first1 = Kim | title = Being Swaminarayan: The Ontology and Significance of Belief in the Construction of a Gujarati Diaspora | pages = 347–349 | publisher = Columbia University Press | year = 2001}}</ref> Муртилар мәрмәрдән ясалган һәм аларда илаһи җаннар бар.<ref name=hinduism>{{cite book | last1 = Kumar Singh | first1 = Nagendra | title = Encyclopaedia of Hinduism | isbn = 8174881689}}</ref> Тәңгәл килгән рәвештә, Сваминараян садхулары (Һинду монахлары) Илаһларга көн буена тугъры хезмәт тәкъдим итәләр. Таң атканга кадәр Илаһлар иртә гимннарын җырлап уятыла, алар прабхатийя дип аталалар. Илаһлар шуннан соң коендырыла һәм аларга көн һәм фасылга карап ашамлыклар һәм киемнәр тәкъдим ителә.<ref name=hinduism /> Илаһларга тәкъдим ителгән ризык изге дип санала. Бу изге тәкъдимнәр тугърыларга [[прасад]] итеп өләшелә.<ref name=hinduism /> Көн буена муртилар алдында яндырылган филтә әйләндерелгәндә тугърылар Ходай данын җырлый торган ритуал арти - биш мәртәбә башкарыла, аларның исемнәре тәңгәл килгән рәвештә - мангала аарти, шанагар аарти, раджабхога аарти, сандхья аарти һәм шаяна аарти. Көн уртасында ланч тәкъдим ителә. Кичен кичке аш тәкъдим ителә. Соңында, садхулар муртиларны аларны төнге киемнәрен киендереп ял итәргә салалар. Муртиларга ашамлыклар тәкъдим ителгәндә, алар ял итәргә салыналар, аларның пулатлары ишекләре ябыла.<ref name=hinduism /> == Мандир эшчәнлекләре == Конгрегация һавелида ай саен җыелышлар өчен җыела. Тугъры гимннары җырлана һәм Һинду язмалары буенча тәгълиматны аңлатучы рухи лекцияләр сөйләнелә.<ref name=BAPS>{{cite news |title=BAPS Houston Activities |url=http://houston.baps.org/events_weekly.html |accessdate=3 April 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140214012900/http://houston.baps.org/events_weekly.html |archivedate=14 February 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140214012900/http://houston.baps.org/events_weekly.html |date=2014-02-14 }}</ref> Өстәвенә яшьләр өчен күп эшчәнлекләр бар, мәсьәлән, Һинду мирасы дәресләре, Һинд музыка дәресләре һәм Гөҗарати теле өйрәтүләре.<ref name=BAPS /> Шуңа өстәп, җитәкче булу буенча семинарлар һәм конференцияләр уздырыла, бу яшьләрне җәмәгать һәм мандир эшчәнлегендә актив роль уйнарга илһамландыра. Төп Һинд дине фестивальләре вакытында яшьләр өйрәнгәннәрен тугъры гимннарын җырлап, традицион биюләрне башкарып һәм рухи чыгышлар ясап күрсәтәләр.<ref name=BAPS /> Физик чыныгу һәм такымда уйнау өчен һәм яшьләр дуслашыр өчен спорт бәйгеләре оештырыла. ==Хьюстонда BAPS конгрегациясе== 1977 елда, Прамукх Свами Махараджның Хьюстонга беренче зиярәт кылуыннан соң, өйләрдә кечкенә төркем тугърылар рухи җыелышлар өчен җыелганнар.<ref name=martin>{{cite news | first = William | last = Martin | title = Shri Swaminarayan Mandir | date = 26 February 2006 | url = http://www.texasmonthly.com/content/shri-swaminarayan-mandir | work = TexasMonthly | accessdate = 5 October 2013}}</ref> 1979 елга, рухи җыелышлар артучы үлчәмне арттыру өчен җәмәгать залларында уздырыла башлаган. 1980 елда Прамукх Сваминың зиярәте вакытында Алиеф Хастингс Урта Мәктәбендә 350 тугъры җыелган булган.<ref name=SW>{{cite book | last1 = BAPS | title = Samipya – A Step Closer To Divinity | pages = blank | publisher = BAPS | year = 2007}}</ref> 1985 елга, конгрегациянең дәвам иткән үсеше күбрәк пространство таләп иткән. Нәтиҗәдә яңа мандир өчен урын Стаффордта, Форд Бенд Графлыгында сайланган булган. Ачу церемониясе 1986 елда булган. Яңа төзелгән мандир биш акр җир биләмәсендә төзелеп 8000 квадрат фут җыелыш залы булган.<ref name=SW /> Мандир Brand Lane-да урнашып 1988 елда Прамукх Свами тарафыннан инаугурацияләнгән булган. 1990-ынчы еллар ахырында, конгрегация яңа Шикарбаддха мандиры үстерүне планлаштырган булган ул хәзерге мандир янында төзелергә тиеш булган. Прамукх Свами бу мандирның нигез ташын салу церемониясен 2000 елның сентябрендә башкарган.<ref name=SW /> ==Мандир төзелеше һәм ачылуы== [[File:BAPS Houston Columns.JPG|left|thumb|BAPS Хьюстон Баганалары]] Төзелеш 2002 елда беренче кисеп ясалган ташны салу церемониясе белән башланган. Мандир рәсми рәвештә 2004 елның 25 июлендә Прамукх Свами килеп инаугурацияләнгән булган.<ref name=dooley /> Мандир Һиндстанда 2400 сәнгать осталары тарафыннан кул белән киселгән 33 000 данә мәрмәр һәм известьташтан тора.<ref name=martin /> Хьюстонга 150 контейнерда җибәрелеп, мәрмәр өлешләре бергә тел һәм паз итеп һәм өч үлчәмле пазл итеп корылган булганнар. 4 футлы нигезне кертеп тулаем корылмада тимер һәм корыч бер дә юк.<ref name=kuhf>{{cite news | first = Jack | last = Williams | title = Hindu Temple in Stafford is Hidden Treasure | date = 9 April 2007 | url = http://www.kuhf.org/site/News2?id=19936 | work = kuhf.fm | accessdate = 10 October 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140524004103/http://www.kuhf.org/site/News2?id=19936 |date=2014-05-24 }} {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.kuhf.org/site/News2?id=19936 |access-date=2019-11-12 |archive-date=2014-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140524004103/http://www.kuhf.org/site/News2?id=19936 |dead-url=yes }}</ref> [[File:BAPS Houston Mandir Central Dome.jpg|right|thumb|BAPS Хьюстон Мандир Үзәк Гөмбәзе]] Мандир 73 фут биеклектә, 125 фут озынлыкта һәм 95 фут киңлектә.<ref name=kuhf /> 11 500 квадрат фут нигезне 25620 квадрат фут колода әйләндерә.<ref name=martin /> Баганаларда һәм стеналарда Илаһлар, биючеләр, музыкантлар, филләр, атлар, чәчәкләр һәм геометрик фигуралар сурәтләре кисеп ясалган.<ref name=bodhinatha /> Хьюстонда мандирны инаугурацияләү өчен сәяхәткә кадәр, Прамукх Свами барлык тугърыларына хат язган. Свамишри аңлатканча Сваминараян биниһая дживаларны хөр итү һәм аларга соңгы азат итү бирү өчен тумыш алган. Дәвам итеп, мандир һәм гуру бу миссиядә үзәк рольне уйнаганнар. [[File:BAPS Houston Prathista.jpg|left|thumb|Муртиларны изгеләштерүче Прамукх Свами Махарадж.]] Прамукх Свами Хьюстонга сигезенче мәртәбә 2004 елның 20 июлендә килгән.<ref name=SW /> 21 июльдә ул мандирның түбәсенә куеласы шпильләрне һәм флагларны изгеләштергән. Бакыр һәм алтын капланган шпильләр нектарның символы булып торалар һәм флаглар җиңүнең һәм ирешүнең символы булып торалар. 24 июльдә Хьюстон урамнары буйлап барлык муртиларның 7 миля маршруты булган шобһа ятра (төсле процессиясе) уздырылган булган. Процессия үзе 1,3 миля озынлыкта булган. Процессиядә барысы сигез арба булган.<ref name=SW /> 2004 елның 25 июлендә, мандир рәсми рәвештә инаугурацияләнгән булган. Муртилар изге урыннарда куелган булган, шуннан соң алар Прамукх Свами тарафыннан изгеләштерелгән булганнар. == Җәмәгатьчелек катнашуы == ===Халыкара Хатын-кызлар Көнен бәйрәм итүләр=== [[File:BAPS Houston Women Conference.JPG|right|thumb|Хатын-кызлар Конференциясе Ассамблеясы]] Мандирда 2008 елдан бирле ел саен Хатын-Кызлар Көне Конференциясе булган.<ref name=WC1>{{cite news| title = BAPS Women’s Conference on Balanced Living| date = 29 March 2012| url = http://www.indoamerican-news.com/?p=6127| work = Indo American News| accessdate = 11 October 2013| = http://www.indoamerican-news.com/?p=6127}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140523230141/http://www.indoamerican-news.com/?p=6127 |date=2014-05-23 }} {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.indoamerican-news.com/?p=6127 |access-date=2019-11-12 |archive-date=2014-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140523230141/http://www.indoamerican-news.com/?p=6127 |dead-url=yes }}</ref> 2012 елда төп игътибар дүрт пурушартһлар (тормыш максатлары) Һинд дине тәгълиматында булган. Тема гаиләләрен һәм карьераларын балансларга теләгән җәмәгать әгъзалары белән резонанслау өчен булган. Сөйләүчеләр пурушартх тәгълиматының шул темага карый торган кулланылышлары турында сөйләгәннәр.<ref name=WC1 /> 2013 елда конференциянең темасы , “Вакытсыз Традицияләр: Үткәнне Тәбрикләү, Киләчәкне Үстерү” булган. Кунак чыгыш ясаучылар арасында Хьюстонда Һиндстанның Почётлы Генераль Консулының хатыны Нандита Парватханени, Хариш Парватханени һәм Хьюстон җәмәгатендә мәшһүр юрист Альпана Таккер булган.<ref name=WC2>{{cite news| title = BAPS Hosts Annual Women’s Conference Highlighting Timeless Hindu Traditions| date = 12 April 2013| url = http://www.indoamerican-news.com/?p=15973| work = Indo American News| accessdate = 11 October 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307104220/http://www.indoamerican-news.com/?p=15973 |date=2016-03-07 }}</ref> Чыгышлар күбесенчә киләчәк буыннарда мәдәният һәм традициянең әһәмияте турында булган. ===Ел саен йөреш=== Төньяк Америкада BAPS үзәкләре белән бергә, Хьюстонда BAPS мандир төрле иганәне тәэмин итү өчен ел саен йөреш уздыра. Катнашучылар BAPS Иганә инициативасы һәм локаль бенефициарлар өчен фондлар җыю өчен эшләгәннәр. 2011 һәм 2012 елда, тәңгәл килгән рәвештә 700-дән артык йөрүче катнашкан булган.<ref name=WC3>{{cite news| title = BAPS Charities Host Community Walk| date = 24 May 2012| url = http://www.indoamerican-news.com/?p=7136| work = Indo American News| accessdate = 15 October 2013| = http://www.indoamerican-news.com/?p=7136}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140523230747/http://www.indoamerican-news.com/?p=7136 |date=2014-05-23 }} {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.indoamerican-news.com/?p=7136 |access-date=2019-11-12 |archive-date=2014-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140523230747/http://www.indoamerican-news.com/?p=7136 |dead-url=yes }}</ref> Процессия Америка Диабет Фонды һәм Стаффорд MSD Белем Бирү Фондына таба барган. 2013 елда, катнашучылар саны 1000-гә кадәр арткан. Бенефициарларга янгын сүндерүчеләр өчен 100 Коткарынып Калганнар Клубы өстәлгән булган.<ref name=W2>{{cite news |title=BAPS Charities Walkathon Supports firefighters, ADA and Stafford MSD |date=20 June 2013 |url=http://www.fortbendstar.com/2013/06/20/baps-charities-walkathon-supports-firefighters-ada-and-stafford-msd/ |work=Indo American News |accessdate=11 October 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130705070127/http://www.fortbendstar.com/2013/06/20/baps-charities-walkathon-supports-firefighters-ada-and-stafford-msd/ |archivedate=5 July 2013 |=http://www.fortbendstar.com/2013/06/20/baps-charities-walkathon-supports-firefighters-ada-and-stafford-msd/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130705070127/http://www.fortbendstar.com/2013/06/20/baps-charities-walkathon-supports-firefighters-ada-and-stafford-msd/ |date=2013-07-05 }} {{Citation |title=архив күчермәсе |url=http://www.fortbendstar.com/2013/06/20/baps-charities-walkathon-supports-firefighters-ada-and-stafford-msd/ |access-date=2019-11-12 |archive-date=2013-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130705070127/http://www.fortbendstar.com/2013/06/20/baps-charities-walkathon-supports-firefighters-ada-and-stafford-msd/ |dead-url=yes }}</ref> ===Ел саен сәламәтлек ярминкәсе=== 2013 елның апрелендә Стаффорд мандир комплексында BAPS Charities 13-енче ел саен ярминкәсен уздырган.<ref name=HF2>{{cite news| title = BAPS Charities Health Fair Promotes Routine Health Check Ups| date = 18 April 2013| url = http://www.indoamerican-news.com/?p=16106| work = Indo American News| accessdate = 11 October 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160316163942/http://www.indoamerican-news.com/?p=16106 |date=2016-03-16 }}</ref> 100 сәламәтлек осталары педиатрия, гинекология, кардиология, офтальмология, теш дәвалау һәм ортопедия даирәләрендә хезмәтләрен тәкъдим иткәннәр. Ел саен сәламәтлек ярминкәсендә күп бушлай хезмәтләр бар, мәсьәлән, сәламәтлекне тикшерү, тешләрне тикшерү һәм күзләрне тикшерү. Алга таба хезмәтләр номиналь бәя өчен тәкъдим ителә. Боларга субсидияле эхокардиограммалар һәм PSA гормон тестлары керә. Тулаем алганда, 1200-дән артык катнашучы 6000 процедура һәм тикшерү аша узганнар.<ref name=HF2 /> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="200"> File:BAPS Houston Mandir 1.jpg| File:BAPS Houston Mandir 2.jpg| File:BAPS Houston Mandir 3.jpg| File:BAPS Houston Mandir 4.jpg| File:BAPS Houston Mandir 5.jpg| File:BAPS Houston Mandir 6.jpg| File:BAPS Houston Mandir 7.jpg| File:BAPS Houston Mandir 8.jpg| File:BAPS Houston Mandir 9.jpg| File:BAPS Houston Mandir 11.jpg| File:BAPS Houston Mandir 12.jpg| File:BAPS Houston Mandir 14.jpg| File:BAPS Houston Mandir 15.jpg| File:BAPS Houston Mandir 16.jpg| File:BAPS Houston Mandir 17.jpg| File:BAPS Houston Mandir 18.jpg|Бхагван [[Сваминараян]] File:BAPS Houston Mandir 19.jpg|Хари Кришна Махарадж һәм [[Радха Кришна]] File:BAPS Houston Mandir 21.jpg|[[Рама]] [[Сита]] File:BAPS Houston Mandir 20.jpg|[[Прамукх Свами Махарадж]] </gallery> ==Шулай ук карарга мөмкин== * [[Хьюстонда Дин]] == Искәрмәләр == <references/> == Тышкы сылтамалар == [[Төркем:Һинд дине гыйбадәтханәләре]] [[Төркем:Сваминараян хәрәкәте]] [[Төркем:Хануманга табыну]] [[Төркем:Ганапатья]] 7lsu10aop06l9h1754kx82jutsl0bt3 0 234171 6026388 4220259 2026-09-03T17:21:32Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026388 wikitext text/x-wiki {{УК}} [[Файл:Memorial Imom Al Bukhari 01.jpg|250px|thumb|right|[[Имам әл-Бохари]] мемориалы. [[Сәмәрканд]]тан 25 километр ераклыкта Хартанг авылында урнашкан. 1998 елда торгызылган.]] '''Үзбәкстанда ислам''' ({{lang-uz| Ўзбекистонда ислом, O'zbekistonda islom}}) — [[Үзбәкстан]] территориясендә [[ислам]] дине. Рәсми мәгълүматлар буенча, Үзбәкстан халкының (33 млн 469 мең кеше) 96,50 % ы (26 млн 550 мең кеше) (бөтен дөнья мөселманнарының 1,70 % ы) — Ислам дине тарафдары (''[[2020 ел|2020]]'')<ref>[http://worldpopulationreview.com/countries/muslim-population-by-country/ Muslim Population By Country 2020] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190901181917/http://worldpopulationreview.com/countries/muslim-population-by-country/ |date=2019-09-01 }}{{ref-en}}</ref>. Үзбәкстанда мөселманнарның күбесе [[хәнәфи мәзһәбе]]ндәге [[сөнни]]ләр. Ислам динен [[үзбәкләр]]дән (ил халкының 80 % ы) башка, җирле [[таҗиклар]] (ил халкының 3,0 % ы), [[каракалпаклар]] (2,5 %), [[татарлар]] (ил халкының 1,5 % ы), [[уйгырлар]] һ. б. тота<ref>[https://worldpopulationreview.com/countries/uzbekistan-population/ Uzbekistan Demographics (Үзбәкстан демографиясе)]{{ref-en}}</ref>. == Тарих == [[Файл:Samanid dynasty (819–999).GIF|200px|thumb|right|Саманилар дәүләте (819—999)]] [[Файл:Bibi-Khanym Mosque (8145400614).jpg|200px|thumb|right|[[Сәмәрканд]]та Биби-Ханым мәчете. 1399—1405 елларда [[Аксак Тимер]] төзеткән]] [[Файл:Registan Ulugbek madrasah2014.JPG|200px|thumb|right|[[Олугбәк мәдрәсәсе]]]] Хәзерге [[Үзбәкстан]] территориясенә һәм [[Урта Азия]] халыклары арасына [[ислам]] [[VII гасыр]]ның соңгы чирегендә [[Гарәп яулары]] вакытында үтеп кергән. Башта ислам [[Төркестан]]ның көньяк өлешләрендә таралыш ала, аннары акрынлап төньякка тарала. Ислам дине белән төбәктә җирле халык тарафыннан кулланылган Исламга кадәрге инанулар (аерым алганда, [[зороастризм]]) арасында көрәш бара. Яңа дин төбәк белән [[фарсы]] {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Саманилар дәүләте|Саманилар|en|Samanid Empire}} династиясе (IX—X гасыр) идарә иткәндә ныгый. Бу чорда [[төрки халыклар]]ның шактый өлеше ислам динен кабул иткән. 810—870 елларда яшәгән галим [[Имам әл-Бохари]] «Әл-Җамиг әс-сәхих» исемле хәдисләр җыентыгын төзегән. 824—890 елларда яшәгән [[Имам әт-Тирмизи]] Ислам юриспруденциясенә нигез салучыларның берсе була. [[Монгол империясе|Монгол яулары]] чорында Урта Азиягә килгән монгол хакимнәре үзләре дә исламга күчә, [[Чагатай олысы]]ның яулап алынган халыклары белән бер диндә була. Әмир [[Аксак Тимер]] (1336—1418) идарә иткәндә Исламның көчәюе күзәтелә. [[Аксак Тимер дәүләте|Аның биләмәләрендә]] күп кенә дини биналар, шул исәптән [[Сәмәрканд]]та {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Биби-Ханым мәчете|Биби-Ханым мәчете|en|Bibi-Khanym Mosque}} (1399—1405 елларда) төзелгән. [[Суфичылык|Суфилар]] башлыгы әдип [[Әхмәд Ясәви]] кабере өстенә зур корылма (''мавзолей'') төзетә башлаган. Анда зиярәт кылуны мөселманнар ярым [[хаҗ]]га бару белән тиңләгәннәр. [[1417]]—[[1420 ел]]ларда Тимериләр дәүләте хакиме һәм галим-астроном [[Олугбәк|Мирза Олугбәк]] Сәмәркандта [[Олугбәк мәдрәсәсе]] салдыра. Әлеге мәдрәсәне һәм ''Олугбәк обсерваториясен''<ref>[http://www.samarkand-hotels.com/samarkand/sights/ulugbek-observatory.htm Сәмәрканд сайты]</ref> төзү [[Сәмәрканд]]ны [[урта гасырлар]]ның фән үзәге буларак таныта. Мәдрәсә [[XV гасыр]]ның иң яхшы [[ислам]] дәрелфөнүне булып исәпләнгән. [[Математика]], геометрия, [[логика|мантыйк]], [[табигать]] фәннәре төпле укытылган. Мирза Олугбәк үзе дә мәдрәсәдә укыткан. Данлыклы шәкертләр арасында [[Габдрахман Җәми]] булуы билгеле. [[XVII гасыр]] башында [[Ширдар мәдрәсәсе|Ширдар]] һәм [[Тыйлля-Кяри мәдрәсәсе|Тыйлля-Кяри]] мәдрәсәләре салына<ref>{{Cite web |url=http://www.orexca.com/rus/monuments_samarkand_registan_square.shtml |title=Оrexca.com сайтында |accessdate=2020-04-04 |archivedate=2013-01-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130120182101/http://orexca.com/rus/monuments_samarkand_registan_square.shtml }}</ref>. == Совет чоры == [[1943 ел]]да, [[Бөек Ватан сугышы]] чорында, сугышчан алласызлык сәясәте дини түземлек сәясәтенә алмашынган вакытта, [[ССРБ]]ның биш республикасы (''[[Казакъстан ССР]], [[Кыргызстан ССР]], [[Таҗикстан ССР]], [[Төрекмәнстан ССР]], [[Үзбәкстан ССР]]'') мөселманнарын берләштерүче, үзәге [[Ташкент]]та булган Урта Азия һәм Казакъстан мөселманнары Диния нәзарәте ({{lang-uz|Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний бошқармаси}}, {{lang-kk|Орта Азия және Қазақстан мұсылмандарының діни басқармасы}}, {{lang-ru|САДУМ}}) оештырылган. Биш республиканың мөфтие итеп {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Ишан Бабахан ибн Абделмәҗидхан|Ишан Бабахан ибн Абделмәҗидхан|en|Eshon Babakhan ibn Abdulmajidkhan}} сайланган. Аның тырышлыгы белән [[1945 ел]]да [[Бохара]]дагы {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Мир-и-Гарәп мәдрәсәсе|Мир-и-Гарәп мәдрәсәсен|ru|Медресе Мири Араб}} яңадан ачарга рөхсәт алынган һәм, зур өзеклектән соң, ССРБ ватандашларына беренче мәртәбә [[хаҗ]]га бару оештырылган. [[1971 ел]]да Ташкентта [[ССРБ|совет илендә]] беренче ислам югары уку йорты — Имам әл-Бохари исемендәге Ислам институты ачыла. [[1991 ел]]да САДУМ Үзбәкстан мөселманнары идарәсе (''Ўзбекистон мусулмонлари идораси'') итеп үзгәртелә, ул Үзбәкстан Министрлар Кабинеты каршындагы Дин эшләре комитеты контролендә тора. [[1993 ел]]да мөфти Мөхәммәтсадыйк Мәхәммәтйосыф, кулга алынудан куркып, Согуд Гарәбстанына кача, 1999 елда [[Ислам Кәримов]], хәвефсезлек вәгъдә итеп, аны Үзбәкстанга кайтырга ризалата<ref>''Игорь Ротарь''. [https://www.fergananews.com/articles/4940 Возможен ли реванш исламистов или Радикальные исламские организации в Центральной Азии растут, как грибы.] fergananews.com, 26.02.2007{{ref-ru}}</ref>. == Яңа заман == {{төп мәкалә|Үзбәкстан мөселманнары идарәсе}} [[Үзбәкстан]] бәйсезлек алгач, илдә традицион ислам формасы яңара. [[Согуд Гарәбстаны]] һәм [[Төркия]]дән илгә ислам миссионерлары килә. Алар күпчелек [[суфичылык]] һәм [[ваһһабичылык]]ка өнди. [[1992 ел]]да [[Наманган]] шәһәрендә Согуд Гәрабстанының ислам университетларында белем алган радикаль исламчылар төркеме хөкүмәт бинасын басып ала һәм ил президенты [[Ислам Кәримов]]тан Үзбәкстанны Ислам дәүләте итеп игълан итүне һәм бердәнбер хокукый система буларак [[шәригать]]не тануны таләп итә. Боевикларга ил буенча каты һөҗүм ясала, аларның лидерлары [[Әфганстан]]га һәм [[Пакистан]]га кача. [[1992 ел]]ның [[март]]ында Үзбәкстанда җирле {{comment|исламчыл|русча: исламистские}} оешмалар «законнан тыш» дип табылган. 1992 һәм 1993 елларда Согуд Гарәбстаныннан килгән 50 миссионер илдән куыла. Суфичылык миссионерлары да илдә үз эшчәнлеген туктатырга мәҗбүр ителгән. [[1994 ел]]да үткәрелгән җәмәгатьчелек фикерен сораштыру нәтиҗәләре буенча, илдә ислам белән кызыксыну бик тиз арта бара. [[1996 ел]]да Ислам дәүләте игълан итүне максат итүче {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Үзбәкстан ислам хәрәкәте|Үзбәкстан ислам хәрәкәте|en|Islamic Movement of Uzbekistan }} оеша (''2002 елдан'' Төркестан ислам хәрәкәте, ТИХ). Күп кенә илләр, шул исәптән, [[АКШ]] (2012), [[РФ]] (2003) ТИХ оешмасын «[[террор]]чылык оешмасы» итеп таныган<ref>[http://www.hrono.ru/organ/islam_uzbek.html Исламское движение Узбекистана: история, финансовая база и структура]{{ref-ru}}</ref>. [[2013 ел]]ның июленә Үзбәкстанда 2 037 [[мәчет]] эшләп килә, 14 700 үзбәкстанлыга бер ислам гыйбадәтханәсе туры килә. Үзбәкстан мөселманнары идарәсе рәисе — [[мөфти]] Усмонхон Алимов. == Мәчет == {{Төп мәкалә|Минар мәчете}} [[Минар мәчете]] — [[Ташкент]]ның җәмигъ мәчете, Үзбәкстанның иң зур мәчетләреннән берсе. Төзелеш эшләре [[2013 ел]]да башланган, [[2014 ел]]ның октябренә [[Корбан бәйрәме]] алдыннан тәмамлана. Мәчет дәүләт бюджеты һәм Үзбәкстан мөселманнары идарәсе хисабына төзелгән<ref>[https://stanradar.com/news/full/12828-v-tashkente-otkrylas-mechet-minor-odna-iz-krupnejshih-v-strane.html В Ташкенте открылась мечеть «Минор» — одна из крупнейших в стране.] StanRadar, 03.10.2014{{ref-ru}}</ref>. == Сылтамалар == * [http://muslim.uz/ Ўзбекистон мусулмонлари идораси] {{ref-uz}}{{ref-en}}{{ref-ru}} == Искәрмәләр == <small>{{искәрмәләр}}</small> {{Азиядә ислам}} [[Төркем:Илләр буенча ислам]] [[Төркем:Үзбәкстанда ислам]] [[Төркем:Үзбәкстанда дин]] [[Төркем:СССРда ислам]] ejbe82af7nel4vco9ys2xrvq6ftjyo5 0 235390 6026406 4842291 2026-09-03T18:10:05Z Әмир 15082 /* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә 6026406 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Исем = Лилия Муллагалиева |Имза = |Фото = Л.Ә.Муллагалиева.jpg |Рәсем асты язуы = |Фон = solo_singer |Тугандагы исеме = |Тулы исеме = Лилия Әбугали кызы Муллагалиева |Туу көне = 29.09.1979 |Туу урыны = [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу урыны|Актаныш районы|Актаныш районында}}, [[Зөбәер]] |Үлү көне = |Үлү урыны = |Еллар = 1998-{{х.в.}} |Дәүләт = {{байраклаштыру|ССРБ}}→<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]] |Һөнәрләр = [[җырчы]] |Моң = |Кораллар = |Жанрлар = эстрада |Псевдонимнар = |Коллективлар = [[«Казан» милли-мәдәни үзәге]] |Хезмәттәшлек = [[Казан шәһәр филармониясе]]<br/>«Асаф» җыр театры |Лейбллар = |Бүләкләр = [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган артисты (2007)]][[Файл:Медаль «За доблестный труд.png|40px|«Фидакарь хезмәт өчен» медале (2026)]] |Сайт = [https://vk.com/id60760503 Лилия Муллагалиева]}} {{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Муллагалиева}} '''Лилия Муллагалиева''', Лилия Әбугали кызы Муллагалиева (''[[1979 ел]]ның [[29 сентябрь|29 сентябре]], [[ССРБ]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Актаныш районы]], [[Зөбәер]]'') — җырчы, күп санлы музыкаль конкурслар җиңүчесе, [[Татарстанның атказанган артисты]] (2007). == Тәрҗемәи хәле == [[1979 ел]]ның [[29 сентябрь|29 сентябрендә]] [[Татарстан АССР]] [[Актаныш районы]] [[Зөбәер]] авылында биш балалы моңлы гаиләдә төпчек бала булып туган. Әтисе Әбугали Муллагали улы (1938), «Татарстан» [[күмәк хуҗалык|күмәк хуҗалыгының]] баш бухгалтеры, гармунчы; әнисе Земфира Солтан кызы (1948, [[Октябрьски]]), элемтә бүлеге башлыгы — [[Бөгелмә]]дә укыганда танышканнар. Абыйсы Илфак, апалары Ильфира, Ләйсән, Әлфия. Лилия кечкенәдән җыр, музыкага мәхәббәт белән үсә. «Җырлыйк әле» китабыннан өйрәнеп, борынгы «Гөлҗамал», [[Сарман (җыр)|«Сарман»]], «Шахта», «Зәңгәр күлмәк», «Хуш авылым», «Таң атканда» җырларын өйрәнә. Барлык мәктәп чараларында, [[Актаныш районы|район]] күләмендәге төрле конкурсларда катнашып, призлы урыннар яулый. Унынчы сыйныфта укыганда, [[1996 ел]]да «Сандугач керде күңелгә» җыр фестивалендә (''йомгаклау этабы [[Казан]]да үтә'') катнашып, Гран-прига лаек була һәм [[Казан мәдәният һәм сәнгать академиясе]]нә (''2015 елдан [[Казан дәүләт мәдәният институты|институт]]'') кабул ителә. Академиянең сәнгать-педагогика факультетының вокал бүлгендә РСФСР атказанган, ТР халык артисты [[Рәхилә Мифтахова|Рәхилә Хәйдәр кызы Мифтаховадан]] беренче вокал дәресләре ала башлый. Соңрак академиянең ялгыз җырлау факультетында РФ халык артисты [[Венера Ганиева|Венера Әхәт кызы Ганиева]] вокалга өйрәтә. Икенче курста укыганда ук, [[«Казан» милли-мәдәни үзәге]]ндә эшләп килүче [[Казан шәһәр филармониясе]]нә җырчы булып эшкә урнаша, яхшы укый һәм барлык концертларда да чыгыш ясарга вакыт таба. Уку белән бергә күп кенә музыкаль конкурсларда катнаша һәм призлы урыннар яулый: [[Ягымлы яз (фестиваль)|«Ягымлы яз»—1997]] (Гран-при), «Урмай моңы»—1998 (Гран-при), «Чаллы былбылы»—1998 (Гран-при), [[Татар җыры|«Татар җыры»—1999]] (2нче урын), «Дуслык моңы»—1999 (1нче урын) һ. б.) [[1994 ел]]да оештырылган «Асаф» җыр театрында хезмәт куя. [[Татарстанның халык артисты]] (2000) [[Асаф Вәлиев]] белән дуэт башкаралар («Заһир белән Галия», «Сары чәчәкләр», «Гитара», «Бәхет өчен күп кирәкми» һ. б. җырлар). [[1999 ел]]дан төрле форматтагы җырлар җыентыкларын тәкъдим итә. Репертуарында [[татар халык җырлары|халык көйләре]], классик әсәрләр һәм эстрада җырлары. Тыйнаклыгы, иҗаты, көйле тавышы, зәвыклы киеме белән яраткан халык җырчысына әверелде. Утызлап җырга сүзләрен һәм көен дә үзе язган. [[Татарстан]] территориясендә генә түгел, [[Россия]]нең күп кенә шәһәрләрендә ([[Мәскәү]], [[Түбән Новгород]], [[Ярославль]], [[Пенза]], [[Нижневартовск]], [[Төмән]], [[Екатеринбург]] һ. б.), шулай ук чит ил сәхнәләрендә ([[Төркия]], [[Алмания]], [[Австралия]], [[Финляндия]] һ. б.) чыгыш ясаган. Татарстан мәдәниятен үстерүгә зур өлеш кертә, хәйрия концертларында катнаша, оештыручыларның берсе булып тора. [[2009 ел]]дан башлап, үз концертларыннан тыш, Л. Муллагалиева җырларын оста башкаручылар — [[Татарстанның атказанган артисты|Татарстанның атказанган артистлары]] [[Айгөл Бариева]] һәм [[Рәсим Низамов]] белән хезмәттәшлек итә. [[2014 ел]]ның [[гыйнвар]]ыннан [[Татарстан — Яңа Гасыр]] каналында «Мәхәббәтле язмыш» программасында эшли башлый. Тапшыруда күп балалы гаиләләрнең, күп еллар бергә яшәгән парларның язмышлары яктыртыла. == Фильмография == * 2008 ел — «Яланаяклы кыз» ([[ТНВ]] каналы, режиссер [[Нурания Җамали]]) — төп роль == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * 1997 — [[Ягымлы яз (фестиваль)|«Ягымлы яз»]] — Гран-при * 1998 — «Урмай моңы» — Гран-при * 1998 — «Чаллы былбылы» — Гран-при * 1999 — [[Татар җыры|«Татар җыры»]] — 2нче урын * 1999 — «Дуслык моңы» — 1нче урын * 2007 — [[Татарстанның атказанган артисты]] * [[2026 ел|2026]] ― [["Фидакарь хезмәт өчен" медале|«Фидакарь хезмәт өчен» медале]] ― ''мәдәният һәм сәнгать үсешенә зур өлеш керткәне һәм күпьеллык нәтиҗәле эшчәнлеге өчен''<ref>[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_609181.pdf Указ Раиса Республики Татарстан № 664 от 14.08.2026]</ref> == Шәхси тормышы == Кияүдә, ире Илсур Гыймадиев ([[Арча районы]]нда туган), бизнесмен; гаиләдә 4 бала: 3 уллары - Данил (2003), Ильяс, Илһам; кызлары Ильвина. Казан янындагы Кузембетьево бистәсендә үз йортлары белән яшиләр<ref>''Камилә Билалова.'' [https://tatar-inform.tatar/news/liliya-mullagalieva-durtence-bala-alyp-kaitu-telagen-min-berence-bulyp-belderdem-5898159 Лилия Муллагалиева: Дүртенче бала алып кайту теләген мин беренче булып белдердем.] [[Татар-информ]], 22.12.2024</ref>. 2025 елда сәламәтлеге начарланып, [[Санкт-Петербург]] шәһәрендә катлаулы операция ясаткан<ref>''Гөлназ Хәбибуллина.'' [https://intertat.tatar/news/liliya-mullagalieva-uz-uzena-biklanep-yatarga-uilama-da-esta-xarakatta-bul-didelar-5877095 Лилия Муллагалиева: «Үз-үзеңә бикләнеп ятарга уйлама да, эштә, хәрәкәттә бул, диделәр».] [[Интертат]], 10.12.2025</ref>. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == * ''[[Ягъсуф Шәфыйков|Ягсуф Шафиков]]''. Будуть плыть пароходы. ''Китапта'': ''Ягсуф Шафиков''. Актаныш – начало пути. К.: Слово, 2010, с. 169-173. ISBN 978-5-98356-105-2{{ref-ru}} == Сылтамалар == * [https://tatar-republic.ru/music/?author=liliya_mullagalieva&biography Лилия Муллагалиева]{{ref-ru}} * [https://vk.com/id60760503 Лилия Муллагалиева.] Вконтакте * [https://www.instagram.com/lilia_mul/ Лилия Муллагалиева.] Instagram {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == {{Татарстан Республикасының Атказанган артистлары}} {{DEFAULTSORT:Муллагалиева, Лилия}} [[Төркем:Татар җырчылары]] [[Төркем:Татарстан җырчылары]] [[Төркем:Татарстанның атказанган артистлары]] [[Төркем:Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетын тәмамлаучылар]] [[Төркем:«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр]] cncsqcxidz24pv4dexmo1zs0jqjf47a 0 258521 6026339 4120428 2026-09-03T12:32:21Z ~2026-47688-15 62422 6026339 wikitext text/x-wiki {{Гимн | исеме = Малайзия дәүләт гимны<br> <small>Чын исеме: Negaraku, «Минем илем»</small> | транскрипциясе = | татарча исеме = | рәсем = Coat_of_arms_of_Malaysia.svg | зурлыгы = 250 | имза = | сүзләрнең авторы = Сәйфүл Бәһри | сүзләрнең язылу вакыты = | композиторы = [[Пьер-Жан де Беранже]] | көйнең язылу вакыты = | дәүләт = {{байрак|Малайзия}} [[Малайзия]] | билгеләнү вакыты = [[1956 ел]] | кире кагу = | аудиофайлы = | тасвирламасы = Negaraku | формат = ogg }} '''Negaraku''' ({{lang-tt|Минем илем}}) — [[Малайзия]]нең дәүләт гимны. Аның көен француз {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Пьер-Жан де Беранже|Пьер-Жан де Беранже|fr|Pierre-Jean de Béranger}} XIX гасырда Индонезиядә булган чакта иҗат иткән дигән фараз яши. Соңыннан аның “La Rosalie” исемле көе Индонезиядә популяр булып китеп, соңрак Малайзия штатларына да күчкән, ди. Ләкин моның уйдырма булуы да ихтимал<ref name="ms.wikipedia.org">https://ms.wikipedia.org/wiki/Negaraku</ref><br> == гимн тарихы == <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Negaraku</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20100111180205/http://www.malaysianmonarchy.org.my/portal_bi/rk1/rk1a.php?id=rk1_6&titleBI=National+Anthem</ref> [[File:Flag_of_Malaysia.svg|thumb|right|200px|Малайзия дәүләт байрагы, зәңгәр почмак эчендәге 14 очлы йолдыз элек Сингапурның да Малайя Федерациясендә булуын искә төшереп тора]] [[File:Coat_of_arms_of_Malaysia.svg|thumb|right|200px|Малайзия дәүләт туграсы, аның аскы өлешендә язылган дәүләт өндәмәсе “Бердәмлектә — көч-куәт” дип тәрҗемә ителә]] [[Икенче Бөтендөнья сугышы]]ннан һәм япон илбасарларының илдән китүеннән соң башланган азатлык хәрәкәте [[1949 ел]]да элеккеге [[Бөекбритания]] колонизаторларын да [[Малайя Федерациясе]]нә бәйсезлек бирүне белдерергә мәҗбүр итә. Ләкин халкының яртысы [[кытай]]лылар һәм [[һиндстан]]лылар булган илдә тотрыклылык тиз генә урнаша алмый әле. [[Инглиз]]ләр дә шундый бай колониядән чын-чынлап баш тартырга ашыкмыйлар. Шул сәбәпле, бүген инде [[Азия]]нең бер “икътисадый юлбарысы” булып киткән бердәм һәм мөстәкыйль Малайзия дәүләтенең аякка басуы озак елларга сузыла. Ил хакимияте дәүләт символларының берсе булган бердәм гимн булдыру белән мәшәкатьләнә дә алмаган. Гәрчә федерация төзегән 11 штатның (хәзерге заманда 13 штат исәпләнә, дәүләт байрагындагы ак һәм кызыл төстәге 13 буй — шуңа ишарә) һәркайсы үз гимнын кабул итеп өлгергән булса да. Ниһаять, [[1956 ел]]да шул вакыттагы премьер-министр {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Туңку Абдул Рахман|Туңку Абдул Рахман|en|Tunku Abdul Rahman}} милли гимн кабул итү өчен махсус комитет булдыра. Соңгысы исә бу хакта бөтендөнья бәйгесе игълан итә. Планетаның һөнәри һәм һәвәскәр шагыйрьләре һәм көйязарлары битараф булып калмаганнар: бер ел эчендә 514 тәкъдим тупланган. Ләкин комитет аларның барысын да яраксыз дип таба: әсәрләр күпмилләтле һәм күпдинле Малайзиянең бөтен үзенчәлекләрен чагылдырмаганнар, күрәсең. Ни хәл итмәк, дөнья күләмендә танылган иҗат кешеләрен җәлеп итәргә карар кылалар. Ике [[инглиз]] — {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Бенджамин Бриттен|Бенджамин Бриттен|en|Benjamin Britten}} һәм сэр {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Уильям Уолтон|Уильям Уолтон|en|William Walton}}, [[италия]]ле {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Джанкарло Менотти|Карло Менотти|it|Gian Carlo Menotti}} һәм [[индонезия]]ле {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Зөбир Сәет|Зөбир Сәет|en|Zubir Said}} җиң сызганып эшкә керешәләр. Ләкин, боларның һәркайсы гомуми бәяләү критерийлары буенча менә дигән гимннар язып биргән булса да, чокчынучан “комитет”ны канәгатьләндерә алмаганнар. Бер индонезияле генә өлешсез калмаган: Зөбир Сәет үз иҗат җимешен Малайзиядән аерылып чыккан [[Сингапур]]га тәкъдим иткән, һәм аның әсәре берничә елдан соң шәһәр рәвешендәге әлеге илнең гимны булып әверелгән. Калганнарына буш кул белән үз Ватаннарына кайтып китәргә туры килә. “Комитет” бер дә аптырап калмаган, анысы: тотынганнар 11 штатның гимннарын өйрәнергә, берәрсен нигез итеп алып булмасмы дип. Ниһаять, [[1957 ел]]ның [[5 август]]ында {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Перак (штат)|Перак|en|Perak Darul Ridzuan}} штатының гимны әлеге дә баягы “үзенчәлекләр”нең барысын да бергә туплаган дип таныла. Баксаң, гимн булырлык җыр халыкның үзендә дә булган бит: «Terang Bulan» («Балкышлы Ай») халык җыры! Өстәвенә, аны Малайзиянең башка штатларында да бик яратып җырлыйлар икән. гимнча сүзләр генә табасы калган, ди. Комитетчылар, сүзгә сүз ялгый-ялгый, алты юллык шигырь китереп чыгаралар. Ләкин гимн текстына соңгы ноктаны премьер-министр Туңку Абдул Рахман барыбер үзе куя. Аның шәхси төзәтмәләре [[1968 ел]]да махсус илкүләм канун белән раслана. Чирек гасыр үткәч, гимн текстын кабат үзгәртәләр. Бүгенге халәтендә «Negaraku» [[1993 ел]]ның [[31 август]]ында (бәйсезлек игълан ителгән “Милләт көне”ндә) тәүге кат башкарылган. Көнчыгыш ментальлеген аңлау өчен кайвакыт Көнчыгышта яшәп бер пот тоз ашавың да җитми икән. Шулай да, Татарстан өчен гыйбрәтле бит Малайзия гимнының тарихы. Без дә шул юлдан барабыз түгелме соң?{{чыганагы}} == гимн тексты == {| class="wikitable" |'''NEGARAKU''' |'''МИНЕМ ИЛЕМ''' |'''MİNEM İLEM''' |- |'''Малайя телендә''' |'''Татар телендә''' |'''Tatar telendä''' |- |Negaraku tanah tumpahnya darahku,<br> Rakyat hidup bersatu dan maju,<br> Rahmat bahagia tuhan kurniakan,<br> Raja kita selamat bertahta.<br> Rahmat bahagia tuhan kurniakan,<br> Raja kita selamat bertahta.<br> |Илем минем, ­җиреңә каным түгелгән,<br> Бердәмлектә алгарыш  — Аллаһтан;<br> Аның рәхмәт-мәрхәмәте белән<br> Сау-сәламәт, хаким булсын солтан,<br> Аллаһ рәхмәт-мәрхәмәте белән<br> Сау-сәламәт, хаким булсын солтан.<br> |İlem minem, cireñä qanım tügelgän,<br> Berdämlektä alğarış — Allahtan;<br> Anıñ räxmät-märxämäte belän<br> Saw-sälamät, xakim bulsın soltan,<br> Allah räxmät-märxämäte belän<br> Saw-sälamät, xakim bulsın soltan.<br> |} <ref name="ms.wikipedia.org"/> === гимн тексты сүзлекчәсе === <ref>https://translate.google.ru/#view=home&op=translate&sl=ms&tl=tt</ref> Малайя теленең дини һәм рухи сүзләр байлыгында гарәп алынмалары байтак. Ислам дине Малайзиянең рәсми дине дип игълан ителгән.<br> '''Negara''' (''малайя теле'') — ил; '''Tanah''' (''малайя теле'') — җир; '''Tumpahan''' (''малайя теле'') — түгәргә; '''Darah''' (''малайя теле'') — кан; '''Rakiat''' (''гарәп теле'') — алгарыш, тәрәккыять; '''Hidup''' (''малайя теле'') — үсеш, чәчәк ату; '''Bersatu''' (''малайя теле'') — бердәмлек'''; Dan''' (''малайя теле'') — һәм; '''Maju''' (''малайя теле'') — алга киткән; '''Rahmat''' (''гарәп теле'') — рәхмәт, Аллаһ рәхмәте; '''Bahagia''' (''малайя теле'') — бәхет; '''Tuhan''' (''малайя теле'') — Аллаһ; '''Kurniah''' (''малайя теле'') — мәрхәмәт; '''Kurniahkan''' (''малайя теле'') — мәрхәмәт ителгән; '''Raja''' (''малайя теле'') — хаким, солтан; '''Kita''' (''малайя теле'') — безнеке, безнең; '''Selamat''' (''гарәп теле'') — сәламәт, сәламәтлек;  '''Bertahta''' (''малайя+гарәп теле'') — тәхеттә; '''Taht''' (''гарәп теле'') — тәхет. == Сылтамалар == * [http://www.sabah.gov.my/bpk/download/Negaraku.mp3 Гимн] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930045851/http://www.sabah.gov.my/bpk/download/Negaraku.mp3 |date=2007-09-30 }} * [http://www.malaysianmonarchy.org.my/malaysianmonarchy/?q=en/nationalathem Информация о гимне]{{ref-en}} == Искәрмәләр == <small>{{искәрмәләр}}</small> [[Төркем:Илләр буенча гимннар]] [[Төркем:Малайзия дәүләт символлары]] kwry462544wpfg39nawhfciur4v0cv8 6026340 6026339 2026-09-03T12:33:19Z ~2026-47688-15 62422 6026340 wikitext text/x-wiki {{Гимн | исеме = Малайзия дәүләт гимны<br> <small>Чын исеме: Negaraku, «Минем илем»</small> | транскрипциясе = | татарча исеме = | рәсем = Coat_of_arms_of_Malaysia.svg | зурлыгы = 250 | имза = | сүзләрнең авторы = Сәйфүл Бәһри | сүзләрнең язылу вакыты = | композиторы = [[Пьер-Жан де Беранже]] | көйнең язылу вакыты = | дәүләт = {{байрак|Малайзия}} [[Малайзия]] | билгеләнү вакыты = [[1956 ел]] | кире кагу = | аудиофайлы = | тасвирламасы = Negaraku | формат = ogg }} '''Negaraku''' ({{lang-tt|Минем илем}}) — [[Малайзия]]нең дәүләт гимны. Аның көен француз {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Пьер-Жан де Беранже|Пьер-Жан де Беранже|fr|Pierre-Jean de Béranger}} XIX гасырда Индонезиядә булган чакта иҗат иткән дигән фараз яши. Соңыннан аның “La Rosalie” исемле көе Индонезиядә популяр булып китеп, соңрак Малайзия штатларына да күчкән, ди. Ләкин моның уйдырма булуы да ихтимал<ref name="ms.wikipedia.org">https://ms.wikipedia.org/wiki/Negaraku</ref><br> == гимн тарихы == <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Negaraku</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20100111180205/http://www.malaysianmonarchy.org.my/portal_bi/rk1/rk1a.php?id=rk1_6&titleBI=National+Anthem</ref> [[File:Flag_of_Malaysia.svg|thumb|right|200px|Малайзия дәүләт байрагы, зәңгәр почмак эчендәге 14 очлы йолдыз элек Сингапурның да Малайя Федерациясендә булуын искә төшереп тора]] [[File:Coat_of_arms_of_Malaysia.svg|thumb|right|200px|Малайзия дәүләт туграсы, аның аскы өлешендә язылган дәүләт өндәмәсе “Бердәмлектә — көч-куәт” дип тәрҗемә ителә]] [[Икенче Бөтендөнья сугышы]]ннан һәм япон илбасарларының илдән китүеннән соң башланган азатлык хәрәкәте [[1949 ел]]да элеккеге [[Бөекбритания]] колонизаторларын да [[Малайя Федерациясе]]нә бәйсезлек бирүне белдерергә мәҗбүр итә. Ләкин халкының яртысы [[кытай]]лылар һәм [[һиндстан]]лылар булган илдә тотрыклылык тиз генә урнаша алмый әле. [[Инглиз]]ләр дә шундый бай колониядән чын-чынлап баш тартырга ашыкмыйлар. Шул сәбәпле, бүген инде [[Азия]]нең бер “икътисадый юлбарысы” булып киткән бердәм һәм мөстәкыйль Малайзия дәүләтенең аякка басуы озак елларга сузыла. Ил хакимияте дәүләт символларының берсе булган бердәм гимн булдыру белән мәшәкатьләнә дә алмаган. Гәрчә федерация төзегән 11 штатның (хәзерге заманда 13 штат исәпләнә, дәүләт байрагындагы ак һәм кызыл төстәге 13 буй — шуңа ишарә) һәркайсы үз гимнын кабул итеп өлгергән булса да. Ниһаять, [[1956 ел]]да шул вакыттагы премьер-министр {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Туңку Абдул Рахман|Туңку Абдул Рахман|en|Tunku Abdul Rahman}} милли гимн кабул итү өчен махсус комитет булдыра. Соңгысы исә бу хакта бөтендөнья бәйгесе игълан итә. Планетаның һөнәри һәм һәвәскәр шагыйрьләре һәм көйязарлары битараф булып калмаганнар: бер ел эчендә 514 тәкъдим тупланган. Ләкин комитет аларның барысын да яраксыз дип таба: әсәрләр күпмилләтле һәм күпдинле Малайзиянең бөтен үзенчәлекләрен чагылдырмаганнар, күрәсең. Ни хәл итмәк, дөнья күләмендә танылган иҗат кешеләрен җәлеп итәргә карар кылалар. Ике [[инглиз]] — {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Бенджамин Бриттен|Бенджамин Бриттен|en|Benjamin Britten}} һәм сэр {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Уильям Уолтон|Уильям Уолтон|en|William Walton}}, [[италия]]ле {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Джанкарло Менотти|Карло Менотти|it|Gian Carlo Menotti}} һәм [[индонезия]]ле {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Зөбир Сәет|Зөбир Сәет|en|Zubir Said}} җиң сызганып эшкә керешәләр. Ләкин, боларның һәркайсы гомуми бәяләү критерийлары буенча менә дигән гимннар язып биргән булса да, чокчынучан “комитет”ны канәгатьләндерә алмаганнар. Бер индонезияле генә өлешсез калмаган: Зөбир Сәет үз иҗат җимешен Малайзиядән аерылып чыккан [[Сингапур]]га тәкъдим иткән, һәм аның әсәре берничә елдан соң шәһәр рәвешендәге әлеге илнең гимны булып әверелгән. Калганнарына буш кул белән үз Ватаннарына кайтып китәргә туры килә. “Комитет” бер дә аптырап калмаган, анысы: тотынганнар 11 штатның гимннарын өйрәнергә, берәрсен нигез итеп алып булмасмы дип. Ниһаять, [[1957 ел]]ның [[5 август]]ында {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Перак (штат)|Перак|en|Perak Darul Ridzuan}} штатының гимны әлеге дә баягы “үзенчәлекләр”нең барысын да бергә туплаган дип таныла. Баксаң, гимн булырлык җыр халыкның үзендә дә булган бит: «Terang Bulan» («Балкышлы Ай») халык җыры! Өстәвенә, аны Малайзиянең башка штатларында да бик яратып җырлыйлар икән. гимнча сүзләр генә табасы калган, ди. Комитетчылар, сүзгә сүз ялгый-ялгый, алты юллык шигырь китереп чыгаралар. Ләкин гимн текстына соңгы ноктаны премьер-министр Туңку Абдул Рахман барыбер үзе куя. Аның шәхси төзәтмәләре [[1968 ел]]да махсус илкүләм канун белән раслана. Чирек гасыр үткәч, гимн текстын кабат үзгәртәләр. Бүгенге халәтендә «Negaraku» [[1993 ел]]ның [[31 август]]ында (бәйсезлек игълан ителгән “Милләт көне”ндә) тәүге кат башкарылган. Көнчыгыш ментальлеген аңлау өчен кайвакыт Көнчыгышта яшәп бер пот тоз ашавың да җитми икән. Шулай да, Татарстан өчен гыйбрәтле бит Малайзия гимнының тарихы. Без дә шул юлдан барабыз түгелме соң?{{чыганагы}} == гимн тексты == {| class="wikitable" |'''NEGARAKU''' |'''МИНЕМ ИЛЕМ''' |'''MİNEM İLEM''' |- |'''Малайя телендә''' |'''Татар телендә''' |'''Tatar telendä''' |- |Negaraku tanah tumpahnya darahku,<br> Rakyat hidup bersatu dan maju,<br> Rahmat bahagia tuhan kurniakan,<br> Raja kita selamat bertahta.<br> Rahmat bahagia tuhan kurniakan,<br> Raja kita selamat bertahta.<br> |Илем минем, ­җиреңә каным түгелгән,<br> Бердәмлектә алгарыш  — Аллаһтан;<br> Аның рәхмәт-мәрхәмәте белән<br> Сау-сәламәт, хаким булсын солтан,<br> Аллаһ рәхмәт-мәрхәмәте белән<br> Сау-сәламәт, хаким булсын солтан.<br> |İlem minem, cireñä qanım tügelgän,<br> Berdämlektä alğarış — Allahtan;<br> Anıñ räxmät-märxämäte belän<br> Saw-sälamät, xakim bulsın soltan,<br> Allah räxmät-märxämäte belän<br> Saw-sälamät, xakim bulsın soltan.<br> |} <ref name="ms.wikipedia.org"/> === гимн тексты сүзлекчәсе === <ref>https://translate.google.ru/#view=home&op=translate&sl=ms&tl=tt</ref> Малайя теленең дини һәм рухи сүзләр байлыгында гарәп алынмалары байтак. Ислам дине Малайзиянең рәсми дине дип игълан ителгән.<br> '''Negara''' (''малайя теле'') — ил; '''Tanah''' (''малайя теле'') — җир; '''Tumpahan''' (''малайя теле'') — түгәргә; '''Darah''' (''малайя теле'') — кан; '''Rakyat''' (''гарәп теле'') — алгарыш, тәрәккыять; '''Hidup''' (''малайя теле'') — үсеш, чәчәк ату; '''Bersatu''' (''малайя теле'') — бердәмлек'''; Dan''' (''малайя теле'') — һәм; '''Maju''' (''малайя теле'') — алга киткән; '''Rahmat''' (''гарәп теле'') — рәхмәт, Аллаһ рәхмәте; '''Bahagia''' (''малайя теле'') — бәхет; '''Tuhan''' (''малайя теле'') — Аллаһ; '''Kurnia''' (''малайя теле'') — мәрхәмәт; '''Kurniakan''' (''малайя теле'') — мәрхәмәт ителгән; '''Raja''' (''малайя теле'') — хаким, солтан; '''Kita''' (''малайя теле'') — безнеке, безнең; '''Selamat''' (''гарәп теле'') — сәламәт, сәламәтлек;  '''Bertakhta''' (''малайя+гарәп теле'') — тәхеттә; '''Takht''' (''гарәп теле'') — тәхет. == Сылтамалар == * [http://www.sabah.gov.my/bpk/download/Negaraku.mp3 Гимн] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930045851/http://www.sabah.gov.my/bpk/download/Negaraku.mp3 |date=2007-09-30 }} * [http://www.malaysianmonarchy.org.my/malaysianmonarchy/?q=en/nationalathem Информация о гимне]{{ref-en}} == Искәрмәләр == <small>{{искәрмәләр}}</small> [[Төркем:Илләр буенча гимннар]] [[Төркем:Малайзия дәүләт символлары]] mrkg7tvmoht3khmtkgj36bjprsdul4z 6026341 6026340 2026-09-03T12:33:55Z ~2026-47688-15 62422 6026341 wikitext text/x-wiki {{Гимн | исеме = Малайзия дәүләт гимны<br> <small>Чын исеме: Negaraku, «Минем илем»</small> | транскрипциясе = | татарча исеме = | рәсем = Coat_of_arms_of_Malaysia.svg | зурлыгы = 250 | имза = | сүзләрнең авторы = Сәйфүл Бәһри | сүзләрнең язылу вакыты = | композиторы = [[Пьер-Жан де Беранже]] | көйнең язылу вакыты = | дәүләт = {{байрак|Малайзия}} [[Малайзия]] | билгеләнү вакыты = [[1956 ел]] | кире кагу = | аудиофайлы = | тасвирламасы = Negaraku | формат = ogg }} '''Negaraku''' ({{lang-tt|Минем илем}}) — [[Малайзия]]нең дәүләт гимны. Аның көен француз {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Пьер-Жан де Беранже|Пьер-Жан де Беранже|fr|Pierre-Jean de Béranger}} XIX гасырда Индонезиядә булган чакта иҗат иткән дигән фараз яши. Соңыннан аның “La Rosalie” исемле көе Индонезиядә популяр булып китеп, соңрак Малайзия штатларына да күчкән, ди. Ләкин моның уйдырма булуы да ихтимал<ref name="ms.wikipedia.org">https://ms.wikipedia.org/wiki/Negaraku</ref><br> == гимн тарихы == <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Negaraku</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20100111180205/http://www.malaysianmonarchy.org.my/portal_bi/rk1/rk1a.php?id=rk1_6&titleBI=National+Anthem</ref> [[File:Flag_of_Malaysia.svg|thumb|right|200px|Малайзия дәүләт байрагы, зәңгәр почмак эчендәге 14 очлы йолдыз элек Сингапурның да Малайя Федерациясендә булуын искә төшереп тора]] [[File:Coat_of_arms_of_Malaysia.svg|thumb|right|200px|Малайзия дәүләт туграсы, аның аскы өлешендә язылган дәүләт өндәмәсе “Бердәмлектә — көч-куәт” дип тәрҗемә ителә]] [[Икенче Бөтендөнья сугышы]]ннан һәм япон илбасарларының илдән китүеннән соң башланган азатлык хәрәкәте [[1949 ел]]да элеккеге [[Бөекбритания]] колонизаторларын да [[Малайя Федерациясе]]нә бәйсезлек бирүне белдерергә мәҗбүр итә. Ләкин халкының яртысы [[кытай]]лылар һәм [[һиндстан]]лылар булган илдә тотрыклылык тиз генә урнаша алмый әле. [[Инглиз]]ләр дә шундый бай колониядән чын-чынлап баш тартырга ашыкмыйлар. Шул сәбәпле, бүген инде [[Азия]]нең бер “икътисадый юлбарысы” булып киткән бердәм һәм мөстәкыйль Малайзия дәүләтенең аякка басуы озак елларга сузыла. Ил хакимияте дәүләт символларының берсе булган бердәм гимн булдыру белән мәшәкатьләнә дә алмаган. Гәрчә федерация төзегән 11 штатның (хәзерге заманда 13 штат исәпләнә, дәүләт байрагындагы ак һәм кызыл төстәге 13 буй — шуңа ишарә) һәркайсы үз гимнын кабул итеп өлгергән булса да. Ниһаять, [[1956 ел]]да шул вакыттагы премьер-министр {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Туңку Абдул Рахман|Туңку Абдул Рахман|en|Tunku Abdul Rahman}} милли гимн кабул итү өчен махсус комитет булдыра. Соңгысы исә бу хакта бөтендөнья бәйгесе игълан итә. Планетаның һөнәри һәм һәвәскәр шагыйрьләре һәм көйязарлары битараф булып калмаганнар: бер ел эчендә 514 тәкъдим тупланган. Ләкин комитет аларның барысын да яраксыз дип таба: әсәрләр күпмилләтле һәм күпдинле Малайзиянең бөтен үзенчәлекләрен чагылдырмаганнар, күрәсең. Ни хәл итмәк, дөнья күләмендә танылган иҗат кешеләрен җәлеп итәргә карар кылалар. Ике [[инглиз]] — {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Бенджамин Бриттен|Бенджамин Бриттен|en|Benjamin Britten}} һәм сэр {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Уильям Уолтон|Уильям Уолтон|en|William Walton}}, [[италия]]ле {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Джанкарло Менотти|Карло Менотти|it|Gian Carlo Menotti}} һәм [[индонезия]]ле {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Зөбир Сәет|Зөбир Сәет|en|Zubir Said}} җиң сызганып эшкә керешәләр. Ләкин, боларның һәркайсы гомуми бәяләү критерийлары буенча менә дигән гимннар язып биргән булса да, чокчынучан “комитет”ны канәгатьләндерә алмаганнар. Бер индонезияле генә өлешсез калмаган: Зөбир Сәет үз иҗат җимешен Малайзиядән аерылып чыккан [[Сингапур]]га тәкъдим иткән, һәм аның әсәре берничә елдан соң шәһәр рәвешендәге әлеге илнең гимны булып әверелгән. Калганнарына буш кул белән үз Ватаннарына кайтып китәргә туры килә. “Комитет” бер дә аптырап калмаган, анысы: тотынганнар 11 штатның гимннарын өйрәнергә, берәрсен нигез итеп алып булмасмы дип. Ниһаять, [[1957 ел]]ның [[5 август]]ында {{Тәрҗемә ителмәгән 3|Перак (штат)|Перак|en|Perak Darul Ridzuan}} штатының гимны әлеге дә баягы “үзенчәлекләр”нең барысын да бергә туплаган дип таныла. Баксаң, гимн булырлык җыр халыкның үзендә дә булган бит: «Terang Bulan» («Балкышлы Ай») халык җыры! Өстәвенә, аны Малайзиянең башка штатларында да бик яратып җырлыйлар икән. гимнча сүзләр генә табасы калган, ди. Комитетчылар, сүзгә сүз ялгый-ялгый, алты юллык шигырь китереп чыгаралар. Ләкин гимн текстына соңгы ноктаны премьер-министр Туңку Абдул Рахман барыбер үзе куя. Аның шәхси төзәтмәләре [[1968 ел]]да махсус илкүләм канун белән раслана. Чирек гасыр үткәч, гимн текстын кабат үзгәртәләр. Бүгенге халәтендә «Negaraku» [[1993 ел]]ның [[31 август]]ында (бәйсезлек игълан ителгән “Милләт көне”ндә) тәүге кат башкарылган. Көнчыгыш ментальлеген аңлау өчен кайвакыт Көнчыгышта яшәп бер пот тоз ашавың да җитми икән. Шулай да, Татарстан өчен гыйбрәтле бит Малайзия гимнының тарихы. Без дә шул юлдан барабыз түгелме соң?{{чыганагы}} == гимн тексты == {| class="wikitable" |'''NEGARAKU''' |'''МИНЕМ ИЛЕМ''' |'''MİNEM İLEM''' |- |'''Малайя телендә''' |'''Татар телендә''' |'''Tatar telendä''' |- |Negaraku tanah tumpahnya darahku,<br> Rakyat hidup bersatu dan maju,<br> Rahmat bahagia tuhan kurniakan,<br> Raja kita selamat bertakhta.<br> Rahmat bahagia tuhan kurniakan,<br> Raja kita selamat bertakhta.<br> |Илем минем, ­җиреңә каным түгелгән,<br> Бердәмлектә алгарыш  — Аллаһтан;<br> Аның рәхмәт-мәрхәмәте белән<br> Сау-сәламәт, хаким булсын солтан,<br> Аллаһ рәхмәт-мәрхәмәте белән<br> Сау-сәламәт, хаким булсын солтан.<br> |İlem minem, cireñä qanım tügelgän,<br> Berdämlektä alğarış — Allahtan;<br> Anıñ räxmät-märxämäte belän<br> Saw-sälamät, xakim bulsın soltan,<br> Allah räxmät-märxämäte belän<br> Saw-sälamät, xakim bulsın soltan.<br> |} <ref name="ms.wikipedia.org"/> === гимн тексты сүзлекчәсе === <ref>https://translate.google.ru/#view=home&op=translate&sl=ms&tl=tt</ref> Малайя теленең дини һәм рухи сүзләр байлыгында гарәп алынмалары байтак. Ислам дине Малайзиянең рәсми дине дип игълан ителгән.<br> '''Negara''' (''малайя теле'') — ил; '''Tanah''' (''малайя теле'') — җир; '''Tumpahan''' (''малайя теле'') — түгәргә; '''Darah''' (''малайя теле'') — кан; '''Rakyat''' (''гарәп теле'') — алгарыш, тәрәккыять; '''Hidup''' (''малайя теле'') — үсеш, чәчәк ату; '''Bersatu''' (''малайя теле'') — бердәмлек'''; Dan''' (''малайя теле'') — һәм; '''Maju''' (''малайя теле'') — алга киткән; '''Rahmat''' (''гарәп теле'') — рәхмәт, Аллаһ рәхмәте; '''Bahagia''' (''малайя теле'') — бәхет; '''Tuhan''' (''малайя теле'') — Аллаһ; '''Kurnia''' (''малайя теле'') — мәрхәмәт; '''Kurniakan''' (''малайя теле'') — мәрхәмәт ителгән; '''Raja''' (''малайя теле'') — хаким, солтан; '''Kita''' (''малайя теле'') — безнеке, безнең; '''Selamat''' (''гарәп теле'') — сәламәт, сәламәтлек;  '''Bertakhta''' (''малайя+гарәп теле'') — тәхеттә; '''Takht''' (''гарәп теле'') — тәхет. == Сылтамалар == * [http://www.sabah.gov.my/bpk/download/Negaraku.mp3 Гимн] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930045851/http://www.sabah.gov.my/bpk/download/Negaraku.mp3 |date=2007-09-30 }} * [http://www.malaysianmonarchy.org.my/malaysianmonarchy/?q=en/nationalathem Информация о гимне]{{ref-en}} == Искәрмәләр == <small>{{искәрмәләр}}</small> [[Төркем:Илләр буенча гимннар]] [[Төркем:Малайзия дәүләт символлары]] puhws1bu33lk96qx71n59b96ctqg06r 0 389266 6026498 6008813 2026-09-04T07:48:12Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026498 wikitext text/x-wiki {{УК}} ''<small>[[Төньяк-Көнчыгыш дәүләт университеты]] белән бутамагыз</small>'' '''{{Label|Q1869280|lang=tt}}''' ({{lang-ru|{{Label|Q1869280|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q1869280|lang=en}}}}, {{lang-sah|{{Label|Q1869280|lang=sah}}}}) — [[Якутия|Саха-Якутия республикасы]] башкаласы [[Якутск]] шәһәрендә урнашкан [[югары уку йорты]], Россиядәге 10 федераль университетның берсе. [[Анадырь]], [[Мирный (Якутия)|Мирный]], [[Нерюнгри]]да филиаллары бар. 1934 елда педагогика институты буларак нигезләнгән. 1990 елда совет фирка эшлеклесе Максим Кир улы Аммосов исеме бирелгән. == Тарих == [[Файл:Главный корпус ЯГУ.JPG|200px|thumb|right|[[Якут дәүләт университеты|ЯДУның]] уку корпусы]] 1934 елда [[Якутск]]ида дәүләт педагогика институты (ЯДПИ) ачыла. 22 ел эчендә институт 2 535 укытучы әзерләгән. Институтның укытучылар составы: институтның беренче директоры И. П. Жегусов, уку һәм фәнни процессның җитәкчеләре һәм оештыручылары: И. А. Мельников, С. Ф. Попов, җәмгыять белеме укытучылары П. М. Корнилов, И. К. Федоров, В. А. Цветков, математиклар И. И. Шәрәпов, С. В. Родионов, физиклар Ю. Г. Шафер, А. С. Ковалевский, М. А. Алексеев, филологлар В. В. Яковлев, Н. С. Григорьев, К. Ф. Пасютин һәм башкалар. === Якут дәүләт университеты === [[Якут дәүләт университеты]] (ЯДУ) СССР Министрлар Советының 1956 елның 23 августындагы карары белән оештырыла. 1990 елдан университет М. К. Аммосов исемен йөртә. Саха (Якутия) Республикасы Президенты М. Е. Николаевның 1993 елның 6 февралендәге Указы нигезендә, ЯДУга республиканың белгечләрне гуманитар, социаль-икътисадый, педагогик һәм табигый-фәнни юнәлешләрдә әзерләүне оештыручы һәм сыйфаты өчен җаваплы баш югары уку йорты статусы бирелә. 1991 елда мәгълүмати исәпләү үзәге базасында яңа мәгълүмати технологияләр үзәге оештырыла. 1999 елда Интернет-технологияләр үзәге төзүгә грант бирелә. 1996 елдан Якут дәүләт университеты яшьләр һәм мәктәп укучылары өчен «Киләчәккә адым» фәнни-социаль программасының кураторы булып тора. Университетта «Киләчәккә адым» иҗтимагый академиясе оештырылган. Университетларның рейтинг классификациясендә 2005 елда 92 вуздан 30нчы урынны ала. == Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты == [[2009 ел]]ның 21 октябрендә Россия Федерациясе Президенты [[Дмитрий Медведев]] «Төньяк-Көнбатыш, Идел буе, Урал һәм Ерак Көнчыгыш федераль округларында федераль университетлар төзү турында» Указга кул куя. 2009 елның 17 ноябрендә ЯДУ Гыйльми шурасы «Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты төзү турында» карар кабул итә. [[2010 ел]]ның 9 апрелендә [[Новосибирск]]ида узган югары һөнәри белем бирүне модернизацияләү мәсьәләсе буенча киңәшмәдә РФ Хөкүмәте Рәисе [[Владимир Путин]] Якутия вице-президенты Евгения Михайлованы Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты ректоры итеп билгеләп кую турында хәбәр итә. [[2010 ел]]ның 22 апрелендә [[Мәскәү]]дә «ІТ-Лидер» VIII Еллык милли премиясендә беренче тапкыр 2010 елда тәкъдим ителгән «Мәгариф учреждениеләре» номинациясендә М. К. Аммосов исемендәге Якут дәүләт университеты лауреат була. 2010 елның 26 апрелендә [[Россия Федерациясе мәгариф һәм фән министрлыгы|РФ Мәгариф һәм фән министрлыгының]] «М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты» федераль дәүләт автоном югары һөнәри белем бирү учреждениесе турында» 435нче санлы боерыгы чыгарыла. [[2012 ел]]ның 30 июнендә [[Санкт-Петербург]]та «Россия Федерациясендә югары белем һәм фәнне үстерү проблемалары һәм перспективалары» VI Бөтенроссия конференциясе үткәрелә, шулай ук «Россиянең иң яхшы 100 югары уку йорты һәм фәнни-тикшеренү институты» конкурсына йомгак ясала. Конференция эшендә һәм бәйгенең финал өлешендә илнең 50 регионыннан 140 тан артык кеше катнаша. М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты (ректоры — педагогика фәннәре докторы Е. И. Михайлова) «Иң яхшы социаль юнәлешле югары уку йорты» номинациясендә җиңүче дип табыла. [[2019 ел]]ның 26 июнендә [[Россия Хөкүмәте|РФ Хөкүмәте]] карары белән А. Н. Николаев биш ел срокка Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты ректоры итеп билгеләнә<ref>{{Cite web|url=https://sakhaday.ru/news/dmitrij-medvedev-podpisal-rasporyazhenie-o-naznachenii-rektora-svfu/|title=Назначен ректор СВФУ — SakhaDay|publisher=sakhaday.ru|accessdate=2019-06-28}}</ref>. == Структура == [[Файл:Kulakovskystreet.jpg|200px|thumb|right|Кулаков урамында вуз биналары. [[Якутск]]]] Университет составына 5 фәнни-тикшеренү институты, 12 институт, 5 факультет, 3 филиал — [[Мирный (Якутия)|Мирный]] шәһәрендәге политехника институты, [[Нерюнгри]] шәһәрендәге техник институт һәм [[Анадырь]] шәһәрендәге Чукотка филиалы, шулай ук 2 көллият һәм 1 лицей керә. ;Институтлар * Тау институты * Инженерлык-технология институты * Табигать фәннәре институты * Чит ил филологиясе һәм төбәк белеме институты * Математика һәм информатика институты * Психология институты * Физик тәрбия һәм спорт институты * РФ төньяк-көнчыгыш халыклары телләре һәм мәдәнияте институты * Медицина институты * Педагогика институты * Финанс-икътисад институты * Физика-техник институты ;Факультетлар * Автоюл факультеты * Геология-разведка факультеты * Тарих факультеты * Филология факультеты * Юридик факультет ;Филиаллар * Мирный шәһәрендәге политехника институты (филиал) * Нерюнгри шәһәрендәге техник институт (филиал) * Анадырь шәһәрендәге Чукотка филиалы ;Көллиятләр * Инфраструктур технологияләр көллияте * Юридик көллият ;Гомумуниверситет кафедралары * Төньякны өйрәнү кафедрасы * Фәлсәфә кафедрас * Климат үзгәрү шартларында җәмгыятьне һәм кешене арктик төбәкләрдә адаптацияләү ЮНЕСКО халыкара кафедрасы ;Өстәмә белем бирү * Өзлексез һөнәри белем бирү институты * Вузга кадәрге белем бирү һәм профориентация факультеты ;Инклюзив белем бирү * Инклюзив белем бирүне үстерүнең Төньяк-Көнчыгыш фәнни-инновацион үзәге ;Фәнни-тикшеренү институтлары * А. Е. Кулаковский институты * Математика фәнни-тикшеренү институты * Олонхо фәнни-тикшеренү институты * Төньякның гамәли экология фәнни-тикшеренү институты * Төньякның төбәк икътисады фәнни-тикшеренү институты ;Үзәкләр, полигоннар, лабораторияләр * Ботаника бакчасы * ТКФУ лабораторияләре * ТКФУ үзәкләре ;Урта гомуми белем бирү * Махсуслашкан укыту-фәнни үзәге - Университет лицее == Халыкара хезмәттәшлек == ТКФУ [[Корея Республикасы]], [[Япония]], [[КХР]], [[АКШ]], [[Канада]], [[Финляндия]], [[Швеция]], [[Норвегия]], [[Исландия]], [[Бөекбритания]], [[Алмания]], [[Франция]], [[Польша]], [[Швейцария]], [[БДБ]] илләре һ. б. университетлар белән хезмәттәшлек итә<ref>{{Cite web|url=https://www.s-vfu.ru/universitet/rukovodstvo-i-struktura/strukturnye-podrazdeleniya/ums/universities-partners/|title=Северо-Восточный федеральный университет им. М.К. Аммосова, СВФУ|author=Министерство образования и науки России|date=23 августа 1956г.|publisher=Министерство образования и науки Российской Федерации|accessdate=2019-01-30}}</ref>. == Шәхесләр == === Ректорлар === === Укытучылар === {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q1869280. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p108/Q1869280/p580:башлау,p108/Q1869280/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! уку йорты ! һөнәр төре ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | | | ''[[:d:Q16658356|Luka Nikiforovič Haritonov]]'' | data-sort-value="1901" | 1901-10-04 | ''[[:d:Q606837|Gorny District]]'' | ''[[:d:Q4059235|Krupskaya Academy of Communist Education]]'' | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="1972" | 1972-01-13 |- | | | ''[[:d:Q4280774|Albert Manfred]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-08-15 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4454719|Tenischew-Schule]]''<br/>''[[:d:Q4201527|institut historique RANION]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="1976" | 1976-12-16 |- | | | [[Дмитрий Крылов]] | data-sort-value="1906" | 1906-09-22 | [[Орёл өлкәсе]] | ''[[:d:Q4407667|И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q50377602|фтизиатр]]'' | | data-sort-value="1968" | 1968-01-25 |- | 1936 | 1943 | ''[[:d:Q24846314|Шуб, Теодор Абрамович]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-11-10 | [[Бердычив]] | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | | | data-sort-value="1957" | 1957-01-04 |- | | | ''[[:d:Q15079180|Pavel Melnikov]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-06-06 | [[Санкт-Петербург]] | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | [[галим]] | | data-sort-value="1994" | 1994-07-21 |- | | | ''[[:d:Q20626332|N. S. Romanov]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-01-19 | ''[[:d:Q18748040|Namsky Rural Okrug]]'' | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | [[галим]] | | data-sort-value="1941" | 1941-11-09 |- | | | ''[[:d:Q4065978|Aleksandr Andrianov]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-08-02 | ''[[:d:Q19674587|Черневка]]'' | | [[офицер]] | | data-sort-value="1984" | 1984-04-22 |- | | | ''[[:d:Q4080078|Georgiy Basharin]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-03-08<br/>1912-03-12 | ''[[:d:Q20018538|Sylansky Nasleg]]'' | ''[[:d:Q18405103|Мәскәү индустрия-педагогия институты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | data-sort-value="1992" | 1992-04-18 |- | | | ''[[:d:Q20619073|Viktor Afanasyev]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-12-12 | ''[[:d:Q1073189|Ust-Aldansky District]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | [[язучы]] | | data-sort-value="1993" | 1993-12-17 |- | | | ''[[:d:Q20626210|Innokenty Popov]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-12-26 | [[Якутск]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | | data-sort-value="1975" | 1975-09-26 |- | | | [[Михаил Фёдоров (юрист)]] | data-sort-value="1920" | 1920-11-21 | ''[[:d:Q639819|Tattinsky District]]'' | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]] | [[галим]] | | data-sort-value="2007" | 2007-05-13 |- | | | ''[[:d:Q12078925|Дмитрий Иосифович Арбатский]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-12-20 | ''[[:d:Q4312216|Назарово]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | | data-sort-value="1991" | 1991-10-02 |- | | | ''[[:d:Q20627042|Тарский, Николай Николаевич]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-05-08 | ''[[:d:Q20619339|Батагайский наслег]]'' | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | data-sort-value="1962" | 1962-12-08 |- | | | ''[[:d:Q16335589|Nikolaj Samsonov]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-07-23 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q15976341|славист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-05-28 |- | | | ''[[:d:Q23656081|Vitaly Kovalsky]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-02-12 | ''[[:d:Q4107536|Verbivtsi]]'' | ''[[:d:Q1551183|Черновцы милли университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | | data-sort-value="1986" | 1986-10-27 |- | | | ''[[:d:Q112988746|Виктор Иванович Коростелев]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-01-06 | ''[[:d:Q3868800|Muchkapsky]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q39386046|Никита Гаврилович Соломонов]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-09-27 | ''[[:d:Q1033514|Хангалас районы]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | | data-sort-value="2024" | 2024-02-10 |- | | | ''[[:d:Q56308771|Уржумцев, Юрий Степанович]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-04-29 | [[Чиләбе]] | ''[[:d:Q498407|Латвия университеты]]'' | [[галим]] | | data-sort-value="2002" | 2002-12-30 |- | | | ''[[:d:Q4431274|Ivan Spiridonov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-02-10 | ''[[:d:Q4240484|Krestjah]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | [[язучы]] | | data-sort-value="2003" | 2003-03-29 |- | | | ''[[:d:Q20625686|Anna Myreeva]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-12-22 | ''[[:d:Q593548|Алдан районы]]'' | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | [[галим]] | | data-sort-value="2012" | 2012-09-07 |- | | | ''[[:d:Q40897107|Румянцев, Василий Гаврильевич]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-03-19 | [[Якутия]] | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q75047170|Konon Kononov]]'' | data-sort-value="1933" | 1933 | ''[[:d:Q16896226|Orgyot]]'' | | ''[[:d:Q19961388|геоботаник]]'' | | data-sort-value="1987" | 1987 |- | | | ''[[:d:Q4459169|Nikolay Toburokov]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-01<br/>1936-03-01 | ''[[:d:Q1194675|Verkhnevilyuysky District]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-06-09 |- | | | ''[[:d:Q18786221|Oleg Yakimov]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-11-19 | [[Якутия]] | | [[Jurnalist|журналист]] | | data-sort-value="2019" | 2019-06-14 |- | | | ''[[:d:Q4478892|Ksenofont Dmitrievitsj Oetkin]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-03-01 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | | [[галим]]<br/>[[язучы]] | | data-sort-value="2016" | 2016-01-01 |- | | | ''[[:d:Q21369261|Dmitry Danilov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-11-15 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-12-23 |- | | | ''[[:d:Q48955897|Vasily Ivanov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-05-01 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]''<br/>''[[:d:Q11003965|Žarkan]]'' | ''[[:d:Q4304158|Мәскәү тарих-архив институты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-06-19 |- | | | ''[[:d:Q4457585|Тимофеев, Пётр Алексеевич]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-07-12 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-01-01 |- | | | ''[[:d:Q4242927|Hermogen Krymsky]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-18 | [[Олёкминск]] | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4285663|Egor Michaylovitsj Macharov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-02 | ''[[:d:Q601601|Vilyuysky District]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q40987803|Гоголев, Николай Антонович]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-20 | ''[[:d:Q1094044|Namsky District]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | data-sort-value="2001" | 2001 |- | | | [[Галина Андреева (1938)]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-29 | [[Якутск]] | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="2018" | 2018-03-21 |- | | | ''[[:d:Q41100849|Nikolai Kychkin]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-03-26 | ''[[:d:Q1094910|Megino-Kangalassky District]]'' | | ''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q16402890|шашист]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010<br/>2009 |- | | | [[Анатолий Гоголев]] | data-sort-value="1941" | 1941-11-15 | [[Вилюйск]] | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q39390276|Vladimir Kashirtsev]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-08-23 | [[Юкаменское]] | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q17619556|Anatoly Burtsev]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-10-24 | | | [[галим]] | | data-sort-value="2025" | 2025-07-22 |- | | | ''[[:d:Q4199329|Vasily Illarionov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-08 | ''[[:d:Q570186|Suntarsky District]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q97369408|Uliana Vinokurova]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-17 | ''[[:d:Q20619590|Байдинский наслег]]'' | ''[[:d:Q6840724|Faculty of Psychology, Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | | data-sort-value="2026" | 2026-09-03 |- | | | ''[[:d:Q41224273|Vasilij Uvarov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-03-19 | ''[[:d:Q16891089|Emissy]]'' | | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4297432|Evgeniya Mikhailova]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-10-09 | ''[[:d:Q1275240|Suntar]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q139976277|Vladimir Tsyganov]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-12-14 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4316422|Egor Petrovitsj Neymochov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-30 | ''[[:d:Q1094037|Tomponsky District]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | [[язучы]] | | data-sort-value="2011" | 2011-06-25 |- | | | ''[[:d:Q20627503|Vassili Filippov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-04-01 | ''[[:d:Q606837|Gorny District]]'' | [[Мәскәү дәүләт төзелеш университеты]] | [[галим]] | | data-sort-value="2022" | 2022-05-31 |- | 1974 | 1977 | ''[[:d:Q21769866|Фаина Ивановна Соловьева]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-08-15 | | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | | |- | | | ''[[:d:Q40010674|Бережко, Евгений Григорьевич]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-12-15 | [[Костанай өлкәсе|Куштанай өлкәсе]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020 |- | | | ''[[:d:Q50326389|Valery Imayev]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-10-11 | ''[[:d:Q28667355|Prosvet]]'' | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | [[галим]] | | data-sort-value="2020" | 2020-03-21 |- | | | ''[[:d:Q15631307|Pavel Kazaryan]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-06-20 | ''[[:d:Q33809|Voskevan]]'' | ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | | data-sort-value="2020" | 2020-07-21 |- | | | ''[[:d:Q24009680|Alexander Zhirkov]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-01-01 | ''[[:d:Q1073189|Ust-Aldansky District]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[:commons:Category:Alexander Zhirkov|Alexander Zhirkov]] | |- | | | ''[[:d:Q120266297|Mikhail Zheleznyak]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-12-24 | [[Екатеринбург]] | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Zheleznyak|Mikhail Zheleznyak]] | |- | | | ''[[:d:Q48878309|Аргунов, Валерий Архипович]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-11-30 | | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | [[галим]] | | data-sort-value="2011" | 2011-09-03 |- | | | ''[[:d:Q15072421|Мигалкин, Александр Васильевич]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-06-20 | ''[[:d:Q1073189|Ust-Aldansky District]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-12-01 |- | | | ''[[:d:Q120280967|Valery Fridovsky]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-04-29 | [[Якутск]] | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q16885015|Oleg Sidorov]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-12-23 | [[Якутия]] | | [[Jurnalist|журналист]] | [[:commons:Category:Oleg Sidorov|Oleg Sidorov]] | |- | | | ''[[:d:Q124295714|Igor Zyryanov]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-04-23 | [[Черемхово (Иркутск өлкәсе)]] | [[Иркутск илкүләм тикшеренү техник университеты]] | ''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q720943|Andrey Gelasimov]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-10-07 | [[Иркутск]] | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | [[:commons:Category:Andreï Guelassimov|Andreï Guelassimov]] | |- | | | ''[[:d:Q133303745|Анатолий Николаев]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-02-13 | ''[[:d:Q1194675|Verkhnevilyuysky District]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | |- | 1997 | | ''[[:d:Q84725255|Pyotr Gogolev]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-11-01 | ''[[:d:Q1401196|Borogontsy]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]] | | |- | | | ''[[:d:Q139438590|Anton Pavlushin]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-01-31 | [[Якутск]] | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q139584044|Leonid Bardukhinov]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-02-14 | | [[Иркутск дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q41199854|Mikhail Lebedev]]'' | | ''[[:d:Q1073189|Ust-Aldansky District]]'' | | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | |- | 2021-10-07 | 2022-12-31 | ''[[:d:Q45672598|Aleksey Shatunov]]'' | | | ''[[:d:Q3032414|Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе]]''<br/>''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2013-09-13 | | ''[[:d:Q55692674|Nadezda Maksimova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 1996-09-16 | 2001-09-15 | ''[[:d:Q57433059|Aleksei Malyshev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2011-10-05 | 2019-12-31 | ''[[:d:Q57966343|Sardana Fedorova]]'' | | | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2013-10-01 | | ''[[:d:Q59554162|Georgy Romanov]]'' | | | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2012-09-01 | | ''[[:d:Q61162971|Tuyara Gavrilyeva]]'' | | | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2011-05-05 | | ''[[:d:Q63648244|Sergey Fedorov]]'' | | | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2011-09-01 | | ''[[:d:Q64629238|Sergey Nakhodkin]]'' | | | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 1983-02 | | ''[[:d:Q64629258|Olga A Melnichuk]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2011-09-01 | | ''[[:d:Q84511348|Tatiana M Klimova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 1997-09-07 | | ''[[:d:Q85344117|Afanasy Fedorov]]'' | | | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2013-11-12 | | ''[[:d:Q85894756|Filipp F Vasilyev]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2015-11-09 | | ''[[:d:Q86501589|Nura Umar Kura]]'' | | | ''[[:d:Q1458579|University of Putra Malaysia]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2013-09-02 | | ''[[:d:Q86785945|Dimitrii G Tikhonov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2010 | | ''[[:d:Q87209581|Irina Kurkina]]'' | | | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 1994-03-14 | | ''[[:d:Q87209583|Svetlana Smagulova]]'' | | | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2001-09-16 | | ''[[:d:Q90010710|Zhanna M Okhlopkova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2011-07-01 | | ''[[:d:Q91005719|Leonid A Nikiforov]]'' | | | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q91135497|Eugeny Zakharov]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2010-01-01 | 2019-12-31 | ''[[:d:Q91698245|Paraskovia S Dyachkovskaya]]'' | | | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 1988 | | ''[[:d:Q92211899|Svetlana Semenovna Shadrina]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 1989 | | ''[[:d:Q92211902|Anna Innokentievna Sivtseva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 1992-08-01 | | ''[[:d:Q92211905|Elena Nikolaevna Sivtseva]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2016-08-01 | | ''[[:d:Q92940080|Gabriel Opeyemi Ogunleye]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2011-06-01 | | ''[[:d:Q95983965|Danil Nikolaev]]'' | | | ''[[:d:Q4201787|Institute of Semiconductor Physics]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 1996-10-01 | | ''[[:d:Q96211032|Sardana A Sleptsova]]'' | | | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |- | 2010 | | ''[[:d:Q108666994|Luidmila A. Pestryakova]]'' | | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q1869280. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p69/Q1869280/p580:башлау,p69/Q1869280/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p373,p570}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! һөнәр төре ! эш урыны ! Викиҗыентыктагы төркем ! үлем датасы |- | | 1959 | ''[[:d:Q4330934|Alexandra Ovchinnikova]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-12-25 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2009" | 2009-06-08 |- | | | ''[[:d:Q20620343|Bolot Bootur]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-04-15 | ''[[:d:Q20084692|Хатылынский наслег]]'' | [[язучы]] | | | data-sort-value="1993" | 1993-05-24 |- | | | ''[[:d:Q31803534|Саввин Захар Прокопьевич]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-02-13 | ''[[:d:Q1094044|Namsky District]]'' | | | | data-sort-value="1995" | 1995-07-29 |- | | | ''[[:d:Q4154689|Semen Danilov]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-10-20 | ''[[:d:Q606837|Gorny District]]'' | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]] | | | data-sort-value="1978" | 1978-11-27 |- | | | ''[[:d:Q20619073|Viktor Afanasyev]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-12-12 | ''[[:d:Q1073189|Ust-Aldansky District]]'' | [[язучы]] | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | data-sort-value="1993" | 1993-12-17 |- | | | ''[[:d:Q20624659|Yevdokiya Korkina]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-12-17 | | [[галим]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q13210922|төркиятче]]'' | | | data-sort-value="2009" | 2009-06-10 |- | | | ''[[:d:Q20625439|Stepan Makarov]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-08-05 | ''[[:d:Q20018538|Sylansky Nasleg]]'' | [[укытучы]] | | | data-sort-value="1969" | 1969-06-12 |- | | | ''[[:d:Q20621914|Baal Khabyryys]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-04-15 | ''[[:d:Q20624871|Курбусахский наслег]]'' | [[шагыйрь]] | | | data-sort-value="1969" | 1969-04-22 |- | | | ''[[:d:Q4372529|Leonid Popov]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-08-14 | ''[[:d:Q570186|Suntarsky District]]'' | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]] | | | data-sort-value="1990" | 1990-04-01 |- | | | ''[[:d:Q20618186|Nikolay Antonov]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-12-27 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | ''[[:d:Q13210922|төркиятче]]'' | | | data-sort-value="2002" | 2002-01-04 |- | | | ''[[:d:Q20623638|Gavriil Yefimov]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-02-24 | ''[[:d:Q20084882|Sulgachchinsky Rural Okrug]]'' | ''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q15472169|иганәче]]''<br/>''[[:d:Q1056391|мәктәп директоры]]'' | | | data-sort-value="2000" | 2000 |- | | | ''[[:d:Q20624720|Dmitry Krasilnikov]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-12-25 | ''[[:d:Q4281055|Maralayy]]'' | | | | data-sort-value="1985" | 1985-03-06 |- | | | ''[[:d:Q4154686|Sofron Danilov]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-04-19 | ''[[:d:Q606837|Gorny District]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | | | data-sort-value="1993" | 1993-09-07 |- | | | ''[[:d:Q12078925|Дмитрий Иосифович Арбатский]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-12-20 | ''[[:d:Q4312216|Назарово]]'' | ''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты<br/>[[Удмурт дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1991" | 1991-10-02 |- | | | [[Владимир Самсонов]] | data-sort-value="1922" | 1922-01-03 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="1989" | 1989 |- | | | ''[[:d:Q15912334|Mikhail Voronkin]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-11-21 | ''[[:d:Q20628255|Orgyotsky Rural Okrug]]'' | ''[[:d:Q16880249|диалектолог]]''<br/>''[[:d:Q51025550|yakutologist]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | ''[[:d:Q3032414|Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-02-16 |- | | | ''[[:d:Q20624410|Каратаев Игнатий Иванович]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-01-15 | | [[галим]] | | | |- | | | ''[[:d:Q20624635|Копырин, Николай Захарович]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-12-05 | ''[[:d:Q1073189|Ust-Aldansky District]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | | data-sort-value="2011" | 2011-08-29 |- | | | ''[[:d:Q20616532|Фаина Иннокентьевна Авдеева]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-06-14 | ''[[:d:Q23898056|Нюйский наслег]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q20627133|Токарев, Пётр Никитич]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-02-23 | [[Добрянка районы]] | | | | data-sort-value="2015" | 2015-12-13 |- | | | ''[[:d:Q16718408|Gawriił Cziriajew]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-04-04 | ''[[:d:Q601601|Vilyuysky District]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="1982" | 1982-05-09 |- | | | ''[[:d:Q15147405|Moisey Yefimov]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-08-04 | ''[[:d:Q1094346|Verkhoyansky District]]'' | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]] | | | data-sort-value="2010" | 2010-11-14 |- | | 1963 | ''[[:d:Q140057350|Yuri Dukardt]]'' | data-sort-value="1927" | 1927 | | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | ''[[:d:Q134998919|Botuobinskaya Geological Exploration Expedition]]''<br/>''[[:d:Q294508|ALROSA]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q15944134|Dalan]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-04-01 | ''[[:d:Q375163|Чурапчин олысы]]'' | [[язучы]] | | | data-sort-value="1996" | 1996-11-27 |- | | | ''[[:d:Q20619147|Pyotr Afanasyev]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-07-15 | | [[галим]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | | | data-sort-value="2000" | 2000-08-10<br/>2000 |- | | | ''[[:d:Q20624053|Spiridon Ivanov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-03-06 | ''[[:d:Q20624143|Kyuletsky 2-y Rural Okrug]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-09-22 |- | | | ''[[:d:Q104767566|Nikodim Yefimov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-11-15 | ''[[:d:Q480278|Abyysky District]]'' | [[математик]] | | | data-sort-value="1992" | 1992 |- | | | ''[[:d:Q20623999|Ivan Ivanov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-03-06 | ''[[:d:Q11014992|Kutaninsky Nasleg]]'' | [[язучы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q20626327|Рожин Иннокентий Васильевич]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-12-20 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q22696833|Павлов Владимир Гаврилович]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-08-15 | ''[[:d:Q11126091|Viljutšan]]'' | | | | data-sort-value="1999" | 1999-08-12 |- | | | ''[[:d:Q39386046|Никита Гаврилович Соломонов]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-09-27 | ''[[:d:Q1033514|Хангалас районы]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | data-sort-value="2024" | 2024-02-10 |- | | | ''[[:d:Q4431274|Ivan Spiridonov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-02-10 | ''[[:d:Q4240484|Krestjah]]'' | [[язучы]] | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | data-sort-value="2003" | 2003-03-29 |- | | | ''[[:d:Q4515857|Aleksey Chikachyov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-03-30 | | ''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | | data-sort-value="2007" | 2007-07-11 |- | | | ''[[:d:Q20624530|Ковлеков Семен Ипатьевич]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-09-20 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q20625857|Николай Босиков]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-12-18 | ''[[:d:Q1073189|Ust-Aldansky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q20626308|Ермолаев, Рафаэль Дмитриевич]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-05-01 | ''[[:d:Q1094910|Megino-Kangalassky District]]'' | [[шагыйрь]] | | | data-sort-value="2016" | 2016-09-24 |- | | | ''[[:d:Q108673908|Васильев, Ефим Николаевич]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-04-03 | ''[[:d:Q1033514|Хангалас районы]]'' | | | | data-sort-value="2016" | 2016-09-04 |- | | | ''[[:d:Q4380378|Jurij Prokopjew]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-07-14 | [[Нюрба|Нүрба]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2003" | 2003-12-21 |- | | | ''[[:d:Q20623700|Prokopy Yefremov]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-06-22 | | [[галим]] | | | |- | | | ''[[:d:Q20627468|Фёдоров Василий Игнатьевич]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-04-27 | | [[галим]] | | | data-sort-value="2021" | 2021-01-01 |- | | 1958 | ''[[:d:Q4459169|Nikolay Toburokov]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-01<br/>1936-03-01 | ''[[:d:Q1194675|Verkhnevilyuysky District]]'' | ''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты<br/>''[[:d:Q3176002|Institute for Humanitarian Research and North Indigenous Peoples Problems]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-06-09 |- | | | ''[[:d:Q15071031|Vasily Lebedev]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-12-20 | ''[[:d:Q1079519|Momsky District]]'' | [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]] | | | data-sort-value="1982" | 1982-02-21 |- | | | ''[[:d:Q20627479|Федоров Егор Васильевич]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-10-20 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q20626419|Самсонов Александр Парфеньевич]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-05-11 | ''[[:d:Q1094910|Megino-Kangalassky District]]'' | | | | data-sort-value="2024" | 2024-05-27 |- | | | ''[[:d:Q21369261|Dmitry Danilov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-11-15 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | ''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | data-sort-value="2020" | 2020-12-23 |- | | | ''[[:d:Q4457585|Тимофеев, Пётр Алексеевич]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-07-12 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | data-sort-value="2019" | 2019-01-01 |- | | | ''[[:d:Q20623481|Vasily Yegorov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-13 | | [[язучы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q20623986|Vasily Ivanov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-08-10 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q20626120|Пахомов Андрей Кириллович]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-10-07 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q28357362|Ivan Konstantinov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-08-20 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q40970156|Vladimir Varlamov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-06-16 | ''[[:d:Q734349|Kobyaysky District]]'' | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | data-sort-value="2001" | 2001-01-26 |- | | 1959 | ''[[:d:Q4064435|Juriy Nikolaevitsj Ammosov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-03-16 | [[Якутск]] | [[галим]] | | | data-sort-value="1984" | 1984 |- | | | ''[[:d:Q4242927|Hermogen Krymsky]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-18 | [[Олёкминск]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | |- | | | ''[[:d:Q20622784|Дапсы]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-06 | ''[[:d:Q1194675|Verkhnevilyuysky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q41086311|Albert Zakharov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-14 | ''[[:d:Q11048829|Hadan]]'' | | | | data-sort-value="2022" | 2022-01-12 |- | | 1961 | ''[[:d:Q129730648|Kim Argunov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-09-08 | [[Якутск]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]] | | [[:commons:Category:Kim Argunov|Kim Argunov]] | data-sort-value="2007" | 2007-06-30 |- | | | ''[[:d:Q4285663|Egor Michaylovitsj Macharov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-02 | ''[[:d:Q601601|Vilyuysky District]]'' | [[галим]] | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | |- | | | ''[[:d:Q20618995|Атласов Семен Владимирович]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-06-17 | ''[[:d:Q1094018|Ust-Maysky District]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | | data-sort-value="2002" | 2002-10-20 |- | | | ''[[:d:Q20622895|Pyotr Dmitriyev]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-06-04 | ''[[:d:Q1094910|Megino-Kangalassky District]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | | | |- | | | [[Пётр Ильяхов]] | data-sort-value="1938" | 1938-06-09 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q20626184|Boris Popov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-06-30 | ''[[:d:Q1111888|Churapcha]]'' | | | | data-sort-value="2011" | 2011-02-27 |- | | | ''[[:d:Q20627827|Черов Иван Данилович]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-07-20 | ''[[:d:Q480278|Abyysky District]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-12-06 |- | | | ''[[:d:Q40987803|Гоголев, Николай Антонович]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-20 | ''[[:d:Q1094044|Namsky District]]'' | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | data-sort-value="2001" | 2001 |- | | | ''[[:d:Q20623901|Зверев Дмитрий Сергеевич]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-06-11 | ''[[:d:Q10992389|Tjubjai-Žarhan]]'' | [[язучы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q20626134|Петров Василий Тимофеевич]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-30 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q20622823|Дедюкин Василий Георгиевич]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-09-04 | | [[язучы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q20623837|Vyacheslav Zakharov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-02-17 | ''[[:d:Q1094910|Megino-Kangalassky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q20627352|Угаров Гавриил Спиридонович]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-12-21 | ''[[:d:Q1194675|Verkhnevilyuysky District]]'' | [[язучы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q20628006|Эверстов Степан Ильич]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-08-03 | | | | | |- | | | [[Анатолий Гоголев]] | data-sort-value="1941" | 1941-11-15 | [[Вилюйск]] | ''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | |- | | | ''[[:d:Q20625683|Мыреева Анастасия Никитична]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-09-30 | ''[[:d:Q1094910|Megino-Kangalassky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q20626072|Павел Харитонов - Ойуку]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-06-22 | | [[язучы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q25642225|Alkiviad Ivanov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-12-25 | ''[[:d:Q11211263|Kjundjaje]]'' | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | data-sort-value="2005" | 2005-04-08 |- | | | ''[[:d:Q28665580|Nikolay Solomov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-01-29<br/>1941-12-29 | ''[[:d:Q10986203|Mugurdah]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Solomov|Nikolay Solomov]] | data-sort-value="2016" | 2016-08-14 |- | | | ''[[:d:Q20627181|Томтосов, Алексей Александрович]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-07-17 | ''[[:d:Q2047861|Allach-Jun]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Tomtosov|Alexey Tomtosov]] | |- | | | ''[[:d:Q20625461|Pyotr Maksimov]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-07-18 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q20625758|Нелунов Анатолий Гаврильевич]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-03-02 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q39390276|Vladimir Kashirtsev]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-08-23 | [[Юкаменское]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | |- | | | ''[[:d:Q41134491|Pyotr Popov]]'' | data-sort-value="1943" | 1943 | ''[[:d:Q11211263|Kjundjaje]]'' | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4521487|Mark Schaz]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-01-29 | [[Пермь]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4201593|Melnikov Permafrost Institute]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q20625771|Нестерова Люция Дмитриевна]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-11-12 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q20626221|Semyon Popov]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-02-23 | | [[язучы]] | | [[:commons:Category:Semyon Popov (poet)|Semyon Popov (poet)]] | |- | | | ''[[:d:Q20626732|Соколов Эдуард Дмитриевич]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-07-03 | ''[[:d:Q16894666|Mar-Kyuyol]]'' | [[язучы]] | | | |- | | 1994 | ''[[:d:Q12116300|Mykola Kushnirov]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-08-20 | ''[[:d:Q4164874|Dovzhok, Kamianets-Podilskyi Raion]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q4504254|Central Iron Ore Enrichment Works]]''<br/>''[[:d:Q4412276|Northern Iron Ore Enrichment Works]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q20621954|Николай Егорович Винокуров]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-04-13 | ''[[:d:Q639819|Tattinsky District]]'' | ''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | | | data-sort-value="2022" | 2022-03-05 |- | | | ''[[:d:Q20625822|Николаев Владимир Тимофеевич]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-03-13 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4199329|Vasily Illarionov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-08 | ''[[:d:Q570186|Suntarsky District]]'' | [[галим]] | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | |- | | | ''[[:d:Q20617040|Anatoly Alekseyev]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-06-07 | | [[галим]] | | | |- | | | ''[[:d:Q4240785|Nikolay Krivomazov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-09-20 | ''[[:d:Q4279562|Мальчевская]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | | | data-sort-value="2012" | 2012-03-15 |- | | 1978 | ''[[:d:Q134930747|Marfa Konobulova]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-19 | | ''[[:d:Q2251335|мәктәп укытучысы]]''<br/>''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]'' | ''[[:d:Q135107819|Museum of the History of Diamond Prospecting in Yakutia]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4267978|Nikolay Luginov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-08-14 | ''[[:d:Q734349|Kobyaysky District]]'' | [[язучы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q20620296|Bozhedonova Anastasia Nikolaevna]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-03-18 | ''[[:d:Q1073189|Ust-Aldansky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q20623276|Afanasy Dyakonov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-12-02 | ''[[:d:Q20084688|Kıtanax]]'' | [[галим]] | | | |- | | | ''[[:d:Q4297432|Evgeniya Mikhailova]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-10-09 | ''[[:d:Q1275240|Suntar]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | |- | | | ''[[:d:Q20624505|Кистенев Сергей Павлович]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-06 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q4316422|Egor Petrovitsj Neymochov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-30 | ''[[:d:Q1094037|Tomponsky District]]'' | [[язучы]] | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | data-sort-value="2011" | 2011-06-25 |- | | | ''[[:d:Q20623691|Nikolay Yefremov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-21 | ''[[:d:Q694932|Amginsky District]]'' | | | | |- | | 1972 | ''[[:d:Q138677555|Lyudmila Shadrina]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-07-08 | | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[галим]] | ''[[:d:Q138684466|Yu. G. Shafer Institute of Cosmophysical Research and Aeronomy]]''<br/>''[[:d:Q294508|ALROSA]]''<br/>''[[:d:Q97280841|Academy of Sciences of the Republic of Sakha]]'' | | |- | | 1982 | ''[[:d:Q28500321|Мария Петровна Погодаева]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-08-10 | ''[[:d:Q1094018|Ust-Maysky District]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q60828592|Vladimir Fyodorov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-03-31 | ''[[:d:Q734349|Kobyaysky District]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[Драматурглар|драматург]] | | | |- | | 1975 | ''[[:d:Q20619515|Sargylana Makarovna Baiševa]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-06-22<br/>1952 | [[Якутск]] | [[галим]] | | | |- | 1969 | 1974 | ''[[:d:Q21769866|Фаина Ивановна Соловьева]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-08-15 | | | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | |- | | | [[Наталья Харлампьева]] | data-sort-value="1952" | 1952-09-01 | [[Якутск]]<br/>''[[:d:Q3920898|Magan]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>[[шагыйрь]] | | | |- | | | ''[[:d:Q20623294|Дьяконова Юлия Назаровна]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-07-17 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q20623343|Дьячковская Мария Николаевна]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-01-11 | [[Якутск]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q20625993|Окорокова Варвара Борисовна]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-04-12 | | [[язучы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q20623741|Egor Zhirkov]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-10 | ''[[:d:Q1073189|Ust-Aldansky District]]''<br/>''[[:d:Q16897361|Tanda]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Egor Zhirkov|Egor Zhirkov]] | |- | | | ''[[:d:Q39391477|Artur Pakhomov]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-02-16 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q22122536|boxing trainer]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-10-14 |- | | 1976 | ''[[:d:Q139450061|Alexander Okrugin]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-09-26 | ''[[:d:Q4240480|Krestyakh]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]] | ''[[:d:Q16655684|Diamond and Precious Metal Geology Institute]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q15065019|Nikolay Vlasenko]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-10-22 | [[Иркутск]] | [[галим]] | ''[[:d:Q13419624|Төмән дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201505|Кануннамә һәм чагыштырма хокук белеме институты]]''<br/>''[[:d:Q7381992|Россия гадел хөкем университеты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q20627436|Уххан]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-05-28 | | [[язучы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q20622006|Винокурова Лилия Иннокентьевна]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-06-28 | ''[[:d:Q639819|Tattinsky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q24009680|Alexander Zhirkov]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-01-01 | ''[[:d:Q1073189|Ust-Aldansky District]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Ил Түмэн]]<br/>Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | [[:commons:Category:Alexander Zhirkov|Alexander Zhirkov]] | |- | | 1980 | ''[[:d:Q120266297|Mikhail Zheleznyak]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-12-24 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | ''[[:d:Q4201593|Melnikov Permafrost Institute]]''<br/>Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | [[:commons:Category:Mikhail Zheleznyak|Mikhail Zheleznyak]] | |- | | | ''[[:d:Q20625582|Aleksandr Mikhaylov]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-02-20 | ''[[:d:Q2790636|Usun-Kyuyol, Verkhnekolymsky District, Sakha Republic]]'' | ''[[:d:Q11338576|боксчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q20626700|Слепцов Платон Алексеевич]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-09-15 | ''[[:d:Q1094044|Namsky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q48878309|Аргунов, Валерий Архипович]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-11-30 | | [[галим]] | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | data-sort-value="2011" | 2011-09-03 |- | | | ''[[:d:Q15072421|Мигалкин, Александр Васильевич]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-06-20 | ''[[:d:Q1073189|Ust-Aldansky District]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | data-sort-value="2012" | 2012-12-01 |- | | | ''[[:d:Q20621857|Васильева Надежда Николаевна]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-06-12 | ''[[:d:Q639819|Tattinsky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q20623612|Terenty Yermolayev]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-03-23 | ''[[:d:Q1111888|Churapcha]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q20624028|Nyurgun Ivanov]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-09-08 | | [[галим]] | | | |- | | | ''[[:d:Q20624431|Ким-Кимэн Александр Николаевич]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-08-08 | [[Якутск]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q20625666|Мухоплева Светлана Дмитриевна]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-11-10 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q91725122|Mikhail Everestov]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-04-16 | ''[[:d:Q1977851|Kobyay]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Everestov|Mikhail Everestov]] | |- | | | [[Валерий Васильев (1959)]] | data-sort-value="1959" | 1959-11-06 | ''[[:d:Q1194675|Verkhnevilyuysky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q20626435|Самсонова Тамара Петровна]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-07-27 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q20622521|Готовцева Лина Митрофановна]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-01-11 | ''[[:d:Q639819|Tattinsky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q20623765|Жиркова Римма Романовна]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-05-30 | ''[[:d:Q1073189|Ust-Aldansky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q20624129|Евдокия Игнатьевна Избекова]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-04-28 | ''[[:d:Q570186|Suntarsky District]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q11814411|documentarian]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q12771457|methodologist]]'' | ''[[:d:Q4409379|NVK Sakha]]''<br/>''[[:d:Q3032414|Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q20626324|Родионов Константин Константинович]]'' | data-sort-value="1960" | 1960 | | | | | |- | | 1982 | ''[[:d:Q120280967|Valery Fridovsky]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-04-29 | [[Якутск]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]] | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты<br/>''[[:d:Q16655684|Diamond and Precious Metal Geology Institute]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q20625789|Никитина Саргылана Егоровна]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-04-06 | [[Якутск]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q20626664|Скрыбыкина Людмила Николаевна]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-12-17 | [[Якутск]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q20622017|Винокурова Людмила Егоровна]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-08-21 | [[Якутск]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q20624560|Колодезников Сергей Константинович]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-02-27 | ''[[:d:Q1073189|Ust-Aldansky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q20625872|Новгородов Иннокентий Николаевич]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-09-29 | [[Якутск]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q20624102|Игнатьева Ванда Борисовна]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-06-08 | ''[[:d:Q570186|Suntarsky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q20626801|Спиридонова Инна Егоровна]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-10-12 | ''[[:d:Q639808|Nyurbinsky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q51667526|Aleksey Chertkov]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-10-27 | | [[язучы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q61109320|Njurgun Timofejev]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-02-07 | [[Якутск]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-12-13 |- | | | ''[[:d:Q20624073|Tatyana Ivanova]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-01-17 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q720943|Andrey Gelasimov]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-10-07 | [[Иркутск]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | [[:commons:Category:Andreï Guelassimov|Andreï Guelassimov]] | |- | | | ''[[:d:Q67941783|Alexander Gabyshev]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-11-22 | [[Якут Автономияле Совет Социалистик Республикасы]] | ''[[:d:Q8359428|җәмгыять активисты]]''<br/>''[[:d:Q4667873|prisoner of conscience]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Gabyshev|Alexander Gabyshev]] | |- | | 1994 | ''[[:d:Q133303745|Анатолий Николаев]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-02-13 | ''[[:d:Q1194675|Verkhnevilyuysky District]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты<br/>''[[:d:Q4201429|Institute for Biological Problems of Cryolithozone]]''<br/>''[[:d:Q4201593|Melnikov Permafrost Institute]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q12130353|Oleksiy Mochanov]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-01-18 | [[Киев]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q10349745|автоузышчы]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]'' | | | |- | | 1993 | ''[[:d:Q56690560|Sardana Avksentieva]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-07-02 | ''[[:d:Q1111888|Churapcha]]'' | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | [[:commons:Category:Sardana Avksenteva|Sardana Avksenteva]] | |- | | | ''[[:d:Q1513939|Herman Kantoyeu]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-11-27 | [[Хабарау|Хабаровск]] | ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]'' | | | |- | 1992 | 1997 | ''[[:d:Q84725255|Pyotr Gogolev]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-11-01 | ''[[:d:Q1401196|Borogontsy]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]] | [[Ил Түмэн]]<br/>Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | |- | | | ''[[:d:Q130470140|Igor Treskov]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-05-09 | [[Караул (Богородское районы)]] | | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Igor Treskov|Igor Treskov]] | |- | | 1994 | ''[[:d:Q139438590|Anton Pavlushin]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-01-31 | [[Якутск]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q16655684|Diamond and Precious Metal Geology Institute]]''<br/>Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | |- | | 1994 | ''[[:d:Q106506131|Gavril Parakhin]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-07-16 | [[Якутск]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q2912172|шәхси эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Gavril Parakhin|Gavril Parakhin]] | |- | | | ''[[:d:Q20627969|Шишигина Анна Николаевна]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-02-01 | [[Якутск]] | | | | |- | | | ''[[:d:Q110997987|Алексей Еремеев]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-04-27 | ''[[:d:Q2390466|Namtsy]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q16669561|Nikolay Kychkin]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-04-13 | ''[[:d:Q639819|Tattinsky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q20622031|Винокурова Надежда Ивановна]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-08-12 | [[Якутск]] | | | | |- | | 2000 | ''[[:d:Q125564551|Дмитрий Глушко]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-05-05 | [[Якутск]] | ''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | [[Мордовия дәүләт университеты|Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университеты]] | | |- | | | ''[[:d:Q20625559|Местникова Агата Борисовна]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-08-12 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q20625444|Маклашова Елена Гавриловна]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-04-01 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q20625769|Нестерова Елена Васильевна]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-01-22 | | | | | |- | | | ''[[:d:Q10991407|Gavril Kolesov]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-09-07 | ''[[:d:Q375163|Чурапчин олысы]]'' | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q559424|Georgy Balakshin]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-03-06 | [[Якутск]] | ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Georgy Balakshin|Georgy Balakshin]] | |- | | | ''[[:d:Q20628094|Яковлева Виктория Дмитриевна]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-06-23 | ''[[:d:Q1094044|Namsky District]]'' | | | | |- | | | ''[[:d:Q4231656|Aliaksandr Kantoyeu]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-12-12 | ''[[:d:Q16896805|Magaras]]'' | ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]'' | | | |- | | 2004 | ''[[:d:Q18015248|Nadezhda Angarskaya]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-11-30 | [[Мирный (Якутия)|Мирный]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>[[Программист|програмчы]] | | | |- | | | ''[[:d:Q20624647|Копырина Елена Петровна]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-11-16 | ''[[:d:Q1073189|Ust-Aldansky District]]'' | | | | |- | | | [[Гаврил Андросов]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-06 | ''[[:d:Q639819|Tattinsky District]]'' | [[язучы]] | | | |- | | | [[Рөстәм Каженкин]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-06 | ''[[:d:Q572266|Bulunsky District]]'' | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | ''[[:d:Q65415804|«Айыы Кыһата» милли гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4263841|П. А. Ойунский исемендәге әдәби музей]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q20624461|Кириллина Мария Афанасьевна]]'' | | | | | | |- | 2014-09-01<br/>2007-09-01 | 2018-06-05<br/>2012-06-27 | ''[[:d:Q59554162|Georgy Romanov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | |- | 2006-09-01 | 2011-06-01 | ''[[:d:Q59867546|Lena Tarabukina]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q30289840|Yu.G. Shafer Institute of Cosmophysical Research and Aeronomy]]'' | | |- | 1993-01-09 | 1998-07-01 | ''[[:d:Q61823210|Natalia Yakovleva]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q546976|University of Surrey]]''<br/>''[[:d:Q3551690|University of Winchester]]''<br/>''[[:d:Q795819|BEM Management School]]''<br/>''[[:d:Q1035745|Кардифф университеты]]'' | | |- | 2011-05-05 | | ''[[:d:Q63648244|Sergey Fedorov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | |- | 2005-09-01 | 2010-07-01 | ''[[:d:Q64629238|Sergey Nakhodkin]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | |- | 1991-09-01 | 1997-06-07 | ''[[:d:Q85344117|Afanasy Fedorov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | |- | 2005 | 2010 | ''[[:d:Q87209581|Irina Kurkina]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | |- | 2006-09-01 | 2010-07-01 | ''[[:d:Q91005719|Leonid A Nikiforov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | |- | 2005-09-01 | 2010-06-28 | ''[[:d:Q91522688|Roman Petrov]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q3032414|Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе]]'' | | |- | 1992 | 1997 | ''[[:d:Q91668108|Alexey Tupikin]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | | |- | 2001-01-01 | 2004-12-31 | ''[[:d:Q91698245|Paraskovia S Dyachkovskaya]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты | | |- | 1985-09-01 | 1995-07-01 | ''[[:d:Q100490347|Vyacheslav Shadrin]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q3176002|Institute for Humanitarian Research and North Indigenous Peoples Problems]]'' | | |- | | 1972 | ''[[:d:Q124395937|Иван Иванович Наумов]]'' | | ''[[:d:Q4162107|Diring, Khoptoginsky Nasleg, Churapchinsky District, Sakha Republic]]'' | | ''[[:d:Q12100482|Sakha Opera and Ballet Theater]]''<br/>''[[:d:Q30257216|High School of Music of Sakha]]'' | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == <small>{{искәрмәләр}}</small> == Әдәбият == * ''Писарева Л. Ю., Кузьмина Р. А.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/korporativnaya-sotsialnaya-otvetstvennost-federalnyh-universitetov Корпоративная социальная ответственность федеральных университетов.] Мониторинг общественного мнения: экономические и социальные перемены, 2014, № 2 (120), стр. 96—106. == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [http://www.s-vfu.ru Официальный сайт университета] * [https://web.archive.org/web/20110822134116/http://kc.ysu.ru/ Официальный сайт КЦ «Сергеляхские огни»] == Шулай ук карагыз == {{Портал|Мәгариф}} * [[Россия югары уку йортлары исемлеге]] [[Төркем:Әлифба буенча университетлар]] [[Төркем:1934 елда нигезләнгән уку йортлары]] [[Төркем:Якутск]] [[Төркем:Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты]] [[Төркем:Россия федераль университетлары]] 4ov55rboa1ioyt4mz53y0okvp1vks6x 0 389600 6026528 6009962 2026-09-04T11:34:19Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026528 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''{{Label|Q2333469|lang=tt}}''' ({{lang-ru|{{Label|Q2333469|lang=ru}}}}, {{lang-en|{{Label|Q2333469|lang=en}}}}) — [[Магнитогорск]] шәһәрендә урнашкан техник югары уку йорты. 2017 елның апрелендә төбәк терәк университетларының берсе була<ref>{{Cite web|url=https://www.interfax.ru/russia/558865|title=Список опорных вузов в России пополнили 22 региональных университета|date=18.04.2017|publisher=Интерфакс}}</ref>. Университетта һәм аның филиалында югары белем бирү программалары һәм 20 урта һөнәри белем бирү программасы буенча 15 000 якын студент белем ала, шул исәптән: 51 юнәлеш буенча 423 бакалавриат белем бирү программасы, 8 белгечлек буенча 107 специалитет белем бирү программасы, 34 юнәлеш буенча магистратура белем бирү программасы, 15 юнәлеш буенча аспирантлар әзерләүнең 85 мәгариф программасы. 11 фәнни белгечлек буенча 6 докторлык диссертация советлары эшли, 106 фән докторы һәм 502 фәннәр кандидаты эшли<ref>{{Cite web|url=https://www.magtu.ru/sveden/common.html|title=Основные сведения - ФГБОУ ВО «Магнитогорский государственный технический университет им. Г.И. Носова»|publisher=magtu.ru}}</ref>. == Тарих == 2014 елда Магнитогорскның ике зур университеты — Г.И. Носов исемендәге Магнитогорск Дәүләт техник университеты һәм Магнитогорск дәүләт университеты кушыла. == Институтлар һәм факультетлар == 2017—2018 елларга университет структурасына 9 институт һәм 2 факультет керә: * Энергетика һәм автоматлаштырылган системалар институты * Тау эше һәм транспорт институты * Металлургия, машина төзелеше һәм материал эшкәртү институты * Икътисад һәм идарә институты * Төзелеш, архитектура һәм сәнгать институты * Читтән торып уку институты * МДТУ «ГОРИЗОНТ» өстәмә һөнәри белем бирү һәм кадрлар инжинирингы институты * Физик культура һәм спорт осталыгы факультеты * Балаларга һәм өлкәннәргә өстәмә белем бирү факультеты 2015 елга университет структурасына 9 институт, 4 факультет, 74 кафедра һәм 1 филиал керә. * Энергетика һәм автоматлаштырылган системалар институты * Тау эше һәм транспорт институты * Металлургия, машина төзелеше һәм материал эшкәртү институты * Икътисад һәм идарә институты * Төзелеш, архитектура һәм сәнгать институты * Педагогика, психология һәм социаль эш институты * Тарих, филология һәм чит телләр институты * Читтән торып уку институты * МДТУ «ГОРИЗОНТ» өстәмә һөнәри белем бирү һәм кадрлар инжинирингы институты * Стандартлаштыру, химия һәм биотехнология факультеты * Физик культура һәм спорт осталыгы факультеты * Физика-математика факультеты * Балаларга һәм өлкәннәргә өстәмә белем бирү факультеты == Башка бүлекчәләр == МДТУның басмасы — «Денница» газетасы (1956 елдан чыгарыла башлый, 1990 елга кадәр «Кадрлар өчен» дип атала). * МДТУның [[Белорет]] шәһәрендәге филиал * докторантура * күп профильле лицей * күппрофильле көллият == Шәхесләр == === Директор/Ректорлар === * 1937—1939 — Алексей Андрей улы Безденежных * 1939—1946 — Пётр Василий улы Журавлев * 1946—1947 — Алексей Андрей улы Безденежных * 1947—1948 — Владимир Михайлович Огиевский * 1949—1954 — Алексей Андрей улы Безденежных * 1954—1956 — Михаил Галактион улы Новожилов * 1956—1968 — Николай Ефим улы Скороходов * 1968—1976 — Николай Иван улы Иванов * 1976—1989 — Виталий Макар улы Рябков * 1989—2007 — Борис Александр улы Никифоров * 2007—2017 — Валерий Михаил улы Колокольцев * 2017 елдан — Михаил Виталий улы Чукин * гамәлдәгесе === Укытучылар === {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P108 wd:Q2333469. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p108/Q2333469/p580:башлау,p108/Q2333469/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! уку йорты ! һөнәр төре ! үлем датасы ! үлем урыны |- | 1937 | 1954 | ''[[:d:Q59571068|Aleksey Andreevitsj Bezdenezjnich]]'' | data-sort-value="1893" | 1893-03-09 | [[Малмыж]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1966" | 1966-05-24 | [[Магнитогорск]] |- | | | ''[[:d:Q60826961|Огиевский, Владимир Михайлович]]'' | data-sort-value="1894" | 1894-02 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4303883|Мәскәү тау эше академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-08 | [[Магнитогорск]] |- | | | ''[[:d:Q74175596|Готлиб Арнольд Давидович]]'' | data-sort-value="1895" | 1895-03-12 | [[Днипро]] | ''[[:d:Q4314987|Милли тау эше университеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-10-07 | |- | | | ''[[:d:Q73742874|Банных Александр Михайлович]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-11-08 | ''[[:d:Q4262510|Липецк өязе]]'' | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | | data-sort-value="1964" | 1964 | [[Магнитогорск]] |- | | | [[Елизавета Каминская-Дульская]] | data-sort-value="1899" | 1899-04-29 | [[Тум|Томск]] | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | data-sort-value="1995" | 1995-02-28 | [[Рига]] |- | 1971 | 1974 | ''[[:d:Q64623413|Хан, Григорий Анисимович]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-02-28 | [[Амур өлкәсе]] | ''[[:d:Q4303883|Мәскәү тау эше академиясе]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-12-24 | |- | | | ''[[:d:Q73880105|Mikhail Boyarshinov]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-11-20 | [[Сыростан (авыл)]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q18576582|металлург]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-09-01 | [[Магнитогорск]] |- | | | ''[[:d:Q74496445|Заморуев Георгий Михайлович]]'' | data-sort-value="1904" | 1904 | [[Днипро]] | ''[[:d:Q1989628|Олесь Һончар исемендәге Днепропетровск милли университеты]]''<br/>[[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | | data-sort-value="1959" | 1959 | [[Магнитогорск]] |- | | | ''[[:d:Q74835882|Корж Павел Диомидович]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-12-14 | [[Чернигов|Черниһив]] | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-19 | [[Магнитогорск]] |- | 1939 | 1946-05-31 | ''[[:d:Q139991099|Журавлёв, Пётр Васильевич]]'' | data-sort-value="1906" | 1906 | ''[[:d:Q56156775|Андреевка]]'' | ''[[:d:Q3608706|Крывый Риһ милли университеты]]'' | ''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | No/unknown value | No/unknown value |- | | | ''[[:d:Q60826899|Новожилов, Михаил Галактионович]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-06-29 | [[Түбән Тагил]] | [[Урал дәүләт тау университеты|Урал дәүләт тау эше университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="1997" | 1997 | [[Днипро]] |- | | | ''[[:d:Q131783478|Шнейдмюллер, Владимир Иванович]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-10-12 | [[Кириллов (шәһәр)|Кириллов]] | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | [[математик]] | data-sort-value="1962" | 1962-04-25 | [[Магнитогорск]] |- | | | ''[[:d:Q74800601|Vladimir Melzer-Shafran]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-07-30 | [[Полтава]] | ''[[:d:Q4163197|Днепродзержинск дәүләт техника университеты]]'' | | data-sort-value="1998" | 1998 | [[Алмания|Германия]] |- | | | [[Габдрәшит Бигиев]] | data-sort-value="1917" | 1917-12-23 | [[Томск губернасы|Тум губернасы]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | [[галим]] | data-sort-value="2010" | 2010-03-05 | [[Магнитогорск]] |- | 1955 | 1971 | ''[[:d:Q70252178|Аляксандр Бараховіч]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-04-28 | [[Орлов]] | ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | data-sort-value="2004" | 2004-05-18 | [[Магнитогорск]] |- | | | ''[[:d:Q76149345|Куприн Михаил Ионович]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-10-31 | [[Орёл өлкәсе]] | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="2007" | 2007-08-06 | [[Магнитогорск]] |- | | | [[Николай Иванов (металлург)]] | data-sort-value="1924" | 1924-12-16 | | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | [[галим]] | data-sort-value="2010" | 2010-03-19 | [[Магнитогорск]] |- | 1956 | 1974 | ''[[:d:Q62712985|Шохин, Владимир Николаевич]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-10-03 | ''[[:d:Q21668603|Ваново]]'' | ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="2001" | 2001 | |- | | | ''[[:d:Q70252538|Alexander Pavlovich Krasavin]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-07-30 | [[Югары Әүҗән]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | [[галим]] | data-sort-value="2011" | 2011 | |- | | | ''[[:d:Q16668603|Vadim Kulesha]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-06-08 | [[Белорет]] | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="2011" | 2011-03-07 | |- | | | [[Иван Галигузов]] | data-sort-value="1934" | 1934-08-19 | | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | data-sort-value="2005" | 2005-10-06 | [[Магнитогорск]] |- | | | ''[[:d:Q76862557|Leonid Labunsky]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-10-04 | [[Новокузнецк]] | [[Урал дәүләт тау университеты|Урал дәүләт тау эше университеты]] | | data-sort-value="2014" | 2014-05-21 | |- | | | [[Анатолий Вачаев]] | data-sort-value="1936" | 1936-09-14 | [[Башкортстан]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | [[язучы]] | data-sort-value="2000" | 2000 | [[Магнитогорск]] |- | | | [[Юрий Коковихин]] | data-sort-value="1936" | 1936-12-22 | [[Чиләбе өлкәсе]]<br/>[[Магнитогорск]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | ''[[:d:Q18576582|металлург]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q60826700|Boris Aleksandrovich Nikiforov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-02 | [[Әлшәй районы]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | data-sort-value="2025" | 2025-12-28 | |- | | | ''[[:d:Q60694802|Виталий Макарович Рябков]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-08 | [[Магнитогорск]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | [[галим]] | data-sort-value="2010" | 2010-12-27 | [[Мәскәү]] |- | | | [[Игорь Селиванов]] | data-sort-value="1938" | 1938-11-16 | [[Анжир]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q17281125|техник фәннәр докторы]]'' | data-sort-value="2012" | 2012-11-13 | [[Магнитогорск]] |- | | | ''[[:d:Q74517909|Vyacheslav Kalmykov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-10-21 | | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | | | |- | | | [[Виктор Салганик]] | data-sort-value="1942" | 1942-01-25 | [[Магнитогорск]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="2025" | 2025-12-08 | |- | 1967 | 2007 | [[Диләвер Девятов]] | data-sort-value="1944" | 1944-06-10 | [[Ишбирде (Баймак районы)|Ишбирде]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | data-sort-value="2013" | 2013-06-12 | [[Магнитогорск]] |- | | | [[Анатолий Белан]] | data-sort-value="1946" | 1946-09-28 | [[Магнитогорск]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | [[галим]] | | |- | 1973 | | ''[[:d:Q16723144|Vadim Yakovlev]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-01-05 | [[Пермь]] | ''[[:d:Q15255416|Faculty of Mechanics and Mathematics of Perm State National Research University]]''<br/>[[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | ''[[:d:Q17486330|математика тарихчысы]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | [[Александр Завалищин]] | data-sort-value="1947" | 1947-08-12 | [[Магнитогорск]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q24642682|Risjat Foeatovitsj Kabirov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-03-13 | [[Магнитогорск]] | | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | data-sort-value="2015" | 2015-07-18 | [[Магнитогорск]] |- | | | ''[[:d:Q22246842|Валерий Колокольцев]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-12-26 | [[Магнитогорск]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | [[галим]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q22133417|Michael Grigorievitch Abramzon]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-09-18 | [[Магнитогорск]] | [[Көньяк-Урал дәүләт гуманитар-педагогика университеты|Көньяк Урал дәүләт педагогика һәм гуманитар фәннәр университеты]] | ''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q56090577|Ljubov Nikolaevna Tsjoerilina]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-05-07 | [[Магнитогорск]] | | [[галим]]<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>''[[:d:Q14972848|лексикограф]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q60826600|Чукин, Михаил Витальевич]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-09-02 | | ''[[:d:Q815268|Беларус милли техника университеты]]'' | [[галим]] | | |- | | | ''[[:d:Q60826962|Упенек, Антон Михайлович]]'' | | | ''[[:d:Q4303883|Мәскәү тау эше академиясе]]'' | [[галим]] | data-sort-value="1938" | 1938-09-30 | |- | 2010<br/>2007 | 2011<br/>2008 | ''[[:d:Q112574605|Anastasia Globa]]'' | | | ''[[:d:Q1150437|Кыйралбикә Виктория университеты]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | | |} {{Wikidata list end}} === Тәмамлаучылар === {{seealso|Төркем:Магнитогорск дәүләт техник университетын тәмамлаучылар}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P69 wd:Q2333469. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p69/Q2333469/p580:башлау,p69/Q2333469/p582:тәмамлау,label:Исем,p569,p19,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! башлау ! тәмамлау ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | | 1937 | ''[[:d:Q30345989|Сергей Владимирович Макаев]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-10-17 | [[Калинавка (Дубровенский районы)|Калинавка]] | | ''[[:d:Q4219711|ケルチ冶金工場]]''<br/>''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-09-23 | [[Түбән Тагил]] |- | | | [[Бәдри Мәмбәтколов]] | data-sort-value="1911" | 1911-05-01 | [[Баймак районы]] | | | data-sort-value="1999" | 1999-09-20 | [[Сибай]] |- | | | [[Газыйм Аллаяров|Газыйм Аллаярыв]] | data-sort-value="1912" | 1912-12-19 | [[Ураз (Учалы районы)|Ураз]] | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]] | | data-sort-value="1993" | 1993-12-24 | [[Уфа]] |- | | | ''[[:d:Q21140677|Solomon Efimovitsj Hoesid]]'' | data-sort-value="1912" | 1912 | [[Одесса]] | [[инженер]] | | data-sort-value="1989" | 1989 | [[Санкт-Петербург]] |- | | | ''[[:d:Q111803403|Атанғолов Абдрахман Абдулғәлим улы]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-05-05 | [[Сабыр]] | ''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]'' | | data-sort-value="1995" | 1995-03-16 | [[Баймак]] |- | | | ''[[:d:Q12537752|Akulintsev Vasily Kuzmich]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-03-21 | ''[[:d:Q4159095|Deryabkino]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993-03-28 | [[Мәскәү]] |- | | 1941 | [[Габдрәшит Бигиев]] | data-sort-value="1917" | 1917-12-23 | [[Томск губернасы|Тум губернасы]] | [[галим]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | data-sort-value="2010" | 2010-03-05 | [[Магнитогорск]] |- | | | [[Никита Литовченко]] | data-sort-value="1918" | 1918 | | [[галим]] | | data-sort-value="1992" | 1992 | [[Липецк]] |- | | | [[Яков Канаев]] | data-sort-value="1925" | 1925-10-25 | [[Чиләбе өлкәсе]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-06-08 | |- | | | ''[[:d:Q65155297|Овчинников, Геннадий Елизарович]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-04-07 | [[Пермь]] | | | data-sort-value="1979" | 1979-10-13 | [[Мәскәү]] |- | | 1952 | ''[[:d:Q120472576|Сусликов, Григорий Филиппович]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-08-19 | [[Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы]] | ''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]'' | ''[[:d:Q1884500|Магниттау металлургия комбинаты]]''<br/>''[[:d:Q108328645|Сибэлектросталь]]''<br/>''[[:d:Q30879075|Механобрчермет]]'' | data-sort-value="1996" | 1996-03-13 | [[Санкт-Петербург]] |- | | 1949 | ''[[:d:Q4233124|Aleksandr Korkin]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-04-08 | [[Неплюевка]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011-08-15 | [[Мәскәү]] |- | | | [[Вениамин Сурин]] | data-sort-value="1929" | 1929-03-10 | [[Белорет]] | ''[[:d:Q4345946|фирка эшлеклесе]]'' | | data-sort-value="1995" | 1995-07-24 | [[Белорет]] |- | | | ''[[:d:Q100769729|Корольков Григорий Прокофьевич]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-04-20 | [[Үзән (Белорет районы)|Үзән]] | | | | |- | | 1955 | ''[[:d:Q4077459|Oleg Bannykh]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-09-27 | [[Енакиеве]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4201596|Россия фәннәр академиясенең Александр Александрович Байков исемендәге Металлургия һәм материаллар белеме институты]]''<br/>''[[:d:Q4398071|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университеты]]'' | | |- | | 1954 | ''[[:d:Q70252538|Alexander Pavlovich Krasavin]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-07-30 | [[Югары Әүҗән]] | [[галим]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | data-sort-value="2011" | 2011 | |- | | | ''[[:d:Q62713716|Кротков, Вячеслав Владимирович]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-03-10 | [[Уфа]] | | | data-sort-value="2007" | 2007-09-15 | |- | | | ''[[:d:Q48953529|Ivan Gusarov]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-02-05 | ''[[:d:Q2181986|Fatezhsky District]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-02-08 | |- | | | ''[[:d:Q98940433|Емченко Владимир Степанович]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-21 | [[Алтай крае]] | ''[[:d:Q27947380|инженер-металлург]]'' | | | |- | | 1960 | ''[[:d:Q24939319|Arkady Tikhonov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-01-13 | | [[галим]] | ''[[:d:Q2309|AvtoVAZ]]'' | | |- | | | [[Анатолий Вачаев]] | data-sort-value="1936" | 1936-09-14 | [[Башкортстан]] | [[язучы]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | data-sort-value="2000" | 2000 | [[Магнитогорск]] |- | | | [[Юрий Коковихин]] | data-sort-value="1936" | 1936-12-22 | [[Чиләбе өлкәсе]]<br/>[[Магнитогорск]] | ''[[:d:Q18576582|металлург]]'' | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | | |- | | 1959 | ''[[:d:Q22137770|Konstantin Nosov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-05 | [[Новокузнецк]] | ''[[:d:Q18576582|металлург]]'' | | data-sort-value="1996" | 1996-01-07 | [[Мәскәү]] |- | | 1961 | ''[[:d:Q60826700|Boris Aleksandrovich Nikiforov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-02 | [[Әлшәй районы]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | data-sort-value="2025" | 2025-12-28 | |- | | 1962 | ''[[:d:Q60694802|Виталий Макарович Рябков]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-08 | [[Магнитогорск]] | [[галим]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | data-sort-value="2010" | 2010-12-27 | [[Мәскәү]] |- | | | [[Игорь Селиванов]] | data-sort-value="1938" | 1938-11-16 | [[Анжир]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q17281125|техник фәннәр докторы]]'' | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | data-sort-value="2012" | 2012-11-13 | [[Магнитогорск]] |- | | | ''[[:d:Q74517909|Vyacheslav Kalmykov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-10-21 | | | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | | |- | | 1962 | ''[[:d:Q29865137|Anatoly Kalashnikov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-07-08 | [[Новоильиновка]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4255949|Lebedinsky GOK]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q28500607|Anatoly Starikov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-09-18 | ''[[:d:Q19721849|Сыртинское сельское поселение]]'' | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-04-25 | [[Магнитогорск]] |- | | | ''[[:d:Q62714139|Аникушин, Виктор Георгиевич]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-10-30 | [[Магнитогорск]] | | | data-sort-value="2019" | 2019-02-10 | [[Магнитогорск]] |- | | | [[Виктор Салганик]] | data-sort-value="1942" | 1942-01-25 | [[Магнитогорск]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | data-sort-value="2025" | 2025-12-08 | |- | | | [[Леонид Серёгин]] | data-sort-value="1944" | 1944-04-01 | [[Лапышты]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | | | |- | | 1967 | [[Диләвер Девятов]] | data-sort-value="1944" | 1944-06-10 | [[Ишбирде (Баймак районы)|Ишбирде]] | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | data-sort-value="2013" | 2013-06-12 | [[Магнитогорск]] |- | | | ''[[:d:Q100255555|Лаврентьев Владимир Николаевич]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-10-04 | [[Белорет]] | | | | |- | | | [[Анатолий Белан]] | data-sort-value="1946" | 1946-09-28 | [[Магнитогорск]] | [[галим]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | | |- | | 1971 | [[Анатолий Кириллов]] | data-sort-value="1947" | 1947-10-02 | [[Магнитогорск]] | [[галим]] | [[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]] | data-sort-value="2021" | 2021-02-18 | [[Екатеринбург]] |- | | | [[Александр Завалищин]] | data-sort-value="1947" | 1947-08-12 | [[Магнитогорск]] | [[галим]] | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | | |- | | | ''[[:d:Q99312049|Мікалай Усцімавіч Чурсін]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-01-01 | [[Приморски (Чиләбе өлкәсе)|Приморский]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | 1974 | ''[[:d:Q1894128|Виктор Рашников]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-10-13 | [[Магнитогорск]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | | |- | | 1972 | [[Наил Гаетбай]] | data-sort-value="1948" | 1948-06-20 | [[Баймак]] | [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]<br/>[[Драматурглар|драматург]] | | | |- | | | [[Ильяс Абдрахманов]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-21 | [[Учалы районы]] | ''[[:d:Q27947380|инженер-металлург]]''<br/>''[[:d:Q18576582|металлург]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q100956219|Морозов, Андрей Андреевич]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-07-02 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | 1977 | ''[[:d:Q22246842|Валерий Колокольцев]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-12-26 | [[Магнитогорск]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты | | |- | | 1977 | ''[[:d:Q18649650|Yevgeny Teftelev]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-01-01 | [[Карталы|Кәртәле]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | 1990 | ''[[:d:Q16646745|Boris Dubrovsky]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-11-22 | [[Магнитогорск]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q28500623|Konstantin Strukov]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-09-10 | ''[[:d:Q4161727|Димитровский (Илекан кӀошт)]]'' | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | | |- | | | [[Ринат Атауллин]] | data-sort-value="1959" | 1959-01-23 | [[Әбҗәлил районы]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-01-17 | |- | | | ''[[:d:Q18740930|Yevgeny Karpov]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-01-05 | [[Магнитогорск]] | | | | |- | | | [[Александр Карандаев]] | data-sort-value="1959" | 1959<br/>1959-04-20 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q1777988|Көньяк Урал дәүләт университеты]]'' | | |- | | | ''[[:d:Q4327599|Сергей Носов]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-02-17 | [[Магнитогорск]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | 1984 | ''[[:d:Q18741219|Vitaliy Bakhmetiev]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-08-12 | [[Магнитогорск]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | 1990 | ''[[:d:Q29568801|Sergey Berdnikov]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-10-21 | [[Магнитогорск]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q54401332|Andrey Lutsenko]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-04-30 | [[Магнитогорск]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q4103884|Igor Varlamov]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-07-01 | [[Магнитогорск]] | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q11774202|эссеист]]''<br/>[[язучы]] | | | |- | | | [[Юрий Пустовгаров]] | data-sort-value="1964" | 1964-11-08 | [[Белорет]] | [[инженер]] | | | |- | | 1987 | ''[[:d:Q24009727|Oleg Tsepkin]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-09-15 | [[Руза]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | | |- | | | ''[[:d:Q15065596|Dmitry Gridin]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-03-04 | [[Магнитогорск]] | ''[[:d:Q484188|серияле үтерүче]]'' | | | |- | | 2009 | [[Андрей Назаров]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-28 | [[Баймак]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q39388983|Дмитрий Александрович Дягилев]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-01-27 | [[Магнитогорск]] | ''[[:d:Q11338576|боксчы]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q108678963|Vladimir Pavlov]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-06-01 | [[Чиләбе]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | | | ''[[:d:Q120279364|Сабиров, Денис Шамилевич]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-03-05 | [[Магнитогорск]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4201626|Россия фәннәр академиясенең Нефть химиясе һәм катализ институты]]'' | | |- | 2001-11-01 | 2004-10-31 | ''[[:d:Q45917822|Carla Gasbarri]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q2261128|D'Annunzio University of Chieti–Pescara]]'' | | |- | 2003-09-01 | 2008-07-01 | ''[[:d:Q91960191|Aleksandr Lukin]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q1777988|Көньяк Урал дәүләт университеты]]'' | | |- | 2004-09-01 | 2009-01-07 | ''[[:d:Q104796124|Mars Khayrullin]]'' | | | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q4304106|Кирилл Григорьевич Разумовский исемендәге Мәскәү дәүләт технология һәм идарә университеты]]'' | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == <references /> == Әдәбият == * ''Полев В. П.'' Магнитогорский государственный технический университет имени Г. И. Носова // Уральская историческая энциклопедия / Под ред. В. В. Алексеева. — 2-е изд., перераб. и доп. — Екатеринбург: Академкнига; УрО РАН, 2000. == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [https://www.magtu.ru/ Университетның рәсми сайты] * [http://filial.magtu.ru/ Г.И. Носов исемендәге МДТУның Белорет шәһәрендәге филиалы] == Моны да карагыз == {{Портал|Мәгариф|Россия Федерациясе}} * [[Россия югары уку йортлары исемлеге]] [[Төркем:1934 елда нигезләнгән уку йортлары]] [[Төркем:Әлифба буенча университетлар]] [[Төркем:Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнгән оешмалар]] [[Төркем:Россия университетлары]] [[Төркем:Магнитогорск университетлары]] 5p3es18xciwixv0jsuc6weu3v4v2kc4 0 404266 6026451 4755175 2026-09-04T00:14:36Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026451 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Җалаулы (мәгънәләр)}} {{ТП-Казакъстан | АТОК = 553239100 }} '''Җалаулы''' ({{lang-kk|Жалаулы}}) — [[Казакъстан]]ның [[Павлодар өлкәсе]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-08 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 381 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 86,88 %, башка халыклар — 13,12 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q16650877. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1935" | 1935-09-05 | ''[[:d:Q4080862|Aleksandr Bezdolny]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-12-02 | [[Тверь]] |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Павлодар өлкәсе торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} a89s48blx3nlf3j56gpm484morg4tqf 0 404584 6026491 4753586 2026-09-04T07:21:44Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026491 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Җүземдек (мәгънәләр)}} {{ТП-Казакъстан | АТОК = 515459300 }} '''Җүземдек''' ({{lang-kk|Жүзімдік}}) — [[Казакъстан]]ның [[Төркестан өлкәсе]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-08 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q16661996. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Төркестан өлкәсе торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} 31vkkgezr6hdnxhca1ernxk41nplr8s 0 404685 6026405 4675864 2026-09-03T18:07:07Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026405 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 395437100 }} '''И.Ф. Павлов исемендәге авыл''' ({{lang-kk|И.Ф. Павлов атындағы ауыл}}) — [[Казакъстан]]ның [[Костанай өлкәсе]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-01-01 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q16274595. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1928" | 1928-08-20 | ''[[:d:Q12543368|Жансұлтан Демейұлы Демеев]]'' | | | | data-sort-value="1988" | 1988-02-03 | [[Костанай|Куштанай]] |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Костанай өлкәсе торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} qaaz1t3iaiu3a54242vg1fj7czdsrr0 0 404991 6026486 4684073 2026-09-04T07:03:15Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026486 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 633230100 }} '''Каравыл''' ({{lang-kk|Қарауыл}}) — [[Казакъстан]]ның көнчыгышында урнашкан авыл<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-01-01 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref>. 2022 елның 8 июненнән ― яңа оештырылган [[Абай өлкәсе]] Абай районының [[административ үзәк|административ үзәге]]. == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 5717 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 98,46 %, башка халыклар — 1,54 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4214380. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1917" | 1917-06-07 | ''[[:d:Q12543439|Zjangas Moldagaliev]]'' | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | data-sort-value="1943" | 1943-11-01 | ''[[:d:Q2639234|Solone Raion]]'' |- | data-sort-value="1923" | 1923-11-12 | ''[[:d:Q124673522|Меиртай Адильтаевич Усатаев]]'' | | | | data-sort-value="2001" | 2001-06-06 | [[Алматы]] |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Абай өлкәсе‎ торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} 692l20x54g6rckecidudbx15mqeesou 0 405376 6026345 4683548 2026-09-03T13:20:44Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026345 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 274833200 }} '''Кешкене Талдыкодык''' ({{lang-kk|Кішкене Талдықұдық}}) — [[Казакъстан]]ның [[Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-01-01 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 52 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 92,31 %, [[татарлар]] — 7,69 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q13652504. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} 96scqzqia3zjhqlv1uow4nhq6p6z71c 0 407992 6026336 4681128 2026-09-03T12:12:11Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026336 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 196253600 }} '''Түңкерес''' ({{lang-kk|Төңкеріс}}) — [[Казакъстан]]ның [[Алматы өлкәсе]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-08 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 2647 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 72,69 %, [[урыслар]] — 15,38 %, башка халыклар — 11,94 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q13647417. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Алматы өлкәсе торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} 9i53c0qxvpmmlfvnozi3ryvik2vh2g1 0 408179 6026493 4679114 2026-09-04T07:31:01Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026493 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 434665100 }} '''Үшенше интернационал''' ({{lang-kk|Үшінші интернационал}}) — [[Казакъстан]]ның [[Кызылорда өлкәсе‎]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-09 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 2443 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 50,80 %, [[төрекләр]] — 40,24 %, [[корейлар]] — 5,53 %, башка халыклар — 3,44 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q12577664. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Кызылорда өлкәсе‎ торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} 03yjh713o8p8uz6uzgcv8iwwyw3me9v 0 408213 6026504 4672292 2026-09-04T08:24:04Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026504 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 516065200 }} '''№114-тимер юл разъезды''' ({{lang-kk|№114-темір жол айрығы}}) — [[Казакъстан]]ның [[Төркестан өлкәсе]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-09 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q16690754. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Төркестан өлкәсе торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} al3egj76kp12wkhbqy2yaqcphu05u96 0 409117 6026431 4673811 2026-09-03T20:30:43Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026431 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 234849300 }} '''Балабейет''' ({{lang-kk|Балабейіт}}) — [[Казакъстан]]ның [[Атырау өлкәсе‎]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-09 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q13649822. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Атырау өлкәсе‎ торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} irjoq2cd3bu6ivg0379miypgu50jnx8 0 409129 6026487 4679773 2026-09-04T07:03:19Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026487 wikitext text/x-wiki {{ТП-Казакъстан | АТОК = 234633100 }} '''Балкодык''' ({{lang-kk|Балқұдық}}) — [[Казакъстан]]ның [[Атырау өлкәсе‎]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-09 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 1371 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 99,85 %, башка халыклар — 0,15 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q12533476. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Атырау өлкәсе‎ торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} tby50cp6pzjqtphj8muwmq1opp5b3ct 0 409266 6026496 4679991 2026-09-04T07:40:15Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026496 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Белоградовка (мәгънәләр)}} {{ТП-Казакъстан | АТОК = 596234100 }} '''Белоградовка''' ({{lang-kk|Белоградовка}}) — [[Казакъстан]]ның [[Төньяк Казакъстан өлкәсе‎]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-09 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 337 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 61,42 %, [[урыслар]] — 21,07 %, [[украиннар]] — 9,20 %, башка халыклар — 8,31 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q13665029. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} a9tmtbxvbndc84g971ioid4em0j95xy 0 410681 6026361 4755544 2026-09-03T15:18:56Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026361 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Яңакала (мәгънәләр)}} {{ТП-Казакъстан | АТОК = 391648100 }} '''Яңакала''' ({{lang-kk|Жаңақала}}) — [[Казакъстан]]ның [[Костанай өлкәсе]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-09 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 299 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 98,66 %, башка халыклар — 1,34 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q16651059. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Костанай өлкәсе торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} 6yvgqgc2kfeo25rqehernrdv1g1bhyn 0 410682 6026519 4755541 2026-09-04T10:33:08Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026519 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Яңакала (мәгънәләр)}} {{ТП-Казакъстан | АТОК = 556035200 }} '''Яңакала''' ({{lang-kk|Жаңақала}}) — [[Казакъстан]]ның [[Павлодар өлкәсе]]ндә урнашкан авыл.<ref>{{Citation |title=2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том |url=http://stat.gov.kz/census/national/2009/region |access-date=2021-02-09 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |dead-url=yes }}</ref> == Климаты == Биредә [[климат]] континенталь. [[Гыйнвар]]ның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. [[Җилләр розасы]]нда төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) [[җил]]ләр өстенлек итә. Тотрыклы [[кар]] катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.<ref>Бейсенова А., Карпеков К. Физическая география Казахстана. Учебник для 8 класса. — Алматы: Атамура, 2004. — 256 с.</ref> == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} 2021 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча биредә 648 кеше яши<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 елда Казакъстан Республикасында халык санын алу нәтиҗәләре. Астана. 2011. 1 том.]</ref>, шул исәптән: [[казакълар]] — 79,17 %, [[урыслар]] — 12,35 %, башка халыклар — 8,49 %<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/#:~:text=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%2C%20%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%20%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0%20%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%20%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%20%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B Этнослар, торак пунктлар һәм яшь буенча Казахстан Республикасы халкының саны.]</ref>. == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q16650984. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Чыганаклар == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9. == Әдәбият == * Есназарова У. А. Физическая география Казахстана. — пятое, переработанное. — Алматы, Казахстан: АЛМАТЫ 2016, 2916. — С. 4, 51, 46, 8. — 247 с. * Жетісу. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3. [[Төркем:Казакъстан торак пунктлары]] [[Төркем:Павлодар өлкәсе торак пунктлары]] {{Kazakhstan-geo-stub}} kjc9jsw0m91xgtczy2vo0ievu1kg909 0 423662 6026410 4108604 2026-09-03T18:25:38Z Әмир 15082 /* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә 6026410 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Ренат Шәмсетдинов | рәсем = | рәсем_зурлыгы = | alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--> | рәсем язуы = | тулы исем = Ренат Габдрахман улы Шәмсетдинов | һөнәр = актер | туу датасы = 22.05.1972 | туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[Татарстан АССР]], {{туу җире|Питрәч районы|Питрәч районында}}, [[Шәле]] авылы | гражданлык = {{байраклаштыру|ССРБ}}<br/>{{байрак|Русия}} [[РФ]] | милләт = татар | үлем датасы = | үлем җире = | әти = | әни = | ир = | хатын = [[Лилия Мәхмүтова]] | балалар = улы Ришат Шәмсетдинов | бүләк һәм премияләр = [[Файл:Медаль «За доблестный труд.png|40px|«Фидакарь хезмәт өчен» медале (2026)]] [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган артисты]] | сайт = https://vk.com/club_renat_shamsutdinov | башка мәгълүмат = }} {{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Шәмсетдинов}} '''Ренат Шәмсетдинов''' - актер, Татарстанның атказанган артисты. 1972 елның [[22 май|22 маенда]] [[ТАССР]]ның [[Питрәч районы]] [[Шәле]] авылында туа. 1991 елда [[Казан театр училищесы]]н тәмамлый һәм [[Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Кәрим Тинчурин исемендәге татар дәүләт драма һәм комедия театрында]] эшли башлый. 2012 елда [[Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать институты]]н тәмамлый. == Сәхнәдә башкарган рольләре == * Клавдий - Гамлет. Күренешләр- Вильям Шекспир * Илнар - Мәхәббәт чишмәсе- Исламия Мәхмүтова * Солтан - Бәйрәм белән, кызлар! - Шамил Фәрхетдинов * Фәйзелкәбир - Гөлшаян - Мирсәй Әмир * Синьор карло Пиккио - Айгөл иле- Мостай Кәрим * Хөснетдин - Хаҗи әфәнде өйләнә - Шәриф Камал * Салих Мәрдәнович - Күрәсем килгән иде...- Исламия Мәхмүтова * Равил- Йосыф - Зөләйха- Нурмөхәммәт Хисамов * Доктор Вирус - Шүрәле online- Шамил Фәрхетдинов * Микуш - Али баба һәм өч карак- Шамил Фәрхетдинов * Сабир - «Сөембикә егет сайлый»- Ф.Яруллин * Мирсәет-«Гашыйклар тавы»- И.Юзеев * Әфләтүн – «Әйдә барыйк, кызлар карыйк»- Р.Вәлиев * Әнвәр - «Гармун уйный беләсеңме?»- Т.Миңнуллин * Бакый – «Ак калфак»- М.Фәйзи * Эдгар - «Мәхәббәткә мәдхия»- Э.Яһүдин * Ленар - «Эй, машина, машина җитте минем башыма»-Р.Вәлиев * Готфан - «Йолдызлы яңгыр»- Ш.Фәрхетдинов * Рөстәм – «Гайфи бабай, өйлән давай»- Г.Зәйнашева * Фәйрүз - «Исәнлеккә- саулыкка»- Р.Хәмид * Бәрәгулла – «Сөйгән ярым ятка кала»- Р.Батулла * Айнур – «Син бит минем бергенәм...»- И.Мәхмүтова * Икенче тикшерүче - «Башмагым»- Т.Гыйззәт * Вәзир – «Хуҗа Насретдин»- Н.Исәнбәт * Фельдфебель - «Кураж ана һәм аның балалары»- Б.Брехт == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * [[Татарстанның атказанган артисты]] * [[2026 ел|2026]] ― [["Фидакарь хезмәт өчен" медале|«Фидакарь хезмәт өчен» медале]] — ''мәдәният һәм сәнгать үсешенә зур өлеш керткәне һәм күпьеллык нәтиҗәле эшчәнлеге өчен''<ref>[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_609181.pdf Указ Раиса Республики Татарстан № 664 от 14.08.2026]</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://tinchurinteatr.ru/team/шамсутдинов-ренат-габдрахманович/ Ренат Габдрахман улы Шәмсетдинов]. Кәрим Тинчурин исемендәге театр сайты. {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == {{Татарстан Республикасының Атказанган артистлары}} {{Tatar 4.0-2021}} [[Төркем:Татарстанның атказанган артистлары]] [[Төркем:Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Тинчурин театры актерлары]] [[Төркем:Казан театр училищесын тәмамлаучылар]] [[Төркем:«Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан) белән бүләкләнүчеләр]] ilgolmszvvth9p3dx0wxlureg1ol9cv 0 425125 6026349 2996406 2026-09-03T13:28:55Z ~2026-47936-69 62425 6026349 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Мәдинә Галимова | рәсем = Мәдинә_Шакир_кызы_Галимова.jpg | рәсем_зурлыгы = 200px | alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--> | рәсем язуы = | тулы исем = Мәдинә Шакир кызы Галимова | һөнәр = рәссам | туу датасы = 03.09.1958 | туу җире = [[УССР]] | гражданлык = {{байраклаштыру|ССРБ}}→<br/>{{байраклаштыру|Россия}} | милләт = [[татар]] }} '''Мәдинә Шакир кызы Галимова''' (3 сентябрь 1958 ел, [[СССР]], [[УССР]], Овруч) - археолог, тарих фәннәре кандидаты, Идел-Урал төбәгенең таш гасыр археологиясе белгече. [[Альфред Халиков исемендәге Археология институты | ТР ФА А. Х. Халиков исемендәге Археология институты]]ның борынгы археология бүлеге мөдире. == Биографиясе == 1980 елда [[Казан (Идел буе) федераль университеты | В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университеты]]ның тарих-филология факультетын тәмамлаган, өч ел дәвамында [[Казан]]да кичке сменалы гомуми белем бирү мәктәбендә тарих һәм җәмгыять белеме укытучысы булып эшли. 1983-1984 елларда [[Казан (Идел буе) федераль университеты | КДУ]]ның археология кабинеты һәм музее белән җитәкчелек итә. 1985 елда [[Тел, әдәбият һәм тарих институты | Республикасы Фәннәр Академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]ның археология һәм этнография секторына эшкә керә. 1986 елда [[Казан (Идел буе) федераль университеты | КФУ]]да [[Альфред Халиков | А. Х. Халиков]] кул астында аспирантурада белем ала. 1999 елда РФА Археология институтында ([[Мәскәү]] шәһәре) «Кама Тамагында югары палеолит һәм мезолит һәйкәлләре» темасына кандидатлык диссертациясе яклый. 2001 елда РФА Матди культура тарихы институтының ([[Санкт-Петербург]] шәһәре) эксперименталь-трасологик лабораториясендә таш коралларын функциональ-трасологик анализлау методикасы буенча стажировка уза. 100 дән артык фәнни публикация, шул исәптән 1 монография авторы. 1979 елдан башлап таш чоры тукталышларының археологик казу эшләре һәм [[Куйбышев сусаклагычы | Куйбышев]] һәм [[Түбән Кама сусаклагычы | Түбән Кама]] сусаклагычлары йогынтысы зонасында һәйкәлләрне тикшерү эше алып бара. Аның катнашында һәм аның җитәкчелегендә 1988-1990, 2005-2008 һәм 2012-2014 елларда үткәрелгән ТР археология һәйкәлләренең торышын тикшерү иҗтимагый әһәмияткә ия булган. [[Татарстан]]да дисциплинарара археологик-табигый-фәнни тикшеренүләрне оештыручыларның берсе булып тора, табигый фәннәр белгечләре белән тыгыз хезмәттәшлек итә, Идел-Камада таш, бронза һәм иртә тимер чорындагы һәйкәлләрне комплекслы өйрәнүне оештыра. [[Альфред Халиков исемендәге Археология институты | ТР ФА А. Х. Халиков исемендәге Археология институты]]ның Гыйльми советы әгъзасы, «Идел буе археологиясе» журналының редакция коллегиясе әгъзасы. == Фәнни мәнфәгатьләре == Идел-Кама Аръягының борынгы археологиясе, таш чорында төбәкнең палеогеография һәм палеоэкология, борынгы коллективларның тормыш эшчәнлеге аспектларын реконструкцияләү, таш коралларның функциональ-трасологик анализы. == Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре == * [[Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы]]ның "Мәдәнияттәге казанышлары өчен" күкрәк билгесе (2008) == Төп фәнни хезмәтләре һәм публикацияләре == === Монографияләре === Памятники позднего палеолита и мезолита в устье реки Камы. М. – Казань: «Янус-К», 2001. 272 с. === Препринт === Мезолитические культуры с трапециями в бассейнах Волги и Днепра: проблемы происхождения и исторических судеб. Научный доклад. Казань: РИЦ «Школа», 2001. 17 с. === Мәкаләләре === К вопросу о сибирских истоках позднего палеолита Средней Волги // Вестник Антропологии. Вып.5. М., 1998. С. 124–137.<br/> Древнейшие страницы истории Волго-Камья (палеолит и мезолит) // Очерки по археологии Татарстана. Казань: РИЦ «Школа», 2001. С. 17–33.<br/> Функциональный анализ кремневых комплексов и проблемы реконструкции хозяйственной деятельности населения северо-западных районов Татарстана в каменном веке // Археология и естественные науки Татарстана. Кн.1. Казань: Изд-во Казан.ун-та, 2003. С. 134–176.<br/> Функциональная типология кремневых пластин Алан-Бексерской стоянки // Петербургская трасологическая школа и изучение древних культур Евразии. СПб.: ИИМК РАН, 2003. С. 214–222.<br/> Проблемы интерпретации результатов функционального анализа позднемезолитических-ранненеолитических каменных индустрий Среднего Поволжья // Археология и естественные науки Татарстана. Кн.2. Казань: Институт истории АН РТ, 2004. С. 65–132.<br/> О соотношении формы и функции каменных орудий // Ученые записки Казанского государственного университета. Сер. Гуманитарные науки. Т.152, кн.3, ч.1. Казань, 2010. С. 30–41.<br/> Кремневые комплексы мезолита–энеолита северной части Икско-Бельского междуречья // Поволжская археология. 2012. № 2. С. 6–28.<br/> Археоминералогические исследования эпохи камня Волго-Камья // Краткие сообщения Института археологии РАН. Вып. 227. М., 2012. С. 172–179. (соавт.: А.А. Чурбанов).<br/> Оружейные и кресальные кремни из раскопок Казани: экспериментально-трасологическое исследование // Поволжская археология. 2014. № 3. С. 256–276. (соавт.: А.Г. Ситдиков, В.В. Хабаров).<br/> Кремневый и кварцитовый инвентарь населения Волго-Камья в предананьинское и ананьинское время // Ананьинский мир: истоки, развитие, связи, исторические судьбы / Археология евразийских степей. Вып 20. Казань: Отечество, 2014. С. 187–191.<br/> Экспериментально-трасологические критерии дифференциации кремневых скребков и оружейных кремней // Методы изучения каменных артефактов. Материалы международной конференции. Санкт-Петербург, 16-18 ноября 2015 г. СПб.: РФФИ, ИИМК РАН, 2015. С. 209–212.<br/> Керамические и кремневые материалы Гулюковской I стоянки: к проблеме разграничения гребенчатых и накольчатых комплексов позднего неолита Икско-Бельского междуречья // Неолитические культуры Восточной Европы: хронология, палеоэкология, традиции. Материалы международной научной конференции посвященной 75-летию В.П. Третьякова. СПб: ИИМК РАН, 2015. С. 71–75. (соавт.: А.В. Лыганов и др.).<br/> Природное окружение и хозяйственная деятельность обитателей стоянки Пестречинская 2 на р. Мёша // Поволжская археология. 2016. № 3. С. 168–193. (соавт.: А.А. Хисяметдинова, И.В. Аськеев и др.).<br/> == Чыганаклар == * [http://archtat.ru/people/galimova-madina-shakirovna/ Институт археологии им.А.Х. Халикова Академии наук Республики Татарстан - Галимова Мадина Шакировна] [[Төркем:Татарстан галимнәре]] {{Tatar 4.0-2021}} jsianf0691mx581q8myie6x2m0txqhb 6026414 6026349 2026-09-03T18:49:43Z Әмир 15082 {{Фш|}} 6026414 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Мәдинә Галимова | рәсем = Мәдинә_Шакир_кызы_Галимова.jpg | рәсем_зурлыгы = 200px | alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--> | рәсем язуы = | тулы исем = Мәдинә Шакир кызы Галимова | һөнәр = рәссам | туу датасы = 03.09.1958 | туу җире = [[УССР]] | гражданлык = {{байраклаштыру|ССРБ}}→<br/>{{байраклаштыру|Россия}} | милләт = [[татар]] }} {{Фш|Галимова}} '''Мәдинә Шакир кызы Галимова''' (3 сентябрь 1958 ел, [[СССР]], [[УССР]], Овруч) - археолог, тарих фәннәре кандидаты, Идел-Урал төбәгенең таш гасыр археологиясе белгече. [[Альфред Халиков исемендәге Археология институты | ТР ФА А. Х. Халиков исемендәге Археология институты]]ның борынгы археология бүлеге мөдире. == Биографиясе == 1980 елда [[Казан (Идел буе) федераль университеты | В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университеты]]ның тарих-филология факультетын тәмамлаган, өч ел дәвамында [[Казан]]да кичке сменалы гомуми белем бирү мәктәбендә тарих һәм җәмгыять белеме укытучысы булып эшли. 1983-1984 елларда [[Казан (Идел буе) федераль университеты | КДУ]]ның археология кабинеты һәм музее белән җитәкчелек итә. 1985 елда [[Тел, әдәбият һәм тарих институты | Республикасы Фәннәр Академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]ның археология һәм этнография секторына эшкә керә. 1986 елда [[Казан (Идел буе) федераль университеты | КФУ]]да [[Альфред Халиков | А. Х. Халиков]] кул астында аспирантурада белем ала. 1999 елда РФА Археология институтында ([[Мәскәү]] шәһәре) «Кама Тамагында югары палеолит һәм мезолит һәйкәлләре» темасына кандидатлык диссертациясе яклый. 2001 елда РФА Матди культура тарихы институтының ([[Санкт-Петербург]] шәһәре) эксперименталь-трасологик лабораториясендә таш коралларын функциональ-трасологик анализлау методикасы буенча стажировка уза. 100 дән артык фәнни публикация, шул исәптән 1 монография авторы. 1979 елдан башлап таш чоры тукталышларының археологик казу эшләре һәм [[Куйбышев сусаклагычы | Куйбышев]] һәм [[Түбән Кама сусаклагычы | Түбән Кама]] сусаклагычлары йогынтысы зонасында һәйкәлләрне тикшерү эше алып бара. Аның катнашында һәм аның җитәкчелегендә 1988-1990, 2005-2008 һәм 2012-2014 елларда үткәрелгән ТР археология һәйкәлләренең торышын тикшерү иҗтимагый әһәмияткә ия булган. [[Татарстан]]да дисциплинарара археологик-табигый-фәнни тикшеренүләрне оештыручыларның берсе булып тора, табигый фәннәр белгечләре белән тыгыз хезмәттәшлек итә, Идел-Камада таш, бронза һәм иртә тимер чорындагы һәйкәлләрне комплекслы өйрәнүне оештыра. [[Альфред Халиков исемендәге Археология институты | ТР ФА А. Х. Халиков исемендәге Археология институты]]ның Гыйльми советы әгъзасы, «Идел буе археологиясе» журналының редакция коллегиясе әгъзасы. == Фәнни мәнфәгатьләре == Идел-Кама Аръягының борынгы археологиясе, таш чорында төбәкнең палеогеография һәм палеоэкология, борынгы коллективларның тормыш эшчәнлеге аспектларын реконструкцияләү, таш коралларның функциональ-трасологик анализы. == Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре == * [[Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы]]ның "Мәдәнияттәге казанышлары өчен" күкрәк билгесе (2008) == Төп фәнни хезмәтләре һәм публикацияләре == === Монографияләре === Памятники позднего палеолита и мезолита в устье реки Камы. М. – Казань: «Янус-К», 2001. 272 с. === Препринт === Мезолитические культуры с трапециями в бассейнах Волги и Днепра: проблемы происхождения и исторических судеб. Научный доклад. Казань: РИЦ «Школа», 2001. 17 с. === Мәкаләләре === К вопросу о сибирских истоках позднего палеолита Средней Волги // Вестник Антропологии. Вып.5. М., 1998. С. 124–137.<br/> Древнейшие страницы истории Волго-Камья (палеолит и мезолит) // Очерки по археологии Татарстана. Казань: РИЦ «Школа», 2001. С. 17–33.<br/> Функциональный анализ кремневых комплексов и проблемы реконструкции хозяйственной деятельности населения северо-западных районов Татарстана в каменном веке // Археология и естественные науки Татарстана. Кн.1. Казань: Изд-во Казан.ун-та, 2003. С. 134–176.<br/> Функциональная типология кремневых пластин Алан-Бексерской стоянки // Петербургская трасологическая школа и изучение древних культур Евразии. СПб.: ИИМК РАН, 2003. С. 214–222.<br/> Проблемы интерпретации результатов функционального анализа позднемезолитических-ранненеолитических каменных индустрий Среднего Поволжья // Археология и естественные науки Татарстана. Кн.2. Казань: Институт истории АН РТ, 2004. С. 65–132.<br/> О соотношении формы и функции каменных орудий // Ученые записки Казанского государственного университета. Сер. Гуманитарные науки. Т.152, кн.3, ч.1. Казань, 2010. С. 30–41.<br/> Кремневые комплексы мезолита–энеолита северной части Икско-Бельского междуречья // Поволжская археология. 2012. № 2. С. 6–28.<br/> Археоминералогические исследования эпохи камня Волго-Камья // Краткие сообщения Института археологии РАН. Вып. 227. М., 2012. С. 172–179. (соавт.: А.А. Чурбанов).<br/> Оружейные и кресальные кремни из раскопок Казани: экспериментально-трасологическое исследование // Поволжская археология. 2014. № 3. С. 256–276. (соавт.: А.Г. Ситдиков, В.В. Хабаров).<br/> Кремневый и кварцитовый инвентарь населения Волго-Камья в предананьинское и ананьинское время // Ананьинский мир: истоки, развитие, связи, исторические судьбы / Археология евразийских степей. Вып 20. Казань: Отечество, 2014. С. 187–191.<br/> Экспериментально-трасологические критерии дифференциации кремневых скребков и оружейных кремней // Методы изучения каменных артефактов. Материалы международной конференции. Санкт-Петербург, 16-18 ноября 2015 г. СПб.: РФФИ, ИИМК РАН, 2015. С. 209–212.<br/> Керамические и кремневые материалы Гулюковской I стоянки: к проблеме разграничения гребенчатых и накольчатых комплексов позднего неолита Икско-Бельского междуречья // Неолитические культуры Восточной Европы: хронология, палеоэкология, традиции. Материалы международной научной конференции посвященной 75-летию В.П. Третьякова. СПб: ИИМК РАН, 2015. С. 71–75. (соавт.: А.В. Лыганов и др.).<br/> Природное окружение и хозяйственная деятельность обитателей стоянки Пестречинская 2 на р. Мёша // Поволжская археология. 2016. № 3. С. 168–193. (соавт.: А.А. Хисяметдинова, И.В. Аськеев и др.).<br/> == Чыганаклар == * [http://archtat.ru/people/galimova-madina-shakirovna/ Институт археологии им.А.Х. Халикова Академии наук Республики Татарстан - Галимова Мадина Шакировна] [[Төркем:Татарстан галимнәре]] {{Tatar 4.0-2021}} bt7onucks53z0pxlh75zsr6h8o7pdft 0 447690 6026412 4111650 2026-09-03T18:43:17Z Әмир 15082 /* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә 6026412 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Ленур Зәйнуллин | рәсем = Л.И.Зәйнуллин.jpg | рәсем_зурлыгы = 200px | alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--> | рәсем язуы = <small>Л. И. Зәйнуллин</small> | тулы исем = Ленур Илфир улы Зәйнуллин | һөнәр = көйләр авторы, театр директоры | туу датасы = 22.05.1983 | туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Арча районы|Әтнә районында}}, [[Олы Әтнә]] | гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]→<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]] | милләт = [[татар]] | үлем датасы = | үлем җире = | әти = Илфир | әни = Ләйсирә Мөнир кызы | ир = | хатын = Альбина Фирдинат кызы | балалар = '''кызлары''' Диләнур, Динә | кул кую = | бүләк һәм премияләр = [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган мәдәният хезмәткәре (2026)]]<br/>«[[Татар җыры]]» фестиваленың «Алтын Барс» премиясе | сайт = [https://www.instagram.com/lenur_zaynullin/ lenur_zaynullin.]<br/>[https://vk.com/id38661134 Ленур Зайнуллин] | башка мәгълүмат = }} {{Башка мәгънәләр|төр=фамилия|Зәйнуллин}} '''Ленур Зәйнуллин''', Ленур (''Ленар''<ref>{{Citation |title=Выборы депутатов Совета Большеатнинского сельского поселения Атнинского муниципального района Республики Татарстан четвертого созыва 13.09.2020. |url=https://www.leftfront.org/elections/election.php?ID=103731 |access-date=2021-06-15 |archive-date=2021-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210616043048/https://www.leftfront.org/elections/election.php?ID=103731 |dead-url=yes }}</ref>) Илфир улы Зәйнуллин (''[[1983 ел]]ның [[22 май|22 мае]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], [[Арча районы]]<ref>1990 елдан ― [[Әтнә районы]]</ref>, [[Олы Әтнә]]'') ― мәдәният эшлеклесе, музыкант, 400ләп җырның көй авторы, аранжировка ясаучы, 2015 елдан [[Габдулла Тукай исемендәге Әтнә татар дәүләт драма театры]] директоры. «[[Татар җыры]]» фестиваленың «Алтын Барс» премиясе лауреаты. [[Татарстан Республикасының Атказанган мәдәният хезмәткәре|Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре]] (2026). == Тәрҗемәи хәле == 1983 елның 22 маенда Татарстан АССР [[Арча районы|Арча]] (1990 елдан [[Әтнә районы|Әтнә]]) районы [[Олы Әтнә]] авылында [[укытучы]]лар гаиләсендә туган. Әнисе Ләйсирә Мөнир кызы ― Олы Әтнә урта мәктәбенең химия-биология укытучысы<ref>[https://edu.tatar.ru/atnya/b-atnya/sch/page1947587.htm Бариева Лейсира Мунировна] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616043213/https://edu.tatar.ru/atnya/b-atnya/sch/page1947587.htm |date=2021-06-16 }}. edu.tatar.ru</ref>. Апасы (''Казанда иминиятләштерү компаниясендә эшли'') белән җизнәсе дә ― белгечлекләре буенча укытучылар. Ленур 2015 елда, читтән торып укып, [[Казан дәүләт педагогика университеты]]нда «география укытучысы» белгечлеге алган, әмма бөтенләй укытмаган<ref name=":0">''Рузилә Мөхәммәтова''. [https://intertat.tatar/news/culture/25-09-2020/tn-teatry-direktory-lenur-z-ynullin-hlaksyzlyk-bezne-teatrda-tyelgan-5773855 Әтнә театры директоры Ленур Зәйнуллин: «Әхлаксызлык безнең театрда тыелган».] [[Интертат]], 5.09.2020</ref>. Вузга укырга кергәнче үк музыка белән шөгыльләнә: көйләр яза, аранжировкалар ясый, тавыш яздыра. Бөтен хыялы музыка була. Беренче курстан соң читтән торып укуга күчеп, үз тормышын үзе кайгырта башлый: Әтнәдә торып эшли — «Барс-Медиа» компаниясе белән тыгыз элемтәдә тора. 2015 елга кадәр музыка белән шөгыльләнә. Унбиш ел гомерен шуңа багышлый. Татар эстрадасы йолдызларына — [[Ландыш Нигъмәтҗанова]]лар буынына — көйләр яза, аранжировка эшли. 400ләп җырга көй язган (2021). Әлфинә Әзһәмова, Илнар һәм Ленар Сәйфиевлар, [[Айдар Галимов]], Венера Шәмиева, Раяз Фасыйхов, [[Илдар Әхмәтов]], [[Салават Фәтхетдинов]], [[Венера Ганиева]], [[Хәния Фәрхи]], [[Айдар Галимов]] белән дә эшләгән. Ләйлә Дәүләтова, Гөлнара Сабирова, Венера Мәхмүтова, Гөлсәрвәр, [[Рәмис Аймәт]], Рәсим Җәләл һәм башка кайбер шагыйрьләр сүзләренә көйләр яза. == Көй язган кайбер җырлары == * Аңладым (Гөлсәрвәр) * Балачак ([[Рәмис Аймәт]]) * Бәхет иртәсе (Р. Тимерова) – [[Айгөл Бариева]] җырлый * Бәхет кошы (Венера Мәхмүтова) – Оксана Дмитриева репертуарында * Горурлык дигән шайтан (Ләйлә Дәүләтова) * Исән генә йөр, кадерлем (Гөлфия Шакирова) * Кирәк миңа игътибарың (Н. Минһаҗев) – Диләрә Иләлетдинова репертуарында * Мин аңлармын сине (Хәйдәр Әхмәтшин) – Ринат Нуруллин репертуарында<ref>[https://vk.com/wall-75969358?offset=100 Ринат Нуруллин. Мин аңлармын сине.]</ref> * Мәңгегә килегез (Фердинад Гайсин) – [[Айдар Галимов]] репертуарында * Нык булсын йөрәкләре (Венера Мәхмүтова) – Э. Хамматова, Г. Сираева дуэты башкара * Серле сүзләр (Феликс Мортазин) – [[Алсу Сафина|Алсу]] репертуарында * Синең белән рәхәт (Эльвира Сафина) - Диләрә Иләлетдинова репертуарында * Сипкелләр ([[Халисә Мөдәррисова]])<ref>[https://m.ok.ru/kushylypzhyrlagyz/topic/64505222272276 Сипкелләр. Халисә Мөдәррисова сүзләре]</ref> * Сиреньнәр (Хәйдәр Әхмәтшин) – Айдар Галимов репертуарында * Ходай үзе сакласын (Ләйлә Дәүләтова) – Гөлназ Сираева репертуарында * Чылбырдай мизгелләр (Гөлсәрвәр) * Язлар килә диеп әйтмә (Хәйдәр Әхмәтшин) * Язларда кайтыгыз (Хәйдәр Әхмәтшин) – Энҗе Шәймурзина репертуарында * Яратмыйча мөмкин түгел (Гөлнара Сабирова) – Алинә Даутова, Рәсим Фәсыйхов репертуарында * Әниемнең маур гөлләре (Феликс Мортазин) – Миләүшә Бәйрәмова-Мортазина репертуарында<ref>[https://erlar.ru/taxonomy/term/937 Ленур Зәйнуллин (композитор).] Татар җырлары</ref> == Әтнә театры == 2015 елда [[Әтнә районы]] башлыгы [[Габделәхәт Хәкимов|Габделәхәт Гыйлемхан улы Хәкимов]] тәкъдиме белән Габдулла Тукай исемендәге Әтнә дәүләт драма театры директоры итеп билгеләнә. Театрга нигез салган [[Гомәр Мәрдәнов]] Ленурны укучы вакытыннан ук театрда синтезаторда уйнарга чакырып алган, районда узган бөтен чараларның да музыкаль бизәлеше аныкы булган<ref name=":0" />. 2017, 2020 елларда [[Бердәм Россия]] фиркасеннән Олы Әтнә авыл җирлегенә депутат булып сайланган<ref>[https://elections.istra-da.ru/person/870673/ Зайнуллин Ленур Ильфирович.] ЦИК РФ</ref>. 2017 елда шәхси кереме ― 923 252, 27 сум<ref>[https://realnoevremya.ru/attachments/650 Доходы руководителей учреждений культуры Татарстана.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616043209/https://realnoevremya.ru/attachments/650 |date=2021-06-16 }} realnoevremya.ru</ref>. Олы Әтнәдә җир алып, өй җиткерә. {{цитата|автор=Ленур Зәйнуллин|Без бит театрның исемен дә үзгәрттек — «татар» сүзен керттек. Ул башта Әтнә дәүләт театры иде, хәзер Әтнә татар дәүләт драма театры<ref name=":0" />}} == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * «[[Татар җыры]]» фестиваленың «Алтын Барс» премиясе * [[2026 ел|2026]] — [[Татарстан Республикасының Атказанган мәдәният хезмәткәре|Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре]] — ''мәдәният үсешенә зур өлеш керткән өчен''<ref>[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_610021.pdf Указ Раиса Республики Татарстан № 656 от 12.08.2026]</ref> == Шәхси тормышы == Өйләнгән. Хатыны Альбина Фирдинат кызы ― укытучы ([[Әтнә балалар сәнгать мәктәбе]]ндә вокал дәресләре бирә)<ref>[https://edu.tatar.ru/atnya/dshi/page714495.htm Зайнуллина Альбина Фирдинатовна.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616043302/https://edu.tatar.ru/atnya/dshi/page714495.htm |date=2021-06-16 }} edu.tatar.ru</ref>, ике баласы: кызлары Диләнур, Динә. Гаилә Олы Әтнәдә яши.<ref>[http://atnya-rt.ru/news/%D2%97%D3%99mgyiyat/tn-dlt-drama-teatryinda-yaa-itkche Әтнә дәүләт драма театрында яңа җитәкче.] [[Әтнә таңы (газета)|«Әтнә таңы»]], 17.06.2015</ref>. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://atnyateatr.ru/administration Зәйнуллин Ленур Илфир улы.] [[Әтнә татар дәүләт драма театры]] рәсми сайты * ''Рузилә Мөхәммәтова''. [https://intertat.tatar/news/culture/25-09-2020/tn-teatry-direktory-lenur-z-ynullin-hlaksyzlyk-bezne-teatrda-tyelgan-5773855 Әтнә театры директоры Ленур Зәйнуллин: «Әхлаксызлык безнең театрда тыелган».] [[Интертат]], 5.09.2020 * [https://vk.com/club11603751 Группа «Творчество Ленура Зайнуллина».] [[ВКонтакте]] * [https://www.instagram.com/lenur_zaynullin/ lenur_zaynullin.] [[instagram]].com {{Тышкы сылтамалар}} {{DEFAULTSORT:Зәйнуллин, Ленур}} [[Төркем:Татар музыкантлары]] [[Төркем:Татарстан музыкантлары]] [[Төркем:Укытучылар]] [[Төркем:Театр директорлары]] [[Төркем:Казан дәүләт педагогия институтын тәмамлаучылар]] [[Төркем:«Алтын Барс» премиясе лауреатлары]] [[Төркем:Шәхесләр:Әтнә театры]] [[Төркем:Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәрләре]] blg8y0l7ggzpvgb5mqris61d5372kwm 0 483987 6026351 4147776 2026-09-03T13:31:31Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026351 wikitext text/x-wiki {{Азия ае 2021}} {{Шәхес}} {{Ниһоңго|'''Юки Цунода'''|角田 裕毅|4=[[2000 ел]]ның [[11 май|11 мае]], [[Сагамихара]], [[Япония]]}} — «[[Formula-1|Формула-1]]» чемпионатында «Альфа Таури» командасы өчен чыгыш ясаучы Япония автоузышчысы. 2018 елда F4 классында Япония чемпионы. == Тормыш юлы == Юки Цунода 2000 елның 11 маенда [[Япония|Япониядә]] [[Сагамихара]] шәһәрендә ([[Канагава (префектура)|Канагава префектурасы]]) туа<ref name="Honda Global | December 16, 2020 Yuki Tsunoda to Race for Scuderia AlphaTauri Honda in 2021 F1 Season">{{cite web|url=https://global.honda/newsroom/news/2020/c201216eng.html|title=Yuki Tsunoda to Race for Scuderia AlphaTauri Honda in 2021 F1 Season|publisher=Honda Global|date=2020-12-16|accessdate=2020-12-22}}</ref>. 2016 елда формула классы буенча Япониянең «Honda Motor Co» компаниясе белән бәйле Судзука боҗра автоузышлары мәктәбен тәмамлый. Шуннан соң Хонданың яшь пилотларны әзерләү программасы (Honda Formula Dream Project) әгъзасы була. Шул ук елны Sutekina Racing Team командасы өчен F4 классында Япония чемпионатында бер ярыш уздыра. Беренче узышта 2 нче урында финишка килеп, үзенең беренче подиумын ала. Еллык зачётта 16 нчы була. Киләсе елда FIA версиясе буенча F4 классында Япония чемпионатының барлык 14 этабында катнаша. Сезонны 3 нче урында тәмамлый<ref name="Yuki Tsunoda | Racing career profile | Driver Database">{{cite web|url=https://www.driverdb.com/drivers/yuki-tsunoda/|title=Yuki Tsunoda {{!}} Racing career profile|website=Driver Database|date=2020-12-22}}</ref>. Моннан тыш, бу сезонда Япония автомобиль федерациясе версиясе буенча (JAF) F4 классында Япония чемпионы була<ref>{{cite web|url=https://formulascout.com/scout-report-yuki-tsunoda/53558|title=Scout Report: Yuki Tsunoda|website=Formula Scout|date=2020-12-22|accessdate=2020-12-22}}</ref>. 2018 елда яңадан FIA версиясе буенча F4 классында 2018 елгы Япония чемпионатында «Honda Formula Dream Project» командасы өчен катнаша. Цунода җиде җиңү яулап, F4 классында Япония чемпионы чемпион була<ref>{{cite web|url=https://formulascout.com/yuki-tsunoda-becomes-first-honda-backed-japanese-f4-champion/46240|title=Yuki Tsunoda becomes first Honda-backed Japanese F4 champion|website=Formula Scout|date=2018-11-11|accessdate=2020-12-22}}</ref>. 2019 елда, Red Bullның йөрткеч җитештерүчесе белән якынлашуы кысаларында, Цунода Red Bull яшьүсмерләр командасына составына керә<ref>{{cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/red-bull-honda-ticktum-auer/4308936/|title=Red Bull firms up Honda-linked junior team plan for 2019|last=Хорунжий|first=Валентин|website=Motorsport.com|date=2018-12-05|accessdate=2020-12-22}}</ref>. 2019 ел сезонында Jenzer өчен «Формула-3» сериясе ярышларында чыгыш ясый, 67 очко җыя һәм 1 җиңү һәм 3 подиум белән 9 нчы урынны ала. Jenzer команда зачётында 7 нче урынны ала. Моннан тыш, шул ук елда Евроформуланың ачык чемпионатында Team Moto Park командасы өчен чыгыш ясаган. Нәтиҗәдә, шәхси зачётта 4 нче урынны ала. 2020 ел башында Цунода Джехан Дарувала белән Луи Делетразны һәм Нобухара Мацуситаны «Формула-2» Carlin командасында алыштырачаклары билгеле була. Барлык 24 узышта чыгыш ясап, Цунода җиде тапкыр подиумда (шуларның 3-се — беренче) финишка килә һәм 200 очко белән серияне өченче урында тәмамлый<ref>{{cite web|url=https://results.motorsportstats.com/series/fia-formula-2-championship/season/2020|title=FIA Formula 2 Championship 2020|website=motorsportstats.com|accessdate=2020-12-22}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sportbusinessmag.com/autres-sports/sport-mecanique/formula-1-alpha-tauri-announced-his-second-driver-for-2021/|title=Formula 1 - Alpha Tauri announced his second driver for 2021!|website=Sport Business Mag|date=2020-12-17|accessdate=2020-12-22|archivedate=2020-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201220044127/https://www.sportbusinessmag.com/autres-sports/sport-mecanique/formula-1-alpha-tauri-announced-his-second-driver-for-2021/}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.autoplus.fr/actualite/f1-le-japonais-yuki-tsunoda-pilotera-pour-alpha-tauri-en-2021-244292|title=Le japonais Yuki Tsunoda sera en F1 en 2021|website=Auto Plus|date=2020-12-16|accessdate=2020-12-22}}</ref>. «Формула-2» сезонында иң яхшы яңа автоузышчыларга бирелә торган Антуан Юбер исемендәге бүләк ала<ref>{{cite web|lang=ru|url=https://ru.motorsport.com/fia-f2/news/tsunoda-poluchil-nagradu-imeni-antuana-yubera/4922583/|title=Цунода получил награду имени Антуана Юбера|website=ru.motorsport.com|accessdate=2020-12-22|archivedate=2021-01-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210114215315/https://ru.motorsport.com/fia-f2/news/tsunoda-poluchil-nagradu-imeni-antuana-yubera/4922583/}}</ref>. === Формула 1 === [[Файл:FIA F1 Austria 2021 Nr. 22 Tsunoda.jpg|мини|300x300пкс|Цунода 2021 елгы Австрия Гран-приенда]] 2020 елның августында [[Formula-1|Формула-1]] чемпионатының «Альфа Таури» командасы җитәкчесе Франц Тост Цунада команда өчен 2020 елның декабрендә [[Әбу-Даби|Әбу-Дабида]] тестларда чыгыш ясаячагын игълан итә<ref>[https://www.autosport.com/f1/news/f2-racer-tsunoda-set-for-abu-dhabi-rookie-f1-test-run-with-alphatauri-4979683/4979683/ F2 racer Tsunoda set for Abu Dhabi rookie F1 test run with AlphaTauri]</ref>. 4 ноябрьдә Цунода беренче тапкыр «Формула-1» болиды руленә утыра. Шәхси тестлар Имолада (Италия) Эмилия-Романья гран-прие трассасында узган<ref>{{cite web|url=https://ru.motorsport.com/f1/news/tsunoda-idet-na-smenu-kvyatu-fotogalereya-pervykh-testov-yapontsa-v-formule-1/4903651/|title=Цунода идет на смену Квяту. Первые тесты японца в Формуле 1|date=2020-11-04|accessdate=2020-12-20|archivedate=2021-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210115091305/https://ru.motorsport.com/f1/news/tsunoda-idet-na-smenu-kvyatu-fotogalereya-pervykh-testov-yapontsa-v-formule-1/4903651/}}</ref>. Декабрь уртасында Әбу-Дабида узган тестлардан соң<ref>{{cite web|url=https://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Avtosport/Formula_1/spbnews_NI1232447_Cunoda_debutirujet_za_Alfa_Tauri_na_testah_v_Abu_Dabi|title=Цунода дебютирует за «Альфа Таури» на тестах в Абу-Даби|website=Sportbox.ru|date=2020-08-29|accessdate=2020-12-20}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ru.motorsport.com/f1/news/alonso-stal-luchshim-v-finalnyj-den-sezona-2020-buemi-razbil-mashinu/4927491/|title=Алонсо стал лучшим на тестах, Буэми разбил машину|accessdate=2021-11-06|archivedate=2021-03-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210308133736/https://ru.motorsport.com/f1/news/alonso-stal-luchshim-v-finalnyj-den-sezona-2020-buemi-razbil-mashinu/4927491/}}</ref>, «Альфа Таури» 16 декабрьда Цунода белән контракт имзалау турында рәсми игълан итә<ref>{{cite web|url=https://izhevskinfo.ru/news/cont_85732.html|title=Цунода заменит Квята в Alpha Tauri|website=Ижевск Инфо|date=2020-12-16|accessdate=2020-12-20|archivedate=2021-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210117192548/https://izhevskinfo.ru/news/cont_85732.html}}</ref>. Ул [[Даниил Квят|Даниил Квятны]] алыштыра һәм 2021 ел сезонына командада Пьер Гаслиның партнёры була<ref>[https://the-race.com/formula-1/tsunoda-gets-alphatauri-f1-seat-replaces-kvyat/ Tsunoda gets AlphaTauri F1 seat, replaces Kvyat]</ref>. Үзенең даими узыш номеры итеп, элегрәк Дженсон Баттон кулланган, 22 номерны сайлый. «Альфа Таури» өчен үзенең дебют узышында Цунода тугызынчы урында финишка килә<ref>[https://www.motorsport.com/f1/news/bahrain-grand-prix-race-results/5958036/ Formula 1 Bahrain Grand Prix race results: Hamilton beats Verstappen]</ref>. Ярыштан соң Формула-1 техник директоры Росс Браун Цуноданы «күп еллар эчендә Формула-1нең иң яхшы автоузышчысы» дип атаган<ref>[https://www.motorsport.com/f1/news/brawn-hails-tsunoda-as-f1s-best-rookie-for-years/5975693/ Brawn hails Tsunoda as "F1's best rookie for years"]</ref>. == Чыгышлар нәтиҗәләре == === «Формула-1» === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !Сезон !Команда !Шасси !Йөрткеч !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !20 !21 !22 !Урыны !Очколар |- |2021 !Scuderia AlphaTauri Honda !AlphaTauri AT02 !Honda RA621H 1.6 V6 t | style="background:#DFFFDF;" |БАХ {{Small|9}} | style="background:#CFCFFF;" |ЭМИ {{Small|12}} | style="background:#CFCFFF;" |ПОР {{Small|15}} | style="background:#EFCFFF;" |ИСП {{Small|Сход}} | style="background:#CFCFFF;" |МОН {{Small|16}} | style="background:#DFFFDF;" |АЗЕ {{Small|7}} | style="background:#CFCFFF;" |ФРА {{Small|13}} | style="background:#DFFFDF;" |ШТИ {{Small|10}} | style="background:#CFCFFF;" |АВТ {{Small|12}} | style="background:#DFFFDF;" |ВЕЛ {{Small|10}} | style="background:#DFFFDF;" |ВЕН {{Small|6}} | style="background:#CFCFFF;" |БЕЛ {{Small|15}} | style="background:#EFCFFF;" |НИД {{Small|Сход}} | style="background:#EFCFFF;" |ИТА {{Small|Сход}} | style="background:#CFCFFF;" |РОФ {{Small|17}} | style="background:#CFCFFF;" |ТУР {{Small|14}} | style="background:#DFFFDF;" |АКШ {{Small|9}} |МЕХ |САП |КАТ |САУ |АБУ ! style="background:#DFFFDF;" |14 ! style="background:#DFFFDF;" |20 |} == Искәрмәләр == <references responsive="" /> == Сылтамалар == * {{Official|https://www.yukitsunoda.com/|link_text=yukitsunoda.com}} * {{cite web|url=https://www.scuderiaalphatauri.com/en/athlete/yuki-tsunoda/|title=Альфа Таури сайтында профиле}} * {{cite web|url=https://www.formula1.com/en/drivers/yuki-tsunoda.html|title=Формула-1 сайтында профиле|accessdate=2021-11-06|archivedate=2021-07-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210720052600/https://www.formula1.com/en/drivers/yuki-tsunoda.html}} {{Тышкы сылтамалар}} [[Төркем:Википедия:Викимәгълүматтан чыганак булган мәкаләләр]] [[Төркем:Википедия:Замандашлар биографиясе]] [[Төркем:2000 елда туганнар]] [[Төркем:11 май көнне туганнар]] [[Төркем:Автоузышчылар]] [[Төркем:Формула-1]] 8z3dwf1mfbj3unm39a94rrs9ja61jdc 0 507137 6026428 4860601 2026-09-03T20:23:50Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026428 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Аһметлер (мәгънәләр)}} '''Аһметлер''' ({{lang-tr|Ahmetler}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Акдиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Анталья иле Манавгат илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Аһметлер Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 360 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 521 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4696225. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Манавгат илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} levrht8gkjakinnjhltbb5vydhu2p6w 0 507425 6026455 4859795 2026-09-04T01:38:35Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026455 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Атакөй 2-5-6 Кысым}} '''Атакөй 2-5-6 Кысым''' ({{lang-tr|Ataköy 2-5-6. Kısım}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Истмала иле Бакыркөй илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Атакөй 2-5-6 Кысым Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 358 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 11 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q109393580. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Бакыркөй илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} mkcp50yj2594a4p8vb26z2i8d3xxvhj 0 507441 6026377 4695102 2026-09-03T16:54:08Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026377 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Ататепе}} '''Ататепе''' ({{lang-tr|Atatepe}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Самсун иле Атакум илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == {{Бүлекне тулыландырырга}} == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q109388098. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Атакум илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} kxr914p9i7jqwu8kzqoza98h7iytvwp 0 507528 6026419 4859972 2026-09-03T19:14:27Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026419 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Ачмалы}} '''Ачмалы''' ({{lang-tr|Açmalı}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Ачмалы Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 613 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 960 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10736618. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Ейьюбие илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} 3gx7v746g82ysyy8r9okr4ig7wol0vs 0 507591 6026448 4860078 2026-09-03T23:23:51Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026448 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Ашагыварлыҗа}} '''Ашагыварлыҗа''' ({{lang-tr|Aşağıvarlıca}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Ашагыварлыҗа Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 617 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 965 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10736817. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Һалылые илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} lm06aystovqd7y1o1rwu90zw1i06y7e 0 508057 6026464 4697440 2026-09-04T04:40:39Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026464 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Бакырпынар}} '''Бакырпынар''' ({{lang-tr|Bakırpınar}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Конья иле Кадынһаны илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == {{Бүлекне тулыландырырга}} == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10737381. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Кадынһаны илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} e01xaltx17ukf0qba6dhh7x0jbiv7sy 0 508543 6026422 4698489 2026-09-03T19:56:36Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026422 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Баятбадемлери}} '''Баятбадемлери''' ({{lang-tr|Bayatbademleri}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Акдиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Анталья иле Коркутэли илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == {{Бүлекне тулыландырырга}} == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4874371. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Коркутэли илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} mtd1sx322mnuiqowyu1hjh38sbaojrd 0 508743 6026458 4699317 2026-09-04T02:25:41Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026458 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Белемедик}} '''Белемедик''' ({{lang-tr|Belemedik}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Акдиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Адана иле Позанти илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == {{Бүлекне тулыландырырга}} == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q815385. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Позанти илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} i55ckyiwo5qrxviay7vukgi8iuol5fg 0 509388 6026521 4701656 2026-09-04T10:55:00Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026521 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Бүюкгөрүмлү}} '''Бүюкгөрүмлү''' ({{lang-tr|Büyükgörümlü}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Шанлыурфа иле Вираншеһир илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == {{Бүлекне тулыландырырга}} == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10742966. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Вираншеһир илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} f51qgxd3hkc6v9ck82z9lkjkrne4sva 0 509861 6026418 4863471 2026-09-03T19:08:04Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026418 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Гөзҗү}} '''Гөзҗү''' ({{lang-tr|Gözcü}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Шанлыурфа иле Һарран илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Гөзҗү Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 671 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1018 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10763774. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Һарран илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} pyhq0iivlizuq1xrrl6jswj2g5ka2ns 0 511217 6026503 4864570 2026-09-04T08:19:29Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026503 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Деликкая (мәгънәләр)}} '''Деликкая''' ({{lang-tr|Delikkaya}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Орду иле Алтынорду илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Деликкая Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 436 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 745 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6799587. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Алтынорду илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} ig13n5j7kgpnezyn5p2hs3s4x2z5b8i 0 511376 6026459 4864835 2026-09-04T02:31:07Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026459 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Денизова}} '''Денизова''' ({{lang-tr|Denizova}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Акдиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Мугла иле Ментеше илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Денизова Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 514 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 440 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6794061. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Ментеше илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} hqxgk6sl4xg2ltzk5wq9xg8my5lzzg2 0 511742 6026454 4865517 2026-09-04T01:35:59Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026454 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Доганоглу (мәгънәләр)}} '''Доганоглу''' ({{lang-tr|Doğanoğlu}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Эскишеһир иле Бейлыкова илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Доганоглу Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 141 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 230 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6774673. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Бейлыкова илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} gnvtvpug5pqxp3a8zvgdi2u2holdnex 0 512414 6026357 4866613 2026-09-03T14:14:34Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026357 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Елмасбаһчелер}} '''Елмасбаһчелер''' ({{lang-tr|Elmasbahçeler}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Бурса иле Османгази илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Елмасбаһчелер Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 323 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 91 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q97225384. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Османгази илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} c6w2tauy7iv6dyal0jxllrroisdumgj 0 512428 6026432 5392706 2026-09-03T20:34:41Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026432 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Емишли (мәгънәләр)}} '''Емишли''' ({{lang-tr|Yemişli}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Мардин иле Мидьят илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Емишли Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 792 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1141 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q1013205. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q135246243|Marina Andersson]]'' | | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q186360|шәфкать туташы]]''<br/>[[шагыйрь]] | | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Мидьят илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} qbzbjty3bdhuq803ds1xo56u1pxwakp 0 512869 6026352 5393768 2026-09-03T13:41:16Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026352 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Енипынар (мәгънәләр)}} '''Енипынар''' ({{lang-tr|Yenipınar}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Малатья иле Даренде илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Енипынар Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 449 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 799 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10837423. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Даренде илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} 5cn3evk1ulg08usann3kj89hcbuptyf 0 513902 6026480 4868387 2026-09-04T06:08:12Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026480 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Илһан}} '''Илһан''' ({{lang-tr|İlhan}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Анкара иле Аяш илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Илһан Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 55 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 294 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q8080081. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Аяш илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} 3noers64vpqteg7vmqcl1h0a7rjflyy 0 514203 6026436 4724772 2026-09-03T21:42:58Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026436 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Ипекйол}} '''Ипекйол''' ({{lang-tr|İpekyol}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == {{Бүлекне тулыландырырга}} == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q109388137. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Һалылые илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} qkcqs6nn1kly7zjvfwhljlvfg85bls3 0 514452 6026514 4869425 2026-09-04T09:52:12Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026514 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Кавак}} '''Кавак''' ({{lang-tr|Kavak}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Кайсери иле Ешилһисар илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Кавак Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 248 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 589 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10778127. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Ешилһисар илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} lss2ob273e9j03ti9eut5fbvn0z2qiz 0 514676 6026482 4869897 2026-09-04T06:25:56Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026482 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Кайнаккая}} '''Кайнаккая''' ({{lang-tr|Kaynakkaya}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Мардин]] иле Өмерли илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Кайнаккая Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 758 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1107 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q3668812. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Өмерли илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} ksru6266h9pdkpu705y19hx3br9s1q1 0 514880 6026497 4870277 2026-09-04T07:43:27Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026497 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Кануни}} '''Кануни''' ({{lang-tr|Kanuni}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Трабзон иле Ортаһисар илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Кануни Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 597 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 906 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q109388193. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Ортаһисар илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} n2a23zbavvxer74eh5mylum74vjex61 0 515402 6026465 4728123 2026-09-04T04:47:51Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026465 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Караман}} '''Караман''' ({{lang-tr|Karaman}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Акдиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Анталья иле Дөшемеалты илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == {{Бүлекне тулыландырырга}} == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q109960942. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Дөшемеалты илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} 0qtg0y8lmclbmeemuq9yythioskd2ph 0 515418 6026342 4870566 2026-09-03T12:47:29Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026342 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Карамоллаушагы}} '''Карамоллаушагы''' ({{lang-tr|Karamollauşağı}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Анкара иле Шерефликочһисар илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Карамоллаушагы Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 134 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 456 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6368347. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Шерефликочһисар илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} 5ea85sfwdm865y7htjg9de6hxjwcvig 0 516035 6026485 4871919 2026-09-04T06:53:11Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026485 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=октябрь 2024}} {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Кедикая}} '''Кедикая''' ({{lang-tr|Kedikaya}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Бурса иле Караҗабей илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Кедикая Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 388 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 96 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6621682. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} [[Төркем:Караҗабей илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] {{Turkey-geo-stub}} npxycjjgg9u02xyv4qkfwej0bqd2asv 0 518152 6026529 4758641 2026-09-04T11:43:29Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026529 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Мамурие}} '''Мамурие''' ({{lang-tr|Mamuriye}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Коҗаэли иле Гөлҗүк илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Мамурие Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 268 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 83 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6586650. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Гөлҗүк илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] g19whyrjv5i29tprgum95pgfof4j1hg 0 520733 6026354 4831028 2026-09-03T14:07:45Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026354 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Сачаяк}} '''Сачаяк''' ({{lang-tr|Saçayak}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Балыкесир иле Дурсунбей илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Сачаяк Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 360 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 167 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6578411. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Дурсунбей илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] n7tp09fsz384hjtnd3sloeahngcy7pa 0 520932 6026467 4831323 2026-09-04T05:22:36Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026467 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Сергенкая}} '''Сергенкая''' ({{lang-tr|Sergenkaya}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Эрзурум иле Пазарйолу илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Сергенкая Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 661 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 982 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6577964. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Пазарйолу илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] nrjpb4zxcdseg4zndvsqukdi167w4al 0 521143 6026447 4831659 2026-09-03T23:18:43Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026447 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Сома}} '''Сома''' ({{lang-tr|Soma}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эгей бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Маниса иле Сома илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Сома Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 458 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 234 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q13124930. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |- | data-sort-value="1950" | 1950-06-18 | ''[[:d:Q65496980|Timur Çınar]]'' | ''[[:d:Q19613872|İzmir İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-07-27 | [[Измир]] |- | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q139110149|Nejla Gür]]'' | | ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | | | |- | data-sort-value="1962" | 1962-08-26 | ''[[:d:Q21526622|Meryem Yamak]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]'' | | | |- | data-sort-value="1968" | 1968-03-25 | ''[[:d:Q131379184|Birol Akgün]]'' | ''[[:d:Q12808513|Әнкара университеты сәясәт фәннәре факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1047060|Кейзның Көнбатыш резерв университеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | ''[[:d:Q1627814|Selçuk University]]''<br/>''[[:d:Q6084324|Yıldırım Beyazıt University]]'' | | |- | data-sort-value="1974" | 1974-08-02 | ''[[:d:Q5627138|Gürkan Ekren]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1987" | 1987-10-13 | ''[[:d:Q15829871|Çağrı Tekin]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1992" | 1992-01-16 | ''[[:d:Q5332344|Ecem Güler]]'' | | ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1999" | 1999-01-25 | ''[[:d:Q123182353|Ali Akkuş]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="1999" | 1999-07-08 | ''[[:d:Q123182449|Mustafa Şengül]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="2001" | 2001-11-07 | ''[[:d:Q123228268|Kadir Karış]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="2004" | 2004-11-25 | ''[[:d:Q123202918|Ceyhun Çoban]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |- | data-sort-value="2008" | 2008-03-28 | ''[[:d:Q134302985|Osman Kahraman]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Сома илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] mn0lux7gekjf9dqbeujbkpm0btv2bvz 0 522622 6026368 4841612 2026-09-03T16:09:25Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026368 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Уйсаллы}} '''Уйсаллы''' ({{lang-tr|Uysallı}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Шанлыурфа иле Суруч илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Уйсаллы Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 584 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 929 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6545832. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Суруч илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] p7fml4c4sm1mt4aog1im2ood8y2tjk8 0 522837 6026520 4850956 2026-09-04T10:48:33Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026520 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Үнлүҗе (мәгънәләр)}} '''Үнлүҗе''' ({{lang-tr|Ünlüce}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Сакарья иле Сапанҗа илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Үнлүҗе Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 234 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 116 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6458781. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Сапанҗа илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] m4py1mls153dix7mdraz3q76dk9urku 0 524616 6026483 4844745 2026-09-04T06:47:58Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026483 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Чамлыҗа (мәгънәләр)}} '''Чамлыҗа''' ({{lang-tr|Çamlıca}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Самсун иле Терме илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Чамлыҗа Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 377 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 676 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6491310. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Терме илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] 5xrk2rqwt06gb8gch18956hra8sytl0 0 524629 6026466 4844736 2026-09-04T05:00:35Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026466 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Чамлыҗа (мәгънәләр)}} '''Чамлыҗа''' ({{lang-tr|Çamlıca}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Бурса иле Нилүфер илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Чамлыҗа Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 331 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 90 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q109961238. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Нилүфер илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] 2bgpfdtxua4dxrn4fpals6cgsufz4vu 0 524896 6026488 4844945 2026-09-04T07:08:53Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026488 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Чаталүвез}} '''Чаталүвез''' ({{lang-tr|Çatalüvez}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Сакарья иле Карасу (Сакарья) илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Чаталүвез) Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 221 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 140 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6485727. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Карасу (Сакарья) илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] 1j38kcmulf3d3d6s8urgybeoxnd7njp 0 525157 6026348 4845472 2026-09-03T13:25:00Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026348 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Чифтлик (мәгънәләр)}} '''Чифтлик''' ({{lang-tr|Çiftlik}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Самсун иле Ондокузмаес илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Чифтлик Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 315 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 593 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6088082. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Ондокузмаес илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] 4we0wy2tf9be0b0t1re9e9klf41pv58 0 526617 6026421 4764063 2026-09-03T19:51:14Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026421 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Юзүнҗүел (мәгънәләр)}} '''Юзүнҗүел''' ({{lang-tr|Yüzüncüyıl}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> Бурса иле Нилүфер илчесенә караган бер мәхәллә ({{lang-tr|mahalle}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == {{Бүлекне тулыландырырга}} == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6067672. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Нилүфер илчесе мәхәлләләре]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия мәхәлләләре]] qua4iksrqpc525cm9g55c4113b8d5mm 0 527621 6026350 4856721 2026-09-03T13:29:23Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026350 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Абдүлкадиркөй}} '''Абдүлкадиркөй''' ({{lang-tr|Abdülkadirköy}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Синоп]] иле аянҗык илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Абдүлкадиркөй Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 272 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 492 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6959895. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Аянҗык илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} s1iw1gbjtfgxti629njb6v4c2cszp95 0 527764 6026359 4856975 2026-09-03T14:34:35Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026359 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Агыллы (мәгънәләр)}} '''Агыллы''' ({{lang-tr|Ağıllı}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Акдиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Мерсин]] иле Айдынҗык илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Агыллы Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 208 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 543 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6889642. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Айдынҗык илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} 6jjbvv701jshgs8aogbhj0mzr4au4xx 0 528153 6026444 4858447 2026-09-03T23:08:24Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026444 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Акөрен (мәгънәләр)}} '''Акөрен''' ({{lang-tr|Akören}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Муш]] иле Малазгирт илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Акөрен Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 839 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1177 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10731564. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Малазгирт илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} d0v4r4l56lez3das2wakjhh70aslw6x 0 528391 6026343 4858183 2026-09-03T12:47:44Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026343 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Акчалы (мәгънәләр)}} '''Акчалы''' ({{lang-tr|Akçalı}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Бартын]] иле Бартын илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Акчалы Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 190 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 293 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4702078. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Бартын илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} qm8s6cs841k6o2bvp79asg9xtuf69hj 0 528969 6026453 4859518 2026-09-04T01:34:14Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026453 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Арпаҗык (мәгънәләр)}} '''Арпаҗык''' ({{lang-tr|Arpacık}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Гиресун]] иле Эспие илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Арпаҗык Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 512 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 823 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10735314. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Эспие илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} 60riie183fqsgy1dayxod9khxgge0pg 0 529087 6026335 4859716 2026-09-03T12:12:10Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026335 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Аслыханлар}} '''Аслыханлар''' ({{lang-tr|Aslıhanlar}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эгей бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Күтахья]] иле Асланапа илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Аслыханлар Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 276 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 228 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10735780. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Асланапа илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} nv0vwymmzeihwkmbvw7gkgduyot26fh 0 529302 6026338 4860144 2026-09-03T12:24:25Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026338 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Ашагыемирлер (мәгънәләр)}} '''Ашагыемирлер''' ({{lang-tr|Aşağıemirler}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Йозгат]] иле Соргун илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Ашагыемирлер Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 208 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 546 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6886373. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Соргун илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} 95vlg77i8asynqzztzu1gpis0343xq9 0 529787 6026347 4697616 2026-09-03T13:21:52Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026347 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Балтасарылар}} '''Балтасарылар''' ({{lang-tr|Baltasarılar}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Йозгат]] иле Йозгат илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == {{Бүлекне тулыландырырга}} == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6864226. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Йозгат илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} 8k1vylbreppztpv65e10yx56kmknq7p 0 531249 6026346 4861484 2026-09-03T13:21:15Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026346 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Гечиткөй (мәгънәләр)}} '''Гечиткөй''' ({{lang-tr|Geçitköy}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Батман]] иле Герҗүш илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Гечиткөй Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 771 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1120 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q5555092. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Герҗүш илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} r1befsv4rzkm9mqcmb8vvughg55enr1 0 531283 6026502 4864143 2026-09-04T08:14:11Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026502 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Гөҗен (мәгънәләр)}} '''Гөҗен''' ({{lang-tr|Göcen}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эгей бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Афйонкарахисар]] иле Чай илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Гөҗен Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 251 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 327 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q5626451. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Чай илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} c6hcgxjuu887stq7zsnkkgx3wvx1mtv 0 532960 6026456 4865324 2026-09-04T01:38:54Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026456 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Дилавер}} '''Дилавер''' ({{lang-tr|Dilaver}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Дүзҗе]] иле Акчакоҗа илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Дилавер Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 197 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 168 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6782333. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Акчакоҗа илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} tgsdo43sw398wy811zsnbl71uko6h23 0 533224 6026515 4866271 2026-09-04T10:02:52Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026515 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Дөртдегирмен}} '''Дөртдегирмен''' ({{lang-tr|Dörtdeğirmen}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эгей бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Күтахья]] иле Гедиз илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Дөртдегирмен Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 315 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 229 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10757419. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Гедиз илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} r2vfelapbdk56zdbsbuqi1v5x1zdpbv 0 533306 6026450 4865975 2026-09-03T23:48:09Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026450 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Дутлар (мәгънәләр)}} '''Дутлар''' ({{lang-tr|Dutlar}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Дүзҗе]] иле Егылҗа илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Дутлар Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 171 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 198 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6769851. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Егылҗа илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} k4a8110evze801pxi36qtbhqfgbnxw2 0 533315 6026409 4866004 2026-09-03T18:24:46Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026409 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Дуттепе}} '''Дуттепе''' ({{lang-tr|Duttepe}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Гиресун]] иле Буланҗак илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Дуттепе Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 460 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 770 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6769323. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Буланҗак илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} nghlole260ghdhe53esii3ypexc1d7a 0 533901 6026399 4850771 2026-09-03T17:49:35Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026399 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Җумхуриет (мәгънәләр)}} '''Җумхуриет''' ({{lang-tr|Cumhuriyet}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Сивас]] иле Елдызэли илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Җумхуриет Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 274 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 615 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6811177. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Елдызэли илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] hashxrkqsxxi10g57yeaqe59ljljb9d 0 534001 6026517 4849265 2026-09-04T10:19:53Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026517 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Ягҗылар (мәгънәләр)}} '''Ягҗылар''' ({{lang-tr|Yağcılar}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Дүзҗе]] иле Егылҗа илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Ягҗылар Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 163 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 210 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6530985. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Егылҗа илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] 0wgcppauw485c4ni9ari9zxmx9g6i78 0 535213 6026468 4868386 2026-09-04T05:26:45Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026468 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Илҗикөрен}} '''Илҗикөрен''' ({{lang-tr|İlcikören}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эгей бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Күтахья]] иле Чавдархисар илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Илҗикөрен Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 293 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 214 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10842513. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Чавдархисар илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} 88tlhgqyr18l67y25qwybg5yhgl67g2 0 536368 6026353 4870221 2026-09-03T13:54:17Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026353 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Камышлы}} '''Камышлы''' ({{lang-tr|Kamışlı}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Чорум]] иле Сунгурлу илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Камышлы Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 140 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 476 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6646520. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Сунгурлу илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} 2rcthzeq6fqw5omuazduteotiuo2vpn 0 537176 6026365 4871475 2026-09-03T15:47:11Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026365 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Касабаөренҗик}} '''Касабаөренҗик''' ({{lang-tr|Kasabaörencik}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Кастамону]] иле Кастамону илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Касабаөренҗик Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 187 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 396 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q8001703. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Кастамону илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} j9e4ubpz1y5ocm75e0b9f73p4h7iz6s 0 538047 6026490 4875471 2026-09-04T07:19:13Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026490 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Көклүҗе}} '''Көклүҗе''' ({{lang-tr|Köklüce}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Кастамону]] иле Чаталзейтин илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Көклүҗе Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 247 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 440 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6597670. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Чаталзейтин илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} loe2ju67of6p0tgzp4pw4x3f1s7jqgt 0 538813 6026479 4874404 2026-09-04T06:06:47Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026479 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Кызылҗа}} '''Кызылҗа''' ({{lang-tr|Kızılca}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Гүмүшхане]] иле Келкит илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Кызылҗа Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 557 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 886 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6587942. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Келкит илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} imuqwhjle5tyrwrmtaqs5hps46d9nql 0 538970 6026420 4874588 2026-09-03T19:43:50Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026420 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=октябрь 2024}} {{УК}} {{мәгънәләр|Кылычлар}} '''Кылычлар''' ({{lang-tr|Kılıçlar}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эгей бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Афйонкарахисар]] иле Эмирдаг илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Кылычлар Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 162 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 286 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q4826535. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : &#91;в 35 т.&#93; / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} [[Төркем:Эмирдаг илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] {{Turkey-geo-stub}} isihjhh6rrt9sh2drgn58bu9euyi2rt 0 540174 6026332 4751670 2026-09-03T12:04:30Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026332 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Өзбашы (мәгънәләр)}} '''Өзбашы''' ({{lang-tr|Özbaşı}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Агры]] иле Агры илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Өзбашы Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 887 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1217 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6461390. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Агры илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] pvppceq59er24ow50o5whf7t5vuzhq1 0 540315 6026495 4751127 2026-09-04T07:34:06Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026495 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Өренкая (мәгънәләр)}} '''Өренкая''' ({{lang-tr|Örenkaya}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Гиресун]] иле Тиреболу илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Өренкая Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 521 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 830 чакрым ераклыкта урнашкан. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6462659. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Тиреболу илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] rrei4j0b9l6v478qt6m0fpu1h3stxy1 0 541929 6026439 4832561 2026-09-03T22:09:56Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026439 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Таракчылар}} '''Таракчылар''' ({{lang-tr|Tarakçılar}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Артвин]] иле Юсуфэли илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Таракчылар Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 759 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1070 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q7685346. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Юсуфэли илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] i33oh39t59r87ql4juxznoy5wem3hml 0 542407 6026383 4836858 2026-09-03T17:11:24Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026383 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Топкая}} '''Топкая''' ({{lang-tr|Topkaya}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Карс]] иле Сарыкамыш илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Топкая Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 811 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1135 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10827603. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Сарыкамыш илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] jl10kxlklqotrk3fm5dwangvl5v4nui 0 542675 6026427 4841600 2026-09-03T20:13:20Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026427 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Узунөз}} '''Узунөз''' ({{lang-tr|Uzunöz}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Карадиңгез бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Синоп]] иле Дураган илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Узунөз Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 261 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 513 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6544237. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Дураган илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] 8fmec1epryn3f7p49qwm29yphdphr8e 0 542850 6026518 4850954 2026-09-04T10:23:22Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026518 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Үнлүҗе (мәгънәләр)}} '''Үнлүҗе''' ({{lang-tr|Ünlüce}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Сиирт]] иле Байкан илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Үнлүҗе Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 803 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 1149 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10839899. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Байкан илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] 5xlq110ffw0lf9srxrdc809c9doctu2 0 542920 6026358 4851093 2026-09-03T14:23:02Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026358 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Үчкую (мәгънәләр)}} '''Үчкую''' ({{lang-tr|Üçkuyu}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Эчке Анатолия бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Невшеһир]] иле Аванос илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Үчкую Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 207 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 556 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q10839968. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Аванос илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] 7ssyj3ytvxkkys9jqqw96dciwa7wzsk 0 543167 6026470 4843330 2026-09-04T05:35:28Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026470 wikitext text/x-wiki {{УК}} {{мәгънәләр|Хаҗыөмерлер (мәгънәләр)}} '''Хаҗыөмерлер''' ({{lang-tr|Hacıömerler}}) — [[Төркия Җөмһүрияте]]нең [[Мәрмәр бүлгесе]]<ref>[http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html Административное устройство Турции] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090120115121/http://www.akdenizdom.ru/work/adm.html |date=2009-01-20}}</ref> [[Чанаккале]] иле Лапсеки илчесенә караган бер авыл ({{lang-tr|köy}}).<ref>{{cite web |title=Türkiye İstatistik Kurumu. TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri.|url=https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817225821/https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=17 Ağustos 2018|archivedate=18 октябрь 2020||deadlink = no }}</ref> == Географиясе == Хаҗыөмерлер Төркиянең башкаласы [[Әнкара]]дан турыдан 519 чакрым, ә илнең иң зур шәһәре [[Истанбул]]дан 198 чакрым ераклыкта урнашкан<ref>Implementations of the haversine formula [http://rosettacode.org/wiki/Haversine_formula in 91 languages at rosettacode.org] and [http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe in 17 languages on codecodex.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814170246/http://www.codecodex.com/wiki/Calculate_Distance_Between_Two_Points_on_a_Globe |date=2018-08-14 }}.</ref>. == Халык саны == {{ХСВМ||Таблица}} == Шәхесләр == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q6675381. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569:туу,label:Исем,p69,p106,p108,p570,p20}} {| class='wikitable sortable' ! туу ! Исем ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! үлем датасы ! үлем урыны |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://bigenc.ru/geography/text/4211458 Турция // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104101526/https://bigenc.ru/geography/text/4211458 |date=2021-11-04 }} * {{cite web |title = Төркия рәсми сайты |url = https://turkey.com/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20150522160612/http://turkey.com/ |archivedate = 2015-05-22 |deadlink = no }} * [http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 Mahalle Nedir?]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304214324/http://www.diyadinnet.com/YararliBilgiler-1305 |date=4 Mart 2016 }} * [http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 Kısaltmalar Dizini]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304193910/http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=198 |date=4 Mart 2016 }} * {{cite web |title=Genel Kurul Tutanağı 24.Dönem 5. Yasama Yılı 30. Birleşim|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305000118/http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic_yazici?P4=22303&P5=H&page1=90&page2=90|yayıncı=tbmm.gov.tr|archivedate=4 Mart 2015|archivedate=5 Mart 2015|archivedate=15 12 2014||deadlink = no }} {{Turkey-geo-stub}} [[Төркем:Лапсеки илчесе авыллары]] [[Төркем:Әлифба буенча торак пунктлар]] [[Төркем:Төркия торак пунктлары]] [[Төркем:Төркия авыллары]] e306tdds0w4r5a2yrezs4qnswzcrcpi 0 567871 6026494 6026112 2026-09-04T07:33:27Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026494 wikitext text/x-wiki {{Мәгълүмати исемлек}} [[Файл:2018 Татар энциклопедиясе мәкаләләре сүзлеге.pdf|200px|thumb|Чыганак файл, 498 бит, ТР ФА нәшрияты, 2018 ел, ISBN 978-5-902375-37-1 ]] Монда [[Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты]] хезмәткәрләре булдырган [[Татар энциклопедиясе]] басмасында һәм [[Файл:Tatarica-Logo-tt.png|40px|link=Tatarica (энциклопедия)]] [[Tatarica (энциклопедия)|Tatarica. Татар энциклопедиясе]] онлайн-порталында пәйда булаган темаларга туры килүче [[Татарча Википедия]] мәкаләләре исемлеге тупланыла. Максаты — барлау, дөньяның бар эзләгеч ботлары һәм ясалма интеллектлары аркылы бәйле белемне һәркемгә таныш иттерү,Тат.Википедия мәкаләләреннән һәм бәйле Викимәгълмат элементларыннан оригиналь чыганакларга сылтамалар урнаштыру. Файлда күрсәтелгәнчә, тулаем саны 19509 булачак. Электрон рәвешендә инде ирешелгәннәрен ''[http://tatarica.org/tt Татарика сайтыннан]'' табып була. {{TOC right}} == А == # [[Абага гөл]] ([[:ru:Костенец|ru]]) # [[Абалач]] # [[Абан районы]] # [[Абашево мәдәнияте]] ([[:ru:Абашевская культура|ru]]) # [[Габделәхәт Бәкерев|Абделхәләт Бакиров]] # [[Абдуләхәт Аббасов]] # [[Абдулла районы]] # [[Абдулла Алиш]] # [[Абдулла Әхмәт]] # [[Абдулла Билданов]] # [[Абдуллаһ ибн Микаил]] # [[Абдуллиннар]] (татар дворяннары) # [[Абдуллиннар утары]] # [[И. А. һәм А. И. Абдуллиннар ташбасмаханәсе]] # [[Габделхан Әхтәмҗан|Абдулхан Әхтәмҗан]] # [[Абдул-Салманы]] # [[Абҗабар]] # [[Абкалар]] # [[Абляскино]] # [[Абразия]] # [[Абрамов реакциясе]] ([[:ru:Реакция Абрамова|ru]]) # [[Абрек Абзгилдин]] # [[Абрек Әюпов]] # [[Абрыскино]] # [[Абызлар хәрәкәте]] (Абызагайлар) # [[Абыстай]] # [[Аваз (газета)]] # [[Авангард (арыш сорты)]] # [[Аверьяновка]] ([[d:Q50825904|d]]) # [[Авиация]] ([[:ru:Авиация|ru]]) # [[Авиация сәнәгате]] ([[:ru:Авиационная промышленность|d]]) # [[Авлакоген]] ([[:ru:Авлакоген|ru]]) # [[Автомобиль]] # [[Автомобиль җитештерү сәнәгате]] ([[:ru:Автомобильная промышленность|ru]]) # [[Автомобиль юл]] ([[:ru:Автомобильная дорога|ru]]) # [[Автономия]] # [[Автоспорт]] # [[Авыл (гәҗит)]] яки [[«Авыл» газетасы]] # [[Авыл газетасы (гәҗит)]] # [[Авыл көе]] халык көйләре жанры # [[Авыл көнкүреше (журнал, Минзәлә)]] # [[Авыл күле]] # [[«Авыл тормышы» журналы]] # [[Авыл халкы (газета)]] яки [[Авыл халкы (гәҗит)]] # [[Авыл хуҗалыгы-урманчылык (журнал)]] # [[Авыл хуҗалыгы эшчесе (газета)]] # [[Ага базар]] # [[Агаповка районы]] # [[Агафангел Афанасьев]] # [[Агглютинатив телләр]] ([[:ru:Агглютинативные языки|ru]]) # [[Агглютинатинация (тел белеме)]] ([[:ru:Агглютинация (лингвистика)|ru]]) # [[Аграмак]] # [[Агроклиматик зоналар]] # [[Агрокультура (Чистай районы)]] # [[Агрономик рудалар]] ([[:ru:Агрономические руды|ru]]) # [[Агрономия]] # [[Агросәнәгать интеграциясе]] ([[:ru:Агропромышленная интеграция|ru]]) # [[Агросәнәгать комплексы]] ([[:ru:Агропромышленный комплекс|ru]]) # [[Агросила]] # [[Агротехника]] ([[:ru:Агротехника|ru]]) # [[Агроурман мелиорациясе]] ([[:ru:Агролесомелиорация|ru]]) # [[Агрофирма]] # [[Агрохимия]] ([[:ru:Агрохимия|ru]]) # [[Агыйдел (елга)]] # [[Адав-Толымбай]] # [[Адай (Актаныш районы)]] # [[Адай (Кукмара районы)]] # [[Адам Арнгольд]] # [[Адвентизм]] ([[:ru:Адвентизм|ru]]) # [[Адвокатура]] ([[:ru:Адвокатура|ru]]) # [[Адель Абдуллин]] (Ильсияр улы, хокук белгече) # [[Административ-территориаль бүленеш]] # [[Адмирал (күбәләк)]] # [[Адмиралтия конторасы]] комплексы: [[Адмираллык кантурының баш бинасы (Казан)]] һәм [[Адмираллык кантурының кече бинасы (Казан)]] # [[Адонис (чәчәк)]] ([[:ru:Адонис (растение)|ru]]) # [[Адонис урманы]] # [[Адрес-календарь]] # [[Адриан (Мәскәү патриархы)]] ([[:ru:Адриан (патриарх Московский)|ru]]) # [[Аеш]] # [[«Аҗаган» журналы]] # [[Аждаһа]] # [[Азад хатын (газета)]] # [[Азак]] # [[Азалак]] # [[Азан]] # [[Азат Аббасов]] # [[Азат Адельшин]] # [[Азат Алимов]] # [[Азат Әхмәдуллин]] # [[Азат Бикмурзин]] # [[Азат Билалов]] # [[«Азат ватан» журналы]] # [[Азат Себер (газета)]] # [[Азат халык (газета)]] # [[Азат халык (гәҗит)]] # [[Азат ханым (журнал)]] # [[Азат шәрекъ (журнал)]] # [[Азат (Аксубай районы)]] # [[Азат (газета)]] # [[«Азатлык» Татар яшьләре берлеге]] # [[Азатлык радиосы]] # [[Азелино мәдәнияте]] # [[Азиз Акҗигитов]] # [[Азия басмаханәсе (Казан)]] # [[Азия музыка журналы]] # [[Азнакай]] # [[Азнакай аучылык тыюлыгы]] # [[Азнакай районы]] # [[Азнакай урман хуҗалыгы]] # [[Азнакайнефть]] # [[Азов-Дон банкы]] ([[:ru:Азовско-Донской банк|ru]]) # [[Азотлы ашламалар]] ([[:ru:Азотные удобрения|ru]]) # [[Азотобактер]] ([[:ru:Азотобактер|ru]]) # [[Азурит]] ([[:ru:Азурит|ru]]) # [[Аитзәк Аитов]] # [[Аитовлар]] нәселе # [[Ай, былбылым]] # [[Аять|Айәт]] # [[Айбаш (Татарстан)]] # [[Айдар Әюпов]] # [[Айдар Әхәтов]] # [[Айдар Әхмәтов]] # [[Айдар Беляев]] # [[Айдар хан]] # [[Айдар (Теләче районы)]] # [[Айдар (Яшел Үзән районы)]] # [[Айнагүл Баялиева]] # [[Айрат Абдуллин]] (Лестал улы) # [[Айрат Арсланов (артист)]] # [[Айршир токымы]], [[мөгезле эре терлек]] төре ([[:ru:Айрширская (порода коров)|ru]]) # [[Айсылу (люцерна төре)]] # [[Айталан]] # [[Айтугановлар]] # [[Ак амур]] # [[Ак Барс (банк)]] # [[Ак Барс (хоккей клубы, Казан)]] # [[Ак гөмбә]] # [[Ак идел (газета)]] яки [[Ак Идел (гәҗит)]] # [[Ак күбәләкләр]] # [[Ак күбек]] дәстаны # [[Ак күл (Идел-Кама тыюлыгы)]] # [[Ак күл (сапропель чыганагы)]] # [[Ак Мәчет (Алтын Урда)]], [[Украина]]ның [[Николаев өлкәсе]]ндәге [[Прибужье]] <small>([[:ru:Прибужье|ru]], 1946 кадәр ''Акмечетъ'')</small> авылы тирәсендә # [[Ак пулат]] # [[Ак ромашка (хәйрия акциясе)]] # [[Ак Сарай (Алтын Урда)]] # [[Ак Урда]] ([[:ru:Белая Орда|ru]]) # [[Ак шигырь]] # [[Ак юл (журнал, 1913)]] # [[Ак юл (журнал, 1967)]] # [[Академия бистәсе]] # [[Академия экспедицияләре]] ([[:ru:Академические экспедиции|ru]]) # [[Акбаш тимер юл станциясе бистәсе]] # [[Акбаш (Димескәй кушылдыгы)]] # [[Акбаш (Татарстан, берләштерү)]] # [[Акбулат (Татарстан)]] # [[Акбүре]] # [[Акварель]] ([[:ru:Акварель|ru]]) # [[Акканат]] # [[Аккирәй]] # [[Аккирмән]] # [[Аккирмән Урдасы]] # [[Акклиматизация]] ([[:ru:Акклиматизация|ru]]) # [[Аккучат бине Килмөхәммәд]] # [[Аккүбәк]] # [[Аккүз (Актаныш районы)]] # [[Аккүл (Буа районы)]] # [[Аккүл (Лениногорск районы)]] # [[Аккүл Бигәнәй]] # [[Акман (Мамадыш районы)]] # [[Акмулла (журнал)]] # [[Аксай (Татарстан)]] # [[Аксакүл]] # [[Аксар]] # [[Аксарка (Об кушылдыгы)]] # [[Аксирис]] ([[:ru:Аксирис|ru]]) # [[Аксу]] # [[Аксубай]] # [[Аксубай урман заводы поселогы|Аксубай агач эшкәртү заводы поселогы]] # [[Аксубай районы]] # [[Аксубай урман хуҗалыгы]] # [[Аксумла (авыл)]] # [[Аксумла (елга)]] # [[Аксумла (Аксумла кушылдыгы)]] ([[:ru:Аксумлинка|ru]]) # [[Актаҗик]] # [[Актай]] # [[Актаныш]] # [[Актаныш нефть чыганагы]] # [[Актаныш районы]] # [[Актанышбаш]] # [[Актау (Чистай районы)]] # [[Акташ (елга)]] # [[Акташ районы]] # [[Акташ Упкыны]] # [[Актёрлык сәнгате]] ([[:ru:Актёрское искусство|ru]]) # [[Актинидия]] ([[:ru:Актинидия|ru]]) # [[Актояк]] # [[Актүбә (Азнакай районы)]] # [[Актүбә (Түбән Кама районы)]] # [[Актүбә (Шошка кушылдыгы)]] # [[Актүбә районы]] # [[Акупунктура]] ([[:ru:Акупунктура|ru]]) # [[Акустик парамагнетик резонанс]] ([[:ru:Акустический парамагнитный резонанс|ru]]) # [[Акушерлык]] ([[:ru:Акушерство|ru]]) # [[Акхуҗа]] # [[Акциз]] # [[Акциз идарәләре]] ([[:ru:Акцизное управление|ru]]) # [[Акционерлык җәмгыяте]] ([[:ru:Акционерное общество|ru]]) # [[Акция (икътисад)]] # [[Акча (нәшрият)]] # [[Акчишмə (Арча районы)]] # [[Акчишмə (Әлмәт районы)]] # [[Акчишмә (Мамадыш районы)]] # [[Акчишмə (Ютазы районы)]] # [[Акчишмə-2 (Әлмәт районы)]] # [[Акчуриннар]] # [[Акчуриннарның китапханә-кыйраәтханәсе]] # [[Акчуриннарның шәхси китапханәләре]] # [[Акшуат]] # [[Акъегет (Яшел Үзән районы)]] # [[Акъяр (Яңа Чишмә районы)]] # [[Акъюл]] # [[Алабакүл]] # [[Алабирде]] # [[Алан (Арча районы)]] # [[Алан (Балтач районы)]] # [[Алан (елга)]] # [[Алан (Мамадыш районы)]] # [[Алан (Теләче районы)]] # [[Алан-Бәксәр]] # [[Алан Елга]] # [[Алан Җөри]] # [[Алан-Полян]] # [[Алань]] # [[Алар районы]] ([[:ru:Аларский район|ru]]) # [[Алат даругасы]] # [[Алат спиртзаводы]] # [[Алафузов театры]] # [[Алафузовларның завод-фабрикалар һәм җитештерү сәүдә-сәнәгать ширкәте]] # [[Албаба]] # [[Албаба тимер юл разъезды бистәсе]] # [[Албай]] # [[Албай күле]] # [[Алга (Аксубай районы)]] # [[Алга (Бөгелмә районы)]] # [[Алга (газета)]] # [[Алга (гәҗит, Ырынбур)]] # [[Алга (гәҗит, Сарапул)]] # [[Алга, дошман өстенә!]] # [[Алга (нәшият)]] # [[Алга (Сарман районы)]] # [[Алга (Теләче районы)]] # [[Алга таба (гәҗит)]] # [[Алга-Көек]] # [[Алгай]] # [[Алгебра]] # [[Алдан олысы]] ([[:ru:Алданский улус|ru]]) # [[Алевролит]] ([[:ru:Алевролит|ru]]) # [[Алекина Поляна]] # [[Александр I]] # [[Александр II]] # [[Александр III]] # [[Александр Авраменко]] (Никофор улы, тау инженеры), ТР Дәүләт бүләге лауреаты # [[Александр Агабабов]] # [[Александр Аганин]] # [[Александр Азин]] # [[Александр Акмуллин]] # [[Александр Алга]] # [[Александр Александровский]] # [[Александр Алемасов]] # [[Александр Анисимов]] # [[Александр Анушкин]] # [[Александр Аплечеев]] # [[Александр Арбузов]] # [[Александр Арбузов бюсты]] # [[Александр Арутюнян]] # [[Александр Архангельский (1854)]] # [[Александр Афанасьев]], Петрович (1920-1945, Советлар Берлеге каһарманы) # [[Александр Афанасьев (журналист)]], Иванович (1931-2005) # [[Александр Әлмәтов]] ([[:ru:Альметов, Александр Давлетович|ru]]) # [[Александр Бабынин]] # [[Александр Баев]] # [[Александр Бажанов]] # [[Александр Балакин]] # [[Александр Баранов (педиатр)]] # [[Александр Барсков]] # [[Александр Белинский]] # [[Александр Бендецкий]] # [[Александр Беннигсен]] # [[Александр Бережной]] # [[Александр Беркутов]] # [[Александр Берлин]] # [[Александр Бессонов]] # [[Александр Бирюлин]] # [[Александр Бистәсе]] # [[Александр Вилькен шәхси китапханәсе]] # [[Александр Давидович Туган-Мирза-Барановский]] # [[Александр Иванович Артемьев]] # [[Александра Безина]] # [[Александра Беспалова]] # [[Александра балалар приюты (Алабуга)|Александра исемендәге кыз-балалар ятимханәсе]] # [[Петцольд заводы|Александров И.В. варисларының сора һәм сосла кайнату заводы комплексы]] # [[Александров пассажы (Казан)]] # [[Александровка (Азнакай районы)]] # [[Александровка (Алексеевск районы)]] # [[Александровка (Баулы районы)]] # [[Александровка (Кайбыч районы)]] # [[Александровка (Лениногорск районы)]] # [[Александровка (Питрәч районы)]] # [[Александровка (Сарман районы)]] # [[Александровка (Чистай районы)]] # [[Александровка районы (Ырынбур өлкәсе)]] # [[Александровлар (сәүдәгәрләр)]] # [[Александровски (Татарстан)]] # [[Алексеевка (Аксубай районы)]] # [[Алексеевка (Баулы районы)]] # [[Алексеевка (Зәй районы)]] # [[Алексеевск комплексы]] — [[Алексеевское]] тирәсендәге борынгы шәһәрчекләр җыелмасы, [[Тамара Хлебникова]] такымының археологик эшчәнлеге объекты, [[Алексеевское туган як музее]] экспозиясендә тасвирлана. # [[Алексеевск районы]] # [[Алексеевское бизәкләп туку фабрикасы|Алексеевск бизәкләп туку фабрикасы]] # [[Алексеевский]] # [[Алексеевское]] # [[Алексеевское сөт заводы (Татарстан)|Алексеевское сөт-консерв комбинаты]] # [[Алексей (Раифский)]] — [[Яңа керәшен конторасы]] җитәкчесе # [[Алексий (Баженов)]] ([[:ru:Алексий (Баженов)|ru]]) # [[Алексей Агарков]] # [[Алексей Агафонов]] # [[Алексей Адашев]] # [[Алексей Алексеев (1893)]] # [[Алексей Альбицкий]] # [[Алексей Акманов|Алексей Ахманов]] # [[Алексей Әхтәмов]] # [[Алексей Басманов]] # [[Алексей Бахметев]] # [[Алексей Башкиров (1915)]] # [[Алешкин Саплык]] # [[Алешкино (Лениногорск районы)]] # [[Галиәскар Акалаев|Алиәскәр Акалаев]] # [[Али Акыш]] # [[Алимкәй Абдершин]] # [[Алия Азизова]] # [[Алия Акмаева]] # [[Алкин (Бөгелмә районы)]] # [[Алкин (Зәй районы)]] # [[Алкин (Мамадыш районы)]] # [[Алкиннар]] (татар морзалары нәселе) # [[Алкышлар һәм каргышлар]] # [[Аллаһияр Суфи]] # [[Аллаһиариләр]] (Алдагаровлар) # [[Аллаяр Беләшев]] # [[Аллерген]] ([[:ru:Аллерген|ru]]) # [[Аллергия]] # [[Аллергология]] # [[Аллитерация]] # [[Аллювиаль кәсле туфраклар]] ([[:ru:Аллювиальные дерновые почвы|ru]]) # [[Алма-Ата (Ютазы районы)]] # [[Алмагачлары (җыр)]] # [[Алмаз]] ([[:ru:Алмаз|ru]]) # [[Алмас Ахунҗанов|Алмаз Ахунҗанов]] # [[Алмалы (Арча районы)]] # [[Алмалы (Зәй районы)]] # [[Алмас Әдһәмов]] # [[Алмас Әхмәров]] # [[Алмашка! (гәҗит)]] # [[Алмашка (журнал)]] # [[Алмыш]] # [[Алнаши районы]] # [[Алпавыт]] # [[Алпамша (дастан)]] # [[Альберт Абдрахманов]] # [[Альберт Аганов]] # [[Альберт Айнетдинов]] # [[Альберт Александров]] # [[Альберт Белозёров]] # [[Альманах]] # [[Альфред Абдрашитов]] # [[Алып Илтәбәр]] # [[Алсу Әхмәтшина]], Ринат кызы # [[Алсу Сафина]] # [[Алсу (Әлмәт оек-оекбаш фабрикасы)]] # [[Алтаин Саин Сүмә]] # [[Алтай (гәҗит)]] # [[Алтай (Лениногорск районы)]] # [[Алтай телләре]] # [[Алтай токымлы сарыклар]] ([[:ru:Алтайская порода овец|ru]]) # [[Алты бармак (китап)]] # [[Алтын (акча берәмлеге)]] ([[:ru:Алтын (денежная единица)|ru]]) # [[Алтын тәхет]] # [[Алтын Урда (гәҗит)]] # [[Алтын ханым]] # [[Алтынбәк]] # [[Алтынчәч (опера)]] # [[Алтынчәч (персонаж)]] # [[Алфавит]] # [[Алферовка]] # [[Алших]] # [[Альберт Антипов]] # [[Альберт Әсәдуллин]], Нурулла улы, җырчы # [[Альберт Әсәдуллин (виолончелист)]], Әхәт улы, профессор # [[Альберт Баембәтов]] # [[Альберт Бикмуллин]] # [[Аман-Оштырма]] # [[Амарант]] # [[Амбар көясе]] # [[Амбар талпаннары]] ([[:ru:Амбарные клещи|ru]]) # [[Амбар утчыллары]] # [[Амвросий (Подобедов)]] ([[:ru:Амвросий (Подобедов)|ru]]) # [[Амвросий (Протасов)]] ([[:ru:Амвросий (Протасов)|ru]]) # [[Амебалар]] # [[Америка хәйрия-ярдәм мөдирияты]] # [[Аминокислоталар]] # [[Аммофос]] # [[Амортизация]] # [[Ампир]] # [[Амфиболит]] # [[Амур (кунакханә)]] яки "Амур" номерлары # [[Ана белән угыл дастаны]] яки [[Ана вә угыл дастаны]] # [[Ана (журнал)]] # [[Анак]] # [[Аналитик химия]] # [[Ананьино каберлеге]] # [[Ananyino mädäniäte|Ананьино культурасы]] # [[Анархизм]] # [[Анастасий (Александров)]] # [[Анастасий (Меткин)]] # [[Анатолий Авдеев]] Пётр улы журналист # [[Анатолий Акаевский]] # [[Анатолий Арестов]] # [[Анатолий Афанасьев]] # [[Анатолий Басов]] # [[Анатолий Бахтин]] # [[Анатолий (Грисюк)]] # [[Анатомия]] # [[Анатыш]] # [[Анаэроб организмнар]] # [[Ангарск]] # [[Ангемитоника]] # [[Ангидрит]] # [[Ангина]] # [[Андреевка (Алексеевск районы)]] # [[Андреевка (Бөгелмә районы)]] # [[Андреевка (Норлат районы)]] # [[Андреевка (Чирмешән районы)]] # [[Андреевка (Яңа Чишмә районы)]] # [[Андрей Агафонов]] # [[Андрей Адо]] # [[Андрей Анастасиев]] # [[Андрей Анисимов]] # [[Андрей Афанасьев]] # [[Андрей Банников]] # [[Андрей Бекетов (1823)]] # [[Андрей Деренков шәхси китапханәсе]] # [[Андрей Мясников шәхси китапханәсе]] # [[Андрей (Ухтомский)]] # [[Андрена]], яки [[Җир умарта корты]] # [[Андриан (Четвергов)]] # [[Андроново культурасы]] # [[Анестезиология]] # [[Анестезия]] # [[Анжеро-Судженск]] # [[Анизанта]] # [[Анилин]] # [[Анины Салманы]] # [[Анна Ахматова]] # [[Анненков]] # [[Аноним әдәби әсәр]] # [[Аноним басмаханә]] # [[Аносов йорты]] # [[Ант (халык иҗаты)]] # [[Антенна]] # [[Антик дөньяны өйрәнү гыйлеме]] # [[Антитеза]] # [[Антология]] # [[Антон Арбузов]] # [[Антони Лонгин Барановски]]й # [[Антоний (Амфитеатров)]] # [[Антоний (Вадковский)]] # [[Антоний (Храповицкий)]] # [[Антонимнар]] # [[Антонина Анохина]] # [[Антонина Барышева]] # [[Антонов ташбасмаханәсе]] # [[Антоновка (Кама Тамагы районы)]] # [[Антоновка (Спас районы)]] # [[Антоновка чокырлары]] # [[Антрепренёр]] # [[Антреприза]] # [[Антропоген тәэсир]] # [[Антропология]] # [[Антропонимика]] # [[Анхуза]] # [[Аң (басмаханә)]] # [[Аң (журнал)]] # [[Аң (труппа)]] # [[Апа тархан]] # [[Апаз]] # [[Апайкина-Гарь]] # [[Апак]] # [[Апаковлар]] # [[Апанаев йорты]] яки [[Юнусов йорты]] # [[Апанаевлар]] # [[Апанаевлар йорты (Казан)]] # [[Апанай мәчете]] # [[Апас]] # [[Апас районы]] # [[Апач (Актаныш районы)]] # [[Аполлон (күбәләк)]] # [[Аппак]] # [[Аппликация сәнгате]] # [[Апсабаш]] # [[Ар ягы бәкләре]] # [[Ар ягы кешеләре]] # [[Габдерәшит Рәхмәтуллин|Арат Рәшит Рәхмәти Исмәт улы]] # [[Арбалет]] # [[Арбаш]] # [[Арболит]] # [[Арбор]] # [[Арбор (елга)]] # [[Арбузов реакциясе]] # [[Арбузовлар]] # [[Академиклар Арбузовларның музей-йорты (Казан)|Арбузовлар А.Е. һәм Б.А. музей-йорты (Казан)]] # [[Арбузов-Баран]] # [[Аргамак (журнал)]] # [[Аргамаклы Сарай]] # [[Аргаяш районы]] # [[Аргиллит]] # [[Аргуновка тимер юл разъезды бистәсе]] # [[Аргын]] # [[Ардашир бине Ишгали Чалкавый-Болгари]] # [[Ареаль лингвистика]] # [[Аренда]] # [[Аренкул Асеев]] # [[Аркадий Алексеев (1946)]] # [[Аркадия бакчасы (Казан)]] # [[Аркатау]] # [[Арлар]] # [[Армин]] # [[Армия газеталары]] # [[Армспорт]] # [[Арнольд Балоев]] # [[Аромат (фабрика)]] # [[Аромаш районы]] # [[Арпаяз]] # [[Арсаевлар]] # [[Арсен Автандилов]] # [[Арсений (Брянцев)]] # [[Арслан хан]] # [[Арслановлар]] # [[Артамоновка]] # [[Арташ]] # [[Артель-печатник]] # [[Арттагы күл]] # [[Артъелга]] # [[Архаизм]]нар # [[Архангел бистәсе (Казан)]] # [[Архангель районы (Башкортстан)]] # [[Архангельск]] # [[Архей]] # [[Археографик экспедицияләр]] # [[Археография]] # [[Археологик истәлек]] # [[Археологик казу эшләре]] # [[Археологик комплекс]] # [[Археологик мәдәният]] # [[Археология]] # [[Архив]] # [[Архив белеме]] # [[Архиепископ]] # [[Архиерей]] # [[Архиерей дачасы]] # [[Архиерей йорты]] # [[Архиерей күле]] # [[Архимандрит]] # [[Архипов басмаханәсе]] # [[Архитектура белеме]] # [[Архитектура бизәге]] # [[Архитектура графикасы]] # [[Архитектура гыйлеме]] # [[Арча]] # [[Арча даругасы]] # [[Арча кальгасы]], XII-XVI гасыр болгар-татар шәһәре # [[Арча кантоны]] # [[Арча кыры]] # [[Арча өязе]] # [[Арча педагогика көллияте]] # [[Арча районы]] # [[Арча урман хуҗалыгы]] # [[Арча ягы]] # [[Арча күтәрелеше|Арча ягы крәстияннәре кузгалышы]] # [[Ары Казы]] # [[Арык Буга]] # [[Арыслан (Татарстан)]] # [[Асаба башкортлар]] # [[Арышхазда]] # [[Асар (Асәр)]]: Мәмләкәтемездә улан Ислам галимнәренең вә мәшһүр кемсәләренең тәрҗемә вә табәкаләре, тарихе вилядәт вә вафатлары, вә башка әхвальләре хакында язылмыш бер китаптыр. [[Ризаэтдин Фәхретдин]]нең тарихи хезмәте. # [[Асаф Габдерахманов]] # [[Асия (гәҗит)]] # [[Аскаридалар]] # [[Аскомицетлар]] # [[Аскын районы]] # [[Аспарух]] # [[Әстерхан (Татарстан)|Астраханка]] # [[Астрометрия]] # [[Астрономия]] # [[В. П. Энгельгардт исемендәге астрономия обсерваториясе|Астрономия обсерваториясе]] # [[Астрофизика]] # [[Асфальтитлар]] # [[Асыйм Баляев|Асым Баляев]] # [[Ася Әминова]] # [[Ата (елга)]] # [[Атабай торулыгы]] # [[Атабай (Кама Тамагы районы)]] # [[Атабай (Лаеш районы)]] # [[Атабай-Әнкәбә]] # [[Атавизм]] # [[Атака (журнал)]] # [[Аталык (тәрбия)]] # [[Атаман күле]] # [[Атамыш]] # [[Атиаз|Атияз]] # [[Атлама күле]] # [[Атлас]] # [[Атмас]] # [[Атмосфера күренешләре]] # [[Атмосфера явым-төшемнәре]] # [[Аттила]] # [[Аты]] # [[Атюрьево районы]] # [[Авыргазы районы|Аургазы районы]] # [[Аулак өй]] # [[Аулаш]] # [[Аулаш (елга)]] # [[Афанасий Аникиев]] # [[Афанасий (Малинин)]] ([[:ru:Афанасий (Малинин)|ru]]) # [[Афанасий (Соколов)]] # [[Афиша]] # [[Афоризм]] # [[Африда Байчурина]] # [[Ахирәт]] # [[Ахун (вазыйфа)]] # [[Ахун (Татарстан)]] # [[Ахырзаман китабы]] # [[Ачы (Түбән Кама районы)]] # [[Ачы (Теләче районы)]] # [[Ачыт күле]] # [[Ашабаш]] # [[Аша районы]] # [[Ашбула]] # [[Ашина]] # [[Ашлан]] # [[Ашпайка]] # [[Ашыт]] # [[Ашыт (тыюлык)]] # [[Ашытбаш]] # [[Аш-Буҗи]] # [[Аэроб организмнар]] # [[Аэродинамика]] # [[Аэроклуб]] # [[Аю авылы]] # [[Аю улы Атыләхмәтгәрәй]] # [[Аюкөйдергән]] # [[Аяз күл]] == Ә == # [[Әбде]] # [[Әбелгази]] # [[Әбелхәер (Себер ханлыгы)]], [[Күчем]] хан улы ([[:ru:Абдул-Хаир|ru]]) # [[Әбелхәер (татар шагыйре)]] # [[Әбиләр чуагы]] # [[Әблә]] # [[Әбсәләм (Ютазы районы)]] # [[Әбсәләм-2 (Ютазы районы)]] (тимер юл разъезды посёлогы) # [[Әбү Бәкер Әхмәт угылы]] (сәнгать остасы) # [[Әбү Насыйр әл-Фараби]] # [[Әбү Хәнифә]] # [[Әбүбәкер бине Ибраһим әл-Казани]] # [[Әбүзәр мәчете]] # [[Äbüsöğüd Äxtäm|Әбүсогуд Әхтәмов]] # [[Әбү-л Галә Хәмид бине Идрис Әл-Болгари]] # [[Әгер]] # [[Әгерҗе]] # [[Әгерҗе (Азнакай районы)]] # [[Әгерҗе (аучылык тыюлыгы)]] # [[Әгерҗе (елга)]] # [[Әгерҗе районы]] # [[Әгерҗе (санаторий)]] # [[Әгерҗе кантоны]] # [[Әгерҗе урман хуҗалыгы]] # [[Әдәм (Кече Чирмешән кушылдыгы)]] # [[Әдәмсу]] # [[Әд-дин вәл-әдәп]] # [[Әдилә Айда]] # [[Әҗәкүл]] # [[Әҗем (Татарстан)]] # [[Әҗем-Көрәле]] # [[Әҗем мәчете]] # [[Әҗмәкәй]] # [[Әҗмәт]] # [[Әҗмәт каберлеге]] # [[Әҗми]] # [[Азалия Бадюгина|Әзәлия Бадюгина]] # [[Әзербайҗан]] # [[Әзи (елга)]] # [[Әзһәр Габдуллин]] # [[Äyyüb xan|Әййүб хан]] # [[Әйлән-бәйлән җырлары]] # [[Әйрән]] # [[Әйтукә]] # [[Әйшә]] # [[Әйшияз]] # [[Әки]] # [[Акинская Аланы|Әки Аланы]] # [[Акрамово күтәрелеше|Әкрам авылы кузгалышы]] # [[Мөхәммәтәкрам Биглов|Әкрам Биглов]] # [[Әкъдәс Бикколов]] # [[Әләм]] # [[Әлбәдән]] # [[Әлифба]] # [[Әлмән районы]] # [[Әлмәндәр]] # [[Әлмәтнефть]] # [[Әлмира Әдиятуллина]] # [[Әлмира Әминова]] # [[Әлфия Авзалова]] # [[Әлфия Әминова]] # [[әл-Асади Такиаддин Әбүбәкер Әхмәд ибне Шөһба]] # [[Әл-Әзһәр университеты]] # [[Әл-Әфгани Җамалетдин]] # [[Имам әл-Бохари|Әл-Бохари Мөхәммәд]] # [[Имам әл-Газали|әл-Газали Әбу-Хәмид Мөхәммәд]] # [[Әл-галәми әл-Ислами]] # [[Әбү Хәмид әл-Гарнати|Әл-Гарнати Әбү Хәмид Мөхәммәт ибне Габдеррәхим әл-Андалуси]] # [[Әл-гасрел җәдит|Әл-Гаср әл-Җәдид]] # [[әл-Җәһһәби Шәмседдин Әбү Абдулла бине Мөхәммәд]] # [[әл-Җиһад (гәҗит)]] # [[әл-Җүвәйни Әбүл Газали Әбү-әл-Малик ибне Әбү Мөхәммәд]] # [[Әл-ислах (газета)]] # [[Әл-ислах (оешма)]] # [[Тәкъдир|Әл-кадәр]] # [[Әл-Мәсгуди]] ([[:ru:Аль-Масуди|ru]]) # [[Әл-Мөнбәр (газета)]] # [[Әлдермеш]] # [[Әлдермештән Әлмәндәр (спектакль)]] # [[Әлкәй (Азнакай районы)]] # [[Әлки (Буа районы)]] # [[Әлки районы]] # [[Әлки урман хуҗалыгы]] # [[Әлмәт]] # [[Әлмәт (Сарман районы)]] # [[Әлмәт аучылык тыюлыгы]] # [[Әлмәт картиналар галереясы]] # [[Әлмәт машиналар төзү заводы]] # [[Әлмәт медицина училищесы]] # [[Әлмәт мөселман дини мәгърифәт үзәге]] # [[Әлмәт музыка училищесы]] # [[Әлмәт дәүләт муниципаль хезмәт институты|Әлмәт муниципаль институты]] # [[Әлмәт нефть институты]] # [[Әлмәт политехник техникумы]] # [[Әлмәт районы]] # [[Әлмәт дәүләт муниципаль хезмәт институты|Әлмәт сәүдә-икътисад техникумы]] # [[Әлмәт татар драма театры]] # [[Калейкино (Лесно-Калейкинское авыл җирлеге)|Әлмәт тимер юл станциясе посёлогы]] ([[:ru:Калейкино (Лесно-Калейкинское сельское поселение)|ru]]) # [[Әлмәт торба заводы|Әлмәт торбалар заводы]] # [[Әлмәт урман хуҗалыгы]] # [[Әлмәт физик культура техникумы]] # [[Әлмәт эше]] # [[Әлмәт-Бөгелмә сәнәгать төйнәлеше]] # [[Алнас (предприятие)|Әлнас]] # [[Әлфия Белостоцкая]] # [[Әлфия Бикбаева]] # [[Әлшәй районы]] # [[Әлши]] # [[Әманәт (нәшрият)]] # [[Әмәкәй]] # [[Әминә Алимбәкова]] # [[Әминә Бәхтизина]] # [[Әминә Бикчәнтәева]] # [[Әмир Азнакаев]] # [[Әмир Арысланов]] # [[Әмир (бодай сорты)]] # [[Әмир (Татарстан)]] # [[Әнәк]] # [[Әнәс Абдуллин]] # [[Әнвәр Абдуллин]] # [[Әнвәр Аҗиев]] # [[Әнвәр Акчурин]] ([[:ru:Акчурин, Анвар Гафурович|ru]]) # [[Әнвәр Арасланов]] # [[Әнвәр Ахунҗанов]] # [[Әнвәр Әфләтунов]] # [[Әнвәр Бакиров (1920)]] # [[Әнвәр Баһаветдинов]] # [[Әнвәр Бәширов]] # [[Әнвәр Бәйбутов|Әнвәр Бейбутов]] # [[Әнгам Атнабаев]] # [[Әндереш]] # [[Әнҗерә (елга)]] # [[Әнисә Алиева]] # [[Әнисә (җыр)]] # [[Әрә (елга)]] # [[Әрә (күл)]] # [[Әрит Әхмәтов]] # [[Әрмән бистәсе]] # [[Әрмән колониясе]] # [[Орнаш|Әрнәш]] # [[Әртә районы]] # [[Әсами көтеб]] # [[Әсәй]] # [[Әсәкәй районы]] # [[Әсән (Татарстан)]] # [[Әсән-Елга]] # [[Әсән-Елга авылы мәчете|Әсән-Елга мәчете]] # [[Әсгать Абсатаров]] (Әхмәт улы) # [[Әсгать Айдар]] # [[Әсгать Мохтар]] # [[Әстерхан дәүләт татар драма театры (журнал)]] # [[Әстерхан дәүләт татар драма театры]] # [[Әстерхан өлкәсе]] # [[Әстерхан татар театр студиясе]] # [[Әстерхан татарлары]] # [[Әстерхан ханлыгы]] # [[Әстерхандагы беренче ир балалар гимназиясе]] # [[Әсфәт Габдуллин]] # [[Әсхәт Арсланов]] # [[Әсхәт Әсәнов]] # [[Әтәмби]] # [[Әтәс]] # [[Әтнә]] # [[Әтнә елгасы]] # [[Әтнә районы]] # [[Әтрәкле]] # [[Әтрәч комплексы]] # [[Әт-Тилмиз (гәҗит)]] # [[әт-Тиръякъ әл-Кәбир]] # [[Әфган-Мөхәммәд солтан тәкиясе]] <small>([[:ru:Текие Афган-Мухаммед султана|ru]])</small> # [[Әхәт Атнашев]] # [[Әхәт Беляев]] # [[Әхбар (газета)]] # [[Ибн Хәҗәр әл-Гаскаләни|Әхмәд әш-Шәфигый]] # [[Әхмәд Биҗан]] <small>([[:en:Ahmed Bican Yazıcıoğlu|en]])</small> # [[Әхмәт хан|Әхмәд хан]] # [[Әхмәд Хуҗа әс-Сараи]] # [[Әхмәдбик]] # [[Әхмәди]] <small>([[:ru:Ахмеди|ru]])</small> # [[Әхмәдия]] # [[Әхмәров–Юрлов–Хассель кометасы]] <small>([[:en:C/1939 H1 (Jurlof–Achmarof–Hassel)|en]])</small> # [[Әхмәт Әхәди]] # [[Әхмәт бине Рәфыйк әс-Сәмакый]] # [[Әхмәт Алимбәков]] # [[Әхмәт Бакыев]] # [[Әхмәт Бикбулатов]] # [[Әхмәт Бикчәнтәев]] # [[Әхмәт Гадел]] # [[Әхмәт тимер юл разъезды поселогы]] # [[Әхмәт электромеханика заводы]] # [[Әхмәт (Аксубай районы)]] # [[Әхмәт (Буа районы)]] # [[Әхмәт (елга)]] <small>([[:d:Q32198087|d]])</small> # [[Әхмәт (Зәй районы)]] # [[Әхмәт (Минзәлә районы)]] # [[Әхмәт (Норлат районы)]] # [[Әхмәтвафа Бәхтияров]] # [[Әхмәтгәрәй Әбдриев]] # [[Әхмәтҗан Биктимерев|Әхмәтҗан Биктимеров]] # [[Әхмәтҗан Болгари]] # [[Әхмәтҗан бине Габдерәхим әл-Болгари]], татар мәдәниятендә билгеле хаттат, күчерүче һәм дини-әдәби әсәрләр авторы (~1800-1848). # [[Әхмәтҗан бине Әмирхан әл-Ушмавый]] # [[Әхмәтзәки Сафиуллин|Әхмәтзәки бине Сафиулла әл-Алиш әл-Морасави]] # [[Әхмәтрәшит Аширбеков]] # [[Әхмәтһади Максуди шәхси китапханәсе]] # [[Әхсән Баян]] # [[Әхтәм Әминев]] # [[Әхтәм Бәхтизин]] # [[Әхтиял (Иж кушылдыгы)]] # [[Әчет шәһәр округы]] # [[Әшәлче битум чыганагы]] # [[Әшнәк]] # [[Әшрәф Әхмәтҗанов]] # [[Әюп бине Исмәгыйль]] == Б == # [[Баба]] # [[Бабич (журнал)]] # [[Бабурнамә]] # [[Бавырсак]] # [[Багай (Татарстан)]] # [[Баганалы]] # [[Баганино урман хуҗалыгы|Баганалы урман хуҗалыгы посёлогы]] # [[Баграж (Әлмәт районы)]] # [[Баграж (Зәй кушылдыгы)]] # [[Баграж (Чишмә кушылдыгы)]] # [[Баграж-Никольский]] # [[Баграж аучылык тыюлыгы]] # [[Багыш]] # [[Бадягалар]] # [[Баек]] # [[Базар-Караболак районы]] # [[Базарлы Матак]] # [[Базаровка тимер юл разъезды бистәсе]] # [[Базидиомицетлар]] # [[Базяково]] # [[Бай Бүләк|Байбүләк]] # [[Байгол (Татарстан)]] # [[Байданкино]] # [[Байкал (Арча районы)]] # [[Байкал (Биектау районы)]] # [[Байкиннар]] # [[Байкүл]] # [[Байлангар]] # [[Байлар (Әлмәт районы)]] # [[Байлар (Ютазы районы)]] # [[Баймәт]] # [[Байморат бине Мөхәррәм әл-Мәңгәри]] # [[Байморза (Татарстан)]] # [[Байназар Әлминов]] # [[Байрак (Зәй районы)]] # [[Байраш]] # [[Байтирәк (Балык Бистәсе районы)]] # [[Байтирәк (Чистай районы)]] # [[Байтуган]] # [[Бай Чишмә|Байчишмә]] # [[Бакалтай]] # [[Бакалы (Әлмәт районы)]] # [[Бакалы (Баулы районы)]] # [[Бакалы (елга)]] <small>[[:d:Q32430111|d]]</small> # [[Бакалы районы]] # [[Бактачы]] # [[Бакташ]] # [[Бактериаль ашламалар]] # [[Бактерияләр]] # [[Баку эшчесе]] # [[Бакча культуралары]] # [[Бакчасарай]] # [[Бакчасарай (Әлмәт районы)]] # [[Бакчасарай (Кукмара районы)]] # [[Бакчасарай (Минзәлә районы)]] # [[Бакчасарай (Тукай районы)]] # [[Бакчасарай (Югары Ослан районы)]] # [[Бакшанды]] # [[Бакши]] # [[Бакый Габдуллов]] # [[Бакыргани китабы]] [[:d:Q21034830|d]] # [[Бакыр өчен көрәш (гәҗит)]] # [[Бакырчы]] # [[Бакырчы (Апас районы)]] # [[Бакырчы (Тәтеш районы)]] # [[Бакырчы (Яшел Үзән районы)]] # [[Балаково районы]] # [[Балалар дөньясы (журнал)]] # [[Балан-Бүләк]] # [[Баландыш]] # [[Баланлы (Азнакай районы)]] # [[Баланлы (елга)]] # [[Баланлы (Мөслим районы)]] # [[Баланово культурасы]] # [[Балахна культурасы]] # [[Балахчино]] # [[Балдыкенә|Балды-Кенә]] # [[Балезино районы]] # [[Балет]] # [[Баллада]] # [[Баллы (Куак кушылдыгы)]] # [[Балтай (бәйрәм)]] # [[Балтай (Минзәлә районы)]] # [[Балтай районы]] # [[Балтамак]] # [[Балтач]] # [[Балтач (Азнакай районы)]] # [[Балтач (Әгерҗе районы)]] # [[Балтач (Кама Тамагы районы)]] # [[Балтач районы (Башкортстан)]] # [[Балтач районы (Татарстан)]] # [[Балчыклы (Кама Тамагы районы)]] # [[Балчыклы (Түбән Кама районы)]] # [[Балыклы (Кукмара районы)]] # [[Балыклы (Теләче районы)]] # [[Балыклы Чүкәй]] # [[Балымер]] # [[Балымер комплексы]] # [[Балым комплексы]] # [[Балынгуз III авыллыгы]] # [[Балынгуз шәһәрлеге]] # [[Банк]]лар # [[Банки-Сукаеш]] # [[Банкрот (спектакль)]] # [[Банкротлык]] # [[Баптизм]] # [[Бараба районы]] # [[Барабыз]] # [[Баракчин]] [[:d:Q4093441|d]] # [[Bäräk xan|Баракъ хан]] # [[Барбарис]] # [[Барда районы]] # [[Барый Әхтәмов|Бари Әхтәмов]] # [[Барокко]] # [[Барсал]] # [[Барсиллар]] # [[Барское]] күле # [[Барское Енорускино]] # [[Бартер]] # [[Барын]] # [[Баскак]] # [[Баскан]] # [[Баскарт]] # [[Баскетбол]] # [[«Баскет-холл» баскетбол спорт корылмасы|Баскетхолл]] # [[Басма]] # [[Бастырма]] # [[Батбай|Батбаян]] # [[Баткак]] # [[Батрас]] # [[Батый хан]] # [[Батыр]] # [[Батыр (Аксубай районы)]] # [[Батыр (Бөгелмә районы)]] # [[Батыр Баишев]] # [[Батыр районы]] # [[Батырша]] # [[Батырша хаты]] # [[Батырша хәрәкәте]] # [[Баулы]] # [[Баулы (елга)]] # [[Баулы нефть чыганагы]] # [[Баулы районы]] # [[Баулы сериясе]] # [[Баулы урман хуҗалыгы]] # [[Баулынефть]] # [[Бахта (Чистай районы)]] # [[Баһави]] # [[Баһавийә]] # [[Бачман]] хан # [[Бачман хәрәкәте]] (1237-1240) # [[Баш Арбаш|Баш-Арбаш]] # [[Башка чыгару]] # [[Башкортстан китап нәшрияты|Башкнига]] # [[Башкорт-мишәр гаскәре]] # [[Башкорт-татар кузгалышлары]] ## [[Башкорт күтәрелеше (1681–1684)]] ## [[Башкорт күтәрелеше (1704–1711)]] ## [[Башкорт күтәрелешләре (1735 - 1740)]] # [[Башкорт теле]] # [[Башкортлар]] # [[Башкортстан кооператоры (журнал)]] # [[Башмагым (музыкаль комедия)]] # [[Башмагым (җыр)]] # [[Башмак]] # [[Башмаковлар китап басу һәм китап сату ширкәте]] # [[Башмакчәчәк]] # [[Баян Әхмәров]] # [[Баян белән Җик кузгалышы]] (1238-1244) # [[Баян (Идел буе Болгары бәге)]] # [[Бәби (торак пункты)|Бәби]], Татарстанның Кама Тамагы районындагы авыл # [[Бәдәвам]] # [[Бәет]] # [[Бәҗәнә]] # [[Бәзәкә]] # [[Бәйдәнә]] # [[Бәйрәкә]] # [[Бәйрәкә (елга)]] # [[Бәйрәкә разъезды|Бәйрәкә тимер юл разъезды посёлогы]] # [[Бәйрәкә крәстияннәре кузгалышы]] # [[Бәйрәкә мөселман тәрәкъкый пәрвәрләр җәмгыяте]] # [[Бәйрәкәтамак]] # [[Бәйрәкәтамак каберлеге]] # [[Бәк]] # [[Бәкәбез]] # [[Бәкер Белоусов]] # [[Бәкер (Бөгелмә районы)]] # [[Бәкер (Лениногорск районы)]] # [[Бәкер (санаторий)]] # [[Бәки]] # [[Бәкләрибәк|Бәкләр бәге]] # [[Бәләбәй районы]] # [[Бәләбәй свитасы]] # [[Бәләнҗәр]] # [[Бәлҗәмин]] # [[Бәли (Татарстан)]] # [[Бәрән (елга)]] # [[Бәрәндәйләр]] # [[Бәрәнҗәрләр]] # [[Бәркә Фәкыйһ|Бәркә Факыйһ]] # [[Бәркә хан]] # [[Бәркәтә]] # [[Бәерле|Бәрле]], Биектау районы # [[Бәрле (Бәрле кушылдыгы)]] # [[Бәрле (Зөя кушылдыгы)]] # [[Бәрле (Сәләнгеш кушылдыгы)]] # [[Бәрлегуҗа]] # [[Бәрхет гөле]] # [[Бәтке (елга)]] # [[Бәтке (Балык Бистәсе районы)]] # [[Бәтке (Балык Бистәсе районы)]] # [[Бәхетсез егет]] # [[Бәхтәр]] # [[Бәхтиев йорты]] # [[Бәхтияр]] # [[Бәянелхак (басмаханә)]] # [[Бәянелхак]] (газета) # [[Спасск районы (Пинзә өлкәсе)|Беднодемьяновск районы]] # [[Бедняк (гәҗит)]] # [[Безнең байрак (гәҗит)]] # [[Безнең тавыш (гәҗит)]] # [[Безнең теләк (гәҗит)]] # [[Безнең фикер (гәҗит)]] # [[Безнең юл (гәҗит)]] # [[Елан тарысы|Бекмания]] # [[Белемнек (журнал)]] # [[Белкино]] # [[Белла Әхмәдуллина]] # [[Бело-Безводный]] # [[Беловка]] # [[Белопахотный]] # [[Беларусия|Белоруссия]] # [[Белоус]] # [[Беляев Пүчинкәсе]] # [[Биләй районы|Беляев районы]] # [[Беляково]] # [[Белянкино]] # [[Бембикслар|Бембикс]] # [[Бемит]] # [[Бентонитлар]] # [[Березники]] # [[Берек (оешма)]] # [[Березовая Грива (Алексеевск районы)|Берёзовая Грива (Алексеевск районы)]] # [[Березовая Грива (Түбән Кама районы)|Берёзовая Грива (Түбән Кама районы)]] # [[Березовка (Алексеевск районы)|Берёзовка (Алексеевск районы)]] # [[Березовка (Әлмәт районы)|Берёзовка (Әлмәт районы)]], авыл # [[Березовка-2 (Әлмәт районы)|Берёзовка (Әлмәт районы)]], бистә # [[Березовка (Биектау районы)|Берёзовка (Биектау районы)]] # [[Березовка (Бөгелмә районы)|Берёзовка (Бөгелмә районы)]] # [[Березовка (Лаеш районы)|Берёзовка (Лаеш районы)]] # [[Березовка (Норлат районы)|Берёзовка (Нурлат районы)]] # [[Березовка (Чистай районы)|Берёзовка (Чистай районы)]] # [[Берёзовка минераль буяу рудалары чыганагы]] # [[Берёзовка районы]] # [[Березовски (Мамадыш районы)|Берёзовский (Мамадыш районы)]] # [[Берләш]] # [[Берлек (Бөгелмә районы)]] # [[Берлек (Тәтеш районы)]] # [[Берлек (Норлат районы)|Берлек-Михайловка]] # [[Бернард-Дубяго кометасы]] # [[Берновый Кавал]] # [[Бертуган Агафуровлар]] # [[Бессониха]] # [[Бессоново]] # [[Бестужев токымлы сыер малы|Бестужев токымлы мөгезле эре терлек]] # [[Бетсен наданлык (гәҗит)]] # [[Бехтерев В.М. һәйкәл-бюсты]] # [[Бехтерев микстурасы]] # [[Бехтерево|Бехтерев]] (Саралы, Алабуга районы) # [[Бехтерево керамзит балчыклары чыганагы]] # [[Сула|Бёрш]] # [[Биармия]] # [[Бибай Чаллысы]] # [[Бибигөлҗамал]] # [[Библиография]] # [[Библиография белән тәэмин итү]] # [[Библиография белеме]] # [[Библия]] # [[Бигеш]] # [[Бидәңге]] # [[Бидгать]] # [[Биектау (Әгерҗе районы)]] # [[Биектау (Балык Бистәсе районы)]] # [[Биектау (Ютазы районы)]] # [[Биер]] # [[Биҗады]] # [[Бизгәк үләне]] # [[Бизнә (Идел кушылдыгы)]] # [[Бизнә (Сыры кушылдыгы)]] # [[Biznə krəstiənnəre quzğalışı|Бизнә крәстияннәре кузгалышы]] # [[Бикәсаз]] # [[Бикбау]] # [[Бикбулат бәк]] # [[Бикбулат хан]] # [[Бикбулатовның Санкт-Петербургта касыйм татарларына ярдәм итү җәмгыяте]] # [[Биккол (Норлат районы)]] # [[Биклән]] # [[Биклән (елга)]] # [[Биклән бентонит балчыклар чыганагы]] # [[Бикмәч]] # [[Бикмөхәммәд]] # [[Бикмураз]] # [[Бикнарат]] # [[Биктәш]] # [[Бикчәнтәй бине Ибраһим әс-Сабавый]] # [[Бикчурай Чаллысы|Бикчурай]] # [[Бик-Үти]] # [[Биләр]] # [[Биләр (Алексеевск районы)]] # [[Биләр (елга)]] # [[Биләр аучылык тыюлыгы]] # [[Биләр музей-тыюлыгы|Биләр тарих, археология һәм табигать музей-саклаулыгы]] # [[Биләр районы]] # [[Биләр урман хуҗалыгы]] # [[Биләр шәһәрлеге]] # [[Биләр III авыллыгы]] # [[Биләркүл]] # [[Биләрләр]] # [[Биләү янындагы сугыш]] # [[Билге каган]] # [[Билла, Боксу һәм Хәтәни]] # [[Бима елгасы]] # [[Бимә (Әгерҗе районы)]] # [[Бимә (Лаеш районы)]] # [[Бимәр (Арча районы)]] # [[Бимәр (Биектау районы)]] # [[Биогеография]] # [[Биогеоценоз]] # [[Биографика]] # [[Биология]] # [[Бионика]] # [[Биосфера]] # [[Биофизика]] # [[Биохимия]] # [[Бирдебәк]] # [[Бәрдибәк|Бирдебәк хан]] # [[Биржа]] # [[Бирнә]] # [[Бирючевка]] # [[Бисермәннәр]] # [[Бисәр (елга)]] # [[Битаман күлләре]] # [[Битик]] # [[Битикче]] # [[Битләнгер]] # [[Битумнар]] # [[Бишбалта бистәсе]] # [[Бишбүләк районы]] # [[Бишмәт]] # [[Боерган Сәет]] # [[Борис Абалонин]] # [[Борис Аверьянов]] # [[Борис Азизов]] # [[Борис Аполлонов]] # [[Борис Арбузов]] # [[Борис Байгалиев]] # [[Борис Барабанщиков]] # [[Борһанетдин Ибраһим бине Йосыф әл-Болгари]] әл-Хәнәфи # [[Бөре районы]] # [[Бөреле җәнлек совхозы]] посёлогы # [[Бөреле тимер юл разъезды бистәсе]] # [[Бөреле (агрофирма)]] # [[Бөркет]] # [[Бөрсет]], Мамадыш районы авылы # [[Бөрсет (елга)]] # [[Бөрсет (ял йорты)]] # [[Бөрсет акчыршылыклары]] # [[Бөрсет җәнлек совхозы посёлогы]] # [[Бөрсет-Сукачы]] # [[Бруно Адлер]] # [[Булат Алишев]] # [[«Буржуаз милләтчеләрнең Совет хакимиятенә каршы оешмасы» эше]] # [[Бурсык]] # [[Бурсык (Актаныш районы)]] # [[Бурсыклы буендагы бәрелеш|Бурсыклы елгасы буендагы сугыш]] # [[Бучирмә]] == В == # [[Вагыйз Әбраров]] (Нургали улы, техник-технолог галим) # [[Вадим Абызов]] Гадел улы (архитектор) # [[Вадим Авилов]] # [[Вадим Афанасьев (галим)]], Владимир улы # [[Вадим Афанасьев (скрипкачы)]], Алексей улы # [[Вадим Бивойно]] # [[Вадим Бик]] # [[Вадим Габдерәшитов]] # [[Татырут|Вак сарут]] # [[Валентий Адамюк]] # [[Валентин Андреев (1940)]] # [[Валентин Анисимов]] # [[Валентин Ахтонов]] # [[Валентин Бажанов]] # [[Валентин Беркутов]] # [[Валерий Алатырев]] # [[Валерий Алексеев]] ([[:ru:Алексеев, Валерий Павлович|ru]]) # [[Валерий Альбицкий]] # [[Валерий Аляев]] # [[Валерий Бебутов]] # [[Валерий Белов (1947)]] # [[Валерий Белоног]] # [[Валерий Белопухов]] # [[Васил Абдрахманов]] # [[Василий Абрамов]] (Семён улы, химик) # [[Василий Аверьянов]] # [[Василий Аксёнов]] # [[Василий Андреев-Бурлак]] # [[Василий Афанасьев]] # [[Василий Бажанов (тарихчы)]], Яков улы # [[Василий Бартольд]] # [[Василий Белашов]] # [[Василий Бекасов]] # [[Василий Белоусов]] # [[Василий Берви]] # [[Василий Полянский шәхси китапханәсе]] # [[Вәлиулла Алкаев-Чүпрәле]] # [[Вәлиулла Бакиров йорты]] # [[Вәли Апанаев]] # [[Венер Азаматов]] # [[Венера Абзалова]] (Галихан кызы) # [[Венера Әминева]] # [[Вениамин Әлбетков|Вениамин Альбетков]] # [[Вениамин Бахарев]] # [[Виктор Агафонов]] # [[Виктор Аршинов]] # [[Виктор Базотов]] # [[Виктор Бальзамов]] # [[Виктор Белоногов]] # [[Виктор Береснев]] # [[Виктор Беспалов]] # [[Вил Байбурин]] # [[Вилора Авилова]] # [[Вилҗан Әмербаев]] ([[:ru:Амербаев, Вильжан Мавлютинович|ru]]) # [[Вильям Барабанов]] # [[Виталий Аверьянов]] # [[Владимир Адоратский]] # [[Владимир Акимов]] # [[Владимир Альфонсов]] Алексеевич (химик) # [[Владимир Анашкин]] # [[Владимир Анохин]] # [[Владимир Анфиногентов]] # [[Владимир Апресов]] # [[Владимир Астащенко]] # [[Владимир Бадьянов]] # [[Владимир Барабанов]] # [[Владимир Баранов (1872)]] # [[Владимир Баранов (1889)]] # [[Владимир Батыр]] # [[Владимир Бахметьев]] # [[Владимир Башкиров]] # [[Владимир Бәдретдинев|Владимир Бәдертдинов]] # [[Владимир Белавин]] # [[Владимир Белицкий]] # [[Владимир Белокуров]] # [[Владимир Беляев]] # [[Владимир Бердников]] # [[Владимир Бехтерев]] # [[Владимир Бечко-Друзин]] # [[Владислав Ачалов]] # [[Владимир Азин|Волдемар Азин]] # [[Вячеслав Алемасов]] # [[Вячеслав Андреев]] # [[Вячеслав Аристов]] # [[Вячеслав Аристовский]] # [[Вячеслав Архиреев]] # [[Вячеслав Башарин]] == Г == # [[Габдерәшит Абдрахманов]] # [[Габделәхәт Әхмәдиев]] # [[Габделбари Баттал-Таймас|Габделбари Баттал]] # [[Габделҗәббар бине Габдрахман әл-Орнашбаши]] # [[Габделкәрим]] хан (Әстерхан ханлыгы идарәчесе) # [[Габдел-Латыйф (Казан ханы)]] # [[Габделлатыйф Алкин]] # [[Габделлатыйф Байтирәкев|Габделлатыйф Байтирәков]] # [[Габделмәңгыйм Әминов]] # [[Габделрахман (Әстерхан ханы)]] # [[Габделсаттар бине Сәгыйть әш-Шырдани]] # [[Габделхәй Әхәтов]] # [[Габделхак Әбдерәзәков]] # [[Габделхак Бәдыйгов]] # [[Габденнасыйр бине Рахманколый әл-Җәбәли]] дин эшлеклесе # [[Габденур Габдуллин]] # [[Габдерәшит Аитов]] ([[:ru:Аитов, Абдрашит|ru]]) # [[Габдрәшит Бигиев|Габдерәшит Бигиев]] # [[Габдрахман (Әлмәт районы)]] # [[Габдрахман (Сарман районы)]] # [[Габдрахман Әпсәләмов]] # [[Габдрахман Баруди]] # [[Габдулла Апанаев (1862)]] # [[Габдулла Әсәдуллин]] # [[Габдулла Әһлиуллин]] яки [[Габдулла Әгълиуллин]] Әһлиулла улы, хокук белгече # [[Габдулла бине Башту]] # [[Габдуллаһ хан]] # [[Габор Балинт]] # [[Гавриил Беляев]] # [[Гавриил Каменев шәхси китапханәсе]] # [[Гаделша Абзанов]] (морза) # [[Гаделша Агишев]] (Александр/Әгъзам улы) # [[Гади антоновка (алма)]] # [[Гади тиен]] # [[Газиз Айдарский]] # [[Газиз Әлмөхәммәтов]] # [[Газиз Балтаев]] # [[Газиз шәех]] хан # [[Гайнан Әмири]] # [[Гайнетдин Әхмәрев]] # [[Гайфетдин Аскин]] # [[Гакыйдә]] # [[Гакыйль Ашмасов]] # [[Гали Әбдерәзәков]] # [[Гали Әкрам хан|Гали Әкрам]] # [[Гали Байчугави]] # [[Гали Гобәйдуллов]] # [[Галикәй Нарыйк улы]] ([[:ru:Аликей Нарыков|ru]]) # [[Галимәтелбәнат Биктимерия|Галимәтелбәнат Биктимерова]] # [[Галимҗан Акчурин]] # [[Галимҗан Ахунҗанов]] # [[Галимҗан Баруди]] # [[Галимҗан Баруди шәхси китапханәсе]] # [[Галимулла Әсхәдуллин]] # [[Галина Айдарова]] # [[Галина Белозёрова]] # [[Галләм Айсин]] ([[:ru:Айсин, Алям|ru]]) # [[Гамбәр чәчәге]] # [[Гамил Афзал]] # [[Гамил Әсхәдуллин]] # [[Ганҗә Әхмәдиева]] # [[Гарәп алынмалары]] # [[Гарәп теле]] # [[Гарәп язуы]] # [[Гарәпшаһ хан]] # [[Гарәп-хәзәр сугышлары]] # [[Гариф Ахунов]] # [[Гариф Әхмәдиев]] ([[:ru:Ахмадеев, Гариф Керимович|ru]]) # [[Гариф Бадәмшин]] # [[Гаруз]] # [[Гатаулла Баязитов]] # [[Гафиятулла Арсланов]] # [[Гашыйк Гөмәр]] # [[Гаяз Акҗегетов]] # [[Гаяз Баймурзин|Гаяз Байморзин]] # [[Гаян Әмиров]] # [[Гәрәй Баһманов]] # [[Гәрәйша Әбүбәкеров]] # [[Геннадий Алексеев (вет.фармаколог)]] # [[Геннадий Аношин]] # [[Геннадий Баранов]] # [[Геннади Баштанюк|Геннадий Баштанюк]] # [[Георгий Афанасьев (технолог)]], Захар улы (1906-1965) # [[Георгий Басос]] # [[Георгий Басыйров]] # [[Георгий Белявский]] # [[Герман Базаревич]] # [[Герман Бакулин]] # [[Герш Берим]] # [[Гесиод Әминов]] # [[Гинекология]] ([[:ru:Гинекология|ru]]) # [[Гобәй Баймөхәмәтов|Гобәй Баймөхәммәдев]] # [[Гомәр Гаипов|Гомәр Аипов]] # [[Гомәр Байчурин]] # [[Гомәр Бәширов]] # [[Госман Галиев|Госман Алиев]] # [[Госман Арсланов]] # [[Госман Әхмәтҗанов]] # [[Госман Бакиров]] # [[Гөлнар Балтанова]] # [[Гөлчәчәк Әдһәмова]] # [[Гөлшат Бардина]] # [[Григорий Абызов]] # [[Григорий Ардаров]] # [[Григорий Баткис]] # [[Григорий Потёмкин шәхси китапханәсе]] # [[Груздев клиникасы]] һәм [[Груздев клиникасы бинасы (Казан)|аның бинасы]] # [[Гурий әлифбасы]] # [[Гүзәл Әминова]] # [[Гыйбадулла Алпаров]] # [[Гыйлемдар Баембәтов]] # [[Гыйльми Баһаветдинов]] # [[Гыйльми Үзәк]] # [[Гыйльфан Батыршин]] == Д == # [[Давыт Аитов]] ([[:ru:Аитов, Давид Александрович|ru]]) # [[Дала лачыны]] # [[Дамир Әбҗәлилов]] Фәрид улы # [[Дамир Әхмәтов]] # [[Дамир Бикбов]] # [[Дания Әхмәтова]] # [[Дару аураны]] # [[Даруханә]] # [[Дәрҗия Аппакова]] # [[Диләрә Бәширова]] # [[Динама Акбердина]] # [[Дмитрий Авров]] # [[Дмитрий Автократов]] # [[Дмитрий Айналов]] ([[:ru:Айналов, Дмитрий Власьевич|ru]]) # [[Дмитрий Артамонов]] # [[Дмитрий Архипов]] # [[Дмитрий Белихов]] # [[Дмитрий Беляев (1846)]] # [[Доржи Банзаров]] == Е == # [[Евгений Аксёнов (геолог)]] # [[Евгений Ахмадуллин]] ([[:ru:Ахмадулин, Евгений Валерьевич|ru]]) # [[Евгений Бариев]] # [[Евгений Батенчук]] # [[Евгений Белов (техник)]] # [[Евгений Бердников]] # [[Евгений Бикташев]] # [[Евдокия Багаева]] # [[Елена Алексеева (киновед)]] # [[Евмений Аристов]] # [[Елга бассейны]] # [[Елена Арсентьева]] # [[Елена Бахмутова]] # [[Елизавета Белогорская]] # [[Емилиан Адамюк]] == Ё == == Ж == == Җ == # [[Җәвад Алмаз]] # [[Җамиг мәчете (Яр Чаллы)]] # [[Җәлил Бәйбулатов|Җәлил Байбулатов]] # [[Җәмилә Әсфәндиярова]] # [[Җанбәк Әхмәрев|Җанбәк Әхмәров]] # [[Җәүдәт Айдаров]] # [[Җәүдәт Әхмәтҗанов]], Касыйм улы (1939-2021), предприятие җитәкчесе # [[Җиһангир Абызгилдин]] # [[Җиһангир Алкин]] # [[Җиһангир Байбурин]] == З == # [[Закир Әсфәндияров]] # [[Закир Батраев]] # [[Закирҗан Бикмөхәммәтов]] # [[Зариф Алимов]] # [[Зариф Бәшири]] # [[Заур Бәширов]] # [[Заһир Бигиев]] # [[Заһирә Байчурина]] # [[Заһретдин Бабур]] # [[Зәйнәп Бәширова]] # [[Зәйнетдин Әхмәтҗанов]] # [[Зәйтүнә Әхтәмова]] # [[Зәки Алимов]] # [[Зәки Баязитский]] # [[Зинаида Абрамова]] (Иван кызы, биохимик) # [[Зинаида Афанасьева]] # [[Зиннәтулла Билалетдинов]] # [[Зирәк Бикмөхәммәтева|Зирәк Бикмөхәммәтова]] # [[Зифа Басыйрова]] # [[Зөләйха Әхмәтова]] # [[Зөлфә Әминова]] # [[Зөфәр Абдуллин (урманчы)]] # [[Зөфәр Бәширов]] # [[Зөһрә Акчурина]] # [[Зөһрә Баембәтова]] # [[Зөһрә Байрашева]] # [[Зыятдин Арысланов]] == И == # [[Ибнеәмин Әхтәмов]] # [[Ибраһим Абдуллин]] # [[Ибраһим Әмирханов]] # [[Ибраһим Әхмәров]] # [[Ибраһим Әхтәмов]] # [[Ибраһим Башмаков]] # [[Ибраһим Бикҗанов|Ибраһим Бикжанов]] # [[Ибраһим Бикколов]] # [[Ибраһим Беркутов|Ибраһим Бөркетов]] # [[Иван Алафузов]] # [[Иван Александров]] # [[Иван Бабст]] # [[Иван Бахтин]] # [[Иван Башилов]] # [[Иван Башкиров (1900)]] # [[Иван Башкиров (1926)]] # [[Иван Шидловский шәхси китапханәсе]] # [[Игорь Адо]] # [[Игорь Аксёнов]] # [[Игорь Алексеев (мәдәният эшлеклесе)]] # [[Игорь Антипин]] # [[Игорь Арлеевский]] # [[Игорь Баскин]] # [[Игорь Башмаков]] # [[Игорь Белькович]] # [[Игорь Бикәев|Игорь Бикеев]] # [[Ида Билич]] # [[Идел-Кама төбәгенең биржа һәм авыл хуҗалыгы газетасы]] # [[Идрис Абдрахманов]] # [[Илгиз Абдуллин]] # [[Илгизәр Әхмәтов]] # [[Илдар Абдуллин]] # [[Илдар Абдуллин (технолог)]] Гариф улы # [[Илдар Абдуллин (физико-химик)]] Шәүкәт улы # [[Илдар Аблаев]] (Мансур улы, иктисадчы) # [[Илдар Әхмәдиев]] # [[Илдар Әхсәнов]] # [[Илдар Әхтәмов]] # [[Илдар Әһлуллин]] # [[Илдар Батыршин]] # [[Илдар Бәдриев]] # [[Илдар Бикбулатов]] # [[Илдар Бикчәнтәев (математик)]], Әхмәт улы # [[Илдар Бикчәнтәев (физик)]], Гомәр улы # [[Илдус Ахунҗанов]] # [[Илдус Әсәдуллин]] # [[Илдус Хәниф улы Әхмәтҗанов|Илдус Әхмәтҗанов]], Хәниф улы # [[Илдус Бикколов]] # [[Илида Бәширова]] # [[Илизә Әхмәтшина]] # [[Илмәт (Алабуга районы)]] # [[Илнур Абдуллин]] Габдулла улы # [[Илтазар Алиев]] ([[:ru:|ru]]) # [[Илүсә Бәдриева]] # [[Илфак Абдуллин]] # [[Илфан Бикмаев]] # [[Илшат Әминов]] # [[Илшат Бакиров]] # [[Илья Андреев]] # [[Илья Бердников]] # [[Илья Березин]] # [[Илья Бибиков]] # [[Ильяс Алкин]] # [[Ильяс Әүхәдиев]] # [[Ильяс Әхмәтгалиев]] # [[Илсөя Андрушко]] # [[Индира Бакирова]] # [[Иннокентий Бессонов]] # [[Иосафат Барбаро]] # [[Иосиф Адамов]] # [[Иосиф Готвальд шәхси китапханәсе]] # [[Ираида Бажина]] # [[Ираклий Боратынский]] # [[Ирек Акишев]] # [[Ирек Әүхәдиев]] # [[Ирек Батыршин]] # [[Ирек Баһманов]] # [[Ирек Биккинин]] # [[Ирина Аверко-Антонович]] # [[Ирина Алимова]] ([[:ru:Алимова, Ирина Каримовна|ru]]) # [[Ирина Әйнетдинова]] # [[Ирина Алатырцева]] # [[Исаак Алуф]] ([[:ru:Алуф, Исаак Самуилович|ru]]) # [[Исемсез күл (Азнакай районы)]] # [[Исемсез күл (Спас районы)]] # [[Искәндәр Абдуллин (1935)]] # [[Искәндәр Байбиков]] # [[Искәндәр Батыршин]] # [[Искәндәр Биктаһиров]] # [[Ислам Әхмәтҗанов]] # [[Ислам Беляев]] # [[Исмәгыйль Аитов]] # [[Исмәгыйль Александрович]] # [[Исмәгыйль Әхмәдуллин]] # [[Исмәгыйль Бикмөхәммәтов]] # [[Исмәгыйль Габдрәфыйков]] # [[Исхак Әлмәшев]] # [[Исхак Әхмәров]] # [[Исхак Әхмәтов]] # [[Ишмөхәммәт Динмөхәммәтов шәхси китапханәсе]] == Й == # [[Йосыф Акчура]] # [[Йосыф Әҗимов]] Исмәгыйль улы # [[Йосыф Байгилдин]] # [[Йосыф Баласагуни]] == К == # [[Марҗа алкасы|Кабар агачы]] # [[Кадыйр Габдрахманов]] # [[Каен]] # [[Каенлык (Биектау районы)]] # [[Каенлык (санаторий)]] # [[Казан адмираллыгы]] # [[Казан руханилар академиясе китапханәсе]] # [[Казан руханилар семинариясе китапханәсе]] # [[Казан студентлары китапханәсе]] # [[Казан университеты каршындагы Казан табибләре җәмгыяте китапханәсе]] # [[Казан университеты студентлары китапханәсе]] # [[Казан университетының анатомия театры бинасы (Казан)]] # [[Казанда Бельгиянең атлы тимер юллар аноним җәмгыяте]] # [[Калка буендагы бәрелеш|Калка елгасы буендагы сугыш]] # [[Камаловларның шәхси китапханәсе]] # [[Камил Азиев]] ([[:ru:Азиев, Камиль Галиевич|ru]]) # [[Камил Азизов]] # [[Камил Әбләзов]] # [[Камил Әминов]] # [[Камил Бәхтияров]] # [[Камил Бикәшев]] # [[Кара миләш]] # [[Карл Арнштейн]] # [[Карл Вилһелм Барду|Карл Вильгелм Барду]] # [[Карл Фукс шәхси китапханәсе]] # [[Касыйм Әхмиров|Касыйм Әхмәров]] # [[Касыйм Биккол]]ов һәм [[Касыйм Биккол (берләштерү)]] # [[Каюм Байбуров]] # [[Кәбир Бәкер]] # [[Кәлимулла Әхмәдишин]] # [[Кәрам Әхмәтҗанов]] # [[Кәрим Әмири]] # [[Кәфил Әмиров]] # [[Кәшфи Басыйров]] # [[Кәшшаф Әмиров]] # [[Кеазыйм Баязитов]] # [[Келәр]] # [[Киамил Аширов]] # [[Кирилл Аристов]] # [[Китапханә]]ләр # [[Китапханә белеме]] # [[Китапханә-библиография белеме]] # [[Татарстанның Республика медицина китапханә-мәгълүмат үзәге|Китапханә-мәгълүмат үзәге]] # [[Кондырча елгасы буендагы сугыш]] # [[Константин Архангельский]] # [[Константин Афендулов]] ([[:ru:Афендулов, Константин Пантелеймонович|ru]]) # [[Константин Базилевич]] # [[Константин Балакин]] # [[Кузьма Афанасьев]] # [[Күбәләкләр]] # [[Кыям Абрамов]] == Л == # [[Лариса Астахова]] # [[Лариса Башкирова]] # [[Лариса Баянова]] # [[Ләбиб Айтуганов]] # [[Ләйлә Габдрахманова]] (Әсхәт кызы) # [[Ләйлә Абдрахманова]] (Габдулла кызы, химик-технолог) # [[Ләйлә Алимова]] # [[Ләйлә Байтирәкева|Ләйлә Байтирәкова]] # [[Ләйсән Абдулхакова]] (Равил кызы, тел белгече) # [[Ләкләк кошлар]] # [[Лев Аболин]] (Михаил улы, психолог) # [[Лев Багал]] # [[Лев Безбородов]] # [[Лев Берг]] # [[Леонид Аксентьев]] # [[Леонид Алдошин]] # [[Леонид Аполлонов]] # [[Леонид Арсланов]] # [[Леонид Арсланов (тренер)]] # [[Леонид Бабушкин]] # [[Лидия Аверьянова]] # [[Лидия Анчикова]] # [[Лидия Әхмәтова]] # [[Лилия Әмирова]] # [[Линар Әминов]] # [[Линар Әхмәтов]] # [[Лия Әмирова]] Нурмөхәмәт кызы # [[Локман Аитов]] # [[Луиза Батыр-Болгари]] # [[Луиза Бәйрәмова]] # [[Любовь Агеева]] Владимир кызы # [[Людмила Абуталипова]] Николай кызы, химик-технолог # [[Людмила Аверко-Антонович]] # [[Людмила Ачкасова]] # [[Людмила Әүхәдеева]] # [[Людмила Әхмәтова]] # [[Людмила Бессонова]] # [[Люция Әхмәдуллина]] == М == # [[Мансур Абдрахманов]] # [[Мансур Абдуллин]] # [[Мансур Аблаев]] # [[Мансур Вахитев|Мансур Бахитов]] # [[Марат Арсланов]] # [[Марат Әмиров]] # [[Марат Әмирханов]] # [[Марат Әхмәтҗанов]] # [[Марат Әхмәтов (1937)]], Гакыйф улы, скрипкачы, педагог # [[Марат Әхмәтов (1954)]], Готыф улы, дәүләт-сәясәт эшлеклесе # [[Марат Бариев]] # [[Марат Бәшәров]] # [[Марат Бибишев]] # [[Маргарита Беляева]] # [[Марина Абросимова]] Юрий кызы, педиатр # [[Мария Алейникова]] # [[Марс Алиев]] # [[Марс Әмиров]] # [[Марсель Әгълиуллин]] (яки Әһлиуллин) Мотыйгулла улы, генерал-майор # [[Марсель Әхмәтҗанов]] # [[Марсель Бакиров]] # [[Марсил Әхмәдиев]] # [[Мартин Бартелс|Мартин Бартельс]] # [[Математик анализ]] # [[Маһинур Авазбакиева]] # [[Мәҗит Әлмөхәммәтов]] # [[Мәкә үләне|Мәкә]] (үсемлек) # [[Мәннаф Айтуганов]] # [[Мәнаф Аубәкеров|Мәннаф Әбүбәкеров]] # [[Мәрьям Арсланова]] # [[Мәрьям Әхиярова]], Җәләл кызы, педагог # [[Мәрьям Байгилдиева]] # [[Мәрьям Бикбулатова]] # [[Мәсәбих Ахунов]] # [[Мәхбүбә Алкаева-Чүпрәле]] # [[Мәхбүбҗамал Акчурина]] # [[Мәхмүт Аипов]] # [[Мәхмүт Актуганов]] # [[Мәхмүт Алмаев]] # [[Мәхмүт Әхмәтҗанов]] # [[Мәхмүт Әхмәтов]] # [[Мәхмүт Габдрахманов]] # [[Мәүлетҗан Абдуллин]] # [[Дөя сеңере|Мәче борчагы]] # [[Меланья Анисимов]] # [[Мидхәт Габдуллин]] # [[Милий Балакирев]] # [[«Милләтчеләрнең Совет хакимиятенә каршы оешмасы» эше]] # [[Миндияр Бикчурин]] # [[Минереис Баһманов]] # [[Минзакир Әпсәләмов]] # [[Минзаһит Баһаветдинов]] # [[Зөфәр Билалов|Минзөфәр Билалов]] # [[Миннеәхмәт Әүхәдиев|Минрәхмәт Әүхәдиев]] # [[Миннехан Әхмәтҗанов]] # [[Миңлебай Әҗмәтов]] # [[Миңнегәрәй Әхмәтшин|Миңлегәрәй Әхмәтшин]] # [[Миңнулла Бәдретдинов]] # [[Миргарифан Азизов]] # [[Мирзаҗан Байкиев]] # [[Мирзаян Баһавов|Мирзаян Баһауов]] # [[Мирсалих Бикчурин]] # [[Мирсәет Ардуанов]] # [[Мирсәй Әмир]] # [[Мифтах Әпсәләмов]] # [[Мифтахетдин Акмулла]] # [[Михаил Алаев]] # [[Михаил Алтыкис]] # [[Михаил Андреев (1896)]], Пётр улы # [[Михаил Артамонов]] # [[Михаил Арш]] # [[Михаил Астангов]] # [[Михаил Ахматов]] # [[Михаил Барашов]] # [[Михаил Батуров]] # [[Михаил Белдер|Михаил Бельдер]] # [[Михрали Алиев]] # [[Моисей Аксянцев]] # [[Мортаза Әҗимов]] # [[Мортаза Габдуллин]] # [[Мостафа Александрович]] # [[Мотыйк Әхмәдуллин]] # [[Мохтар Алиев]] ([[:ru:Алиев, Мухтар Алиевич|ru]]) # [[Мөбарәк Батталов]] # [[Мөгалләм Бердиев]] # [[Мөдәррис Әгъләмов]] # [[Мөнир Агишев]] # [[Мөнир Әһлиуллин]] # [[Мөслим Абдуллин]] # [[Мөхәммәд Әфган солтан тәкиясе]] # [[Мөхәммәт Әблиев]] # [[Мөхәммәт Арсланов]] # [[Мөхәммәт Әхмәтгалиев]] # [[Мөхәммәтгали Арсланов]] # [[Мөхәммәтҗан Аитов]] # [[Мөхәммәтзариф Әмирханов]] # [[Мөхәммәтсафа Баязитов]] # [[Мөхлисә Бакыева]] # [[Мунча]] # [[Муса Акъегетзадә]] # [[Муса Алиев]] ({{lang-ru|Муса Улеев}}) — [[:Төркем:Пугачёв күтәрелеше|Пугачёв күтәрелеше]] катнашучысы # [[Муса Бигиев]] == Н == # [[Нугайбәк Әсәнов|Нагайбәк Әсәнов]] # [[Надежда Акҗегетова]] ([[:ru:Акжигитова, Надежда Ибрагимовна|ru]] # [[Надежда Амфитеатрова]] # [[Надир Әлмиев]] # [[Надия Бакыева]] # [[Назиф Бәхтизин]] # [[Наил Ахунов]] # [[Наил Әбүбәкерев]] Кадыйр улы, химик # [[Наил Әдһәмов]] # [[Наил Әкрәмов]] # [[Наил Әмиров]] # [[Наил Әмиров]] Баһави улы, терапевт # [[Наил Әхмәтов]], Сибгат улы, химик (1926-2006) # [[Наил Әхмәтов (1954)]], Җиһангир улы, геолог # [[Наил Әюпов]] # [[Наил Байбурин]] # [[Наил Бакиров]] # [[Наил Баһаветдинев]] # [[Наил Бәхтияров]] # [[Наил Биккенин|Наил Биккинин]] # [[Наилә Әмирханова]] # [[Наилә Бажирова]] # [[Наилә Баһаветдинова]] # [[Нәгыймә Балтачиева|Наймә Балтачиева]] # [[Нариман Аитов]] # [[Наталия Андрамонова]] # [[Наталья Башкирцева]] # [[Натан Басин]] # [[Нәгыйм Әгъләмов]] # [[Нәгыйм Әһлиуллов]] Хәлил улы, химик # [[Нәҗип Асанбаев]] # [[Нәкый Батыршин]] # [[Нәкый Бикташев]] # [[Нәүфәл Адылов]] # [[Нәфис Афзалетдинов]], Әбелгата улы # [[Нәфыйга Арапова]] # [[Нигъмәтулла Габдуллин]] # [[Николай Абрамов]] (Александр улы, терапевт) # [[Николай Агафонов (1842)]] # [[Николай Агафонов шәхси китапханәсе]] # [[Николай Алешков]] # [[Николай Алтынов]] # [[Николай Алфёров (1777)]] Фёдор улы ([[:ru:Алфёров, Николай Фёдорович|ru]]) # [[Николай Андреев (1946)]], Кузьма улы # [[Николай Андреевский]] # [[Николай Антипов]] # [[Николай Аржанов]] # [[Николай Аристов (1834)]] # [[Николай Артамонов]] # [[Николай Арцыбашев]] # [[Николай Арцыбашев шәхси китапханәсе]] # [[Николай Астахов]] # [[Николай Ашмарин]] # [[Николай Баженов (1804)]] # [[Николай Балакирев]] # [[Николай Баныкин]] # [[Николай Барышев (1898)]] # [[Николай Барышев (физик)]], Сергей улы # [[Николай Баскаков]] # [[Николай Бауман]] # [[Николай Бекетов]] # [[Николай Белелюбский]] # [[Николай Белоклоков]] # [[Николай Белькович]] # [[Николай Беляев (1842)]] # [[Николай Беляев (1937)]] # [[Николай Березин]] # [[Николай Бех]] # [[Николай Булич шәхси китапханәсе]] # [[Николай Кунавин шәхси китапханәсе]] # [[Нил Алкин]] # [[Нилүфәр Асанова]] # [[Нилс Әхтәмов|Нильс Әхтәмов]] # [[Нияз Акмал]] # [[Нияз Әхмәров]] # [[Ниятбакый Әтнәмәтов|Ниятбакый Атнометов]] # [[Ногман Габделкәримов]] # [[Нур Әхмәдиев]] # [[Нур Баян]] # [[Нургали Бариев]] # [[Нури Алиев]] # [[Нури Арсланов]] # [[Нурмөхәммәт Алимов]] # [[Нурулла Абдулин]] # [[Нурхәтим Бикколов]] == О == # [[Олег Аникеенок]] # [[Олег Антонов (1932)]], Михаил улы # [[Олег Белькович]] # [[Ольга Александрова-Гейнс]] # [[Осия Берим]] # [[Госман Әхмәтович (1899)|Осман Ахматович]] # [[Отто Бадер]] == Ө == # [[Өч төсле миләүшә]] # [[Өммегөлсем Ардаширова]] == П == # [[Павал Абрамов]] # [[Павел Аксёнов]] # [[Павел Аникин (1827)]] # [[Павел Әхмәров]], Николай улы (туганда Сәхибгәрәй, 1862-1900) # [[Павел Беньков]] # [[Патологик анатомия]] # [[Песи борчагы]] ([[:ru:Алтей|ru]]) ## [[Шифалы мәче борчагы]] # [[Пётр Алабин]] ([[:ru:Алабин, Пётр Владимирович|ru]]) # [[Пётр Алимов]] # [[Пётр Алкеев]] # [[Пётр Апраксин]] # [[Пётр Аргутинский-Долгоруков]] # [[Пётр Артемьев]] # [[Пётр Архангельский]] # [[Петр Байбарышев|Пётр Байбарышев]] # [[Петр Баландин|Пётр Баландин]] # [[Петр Бетев|Пётр Бетев]] # [[Петр Беневоленский|Пётр Беневоленский]] # [[Пётр Медведев шәхси китапханәсе]] # [[Порфирий Афанасьев]] == Р == # [[Рабит Батулла]] # [[Равил Абдрахманов]] # [[Равил Агишев]] # [[Равил Алтынбаев]] # [[Равил Әдһәмов]] # [[Равил Әмирхан]] # [[Равил Балтанов]] # [[Равил Батыров]] # [[Равил Бикбов]] # [[Равия Абдуллина]] # [[Радик Әфләтунов]] Әбүзәр улы # [[Радик Бариев (1961)]] # [[Радик Бәширов (1935)]] # [[Разак Әбүзәров]] Абдрахман улы, педагог # [[Раил Әбраров]] Нургали улы (генерал-майор) # [[Раиф Бакиров]] # [[Рамзес Габдрәшитов]] (Тәлгать улы) # [[Рамил Абдершин]] # [[Рамил Бәхтизин]] # [[Расих Әхмәтвәлиев]] # [[Рауза Аршинова]] # [[Рауза Бакыева]] # [[Рафаил Аширов]] # [[Рафаил Әмиров]] # [[Рафаил Баһаветдинов|Рафаэль Баһаветдинов]] # [[Рафаэль Агафонов]] # [[Рафаэль Әбүзәров]] Хаҗи улы # [[Рафаэль Бикташев]] # [[Рафаэль Билалов|Рафаэль Белялов]] # [[Рафил Габделмәҗитов]] (Гыйниятулла улы, нефтьче) # [[Рашат Әмирханов]] # [[Рәдиф Бәширов]] # [[Рәзилә Әсрутдинова]] # [[Рәзим Әхмәдуллин]] # [[Рәис Әбҗәлимов]] (Шакир улы) # [[Рәис Беляев]] # [[Рәисә Биктимерова]] # [[Рәисә Билалова]] # [[Рәисә Габдрахманова]] # [[Рәиф Әмиров]] # [[Рәйсә Әхмәтьянова]] # [[Рәкыйп Әбүсев]] Әхмәт улы, математик # [[Рәмис Габдрәшитов]] # [[Рәсим Абдрахманов]] # [[Рәсим Акчурин]] # [[Рәсим Әмиров]] # [[Рәфгать Алтынбаев]] # [[Рәфкать Бикчәнтәев]] # [[Рәфыйк Билалов]] # [[Рәхмәтулла Әмирханов]] # [[Рәшид Әһлиуллов]] # [[Рәшит Абашев (1951)]] # [[Рәшит Абдуллин]] # [[Рәшит Азизов]] # [[Рәшит Алимов]] # [[Рәшит Алтынбаев]] # [[Рәшит Апаков]] # [[Рәшит Әҗимев]] # [[Рәшит Әхмәров]] # [[Рәшит Әхмәров]], Хәмзә улы (1939-1996), елга флоты эшлеклесе # [[Рәшит Әхмәров (биолог)]], Насыйп улы # [[Рәшит Әхмәтҗанов]] # [[Рәшит Әхмәтов]] # [[Рәшит Бәшәр]] # [[Рәүф Әбләзев]] # [[Резеда Әхиярова]] # [[Рем Абзалов]] # [[Ринат Аюкаев|Ренат Аюкаев]] # [[Ренат Әкбәров]] # [[Рельефның антропоген формалары]] # [[Риза Бариев]] # [[Ризван Ибраһимов]] # [[Ринат Абдрахманов]] # [[Ринат Абзалов]] (Абзал улы) # [[Ринат Акчурин]] # [[Ринат Әсәдуллин]] # [[Ринат Әхмәтҗанов]] # [[Ренат Әюпов|Ринат Әюпов]] # [[Ринат Бариев]] # [[Ренат Биккинин|Ринат Биккинин]] # [[Риф Акбашев]] # [[Рифат Әбүлханов]] Назыйм улы, балет артисты # [[Рифгать Әбдиев]] # [[Рифкать Әхмәдиев]] # [[Рифгать Әхмәтьянов|Рифкать Әхмәтьянов]] # [[Рифкать Баһаветдинев|Рифкат Баһаутдинов]] # [[Рифхәт Арсланов]] # [[Ришат Абдуллин]] # [[Роберт Әбүлмәмбәтов]] Шарифҗан улы, актёр # [[Роберт Әхмәтҗанов]] # [[Роберт Бикмөхәммәтов|Роберт Бикмөхәмәтов]] Гата улы # [[Роберт Бикмөхәммәтов (педагог)|Роберт Бикмөхәмәтов]] Кабир улы, педагог # [[Роза Әминова]] # [[Роза Әхмәдиева]] # [[Роза Әхтәмова]] # [[Роза Әюпова]] # [[Роза Бакиева|Роза Бакыева]] # [[Россия фәннәр академиясе Казан фәнни үзәгенең Казан физика-техника институты китапханәсе]] # [[Рөстәм Абдуллаев]] # [[Рөстәм Абделхаков]] # [[Рөстәм Абызов]] # [[Рөстәм Абязов]] # [[Рөстәм Акалаев]] # [[Рөстәм Әмиров]] # [[Рөстәм Әсфәндияров]] # [[Рөстәм Әхмәтов]], Фәһим улы (1950), биеклеккә сикерүче # [[Рөстәм Әхмәтов (икътисадчы)]], Рәфгать улы # [[Рөстәм Бакиров]] # [[Рөстәм Башкуров]] # [[Рөстәм Бәхтиозин|Рөстәм Бахтиозин]] # [[Рөстәм Баязитев|Рөстәм Баязитов]] # [[Рөстәм Бәйкиев]] # [[Рубин Абдуллин]] # [[Рузалин Бакиев|Рузалин Бакыев]] # [[Рус Алаты]] # [[Рус Бәрлебашы]] == С == # [[Сабир Алимов]] # [[Сабир Әхтәмов]] # [[Сабир Бәхтияров]] # [[Сабир Өметбаев]] # [[Савелий Бергольц]] # [[Садри Ахун]] # [[Садыйк Әбелханов]] # [[Садыйк Әхтәмов (1877)]] # [[Садия Биглова|Садыя Беглова]] # [[Сазанак]] # [[Салих Баттал]] # [[Салих Батыев]] # [[Самат Әхтәмов]] # [[Сания Бәхтиярова]] # [[Саре Абдуллина]] # [[Сафиулла Габдуллин]] # [[Сәвия Әмирова]] # [[Сәгыйть Агиш]] # [[Сәет Вахиди шәхси китапханәсе]] # [[Сәетгәрәй Алкин]] # [[Сәйяр Айдаров]] # [[Сәлах Атнагулов]] # [[Сәләм Алишев]] # [[Сәлим Айткулов]] # [[Сәлимә Абдрахманова]] (Салават кызы) # [[Сәлимҗан Баруди]] # [[Сәлимхан Әхмәтханов]] # [[Сәрвәр Әдһәмова]] # [[Сәхабә]] # [[Светлана Батыршина]] # [[Семён Альтшулер]] # [[Семен Баратаев|Семён Баратаев]] # [[Семен Бирюков|Семён Бирюков]] # [[Сергей Абруков]] Андрей улы, физик # [[Сергей Абуладзе]] # [[Сергей Аксаков]] # [[Сергей Алексеев (хирург)]] # [[Сергей Анаников]] # [[Сергей Андроненко]] # [[Сергей Афонский]] # [[Сергей Бахрушин]] # [[Ситдыйк Айдаров]] # [[«Совет хакимиятенә каршы оешкан төркем» эше]] # [[Соломон Арановский]] # [[Солтанморат Акбиев]] # [[София Березина]] # [[Софья Бабкина]] # [[Сөзәклекләр асимметриясе]] # [[Сөләйман Бакырганый|Сөләйман Бакыргани]] # [[Сөләйман Габдрәшитов]] # [[Сөнгатулла Бикбулат]]ов # [[Станислав Андреев]] # [[Степан Бендиков]] # [[Степан Бечко-Друзин]] # [[Сукырлар һәм начар күрүчеләр өчен махсус республика китапханәсе]] # [[Суздаль янындагы сугыш]] # [[Сүсәнәк]] # [[Сыза]] == Т == # [[Тавык чәчәге]] # [[Тадеуш Банахевич]] # [[Тамерлан Беляк]] # [[Татар Аксуы]] # [[Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбле]] # [[Татарлар апологиясе]] # [[Татарстан архитектурасы]] # [[Татарстан дәүләт фольклор музыкасы ансамбле]] # [[Татарстан Республикасы Арбитраж суды]] # [[Татарстан халыклары Ассамблеясе|Татарстан Республикасы халыклары ассамблеясе]] # [[Татарстан Республикасының археологик картасы]] # [[Татарстанда атом-төш корылмаларына каршылар җәмгыяте]] # [[Татьяна Аникина]] # [[Татьяна Багаева]] # [[Таһир Айзатуллов]] # [[Таһир Әхмәтов]] # [[Таһир Балтачиев]] # [[Тәлгать Әхмәтов]] # [[Тәлгать Бикчурин]] # [[Тәрҗемәи хәл]] # [[Тәүфикъ Әйди]] # [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе]] # [[Терек елгасы буендагы сугыш]] # [[Тиенсыманнар]] # [[Тилебәрән]] # [[Тимерхан Әхмәтов]] # [[Тимофей Башкирев]] # [[Тимофей Белов]] # [[Тимур Акулов]] # [[Топографик анатомия]] # [[Торнабаш]] ([[:ru:Аистник|ru]]) ## [[Гади көтүче энәсе|Гади торнабашы]] ([[:ru:Аистник обыкновенный|ru]]) ## [[Татар торнабашы]] ([[:ru:Аистник татарский|ru]]) # [[Төмән өлкәсе татарлары ассоциациясе]] # [[Төпсез күл]] # [[Төрки-татар актлары]] # [[Тешсез әкәм-төкәмнәр]] == У == # [[Ульрих Авранек]] # [[Гомәр Биләлев|Умәр Билалов]] # [[Умырткасызлар]] # [[Урта Идел һәм Урал буе татар халкы сөйләшләре атласы]] # [[Усман Абдуллов]] # [[Усман Әлмиев]] == Ү == # [[Үзбәк Алпаров]] # [[Үзбәк Әхмәров]] # [[Үзбәк Байчура]] # [[Үзбәк Биктимеров]] # [[Үлмәсгөл]] # [[Үсемлекләрдә бактериаль авырулар]] == Ф == # [[Фазыл Әмиров]] # [[Фазылҗан Әхмәлетдинов]] # [[Фаил Әхмәдиев]] # [[Факил Әһлиуллин]] # [[Фасил Әхмәтов]] # [[Фатих Әмирхан]] # [[Фатих Әмирхан шәхси китапханәсе]] # [[Фатыйх Бәхтиев|Фатих Бәхтиев]] # [[Фатиха Аитова]] # [[Фатиха Аитова мәктәбе]] # [[Фатиха Әбүзева]] Фәттах кызы, техника-технология белгече # [[Фатыйма Әфләтунова]] # [[Фәез Бәдриев]] # [[Фәйзи Биккинин]] # [[Фәйзрахман Бәгишев|Фәйзерахман Бегишев]] # [[Фәйзрахман Әминов]] # [[Фәйзулла Әһлетдинов]] # [[Фәнзаман Баттал]] # [[Фәрид Бәширов]] # [[Фәридә Алимова]] # [[Фәридеддин Гаттар]] # [[Фәрит Аблаев]] # [[Фәрит Аганин]] # [[Фәрит Айзәтов]] # [[Фәрит Акчурин]] # [[Фәрит Әбдерәзәков]] # [[Фәрит Әүхәдиев]] # [[Фәрит Әхмәтханов]] # [[Фәрит Баһаветдинов]] # [[Фәрит Бәдретдинев|Фәрит Бәдретдинов]] # [[Фәрит Бәйрәмов]] # [[Фәрит Бәхтиозин]] # [[Фәрит Бәшир]]ов # [[Фәрит Бикчәнтәев]] # [[Фәрит Габдрәхим]] # [[Фәрхи Әхмәтов]] # [[Фәтхерахман Әхмәдиев]] # [[Фәүзи Байбурин]] # [[Фәүзия Бәйрәмова]] # [[Фәхрази Әхмәтвәлиев]] # [[Фәхрелислам Агиев]] # [[Фәхретдин Әбләзов]] # [[Федор Амлонг]] # [[Федор Аристов]] # [[Фёдор Амфитеатров]] # [[Фёдор Баталов]] # [[Фирдәвес Әхтәмова]] # [[Фидүс Әсхәдуллин]] # [[Фирая Әхмәдуллина]] # [[Фирая Әхмәтҗанова]] # [[Фирдәвес Әһлиуллина]] # [[Флүр Баһаутдинов|Флер Баһаветдинов]] # [[Флүрә Баязитова|Флёра Баязитова]] # [[Флора Әхмәтова-Урманче|Флора Әхмәтова]] # [[Флорид Әгъзамов]] # [[Флюра Бикмурзина]] # [[Фоат Авзалов]] # [[Фоат Әбүбәкеров]] # [[Фоат Әкбәров]] # [[Фоат Әхмәтҗанов]] # [[Франц Баллод]] == Х == # [[Хаҗиәхмәт Әбүзәров]] Кәрибулла улы # [[Хайваннар анатомиясе]] # [[Халид Алимәтов]] # [[Халидә Әхтәмова]] # [[Халидә Багданова|Халидә Богданова]] # [[Харис Әшрәфҗанов]] # [[Харрас Әюп|Харрас Әюпов]] # [[Хафиз Аднаш]] # [[Хаува Бикмөхәммәтова]] # [[Хәбиб Әсәров]] # [[Хәбиб Баянов]] # [[Хәбибулла Әхмәдуллин]] # [[Хәдичә Акчурина]] # [[Хәдичә Байчурова]] # [[Хәйдәр Акалаев]] # [[Хәйдәр Әгълиев]] # [[Хәйдәр Бигичев]] # [[Хәйрулла Абдуллин]] # [[Хәйрулла Айбәтов]] # [[Хәлил Әбҗәлилов]] # [[Хәлил Әбүлханов]] # [[Хәлил Базаревски]]й # [[Хәлил Беспаев]] # [[Хәлит Әминов]] # [[Хәлиулла Әхмәтшин]] # [[Хәмзә Ахунҗанов]] # [[Хәмит Әһлиуллин]] # [[Хәмит Әюпов (1908)]] # [[Хәниф Габдрахманов]] # [[Хәнисә Алишина]] # [[Хәсән Александрович]] # [[Хәсән Әхмәтгалиев]] # [[Хәсән Әхмәтшин]] һәм [[Хәсән Әхмәтшин (берләштерүгә)]] # [[Хәсән Әхтәмов]] # [[Хәсән Кайгы]] # [[Хезмәт биржасы]] # [[Хикмәт Биккинин]] # [[Хикмәтулла Арсланов]] # [[Хөсәен Абушаев]] Йосыф улы, шагыйрь # [[Хөсәен Әмирханов]] # [[Хөсәен Байбиков]] # [[Хуҗа Бәдигый]] һәм [[Хуҗа Бәдигый (берләштерү)]] == Һ == # [[Хәбил Бикташев|Һабил Бикташев]] # [[Һава Бакыева]] [[:d:Q93584179|d]] # [[Һади Атласи]] == Ц == == Ч == # [[Чуаш Аксуы]] # [[Чуллыклар]] # [[Чулпан Бәхтиярова]] # [[Чыңгыз Айтматов]] # [[Чыңгыз Әхмәров]] == Ш == # [[Шакир Абилов]] # [[Шакир Әхтәмов]] # [[Шамил Агиев]] # [[Шамил Алиев (1946)]] Ариф улы, [[Ка­зан авыл ху­җа­лы­гы инс­ти­ту­ты­]]н тәмамлаучы, фәннәр докторы # [[Шамил Анак]] # [[Шамил Әхмәтҗанов]], Сабир улы, җырчы # [[Шамил Әхмәтҗанов (инженер)]], Халикъ улы # [[Шамил Әхмәтов]] # [[Шамил Бариев]] # [[Шамил Башкиров]] # [[Шамил Бикмаев]] # [[Шамил Бикчурин]] # [[Шамил Габдрәшитов (1921)]] # [[Шаһбазгәрәй Әхмәров]] # [[Шаһвәли Башкиров]] # [[Шаһингәрәй Бикколов]] # [[Шәехзадә Бабич]] # [[Шәйхулла Алкин]] # [[Шәмсия Апакай]] # [[Шәриф Гамиди]] # [[Шәүкәт Әмиров]] # [[Шәүкәт Биксәев|Шәүкәт Биксиев]] # [[Шәүкәт Биктимеров]] # [[Шәфигулла Бикчурин]] # [[Шәхсәнәм Әсфәндиярова]] # [[Шәхси китапханәләр]] # [[Шиһабетдин Мәрҗани шәхси китапханәсе]] # [[Шәһит Әхмәдиев]] # [[Шилки]] # [[Шиһаб Әхмәров|Шиһап Әхмәров]] # [[Шубай Арсланов]] == Щ == == Э == # [[Эдуард Әбелханов]] Кыям улы, радиоинженер # [[Эдуард Бадәмшин]] # [[Элекон]] # [[Эльбрус Баянов]] # [[Эльвира Батыева]] # [[Эльза Әхмәтова]] # [[Эльмира Альпатова]] # [[Эмилия Балалыкина]] # [[Эра Байбикова]] # [[Ирныс Бәкиров|Эрнест Бакиров]] # [[Эшсезлек]] == Ю == # [[Юзеф Беляк]] # [[Юлия Андреева]] # [[Юлия Андрианова]] # [[Юныс Әминов]] # [[Юныс Әхмәтҗанов]] # [[Юрий Аверко-Антонович]] # [[Юрий Акимов]] # [[Юрий Алаев]] # [[Юрий Артюхин]] # [[Юрий Әфләтунов]] # [[Юрий Бабанов]] # [[Юрий Балашов]] # [[Юрий Белостоцкий]] # [[Юрий Беляков]] == Я == # [[Ягъфәр Әхмәтшин]] # [[Якуб Агишев]] # [[Якуб Айманов]] # [[Якуб Александрович]] ([[:ru:Александрович, Якуб Мустафович|ru]]) # [[Яңа әнис]], алма сорты # [[Яңавыл (Мамадыш районы)]] # [[Ярхәм Бикчәнтәев]] # [[Яхъя Абдуллин]] == I == # [[ICL-КПО ВС]] == WD == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасына волонтёрлар керткән мәгълүматка нигезләнә, '''тулы түгел''' һәм хаталы була ала. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру/тулыландыру/төзәтү һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз. Тамгалары татарчалаштырылмаган чакта, башка телдәгесен бирә. ''Авышлы язу'' әлегә [[Татарча Википедия]]дә үзләре турында мәкалә булмаганнарны билгели.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P8377 ?value . } |section= |sort=label |columns=number:#,p18:сурәт,label:Исем,description:тасвир,item:WD,p373:медиа,p8373:Tatarica |thumb_size = 100 }} {| class='wikitable sortable' ! # ! сурәт ! Исем ! тасвир ! WD ! медиа ! Tatarica |- | style='text-align:right'| 1 | [[Файл:MedalTatarstan1.jpg|center|128px]] | [[«Фидакарь хезмәт өчен» медале|"Фидакарь хезмәт өчен" медале]] | | [[:d:Q4286909|Q4286909]] | [[:commons:Category:Medal "For Valiant Labor" (Tatarstan)|Medal "For Valiant Labor" (Tatarstan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/medal-za-doblestnyj-trud razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/medal-za-doblestnyj-trud] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Файл:Kazan exhibition pavilions (1890) 12.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q128303754|1890 Казан фәнни-сәнәгать күргәзмәсе]]'' | 1890 елда уздырылган өлкә күргәзмәсе | [[:d:Q128303754|Q128303754]] | [[:commons:Category:Kazan scientific and industrial exhibition (1890)|Kazan scientific and industrial exhibition (1890)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/znachimye-sobytiya/nauchno-promyshlennaya-vystavka razdely/istoriya/novoe-vremya/znachimye-sobytiya/nauchno-promyshlennaya-vystavka] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Файл:Kazan exhibition (Brening).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q128303463|1909 Казан халыкара күргәзмәсе]]'' | Россия һәм чит илләрдә җитештерелгән сәнәгать, авыл хуҗалыгы продукцияләренең иң яхшы үрнәкләре белән таныштыру чарасы | [[:d:Q128303463|Q128303463]] | [[:commons:Category:Kazan international exhibition (1909)|Kazan international exhibition (1909)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/znachimye-sobytiya/kazanskaya-mezhdunarodnaya-vystavka razdely/istoriya/novoe-vremya/znachimye-sobytiya/kazanskaya-mezhdunarodnaya-vystavka] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Файл:Butlerov1880.jpg|center|128px]] | [[Aleksandr Butlerov]] | Россия империясе химия галиме (1828-1886), Петербург Фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы (1874). Россия органик химиклар мәктәбенә нигез салучы һәм аның башлыгы, җәмәгать эшлеклесе | [[:d:Q315160|Q315160]] | [[:commons:Category:Aleksandr Mikhaylovich Butlerov|Aleksandr Mikhaylovich Butlerov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/butlerov-aleksandr razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/butlerov-aleksandr] |- | style='text-align:right'| 5 | | [[Bolğar bizäleş sänğäte]] | | [[:d:Q13202710|Q13202710]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/mdniyat/bolgar-bizlesh-sngate razdely/istoriya/srednie-veka/mdniyat/bolgar-bizlesh-sngate] |- | style='text-align:right'| 6 | | [[Bolğar çigä asılması]] | | [[:d:Q13202708|Q13202708]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kultura/visochnye-podveski-bulgarskie razdely/istoriya/srednie-veka/kultura/visochnye-podveski-bulgarskie] |- | style='text-align:right'| 7 | | [[İdel buyı Bolğar däwlätenä mongol yawları|İdel buyı Bolğar däwlätenä Mongol yawları]] | Монгол империясенең 1223–1236 еллардагы Болгар дәүләтенә каршы хәрби чаралары | [[:d:Q2670310|Q2670310]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/idel-bue-bolgar-dlten-mongol-yaulary razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/idel-bue-bolgar-dlten-mongol-yaulary] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Файл:Alfavit2.jpg|center|128px]] | [[Яңалиф|Jaꞑalif]] | 1927 елның 3 июлендә ТАССР Халык комиссарлары Советы тарафыннан кабул ителгән, латин язуына нигезләнгән алфавит | [[:d:Q613977|Q613977]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/yanalif razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/yanalif] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Файл:Karl Mufke portrait (Medvedev).jpg|center|128px]] | [[Karl Müfke]] | РИ һәм ССРБ архитекторы, профессор (1868 Воронеж - 1933 Саратов) | [[:d:Q4310153|Q4310153]] | [[:commons:Category:Karl Mufke|Karl Mufke]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/myufke-karl-lyudvigovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/myufke-karl-lyudvigovich] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Файл:Chervonetz 1922.jpg|center|128px]] | [[Yaña İqtisadi Säyäsät|NEP]] | Совет дәүләтенең илнең 1914–1920 елларында җимерек хәлгә килгән халык хуҗалыгын торгызу өчен базар мөнәсәбәтләрен һәм эшмәкәрлек башлангычын файдалануга нигезләнеп алып барылган сәясәте (1921-1928) | [[:d:Q45745|Q45745]] | [[:commons:Category:New Economic Policy, Soviet Union|New Economic Policy, Soviet Union]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/ekonomika/novaya-ehkonomicheskaya-politika-nehp razdely/istoriya/novejshee-vremya/ekonomika/novaya-ehkonomicheskaya-politika-nehp] |- | style='text-align:right'| 11 | | [[Tatarica (энциклопедия)|Tatarica энциклопедиясе]] | ТР ФА Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты тарафыннын төзелгән онлайн энциклопедия | [[:d:Q96309586|Q96309586]] | | [https://tatarica.org/tat/about_us_tat/proekt-turynda about_us_tat/proekt-turynda] |- | style='text-align:right'| 12 | | [[Аваз (газета)|«Аваз»]] | Казанда 1917 елда чыккан «социалистик» гәҗит | [[:d:Q20572185|Q20572185]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avaz razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avaz] |- | style='text-align:right'| 13 | | [[Авыл көнкүреше (журнал, Минзәлә)|«Авыл көнкүреше» журналы]] | Айлык авыл хуҗалыгы журналы. ВКП(б)ның Минзәлә канткомы органы | [[:d:Q20571950|Q20571950]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-knkreshe razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-knkreshe] |- | style='text-align:right'| 14 | | [[«Авыл тормышы» журналы]] | Айлык авыл хуҗалыгы журналы (Казан, 1919). Эшче, крәстиян һәм кызылармияче депутатларның Казан Советы җир бүлеге органы булган | [[:d:Q20571965|Q20571965]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-tormyshy razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-tormyshy] |- | style='text-align:right'| 15 | | [[Авыл хуҗалыгы-урманчылык (журнал)|«Авыл хуҗалыгы-урманчылык» журналы]] | ТАССР Җир эшләре халык комиссариаты органы (1928-1931) | [[:d:Q13202857|Q13202857]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-hualygy-urmanchylyk razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-hualygy-urmanchylyk] |- | style='text-align:right'| 16 | | [[Ак юл (журнал, 1913)|«Ак юл» журналы]] | балалар өчен татар телле рәсемле журнал (Казан, 1913-1916) | [[:d:Q13202860|Q13202860]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-yul razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-yul] |- | style='text-align:right'| 17 | | [[Акмулла (журнал)|«Акмулла» журналы]] | рәсемле сатирик-юмористик журнал (иске татарча, 1911-1916, Оренбург губернасы, Троицк) | [[:d:Q13055577|Q13055577]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/akmulla razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/akmulla] |- | style='text-align:right'| 18 | | [[«Аҗаган» журналы|«Аҗаган»]] | Яшьләрнең әдәби-нәфис журналы (1991-1998, Яшел Үзән, татарча) | [[:d:Q13202862|Q13202862]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/aagan razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/aagan] |- | style='text-align:right'| 19 | | [[Вакыт (газета)|«Вакыт»]] | татар иҗтимагый-сәяси газета (1906-1918, Ырынбур) | [[:d:Q20577288|Q20577288]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vakyt razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vakyt] |- | style='text-align:right'| 20 | [[Файл:Akademicheskaya street 2, Kazan (2023-10-30) 01.jpg|center|128px]] | [[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]] | | [[:d:Q4105264|Q4105264]] | [[:commons:Category:Vatanym Tatarstan|Vatanym Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vatanym-tatarstan razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vatanym-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 21 | [[Файл:Медресе Галия (Уфа).jpg|center|128px]] | [[«Галия» мәдрәсәсе]] | | [[:d:Q4132598|Q4132598]] | [[:commons:Category:Galiya Madrasa, Ufa|Galiya Madrasa, Ufa]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/galiya-mdrsi-galiya-diniya razdely/religiya/islam/galiya-mdrsi-galiya-diniya] |- | style='text-align:right'| 22 | | [[«Инкыйлабка каршы фетнәчеләр оешмасы» эше]] | | [[:d:Q65300168|Q65300168]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/kontrrevolyucionnoj-povstancheskoj-organizacii-delo razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/kontrrevolyucionnoj-povstancheskoj-organizacii-delo] |- | style='text-align:right'| 23 | | ''[[:d:Q132348408|«Камалия» мәдрәсәсе]]'' | Чистай беренче җамигъ мәчете каршында Мөхәммәтзакир Камалов ачкан мәдрәсәсе (1847-1918) | [[:d:Q132348408|Q132348408]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/chistopolskoe-medrese-kamaliya razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/chistopolskoe-medrese-kamaliya] |- | style='text-align:right'| 24 | | [[Кызыл Армия (газета, 1918-1921)|«Кызыл Армия»]] | татарча газета (1918-1921) | [[:d:Q31444529|Q31444529]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kyzyl-armiya razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kyzyl-armiya] |- | style='text-align:right'| 25 | | [[«Татар телен кертү турында» декрет|«Республика совет оешмалары эшчәнлегендә татар телен гамәлгә кертү турында» декрет]] | ТАССР Үзәк Башкарма Комитеты һәм Халык Комиссарлары Советы Декреты (25.06.1921) | [[:d:Q104624039|Q104624039]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/o-vvedenii-tatarskogo-yazyka-v-deloproizvodstvo-sovetskih-uchrezhdenij-respubliki razdely/istoriya/novejshee-vremya/o-vvedenii-tatarskogo-yazyka-v-deloproizvodstvo-sovetskih-uchrezhdenij-respubliki] |- | style='text-align:right'| 26 | | [[Сибирия (газета)|«Сибирия»]] | татар телле иҗтимагый-сәяси, әдәби газета | [[:d:Q13202898|Q13202898]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/sibiriya razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/sibiriya] |- | style='text-align:right'| 27 | | [[«Солтангалиевчеләрнең Мәскәү үзәге» эше]] | | [[:d:Q65300179|Q65300179]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/moskovskogo-centra-sultangalievcev-delo razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/moskovskogo-centra-sultangalievcev-delo] |- | style='text-align:right'| 28 | | [[Татарстан яшьләре (газета)|«Татарстан яшьләре»]] | татар яшьләренең татар телендә чыгучы иҗтимагый-сәяси газетасы | [[:d:Q13202890|Q13202890]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tatarstan-yashlyare razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tatarstan-yashlyare] |- | style='text-align:right'| 29 | | [[Татарстан (телерадиокомпания)|«Татарстан» дәүләт телерадиотапшырулар компаниясе]] | 1930 елдан бирле телерадиопрограммалар булдыручы һәм тапшыручы Татарстан оешмасы | [[:d:Q4452537|Q4452537]] | [[:commons:Category:GTRK Tatarstan|GTRK Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/telekompanii/gosudarstvennaya-teleradioveshchatelnaya-kompaniya-tatarstan razdely/sredstva-massovoj-informacii/telekompanii/gosudarstvennaya-teleradioveshchatelnaya-kompaniya-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 30 | | [[«Троцкийчы милләтчеләрнең контрреволюцион-террорчылык оешмасы» эше|«Троцкийчы милләтчеләрнең контрреволюцион-террорчылык оешмасы» эше]] | 1936–1938 елларда НКВД тарафыннан оештырылган гаепләү эше | [[:d:Q65300186|Q65300186]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/kontrrevolyucionnoj-trockistsko-nacionalisticheskoj-terroristicheskoj-organizacii-delo razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/kontrrevolyucionnoj-trockistsko-nacionalisticheskoj-terroristicheskoj-organizacii-delo] |- | style='text-align:right'| 31 | | [[«Унбиш җитәкче хаты»]] | | [[:d:Q65300182|Q65300182]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pismo-15-ti razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pismo-15-ti] |- | style='text-align:right'| 32 | | [[Шура (журнал)|«Шура» журналы]] | | [[:d:Q4527978|Q4527978]] | [[:commons:Category:Shura magazine|Shura magazine]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/shura razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/shura] |- | style='text-align:right'| 33 | | [[Әл-ислах (газета)|«Әл-ислах» газетасы]] | | [[:d:Q13202912|Q13202912]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/al-islah razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/al-islah] |- | style='text-align:right'| 34 | | [[Әл-Мөнбәр (газета)|«Әл-Мөнбәр» газетасы]] | | [[:d:Q13202909|Q13202909]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/al-minbar razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/al-minbar] |- | style='text-align:right'| 35 | [[Файл:Galimcan Idris.jpg|center|128px]] | [[Älimcan İdrisi]] | | [[:d:Q13202915|Q13202915]] | [[:commons:Category:Ğalimcan İdrisi|Ğalimcan İdrisi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/idrisi-alimdzhan-galimdzhan-ibragimovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/idrisi-alimdzhan-galimdzhan-ibragimovich] |- | style='text-align:right'| 36 | [[Файл:Asplenium trichomanes subsp quadrivalens.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5347305|Абага гөл]]'' | | [[:d:Q5347305|Q5347305]] | [[:commons:Category:Asplenium|Asplenium]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/abaga-gl razdely/priroda/rastitelnost/abaga-gl] |- | style='text-align:right'| 37 | | [[Абалач]] | | [[:d:Q18764478|Q18764478]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/abalachi razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/abalachi] |- | style='text-align:right'| 38 | [[Файл:Aban River.jpg|center|128px]] | [[Абан районы]] | | [[:d:Q479280|Q479280]] | [[:commons:Category:Abansky District|Abansky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/krasnoyarskij-kraj/abanskij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/krasnoyarskij-kraj/abanskij-rajon] |- | style='text-align:right'| 39 | [[Файл:Abashevo culture.jpg|center|128px]] | [[Абашево мәдәнияте]] | Бронза гасырда (безнең эрага кадәр 2 меңьеллыкның 2–3 чирекләре) урман-далалы Дон, Урта Идел һәм Көньяк Урал буйларында яшәүчеләргә нисбәтле археологик культура | [[:d:Q305628|Q305628]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy] |- | style='text-align:right'| 40 | | [[Абдул-Салманы]] | | [[:d:Q13202949|Q13202949]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/lki-rajony/abdul-salmany razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/lki-rajony/abdul-salmany] |- | style='text-align:right'| 41 | [[Файл:Abdulla Alish.png|center|128px]] | [[Абдулла Алиш]] | | [[:d:Q2640701|Q2640701]] | [[:commons:Category:Abdulla Alish|Abdulla Alish]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/alish-abdulla razdely/kultura/literatura/shheslr/alish-abdulla] |- | style='text-align:right'| 42 | | [[Абдулла Әхмәт]] | татар язучысы, драматург | [[:d:Q13202953|Q13202953]] | [[:commons:Category:Abdulla Ahmet|Abdulla Ahmet]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/ahmet-abdulla-safiullovich razdely/kultura/literatura/personalii/ahmet-abdulla-safiullovich] |- | style='text-align:right'| 43 | | [[Абдуллаһ ибн Микаил|Абдуллаһ бине Микаил]] | Болгар идарәчесе (940-?) | [[:d:Q3744850|Q3744850]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/abdulla-bine-mikail razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/abdulla-bine-mikail] |- | style='text-align:right'| 44 | | ''[[:d:Q140837022|Абдуллиннар утары]]'' | Казандагы архитектура истәлеге. XIX йөз уртасыннан сакланып калган бердәнбер татар сәүдә утары | [[:d:Q140837022|Q140837022]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/abdullinnar-utary razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/abdullinnar-utary] |- | style='text-align:right'| 45 | | [[Абдуләхәт Аббасов]] | Контр-адмирал (1983), Советлар Союзы Каһарманы (1981) | [[:d:Q4054390|Q4054390]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/shheslr/abbasov-gabdelht-gomr-uly razdely/voennoe-delo/shheslr/abbasov-gabdelht-gomr-uly] |- | style='text-align:right'| 46 | | [[Абкалар]] | | [[:d:Q13202957|Q13202957]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/abkalar-kle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/abkalar-kle] |- | style='text-align:right'| 47 | | [[Абляскино]] | | [[:d:Q13211467|Q13211467]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlatskij-rajon-1/ablyaskino razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlatskij-rajon-1/ablyaskino] |- | style='text-align:right'| 48 | | ''[[:d:Q188842|абразия]]'' | диңгез, күл һәм сусаклагыч ярларының дулкыннар тәэсирендә җимерелү процессы | [[:d:Q188842|Q188842]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/relef/abraziya razdely/priroda/relef/abraziya] |- | style='text-align:right'| 49 | | ''[[:d:Q4669402|Абрамов реакциясе]]'' | Селтеле металлар алкоголятлары катнашында диалкилфосфитларның карбониль кушылмалар белән α-гидроксиалкилфосфонатлар хасил итүе | [[:d:Q4669402|Q4669402]] | [[:commons:Category:Abramov reaction|Abramov reaction]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/abramov-reakciyase razdely/nauka/abramov-reakciyase] |- | style='text-align:right'| 50 | [[Файл:Abrek Abzgildin.jpg|center|128px]] | [[Абрек Абзгилдин]] | | [[:d:Q15204721|Q15204721]] | [[:commons:Category:Abrek Abzgildin|Abrek Abzgildin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/abyzgildin-abrek-mir-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/abyzgildin-abrek-mir-uly] |- | style='text-align:right'| 51 | | [[Абруй Сәйфи]] | татар мөгаллиме, журналист, тәрҗемәче, язучы (1890-1960) | [[:d:Q58361731|Q58361731]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/sajfi-abruj-salyahovna razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/sajfi-abruj-salyahovna] |- | style='text-align:right'| 52 | | [[Абрыскино]] | Татарстанның Нурлат районындагы авыл, Олы Чирмешән елгасының сулъяк яр түбән тугай өсте террасасында, Нурлат шәһәреннән 19 км төньяк-көнбатыштарак урнашкан | [[:d:Q4055112|Q4055112]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlatskij-rajon-1/abryskino razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlatskij-rajon-1/abryskino] |- | style='text-align:right'| 53 | | ''[[:d:Q140426915|абызлар хәрәкәте]]'' | Иҗтимагый-дини хәрәкәт | [[:d:Q140426915|Q140426915]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/abyzlar-hrkte razdely/istoriya/novoe-vremya/abyzlar-hrkte] |- | style='text-align:right'| 54 | | [[Абҗабар]] | | [[:d:Q13202965|Q13202965]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/ababar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/ababar] |- | style='text-align:right'| 55 | | ''[[:d:Q771592|авлакоген]]'' | Җир кабыгының борынгы платформасы кристаллик нигезендә яткан озын чокырга охшаш эре бөгелеш | [[:d:Q771592|Q771592]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/geologicheskoe-stroenie/avlakogen razdely/priroda/geologicheskoe-stroenie/avlakogen] |- | style='text-align:right'| 56 | | ''[[:d:Q117355903|Авраам (Аркадий) Файнберг]]'' | сәнгать белгече, сәнгать фәннәре кандидаты (1979), шагыйрь, ТРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1987) | [[:d:Q117355903|Q117355903]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/fajnberg-arkadij-avraam-borisovich razdely/kultura/literatura/personalii/fajnberg-arkadij-avraam-borisovich] |- | style='text-align:right'| 57 | | [[автономия]] | Милли яисә социаль төркемнең хокукый хәле. Үзидарәнең суверен булмаган шартларында мәгълүм төркем мәнфәгатьләрен гамәлгә ашыру чарасы | [[:d:Q484105|Q484105]] | [[:commons:Category:Liberty|Liberty]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/avtonomiya razdely/istoriya/novejshee-vremya/avtonomiya] |- | style='text-align:right'| 58 | | [[Авыл (гәҗит)]] | иҗтимагый-сәяси гәҗит (Самар, 1922-24) | [[:d:Q20613205|Q20613205]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl] |- | style='text-align:right'| 59 | | [[Авыл газетасы (гәҗит)|Авыл газетасы]] | 1921 елда Өфәдә нәшер ителгән иҗтимагый-сәяси гәҗит | [[:d:Q52732148|Q52732148]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-gazetasy razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-gazetasy] |- | style='text-align:right'| 60 | | [[авыл көе]] | Идел-Кама буе татар авылларында лирик җыр жанры | [[:d:Q140428185|Q140428185]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatar-halyk-muzykasy/avyl-kjlre razdely/narody/tatary/tatar-halyk-muzykasy/avyl-kjlre] |- | style='text-align:right'| 61 | | [[Авыл халкы (гәҗит)|Авыл халкы]] | 1917 елның июненнән Өфәдә чыга башлаган татар крестьян гәҗите | [[:d:Q13202856|Q13202856]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-halky razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-halky] |- | style='text-align:right'| 62 | | [[Авыл хуҗалыгы эшчесе (газета)|Авыл хуҗалыгы эшчесе]] | Казанда нәшер ителгән гәҗит (1927-32), Игенчелек совхозлары эшчеләре берлеге, терлекчелек совхозлары эшчеләре берлеге, машина-трактор станцияләре хезмәткәрләре берлегенең Татарстан комитеты органы | [[:d:Q20571974|Q20571974]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-hualygy-ehshchese razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/avyl-hualygy-ehshchese] |- | style='text-align:right'| 63 | | [[Ağa bazar|Ага Базар]] | X–XV йөзләрдә Болгар шәһәренең зур сәүдә һәм һөнәрчелек бистәсе. Идел буе Болгар дәүләтенең эре сәүдә, һөнәрчелек һәм мәдәният үзәге | [[:d:Q20571521|Q20571521]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/aga-bazar razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/aga-bazar] |- | style='text-align:right'| 64 | [[Файл:Airfield in Agapovsky District, Chelyabinsk.jpg|center|128px]] | [[Агаповка районы]] | Россия Федерациясенең Чиләбе өлкәсендәге административ-территориаль берәмлек | [[:d:Q1634057|Q1634057]] | [[:commons:Category:Agapovsky rayon|Agapovsky rayon]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/chelyabinskaya-oblast/agapovskij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/chelyabinskaya-oblast/agapovskij-rajon] |- | style='text-align:right'| 65 | | ''[[:d:Q140428430|Агафангел Афанасьев]]'' | Икътисадчы, профессор (1935), ТАССР һәм РСФСРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1940, 1962) | [[:d:Q140428430|Q140428430]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/afanasev-agafangel-aleksandrovich razdely/nauka/personalii/afanasev-agafangel-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 66 | | [[Аграмак]] | Татарстанның Спас районындагы авыл, Наясолка елгасының (Бизнә елгасының уң кушылдыгы) югары агымы буенда, Болгар шәһәреннән 47 км көнчыгыштарак урнашкан | [[:d:Q20572394|Q20572394]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/spasskij-rajon-1/agramakovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/spasskij-rajon-1/agramakovka] |- | style='text-align:right'| 67 | | [[Агрокультура (Чистай районы)]] | Татарстанның Чистай районындагы поселок. Чистай шәһәреннән 9 км көньяк-көнбатыштарак урнашкан | [[:d:Q13202975|Q13202975]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/agrokultura razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/agrokultura] |- | style='text-align:right'| 68 | [[Файл:Apatite-Khibiny-ivtorov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12526903|агрономик рудалар]]'' | табигый һәм техноген юл белән барлыкка килгән минераль токымнар | [[:d:Q12526903|Q12526903]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/agronomik-rudalar razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/agronomik-rudalar] |- | style='text-align:right'| 69 | [[Файл:Unload wheat by the combine Claas Lexion 584.jpg|center|128px]] | [[агрономия]] | Авыл хуҗалыгы үсемлекләрен игү, аларның уңышын һәм җитештерелгән продукциянең сыйфатын, туфракның уңдырышлылыгын һәм авыл хуҗалыгы җирләренең продуктлылыгын күтәрү алымнары турындагы фәннәр комплексы | [[:d:Q173113|Q173113]] | [[:commons:Category:Agronomy|Agronomy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/agronomiya razdely/nauka/agronomiya] |- | style='text-align:right'| 70 | | ''[[:d:Q194118|агротехника]]'' | игенчелек технологиясе, авыл хуҗалыгы культураларын үстерү алымнары системасы | [[:d:Q194118|Q194118]] | [[:commons:Category:Agricultural engineering|Agricultural engineering]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/agrotekhnika razdely/nauka/agrotekhnika] |- | style='text-align:right'| 71 | [[Файл:A typical fertilizer application pump system.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q397334|агрохимия]]'' | үсемлекләрне минераль тукландыру турындагы фән | [[:d:Q397334|Q397334]] | [[:commons:Category:Agricultural chemistry|Agricultural chemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/agrohimiya razdely/nauka/agrohimiya] |- | style='text-align:right'| 72 | [[Файл:Набережная реки Белой.jpg|center|128px]] | [[Агыйдел (елга)|Агыйдел]] | Башкортстан һәм Татарстан елгасы, Чулманның сул кушылдыгы | [[:d:Q192157|Q192157]] | [[:commons:Category:Belaya River|Belaya River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/agyjdel razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/agyjdel] |- | style='text-align:right'| 73 | | [[Адай (Актаныш районы)|Адай]] | Татарстанның Актаныш районындагы авыл. Актаныш авылыннан 35 км көнбатыштарак, Түбән Кама сусаклагычы астында калган зона чигендә урнашкан | [[:d:Q13202980|Q13202980]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/adaj razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/adaj] |- | style='text-align:right'| 74 | | [[Адай (Кукмара районы)|Адай]] | Татарстанның Кукмара районындагы авыл. Кукмара шәһәреннән 18 км төньяк-көнбатыштарак, Бөре елгасы буенда урнашкан | [[:d:Q18764596|Q18764596]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/adaevo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/adaevo] |- | style='text-align:right'| 75 | | ''[[:d:Q112989095|Адам Арнгольдт]]'' | хирург, мөгаллим, белгеч | [[:d:Q112989095|Q112989095]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/arngold-adam-ivanovich razdely/zdravoohranenie/personalii/arngold-adam-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 76 | | ''[[:d:Q215168|адвентизм]]'' | протестантизмга караган конфессия | [[:d:Q215168|Q215168]] | [[:commons:Category:Adventism|Adventism]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/hristianstvo/adventizm razdely/religiya/hristianstvo/adventizm] |- | style='text-align:right'| 77 | | ''[[:d:Q677907|адвокатура]]'' | адвокатлар оешмасы | [[:d:Q677907|Q677907]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/advokatura razdely/istoriya/novejshee-vremya/advokatura] |- | style='text-align:right'| 78 | | [[административ-территориаль бүленеш]] | дәүләтнең территориясын аерым өлешләргә (административ-территориаль берәмлекләргә) бүлү | [[:d:Q4057633|Q4057633]] | [[:commons:Category:Country subdivisions|Country subdivisions]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/administrativ-territorial-blenesh razdely/municipalnye-obrazovaniya/administrativ-territorial-blenesh] |- | style='text-align:right'| 79 | [[Файл:Red Admiral near Lerik Hirkan National Park WDPA ID 313470.jpg|center|128px]] | [[Адмирал (күбәләк)|адмирал]] | нимфалидлар семьялыгыннан көндезге күбәләк | [[:d:Q156454|Q156454]] | [[:commons:Category:Vanessa atalanta|Vanessa atalanta]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/admiral razdely/priroda/zhivotnyj-mir/admiral] |- | style='text-align:right'| 80 | [[Файл:Комплекс Адмиралтейской конторы 1.jpg|center|128px]] | [[Адмиралтия конторасы|Адмиралтейство конторасы комплексы]] | Казанда архитектурара истәлеге, соңгы барокко стилендә, XVIII йөзнең икенче яртысыннан бик аз сакланып калган гражданлык архитектурасы үрнәкләренең берсе | [[:d:Q113525089|Q113525089]] | [[:commons:Category:Admiralty office (Kazan)|Admiralty office (Kazan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/admiraltejstvo-kontorasy-kompleksy razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/admiraltejstvo-kontorasy-kompleksy] |- | style='text-align:right'| 81 | [[Файл:Adonis vernalis (16709095338).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q147534|адонис]]'' | казаякчалар семьялыгыннан бер яки күпьеллык үләнчел үсемлекләр ыругы | [[:d:Q147534|Q147534]] | [[:commons:Category:Adonis (Ranunculaceae)|Adonis (Ranunculaceae)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/adonis razdely/priroda/rastitelnost/adonis] |- | style='text-align:right'| 82 | | ''[[:d:Q140429300|Адонис урманы]]'' | ботаника тыюлыгы | [[:d:Q140429300|Q140429300]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/adonis-urmany razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/adonis-urmany] |- | style='text-align:right'| 83 | | ''[[:d:Q4057958|Адрес-календарь]]'' | рәсми белешмәлек басмасы | [[:d:Q4057958|Q4057958]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/adres-kalendar razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/adres-kalendar] |- | style='text-align:right'| 84 | [[Файл:Patriarkh Adrian.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1652662|Адриан]]'' | Рус православ чиркәвенең дин эшлеклесе (1637-1700), Казан һәм Зөя митрополиты, Мәскәү һәм Бөтен Русия патриархы | [[:d:Q1652662|Q1652662]] | [[:commons:Category:Patriarch Adrian|Patriarch Adrian]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/hristianstvo/shheslr/adrian razdely/religiya/hristianstvo/shheslr/adrian] |- | style='text-align:right'| 85 | | [[Аеш]] | Татарстанның Актаныш районындагы авыл, Актаныш авылыннан 11 км көньяктарак, Башкортстан Республикасы чигендә урнашкан | [[:d:Q18764632|Q18764632]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aesh razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aesh] |- | style='text-align:right'| 86 | [[Файл:Hokusai Dragon.jpg|center|128px]] | [[аждаһа]] | борынгы фарсы мифологиясе персонажы, явыз зат | [[:d:Q7559|Q7559]] | [[:commons:Category:Dragons|Dragons]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/verovaniya-i-mifologiya/otdelnye-personazhi-poverya/azhdaa razdely/narody/tatary/verovaniya-i-mifologiya/otdelnye-personazhi-poverya/azhdaa] |- | style='text-align:right'| 87 | | [[Азад хатын (газета)]] | Хатын-кызлар өчен иҗтимагый-сәяси газета (Эстәрлетамак, 1921, татарча) | [[:d:Q20613077|Q20613077]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-hatyn razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-hatyn] |- | style='text-align:right'| 88 | | ''[[:d:Q136527975|Азадә-Гайшә Рорлих]]'' | Тарихчы, тарих докторы (1976 ел) | [[:d:Q136527975|Q136527975]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/rorlih-azade-ajsha razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/rorlih-azade-ajsha] |- | style='text-align:right'| 89 | [[Файл:Ramparts-azov-fortress.jpg|center|128px]] | [[Азак]] | Россиядә шәһәр, Дон елгасының Азак (Азов) диңгезенә койган тамагында урнашкан | [[:d:Q102762|Q102762]] | [[:commons:Category:Azov|Azov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/azak razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/azak] |- | style='text-align:right'| 90 | | [[Азалак]] | Татарстанның Сарман районындагы авыл, Минзәлә елгасы буенда, Сарман авылыннан 10 км төньяктарак урнашкан | [[:d:Q13202992|Q13202992]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sarmanovskij-rajon-1/azalakovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sarmanovskij-rajon-1/azalakovo] |- | style='text-align:right'| 91 | | [[Азат (Аксубай районы)|Азат]] | Татарстанның Аксубай районындагы авыл. Шәһәр тибындагы Аксубай поселогыннан 10 км көньяк-көнбатыштарак, Кече Сөлчә елгасының сул кушылдыгы буенда урнашкан | [[:d:Q13202997|Q13202997]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/azat razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/azat] |- | style='text-align:right'| 92 | | [[Азат Аббасов]] | татар опера җырчысы, тенор, ССРБ халык артисты | [[:d:Q2393110|Q2393110]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abbasov-azat-zinnt-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abbasov-azat-zinnt-uly] |- | style='text-align:right'| 93 | | [[Азат Алимов]] | эпизоотолог, микробиолог | [[:d:Q136702112|Q136702112]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/alimov-azat-mirgasimovich razdely/nauka/personalii/alimov-azat-mirgasimovich] |- | style='text-align:right'| 94 | | [[«Азат ватан» журналы|Азат Ватан]] | Иҗтимагый-сәяси, әдәби-нәфис журнал (1952-1953, Мюнхен, татар-рус) | [[:d:Q13202859|Q13202859]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-vatan razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-vatan] |- | style='text-align:right'| 95 | | [[Азат Себер (газета)|Азат Себер]] | татарча иҗтимагый-сәяси, әдәби гәҗит (1919-36, Омск/Новосибирск) | [[:d:Q20572004|Q20572004]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-seber razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-seber] |- | style='text-align:right'| 96 | | [[Азат (газета)|Азат халык]] | татарча атналык иҗтимагый-сәяси һәм әдәби газета (1906, Казан) | [[:d:Q13202861|Q13202861]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-halyk razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-halyk] |- | style='text-align:right'| 97 | | [[Азат халык (гәҗит)|Азат халык]] | татарча иҗтимагый-сәяси атналык газета (Әстерхан, 1917) | [[:d:Q52732750|Q52732750]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-halyk-1 razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-halyk-1] |- | style='text-align:right'| 98 | | [[Азат ханым (журнал)|Азат ханым]] | татарча әдәби-иҗтимагый, фәнни-педагогик хатын-кызлар журналы (Әстерхан, 1917-1918) | [[:d:Q52732817|Q52732817]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-hanym razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-hanym] |- | style='text-align:right'| 99 | | [[Азат шәрекъ (журнал)|Азат Шәрекъ]] | Татар мөһаҗирләре журналы (Берлин, 1923) | [[:d:Q52733028|Q52733028]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-shrek razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/azat-shrek] |- | style='text-align:right'| 100 | | [[Азат Әхмәдуллин]] | татар әдәбият белгече һәм тәнкыйтьче, филология фәннәре докторы, профессор | [[:d:Q13203001|Q13203001]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/hmdullin-azat-gyjlmulla-uly razdely/nauka/personalii/hmdullin-azat-gyjlmulla-uly] |- | style='text-align:right'| 101 | | [[Азатлык радиосы]] | | [[:d:Q4452449|Q4452449]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/radio/azatlyk razdely/sredstva-massovoj-informacii/radio/azatlyk] |- | style='text-align:right'| 102 | [[Файл:Azelino culture costume.jpg|center|128px]] | [[Азелино мәдәнияте]] | Тимер гасырда (якынча III–VII йөзләр) Идел – Нократ елгалары арасында яшәүчеләргә нисбәтле археологик культура | [[:d:Q4058231|Q4058231]] | [[:commons:Category:Azelino culture|Azelino culture]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/azelino-kulturasy razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/azelino-kulturasy] |- | style='text-align:right'| 103 | | [[Азиз Акҗигитов]] | Советлар Берлеге Каһарманы | [[:d:Q4059472|Q4059472]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/akegetov-aziz-haryas-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/akegetov-aziz-haryas-uly] |- | style='text-align:right'| 104 | [[Файл:Императорская Казанская гимназия.jpg|center|128px]] | [[Азия матбагасы (Казан)|Азия матбагасы]] | Казандагы типография | [[:d:Q66110659|Q66110659]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/nshriyatlar/aziya-basmahanse razdely/kultura/nshriyatlar/aziya-basmahanse] |- | style='text-align:right'| 105 | | ''[[:d:Q140838455|Азия музыка журналы]]'' | Әстерханда 1816-1818да рус телендә чыккан периодик литографик басма, Россия империясендә музыкага багышланган һәм ноталы беренче журнал | [[:d:Q140838455|Q140838455]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/aziatskij-muzykalnyj-zhurnal razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/aziatskij-muzykalnyj-zhurnal] |- | style='text-align:right'| 106 | | [[Азнакай]] | Татарстанның көньяк-көнчыгышында Эстәрле елгасы буенда урнашкан шәһәр (1987), Азнакай районының үзәге | [[:d:Q102755|Q102755]] | [[:commons:Category:Aznakayevo|Aznakayevo]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/aznakaj razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/aznakaj] |- | style='text-align:right'| 107 | | ''[[:d:Q140838804|Азнакай аучылык тыюлыгы]]'' | Татарстанның Азнакай районының үзәк өлешендә 1978 елда булдырылган махсус статуслы территория | [[:d:Q140838804|Q140838804]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/aznakaj-auchylyk-tyyulygy razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/aznakaj-auchylyk-tyyulygy] |- | style='text-align:right'| 108 | [[Файл:Chatyr-tau.jpg|center|128px]] | [[Азнакай районы]] | | [[:d:Q2988097|Q2988097]] | [[:commons:Category:Aznakayevsky District|Aznakayevsky District]] | [https://tatarica.org/tat/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/aznakaj-rajony municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/aznakaj-rajony] |- | style='text-align:right'| 109 | [[Файл:Здание Азовско-Донского банка, 1913 год.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4058430|Азов-Дон банкы]]'' | Россия империясенең иң эре акционерлык-коммерция банкларының берсе | [[:d:Q4058430|Q4058430]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/banki/azov-don-banky razdely/ekonomika/banki/azov-don-banky] |- | style='text-align:right'| 110 | [[Файл:Azurite-Malachite-188417.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108212|азурит]]'' | карбонатлар классы минералы | [[:d:Q108212|Q108212]] | [[:commons:Category:Azurite|Azurite]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/azurit razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/azurit] |- | style='text-align:right'| 111 | | [[Аитзәк Аитов]] | татар шагыйре | [[:d:Q13203006|Q13203006]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/aitov-aitzk razdely/kultura/literatura/shheslr/aitov-aitzk] |- | style='text-align:right'| 112 | | ''[[:d:Q140839839|Аитовлар]]'' | Казан сәүдәгәрләре, эшмәкәрләре һәм җәмәгать эшлеклеләре | [[:d:Q140839839|Q140839839]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aitovlar razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aitovlar] |- | style='text-align:right'| 113 | | ''[[:d:Q140839913|Аитовлар]]'' | татар дворяннары нәселе | [[:d:Q140839913|Q140839913]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aitovlar-1 razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aitovlar-1] |- | style='text-align:right'| 114 | | [[Айдар Хафиз|Ай­дар Ха­физ]] | | [[:d:Q13203046|Q13203046]] | [[:commons:Category:Aydar Hafizov|Aydar Hafizov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hafizov-ajdar-sadrievich razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hafizov-ajdar-sadrievich] |- | style='text-align:right'| 115 | | [[Айбаш (Татарстан)|Айбаш]] | Татарстанның Биектау районы авылы | [[:d:Q3626668|Q3626668]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/ajbash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/ajbash] |- | style='text-align:right'| 116 | | [[Айдар (Теләче районы)|Айдар]] | Татарстанның Теләче районындагы авыл | [[:d:Q18396327|Q18396327]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/ajdarovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/ajdarovo] |- | style='text-align:right'| 117 | | [[Айдар (Яшел Үзән районы)]] | | [[:d:Q13203054|Q13203054]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/ajdar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/ajdar] |- | style='text-align:right'| 118 | [[Файл:Айдар Беляев 2015.jpg|center|128px]] | [[Айдар Беляев]] | автоузышчы, Россиянең халыкара класслы спорт остасы (1997) | [[:d:Q63307261|Q63307261]] | [[:commons:Category:Aidar Belyayev|Aidar Belyayev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sport/personalii/belyaev-ajdar-raisovich razdely/sport/personalii/belyaev-ajdar-raisovich] |- | style='text-align:right'| 119 | | [[Айдар Сәлимгәрәев]] | «Татмедиа» матбугат һәм гаммәви багланышлар буенча республика агентлыгы җитәкчесе | [[:d:Q86002781|Q86002781]] | [[:commons:Category:Aydar Salimgaraev|Aydar Salimgaraev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/salimgaraev-ajdar-saitgaraevich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/salimgaraev-ajdar-saitgaraevich] |- | style='text-align:right'| 120 | | [[Айдар Фәйзрахманов]] | опера җырчысы (лирик тенор) | [[:d:Q25555517|Q25555517]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/fajzrahmanov-ajdar-fathrahmanovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/fajzrahmanov-ajdar-fathrahmanovich] |- | style='text-align:right'| 121 | | [[Айдар хан]] | Идел буе Болгары ханы (815-865) | [[:d:Q13203055|Q13203055]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/ajdar-han razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/ajdar-han] |- | style='text-align:right'| 122 | | [[Айдар Әхмәтов]] | балет артисты, Татарстанның халык артисты (1995) | [[:d:Q86004099|Q86004099]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hmtov-ajdar-mansur-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hmtov-ajdar-mansur-uly] |- | style='text-align:right'| 123 | [[Файл:Aydar Akhatov (Germany, 2010).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q13493642|Айдар Әхәтов]]'' | Россия икътисадчысы, эколог | [[:d:Q13493642|Q13493642]] | [[:commons:Category:Aydar Akhatov|Aydar Akhatov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/ahatov-ajdar-gabdulhaevich razdely/nauka/personalii/ahatov-ajdar-gabdulhaevich] |- | style='text-align:right'| 124 | | [[Айрат Арсланов (артист)|Айрат Арсланов]] | артист, нәфис сүз остасы, эстрада режиссеры (1928-2010) | [[:d:Q13203061|Q13203061]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/arslanov-ajrat-grj-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/arslanov-ajrat-grj-uly] |- | style='text-align:right'| 125 | | [[Айталан]] | Татарстанның Алабуга районы авылы | [[:d:Q13203067|Q13203067]] | [[:commons:Category:Aytalan|Aytalan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/ajtalan razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/ajtalan] |- | style='text-align:right'| 126 | | [[Айтугановлар]] | Казан сәүдәгәрләре, җәмәгать эшлеклеләре | [[:d:Q61135860|Q61135860]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/ajtuganovlar razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/ajtuganovlar] |- | style='text-align:right'| 127 | [[Файл:Grass carp portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q76098|ак амур]]'' | карплар гаиләлегеннән төче су балыгы | [[:d:Q76098|Q76098]] | [[:commons:Category:Ctenopharyngodon idella|Ctenopharyngodon idella]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ak-amur razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ak-amur] |- | style='text-align:right'| 128 | [[Файл:(Gemeine Steinpilz) Boletus edulis.jpg|center|128px]] | [[Ак гөмбә]] | нигезсәле гөмбәләр төре | [[:d:Q19740|Q19740]] | [[:commons:Category:Boletus edulis|Boletus edulis]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gmblr/ak-gmb razdely/priroda/gmblr/ak-gmb] |- | style='text-align:right'| 129 | | [[Ак идел (газета)]] | Уфада иске татарча чыккан иҗтимагый-сәяси газета (1919) | [[:d:Q20613311|Q20613311]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-idel razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-idel] |- | style='text-align:right'| 130 | | ''[[:d:Q140674375|Ак күбек]]'' | Алтай төркиләре һәм нугайларда таралган шул исемдәге дастанның Себер татарларындагы версиясе | [[:d:Q140674375|Q140674375]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/folklor-verbalnyj/tatarskij-epos/ak-kbek razdely/kultura/folklor-verbalnyj/tatarskij-epos/ak-kbek] |- | style='text-align:right'| 131 | [[Файл:Large White Butterfly (42054744).jpeg|center|128px]] | [[ак күбәләкләр]] | | [[:d:Q41559|Q41559]] | [[:commons:Category:Pieridae|Pieridae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ak-kblklr razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ak-kblklr] |- | style='text-align:right'| 132 | [[Файл:Озеро Белобезводное.jpg|center|128px]] | [[Ак күл (Идел-Кама тыюлыгы)]] | | [[:d:Q4082118|Q4082118]] | [[:commons:Category:Belo-Bezvodnoe Lake|Belo-Bezvodnoe Lake]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/ak-kl razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/ak-kl] |- | style='text-align:right'| 133 | [[Файл:OTMAA on the White Flower Festival.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q124356002|Ак ромашка көне]]'' | 1911-1917 Россия империясендә һәм 1998 кабат РФта туберкулёз һәм башка хәйрия максатларга акча җыю акциясе | [[:d:Q124356002|Q124356002]] | [[:commons:Category:White Flower Day|White Flower Day]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/belaya-romashka razdely/zdravoohranenie/belaya-romashka] |- | style='text-align:right'| 134 | | ''[[:d:Q140676240|Ак Сарай]]'' | Алтын Урда шәһәрчелеге, Идел кушылдыгы Ахтүбә елгасының сул ярында, Әстерхан өлкәсенең Хәрабәле районы Лапас авылы буенда урнашкан | [[:d:Q140676240|Q140676240]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ak-saraj razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ak-saraj] |- | style='text-align:right'| 135 | | ''[[:d:Q2553863|Ак Урда]]'' | Алтын Урда дәүләтенең уң канаты атамасы | [[:d:Q2553863|Q2553863]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/ak-urda razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/ak-urda] |- | style='text-align:right'| 136 | | [[Акчишмə (Арча районы)|Ак Чишмə]] | Татарстанның Арча районы авылы | [[:d:Q13203103|Q13203103]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/ak-chishm razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/ak-chishm] |- | style='text-align:right'| 137 | | ''[[:d:Q739672|ак шигырь]]'' | силлабик һәм силлабо-тоник шигырь төзелешендә рифмалашмаган шигырь | [[:d:Q739672|Q739672]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/belyj-stih razdely/kultura/literatura/belyj-stih] |- | style='text-align:right'| 138 | | [[Ак юл (журнал, 1967)|Ак юл]] | Финляндиядә чыккан татар журналы (1964-1977) | [[:d:Q52733167|Q52733167]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-yul-1 razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ak-yul-1] |- | style='text-align:right'| 139 | | [[Академия бистәсе]] | Казанның юкка чыккан бистәсе (XIX-XX гасыр) | [[:d:Q41024679|Q41024679]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/territorial-bermleklr/akademiya-bistse razdely/istoriya/novoe-vremya/territorial-bermleklr/akademiya-bistse] |- | style='text-align:right'| 140 | [[Файл:AnthingAkademiki.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4059167|Академия экспедицияләре]]'' | XVIII йөз башыннан Петербург Фәннәр академиясе тарафыннан Россия империясенең аерым төбәкләрен, табигать байлыкларын, халкын, тарихи истәлекләрне һ.б. өйрәнү өчен оештырылган фәнни экспедицияләр | [[:d:Q4059167|Q4059167]] | [[:commons:Category:Academic expeditions in Russia|Academic expeditions in Russia]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/akademiya-ehkspediciyalre razdely/nauka/akademiya-ehkspediciyalre] |- | style='text-align:right'| 141 | | [[Акбаш (Димескәй кушылдыгы)|Акбаш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Димнең (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q756514|Q756514]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/akbash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/akbash] |- | style='text-align:right'| 142 | [[Файл:Акбаш авылы.jpg|center|128px]] | [[Акбаш (Татарстан)|Акбаш]] | Татарстанның Ютазы районы авылы | [[:d:Q4059381|Q4059381]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/akbash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/akbash] |- | style='text-align:right'| 143 | | [[Акбаш тимер юл станциясе бистәсе]] | | [[:d:Q4059379|Q4059379]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/akbash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/akbash] |- | style='text-align:right'| 144 | | [[Акбулат (Татарстан)|Акбулат]] | Татарстанның Чистай районы авылы | [[:d:Q20572879|Q20572879]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/akbulatovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/akbulatovo] |- | style='text-align:right'| 145 | | [[Акбүре]] | Татарстанның Яңа Чишмә районы авылы | [[:d:Q20572898|Q20572898]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/novosheshminskij-rajon-1/akbure razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/novosheshminskij-rajon-1/akbure] |- | style='text-align:right'| 146 | [[Файл:Dolceacqua43 - Artista locale mentre dipinge un acquarello.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q50030|акварель]]'' | рәсем техникасы | [[:d:Q50030|Q50030]] | [[:commons:Category:Water color|Water color]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/akvarel razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/akvarel] |- | style='text-align:right'| 147 | [[Файл:Calla palustris1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1945962|акканат]]'' | күпьеллык үләнчел үсемлекләр ыругы | [[:d:Q1945962|Q1945962]] | [[:commons:Category:Calla|Calla]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/akkanat razdely/priroda/rastitelnost/akkanat] |- | style='text-align:right'| 148 | [[Файл:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|center|128px]] | [[Аккирмән]] | Украинаның Одесса өлкәсендәге шәһәр | [[:d:Q672990|Q672990]] | [[:commons:Category:Bilhorod-Dnistrovskyi|Bilhorod-Dnistrovskyi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ak-kirmn razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ak-kirmn] |- | style='text-align:right'| 149 | | [[Аккирәй]] | Татарстанның Чирмешән районындагы авыл | [[:d:Q18764672|Q18764672]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/cheremshanskij-rajon-1/akkireevo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/cheremshanskij-rajon-1/akkireevo] |- | style='text-align:right'| 150 | [[Файл:Cygnus olor 2 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | [[аккошлар]] | кошлар ыруы | [[:d:Q29564928|Q29564928]] | [[:commons:Category:Cygnus|Cygnus]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/akkoshlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/akkoshlar] |- | style='text-align:right'| 151 | | [[Аккүбәк]] | Әстерхан ханы (1532–1533, 1545–1550) | [[:d:Q3817428|Q3817428]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/ak-kbek-han razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/ak-kbek-han] |- | style='text-align:right'| 152 | | [[Аккүз (Актаныш районы)]] | | [[:d:Q4059647|Q4059647]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/akkz razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/akkz] |- | style='text-align:right'| 153 | | [[Аккүл (Буа районы)|Аккүл]] | Татарстанның Буа районындагы авыл | [[:d:Q13203082|Q13203082]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/akkl razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/akkl] |- | style='text-align:right'| 154 | | [[Аккүл (Лениногорск районы)|Аккүл]] | Татарстанның Лениногорск районы авылы | [[:d:Q13203083|Q13203083]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/akkul razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/akkul] |- | style='text-align:right'| 155 | | [[Аккүл Бигәнәй]] | Татарстанның Саба районы авылы | [[:d:Q20572958|Q20572958]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sabinskij-rajon-1/akkul-bigenej razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sabinskij-rajon-1/akkul-bigenej] |- | style='text-align:right'| 156 | | [[Акман (Мамадыш районы)|Акман]] | Татарстанның Мамадыш районы авылы | [[:d:Q19810972|Q19810972]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/ahmanovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/ahmanovo] |- | style='text-align:right'| 157 | | [[Аксай (Татарстан)|Аксай]] | Татарстанның Бөгелмә районы бистәсе | [[:d:Q13203085|Q13203085]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/aksaj razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/aksaj] |- | style='text-align:right'| 158 | [[Файл:Timur seated (earliest known portrait), Timurid genealogy, 1405-1409, Samarkand (TSMK, H2152).jpg|center|128px]] | [[Аксак Тимер]] | Җиһангир, Урта Азия дәүләте әмире | [[:d:Q8462|Q8462]] | [[:commons:Category:Timur|Timur]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/aksak-timer razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/aksak-timer] |- | style='text-align:right'| 159 | | [[Аксакүл]] | Татарстанның Ютазы районы бистәсе | [[:d:Q18764676|Q18764676]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/aksa-kul razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/aksa-kul] |- | style='text-align:right'| 160 | | [[Аксар]] | Татарстанның Зәй районы авылы | [[:d:Q19810797|Q19810797]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zj-rajony/aksar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zj-rajony/aksar] |- | style='text-align:right'| 161 | [[Файл:Axyris amaranthoides 91410184.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8210649|Аксирис]]'' | күгәрчен тәпие чәчәклеләр ыруы | [[:d:Q8210649|Q8210649]] | [[:commons:Category:Axyris|Axyris]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/aksiris razdely/priroda/rastitelnost/aksiris] |- | style='text-align:right'| 162 | | [[Аксу (Буа районы)|Аксу]] | Буа районы авылы (Татарстан, Россия) | [[:d:Q19810798|Q19810798]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/aksu razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/aksu] |- | style='text-align:right'| 163 | [[Файл:Весна. Татария. Аксубаево. Май 2013 - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Аксубай]] | Татарстанның Аксубай районы административ үзәге, шәһәр тибындагы бистә | [[:d:Q4059962|Q4059962]] | [[:commons:Category:Aksubayevo|Aksubayevo]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/aksubaj razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/aksubaj] |- | style='text-align:right'| 164 | [[Файл:Сельский пейзаж. Старая Кереметь. Татария. Июнь 2013 - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Аксубай районы]] | Татарстанның көньягындагы муниципаль район | [[:d:Q594218|Q594218]] | [[:commons:Category:Aksubayevsky District|Aksubayevsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/aksubaj-rajony-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/aksubaj-rajony-1] |- | style='text-align:right'| 165 | | [[Аксубай универсаль технологияләр техникумы]] | | [[:d:Q31444463|Q31444463]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/aksubaevskij-tekhnikum-universalnyh-tekhnologij razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/aksubaevskij-tekhnikum-universalnyh-tekhnologij] |- | style='text-align:right'| 166 | | [[Аксубай урман заводы поселогы]] | Татарстанның Аксубай районы бистәсе | [[:d:Q13203088|Q13203088]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/aksubaj-agach-eshkrt-zavody-poselogy razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/aksubaj-agach-eshkrt-zavody-poselogy] |- | style='text-align:right'| 167 | | [[Аксумла (Олы Чирмешән кушылдыгы)|Аксумла]] | Татарстан елгасы (22.4 км), Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең сул кушылдыгы | [[:d:Q4059965|Q4059965]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aksumla razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aksumla] |- | style='text-align:right'| 168 | [[Файл:ДК Аксумла.jpg|center|128px]] | [[Аксумла (авыл)|Аксумла]] | Татарстанның Норлат районы авылы | [[:d:Q8270111|Q8270111]] | [[:commons:Category:Aksumla, Tatarstan|Aksumla, Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlatskij-rajon-1/aksumla razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlatskij-rajon-1/aksumla] |- | style='text-align:right'| 169 | | [[Аксумла (елга)|Аксумла]] | Татарстан елгасы (12.9 км), Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең сул кушылдыгы | [[:d:Q20622778|Q20622778]] | | |- | style='text-align:right'| 170 | | [[Актай]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягында Иделнең сул кушылдыгы | [[:d:Q2671625|Q2671625]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aktaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aktaj] |- | style='text-align:right'| 171 | | [[Актаныш]] | Татарстанның Актаныш районы административ үзәге, авыл | [[:d:Q2045264|Q2045264]] | [[:commons:Category:Aktanysh|Aktanysh]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aktanysh razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aktanysh] |- | style='text-align:right'| 172 | | ''[[:d:Q140835808|Актаныш нефть чыганагы]]'' | Татарстанның Актаныш районында 1963 елда ачылган, 1995тән эшләтелгән нефть ятмасы. Татар гөмбәзенең көньяк өлешендә, төньяк-көнчыгышка карый | [[:d:Q140835808|Q140835808]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/aktanysh-neft-chyganagy razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/aktanysh-neft-chyganagy] |- | style='text-align:right'| 173 | [[Файл:Aktanyshsky District, Tatarstan, Russia - panoramio (1).jpg|center|128px]] | [[Актаныш районы]] | Татарстанның иң көнчыгыштагы районы | [[:d:Q621068|Q621068]] | [[:commons:Category:Aktanyshsky District|Aktanyshsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aktanysh-rajony-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aktanysh-rajony-1] |- | style='text-align:right'| 174 | | [[Актаныш технология техникумы]] | | [[:d:Q31444461|Q31444461]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/aktanyshskij-tekhnologicheskij-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/aktanyshskij-tekhnologicheskij-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 175 | | [[Актанышбаш]] | Татарстанның Актаныш районы авылы | [[:d:Q4060060|Q4060060]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aktanyshbash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/aktanyshbash] |- | style='text-align:right'| 176 | | [[Актау (Чистай районы)|Актау]] | Татарстанның Чистай районы авылы | [[:d:Q13203094|Q13203094]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/belaya-gora razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/belaya-gora] |- | style='text-align:right'| 177 | | [[Акташ (елга)]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q4060083|Q4060083]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aktash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aktash] |- | style='text-align:right'| 178 | | [[Акташ районы]] | ТАССРның 1930-1959 еллар районы, административ үзәге бүгенге көн Әлмәт районындагы Акташ тимер юл станциясе тирәсендәге Урыс Акташы авылы | [[:d:Q4060078|Q4060078]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/territorial-bermleklr/aktash-rajony razdely/istoriya/novejshee-vremya/territorial-bermleklr/aktash-rajony] |- | style='text-align:right'| 179 | [[Файл:Озеро "Акташский Провал".jpg|center|128px]] | [[Акташ Упкыны]] | Татарстанның (РФ) Әлмәт районындагы карст күле | [[:d:Q4060076|Q4060076]] | [[:commons:Category:Aktashsky Proval Lake|Aktashsky Proval Lake]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/relef/aktash-upkyny razdely/priroda/relef/aktash-upkyny] |- | style='text-align:right'| 180 | | [[Актаҗик]] | Татарстанның Менделеевск районындагы мари авылы | [[:d:Q10990252|Q10990252]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/aktaziki razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/aktaziki] |- | style='text-align:right'| 181 | [[Файл:Contios en de Nachtvorst - GVH (81).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q222749|актерлык сәнгате]]'' | башкарма сәнгатьләр өлкәсендә һөнәри иҗат төре; актерның сәхнә образы тудырып, аны драма, опера, балет спектакльләрендә гәүдәләндерүе | [[:d:Q222749|Q222749]] | [[:commons:Category:Acting|Acting]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/akterlyk-sngate razdely/kultura/iskusstvo/teatr/akterlyk-sngate] |- | style='text-align:right'| 182 | [[Файл:Butterbur.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q830156|актояк]]'' | кашкарый чәчәклеләр ыруы | [[:d:Q830156|Q830156]] | [[:commons:Category:Petasites|Petasites]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/aktoyak razdely/priroda/rastitelnost/aktoyak] |- | style='text-align:right'| 183 | | [[Актүбә (Азнакай районы)|Актүбә]] | Татарстанның Азнакай районы шәһәр тибындагы бистәсе | [[:d:Q2045425|Q2045425]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/aktb razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/aktb] |- | style='text-align:right'| 184 | [[Файл:Разлив Ахтубы и Ашулука.jpg|center|128px]] | [[Актүбә районы]] | Әстерхан өлкәсенең муниципаль районы | [[:d:Q2641435|Q2641435]] | [[:commons:Category:Akhtubinsky District|Akhtubinsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/astrahanskaya-oblast/ahtubinskij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/astrahanskaya-oblast/ahtubinskij-rajon] |- | style='text-align:right'| 185 | [[Файл:Acupuncture1-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q121713|акупунктура]]'' | нерв авыруларын, аллергияне рефлектор ысул белән дәвалау | [[:d:Q121713|Q121713]] | [[:commons:Category:Acupuncture|Acupuncture]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/akupunktura razdely/zdravoohranenie/akupunktura] |- | style='text-align:right'| 186 | | ''[[:d:Q30895774|акустик парамагнетик резонанс]]'' | даими магнит кырына урнаштырылган каты җисемнең билгеле бер ешлыктагы акустик тирбәнеш энергиясен сайлап йоту күренеше | [[:d:Q30895774|Q30895774]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/akustik-paramagnetik-rezonans razdely/nauka/akustik-paramagnetik-rezonans] |- | style='text-align:right'| 187 | [[Файл:Midwife check-up.jpg|center|128px]] | [[Акушерлык|акушерлык һәм гинекология]] | йөклелек һәм бала табуга бәйле клиник медицина өлкәсе, бердәм фәнни дисциплина һәм һөнәри тармак | [[:d:Q20862341|Q20862341]] | [[:commons:Category:Midwifery|Midwifery]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/akusherlyk-m-ginekologiya razdely/zdravoohranenie/akusherlyk-m-ginekologiya] |- | style='text-align:right'| 188 | | [[Акхуҗа]] | Татарстанның Апас районы авылы | [[:d:Q18764622|Q18764622]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/apas-rajony/akhua razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/apas-rajony/akhua] |- | style='text-align:right'| 189 | | [[акциз]] | киң куллану товарлары бәясенә кертелгән турыдан-туры булмаган салым төре | [[:d:Q159579|Q159579]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/akciz razdely/ekonomika/akciz] |- | style='text-align:right'| 190 | | [[акционерлык җәмгыяте]] | устав капиталы билгеле бер сандагы акцияләргә (өлешләргә) бүленгән бизнес оешмасы (корпорация) | [[:d:Q134161|Q134161]] | [[:commons:Category:Joint-stock companies|Joint-stock companies]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/akcionerlyk-mgyyate razdely/ekonomika/akcionerlyk-mgyyate] |- | style='text-align:right'| 191 | [[Файл:Greyhound stock certificate.jpg|center|128px]] | [[Aksiä (iqtisad)|акция]] | кыйммәтле кәгазь | [[:d:Q11692|Q11692]] | [[:commons:Category:Stocks|Stocks]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/akciya razdely/ekonomika/akciya] |- | style='text-align:right'| 192 | | ''[[:d:Q140835656|Акча]]'' | Уфа шәһәрендәге татар нәшрияты (1905-1907) | [[:d:Q140835656|Q140835656]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/nshriyatlar/akcha razdely/kultura/nshriyatlar/akcha] |- | style='text-align:right'| 193 | [[Файл:Great Black Backed Gull, Fowey, Cornwall - UK, July 25 2012. (7668580890).jpg|center|128px]] | [[Акчарлаклар|акчарлак кошлар]] | кошлар семьялыгы | [[:d:Q27589|Q27589]] | [[:commons:Category:Laridae|Laridae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/akcharlak-koshlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/akcharlak-koshlar] |- | style='text-align:right'| 194 | | [[Акчишмə-2 (Әлмәт районы)|Акчишмə]] | Татарстанның Әлмәт районы Бишмунча авыл җирлегенә керүче авыл | [[:d:Q13203101|Q13203101]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/lmt-rajony/akchishm razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/lmt-rajony/akchishm] |- | style='text-align:right'| 195 | [[Файл:Ak-Chishma village Yutazinsky district.jpg|center|128px]] | [[Акчишмə (Ютазы районы)|Акчишмə]] | Татарстанның Ютазы районы авылы | [[:d:Q18764647|Q18764647]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/ak-chishma razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/ak-chishma] |- | style='text-align:right'| 196 | | [[Акчишмə (Әлмәт районы)|Акчишмə]] | Татарстанның Әлмәт районы Яңа Кәшер авыл җирлегенә керүче авыл | [[:d:Q19810787|Q19810787]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/lmt-rajony/akchishm-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/lmt-rajony/akchishm-1] |- | style='text-align:right'| 197 | | [[Акчишмә (Мамадыш районы)|Акчишмә]] | Татарстанның Мамадыш районы авылы | [[:d:Q18766648|Q18766648]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/belyj-klyuch razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/belyj-klyuch] |- | style='text-align:right'| 198 | | [[Акчуриннар]] | би-морзалар нәселе; Сембер губернасы сәүдәгәр-эшмәкәрләре, Сембер губернасында постау җитештерүне оештыручылар, җәмәгать эшлеклеләре | [[:d:Q4060317|Q4060317]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/akchuriny razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/akchuriny] |- | style='text-align:right'| 199 | | ''[[:d:Q140839583|Акчуриннарның китапханә-кыйраәтханәсе]]'' | Сембер губернасының Карсун өязе Гурьевка бистәсендә (хәзер Барыш шәһәре) 1913-1917 эшләгән гавами китапханә, уку залы | [[:d:Q140839583|Q140839583]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/bibliotechnoe-delo/biblioteka-chitalnya-akchurinyh razdely/kultura/bibliotechnoe-delo/biblioteka-chitalnya-akchurinyh] |- | style='text-align:right'| 200 | | ''[[:d:Q140839501|Акчуриннарның шәхси китапханәләре]]'' | Акчуриннар нәселе вәкилләренең 1880 еллардан ХХ йөзнең беренче унъеллыкларына кадәр тупланган хосусый китапханәләре | [[:d:Q140839501|Q140839501]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/bibliotechnoe-delo/biblioteki-akchurinyh razdely/kultura/bibliotechnoe-delo/biblioteki-akchurinyh] |- | style='text-align:right'| 201 | | [[Акшуат]] | Татарстанның Бөгелмә районы авылы | [[:d:Q13203106|Q13203106]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/akshuat razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/akshuat] |- | style='text-align:right'| 202 | | [[Акъегет (Яшел Үзән районы)|Акъегет]] | Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл | [[:d:Q13203109|Q13203109]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/akzigitovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/akzigitovo] |- | style='text-align:right'| 203 | | [[Акъюл]] | Татарстанның Ютазы районы авылы | [[:d:Q18764649|Q18764649]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/ak-yul razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/ak-yul] |- | style='text-align:right'| 204 | | [[Акъяр (Яңа Чишмә районы)|Акъяр]] | Татарстанның Яңа Чишмә районы авылы | [[:d:Q13203110|Q13203110]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/novosheshminskij-rajon-1/azeevo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/novosheshminskij-rajon-1/azeevo] |- | style='text-align:right'| 205 | | [[Алабакүл]] | Татарстанның Ютазы районы авылы | [[:d:Q18764780|Q18764780]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/alabakul razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/alabakul] |- | style='text-align:right'| 206 | | [[Алабирде]] | Татарстанның Тәтеш районы авылы | [[:d:Q4060373|Q4060373]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tetyushskij-rajon-1/alaberdino razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tetyushskij-rajon-1/alaberdino] |- | style='text-align:right'| 207 | [[Файл:Shishkinskiye prudy (park in Elabuga)-14.jpg|center|128px]] | [[Алабуга]] | Россия шәһәре, Татарстанның Алабуга районының административ үзәге | [[:d:Q135650|Q135650]] | [[:commons:Category:Elabuga|Elabuga]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/elabuga razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/elabuga] |- | style='text-align:right'| 208 | [[Файл:Elabuga ul kazanskaya.jpg|center|128px]] | [[Алабуга медицина укуханәсе]] | | [[:d:Q25555833|Q25555833]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/elabuzhskoe-medicinskoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/elabuzhskoe-medicinskoe-uchilishche] |- | style='text-align:right'| 209 | | [[Алабуга мәдәният һәм сәнгать көллияте]] | | [[:d:Q25555754|Q25555754]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/elabuzhskij-kolledzh-kultury-i-iskusstv razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/elabuzhskij-kolledzh-kultury-i-iskusstv] |- | style='text-align:right'| 210 | [[Файл:Панорама, открывающаяся с Чёртого городища, Елабуга.jpg|center|128px]] | [[Алабуга районы]] | | [[:d:Q2220404|Q2220404]] | [[:commons:Category:Elabuzhsky District|Elabuzhsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/alabuga-rajony-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/alabuga-rajony-1] |- | style='text-align:right'| 211 | | [[Алабуга Суворов хәрби училищесы]] | Алабугадагы (ТР, РФ) хәрби уку йорты | [[:d:Q4174505|Q4174505]] | [[:commons:Category:Suvorov Military School in Elabuga|Suvorov Military School in Elabuga]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/elabuzhskaya-specialnaya-srednyaya-shkola-milicii razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/elabuzhskaya-specialnaya-srednyaya-shkola-milicii] |- | style='text-align:right'| 212 | | [[Алан (елга)|Алан]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Кушай елгасының (Дала Зәенең бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q1095687|Q1095687]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/alan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/alan] |- | style='text-align:right'| 213 | | [[Алан (Теләче районы)|Алан]] | Татарстанның Теләче районы авылы | [[:d:Q3626636|Q3626636]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/alan razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/alan] |- | style='text-align:right'| 214 | | [[Алан (Балтач районы)|Алан]] | Татарстанның Балтач районы авылы | [[:d:Q13203120|Q13203120]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/alan razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/alan] |- | style='text-align:right'| 215 | | [[Алан (Арча районы)|Алан]] | Татарстанның Арча районы авылы | [[:d:Q18764789|Q18764789]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/alan razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/alan] |- | style='text-align:right'| 216 | | [[Алан (Мамадыш районы)|Алан]] | Татарстанның Мамадыш районы авылы | [[:d:Q18764791|Q18764791]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/alan razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/alan] |- | style='text-align:right'| 217 | | [[Алан Елга]] | Татарстанның Саба районы авылы | [[:d:Q18764787|Q18764787]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sabinskij-rajon-1/alan-elga razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sabinskij-rajon-1/alan-elga] |- | style='text-align:right'| 218 | | [[Алан Җөри|Алан Җөри (Казаклар)]] | Татарстанның Теләче районы авылы | [[:d:Q18764788|Q18764788]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/alan-zire razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/alan-zire] |- | style='text-align:right'| 219 | | [[Алан-Бәксәр]] | Татарстанның Биектау районы авылы | [[:d:Q18764786|Q18764786]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/alan-bekser razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/alan-bekser] |- | style='text-align:right'| 220 | | [[Алан-Полян]] | Татарстанның Балык Бистәсе районы авылы | [[:d:Q13416206|Q13416206]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/rybno-slobodskij-rajon-1/alan-polyan razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/rybno-slobodskij-rajon-1/alan-polyan] |- | style='text-align:right'| 221 | | [[Алань]] | Татарстанның Түбән Кама районы юкка чыккан авылы (территориясе бүген Түбән Кама өлеше) | [[:d:Q13203135|Q13203135]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/alan razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/alan] |- | style='text-align:right'| 222 | [[Файл:Reconstuction power line Bakhtay-Zakuley in Inkutsk region 35.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q940996|Алар районы]]'' | Россиянең Иркутск өлкәсендәге муниципаль районы | [[:d:Q940996|Q940996]] | [[:commons:Category:Alarsky District|Alarsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/irkutskaya-oblast/alarskij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/irkutskaya-oblast/alarskij-rajon] |- | style='text-align:right'| 223 | | [[Алат даругасы]] | XV-XVI гасыр Казан ханлыгының административ-территориаль берәмлеге | [[:d:Q13203126|Q13203126]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/alat-darugasy razdely/istoriya/srednie-veka/alat-darugasy] |- | style='text-align:right'| 224 | | [[Алат спиртзаводы]] | Татарстанның Биектау районы авылы | [[:d:Q18764796|Q18764796]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/alatskij-spirtzavod razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/alatskij-spirtzavod] |- | style='text-align:right'| 225 | [[Файл:Alafuzov Theater (2022-06-24) 01.jpg|center|128px]] | [[Алафузов театры|Алафузов театры бинасы]] | Казандагы XIX гасыр азагының тарихи һәм архитектура истәлеге | [[:d:Q55698467|Q55698467]] | [[:commons:Category:Alafuzov Theater|Alafuzov Theater]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/alafuzov-teatry razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/alafuzov-teatry] |- | style='text-align:right'| 226 | | ''[[:d:Q140865744|Алафузовлар завод-фабрикаларының сәүдә-сәнәгать ширкәте]]'' | Казан акционерлык җәмгыяте (1894-1918) | [[:d:Q140865744|Q140865744]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/alafuzovskih-fabrik-i-zavodov-torgovo-promyshlennoe-obshchestvo razdely/istoriya/novoe-vremya/alafuzovskih-fabrik-i-zavodov-torgovo-promyshlennoe-obshchestvo] |- | style='text-align:right'| 227 | | [[Албаба]] | Татарстанның Яшел Үзән районы авылы | [[:d:Q13203136|Q13203136]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/albaba razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/albaba] |- | style='text-align:right'| 228 | | [[Албаба тимер юл разъезды бистәсе|Албаба]] | Татарстанның Яшел Үзән районындагы тимер юл разъезды бистәсе | [[:d:Q18776590|Q18776590]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/albaba-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/albaba-1] |- | style='text-align:right'| 229 | | [[Албай]] | Татарстанның Мамадыш районы авылы | [[:d:Q4060577|Q4060577]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/albaj razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/albaj] |- | style='text-align:right'| 230 | | [[Алга (Бөгелмә районы)|Алга]] | Татарстанның Бөгелмә районы бистәсе | [[:d:Q18764802|Q18764802]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/alga razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/alga] |- | style='text-align:right'| 231 | [[Файл:Alga Village Mosque.jpg|center|128px]] | [[Алга (Сарман районы)|Алга]] | Татарстанның Сарман районы авылы | [[:d:Q18764804|Q18764804]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sarmanovskij-rajon-1/alga razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sarmanovskij-rajon-1/alga] |- | style='text-align:right'| 232 | | [[Алга (Теләче районы)|Алга]] | Татарстанның Теләче районы авылы | [[:d:Q18764805|Q18764805]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/alga razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tyulyachinskij-rajon-1/alga] |- | style='text-align:right'| 233 | | [[Алга (Аксубай районы)|Алга]] | Татарстанның Аксубай районы авылы | [[:d:Q19924133|Q19924133]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/alga razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/alga] |- | style='text-align:right'| 234 | | [[Алга (газета)|Алга]] | татарча иҗтимагый-сәяси газета, РСДРП(б)ның Уфа комитеты органы (1917) | [[:d:Q20572195|Q20572195]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga] |- | style='text-align:right'| 235 | | [[Алга (гәҗит, Ырынбур)|Алга]] | РКП(б) Ырынбур губкомының татарча иҗтимагый-сәяси газетасы (1919) | [[:d:Q52790805|Q52790805]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga-1 razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga-1] |- | style='text-align:right'| 236 | | [[Алга (гәҗит, Сарапул)|Алга]] | Сарапулда чыккан татарча иҗтимагый-сәяси газета (1919-1920) | [[:d:Q52790955|Q52790955]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga-2 razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga-2] |- | style='text-align:right'| 237 | | [[Алга-Көек|Алга Көек]] | Татарстанның Арча районы авылы | [[:d:Q18764801|Q18764801]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/alga-kek razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/alga-kek] |- | style='text-align:right'| 238 | | [[Алга таба (гәҗит)|Алга таба]] | Алабугадагы татарча газета (1919) | [[:d:Q52791313|Q52791313]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga-taba razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga-taba] |- | style='text-align:right'| 239 | | [[Алга, дошман өстенә!]] | Калинин фронтының татарча газетасы (1942-1945) | [[:d:Q20573241|Q20573241]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga-doshman-ehstene razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/alga-doshman-ehstene] |- | style='text-align:right'| 240 | | [[Алгай]] | Татарстанның Мамадыш районы авылы | [[:d:Q18764806|Q18764806]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/algaevo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/algaevo] |- | style='text-align:right'| 241 | [[Файл:Quadratic formula.svg|center|128px]] | [[алгебра]] | математика фәненең бер бүлеге; санлы системаларның гомуми үзлекләрен, хәреф тамгалары кулланып төзелгән тигезләмәләр ярдәмендә мәсьәләләр чишүнең гомуми ысулларын өйрәнә | [[:d:Q3968|Q3968]] | [[:commons:Category:Algebra|Algebra]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/algebra razdely/nauka/algebra] |- | style='text-align:right'| 242 | [[Файл:Автомобильный мост через реку Алдан в Томмоте.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q593548|Алдан районы]]'' | Саха-Якутиянең административ-территориаль берәмлеге | [[:d:Q593548|Q593548]] | [[:commons:Category:Aldansky District|Aldansky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/respublika-saha/aldanskij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/respublika-saha/aldanskij-rajon] |- | style='text-align:right'| 243 | [[Файл:SiltstoneUSGOV.jpg|center|128px]] | [[алевролит]] | утырма тау токымы | [[:d:Q565731|Q565731]] | [[:commons:Category:Siltstone|Siltstone]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/alevrolit razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/alevrolit] |- | style='text-align:right'| 244 | | [[Алик Аланы|Алекина Поляна]] | Татарстанның Тәтеш районы авылы | [[:d:Q18764819|Q18764819]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tetyushskij-rajon-1/alekina-polyana razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tetyushskij-rajon-1/alekina-polyana] |- | style='text-align:right'| 245 | [[Файл:Александр Агабабов.gif|center|128px]] | [[Александр Агабабов]] | офтальмолог, медицина докторы (1893), профессор (1905) | [[:d:Q64869355|Q64869355]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/agababov-aleksandr-grigorevich razdely/nauka/personalii/agababov-aleksandr-grigorevich] |- | style='text-align:right'| 246 | | ''[[:d:Q140889277|Александр Аганин]]'' | математик, физика-математика фәннәре докторы (2000), ТРның атказанган фән эшлеклесе (2005) | [[:d:Q140889277|Q140889277]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/aganin-aleksandr-alekseevich razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/aganin-aleksandr-alekseevich] |- | style='text-align:right'| 247 | | [[Александр Алга]] | чуаш шагыйре, тәрҗемәчесе, әдәби тәнкыйтьче, Чуаш АССРның халык шагыйре (1970) | [[:d:Q4060629|Q4060629]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/alga-aleksandr-egorovich razdely/kultura/literatura/personalii/alga-aleksandr-egorovich] |- | style='text-align:right'| 248 | | ''[[:d:Q140889471|Александр Александровский]]'' | химия машиналары төзү гыйлеме белгече (1929-1992), техник фәннәр докторы (1977), профессор (1980), ТАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1989) | [[:d:Q140889471|Q140889471]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/aleksandrovskij-aleksandr-aleksandrovich razdely/nauka/personalii/aleksandrovskij-aleksandr-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 249 | [[Файл:Alemasov AM.jpg|center|128px]] | [[Александр Алемасов]] | совет фирка һәм сәясәт эшлеклесе | [[:d:Q20803740|Q20803740]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/alemasov-aleksandr-mihajlovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/alemasov-aleksandr-mihajlovich] |- | style='text-align:right'| 250 | | ''[[:d:Q140892620|Александр Анисимов]]'' | биофизик, физика-математика фәннәре докторы (1988), профессор (1998) | [[:d:Q140892620|Q140892620]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/anisimov-aleksandr-vasilevich razdely/nauka/personalii/anisimov-aleksandr-vasilevich] |- | style='text-align:right'| 251 | | ''[[:d:Q12647504|Александр Анушкин]]'' | журналист, библиограф (1903-1978) | [[:d:Q12647504|Q12647504]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/anushkin-aleksandr-ivanovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/anushkin-aleksandr-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 252 | | [[Александр Аплечеев]] | 1768-1802, РИ дәүләт эшлеклесе, Казан губернаторы | [[:d:Q25555582|Q25555582]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aplecheev-aleksandr-andreevich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aplecheev-aleksandr-andreevich] |- | style='text-align:right'| 253 | [[Файл:A. E. Arbuzov 1914.jpg|center|128px]] | [[Александр Арбузов]] | РИ һәм ССРБ химик-органигы (1877-1968), химик-фосфорорганиклар фәнни мәктәбенә нигез салучы, СССР Фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы (1942, 1932 елдан мөхбир әгъза) | [[:d:Q900359|Q900359]] | [[:commons:Category:Aleksandr Arbuzov|Aleksandr Arbuzov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/arbuzov-aleksandr-erminingeldovich razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/arbuzov-aleksandr-erminingeldovich] |- | style='text-align:right'| 254 | [[Файл:Артемьев, Александр Иванович.png|center|128px]] | [[Александр Иванович Артемьев|Александр Артемьев]] | Россия империясе журналисты, статист, географ, рус тарихы магистры (1820-1874) | [[:d:Q4070220|Q4070220]] | [[:commons:Category:Alexandr Artemiev|Alexandr Artemiev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/artemev-aleksandr-ivanovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/artemev-aleksandr-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 255 | | ''[[:d:Q140893564|Александр Арутюнян]]'' | механика гыйлеме белгече (1925-1981), техник фәннәр докторы (1980) | [[:d:Q140893564|Q140893564]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arutyunyan-aleksandr-eryomovich razdely/nauka/personalii/arutyunyan-aleksandr-eryomovich] |- | style='text-align:right'| 256 | [[Файл:Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary B82 17-6.jpg|center|128px]] | [[Александр Архангельский (1854)|Александр Архангельский]] | Әдәбият галиме (1854-1926), Петербург Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы (1904), Казан университетының атказанган профессоры (1907) | [[:d:Q3917984|Q3917984]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/arhangelskij-aleksandr-semenovich razdely/nauka/personalii/arhangelskij-aleksandr-semenovich] |- | style='text-align:right'| 257 | | [[Александр Афанасьев]] | Советлар Союзы Герое (1945 елның 24 марты, вафатыннан соң), өлкән лейтенант (1944) | [[:d:Q4072583|Q4072583]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/shheslr/afanasev-aleksandr-petrovich razdely/voennoe-delo/shheslr/afanasev-aleksandr-petrovich] |- | style='text-align:right'| 258 | | ''[[:d:Q140894087|Александр Афанасьев]]'' | журналист (1931-2005), тарих фәннәре кандидаты (1968), ТРның атказанган мәдәният хезмәткәре (2001) | [[:d:Q140894087|Q140894087]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/afanasev-aleksandr-ivanovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/afanasev-aleksandr-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 259 | | [[Александр Баев]] | биохимик (1903-1994), химия фәннәре докторы (1967), СССР Фәннәр академиясе академигы (1970; мөхбир әгъза – 1968) һәм ВАСХНИЛның хакыйкый әгъзасы (1985), Социалистик Хезмәт Герое (1981) | [[:d:Q4075035|Q4075035]] | [[:commons:Category:Aleksandr Aleksandrovich Baev|Aleksandr Aleksandrovich Baev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/baev-aleksandr-aleksandrovich razdely/nauka/personalii/baev-aleksandr-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 260 | | [[Александр Бажанов]] | хокук белгече (1898-1983), юридик фәннәр докторы (1959), профессор (1962), РСФСРның атказанган хокук белгече (1969) | [[:d:Q62604056|Q62604056]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bazhanov-aleksandr-tihonovich razdely/nauka/personalii/bazhanov-aleksandr-tihonovich] |- | style='text-align:right'| 261 | | [[Александр Балакин]] | физик, физика-математика фәннәре докторы (2000) | [[:d:Q63037835|Q63037835]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/balakin-aleksandr-borisovich razdely/nauka/personalii/balakin-aleksandr-borisovich] |- | style='text-align:right'| 262 | [[Файл:Alexander Baranov.jpg|center|128px]] | [[Александр Баранов (педиатр)|Александр Баранов]] | ССРБ һәм РФ балалар табибе, медицина фәннәре докторы (1979), профессор (1982). Россия медицина фәннәре академиясе академигы (1995) | [[:d:Q65177702|Q65177702]] | [[:commons:Category:Alexander Alexandrovich Baranov|Alexander Alexandrovich Baranov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/baranov-aleksandr-aleksandrovich razdely/zdravoohranenie/personalii/baranov-aleksandr-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 263 | | [[Александр Барсков]] | совет ветеринария табибе (1898-1953), авыл хуҗалыгы фәннәре докторы (1942), профессор (1945) | [[:d:Q63109100|Q63109100]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/barskov-aleksandr-makarovich razdely/nauka/personalii/barskov-aleksandr-makarovich] |- | style='text-align:right'| 264 | | [[Александр Бендецкий]] | совет язучысы, тәрҗемәче (1911-1943) | [[:d:Q24846608|Q24846608]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/bendeckij-aleksandr-grigorevich razdely/kultura/literatura/shheslr/bendeckij-aleksandr-grigorevich] |- | style='text-align:right'| 265 | [[Файл:Alexandre Bennigsen.jpg|center|128px]] | [[Александр Беннигсен]] | Россия империясе тумышлы Франция көнчыгыш галиме, тарихчысы, фәлсәфәчесе (1913-1988) | [[:d:Q4083842|Q4083842]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bennigsen-aleksandr razdely/nauka/personalii/bennigsen-aleksandr] |- | style='text-align:right'| 266 | | [[Александр Бережной]] | ССРБ һәм РФ җылылык физикасы гыйлеме белгече (1925-2009), техник фәннәр докторы (1989), профессор (1991) | [[:d:Q63347607|Q63347607]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/berezhnoj-aleksandr-nikolaevich razdely/nauka/personalii/berezhnoj-aleksandr-nikolaevich] |- | style='text-align:right'| 267 | | [[Александр Беркутов]] | очучы (1911-1962), Советлар Союзы Герое (2.08.1944), подполковник (1946) | [[:d:Q2832554|Q2832554]] | [[:commons:Category:Aleksandr Maksimovich Berkutov|Aleksandr Maksimovich Berkutov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/shheslr/berkutov-aleksandr-maksimovich razdely/voennoe-delo/shheslr/berkutov-aleksandr-maksimovich] |- | style='text-align:right'| 268 | | [[Александр Берлин]] | ССРБ һәм РФ химия галиме (т. 1940), химия фәннәре докторы (1974), Россия Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы (1994) | [[:d:Q4084967|Q4084967]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/berlin-aleksandr-aleksandrovich razdely/nauka/personalii/berlin-aleksandr-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 269 | | [[Александр Бирюлин|Александр Бирүлин]] | токарь (1929-1992), Социалистик Хезмәт Герое (1988) | [[:d:Q18634091|Q18634091]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/biryulin-aleksandr-ivanovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/biryulin-aleksandr-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 270 | [[Файл:Александровская слобода заинск.jpg|center|128px]] | [[Александр Бистәсе]] | Татарстанның Зәй районы авылы | [[:d:Q19868371|Q19868371]] | [[:commons:Category:Aleksandrovskaya Sloboda (Tatarstan)|Aleksandrovskaya Sloboda (Tatarstan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zj-rajony/aleksandr-bistse razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zj-rajony/aleksandr-bistse] |- | style='text-align:right'| 271 | | [[Александр Богоявленский]] | химик, химия фәннәре докторы (1954), профессор (1955), ТАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1958) | [[:d:Q63847740|Q63847740]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-aleksandr-feoktistovich razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-aleksandr-feoktistovich] |- | style='text-align:right'| 272 | | ''[[:d:Q133105166|Александр Гинцбург]]'' | Казан губернасы хезмәт комиссары урынбасары һәм социаль тәэминат комиссары (1898-1918) | [[:d:Q133105166|Q133105166]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/gincburg-aleksandr-grigorevich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/gincburg-aleksandr-grigorevich] |- | style='text-align:right'| 273 | [[Файл:Alexander Mikhaylovich Zaytsev.jpg|center|128px]] | [[Александр Зайцев]] | Россия империясе органик химия галиме (1841-1910), химия докторы (1870), Петербург Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы (1885) | [[:d:Q901593|Q901593]] | [[:commons:Category:Alexander Zaitsev|Alexander Zaitsev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/zajcev-aleksandr-mihajlovich razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/zajcev-aleksandr-mihajlovich] |- | style='text-align:right'| 274 | | ''[[:d:Q117716207|Александр Карпов]]'' | ТАССР хуҗалык һәм сәясәт эшлеклесе (1890-1937), 1921 елда КПСС өлкә комитетының беренче секретаре | [[:d:Q117716207|Q117716207]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/karpov-aleksandr-ivanovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/karpov-aleksandr-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 275 | [[Файл:Grave of Aleksandr Klucharyov (2023-05-09) 04.jpg|center|128px]] | [[Александр Ключарёв|Александр Ключарев]] | ССРБ композиторы, музыка-җәмәгать эшлеклесе, фольклорчы (1906-1972) | [[:d:Q15126568|Q15126568]] | [[:commons:Category:Aleksandr Klucharyov|Aleksandr Klucharyov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/klyucharyov-aleksandr-sergeevich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/klyucharyov-aleksandr-sergeevich] |- | style='text-align:right'| 276 | [[Файл:Kokorev self-portrait (2024-03-15) 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q131624491|Александр Кокорев]]'' | РИ һәм ССРБ нәкышьчесе, педагог (1869-1944) | [[:d:Q131624491|Q131624491]] | [[:commons:Category:Aleksandr Mikhaylovich Kokorev|Aleksandr Mikhaylovich Kokorev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/kokorev-aleksandr-mihajlovich razdely/obrazovanie/personalii/kokorev-aleksandr-mihajlovich] |- | style='text-align:right'| 277 | [[Файл:Aleksandr Litvinov (1930).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q50220844|Александр Литвинов]]'' | 1861-1933, скрипкачы, дирижёр, педагог, музыка-җәмәгать эшлеклесе, ТАССРның атказанган артисты (1926, беренче) | [[:d:Q50220844|Q50220844]] | [[:commons:Category:Aleksandr Litvinov (conductor)|Aleksandr Litvinov (conductor)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/litvinov-aleksandr-aleksandrovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/litvinov-aleksandr-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 278 | | ''[[:d:Q140921708|Александр Туган-Мирза-Барановский]]'' | Польша-Литва татарларыннан Россия империясе офицеры (1847-19??), генерал-лейтенант (1904), Георгий кавалеры | [[:d:Q140921708|Q140921708]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/personalii/baranovskij-tugan-mirza-aleksandr-davidovich razdely/voennoe-delo/personalii/baranovskij-tugan-mirza-aleksandr-davidovich] |- | style='text-align:right'| 279 | [[Файл:Aleksandr Fedotov (2017-03-18).jpg|center|128px]] | [[Александр Федотов (1955)|Александр Федотов]] | рәссам-нәкышьче (Казан, Татарстан, Россия) | [[:d:Q118291872|Q118291872]] | [[:commons:Category:Aleksandr Fedotov (painter)|Aleksandr Fedotov (painter)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/fedotov-aleksandr-sergeevich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/fedotov-aleksandr-sergeevich] |- | style='text-align:right'| 280 | [[Файл:Aleksandr Šadrikof.jpg|center|128px]] | [[Александр Шадриков]] | Татарстан экология һәм табигый байлыклар министры | [[:d:Q56839961|Q56839961]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shadrikov-aleksandr-valerevich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shadrikov-aleksandr-valerevich] |- | style='text-align:right'| 281 | | ''[[:d:Q135896474|Александр Шмидт]]'' | РИ архитекторы (1783-1843) | [[:d:Q135896474|Q135896474]] | [[:commons:Category:Aleksandr Shmidt|Aleksandr Shmidt]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/shmidt-aleksandr-kirillovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/shmidt-aleksandr-kirillovich] |- | style='text-align:right'| 282 | [[Файл:Alexander Stukenberg.jpg|center|128px]] | [[Александр Штукенберг]] | Россия империясе геологы, географы, палеонтолог, археолог, коллекционер (1844-1905), минералогия һәм геогнозия докторы (1875). Казан геология мәктәбен нигезләүче | [[:d:Q15060966|Q15060966]] | [[:commons:Category:Alexander Shtukenberg|Alexander Shtukenberg]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/shtukenberg-aleksandr-antonovich razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/shtukenberg-aleksandr-antonovich] |- | style='text-align:right'| 283 | | ''[[:d:Q1338017|Александр Әлмәтов]]'' | татар совет хоккейчысы (1940-1992), СССРның атказанган спорт остасы (1963) | [[:d:Q1338017|Q1338017]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sport/shheslr/lmtov-aleksandr-dlt-uly razdely/sport/shheslr/lmtov-aleksandr-dlt-uly] |- | style='text-align:right'| 284 | | [[Александра Безина]] | ССРБ һәм РФ хокук белгече (1932-2020), юридик фәннәр докторы (1982), профессор (1983), ТССРның атказанган фән эшлеклесе (1991) | [[:d:Q63242369|Q63242369]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bezina-aleksandra-konstantinovna razdely/nauka/personalii/bezina-aleksandra-konstantinovna] |- | style='text-align:right'| 285 | [[Файл:Казанский Дом ученых (19.06.06) - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Александра исемендәге кыз балалар ятимханәсе бинасы (Казан)|Александра исемендәге кыз балалар ятимханәсе]] | Сәүдәгәр К.Л.Крупеников тырышлыгы белән Казанда 1845 елның февралендә нигез салынган ятимханә | [[:d:Q55681898|Q55681898]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/aleksandrinskij-detskij-priyut razdely/istoriya/novoe-vremya/aleksandrinskij-detskij-priyut] |- | style='text-align:right'| 286 | [[Файл:Kazan Kremlevskaya Street Alexandrovsky Passage 08-2016.jpg|center|128px]] | [[Александров пассажы (Казан)|Александров пассажы]] | | [[:d:Q4061460|Q4061460]] | [[:commons:Category:Alexandrovsky Passage, Kazan|Alexandrovsky Passage, Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/aleksandrovlar-passazhy razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/aleksandrovlar-passazhy] |- | style='text-align:right'| 287 | | [[Александровка (Кайбыч районы)|Александровка]] | Татарстанның Кайбыч районы бистәсе | [[:d:Q4061241|Q4061241]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kajbickij-rajon-1/aleksandrovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kajbickij-rajon-1/aleksandrovka] |- | style='text-align:right'| 288 | | [[Александровка (Азнакай районы)|Александровка]] | Татарстанның Азнакай районы авылы | [[:d:Q13203142|Q13203142]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/aleksandrovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/aleksandrovka] |- | style='text-align:right'| 289 | | [[Александровка (Баулы районы)|Александровка]] | Татарстанның Баулы районы авылы | [[:d:Q13203145|Q13203145]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bauly-rajony/aleksandrovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bauly-rajony/aleksandrovka] |- | style='text-align:right'| 290 | | [[Александровка (Алексеевск районы)|Александровка]] | Татарстанның Алексеевск районы авылы | [[:d:Q18764831|Q18764831]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alekseevsk-rajony/aleksandrovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alekseevsk-rajony/aleksandrovka] |- | style='text-align:right'| 291 | | [[Александровка (Лениногорск районы)|Александровка]] | Татарстанның Лениногорск районы бистәсе | [[:d:Q18764882|Q18764882]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/aleksandrovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/aleksandrovka] |- | style='text-align:right'| 292 | | [[Александровка (Питрәч районы)|Александровка]] | Татарстанның Питрәч районы авылы | [[:d:Q18764911|Q18764911]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/pestrechinskij-rajon-1/aleksandrovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/pestrechinskij-rajon-1/aleksandrovka] |- | style='text-align:right'| 293 | | [[Александровка (Сарман районы)|Александровка]] | Татарстанның Сарман районы авылы | [[:d:Q18764924|Q18764924]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sarmanovskij-rajon-1/aleksandrovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sarmanovskij-rajon-1/aleksandrovka] |- | style='text-align:right'| 294 | | [[Александровка (Чистай районы)|Александровка]] | Татарстанның Чистай районы авылы | [[:d:Q18764940|Q18764940]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/aleksandrovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chistopolskij-rajon-1/aleksandrovka] |- | style='text-align:right'| 295 | | [[Александровка (Тукай районы)|Александровка]] | Татарстанның Тукай районы юкка чыккан авылы | [[:d:Q20573459|Q20573459]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/aleksandrovka-3 razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/aleksandrovka-3] |- | style='text-align:right'| 296 | [[Файл:Александровка.jpg|center|128px]] | [[Александровка районы (Ырынбур өлкәсе)|Александровка районы]] | Ырынбур өлкәсе районы, Россия | [[:d:Q1650971|Q1650971]] | [[:commons:Category:Alexandrovsky District, Orenburg Oblast|Alexandrovsky District, Orenburg Oblast]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/orenburgskaya-oblast/aleksandrovskij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/orenburgskaya-oblast/aleksandrovskij-rajon] |- | style='text-align:right'| 297 | | [[Александровски (Татарстан)|Александровский]] | Татарстанның Лаеш районы бистәсе | [[:d:Q20573500|Q20573500]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/laishevskij-rajon-1/aleksandrovskij razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/laishevskij-rajon-1/aleksandrovskij] |- | style='text-align:right'| 298 | | [[Алексеевка (Баулы районы)|Алексеевка]] | Татарстанның Баулы районы авылы | [[:d:Q13203150|Q13203150]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bauly-rajony/alekseevka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bauly-rajony/alekseevka] |- | style='text-align:right'| 299 | | [[Алексеевка (Аксубай районы)|Алексеевка]] | Татарстанның Аксубай районы авылы | [[:d:Q18764987|Q18764987]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/alekseevka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aksubaj-rajony/alekseevka] |- | style='text-align:right'| 300 | | [[Алексеевка (Зәй районы)|Алексеевка]] | Татарстанның Зәй районы авылы | [[:d:Q18765007|Q18765007]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zj-rajony/alekseevka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zj-rajony/alekseevka] |- | style='text-align:right'| 301 | | [[Алексеевск аграр көллияте]] | | [[:d:Q31444494|Q31444494]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/alekseevskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/alekseevskij-agrarnyj-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 302 | | [[Алексеевское нәфис туку фабрикасы|Алексеевск бизәкләп туку фабрикасы]] | Алексеевское (Татарстан, Россия) шәһәр тибындагы поселогында урнашкан халык сәнгате һөнәрчелек предприятиесе | [[:d:Q107637156|Q107637156]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/narodnoe-iskusstvo/alekseevskaya-fabrika-hudozhestvennogo-tkachestva razdely/narody/tatary/narodnoe-iskusstvo/alekseevskaya-fabrika-hudozhestvennogo-tkachestva] |- | style='text-align:right'| 303 | | ''[[:d:Q141149622|Алексеевск комплексы]]'' | Алексеевск районы үзәге тирәсендәге археологик җыелма | [[:d:Q141149622|Q141149622]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/pamyatniki/alekseevsk-kompleksy razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/pamyatniki/alekseevsk-kompleksy] |- | style='text-align:right'| 304 | [[Файл:Kama River in Alexeyevsky District.jpg|center|128px]] | [[Алексеевск районы]] | | [[:d:Q2603517|Q2603517]] | [[:commons:Category:Alexeyevsky District, Tatarstan|Alexeyevsky District, Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alekseevsk-rajony/alekseevsk-rajony-1 tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alekseevsk-rajony/alekseevsk-rajony-1] |- | style='text-align:right'| 305 | | [[Алексеевски (Лаеш районы)|Алексеевский]] | Татарстанның Лаеш районы бистәсе | [[:d:Q19810822|Q19810822]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/laishevskij-rajon-1/alekseevskij razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/laishevskij-rajon-1/alekseevskij] |- | style='text-align:right'| 306 | [[Файл:Alexeyevskoye, Tatarstan (2022-07-16) 04.jpg|center|128px]] | [[Алексеевское]] | РФның Татарстан республикасы Алексеевск районындагы шәһәр тибындагы бистә, район үзәге | [[:d:Q287401|Q287401]] | [[:commons:Category:Alexeyevskoye (Tatarstan)|Alexeyevskoye (Tatarstan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/alekseevsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/alekseevsk] |- | style='text-align:right'| 307 | | [[Алексей Агафонов]] | совет һәм Россия хирургы (1926-2020), медицина фәннәре докторы (1973), профессор (1975), ТССРның атказанган фән эшлеклесе (1991) | [[:d:Q112989144|Q112989144]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/agafonov-aleksej-andreevich razdely/zdravoohranenie/personalii/agafonov-aleksej-andreevich] |- | style='text-align:right'| 308 | [[Файл:1000 Adashev.jpg|center|128px]] | [[Алексей Фёдорович Адашев|Алексей Адашев]] | Рус патшалыгы хәрби җитәкчесе. дәүләт эшлеклесе (1510-1561) | [[:d:Q702765|Q702765]] | [[:commons:Category:Alexey Adashev|Alexey Adashev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/adashev-aleksej-fyodorovich razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/adashev-aleksej-fyodorovich] |- | style='text-align:right'| 309 | [[Файл:Alexey Akhmanov.jpg|center|128px]] | [[Алексей Акманов]] | Совет хәрбие (1897-1949), генерал-лейтенант (1941), Советлар Берлеге Каһарманы (1945 елның 18 апреле) | [[:d:Q4073013|Q4073013]] | [[:commons:Category:Aleksey Akhmanov|Aleksey Akhmanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/shheslr/ahmanov-aleksej-osipovich razdely/voennoe-delo/shheslr/ahmanov-aleksej-osipovich] |- | style='text-align:right'| 310 | | [[Алексей Алексеев (1893)|Алексей Алексеев]] | совет үсемлекләр физиологы (1893-1971), биология фәннәре докторы (1938), профессор (1933), ТАССР һәм РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1944, 1965). Казан үсемлекләр физиологиясе мәктәбенә нигез салучы | [[:d:Q4061606|Q4061606]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/alekseev-aleksej-mihajlovich razdely/nauka/personalii/alekseev-aleksej-mihajlovich] |- | style='text-align:right'| 311 | [[Файл:Albitskiy AA.jpg|center|128px]] | [[Алексей Альбицкий]] | Россия империясе органик химия галиме (1860-1920) | [[:d:Q4063396|Q4063396]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/albickij-aleksej-andreevich razdely/nauka/personalii/albickij-aleksej-andreevich] |- | style='text-align:right'| 312 | [[Файл:Daniil and Fyodor Basmanov repulse the attack of the Tatars near Ryazan.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4079088|Алексей Басманов]]'' | Россия патшалыгы дәүләт эшлеклесе (1514-1570), окольничий, хәрби (1552), бояр (1555 яки 1556) | [[:d:Q4079088|Q4079088]] | [[:commons:Category:Alexey Basmanov|Alexey Basmanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/personalii/basmanov-aleksej-danilovich razdely/istoriya/srednie-veka/personalii/basmanov-aleksej-danilovich] |- | style='text-align:right'| 313 | [[Файл:Bahmetyev 3 Alexey Nikolaevich.jpg|center|128px]] | [[Алексей Бахметев]] | Россия империясе дәүләт эшлеклесе (1774-1823), инфантерия (пехота) генералы (1823) | [[:d:Q444445|Q444445]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/bahmetev-aleksej-nikolaevich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/bahmetev-aleksej-nikolaevich] |- | style='text-align:right'| 314 | | [[Алексей Башкиров (1915)|Алексей Башкиров]] | Бөек Ватан сугышы катнашучысы (1915-2002), совет старшинасы, Дан орденының тулы кавалеры | [[:d:Q4080139|Q4080139]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bashkirov-aleksej-ivanovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bashkirov-aleksej-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 315 | | [[Алексей Башкиров (1885)|Алексей Башкиров]] | Россия империясе һәм ССРБ архитектура тарихы белгече, археолог (1885-1963) | [[:d:Q21634943|Q21634943]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bashkirov-aleksej-stepanovich razdely/nauka/personalii/bashkirov-aleksej-stepanovich] |- | style='text-align:right'| 316 | | ''[[:d:Q141168380|Алексей Әхтәмов]]'' | ССРБ һәм Россия Федерациясе фәлсәфәчесе (1946-2018), фән докторы (1990), профессор (1992) | [[:d:Q141168380|Q141168380]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/htmov-aleksej-mihajlovich razdely/nauka/personalii/htmov-aleksej-mihajlovich] |- | style='text-align:right'| 317 | [[Файл:Епископ Алексий (Баженов).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4061990|Алексий]]'' | православ дин эшлеклесе (1872-1938) | [[:d:Q4061990|Q4061990]] | [[:commons:Category:Alexius (Bazhenov)|Alexius (Bazhenov)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/hristianstvo/shheslr/aleksij razdely/religiya/hristianstvo/shheslr/aleksij] |- | style='text-align:right'| 318 | | [[Алкин (Мамадыш районы)|Алкин]] | Татарстанның Мамадыш районы авылы | [[:d:Q18765169|Q18765169]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/alkino razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/alkino] |- | style='text-align:right'| 319 | | [[Алкин (Бөгелмә районы)|Алкино]] | Татарстанның Бөгелмә районы авылы | [[:d:Q18765167|Q18765167]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/alkino razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/alkino] |- | style='text-align:right'| 320 | | [[Алкин (Зәй районы)|Алкино]] | Татарстанның Зәй районы авылы | [[:d:Q18765168|Q18765168]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zj-rajony/alkino razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zj-rajony/alkino] |- | style='text-align:right'| 321 | | [[Аллаяр Беләшев]] | татар язучысы, төбәк тарихчысы | [[:d:Q63347539|Q63347539]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/belyashev-allayar razdely/kultura/literatura/personalii/belyashev-allayar] |- | style='text-align:right'| 322 | [[Файл:Skin allergy testing.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1046686|аллергология]]'' | аллергик авыруларның этиологиясен һәм үсеш механизмын өйрәнүче фән | [[:d:Q1046686|Q1046686]] | [[:commons:Category:Allergology|Allergology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/allergologiya razdely/zdravoohranenie/allergologiya] |- | style='text-align:right'| 323 | [[Файл:GlasgowViaVeritasVita.jpg|center|128px]] | [[аллитерация]] | чәчмә әсәрләрдә һәм шигырьләрдә эмоциональ-экспрессив максатларда бер үк төрле яки охшаш яңгырашлы тартык авазларның кабатланып килүе | [[:d:Q484495|Q484495]] | [[:commons:Category:Alliteration|Alliteration]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/alliteraciya razdely/kultura/literatura/alliteraciya] |- | style='text-align:right'| 324 | | ''[[:d:Q4062676|аллювиаль кәсле туфраклар]]'' | туфраклар төркеме | [[:d:Q4062676|Q4062676]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/pochvy/allyuvial-ksle-tufraklar razdely/priroda/pochvy/allyuvial-ksle-tufraklar] |- | style='text-align:right'| 325 | | [[Алма-Ата (Ютазы районы)|Алма-Ата]] | Татарстанның Ютазы районы авылы | [[:d:Q18765171|Q18765171]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/alma-ata razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yutazinskij-rajon-1/alma-ata] |- | style='text-align:right'| 326 | [[Файл:Rough Diamond.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5283|алмаз]]'' | углеродның кубик аллотроп формасы, иң каты минерал | [[:d:Q5283|Q5283]] | [[:commons:Category:Diamonds|Diamonds]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/almaz razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/almaz] |- | style='text-align:right'| 327 | | [[Алмаз Ахунҗанов]] | ССРБ һәм Россия татар балалар хирургы, уролог (1937-2016), медицина фәннәре докторы (1994), профессор (1996) | [[:d:Q30014893|Q30014893]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/ahunanov-almaz-skht-uly razdely/zdravoohranenie/personalii/ahunanov-almaz-skht-uly] |- | style='text-align:right'| 328 | [[Файл:Composer Almaz Munasypov.jpg|center|128px]] | [[Алмаз Монасыйпов]] | совет татар композиторы | [[:d:Q20587318|Q20587318]] | [[:commons:Category:Almaz Monasypov|Almaz Monasypov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/monasyjpov-almaz-zakir-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/monasyjpov-almaz-zakir-uly] |- | style='text-align:right'| 329 | | [[Алмалы (Зәй районы)|Алмалы]] | Татарстанның Зәй районы авылы | [[:d:Q19890991|Q19890991]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zj-rajony/almaly razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zj-rajony/almaly] |- | style='text-align:right'| 330 | | [[Алмас Әдһәмов]] | ССРБ татар хәрбие (1923-2021), генерал-майор (1978) | [[:d:Q61135902|Q61135902]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/personalii/adgamov-almas-mahmutovich razdely/voennoe-delo/personalii/adgamov-almas-mahmutovich] |- | style='text-align:right'| 331 | | ''[[:d:Q141177719|Алмас Әхмәров]]'' | ССРБ һәм РФ татар приборлар төзү технологиясе гыйлеме белгече (1927-), техник фәннәр докторы (1978), профессор (1980), ТАССРның атказанган уйлап табучысы (1989), Татарстанның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (2002) | [[:d:Q141177719|Q141177719]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/ahmerov-almas-fazylovich razdely/nauka/personalii/ahmerov-almas-fazylovich] |- | style='text-align:right'| 332 | | ''[[:d:Q141178023|Алмашка]]'' | татарча иҗтимагый-сәяси һәм әдәби журнал (Новониколаевск/Новосибирск, 1922) | [[:d:Q141178023|Q141178023]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/almashka razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/almashka] |- | style='text-align:right'| 333 | | [[Алмашка! (гәҗит)|Алмашка!]] | Свердловск өлкәсе татарча иҗтимагый-сәяси газетасы (1932-1934) | [[:d:Q52791512|Q52791512]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/almashka-1 razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/almashka-1] |- | style='text-align:right'| 334 | [[Файл:Almush.gif|center|128px]] | [[Алмыш]] | Идел буе Болгары илтәбәре (идарәчесе) | [[:d:Q657805|Q657805]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/almysh razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/almysh] |- | style='text-align:right'| 335 | [[Файл:Erminia v. Olfers-Batocki (1916).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1815782|алпавыт]]'' | эре җирбиләүче феодалларны, соңрак җирбиләүче дворяннарны билгеләүче термин, Россиядә XV йөз ахыры – XX йөз башында кулланыла | [[:d:Q1815782|Q1815782]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/pomeshchiki razdely/istoriya/srednie-veka/pomeshchiki] |- | style='text-align:right'| 336 | | [[Alpawıt|алпавыт]] | төрки хәрби-социаль атама | [[:d:Q4734774|Q4734774]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/alpavyt razdely/istoriya/srednie-veka/alpavyt] |- | style='text-align:right'| 337 | | [[Алпавыт крестьяннары|Алпавыт крәстияннәре]] | Россиядә 1861 елгы Крәстиян реформасына кадәр феодалларга беркетелгән крепостной крәстияннәр катлавы | [[:d:Q4371714|Q4371714]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/pomeshchichi-krestyane-krepostnye razdely/istoriya/novoe-vremya/pomeshchichi-krestyane-krepostnye] |- | style='text-align:right'| 338 | | [[Алпамша (дастан)|Алпамша]] | гомумтөрки дастанның татар әкияте рәвешендәге варианты | [[:d:Q21635432|Q21635432]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/folklor-verbalnyj/tatarskaya-narodnaya-skazka/alpamsha razdely/kultura/folklor-verbalnyj/tatarskaya-narodnaya-skazka/alpamsha] |- | style='text-align:right'| 339 | [[Файл:Alsu Gainullina (2013-08-30).jpg|center|128px]] | [[Алсу Гайнуллина]] | Татарстан АССР һәм Россиянең халык артисты | [[:d:Q20578411|Q20578411]] | [[:commons:Category:Alsu Gainullina|Alsu Gainullina]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/gajnullina-alsu-askarovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/gajnullina-alsu-askarovna] |- | style='text-align:right'| 340 | [[Файл:Golden Horde in the Catalan Atlas (1375).jpg|center|128px]] | [[Алтын Урда]] | урта гасырларда Европаның төньяк-көнчыгыш һәм Азиянең төньяк-көнбатышында урнашкан дәүләт (1242/3–1502) | [[:d:Q79965|Q79965]] | [[:commons:Category:Golden Horde|Golden Horde]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/altyn-urda razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/altyn-urda] |- | style='text-align:right'| 341 | [[Файл:AlphabetsScriptsWorld.png|center|128px]] | [[Älifba|алфавит]] | язу системасында хәрефләрнең, иҗек билгеләренең һ.б. графемаларның билгеле бер эзлеклелектә урнашкан җыелмасы | [[:d:Q9779|Q9779]] | [[:commons:Category:Alphabets|Alphabets]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/alfavit razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/alfavit] |- | style='text-align:right'| 342 | | [[Alıp|Алып]] | баһадир, каһарман | [[:d:Q2997185|Q2997185]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/verovaniya-i-mifologiya/otdelnye-personazhi-poverya/alyp razdely/narody/tatary/verovaniya-i-mifologiya/otdelnye-personazhi-poverya/alyp] |- | style='text-align:right'| 343 | | [[Альберт Абдрахманов]] | ССРБ һәм РФ татар радиоинженеры (1941-), СССР Дәүләт бүләге лауреаты (1987) | [[:d:Q65153704|Q65153704]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/abdrahmanov-albert-gabdelhj-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/abdrahmanov-albert-gabdelhj-uly] |- | style='text-align:right'| 344 | | ''[[:d:Q66688797|Альберт Аганов]]'' | ССРБ һәм РФ физикохимигы (1941-), химия фәннәре докторы (1987), профессор (1988). ТРның һәм РФнең атказанган фән эшлеклесе (1996, 2003) | [[:d:Q66688797|Q66688797]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/aganov-albert-vartanovich razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/aganov-albert-vartanovich] |- | style='text-align:right'| 345 | | [[Альберт Леман]] | ССРБ һәм РФ композиторы, пианист, педагог, музыка-җәмәгать эшлеклесе (1915-1998) | [[:d:Q324938|Q324938]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/leman-albert-semyonovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/leman-albert-semyonovich] |- | style='text-align:right'| 346 | | [[Алешкин Саплык|Алёшкин-Саплык]] | Татарстанның Чүпрәле районы авылы | [[:d:Q18765142|Q18765142]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/drozhzhanovskij-rajon-1/alyoshkin-saplyk razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/drozhzhanovskij-rajon-1/alyoshkin-saplyk] |- | style='text-align:right'| 347 | | [[Алешкино (Лениногорск районы)|Алёшкино]] | Татарстанның Лениногорск районы авылы | [[:d:Q18765146|Q18765146]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/alyoshkino razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/alyoshkino] |- | style='text-align:right'| 348 | [[Файл:Gas Chromatography Laboratory.jpg|center|128px]] | [[аналитик химия]] | | [[:d:Q2346|Q2346]] | [[:commons:Category:Analytical chemistry|Analytical chemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/analiticheskaya-himiya razdely/nauka/analiticheskaya-himiya] |- | style='text-align:right'| 349 | [[Файл:Andrey Fedorovich Likhachyov (by A. E. Semenov).jpg|center|128px]] | [[Андрей Лихачев]] | Россия империясе этнографы һәм археологы (1832-1890) | [[:d:Q15071264|Q15071264]] | [[:commons:Category:Andrey Fedorovich Likhachyov|Andrey Fedorovich Likhachyov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/lihachyov-andrej razdely/nauka/personalii/lihachyov-andrej] |- | style='text-align:right'| 350 | [[Файл:Andrey Ant. Piontkovsky.jpg|center|128px]] | [[Андрей Пионтковский (1862)|Андрей Пионтковский]] | РИ хокук белгече, криминалист (1862-1915) | [[:d:Q4363187|Q4363187]] | [[:commons:Category:Andrey Antonovich Piontkovsky|Andrey Antonovich Piontkovsky]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/piontkovskij-andrej-antonovich razdely/nauka/personalii/piontkovskij-andrej-antonovich] |- | style='text-align:right'| 351 | | ''[[:d:Q137715818|Андрей Прокопьев]]'' | нәкышьче, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1980) | [[:d:Q137715818|Q137715818]] | [[:commons:Category:Andrey Prokopyev (painter)|Andrey Prokopyev (painter)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/prokopev-andrej-lavrentevich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/prokopev-andrej-lavrentevich] |- | style='text-align:right'| 352 | [[Файл:Rodionova Anna Nikolaevna (1751-1827).png|center|128px]] | ''[[:d:Q67900902|Анна Родионова]]'' | Казан алпавыты | [[:d:Q67900902|Q67900902]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/rodionova-anna-nikolaevna razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/rodionova-anna-nikolaevna] |- | style='text-align:right'| 353 | [[Файл:Portale Leonardo da Vinci.png|center|128px]] | [[антропология]] | | [[:d:Q23404|Q23404]] | [[:commons:Category:Anthropology|Anthropology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/antropologiya razdely/nauka/antropologiya] |- | style='text-align:right'| 354 | | [[Апас]] | | [[:d:Q2627359|Q2627359]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/apas razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/apas] |- | style='text-align:right'| 355 | | [[Арбор (елга)|Арбор]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушма елгасының сул кушылдыгы (Нократ елгасы бассейны) | [[:d:Q484203|Q484203]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/arbor razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/arbor] |- | style='text-align:right'| 356 | | [[Аргамак (журнал)|Аргамак]] | айлык иҗтимагый-сәяси, әдәби-нәфис журнал (Чаллы, 1991-2000, татар-рус) | [[:d:Q25556885|Q25556885]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/argamak razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/argamak] |- | style='text-align:right'| 357 | | [[Аргын]] | XV–XVIII йөзләрдә Казан, Касыйм һәм Кырым ханлыкларында идарәче ыругларның берсе | [[:d:Q987808|Q987808]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/argyn razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/argyn] |- | style='text-align:right'| 358 | | [[Ариф Енбаев]] | | [[:d:Q24846570|Q24846570]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/enbaev-garif-arif-muhammadzhanovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/enbaev-garif-arif-muhammadzhanovich] |- | style='text-align:right'| 359 | | [[Арттагы күл]] | | [[:d:Q13203242|Q13203242]] | | |- | style='text-align:right'| 360 | | [[Артъелга]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Каргалы елгасының (Чишмә елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q11114808|Q11114808]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/artelga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/artelga] |- | style='text-align:right'| 361 | | [[Көлмәмәт бистәсе|Архангел бистәсе]] | XIV йөзнең икенче яртысында Казанның көньяк-көнчыгыш читендә, Кабан күленең сул яры буенда барлыкка килә | [[:d:Q13205531|Q13205531]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/arhangel-bistse razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/arhangel-bistse] |- | style='text-align:right'| 362 | [[Файл:Казанский Кремль (Архиерейский дом) - 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q130378769|Архиерей йорты]]'' | Казанда епархия башлыгының биләмәләре белән идарә итү оешмасы | [[:d:Q130378769|Q130378769]] | [[:commons:Category:Kazan Kremlin|Kazan Kremlin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/hristianstvo/upravlenie/arhierejskij-dom razdely/religiya/hristianstvo/upravlenie/arhierejskij-dom] |- | style='text-align:right'| 363 | [[Файл:Озеро Тарлашинское.jpg|center|128px]] | [[Архиерей күле]] | Көнбатыш Кама алдындагы Татарстан күле | [[:d:Q4070761|Q4070761]] | [[:commons:Category:Arkhiyereyskoye Lake|Arkhiyereyskoye Lake]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/arhierej-kle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/arhierej-kle] |- | style='text-align:right'| 364 | [[Файл:Arsk train station, Gor'kovskaya railways, Russia. Main hall view.jpg|center|128px]] | [[Арча]] | Татарстандагы шәһәр, Арча районының үзəгe | [[:d:Q103985|Q103985]] | [[:commons:Category:Arsk|Arsk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/archa razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/archa] |- | style='text-align:right'| 365 | [[Файл:Лес Кырлай возле музея Габдуллы Тукая.jpg|center|128px]] | [[Арча районы]] | муниципаль район (ТР, РФ) | [[:d:Q375561|Q375561]] | [[:commons:Category:Arsky District|Arsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/archa-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/archa-rajony] |- | style='text-align:right'| 366 | [[Файл:Myrmeleon acer.jpg|center|128px]] | [[Арыслан бөҗәкләр]] | | [[:d:Q231439|Q231439]] | [[:commons:Category:Myrmeleontidae|Myrmeleontidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/aryslan-bklr razdely/priroda/zhivotnyj-mir/aryslan-bklr] |- | style='text-align:right'| 367 | | [[Асия Хәйруллина]] | | [[:d:Q20594574|Q20594574]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hajrullina-asiya-hasanovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hajrullina-asiya-hasanovna] |- | style='text-align:right'| 368 | [[Файл:Laser Towards Milky Ways Centre.jpg|center|128px]] | [[астрономия]] | күк йөзендә урнашкан барлык системаларны өйрәнгән фәнне һәм белем өлкәсен белдергән термин | [[:d:Q333|Q333]] | [[:commons:Category:Astronomy|Astronomy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/astronomiya razdely/nauka/astronomiya] |- | style='text-align:right'| 369 | [[Файл:IMG Ata river.jpg|center|128px]] | [[Ата (елга)|Ата (Инча)]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешан кушылдыгы | [[:d:Q32289413|Q32289413]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ata razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ata] |- | style='text-align:right'| 370 | | [[Атаман күле]] | | [[:d:Q13203270|Q13203270]] | | |- | style='text-align:right'| 371 | | [[Адав-Толымбай|Атау-Толымбай]] | Татарстанның Буа районындагы авыл, Карлы елгасы буенда, Буа шәһәреннән 3 км көньяк-көнчыгыштарак урнашкан | [[:d:Q4057208|Q4057208]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/adav-tolymbaj razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/adav-tolymbaj] |- | style='text-align:right'| 372 | | [[Укмас|Атмас]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Бәтке елгасының (Кама елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6556918|Q6556918]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/atmas razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/atmas] |- | style='text-align:right'| 373 | | [[Аты]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы | [[:d:Q13203279|Q13203279]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aty razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aty] |- | style='text-align:right'| 374 | | [[Аулаш (елга)|Аулаш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Зыча елгасының уң кушылдыгы (Зәй бассейнында) | [[:d:Q1089976|Q1089976]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aulash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/aulash] |- | style='text-align:right'| 375 | | [[Ахун (Татарстан)|Ахун]] | Татарстанның Актаныш районы авылы | [[:d:Q19810982|Q19810982]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/ahun razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/ahun] |- | style='text-align:right'| 376 | [[Файл:Ahyrzaman kitaby (2024-04-02) 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q126189519|Ахырзаман китабы]]'' | Дини нәсыйхәт әдәбияты истәлеге (1847 елдан соң түгел) | [[:d:Q126189519|Q126189519]] | [[:commons:Category:Ahyrzaman kitaby|Ahyrzaman kitaby]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/tatarskaya-literatura/ahyrzaman-kitaby razdely/kultura/literatura/tatarskaya-literatura/ahyrzaman-kitaby] |- | style='text-align:right'| 377 | | [[Ашбула]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәлә елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q13203298|Q13203298]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ashbula razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ashbula] |- | style='text-align:right'| 378 | [[Файл:Vysokogorsky District, Tatarstan, Russia - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Ашыт]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Илләтнең сул кушылдыгы | [[:d:Q1068282|Q1068282]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ashyt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ashyt] |- | style='text-align:right'| 379 | | [[Ашыт (тыюлык)|Ашыт]] | Татарстанның Әтнә районында Ашыт елгасы үзәнлегендәге комплекслы табигать тыюлыгы (1997) | [[:d:Q97174460|Q97174460]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/ashyt razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/ashyt] |- | style='text-align:right'| 380 | | [[Чаллы дәүләт татар драма театры|Аяз Гыйләҗев исемендәге Чаллы татар дәүләт драма театры]] | | [[:d:Q1755818|Q1755818]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/naberezhnochelninskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/naberezhnochelninskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr] |- | style='text-align:right'| 381 | | [[Аң (труппа)|Аң]] | 1918-1921 елгы Казан татар театраль труппасы | [[:d:Q31444533|Q31444533]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/ang razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/ang] |- | style='text-align:right'| 382 | | [[Баганалы]] | Татарстан елагсы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең уң кушылдыгы | [[:d:Q4074692|Q4074692]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/baganaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/baganaly] |- | style='text-align:right'| 383 | | [[Баграж (Зәй кушылдыгы)|Баграж]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Урман Зәе елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q1096859|Q1096859]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bagrazh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bagrazh] |- | style='text-align:right'| 384 | | [[Баграж (Чишмә кушылдыгы)|Баграж]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмә елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q12532687|Q12532687]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bagrazh-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bagrazh-1] |- | style='text-align:right'| 385 | | [[Байкүл]] | | [[:d:Q4214018|Q4214018]] | | |- | style='text-align:right'| 386 | | [[Байлангар]] | | [[:d:Q4075624|Q4075624]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/bajlyangar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/bajlyangar] |- | style='text-align:right'| 387 | [[Файл:Bogatye Saby, Respublika Tatarstan, Russia, 422060 - panoramio (5).jpg|center|128px]] | [[Байлар Сабасы]] | Саба муниципаль районының үзәге | [[:d:Q4089064|Q4089064]] | [[:commons:Category:Bogatye Saby|Bogatye Saby]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bajlar-sabasy razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bajlar-sabasy] |- | style='text-align:right'| 388 | | [[Байназар Әлминов]] | | [[:d:Q20598699|Q20598699]] | [[:commons:Category:Baynazar Almenov|Baynazar Almenov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/lminov-bajnazar-mostafa-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/lminov-bajnazar-mostafa-uly] |- | style='text-align:right'| 389 | [[Файл:Hylarana Wynaad.jpg|center|128px]] | [[бакалар]] | | [[:d:Q6408|Q6408]] | [[:commons:Category:Ranidae|Ranidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/bakalar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/bakalar] |- | style='text-align:right'| 390 | [[Файл:Баки Урманче за работой.jpg|center|128px]] | [[Бакый Урманче]] | татар һөнәри сынлы сәнгатенә нигез салучы, рәссам, график, скульптор һәм архитектор, Татарстан АССРның (1960) һәм РСФСРның (1982) халык рәссамы, Татарстан АССРның Г. Тукай исемендәге дәүләт бүләге лауреаты (1967) | [[:d:Q1047771|Q1047771]] | [[:commons:Category:Baki Urmanche|Baki Urmanche]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/urmanche-bakyj razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/urmanche-bakyj] |- | style='text-align:right'| 391 | [[Файл:(MHNT) Apis mellifera (female) - on viburnum tinus flowers.jpg|center|128px]] | [[бал корты]] | | [[:d:Q30034|Q30034]] | [[:commons:Category:Apis mellifera|Apis mellifera]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/bal-korty razdely/priroda/zhivotnyj-mir/bal-korty] |- | style='text-align:right'| 392 | | ''[[:d:Q9311671|балалар ятимханәсе]]'' | ятимнәрне һәм ярлы гаиләләрдән булган балаларны тәрбияләү һәм укыту өчен ачылган хәйрия йортлары | [[:d:Q9311671|Q9311671]] | [[:commons:Category:Children's homes|Children's homes]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/detskie-priyuty razdely/obrazovanie/detskie-priyuty] |- | style='text-align:right'| 393 | | ''[[:d:Q20484462|Баланлы]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама аръягында | [[:d:Q20484462|Q20484462]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/balanly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/balanly] |- | style='text-align:right'| 394 | [[Файл:Callambulyx tatarinovii.JPG|center|128px]] | [[балкараклар]] | | [[:d:Q157683|Q157683]] | [[:commons:Category:Sphingidae|Sphingidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/balkaraklar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/balkaraklar] |- | style='text-align:right'| 395 | | [[Баллы (Куак кушылдыгы)|Баллы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Куак елгасының уң кушылдыгы (Чишмә елгасы бассейны) | [[:d:Q12533283|Q12533283]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bally razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bally] |- | style='text-align:right'| 396 | [[Файл:Ат чабышы2018.jpg|center|128px]] | [[Балтач]] | | [[:d:Q2012710|Q2012710]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/baltach razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/baltach] |- | style='text-align:right'| 397 | [[Файл:Кара-куль.jpg|center|128px]] | [[Балтач районы (Татарстан)|Балтач районы]] | | [[:d:Q2670313|Q2670313]] | [[:commons:Category:Baltasinsky District|Baltasinsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/baltach-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/baltach-rajony] |- | style='text-align:right'| 398 | | [[Балык Бистәсе]] | | [[:d:Q4401600|Q4401600]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/rybnaya-sloboda razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/rybnaya-sloboda] |- | style='text-align:right'| 399 | | [[Балык Бистәсе агротехник техникумы]] | | [[:d:Q31444497|Q31444497]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/rybno-slobodskoj-agrotekhnicheskij-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/rybno-slobodskoj-agrotekhnicheskij-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 400 | [[Файл:Река Бетька.jpg|center|128px]] | [[Балык Бистәсе районы]] | Россия Федерациясе Татарстан Республикасы составындагы административ-территориаль һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район) | [[:d:Q2220342|Q2220342]] | [[:commons:Category:Rybno-Slobodsky District|Rybno-Slobodsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/rybno-slobodskij-rajon-1/rybno-slobodskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/rybno-slobodskij-rajon-1/rybno-slobodskij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 401 | | [[Балыклы (Кукмара районы)]] | | [[:d:Q4077033|Q4077033]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/balykly razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/balykly] |- | style='text-align:right'| 402 | [[Файл:Balbuzard pecheur Lac de Tunis.jpg|center|128px]] | [[балыкчы карчыга]] | кошлар төре | [[:d:Q25332|Q25332]] | [[:commons:Category:Pandion haliaetus|Pandion haliaetus]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/balykchy-karchyga razdely/priroda/zhivotnyj-mir/balykchy-karchyga] |- | style='text-align:right'| 403 | | ''[[:d:Q141150079|Балынгуз шәһәрлеге]]'' | Археологик истәлек. Алексеев районы Горки авылы янындагы XIII–XIV йөзләргә караган болгар шәһәре калдыклары урыны | [[:d:Q141150079|Q141150079]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/pamyatniki/balynguzskoe-gorodishche razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/pamyatniki/balynguzskoe-gorodishche] |- | style='text-align:right'| 404 | | [[Баравыш]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Суша елгасының сул кушылдыгы (Чулман елгасы бассейны) | [[:d:Q12536101|Q12536101]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/baravysh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/baravysh] |- | style='text-align:right'| 405 | | [[Барый Әхтәмов]] | балет артисты, ТАССРның атказанган артисты (1945) | [[:d:Q22696929|Q22696929]] | [[:commons:Category:Gabdulbari Ahtyamov|Gabdulbari Ahtyamov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/htmov-bari razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/htmov-bari] |- | style='text-align:right'| 406 | | [[Бастырма]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Зичәнең сул кушылдыгы (Зәй елгасы бассейны) | [[:d:Q13203393|Q13203393]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bastyrma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bastyrma] |- | style='text-align:right'| 407 | | [[Батрас]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең уң кушылдыгы (Чишмә елгасы бассейны) | [[:d:Q6566412|Q6566412]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/batras razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/batras] |- | style='text-align:right'| 408 | | [[Бату Мулюков]] | татар композиторы | [[:d:Q13203397|Q13203397]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/mulyukov-batu-gataullovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/mulyukov-batu-gataullovich] |- | style='text-align:right'| 409 | [[Файл:Холм и город.jpg|center|128px]] | [[Баулы]] | Татарстан республикасындагы шәһәр, Баулы районы үзәге | [[:d:Q104345|Q104345]] | [[:commons:Category:Bavly|Bavly]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bauly razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bauly] |- | style='text-align:right'| 410 | | [[Баулы (елга)|Баулы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4074643|Q4074643]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bauly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bauly] |- | style='text-align:right'| 411 | | [[Баулы аграр көллияте]] | | [[:d:Q31444478|Q31444478]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bavlinskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bavlinskij-agrarnyj-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 412 | [[Файл:М5 2.JPG|center|128px]] | [[Баулы районы]] | ТР муниципаль районы (РФ) | [[:d:Q2220393|Q2220393]] | [[:commons:Category:Bavlinsky District|Bavlinsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bauly-rajony/bauly-rajony-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bauly-rajony/bauly-rajony-1] |- | style='text-align:right'| 413 | | [[Баш Арбаш|Баш-Арбаш]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шыяның (Нократ елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q13203406|Q13203406]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bash-arbash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bash-arbash] |- | style='text-align:right'| 414 | | [[Баһаветдин Вәисев]] | | [[:d:Q4102428|Q4102428]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/vaisov-bagautdin razdely/religiya/islam/personalii/vaisov-bagautdin] |- | style='text-align:right'| 415 | [[Файл:Императорская Казанская гимназия.jpg|center|128px]] | [[Беренче Казан ирләр гимназиясе]] | | [[:d:Q4348842|Q4348842]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-pervaya-muzhskaya-gimnaziya razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-pervaya-muzhskaya-gimnaziya] |- | style='text-align:right'| 416 | | [[Бидәңге]] | Сөмбер өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Идел алды төбәгендәге Кылнаның сул кушылдыгы (Зөя бассейны) | [[:d:Q4080591|Q4080591]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bidge razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bidge] |- | style='text-align:right'| 417 | [[Файл:Озеро Кара-куль вид сверху.jpg|center|128px]] | [[Биектау районы]] | Татарстан Республикасы составындагы административ-территориаль һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район) | [[:d:Q2220459|Q2220459]] | [[:commons:Category:Vysokogorsky District|Vysokogorsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/biektau-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/biektau-rajony] |- | style='text-align:right'| 418 | [[Файл:Красота. Река Бездна. Никольское. Спасский р-н. РТ. Октябрь 2014 - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Бизнә (Идел кушылдыгы)|Бизнә]] | елга, Иделнең сул кушылдыгы | [[:d:Q1076341|Q1076341]] | [[:commons:Category:Bezdna river|Bezdna river]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bizn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bizn] |- | style='text-align:right'| 419 | [[Файл:Нацпарк "Чаваш вармане".jpg|center|128px]] | [[Бизнә (Сыры кушылдыгы)|Бизнә]] | Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Сура елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q4080866|Q4080866]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bizn-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bizn-1] |- | style='text-align:right'| 420 | | [[Бий күле]] | | [[:d:Q13203488|Q13203488]] | | |- | style='text-align:right'| 421 | | [[Биклән (елга)|Биклән]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы | [[:d:Q1094997|Q1094997]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bikln razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bikln] |- | style='text-align:right'| 422 | [[Файл:Bilyar gorodizshe - panorama.jpg|center|128px]] | [[Биләр]] | Урта гасырлар (X – XV йөзләр) болгар шәһәре, Идел буе Болгарының башкаласы, рухи, мәдәни һәм сәүдә-һөнәрчелек үзәге | [[:d:Q2603563|Q2603563]] | [[:commons:Category:Bilyar|Bilyar]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/bilr razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/bilr] |- | style='text-align:right'| 423 | | [[Биләр (елга)|Биләр]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең сул кушылдыгы | [[:d:Q13203506|Q13203506]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bilr razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bilr] |- | style='text-align:right'| 424 | | [[Бимә (Кырыкмас кушылдыгы)|Бимә]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Кырыкмасның сул кушылдыгы (Иж елгасы бассейны) | [[:d:Q4086815|Q4086815]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bim razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bim] |- | style='text-align:right'| 425 | [[Файл:Biology-0001.jpg|center|128px]] | [[биология]] | тере тормышны, тереклекне һәм аның табигать белән бәйләнешен өйрәнә торган фән | [[:d:Q420|Q420]] | [[:commons:Category:Biology|Biology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/biologiya razdely/nauka/biologiya] |- | style='text-align:right'| 426 | [[Файл:Fat triglyceride shorthand formula.PNG|center|128px]] | [[биохимия]] | биологик химия, тере материянең химик составын, тере организмнарның тереклек итү эшчәнлегендәге химик процессларны өйрәнүче фән | [[:d:Q7094|Q7094]] | [[:commons:Category:Biochemistry|Biochemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/biohimiya razdely/nauka/biohimiya] |- | style='text-align:right'| 427 | | [[Бирәзә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы | [[:d:Q6556582|Q6556582]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/birz razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/birz] |- | style='text-align:right'| 428 | | [[Битләнгер]] | | [[:d:Q2855906|Q2855906]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/bitlyangur razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/bitlyangur] |- | style='text-align:right'| 429 | | [[Биҗады]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Сөннең сул кушылдыгы | [[:d:Q4081160|Q4081160]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/biady razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/biady] |- | style='text-align:right'| 430 | | [[Богородски (Питрәч районы)|Богородский]] | Татарстанның Питрәч районы авылы | [[:d:Q18767327|Q18767327]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/pestrechinskij-rajon-1/bogorodskoe razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/pestrechinskij-rajon-1/bogorodskoe] |- | style='text-align:right'| 431 | [[Файл:Bula river batyr.jpg|center|128px]] | [[Бола (елга)|Бола]] | Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q2997199|Q2997199]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bola razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bola] |- | style='text-align:right'| 432 | [[Файл:Bolgar mosque.jpeg|center|128px]] | [[Болгар (Спас районы)|Болгар]] | Русиядә шәһәр | [[:d:Q105284|Q105284]] | [[:commons:Category:Bolghar|Bolghar]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bolgar razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bolgar] |- | style='text-align:right'| 433 | | ''[[:d:Q32511429|Болгар (елга)]]'' | Дала Зәе елгасы кушылдыгы Урсалының кушылдыгы | [[:d:Q32511429|Q32511429]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bolgar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bolgar] |- | style='text-align:right'| 434 | [[Файл:Болгарская исламская академия.jpg|center|128px]] | [[Болгар ислам академиясе]] | 2016 елда Болгар шәһәрендә ачылган югары дини белем бирүче мөселман дини оешмасы | [[:d:Q55657279|Q55657279]] | [[:commons:Category:Bolgar Islamic Academy|Bolgar Islamic Academy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/bolgar-islam-akademiyase razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/bolgar-islam-akademiyase] |- | style='text-align:right'| 435 | | ''[[:d:Q141149767|болгар мәдәнияте]]'' | Археологик культура. Урта Идел һәм Чулман буенда VIII йөз – XIII йөзнең 30 еллары арасындагы археологик культура | [[:d:Q141149767|Q141149767]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/mdniyat/bolgar-kulturasy razdely/istoriya/srednie-veka/mdniyat/bolgar-kulturasy] |- | style='text-align:right'| 436 | [[Файл:Булгарское городище 9.JPG|center|128px]] | [[Болгар|Болгар шәһәрлеге]] | Археологик истәлек. Идел буе Болгар дәүләтенең Болгар шәһәре калдыклары | [[:d:Q2486263|Q2486263]] | [[:commons:Category:Bolghar ancient settlement|Bolghar ancient settlement]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/bolgar-shrlege razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/bolgar-shrlege] |- | style='text-align:right'| 437 | | [[Bolğar-Rus kileşüläre|болгар-рус килешүләре]] | Идел буе Болгар дәүләте белән рус кенәзлекләре арасында булган килешүләр | [[:d:Q141082033|Q141082033]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/bolgar-rus-kileshlre razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/bolgar-rus-kileshlre] |- | style='text-align:right'| 438 | | ''[[:d:Q32563834|Борбаш]]'' | елгасы, Көнбатыш Кама алдындагы Бөренең сул кушылдыгы (Нократ елгасы бассейны) | [[:d:Q32563834|Q32563834]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borbash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borbash] |- | style='text-align:right'| 439 | | [[Борды (елга)|Борды]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Зичәнең уң кушылдыгы (Зәй елгасы бассейны) | [[:d:Q1094011|Q1094011]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bordy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bordy] |- | style='text-align:right'| 440 | | ''[[:d:Q111812624|Борис Гинзбург]]'' | санитария табибы, сәламәтлек саклау эшлеклесе, медицина фәннәре докторы (1940 ел), профессор (1940 ел) | [[:d:Q111812624|Q111812624]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/ginzburg-boris-solomonovich razdely/zdravoohranenie/personalii/ginzburg-boris-solomonovich] |- | style='text-align:right'| 441 | | ''[[:d:Q125364458|Борис Шубин]]'' | рәссам-керәч сәнгате остасы, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1982) | [[:d:Q125364458|Q125364458]] | [[:commons:Category:Boris Shubin|Boris Shubin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/shubin-boris-andreevich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/shubin-boris-andreevich] |- | style='text-align:right'| 442 | | [[Борнай]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Атаның уң кушылдыгы (Кече Чирмешән елгасы бассейны) | [[:d:Q4099793|Q4099793]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bornaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bornaj] |- | style='text-align:right'| 443 | | ''[[:d:Q32451519|Боровка]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама аръягындагы Урман Чишмәсенең уң кушылдыгы | [[:d:Q32451519|Q32451519]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borovka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borovka] |- | style='text-align:right'| 444 | [[Файл:Flea Scanning Electron Micrograph False Color.jpg|center|128px]] | [[борчалар]] | | [[:d:Q388162|Q388162]] | [[:commons:Category:Siphonaptera|Siphonaptera]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/borchalar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/borchalar] |- | style='text-align:right'| 445 | | [[Борылык]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ургыдының сул кушылдыгы (Минзәлә елгасы бассейны) | [[:d:Q757266|Q757266]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borylyk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/borylyk] |- | style='text-align:right'| 446 | [[Файл:Bilge Khagan inscription lines 36-40 in original Old Turkic script.svg|center|128px]] | [[Orxon älifbası|борынгы төрки рун язуы]] | VI–X йөзләрдә яшәгән борынгы төрки кабиләләр язуы (Орхон әлифбасы) | [[:d:Q5058305|Q5058305]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/istoriya-tatarskogo-literaturnogo-yazyka/drevnetyurkskoe-runicheskoe-pismo razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/istoriya-tatarskogo-literaturnogo-yazyka/drevnetyurkskoe-runicheskoe-pismo] |- | style='text-align:right'| 447 | [[Файл:ZK5mtg8sEcs.jpg|center|128px]] | [[Борындык (Кайбыч районы)|Борындык]] | Кайбыч районыныдагы авыл | [[:d:Q4099917|Q4099917]] | [[:commons:Category:Burunduki, Kaybitsky District|Burunduki, Kaybitsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kajbickij-rajon-1/burunduki razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kajbickij-rajon-1/burunduki] |- | style='text-align:right'| 448 | | [[Бута (елга)|Бота]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең уң кушылдыгы (Чишмә елгасы бассейны) | [[:d:Q6566314|Q6566314]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bota razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bota] |- | style='text-align:right'| 449 | [[Файл:Diversity of plants image version q.png|center|128px]] | [[ботаника]] | | [[:d:Q441|Q441]] | [[:commons:Category:Botany|Botany]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/botanika razdely/nauka/botanika] |- | style='text-align:right'| 450 | | [[Брустан]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ык елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q4097284|Q4097284]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brustan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brustan] |- | style='text-align:right'| 451 | [[Файл:20240922 145350Здание земской управы, где размещалась 1-я уездная ячейка РСДРП(б), улица Ленина, 52, Буинск, Татарстан.jpg|center|128px]] | [[Буа (Татарстан)|Буа]] | Русиядәге шәһәр | [[:d:Q132846|Q132846]] | [[:commons:Category:Buinsk|Buinsk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/buinsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/buinsk] |- | style='text-align:right'| 452 | [[Файл:New fishpool, Glen Strae. - geograph.org.uk - 126317.jpg|center|128px]] | [[Буа (сусаклагыч)|буа]] | ясалма сулык (кечкенә елга, инеш, сыза яки үзәндә корыла) | [[:d:Q3253281|Q3253281]] | [[:commons:Category:Ponds|Ponds]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/bua razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/bua] |- | style='text-align:right'| 453 | | ''[[:d:Q32561190|Буа]]'' | Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы | [[:d:Q32561190|Q32561190]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bua razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bua] |- | style='text-align:right'| 454 | | [[Буа ветеринария техникумы]] | | [[:d:Q31444484|Q31444484]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/buinskij-veterinarnyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/buinskij-veterinarnyj-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 455 | | [[Буа медицина укуханәсе]] | | [[:d:Q31444487|Q31444487]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/buinskoe-medicinskoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/buinskoe-medicinskoe-uchilishche] |- | style='text-align:right'| 456 | | [[Буа районы]] | Татарстан (РФ) районы | [[:d:Q2664289|Q2664289]] | [[:commons:Category:Buinsky District|Buinsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/buinskij-rajon/buinskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/buinskij-rajon/buinskij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 457 | [[Файл:Здание присутственных мест, улица К. Маркса, 70, Буинск, Татарстан.jpg|center|128px]] | [[Буа туган якны өйрәнү музее]] | | [[:d:Q94579177|Q94579177]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/muzei/muzej-kraevedcheskij-4 razdely/kultura/muzei/muzej-kraevedcheskij-4] |- | style='text-align:right'| 458 | [[Файл:Buzaevo, Tatarstan (2024-06-21) 25.jpg|center|128px]] | [[Бузай]] | Татарстанның Яшел Үзән районындагы авыл. Район үзәгеннән 42 км көньяктарак, Зөя елгасыннан 2 км читтә урнашкан | [[:d:Q19811669|Q19811669]] | [[:commons:Category:Buzaevo (Tatarstan)|Buzaevo (Tatarstan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/buzaevo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/buzaevo] |- | style='text-align:right'| 459 | | ''[[:d:Q32546741|Буклы]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама аръягындагы Ургыдының сул кушылдыгы (Минзәлә елгасы бассейны) | [[:d:Q32546741|Q32546741]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bukly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bukly] |- | style='text-align:right'| 460 | | [[Булат (Әрә кушылдыгы)|Булат]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Әрәнең уң кушылдыгы (Зөя елгасы бассейны) | [[:d:Q86104|Q86104]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bulat razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bulat] |- | style='text-align:right'| 461 | [[Файл:Bulat Salyakhov (2024-04-22).JPG|center|128px]] | [[Булат Сәлахов]] | | [[:d:Q63169443|Q63169443]] | [[:commons:Category:Bulat Salyakhov|Bulat Salyakhov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/salhov-bulat-nuretdin-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/salhov-bulat-nuretdin-uly] |- | style='text-align:right'| 462 | | [[Буралы (елга)|Буралы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулманның аръягындагы Мәлләнең сул кушылдыгы (Ык елгасы бассейны) | [[:d:Q32553257|Q32553257]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/buraly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/buraly] |- | style='text-align:right'| 463 | | [[Буҗай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Тойманың уң кушылдыгы | [[:d:Q4114789|Q4114789]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/buaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/buaj] |- | style='text-align:right'| 464 | | [[Бырыс]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q6556572|Q6556572]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/byrys razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/byrys] |- | style='text-align:right'| 465 | | [[Бәзәкә]] | | [[:d:Q18767053|Q18767053]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/bizyaki razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/bizyaki] |- | style='text-align:right'| 466 | | [[Бәйрәкә (елга)|Бәйрәкә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q31444520|Q31444520]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bjrk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bjrk] |- | style='text-align:right'| 467 | [[Файл:Зур бәлеш.jpg|center|128px]] | [[бәлеш]] | Татар һәм башкорт халкының милли ризыгы - Әче яки төче камырдан өсте томалап пешерелә торган зур, түгәрәк камыр ашы | [[:d:Q4101404|Q4101404]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatarskaya-kuhnya/blesh razdely/narody/tatary/tatarskaya-kuhnya/blesh] |- | style='text-align:right'| 468 | | [[Бәркләт (елга)|Бәркләт]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Иж елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q12087789|Q12087789]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brklt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brklt] |- | style='text-align:right'| 469 | | [[Бәрле (Бәрле кушылдыгы)|Бәрле]] | | [[:d:Q4084968|Q4084968]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle] |- | style='text-align:right'| 470 | | ''[[:d:Q32497298|Бәрле]]'' | Көнбатыш Кама аръягындагы елга, Сәләнгеш елгасының уң кушылдыгы (Олы Сөлчә, Олы Чирмешән елгалары бассейны) | [[:d:Q32497298|Q32497298]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle-1] |- | style='text-align:right'| 471 | [[Файл:Бәрле тугае.jpg|center|128px]] | [[Бәрле (Зөя кушылдыгы)]] | Татарстан Республикасы Кайбыч районы аша ага торган елга | [[:d:Q4087043|Q4087043]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brle-2] |- | style='text-align:right'| 472 | | [[Бәрән (елга)|Бәрән (Рәҗәп)]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең уң кушылдыгы | [[:d:Q4077698|Q4077698]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brn] |- | style='text-align:right'| 473 | | [[Бәтке (елга)|Бәтке]] | Татарстандагы елга, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы | [[:d:Q4086010|Q4086010]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/btke-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/btke-1] |- | style='text-align:right'| 474 | [[Файл:Река Бетька.jpg|center|128px]] | [[Бәтке]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q6556647|Q6556647]] | [[:commons:Category:Betka River|Betka River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/btke razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/btke] |- | style='text-align:right'| 475 | | [[Бәҗәнә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q756059|Q756059]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bn] |- | style='text-align:right'| 476 | [[Файл:Memorial BOB Bugulma 01.jpg|center|128px]] | [[Бөгелмә]] | Татарстан Республикасының көньяк-көнчыгышында Зәй елгасы башланган җирдә урнашкан шәһәр | [[:d:Q132806|Q132806]] | [[:commons:Category:Bugulma|Bugulma]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bgelm razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/bgelm] |- | style='text-align:right'| 477 | | [[Бөгелмә (Зәй кушылдыгы)]] | | [[:d:Q1093051|Q1093051]] | | |- | style='text-align:right'| 478 | | [[Бөгелмә аграр көллияте]] | | [[:d:Q31444471|Q31444471]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bugulminskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bugulminskij-agrarnyj-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 479 | [[Файл:Зима на плотине.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q36360246|Бөгелмә Зәе]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы | [[:d:Q36360246|Q36360246]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bgelm-ze razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bgelm-ze] |- | style='text-align:right'| 480 | | [[Бөгелмә медицина училищесы]] | урта һөнәри уку йорты медицина, юнәлешендә белем бирүче (Бөгелмә, Татарстан, Россия) | [[:d:Q114679478|Q114679478]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bugulminskoe-medicinskoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/bugulminskoe-medicinskoe-uchilishche] |- | style='text-align:right'| 481 | [[Файл:Bugulminskoe Spasskoe.jpg|center|128px]] | [[Бөгелмә районы]] | | [[:d:Q2220427|Q2220427]] | [[:commons:Category:Bugulminsky District|Bugulminsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/bgelm-rajony-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/bgelm-rajony-1] |- | style='text-align:right'| 482 | [[Файл:Краеведческий музей Бугульма.jpg|center|128px]] | [[Бөгелмә туган якны өйрәнү музее]] | | [[:d:Q94579150|Q94579150]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/muzei/kraevedcheskij-muzej-v-gorode-bugulma razdely/kultura/muzei/kraevedcheskij-muzej-v-gorode-bugulma] |- | style='text-align:right'| 483 | [[Файл:Река Бурец в районе села Вахитово 03.jpg|center|128px]] | [[Бөр|Бөре]] | Киров өлкәсе һәм Татарстан республикасы елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократ елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q483884|Q483884]] | [[:commons:Category:Burets River|Burets River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bre razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bre] |- | style='text-align:right'| 484 | | [[Бөрсет (елга)|Бөрсет]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q6563152|Q6563152]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brset razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/brset] |- | style='text-align:right'| 485 | | ''[[:d:Q32498989|Бөя]]'' | Татарстан елгасы, Идел алдында | [[:d:Q32498989|Q32498989]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/bya] |- | style='text-align:right'| 486 | | [[Ырыс (Ык кушылдыгы)|Ваешур]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4477368|Q4477368]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vaeshur razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vaeshur] |- | style='text-align:right'| 487 | | [[Васил Маликов]] | рәссам, сынчы | [[:d:Q13203668|Q13203668]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/malikov-vasil-malik-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/malikov-vasil-malik-uly] |- | style='text-align:right'| 488 | [[Файл:Nikolai Fechin, Vasily Bogatyryov, 1916, НИМРАХ КП-664 149. МБр Ж-146.jpeg|center|128px]] | [[Василий Богатырев]] | РИ һәм ССРБ сынчысы, мөгаллим | [[:d:Q18019570|Q18019570]] | [[:commons:Category:Vasiliy Semyonovich Bogatyryov|Vasiliy Semyonovich Bogatyryov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/bogatyryov-vasilij-semenovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/bogatyryov-vasilij-semenovich] |- | style='text-align:right'| 489 | [[Файл:Vasiliy Vinogradov.jpg|center|128px]] | [[Василий Виноградов (1874)]] | | [[:d:Q4773388|Q4773388]] | [[:commons:Category:Vasiliy Vinogradov (composer)|Vasiliy Vinogradov (composer)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/vinogradov-vasilij-ivanovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/vinogradov-vasilij-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 490 | [[Файл:Театр имени В.И.Качалова..JPG|center|128px]] | [[Казан дәүләт академия рус Зур драма театры|Василий Качалов исемендәге Казан дәүләт академия рус Зур драма театры]] | Казан шәһәрендәге театр | [[:d:Q4207790|Q4207790]] | [[:commons:Category:Kazan Drama theater|Kazan Drama theater]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/kazan-zur-drama-teatry razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/kazan-zur-drama-teatry] |- | style='text-align:right'| 491 | | [[Василий Яблоков]] | математик, педагог, профессор (1931), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1954) | [[:d:Q30114070|Q30114070]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/yablokov-vasilij-andreevich razdely/nauka/personalii/yablokov-vasilij-andreevich] |- | style='text-align:right'| 492 | [[Файл:Село Вахитово 11 улица.jpg|center|128px]] | [[Вахит]] | | [[:d:Q4105369|Q4105369]] | [[:commons:Category:Vahitovo, Kukmorsky District|Vahitovo, Kukmorsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/vahitovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/vahitovo] |- | style='text-align:right'| 493 | | ''[[:d:Q21600041|Вера Улик]]'' | | [[:d:Q21600041|Q21600041]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ulik-vera-iosifovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ulik-vera-iosifovna] |- | style='text-align:right'| 494 | | [[Вестник научного общества татароведения (журнал)|Вестник научного общества татароведения]] | фәнни журнал (1925-1930) | [[:d:Q52990361|Q52990361]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vestnik-nauchnogo-obshchestva-tatarovedeniya razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vestnik-nauchnogo-obshchestva-tatarovedeniya] |- | style='text-align:right'| 495 | | [[Вестник просвещения ТССР (журнал)|Вестник просвещения ТССР]] | айлык фәнни-педагогик һәм иҗтимагый-сәяси журнал (Казан, 1921-1924) | [[:d:Q52990385|Q52990385]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vestnik-prosveshcheniya-tssr razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/vestnik-prosveshcheniya-tssr] |- | style='text-align:right'| 496 | [[Файл:Picture 468.jpg|center|128px]] | [[ветеринария]] | терлек авырулары профилактикасы, диагностикасы һәм дәвалавы өлкәсендә эшләүче фән тармагы һәм гамәли медицина өлкәсе | [[:d:Q170201|Q170201]] | [[:commons:Category:Veterinary medicine|Veterinary medicine]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/veterinariya razdely/nauka/veterinariya] |- | style='text-align:right'| 497 | | [[Виктор Меньшиков]] | педиатр, медицина докторы (1906), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1945) | [[:d:Q65126198|Q65126198]] | [[:commons:Category:Viktor Menshikov|Viktor Menshikov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/menshikov-viktor-konstantinovich razdely/zdravoohranenie/personalii/menshikov-viktor-konstantinovich] |- | style='text-align:right'| 498 | | ''[[:d:Q123420498|Виктор Фёдоров]]'' | монументалист, нәкышьче, график, педагог, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1978), ТРның халык рәссамы (1991) | [[:d:Q123420498|Q123420498]] | [[:commons:Category:Viktor Kronidovich Fyodorov|Viktor Kronidovich Fyodorov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/fyodorov-viktor-kronidovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/fyodorov-viktor-kronidovich] |- | style='text-align:right'| 499 | | ''[[:d:Q124771659|Владимир Бечко-Друзин]]'' | Казан архитекторы (1824-1898) | [[:d:Q124771659|Q124771659]] | [[:commons:Category:Stepan Bechko-Druzin|Stepan Bechko-Druzin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/bechko-druzin-vladimir-kuzmich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/bechko-druzin-vladimir-kuzmich] |- | style='text-align:right'| 500 | | [[Владимир Богоявленский]] | терапевт, медицина фәннәре докторы (1972), профессор (1972), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1976) | [[:d:Q63848019|Q63848019]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-vladimir-feoktistovich razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-vladimir-feoktistovich] |- | style='text-align:right'| 501 | | ''[[:d:Q4135439|Владимир Генинг]]'' | совет археологы (1924-1993), тарих фәннәр докторы (1974), профессор (1975). Хәзерге заман археологик тикшеренүләр теориясе һәм методикасын эшләүчеләрнең берсе | [[:d:Q4135439|Q4135439]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gening-vladimir-fedorovich razdely/nauka/personalii/gening-vladimir-fedorovich] |- | style='text-align:right'| 502 | [[Файл:Владимир Кудряшев.jpg|center|128px]] | [[Владимир Кудряшёв]] | сынчы, график | [[:d:Q15070648|Q15070648]] | [[:commons:Category:Vladimir Kudryashov|Vladimir Kudryashov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/kudryashov-vladimir-vladimirovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/kudryashov-vladimir-vladimirovich] |- | style='text-align:right'| 503 | | ''[[:d:Q131730115|Владимир Лаптев]]'' | нәкышьче, график, бизәүче-рәссам | [[:d:Q131730115|Q131730115]] | [[:commons:Category:Vladimir Lukich Laptev|Vladimir Lukich Laptev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/laptev-vladimir-lukich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/laptev-vladimir-lukich] |- | style='text-align:right'| 504 | [[Файл:Vladimir Lenin in July 1920 by Pavel Zhukov.jpg|center|128px]] | [[Владимир Ленин]] | РКП(б) сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе, ССРБ нигезләүчесе (1870-1924) | [[:d:Q1394|Q1394]] | [[:commons:Category:Vladimir Lenin|Vladimir Lenin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/lenin-vladimir-ilich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/lenin-vladimir-ilich] |- | style='text-align:right'| 505 | | [[Владимир Праченко]] | | [[:d:Q4376501|Q4376501]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/prachenko-vladimir-vasilevich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/prachenko-vladimir-vasilevich] |- | style='text-align:right'| 506 | | [[Внучки]] | | [[:d:Q13203732|Q13203732]] | | |- | style='text-align:right'| 507 | | [[Волжско-Камская речь (гәҗит)|Волжско-Камская речь]] | Казанның көндәлек иҗтимагый-сәяси һәм әдәби газетасы (1907-1908) | [[:d:Q53262495|Q53262495]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/volzhsko-kamskaya-rech razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/volzhsko-kamskaya-rech] |- | style='text-align:right'| 508 | | [[Вонюшка (Әнҗерә кушылдыгы)|Вонюшка]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Әнҗерә елгасының уң кушылдыгы (Нократ елгасы бассейны) | [[:d:Q486759|Q486759]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vonyushka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vonyushka] |- | style='text-align:right'| 509 | | [[Воскресенское (Казан)|Воскресенское]] | 1940-елларда Казанның Идел буе районына кертелүгә, шәһәрэче бистәгә әйләнгән авыл. | [[:d:Q109986255|Q109986255]] | [[:commons:Category:Voskresenskoe (Kazan)|Voskresenskoe (Kazan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/voskresenskoe razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/voskresenskoe] |- | style='text-align:right'| 510 | | [[Вязовка (Татарстан)|Вязовка]] | | [[:d:Q4130282|Q4130282]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/vyazovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/vyazovka] |- | style='text-align:right'| 511 | | [[Елга (Стәрле кушылдыгы)|Вәрҗәде]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Эстәрленең сул кушылдыгы (Ык елгасы бассейны) | [[:d:Q13055853|Q13055853]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vrde razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vrde] |- | style='text-align:right'| 512 | | [[Вәрәш (Ык кушылдыгы)|Вәрәш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның уң кушылдыгы | [[:d:Q756770|Q756770]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vrsh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vrsh] |- | style='text-align:right'| 513 | | ''[[:d:Q36359459|Вәткә]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q36359459|Q36359459]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vtk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vtk] |- | style='text-align:right'| 514 | | ''[[:d:Q140387152|Габбас Сәйфуллин]]'' | татар мөгаллиме (1887-1951) | [[:d:Q140387152|Q140387152]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/sajfullin-gabbas-shigabutdinovich razdely/obrazovanie/personalii/sajfullin-gabbas-shigabutdinovich] |- | style='text-align:right'| 515 | [[Файл:Abdulhan Axtamzyan.jpg|center|128px]] | [[Габделхан Әхтәмҗан]] | | [[:d:Q4073183|Q4073183]] | [[:commons:Category:Abdulhan Axtamzyan|Abdulhan Axtamzyan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/ahtamzyan-abdulhan-abdurahmanovich razdely/nauka/personalii/ahtamzyan-abdulhan-abdurahmanovich] |- | style='text-align:right'| 516 | | [[Габделҗаббар Кандалый]] | татар шагыйре (1797-1860) | [[:d:Q13203836|Q13203836]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/kandalyj-gabdeldzhabbar-gabdelmadzhid-ugyly razdely/kultura/literatura/personalii/kandalyj-gabdeldzhabbar-gabdelmadzhid-ugyly] |- | style='text-align:right'| 517 | | [[Габделәхәт Бәкерев]] | | [[:d:Q21088655|Q21088655]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bakirov-abdulhalat-abdullatypovich razdely/nauka/personalii/bakirov-abdulhalat-abdullatypovich] |- | style='text-align:right'| 518 | | [[Габдрахман Ильяси]] | | [[:d:Q21099128|Q21099128]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/ilyasi-gabdrahman-mhmmdmin-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/ilyasi-gabdrahman-mhmmdmin-uly] |- | style='text-align:right'| 519 | | [[Габдрахман Рәфыйков]] | мөгаллим, Хезмәт Батыры | [[:d:Q123694625|Q123694625]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/rafikov-gabdrahman-valievich razdely/obrazovanie/personalii/rafikov-gabdrahman-valievich] |- | style='text-align:right'| 520 | [[Файл:Abdurrashid Ibrahimov.jpg|center|128px]] | [[Габдрәшит Ибраһимов]] | | [[:d:Q117114|Q117114]] | [[:commons:Category:Abdurresid Ibrahim|Abdurresid Ibrahim]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/ibragimov-rashit-gabderashit razdely/religiya/islam/personalii/ibragimov-rashit-gabderashit] |- | style='text-align:right'| 521 | [[Файл:ApanayGabdulla.jpg|center|128px]] | [[Габдулла Апанаев (1862)|Габдулла Апанаев]] | татар имамы, мөгаллим һәм җәмәгать эшлеклесе, нәшир (1862-1919) | [[:d:Q20574216|Q20574216]] | [[:commons:Category:Gabdulla Apanaev|Gabdulla Apanaev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/apanaev-gabdulla-abdulkarimovich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/apanaev-gabdulla-abdulkarimovich] |- | style='text-align:right'| 522 | | [[Габдулла Буби]] | татар дин галиме, педагог, җәдитчелек хәрәкәтенең күренекле эшлеклесе (1871-1922) | [[:d:Q61135788|Q61135788]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/bubi-nigmatullin-gabdulla razdely/religiya/islam/personalii/bubi-nigmatullin-gabdulla] |- | style='text-align:right'| 523 | | [[Габдулла Вилданов]] | | [[:d:Q18236573|Q18236573]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bildanov-abdulla razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bildanov-abdulla] |- | style='text-align:right'| 524 | | [[Габдулла Рәхимкулов]] | җырчы, Татарстан Республикасының халык артисты (1996 ел) | [[:d:Q13203847|Q13203847]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/rhimkulov-gabdulla-mhmmtgali-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/rhimkulov-gabdulla-mhmmtgali-uly] |- | style='text-align:right'| 525 | [[Файл:Tuqay portrait.jpg|center|128px]] | [[Габдулла Тукай]] | татар халкының бөек шагыйре, татар әдәбияты классигы, әдәби тәнкыйтьче, публицист, яңа заман татар әдәбиятына һәм әдәби теленә нигез салучыларның берсе | [[:d:Q315279|Q315279]] | [[:commons:Category:Gabdulla Tukay|Gabdulla Tukay]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/tukaj-gabdulla razdely/kultura/literatura/shheslr/tukaj-gabdulla] |- | style='text-align:right'| 526 | | [[Габдулла Шөнаси]] | Россия империясе һәм ССРБ татар мөгаллиме, җәмәгать эшлеклесе (1885-1938) | [[:d:Q13203851|Q13203851]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/shnasi-gabdulla-sabirovich razdely/obrazovanie/personalii/shnasi-gabdulla-sabirovich] |- | style='text-align:right'| 527 | | [[Газиз Әлмөхәммәтов]] | җырчы (тенор), композитор, педагог, җәмәгать эшлеклесе | [[:d:Q2034203|Q2034203]] | [[:commons:Category:Gaziz Almukhametov|Gaziz Almukhametov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/lmhmmdov-gaziz-salih-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/lmhmmdov-gaziz-salih-uly] |- | style='text-align:right'| 528 | [[Файл:Gaynanutdin Vaisov (1917) 01.jpg|center|128px]] | [[Гайнан Вәисев]] | | [[:d:Q30610159|Q30610159]] | [[:commons:Category:Gaynanutdin Vaisov|Gaynanutdin Vaisov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/shheslr/visov-gajnan razdely/religiya/islam/shheslr/visov-gajnan] |- | style='text-align:right'| 529 | [[Файл:Гайса Хамидуллович Еникеев (Еникиев, 1864-1931) в 1910.png|center|128px]] | [[Гайсә Еникеев]] | сәясәтче, мәгърифәтче, этнограф | [[:d:Q13203857|Q13203857]] | [[:commons:Category:Gaisa Khamidulovich Enikeev|Gaisa Khamidulovich Enikeev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/enikeev-enikiev-gajsa-hamidullovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/enikeev-enikiev-gajsa-hamidullovich] |- | style='text-align:right'| 530 | | [[Гали Акыш]] | татар асыллы Төркия язучысы (1918-2011) | [[:d:Q3311114|Q3311114]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/akysh-ali razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/akysh-ali] |- | style='text-align:right'| 531 | | ''[[:d:Q141141590|Гали Даутов]]'' | ССРБ һәм РФ татар физика галиме (1931-2022), Татарстан Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы (1992), ТАССР һәм РФнең атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1982, 1995) | [[:d:Q141141590|Q141141590]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/dautov-gali-yunusovich razdely/nauka/personalii/dautov-gali-yunusovich] |- | style='text-align:right'| 532 | [[Файл:Казанский Дом ученых (19.06.06) - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Галимнәр йорты (Казан)]] | | [[:d:Q4165612|Q4165612]] | [[:commons:Category:House of scientists (Kazan)|House of scientists (Kazan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/dom-uchyonyh-rt razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/dom-uchyonyh-rt] |- | style='text-align:right'| 533 | | [[Галимулла Әсхәдуллин]] | фрезерчы, Социалистик Хезмәт Герое (1974) | [[:d:Q18045284|Q18045284]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/askhadullin-galimulla-askhadullovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/askhadullin-galimulla-askhadullovich] |- | style='text-align:right'| 534 | | [[Галимҗан Акчурин]] | татар совет фирка эшлеклесе, шагыйрь, тәрҗемәче, тарихчы (1895-1933) | [[:d:Q62414922|Q62414922]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/akchurin-alimdzhan-kalimullovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/akchurin-alimdzhan-kalimullovich] |- | style='text-align:right'| 535 | [[Файл:Galimzhan Ibraһimov.jpg|center|128px]] | [[Галимҗан Ибраһимов]] | татар әдәбияты классигы, язучы, әдәбият һәм тел галиме, публицист, тәнкыйтьче, тарихчы, җәмәгать һәм сәясәт-дәүләт эшлеклесе | [[:d:Q1047810|Q1047810]] | [[:commons:Category:Galimzhan Ibrahimov|Galimzhan Ibrahimov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/ibraimov-galiman-gyjrfan-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/ibraimov-galiman-gyjrfan-uly] |- | style='text-align:right'| 536 | | [[Галимҗан Нигъмәти]] | күренекле татар язучысы, әдәбият галиме, тәнкыйтьче һәм педагог | [[:d:Q13203873|Q13203873]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/nigmati-nigmatullin-galimdzhan-amirdzhanovich razdely/kultura/literatura/personalii/nigmati-nigmatullin-galimdzhan-amirdzhanovich] |- | style='text-align:right'| 537 | [[Файл:Galimzhan Sharaf, 1925.jpg|center|128px]] | [[Галимҗан Шәрәф]] | татар җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе, тел белгече (1897-1950) | [[:d:Q30610161|Q30610161]] | [[:commons:Category:Galimzhan Sharaf|Galimzhan Sharaf]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shrf-galiman-shrfetdin-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shrf-galiman-shrfetdin-uly] |- | style='text-align:right'| 538 | | [[Галия Измайлова (халык комиссары)|Галия Измайлова]] | ТАССР хәкимият эшлеклесе (1909-1983) | [[:d:Q25556880|Q25556880]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/izmajlova-galiya-gilyazeevna razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/izmajlova-galiya-gilyazeevna] |- | style='text-align:right'| 539 | | [[Галия Кайбицкая]] | татар җырчысы | [[:d:Q13203871|Q13203871]] | [[:commons:Category:Galiya Kaybitskaya|Galiya Kaybitskaya]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/kajbickaya-galiya-motyjgulla-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/kajbickaya-galiya-motyjgulla-kyzy] |- | style='text-align:right'| 540 | | [[Галия Нигъмәтуллина]] | | [[:d:Q56053409|Q56053409]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/nigmatullina-galiya-nigmetzyanovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/nigmatullina-galiya-nigmetzyanovna] |- | style='text-align:right'| 541 | [[Файл:Галиәсгар Камал.jpg|center|128px]] | [[Галиәсгар Камал]] | татар халкының бөек драматургы, язучысы, егерменче йөз башы татар әдәбияты, мәдәнияте һәм сәнгате тарихында зур урын алып торган әдипләрнең берсе | [[:d:Q2497099|Q2497099]] | [[:commons:Category:Galiasgar Kamal|Galiasgar Kamal]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/kamal-galisgar razdely/kultura/literatura/shheslr/kamal-galisgar] |- | style='text-align:right'| 542 | | [[Галиәскар Акалаев]] | ССРБ хуҗалык эшлеклесе (1908-2000), Казан медицина инструментлары заводы директоры (1945–1963) | [[:d:Q56045857|Q56045857]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/akalaev-skr-hsnetdin-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/akalaev-skr-hsnetdin-uly] |- | style='text-align:right'| 543 | [[Файл:Galgaf.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q135190187|Гальгаф]]'' | | [[:d:Q135190187|Q135190187]] | [[:commons:Category:Galgaf|Galgaf]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/galgaf-galiev-nurgali-gali-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/galgaf-galiev-nurgali-gali-uly] |- | style='text-align:right'| 544 | [[Файл:Гамәли семиотика институты.png|center|128px]] | [[Гамәли семиотика институты (ТР ФА)|Гамәли семиотика институты]] | | [[:d:Q97228688|Q97228688]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/institut-prikladnoj-semiotiki razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/institut-prikladnoj-semiotiki] |- | style='text-align:right'| 545 | [[Файл:Arabic-script.png|center|128px]] | [[гарәп язуы]] | дөньяда киң таралган язуларның берсе, язу юллары уңнан сулга бара | [[:d:Q8196|Q8196]] | [[:commons:Category:Arabic alphabet|Arabic alphabet]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/arabskoe-pismo razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/arabskoe-pismo] |- | style='text-align:right'| 546 | | [[Гарәфи Хәсәнов]] | татар язучысы һәм тәрҗемәчесе | [[:d:Q20594754|Q20594754]] | [[:commons:Category:Garafi Hasanov|Garafi Hasanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/hsnov-grfi-grfetdin-hkim-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/hsnov-grfi-grfetdin-hkim-uly] |- | style='text-align:right'| 547 | | [[Гасыйм Мансуров]] | татар совет җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе, мөгаллим (1894-1955), ТАССР ХКС рәисе урынбасары (1921-1924), сталинист репрессияләре корбаны | [[:d:Q24846573|Q24846573]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/mansurov-gasym-gatich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/mansurov-gasym-gatich] |- | style='text-align:right'| 548 | | [[Гасырлар авазы (журнал)|Гасырлар авазы]] | | [[:d:Q60037159|Q60037159]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/gasyrlar-avazy-eho-vekov razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/gasyrlar-avazy-eho-vekov] |- | style='text-align:right'| 549 | [[Файл:Ğayaz Ishaqi, 1911.jpg|center|128px]] | [[Гаяз Исхакый]] | Татар язучысы, шагыйрь, Идел-Урал һәм Төркия дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе | [[:d:Q792834|Q792834]] | [[:commons:Category:Ayaz İshaki|Ayaz İshaki]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/ishakyj-gayaz razdely/kultura/literatura/shheslr/ishakyj-gayaz] |- | style='text-align:right'| 550 | | [[Гаяз Максуди]] | татар җәмәгать эшлеклесе (1891-1942), журналист, лингвист, математик, физика-математика фәннәре кандидаты (1933) | [[:d:Q63357335|Q63357335]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/maksudov-maksud-gayaz-gyjsametdin-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/maksudov-maksud-gayaz-gyjsametdin-uly] |- | style='text-align:right'| 551 | | ''[[:d:Q141193572|Гаян Әмиров]]'' | ССРБ һәм Үзбәкстан татар тел галиме (1916-1993), филология фәннәре докторы (1968), профессор (1981) | [[:d:Q141193572|Q141193572]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/amirov-gayan-sufiyanovich razdely/nauka/personalii/amirov-gayan-sufiyanovich] |- | style='text-align:right'| 552 | [[Файл:Gene.png|center|128px]] | [[генетика]] | тере организмнарындагы төрлелекне, геннар һәм нәселдәнлекне өйрәнүче фән | [[:d:Q7162|Q7162]] | [[:commons:Category:Genetics|Genetics]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/genetika razdely/nauka/genetika] |- | style='text-align:right'| 553 | | ''[[:d:Q47341751|Геннадий Московский]]'' | | [[:d:Q47341751|Q47341751]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sport/personalii/moskovskij-gennadij-timofeevich razdely/sport/personalii/moskovskij-gennadij-timofeevich] |- | style='text-align:right'| 554 | [[Файл:80th anniversary of Gennady Prytkov 14.jpg|center|128px]] | [[Геннадий Прытков]] | | [[:d:Q4382688|Q4382688]] | [[:commons:Category:Gennadiy Prytkov|Gennadiy Prytkov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/prytkov-gennadij-nikolaevich razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/prytkov-gennadij-nikolaevich] |- | style='text-align:right'| 555 | [[Файл:Mapa litológico de Genicera.png|center|128px]] | [[геология]] | | [[:d:Q1069|Q1069]] | [[:commons:Category:Geology|Geology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/geologiya razdely/nauka/geologiya] |- | style='text-align:right'| 556 | | [[геохимия]] | | [[:d:Q161764|Q161764]] | [[:commons:Category:Geochemistry|Geochemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/geohimiya razdely/nauka/geohimiya] |- | style='text-align:right'| 557 | [[Файл:Открытие выставки «Обереги Казани» (20).jpg|center|128px]] | [[Герман Бакулин]] | | [[:d:Q63037760|Q63037760]] | [[:commons:Category:German Bakulin|German Bakulin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/bakulin-german-alekseevich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/bakulin-german-alekseevich] |- | style='text-align:right'| 558 | [[Файл:Coupe hydrogeologique Lantin Rocourt Vottem.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q179509|гидрогеология]]'' | | [[:d:Q179509|Q179509]] | [[:commons:Category:Hydrogeology|Hydrogeology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/gidrogeologiya razdely/nauka/gidrogeologiya] |- | style='text-align:right'| 559 | [[Файл:Water cycle.png|center|128px]] | [[гидрология]] | | [[:d:Q42250|Q42250]] | [[:commons:Category:Hydrology|Hydrology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/gidrologiya razdely/nauka/gidrologiya] |- | style='text-align:right'| 560 | [[Файл:Emphysema H and E.jpg|center|128px]] | [[гистология]] | | [[:d:Q7168|Q7168]] | [[:commons:Category:Histology|Histology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/gistologiya razdely/nauka/gistologiya] |- | style='text-align:right'| 561 | | ''[[:d:Q135483762|ГНИПИ-ВТ]]'' | | [[:d:Q135483762|Q135483762]] | [[:commons:Category:GNIPI-VT|GNIPI-VT]] | |- | style='text-align:right'| 562 | [[Файл:Gubaidulla-bubi.jpg|center|128px]] | [[Гобәйдулла Буби]] | Россия империясе һәм ССРБ татар мөгәллиме (1866-1938) | [[:d:Q61135780|Q61135780]] | [[:commons:Category:Gubaidulla Bubi|Gubaidulla Bubi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/bubi-nigmatullin-gubajdulla razdely/obrazovanie/personalii/bubi-nigmatullin-gubajdulla] |- | style='text-align:right'| 563 | [[Файл:Gumer Sabirzyanov (2023-10-03).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q125251566|Гомәр Сабирҗанов]]'' | | [[:d:Q125251566|Q125251566]] | [[:commons:Category:Gumer Sabirzyanov|Gumer Sabirzyanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/sabiranov-gomr-salih-uly razdely/nauka/personalii/sabiranov-gomr-salih-uly] |- | style='text-align:right'| 564 | | [[Гомәр Саттаров]] | телче-галим, татар ономастикасы | [[:d:Q65008571|Q65008571]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/sattarov-gomr-fez-uly razdely/nauka/personalii/sattarov-gomr-fez-uly] |- | style='text-align:right'| 565 | [[Файл:Здание усманского медресе, медресе "Гусмания" , фасад.JPG|center|128px]] | [[Госмания мәдрәсәсе (Уфа)|Госмания мәдрәсәсе]] | | [[:d:Q4152864|Q4152864]] | [[:commons:Category:Usman Madrasa (Ufa)|Usman Madrasa (Ufa)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/usmaniya razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/usmaniya] |- | style='text-align:right'| 566 | [[Файл:Grigory Kliachkin.jpg|center|128px]] | [[Григорий Клячкин]] | РИ һәм ССРБ физиотерапевты, невропатолог (1866-1946) | [[:d:Q101231958|Q101231958]] | [[:commons:Category:Grigory Kliachkin|Grigory Kliachkin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/klyachkin-grigorij-girsh-david-abramovich razdely/nauka/personalii/klyachkin-grigorij-girsh-david-abramovich] |- | style='text-align:right'| 567 | [[Файл:Grigory Antonovich Medvedev (Fechin, 1912).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q65132283|Григорий Медведев]]'' | нәкышьче, график, педагог | [[:d:Q65132283|Q65132283]] | [[:commons:Category:Grigory Antonovich Medvedev|Grigory Antonovich Medvedev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/medvedev-grigorij-antonovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/medvedev-grigorij-antonovich] |- | style='text-align:right'| 568 | | [[Григорий Ройтфарб]] | | [[:d:Q3456467|Q3456467]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/rojtfarb-grigorij-zelmanovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/rojtfarb-grigorij-zelmanovich] |- | style='text-align:right'| 569 | | [[Густав Бурбил]] | | [[:d:Q64233653|Q64233653]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/burbiel-gustav-burbiel-gustav razdely/nauka/personalii/burbiel-gustav-burbiel-gustav] |- | style='text-align:right'| 570 | | [[Гыйлемдар Баембәтов]] | татар совет сәясәтчесе, журналист, тәрҗемәче (1886-1933), сталинист репрессияләр корбаны | [[:d:Q24846577|Q24846577]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/baimbetov-gilemdar-sultanovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/baimbetov-gilemdar-sultanovich] |- | style='text-align:right'| 571 | | [[Гыйльми Үзәк]] | 1921–1930 елларда ТАССР Мәгариф халык комиссариаты карамагындагы гыйльми оешма | [[:d:Q65299094|Q65299094]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/akademicheskij-centr razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/akademicheskij-centr] |- | style='text-align:right'| 572 | | [[Гыймад Нугайбәк]] | тел галиме, журналист | [[:d:Q13203977|Q13203977]] | [[:commons:Category:Gimad Nugaybek|Gimad Nugaybek]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/nugajbek-gimad-sharifzyanovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/nugajbek-gimad-sharifzyanovich] |- | style='text-align:right'| 573 | | [[Гыймаз Баһаветдинев|Гыймаз Баһаветдинов]] | татар совет җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе (1897-1938), ТАССР юстиция һәм эчке эшләр наркомы, ҮБК Президиумы һәм ХКС әгъзасы, сталинист репрессияләр корбаны | [[:d:Q51669378|Q51669378]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/baavetdinov-gyjmaz-baavetdin-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/baavetdinov-gyjmaz-baavetdin-uly] |- | style='text-align:right'| 574 | | [[Гәрәй (елга)|Гәрәй]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Морасаның уң кушылдыгы (Кече Чирмешән елгасы бассейны) | [[:d:Q4133692|Q4133692]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/grj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/grj] |- | style='text-align:right'| 575 | [[Файл:Garay Rahim (2019-07-05).jpg|center|128px]] | [[Гәрәй Рәхим]] | татар шагыйре, язучы һәм сәнгать эшлеклесе | [[:d:Q13203984|Q13203984]] | [[:commons:Category:Garay Rahim|Garay Rahim]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/rhim-grj razdely/kultura/literatura/shheslr/rhim-grj] |- | style='text-align:right'| 576 | [[Файл:Паводок возле села Турминское, Кубня.jpg|center|128px]] | [[Гөбенә]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q1688758|Q1688758]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/gben razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/gben] |- | style='text-align:right'| 577 | [[Файл:Acyrthosiphon pisum (pea aphid)-PLoS.jpg|center|128px]] | [[гөбләләр]] | | [[:d:Q183350|Q183350]] | [[:commons:Category:Aphidoidea|Aphidoidea]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/gbllr razdely/priroda/zhivotnyj-mir/gbllr] |- | style='text-align:right'| 578 | | [[Гөлек (Минзәлә районы)]] | Минзәлә районы авылы (Татарстан, Россия) | [[:d:Q18773911|Q18773911]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon-1/glek razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon-1/glek] |- | style='text-align:right'| 579 | | [[Гөлсем Камская]] | татар театры актрисасы | [[:d:Q13203997|Q13203997]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kamskaya-glsem-sjfulla-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kamskaya-glsem-sjfulla-kyzy] |- | style='text-align:right'| 580 | [[Файл:2006-08-09 Amanita citrina 46465 cropped.jpg|center|128px]] | [[гөмбәләр]] | | [[:d:Q764|Q764]] | [[:commons:Category:Fungi|Fungi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gmblr/gmblr razdely/priroda/gmblr/gmblr] |- | style='text-align:right'| 581 | [[Файл:Аитов Давид Александрович.jpg|center|128px]] | [[Давыт Аитов]] | инкыйлабчы, картограф, Вакытлы хөкүмәтнең Париждагы генераль консулы | [[:d:Q1178518|Q1178518]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aitov-david-aleksandrovich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aitov-david-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 582 | [[Файл:Вид на реку. Мост через Степной Зай. Альметьевский р-н. РТ. Июль 2014 - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Дала Зәе]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы | [[:d:Q2603479|Q2603479]] | [[:commons:Category:Zay River|Zay River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dala-ze razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dala-ze] |- | style='text-align:right'| 583 | | [[Дамир Шәрәфетдинов (1940)|Дамир Шәрәфетдинов]] | язучы, журналист, спортчы, галим | [[:d:Q130280198|Q130280198]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/sharafutdinov-damir-raufovich razdely/nauka/personalii/sharafutdinov-damir-raufovich] |- | style='text-align:right'| 584 | | [[Дамирә Кузаева]] | | [[:d:Q20585590|Q20585590]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kuzaeva-damira-nazmizyanovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kuzaeva-damira-nazmizyanovna] |- | style='text-align:right'| 585 | [[Файл:Daré bistáseneng Bolén uramé-3.jpg|center|128px]] | [[Дары бистәсе (Казан)|Дары заводы бистәсе]] | Казанның көнбатыш читендәге торак пункт (1780) | [[:d:Q50377631|Q50377631]] | [[:commons:Category:Porokhovaya Sloboda, Kazan|Porokhovaya Sloboda, Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kazan/dary-zavody-bistse razdely/kazan/dary-zavody-bistse] |- | style='text-align:right'| 586 | | [[Даут Гобәйди]] | мөгаллим, шагыйрь, тәрҗемәче | [[:d:Q132201467|Q132201467]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/gubajdi-gubajdullin-daut-gubajdulla-uly razdely/kultura/literatura/personalii/gubajdi-gubajdullin-daut-gubajdulla-uly] |- | style='text-align:right'| 587 | [[Файл:Leighton-Call to Arms.jpg|center|128px]] | [[дворяннар]] | XVIII йөз башына кадәр дөньяви феодаллар катлавы төркемнәре, соңрак дөньяви җирбиләүчеләрнең, югары һәм урта дәрәҗәле дәүләт хезмәткәрләренең өстенлекле катлавы | [[:d:Q134737|Q134737]] | [[:commons:Category:Nobility|Nobility]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/dvoryanstvo razdely/istoriya/novoe-vremya/dvoryanstvo] |- | style='text-align:right'| 588 | | ''[[:d:Q579873|демографик сәясәт]]'' | | [[:d:Q579873|Q579873]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/demograficheskaya-politika razdely/istoriya/novejshee-vremya/demograficheskaya-politika] |- | style='text-align:right'| 589 | | [[Дим (Ык кушылдыгы)]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4171611|Q4171611]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dim razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dim] |- | style='text-align:right'| 590 | [[Файл:Dinar Zaynutdinov.jpg|center|128px]] | [[Динар Зәйнетдинов]] | юридик фәннәр докторы, профессор | [[:d:Q131606475|Q131606475]] | [[:commons:Category:Dinar Zaynetdinov|Dinar Zaynetdinov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/zajnutdinov-dinar-rafailovich razdely/nauka/personalii/zajnutdinov-dinar-rafailovich] |- | style='text-align:right'| 591 | | ''[[:d:Q106895248|Дмитрий Львов]]'' | хокук белгече, Казан император университеты профессоры (1850-1899+) | [[:d:Q106895248|Q106895248]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/lvov-dmitrij-mihajlovich razdely/nauka/personalii/lvov-dmitrij-mihajlovich] |- | style='text-align:right'| 592 | [[Файл:Dmitry A. Orlov.jpg|center|128px]] | [[Дмитрий Орлов]] | РКП(б) фирка эшлеклесе, репрессияләр корбаны (1894-1937) | [[:d:Q50975697|Q50975697]] | [[:commons:Category:Dmitry Aleksandrovich Orlov|Dmitry Aleksandrovich Orlov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/orlov-dmitrij-aleksandrovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/orlov-dmitrij-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 593 | | [[Дубровка (Татарстан)|Дубровка]] | | [[:d:Q18775379|Q18775379]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/dubrovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/dubrovka] |- | style='text-align:right'| 594 | | [[Дусай (Калмия кушылдыгы)|Дусай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Калмыя елгасының сул кушылдыгы (Сөн елгасы бассейны) | [[:d:Q32748205|Q32748205]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dusaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dusaj] |- | style='text-align:right'| 595 | | [[Дәвек]] | | [[:d:Q18774585|Q18774585]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon/deukovo razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon/deukovo] |- | style='text-align:right'| 596 | [[Файл:Центральная улица в селе Дубъязы.JPG|center|128px]] | [[Дөбъяз]] | | [[:d:Q4169919|Q4169919]] | [[:commons:Category:Dubyazy|Dubyazy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/dubyazy razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/dubyazy] |- | style='text-align:right'| 597 | | [[Евгений Казаков]] | ССРБ һәм РФ тарихчысы, археолог (1934-2026), тарих фәннәре докторы (1994), ТРның атказанган фән эшлеклесе (1999) | [[:d:Q97180927|Q97180927]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/kazakov-evgenij-petrovich razdely/nauka/personalii/kazakov-evgenij-petrovich] |- | style='text-align:right'| 598 | | ''[[:d:Q131926217|Елагино]]'' | Татарстанның Питрәч районындагы юкка чыккан авыл | [[:d:Q131926217|Q131926217]] | [[:commons:Category:Elagino|Elagino]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/elagino razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/elagino] |- | style='text-align:right'| 599 | [[Файл:Lepidostoma.hirtum.jpg|center|128px]] | [[елга күбәләкләре]] | | [[:d:Q184616|Q184616]] | [[:commons:Category:Trichoptera|Trichoptera]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/elga-kblklre razdely/priroda/zhivotnyj-mir/elga-kblklre] |- | style='text-align:right'| 600 | | [[Елгабаш (Мөслим районы)]] | | [[:d:Q18775892|Q18775892]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/muslyumovskij-rajon-1/elgabash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/muslyumovskij-rajon-1/elgabash] |- | style='text-align:right'| 601 | | ''[[:d:Q141150468|Елена Халикова]]'' | совет археологы (1930-1977), тарих фәннәре кандидаты (1976) | [[:d:Q141150468|Q141150468]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/halikova-elena-aleksandrovna razdely/nauka/personalii/halikova-elena-aleksandrovna] |- | style='text-align:right'| 602 | | [[Елизавета Ласточкина]] | | [[:d:Q4254839|Q4254839]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/lastochkina-elizaveta-gurevna razdely/obrazovanie/personalii/lastochkina-elizaveta-gurevna] |- | style='text-align:right'| 603 | [[Файл:Eveque de Laon, Barthélémy de Jur.jpg|center|128px]] | [[Әрхәрәй|епископ]] | христиан (православие, католик, англикан) чиркәвендә чиркәү округы (епархия, диоцез) белән идарә итүче югары дәрәҗәле рухани | [[:d:Q29182|Q29182]] | [[:commons:Category:Bishops|Bishops]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/hristianstvo/episkop razdely/religiya/hristianstvo/episkop] |- | style='text-align:right'| 604 | | [[Ефим Бушканец]] | әдәбият галиме, филология фәннәре докторы (1966), профессор (1967) | [[:d:Q64429672|Q64429672]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bushkanec-efim-grigorevich razdely/nauka/personalii/bushkanec-efim-grigorevich] |- | style='text-align:right'| 605 | [[Файл:CBC journalists in Montreal.jpg|center|128px]] | [[журналистика]] | мәгълүмат туплау, эшкәртү һәм аны газета, журнал, радио, телевидение, кино, Интернет һәм башка массакүләм мәгълүмат чаралары аша тарату эшчәнлеге; иҗтимагый-сәяси, мәгълүмати һәм иҗади эшләрнең бер төре | [[:d:Q11030|Q11030]] | [[:commons:Category:Journalism|Journalism]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/zhurnalistika razdely/sredstva-massovoj-informacii/zhurnalistika] |- | style='text-align:right'| 606 | | [[Закир Кадыйри]] | татар җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе, илаһият галиме, журналист (1878-1954) | [[:d:Q13204210|Q13204210]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/kadyjri-zakir-hlim-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/kadyjri-zakir-hlim-uly] |- | style='text-align:right'| 607 | | [[Зимница (күл)|Зимница]] | | [[:d:Q13204234|Q13204234]] | | |- | style='text-align:right'| 608 | | ''[[:d:Q35434366|Зирекле]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Сөлчә елгасының (Олы Чирмешән елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q35434366|Q35434366]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zirekle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zirekle] |- | style='text-align:right'| 609 | | [[Зичә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәе елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q1092936|Q1092936]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zich razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zich] |- | style='text-align:right'| 610 | [[Файл:Animal diversity.jpg|center|128px]] | [[зоология]] | | [[:d:Q431|Q431]] | [[:commons:Category:Zoology|Zoology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/zoologiya razdely/nauka/zoologiya] |- | style='text-align:right'| 611 | [[Файл:Bundesarchiv Bild 183-42212-0002, Frauenprießnitz, Kontrolle der Fütterungsmenge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q600846|зоотехния]]'' | авыл хуҗалыгы терлекләрен үрчетү, тукландыру, асрау, файдалану һәм яңа нәселләр булдыру, терлекчелекнең теоретик асылы турындагы фән | [[:d:Q600846|Q600846]] | [[:commons:Category:Zootechnics|Zootechnics]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/zootekhniya razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/zootekhniya] |- | style='text-align:right'| 612 | | [[Зур Кизай]] | | [[:d:Q86723664|Q86723664]] | | |- | style='text-align:right'| 613 | [[Файл:Дом земского врача улица Горького, 22, Заинск, Татарстан.jpg|center|128px]] | [[Зәй шәһәре|Зәй]] | Татарстан шәһәре | [[:d:Q136576|Q136576]] | [[:commons:Category:Zainsk|Zainsk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/zainsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/zainsk] |- | style='text-align:right'| 614 | [[Файл:Озеро Багряж - panoramio (4).jpg|center|128px]] | [[Зәй районы]] | | [[:d:Q2719249|Q2719249]] | [[:commons:Category:Zainsky District|Zainsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zainskij-rajon/zainskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zainskij-rajon/zainskij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 615 | | [[Зәй-Каратай (елга)|Зәй-Каратай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q4184252|Q4184252]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zj-karataj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zj-karataj] |- | style='text-align:right'| 616 | [[Файл:Rasulev Zaynulla.jpg|center|128px]] | [[Зәйнулла Рәсүлев]] | татар-башкорт мөселман дин эшлеклесе (1833-1917) | [[:d:Q2026659|Q2026659]] | [[:commons:Category:Zeinulla Rasulev|Zeinulla Rasulev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/rasulev-zajnulla razdely/religiya/islam/personalii/rasulev-zajnulla] |- | style='text-align:right'| 617 | | [[Зәки Баязитский|Зәки Вәлиев]] | | [[:d:Q63239324|Q63239324]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/bayazitskij-zaki razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/bayazitskij-zaki] |- | style='text-align:right'| 618 | | [[Зәки Нури]] | Шагыйрь (1921-1994), җәмәгать эшлеклесе, РСФСРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1983) | [[:d:Q3920970|Q3920970]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/nuri-zki razdely/kultura/literatura/shheslr/nuri-zki] |- | style='text-align:right'| 619 | [[Файл:Dinar Dirham Web.jpg|center|128px]] | [[зәкят]] | | [[:d:Q124058|Q124058]] | [[:commons:Category:Zakah|Zakah]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/zakyat razdely/religiya/islam/zakyat] |- | style='text-align:right'| 620 | | [[Зөбәй]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дим елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4194991|Q4194991]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zbj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zbj] |- | style='text-align:right'| 621 | | [[Зөләйха Хисмәтуллина]] | опера җырчысы (лирик-драматик сопрано), педагог, профессор | [[:d:Q1191061|Q1191061]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/hismatullina-zulejha-gataullovna razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/hismatullina-zulejha-gataullovna] |- | style='text-align:right'| 622 | [[Файл:Zufar Gimaev (2011-03-15).jpg|center|128px]] | [[Зөфәр Гыймаев]] | нәкышьче (1951-2022), Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2002). Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләге лауреаты (2005) | [[:d:Q20579336|Q20579336]] | [[:commons:Category:Zufar Gimaev|Zufar Gimaev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/gyjmaev-zfr-foat-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/gyjmaev-zfr-foat-uly] |- | style='text-align:right'| 623 | [[Файл:Svijaga.jpg|center|128px]] | [[Зөя (елга)|Зөя]] | Сөмбер өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Идел елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q1132165|Q1132165]] | [[:commons:Category:Sviyaga River|Sviyaga River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zya] |- | style='text-align:right'| 624 | [[Файл:Зухра Акчурина.jpg|center|128px]] | [[Зөһрә Акчурина]] | беренче татар хатын-кыз журналисты (1862-1903) | [[:d:Q28357908|Q28357908]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/akchurina-zuhra-asfandiyarovna razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/akchurina-zuhra-asfandiyarovna] |- | style='text-align:right'| 625 | | ''[[:d:Q140837214|И.А. һәм А.А. Абдуллиннар ташбасмаханәсе]]'' | Казандагы полиграфия предприятиесе (1872-1908) | [[:d:Q140837214|Q140837214]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/nshriyatlar/abdullinnar-i-m-tashbasmahanse razdely/kultura/nshriyatlar/abdullinnar-i-m-tashbasmahanse] |- | style='text-align:right'| 626 | | [[Ибн Рүстә]] | фарсы сәяхәтчесе һәм географы | [[:d:Q269296|Q269296]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/ibne-rust razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/ibne-rust] |- | style='text-align:right'| 627 | | [[Ибраһим Башмаков]] | татар шагыйре | [[:d:Q20575695|Q20575695]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/bashmakov-ibragim-yusuf-uly razdely/kultura/literatura/personalii/bashmakov-ibragim-yusuf-uly] |- | style='text-align:right'| 628 | | [[Ибраһим Бикколов]] | | [[:d:Q63442126|Q63442126]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/bikkulov-ibragim-dzhamaletdinovich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/bikkulov-ibragim-dzhamaletdinovich] |- | style='text-align:right'| 629 | | [[Ибраһим Гази]] | татар әдәбиятының күренекле вәкиле, проза остасы, тәрҗемәче һәм җәмәгать эшлеклесе | [[:d:Q13204363|Q13204363]] | [[:commons:Category:Ibragim Gazi|Ibragim Gazi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/gazi-ibraim razdely/kultura/literatura/shheslr/gazi-ibraim] |- | style='text-align:right'| 630 | | [[Ибраһим Хәлфин]] | | [[:d:Q4495191|Q4495191]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/shheslr/hlfin-ibraim-iskhak-uly razdely/obrazovanie/shheslr/hlfin-ibraim-iskhak-uly] |- | style='text-align:right'| 631 | [[Файл:Габышев Иван Яковлевич (конверт).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4130992|Иван Габишев]]'' | фельдшер, РСДРП әгъзасы, Кызыл Армиясенең бригада комиссары (1888-1918) | [[:d:Q4130992|Q4130992]] | [[:commons:Category:Ivan Gabishev|Ivan Gabishev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/gabishev-ivan-yakovlevich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/gabishev-ivan-yakovlevich] |- | style='text-align:right'| 632 | | ''[[:d:Q137858846|Иван Дюков]]'' | астроном, физика-математика фәннәре докторы (1946 ел), профессор (1946 ел), ТАССР һәм РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1945, 1947 еллар) | [[:d:Q137858846|Q137858846]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/dyukov-ivan-aleksandrovich razdely/nauka/personalii/dyukov-ivan-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 633 | | [[Иван Запольский]] | Россия империясе фәлсәфәчесе (1773-1810), физик, математик, җәмәгать эшлеклесе, Казан ирләр гимназиясе һәм университеты укытучысы | [[:d:Q12105844|Q12105844]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/zapolskij-ivan-ipatovich razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/zapolskij-ivan-ipatovich] |- | style='text-align:right'| 634 | | ''[[:d:Q131143198|Иван Князьков]]'' | нәкышьчы (1873-1942) | [[:d:Q131143198|Q131143198]] | [[:commons:Category:Ivan Ivanovich Knyazkov|Ivan Ivanovich Knyazkov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/knyazkov-ivan-ivanovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/knyazkov-ivan-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 635 | [[Файл:View of Plyos from Cathedral Mountain P5251847 2350.jpg|center|128px]] | [[Иваново өлкәсе]] | Россия Федерациясе федераль субъект төбәге | [[:d:Q2654|Q2654]] | [[:commons:Category:Ivanovo Oblast|Ivanovo Oblast]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/ivanovskaya-oblast/ivanovskaya-oblast razdely/rossijskaya-federaciya/ivanovskaya-oblast/ivanovskaya-oblast] |- | style='text-align:right'| 636 | | ''[[:d:Q1402889|игенчелек]]'' | | [[:d:Q1402889|Q1402889]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/zemledelie razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/zemledelie] |- | style='text-align:right'| 637 | | [[Игәнә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәлә елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q757249|Q757249]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ign razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ign] |- | style='text-align:right'| 638 | | [[Игәнә-Суы|Игәнә суы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Игәнә елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q4197619|Q4197619]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ign-suy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ign-suy] |- | style='text-align:right'| 639 | | [[Игәт (Ык кушылдыгы)|Игәт]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ык елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q4197319|Q4197319]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/igt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/igt] |- | style='text-align:right'| 640 | [[Файл:Вид на Кинешемский мост из села Воздвиженье.JPG|center|128px]] | [[Идел]] | Россиядәге елга, Европада иң озын елга | [[:d:Q626|Q626]] | [[:commons:Category:Volga|Volga]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/idel razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/idel] |- | style='text-align:right'| 641 | | [[Идел буе Болгары]] | Идел һәм Чулман елгалары бассейнында VII гасыр – 1236 ел арасында урнашкан төрки феодаль дәүләт | [[:d:Q185488|Q185488]] | [[:commons:Category:Volga Bulgaria|Volga Bulgaria]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/idel-bue-bolgar-dlte razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/idel-bue-bolgar-dlte] |- | style='text-align:right'| 642 | | ''[[:d:Q52845530|Идел буе углеводород чималы фәнни тикшеренү институты]]'' | | [[:d:Q52845530|Q52845530]] | [[:commons:Category:VNIIUS|VNIIUS]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/volzhskij-nauchno-issledovatelskij-institut-uglevodorodnogo-syrya razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/volzhskij-nauchno-issledovatelskij-institut-uglevodorodnogo-syrya] |- | style='text-align:right'| 643 | | [[Идел буенда Исламның кабул ителүенең 1100 еллыгы]] | тарихи юбилей һәм моңа багышланган Идел буендагы Россия төбәкләрендәге чаралар | [[:d:Q140937350|Q140937350]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/glavnaya/islam-dine-kabul-itelne-1100-ellygy razdely/glavnaya/islam-dine-kabul-itelne-1100-ellygy] |- | style='text-align:right'| 644 | [[Файл:Раифское озеро.jpg|center|128px]] | [[Идел-Чулман тыюлыгы]] | дәүләт табигать биосфера саклаулыгы | [[:d:Q4123150|Q4123150]] | [[:commons:Category:Volzhsko-Kamsky Nature Reserve|Volzhsko-Kamsky Nature Reserve]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/ohrana-prirody/idel-kama-saklaulygy razdely/priroda/ohrana-prirody/idel-kama-saklaulygy] |- | style='text-align:right'| 645 | [[Файл:Izh River.JPG|center|128px]] | [[Иж елгасы|Иж]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q248496|Q248496]] | [[:commons:Category:Izh River|Izh River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/izh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/izh] |- | style='text-align:right'| 646 | | [[Изгар (елга)|Изгар]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең уң кушылдыгы | [[:d:Q4198480|Q4198480]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/izgar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/izgar] |- | style='text-align:right'| 647 | [[Файл:Bivalvia.jpg|center|128px]] | [[ике кабырчыклы моллюсклар]] | | [[:d:Q25368|Q25368]] | [[:commons:Category:Bivalvia|Bivalvia]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ike-kabyrchykly-mollyusklar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ike-kabyrchykly-mollyusklar] |- | style='text-align:right'| 648 | [[Файл:Здание мужской гимназии (г. Казань, Л.-Булачная, 48 - Г.Камала, 1) - 2.JPG|center|128px]] | [[Икенче Казан ирләр гимназиясе]] | | [[:d:Q28473583|Q28473583]] | [[:commons:Category:Levo-Bulachnaya Street 48/1, Kazan|Levo-Bulachnaya Street 48/1, Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-vtoraya-muzhskaya-gimnaziya razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-vtoraya-muzhskaya-gimnaziya] |- | style='text-align:right'| 649 | | [[Икътисад (журнал)|Икътисад]] | | [[:d:Q53679296|Q53679296]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/iktisad razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/iktisad] |- | style='text-align:right'| 650 | [[Файл:Ilbaris Nadirov.jpg|center|128px]] | [[Илбарис Надиров|Илбарис Надыйров]] | татар ССРБ һәм РФ фольклорчысы (1925-2009), филология фәннәре кандидаты (1959), ТАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1985) | [[:d:Q20587769|Q20587769]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/nadirov-ilbaris-nurislamovich razdely/nauka/personalii/nadirov-ilbaris-nurislamovich] |- | style='text-align:right'| 651 | [[Файл:Ilgizar Rahimov (2024-04-24).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q131728420|Илгизәр Рәхимов]]'' | орнитолог | [[:d:Q131728420|Q131728420]] | [[:commons:Category:Ilgizar Rahimov|Ilgizar Rahimov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/rahimov-ilgizar-ilyasovich razdely/nauka/personalii/rahimov-ilgizar-ilyasovich] |- | style='text-align:right'| 652 | | [[Илдус Заһидуллин]] | тарихчы, тарих фәннәре докторы (2007), доцент (2008) | [[:d:Q105758714|Q105758714]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/zaidullin-ildus-kotdus-uly razdely/nauka/personalii/zaidullin-ildus-kotdus-uly] |- | style='text-align:right'| 653 | [[Файл:Reka Ilet.jpg|center|128px]] | [[Илләт]] | Мари Иле һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Идел елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q1364331|Q1364331]] | [[:commons:Category:Ilet River|Ilet River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/illt-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/illt-elgasy] |- | style='text-align:right'| 654 | | [[Илсур Сафин (1962)|Илсур Сафин]] | татар җырчысы, мөгаллим | [[:d:Q47183507|Q47183507]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/safin-ilsur-karibovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/safin-ilsur-karibovich] |- | style='text-align:right'| 655 | | [[Ильтани Илялова]] | театр белгече, сәнгать фәннәре кандидаты (1965), ТАССРның һәм РФнең атказанган сәнгать эшлеклесе (1983, 2000) | [[:d:Q13204436|Q13204436]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy] |- | style='text-align:right'| 656 | | [[Ильяс Алкин]] | татар хәрби-сәяси эшлеклесе, географ (1895-1937) | [[:d:Q15063981|Q15063981]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/alkin-ilias-setgrj-uly razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/alkin-ilias-setgrj-uly] |- | style='text-align:right'| 657 | | [[Ильяс Әүхәдиев]] | дирижер, скрипкачы, педагог (1904-1968). ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1939) һәм халык артисты (1965) | [[:d:Q13204435|Q13204435]] | [[:commons:Category:Ilyas Aukhadeev|Ilyas Aukhadeev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/auhadeev-ilyas-vakasovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/auhadeev-ilyas-vakasovich] |- | style='text-align:right'| 658 | [[Файл:Ilgam Shakirov (2015-02-14).jpg|center|128px]] | [[Илһам Шакиров]] | мәшһүр татар җырчысы | [[:d:Q4519577|Q4519577]] | [[:commons:Category:Ilgam Shakirov|Ilgam Shakirov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/shakirov-ilam-gyjlmetdin-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/shakirov-ilam-gyjlmetdin-uly] |- | style='text-align:right'| 659 | [[Файл:Prayer in Cairo 1865.jpg|center|128px]] | [[имам]] | | [[:d:Q125482|Q125482]] | [[:commons:Category:Imams|Imams]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/imam razdely/religiya/islam/imam] |- | style='text-align:right'| 660 | | [[Имәле (Зөя кушылдыгы)|Имәлле]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы | [[:d:Q20596250|Q20596250]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/imlle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/imlle] |- | style='text-align:right'| 661 | | [[Имәнле (Зәй кушылдыгы)|Имәнле]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q108072981|Q108072981]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/imnle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/imnle] |- | style='text-align:right'| 662 | [[Файл:Norblin Factory Redevelopment under construction, 8.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4290|инвестиция]]'' | | [[:d:Q4290|Q4290]] | [[:commons:Category:Investments|Investments]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/investiciya razdely/ekonomika/investiciya] |- | style='text-align:right'| 663 | | [[Инеш (Зәй кушылдыгы)|Инеш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q1091377|Q1091377]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh] |- | style='text-align:right'| 664 | | [[Инеш (Зөя кушылдыгы)|Инеш]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең уң кушылдыгы | [[:d:Q4202344|Q4202344]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-elgasy] |- | style='text-align:right'| 665 | | ''[[:d:Q36359566|Инеш]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Кама алдындагы Бөре елгасының уң кушылдыгы (Нократ елгасы бассейны) | [[:d:Q36359566|Q36359566]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-2] |- | style='text-align:right'| 666 | | ''[[:d:Q137995478|Инеш]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Игәнәнең сул кушылдыгы (Минзәлә бассейны) | [[:d:Q137995478|Q137995478]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/inesh-1] |- | style='text-align:right'| 667 | | ''[[:d:Q586474|инженерлык геологиясе]]'' | корылмалар төзелергә тиешле грунтлар үзенчәлекләрен һәм аларда бара торган үзгәрешләрне өйрәнүче фән | [[:d:Q586474|Q586474]] | [[:commons:Category:Engineering geology|Engineering geology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/inzhenernaya-geologiya razdely/nauka/inzhenernaya-geologiya] |- | style='text-align:right'| 668 | [[Файл:Inocêncio Ivanovich Kanonikof (1854-1902).jpg|center|128px]] | [[Иннокентий Канонников]] | Россия империясе органик химия галиме (1854-1902), химия докторы (1884) | [[:d:Q15068268|Q15068268]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/kanonnikov-innokentij-ivanovich razdely/nauka/personalii/kanonnikov-innokentij-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 669 | [[Файл:Иннополис. Технопарк им. А.С. Попова.JPG|center|128px]] | [[Иннополис]] | | [[:d:Q4201239|Q4201239]] | [[:commons:Category:Innopolis|Innopolis]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/innopolis razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/innopolis] |- | style='text-align:right'| 670 | [[Файл:Gotvald IF.jpg|center|128px]] | [[Иосиф Готвальд]] | шәркыятьче галим (1813-1897) | [[:d:Q15065539|Q15065539]] | [[:commons:Category:Iosif Gotwald|Iosif Gotwald]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gotvald-iosif-fyodorovich razdely/nauka/personalii/gotvald-iosif-fyodorovich] |- | style='text-align:right'| 671 | | [[ипотека]] | | [[:d:Q184260|Q184260]] | [[:commons:Category:Mortgages|Mortgages]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/ipoteka razdely/ekonomika/ipoteka] |- | style='text-align:right'| 672 | | [[Ирек Биккинин]] | | [[:d:Q63442048|Q63442048]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/bikkinin-irek-damirovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/bikkinin-irek-damirovich] |- | style='text-align:right'| 673 | [[Файл:Isaak Aluf.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11714104|Исаак Алуф]]'' | РСДРП әгъзасы, ССРБ табибы-невропатолог (1883-1935), медицина фәннәре докторы, профессор | [[:d:Q11714104|Q11714104]] | [[:commons:Category:Isaak Aluf|Isaak Aluf]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/aluf-isaak-samuilovich razdely/zdravoohranenie/personalii/aluf-isaak-samuilovich] |- | style='text-align:right'| 674 | | [[Исаак Оксман]] | стоматолог, медицина фәннәре докторы (1945), профессор (1946), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1945) | [[:d:Q108866810|Q108866810]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/oksman-isaak-mihajlovich razdely/zdravoohranenie/personalii/oksman-isaak-mihajlovich] |- | style='text-align:right'| 675 | | ''[[:d:Q140965818|Исемсез күл]]'' | | [[:d:Q140965818|Q140965818]] | | |- | style='text-align:right'| 676 | | [[Исергәп]] | | [[:d:Q4203761|Q4203761]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bauly-rajony/isergp razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bauly-rajony/isergp] |- | style='text-align:right'| 677 | | [[Иске (Тетвел кушылдыгы)|Иске]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Тетвелның уң кушылдыгы (Кичү, Чишмә бассейны) | [[:d:Q20581664|Q20581664]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iske razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iske] |- | style='text-align:right'| 678 | | ''[[:d:Q36357117|Иске Йорт]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Кама алдындагы Бирәзә елгасының уң кушылдыгы (Казансу елгасы бассейны) | [[:d:Q36357117|Q36357117]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iskeyurt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iskeyurt] |- | style='text-align:right'| 679 | | [[Иске Кишет]] | | [[:d:Q18802418|Q18802418]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-kishet razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-kishet] |- | style='text-align:right'| 680 | | [[Иске Муй]] | | [[:d:Q18802435|Q18802435]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-muj razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-muj] |- | style='text-align:right'| 681 | [[Файл:Staroye Churilino (2024-04-25) 02.jpg|center|128px]] | [[Иске Чүриле]] | Татарстанның Арча районындагы авыл, район үзәгеннән 12 км көньяк-көнбатыштарак урнашкан | [[:d:Q18802259|Q18802259]] | [[:commons:Category:Staroye Churilino|Staroye Churilino]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-chrile razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/iske-chrile] |- | style='text-align:right'| 682 | | [[Искәндәр Абдуллин (1935)|Искәндәр Абдуллин]] | ССРБ һәм РФ татар тел галиме (1935-1992), филология фәннәре кандидаты (1990) | [[:d:Q20572268|Q20572268]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/abdullin-iskndr-gabdulla-uly razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/abdullin-iskndr-gabdulla-uly] |- | style='text-align:right'| 683 | | [[Искәндәр Биктаһиров]] | татар җырчысы (1951-2023), Татарстанның халык артисты (2000) | [[:d:Q124770670|Q124770670]] | [[:commons:Category:Iskander Biktagirov|Iskander Biktagirov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/biktairov-iskndr-ismgyjl-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/biktairov-iskndr-ismgyjl-uly] |- | style='text-align:right'| 684 | [[Файл:Iskander Gilyazov (2021-09-07).JPG|center|128px]] | [[Искәндәр Гыйләҗев]] | | [[:d:Q4138393|Q4138393]] | [[:commons:Category:Iskander Gilyazov|Iskander Gilyazov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gyjlev-iskndr-ayazovich razdely/nauka/personalii/gyjlev-iskndr-ayazovich] |- | style='text-align:right'| 685 | | [[Искәндәр Рәфыйков]] | | [[:d:Q124771790|Q124771790]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/rfyjkov-iskndr-vliulla-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/rfyjkov-iskndr-vliulla-uly] |- | style='text-align:right'| 686 | | [[Ислам Беляев]] | татар язучысы, шагыйре, журналист (1926-1986) | [[:d:Q20575823|Q20575823]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/belyaev-islam-gabdulhakovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/belyaev-islam-gabdulhakovich] |- | style='text-align:right'| 687 | | ''[[:d:Q843909|исламият]]'' | шәркыять гыйлеменең исламның тарихын, тәгълиматын, традицияләренең хәзерге заманда җәмгыять үсеше процессларына ясаган йогынтысын өйрәнүче махсус тармагы | [[:d:Q843909|Q843909]] | [[:commons:Category:Islamic studies|Islamic studies]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/islamovedenie razdely/nauka/islamovedenie] |- | style='text-align:right'| 688 | [[Файл:Gainutdinov I.G.jpg|center|128px]] | [[Исмәгыйль Гайнетдинов]] | рәссам, мөгаллим (1908-1977); ТАССРның (1945 ел), Төньяк Осетия АССРның (1955 ел) һәм БАССРның (1967 ел) атказанган сәнгать эшлеклесе, профессор (1967 ел) | [[:d:Q17195523|Q17195523]] | [[:commons:Category:Ismagil Gaynutdinov|Ismagil Gaynutdinov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/gajnetdinov-ismgyjl-gali-uly razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/gajnetdinov-ismgyjl-gali-uly] |- | style='text-align:right'| 689 | [[Файл:Ismail Gasprinskiy.jpg|center|128px]] | [[Исмәгыйль Гаспринский]] | кырымтатар мәгърифәтчесе, нәшир, сәясәтче, җәмәгать эшлеклесе, педагог, әдип (1851-1914). | [[:d:Q335495|Q335495]] | [[:commons:Category:Ismail Gaspirali|Ismail Gaspirali]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/gaspraly-ismgyjl razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/gaspraly-ismgyjl] |- | style='text-align:right'| 690 | | [[Исмәгыйль Илялов]] | музыкант-башкаручы, мандолинада уйнаучы, концерт һәм театр администраторы | [[:d:Q22696908|Q22696908]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ilyalov-ismagil-gubajdullovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ilyalov-ismagil-gubajdullovich] |- | style='text-align:right'| 691 | | [[Исхак Илялов]] | | [[:d:Q24846600|Q24846600]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy] |- | style='text-align:right'| 692 | | [[Исхак Казаков]] | | [[:d:Q24846574|Q24846574]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/kazakov-iskhak-mostafa-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/kazakov-iskhak-mostafa-uly] |- | style='text-align:right'| 693 | | [[ишан]] | исламда дини остаз | [[:d:Q4205526|Q4205526]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/ishan razdely/religiya/islam/ishan] |- | style='text-align:right'| 694 | | [[Ишем (Идел кушылдыгы)|Ишем]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Иделнең уң кушылдыгы | [[:d:Q20582732|Q20582732]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ishem razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ishem] |- | style='text-align:right'| 695 | [[Файл:Copepodkils.jpg|center|128px]] | [[ишкәгаяклы кысласыманнар]] | | [[:d:Q189973|Q189973]] | [[:commons:Category:Copepoda|Copepoda]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ishkgayakly-kyslasymannar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ishkgayakly-kyslasymannar] |- | style='text-align:right'| 696 | | [[Ия (елга)|Ия]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Үшнәнең сул кушылдыгы (Норма, Мишә елгалары бассейны) | [[:d:Q6556867|Q6556867]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iya] |- | style='text-align:right'| 697 | | ''[[:d:Q36357139|Ия]]'' | Татарстан елга, Көнбатыш Кама алдындагы Казансу елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36357139|Q36357139]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iya-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/iya-elgasy] |- | style='text-align:right'| 698 | [[Файл:Yusuf akcura.jpg|center|128px]] | [[Йосыф Акчура]] | татар язучысы, нәшир, журналист, төрек милләтчелеге идеологларының берсе (1876-1935) | [[:d:Q735399|Q735399]] | [[:commons:Category:Yusuf Akçura|Yusuf Akçura]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/akchura-josyf razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/akchura-josyf] |- | style='text-align:right'| 699 | [[Файл:Kavi Nadzhmi.jpg|center|128px]] | [[Кави Нәҗми]] | татар язучысы һәм җәмәгать эшлеклесе | [[:d:Q4311963|Q4311963]] | [[:commons:Category:Kavi Nadzhmi|Kavi Nadzhmi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/nmi-kavi razdely/kultura/literatura/shheslr/nmi-kavi] |- | style='text-align:right'| 700 | | [[кадимчелек]] | XIX гасыр ахырында — XX гасыр башында татар җәмгыятендә киң таралган консерватив хәрәкәт | [[:d:Q4207269|Q4207269]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/kadimchelek razdely/religiya/islam/kadimchelek] |- | style='text-align:right'| 701 | | [[Кады]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Кырыкмасның сул кушылдыгы (Иж бассейны) | [[:d:Q756971|Q756971]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kady razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kady] |- | style='text-align:right'| 702 | [[Файл:KAZ Collage 2015.png|center|128px]] | [[Казан]] | Татарстан Республикасының башкаласы, Русиянең икътисади, мәдәни, сәяси үзәкләренең берсе. Иделнең сул ягында, аңа Казансу кушылу урынында урнашкан зур порт | [[:d:Q900|Q900]] | [[:commons:Category:Kazan|Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kazan/kazan razdely/kazan/kazan] |- | style='text-align:right'| 703 | [[Файл:Kazan State University from the 2 Korpus.jpg|center|128px]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | | [[:d:Q113788|Q113788]] | [[:commons:Category:Kazan University|Kazan University]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/kazan-universitety/kazan-universitety razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/kazan-universitety/kazan-universitety] |- | style='text-align:right'| 704 | | [[Казан дары заводы]] | Госманлы империясе белән 1787-1792 сугыш өчен күпләп дары чыгару максатлы Екатерина II нең 1786 елгы Махсус фәрманы белән булдырылган фабрика | [[:d:Q4207812|Q4207812]] | [[:commons:Category:Kazan Gunpowder Plant|Kazan Gunpowder Plant]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/promyshlennost/kazanskij-porohovoj-zavod razdely/ekonomika/promyshlennost/kazanskij-porohovoj-zavod] |- | style='text-align:right'| 705 | | [[Казан музыка көллияте]] | Махсус урта белем бирү йорты | [[:d:Q20583058|Q20583058]] | [[:commons:Category:Kazan music college|Kazan music college]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazan-muzyka-klliyate-ivhdiev-isemend razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazan-muzyka-klliyate-ivhdiev-isemend] |- | style='text-align:right'| 706 | | [[Казан мөхбире (газета)|Казан мөхбире]] | Казанда татарча басылган беренче газета (1905-1911) | [[:d:Q31444545|Q31444545]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazan-muhbire razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazan-muhbire] |- | style='text-align:right'| 707 | | [[Казан педагогика көллияте]] | | [[:d:Q25555746|Q25555746]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazan-pedagogiya-klliyate razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazan-pedagogiya-klliyate] |- | style='text-align:right'| 708 | [[Файл:Rodionovskij-institut.jpg|center|128px]] | [[Казан Родионов затлы кызлар институты]] | | [[:d:Q4207781|Q4207781]] | [[:commons:Category:Rodionov Institute for Noble Maidens|Rodionov Institute for Noble Maidens]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/rodionovskij-institut-blagorodnyh-devic razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/rodionovskij-institut-blagorodnyh-devic] |- | style='text-align:right'| 709 | | ''[[:d:Q140912237|Казан совет төзелеше институты]]'' | 1931-1936 РСФСР Үзәк башкарма комитеты югары уку йорты | [[:d:Q140912237|Q140912237]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/istoricheskie-uchrezhdeniya/kazan-sovet-tzeleshe-instituty razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/istoricheskie-uchrezhdeniya/kazan-sovet-tzeleshe-instituty] |- | style='text-align:right'| 710 | [[Файл:Kariev Theater (2018-04-26) 01.jpg|center|128px]] | [[Казан татар дәүләт яшь тамашачылар театры]] | | [[:d:Q13204692|Q13204692]] | [[:commons:Category:Kariev Theater|Kariev Theater]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/kazan-tatar-yash-tamashachylar-teatry razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/kazan-tatar-yash-tamashachylar-teatry] |- | style='text-align:right'| 711 | | [[Казан университеты басмаханәсе]] | Казан Император университетының нәшрият һәм басма бүлеге | [[:d:Q65300310|Q65300310]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/kazanskij-universitet/kazanskogo-universiteta-tipografiya razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/kazanskij-universitet/kazanskogo-universiteta-tipografiya] |- | style='text-align:right'| 712 | [[Файл:Kazan Kremlin Soyembika Tower 08-2016 img1.jpg|center|128px]] | [[Казан ханлыгы]] | Урта Идел һәм Чулман буйларында 1438 (кайбер чыганаклар буенча 1445) – 1552 елларда яшәгән феодаль дәүләт | [[:d:Q186537|Q186537]] | [[:commons:Category:Khanate of Kazan|Khanate of Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/kazan-hanlygy razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/kazan-hanlygy] |- | style='text-align:right'| 713 | [[Файл:Karl Marx street 63, Kazan (2022-05-12) 17.jpg|center|128px]] | [[Казан хореография укуханәсе]] | | [[:d:Q25555759|Q25555759]] | [[:commons:Category:Kazan Choreographic School|Kazan Choreographic School]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskoe-horeograficheskoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskoe-horeograficheskoe-uchilishche] |- | style='text-align:right'| 714 | [[Файл:Kazan 20180805 112055.jpg|center|128px]] | [[Юнысовлар йорты - Татар ратушасы бинасы|Казан шәһәре татар бистәләре ратушасы (Юнысывлар йорты)]] | 1781–1855 елларда Казанда татар бистәләренең үзидарә органы бинасы | [[:d:Q97167789|Q97167789]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/kazanskaya-gorodovaya-ratusha-tatarskih-slobod razdely/istoriya/novoe-vremya/kazanskaya-gorodovaya-ratusha-tatarskih-slobod] |- | style='text-align:right'| 715 | | [[Казан яны мәдәнияте|Казан яны мәдәнияты]] | Идел-Кама җирлегендәге соң бронза гасырының безнең эрага кадәр II меңьеллыкның 2нче чирек ахыры — 2нче яртысында яшәгән мәдәни-тарихи бергәлек | [[:d:Q4378356|Q4378356]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/kazan-yany-kulturasy razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/kazan-yany-kulturasy] |- | style='text-align:right'| 716 | [[Файл:Kazanbash (2024-04-25) 36.jpg|center|128px]] | [[Казанбаш]] | Татарстанның Арча районындагы авыл. Казансу елгасы буенда, район үзәгеннән 8 км төньяк-көнчыгыштарак урнашкан | [[:d:Q18779179|Q18779179]] | [[:commons:Category:Kazanbash|Kazanbash]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/kazanbash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/kazanbash] |- | style='text-align:right'| 717 | [[Файл:Казанские известия, 1811.jpg|center|128px]] | [[Казанские известия (гәҗит)|Казанские известия]] | иҗтимагый-сәяси, фәнни-әдәби газета; Казан губернасында беренче вакытлы матбугат басмасы (1811-1820) | [[:d:Q4207752|Q4207752]] | [[:commons:Category:Kazanskie Izvestiya|Kazanskie Izvestiya]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskie-izvestiya razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskie-izvestiya] |- | style='text-align:right'| 718 | [[Файл:Казанский Вестник, 1829.jpg|center|128px]] | [[Казанский вестник (журнал)|Казанский вестник]] | Казанның айлык журналы (1821-1833) | [[:d:Q53868741|Q53868741]] | [[:commons:Category:Kazanskiy Vestnik|Kazanskiy Vestnik]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-vestnik razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-vestnik] |- | style='text-align:right'| 719 | | [[Казанский вечер (гәҗит)|Казанский вечер]] | Казанның иҗтимагый-сәяси һәм әдәби көндәлек газетасы (1906-1907) | [[:d:Q53868928|Q53868928]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-vecher razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-vecher] |- | style='text-align:right'| 720 | | [[Казанский музейный вестник (журнал)|Казанский музейный вестник]] | фәнни-нәфис журнал, Россиядә музейлар өчен беренче махсус матбугат басмасы (1920-1924) | [[:d:Q53869129|Q53869129]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-muzejnyj-vestnik razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kazanskij-muzejnyj-vestnik] |- | style='text-align:right'| 721 | [[Файл:Qazansu2.JPG|center|128px]] | [[Казансу]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Иделнең сул кушылдыгы | [[:d:Q376708|Q376708]] | [[:commons:Category:Kazanka River|Kazanka River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazansu-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazansu-elgasy] |- | style='text-align:right'| 722 | | [[Казанчы (елга)|Казанчы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның уң кушылдыгы | [[:d:Q756380|Q756380]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazanchy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazanchy] |- | style='text-align:right'| 723 | | [[Казкаш|Казнаш]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q6556698|Q6556698]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazkash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kazkash] |- | style='text-align:right'| 724 | | [[Кайбыч аучылык тыюлыгы|Кайбыч дәүләт аучылык заказнигы]] | | [[:d:Q13204708|Q13204708]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/kajbych-auchylyk-tyyulygy razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/kajbych-auchylyk-tyyulygy] |- | style='text-align:right'| 725 | [[Файл:Иген кыры 4.jpg|center|128px]] | [[Кайбыч районы]] | | [[:d:Q517512|Q517512]] | [[:commons:Category:Kaybitsky District|Kaybitsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kajbickij-rajon-1/kajbickij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kajbickij-rajon-1/kajbickij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 726 | | [[Каймар (елга)|Каймар]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы | [[:d:Q6557234|Q6557234]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kajmar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kajmar] |- | style='text-align:right'| 727 | | [[Калмаш (Шилнә кушылдыгы)|Калмаш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Шилнәнең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q756794|Q756794]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kalmash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kalmash] |- | style='text-align:right'| 728 | | [[Калмия (Сөн кушылдыгы)|Калмыя]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Сөн елгасының (Агыйдел елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4210175|Q4210175]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kalmyya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kalmyya] |- | style='text-align:right'| 729 | | ''[[:d:Q36359979|Кама]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Урсалы елгасының (Дала Зәе елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q36359979|Q36359979]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kama razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kama] |- | style='text-align:right'| 730 | [[Файл:Поселок Камское Устье.jpg|center|128px]] | [[Кама Тамагы]] | | [[:d:Q1723403|Q1723403]] | [[:commons:Category:Kamskoye Ustye|Kamskoye Ustye]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/kamskoe-uste razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/kamskoe-uste] |- | style='text-align:right'| 731 | [[Файл:Камское устье. Альпстоянка.jpg|center|128px]] | [[Кама Тамагы районы]] | | [[:d:Q2219934|Q2219934]] | [[:commons:Category:Kamsko-Ustyinsky District|Kamsko-Ustyinsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/kamsko-ustinskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/kamsko-ustinskij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 732 | [[Файл:Kamaz 2.JPG|center|128px]] | [[КамАЗ]] | | [[:d:Q30378|Q30378]] | [[:commons:Category:KamAZ|KamAZ]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/promyshlennost/avtomobilnaya/kamaz-kamskij-avtomobilnyj-zavod razdely/ekonomika/promyshlennost/avtomobilnaya/kamaz-kamskij-avtomobilnyj-zavod] |- | style='text-align:right'| 733 | [[Файл:Kamil Karimov (2022-04-26).JPG|center|128px]] | [[Камил Кәримов]] | язучы-сатирик | [[:d:Q13204756|Q13204756]] | [[:commons:Category:Kamil Karimov|Kamil Karimov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/karimov-kamil-adgamovich razdely/kultura/literatura/personalii/karimov-kamil-adgamovich] |- | style='text-align:right'| 734 | [[Файл:Tuqay motighi.jpg|center|128px]] | [[Камил Мотыйгый]] | татар җырчысы (баритон), журналист, нашир, жырлар авторы (1883-1941) | [[:d:Q20591546|Q20591546]] | [[:commons:Category:Kamil Mutygi|Kamil Mutygi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/motyjgyj-kamil-motyjgulla-uly razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/motyjgyj-kamil-motyjgulla-uly] |- | style='text-align:right'| 735 | [[Файл:Сын полка.jpg|center|128px]] | [[Камил Шакиров]] | | [[:d:Q18407313|Q18407313]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shakirov-kamil-fayazovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shakirov-kamil-fayazovich] |- | style='text-align:right'| 736 | [[Файл:Ladybug eating aphids. (49485764276).jpg|center|128px]] | [[Камка|камкалар]] | | [[:d:Q25327|Q25327]] | [[:commons:Category:Coccinellidae|Coccinellidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kamkalar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kamkalar] |- | style='text-align:right'| 737 | | [[Камско-Волжская речь (гәҗит)|Камско-Волжская речь]] | | [[:d:Q53924217|Q53924217]] | [[:commons:Category:Kamsko-Volzhskaya rech|Kamsko-Volzhskaya rech]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kamsko-volzhskaya-rech razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kamsko-volzhskaya-rech] |- | style='text-align:right'| 738 | | [[Камышлы (Ык кушылдыгы)|Камышлы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4230324|Q4230324]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kamyshly-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kamyshly-1] |- | style='text-align:right'| 739 | | [[Камышлы (Минзәлә кушылдыгы)|Камышлы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәләнең сул кушылдыгы | [[:d:Q13056702|Q13056702]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kamyshly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kamyshly] |- | style='text-align:right'| 740 | | [[Кандыз]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q757152|Q757152]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kandyz razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kandyz] |- | style='text-align:right'| 741 | [[Файл:Anti-capitalism color.jpg|center|128px]] | [[капитализм]] | | [[:d:Q6206|Q6206]] | [[:commons:Category:Capitalism|Capitalism]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/kapitalizm razdely/istoriya/novoe-vremya/kapitalizm] |- | style='text-align:right'| 742 | [[Файл:Озеро Кара-Куль(панрама).jpg|center|128px]] | [[Кара күл (күл, Биектау районы)]] | | [[:d:Q86458105|Q86458105]] | [[:commons:Category:Kara-Kul Lake|Kara-Kul Lake]] | |- | style='text-align:right'| 743 | | [[Карабаш]] | | [[:d:Q2045268|Q2045268]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/karabash razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bgelm-rajony/karabash] |- | style='text-align:right'| 744 | [[Файл:Karavon2.jpg|center|128px]] | [[Каравон]] | | [[:d:Q4213650|Q4213650]] | [[:commons:Category:Karavon|Karavon]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/russkie/karavon razdely/narody/russkie/karavon] |- | style='text-align:right'| 745 | [[Файл:Sushilovka street (2024-05-26) 15.jpg|center|128px]] | [[Карай (Татарстан)|Карай]] | | [[:d:Q13206755|Q13206755]] | [[:commons:Category:Nikolskoe, Laishevsky District|Nikolskoe, Laishevsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/laishevskij-rajon-1/nikolskoe razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/laishevskij-rajon-1/nikolskoe] |- | style='text-align:right'| 746 | | [[Карамалы (Мәллә кушылдыгы)|Карамалы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәлләнең (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q757436|Q757436]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karamaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karamaly] |- | style='text-align:right'| 747 | | [[Карамалы (Зәй кушылдыгы)|Карамалы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q1098193|Q1098193]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karamaly-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karamaly-1] |- | style='text-align:right'| 748 | | [[Карамалы (Азнакай районы)]] | | [[:d:Q19904961|Q19904961]] | | [https://tatarica.org/tat/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/karamaly municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aznakaj-rajony/karamaly] |- | style='text-align:right'| 749 | | [[Каратай (Чишмә кушылдыгы)|Каратай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмә елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q6566678|Q6566678]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karataj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karataj] |- | style='text-align:right'| 750 | | [[Каратал (Татарстан)|Каратал]] | | [[:d:Q20583860|Q20583860]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/karatalga razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/karatalga] |- | style='text-align:right'| 751 | | [[Каргалы (Талкыш кушылдыгы)|Каргалы]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Талкышның (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q12548219|Q12548219]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kargaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kargaly] |- | style='text-align:right'| 752 | | [[Карлы (елга)|Карлы]] | Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы | [[:d:Q2061134|Q2061134]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/karly] |- | style='text-align:right'| 753 | | [[Касыйм Биккол]] | | [[:d:Q58797213|Q58797213]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/bikkulov-kasim-dzhamaletdinovich razdely/kultura/literatura/personalii/bikkulov-kasim-dzhamaletdinovich] |- | style='text-align:right'| 754 | | [[Качкын]] | | [[:d:Q28542175|Q28542175]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/kachkyn razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/kachkyn] |- | style='text-align:right'| 755 | | [[Кашан]] | Урта гасырларда (XII–XV йөзләр) Чулманның уңъяк яры буендагы болгар шәһәре | [[:d:Q1977818|Q1977818]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/kashan razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/kashan] |- | style='text-align:right'| 756 | | [[Каюм Поздняков]] | кинорежиссёр, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1957) | [[:d:Q58667405|Q58667405]] | [[:commons:Category:Kayum Pozdnyakov|Kayum Pozdnyakov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/kinematograf/personalii/pozdnyakov-kayum-husainovich razdely/kultura/kinematograf/personalii/pozdnyakov-kayum-husainovich] |- | style='text-align:right'| 757 | [[Файл:Kev Salikhov (2006-11-03) 02.jpg|center|128px]] | [[Кев Салихов]] | Физик, физика-математика фәннәре докторы (1976), Татарстан Фәннәр академиясе академигы (1992), Россия Фәннәр академиясе академигы (2011; 1997 елдан мөхбир әгъзасы), Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе (1995) | [[:d:Q4405850|Q4405850]] | [[:commons:Category:Kev Salikhov|Kev Salikhov]] | [https://tatarica.org/tat/tat/razdely/nauka/personalii/salihov-kev-minulla-uly tat/razdely/nauka/personalii/salihov-kev-minulla-uly] |- | style='text-align:right'| 758 | | [[Келәнче (елга)|Келәнче]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Сөлчәнең (Зөя бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q85906|Q85906]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kelnche razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kelnche] |- | style='text-align:right'| 759 | | [[Кенә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Оштырманың (Нократ бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q483983|Q483983]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ken-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ken-1] |- | style='text-align:right'| 760 | [[Файл:Кряшены.JPG|center|128px]] | [[керәшен татарлары]] | татар халкының православ динен тоткан үзенчәлекле бер төркеме | [[:d:Q2509263|Q2509263]] | [[:commons:Category:Kryashens|Kryashens]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/etnik-trkemnr/kershen-tatarlar razdely/narody/tatary/etnik-trkemnr/kershen-tatarlar] |- | style='text-align:right'| 761 | | [[Кесмәс]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның сул кушылдыгы | [[:d:Q6556687|Q6556687]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kesms-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kesms-elgasy] |- | style='text-align:right'| 762 | | [[Кече Бахта]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Олы Бахтаның (Чулман бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q6556304|Q6556304]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-bahta razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-bahta] |- | style='text-align:right'| 763 | | [[Кече Ирнә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Урман Зәенең (Дала Зәе бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q1090031|Q1090031]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-irnya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-irnya] |- | style='text-align:right'| 764 | | [[Кече Мишә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q13204989|Q13204989]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-myosha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-myosha] |- | style='text-align:right'| 765 | [[Файл:Кривоозерки-Панорама 2.JPG|center|128px]] | [[Кече Сөлчә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Сөлчәнең (Олы Чирмешән бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4277383|Q4277383]] | [[:commons:Category:Malaya Sulcha|Malaya Sulcha]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-sulcha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-sulcha] |- | style='text-align:right'| 766 | [[Файл:IMG Maluyi cheremchan.jpg|center|128px]] | [[Кече Чирмешән]] | Татарстан һәм Сембер өлкәсе елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең уң кушылдыгы | [[:d:Q2670337|Q2670337]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malyj-cheremshan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malyj-cheremshan] |- | style='text-align:right'| 767 | | [[Кече Чынлы (елга)|Кече Чынлы]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Чынлының (Зөя бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4277481|Q4277481]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-cilna razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malaya-cilna] |- | style='text-align:right'| 768 | | ''[[:d:Q36359024|Кече Шомбыт]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулман елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36359024|Q36359024]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/keche-shombyt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/keche-shombyt] |- | style='text-align:right'| 769 | | ''[[:d:Q35482350|Кибәче]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q35482350|Q35482350]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kibche razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kibche] |- | style='text-align:right'| 770 | | [[Кизик бистәсе]] | Казанның төньягында, Казансуның уң ярында XVII йөзнең икенче яртысында Кәҗә бистәсеннән ерак булмаган урында барлыкка килгән тораклар җирлеге | [[:d:Q4220347|Q4220347]] | [[:commons:Category:Kizicheskaya Sloboda, Kazan|Kizicheskaya Sloboda, Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/kizik-bistse razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/kizik-bistse] |- | style='text-align:right'| 771 | | [[Кили]] | | [[:d:Q13205079|Q13205079]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/kili razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/kili] |- | style='text-align:right'| 772 | | [[Киндерле (Казансу кушылдыгы)|Киндерле]] | Казан тирәсендә Казансуга коючы елга | [[:d:Q150400|Q150400]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kinderle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kinderle] |- | style='text-align:right'| 773 | [[Файл:Cyrillic alternates.svg|center|128px]] | [[кириллица]] | ике борынгы славян алфавитының берсе (глаголица белән беррәттән) | [[:d:Q8209|Q8209]] | [[:commons:Category:Cyrillic script|Cyrillic script]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/russkie/kirillica razdely/narody/russkie/kirillica] |- | style='text-align:right'| 774 | | [[Кирмән (елга)|Кирмән]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдында Омарның (Чулман бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q6556204|Q6556204]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kirmn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kirmn] |- | style='text-align:right'| 775 | | [[Кирпеч бистәсе|Кирпеччеләр бистәсе]] | Казанның көньяк-көнчыгыш читендә XVII гасырда барлыкка килгән торак пункт | [[:d:Q65301407|Q65301407]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/territorial-bermleklr/kirpechchelr-bistse razdely/istoriya/novoe-vremya/territorial-bermleklr/kirpechchelr-bistse] |- | style='text-align:right'| 776 | | [[Кисы (елга)|Киса]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Сөлчәнең (Олы Сөлчә, Олы Чирмешән бассейннары) сул кушылдыгы | [[:d:Q4222148|Q4222148]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kisa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kisa] |- | style='text-align:right'| 777 | | ''[[:d:Q35531543|Кислинка]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Урман Чишмәсе елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q35531543|Q35531543]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kislinka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kislinka] |- | style='text-align:right'| 778 | | [[Кичү (елга)|Кичү]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q4222615|Q4222615]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kich razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kich] |- | style='text-align:right'| 779 | | [[Клара Булатова]] | татар шагыйрәсе, ТАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1986) | [[:d:Q20576784|Q20576784]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/bulatova-klara razdely/kultura/literatura/shheslr/bulatova-klara] |- | style='text-align:right'| 780 | | [[Кодаш (елга)|Кодаш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулманның аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы | [[:d:Q4244360|Q4244360]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kodash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kodash] |- | style='text-align:right'| 781 | | [[Кол Гали]] | татар-болгар шагыйре, урта гасырлар татар әдәбиятына нигез салучы | [[:d:Q1253537|Q1253537]] | [[:commons:Category:Kul Gali|Kul Gali]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/kol-gali razdely/kultura/literatura/shheslr/kol-gali] |- | style='text-align:right'| 782 | [[Файл:Colorado potato beetle.jpg|center|128px]] | [[Колорадо коңгызы]] | | [[:d:Q156954|Q156954]] | [[:commons:Category:Leptinotarsa decemlineata|Leptinotarsa decemlineata]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kolorado-kogyzy razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kolorado-kogyzy] |- | style='text-align:right'| 783 | | [[Колхоз газетасы|Колхоз газеты]] | 1924-1935 елда Казанда чыккан татар телле газетасы | [[:d:Q53952019|Q53952019]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kolhoz-gazetasy razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kolhoz-gazetasy] |- | style='text-align:right'| 784 | | [[Комазан (елга)|Комазан]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократ елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q13203243|Q13203243]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/komazan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/komazan] |- | style='text-align:right'| 785 | [[Файл:Kondurcha.jpg|center|128px]] | [[Кондырча (елга)|Кондырча]] | Самара өлкәсе һәм Татарстан республикасында аккан елга | [[:d:Q1473998|Q1473998]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kondyrcha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kondyrcha] |- | style='text-align:right'| 786 | | [[Кондырча елгасы буендагы сугыш]] | Аксак Тимернең Туктамышка каршы оештырган беренче зур сугышы | [[:d:Q1085253|Q1085253]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/kondyrcha-elgasy-buendagy-sugysh razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/kondyrcha-elgasy-buendagy-sugysh] |- | style='text-align:right'| 787 | [[Файл:Konstantin Oleshkevich (1).jpg|center|128px]] | [[Константин Олешкевич]] | РИ һәм ССРБ чоры Казан архитекторы (1873-1937) | [[:d:Q4333710|Q4333710]] | [[:commons:Category:Konstantin Oleshkevich|Konstantin Oleshkevich]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/oleshkevich-konstantin-savvinovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/oleshkevich-konstantin-savvinovich] |- | style='text-align:right'| 788 | | ''[[:d:Q36358492|Коралшат]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мөшек елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q36358492|Q36358492]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/koralshat razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/koralshat] |- | style='text-align:right'| 789 | [[Файл:Helix pomatia june01.JPG|center|128px]] | [[корсагаяклылар]] | | [[:d:Q4867740|Q4867740]] | [[:commons:Category:Gastropoda|Gastropoda]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/korsagayaklylar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/korsagayaklylar] |- | style='text-align:right'| 790 | [[Файл:AndalusQuran.JPG|center|128px]] | [[Коръән]] | мөселманнарның изге китабы | [[:d:Q428|Q428]] | [[:commons:Category:Qur'an|Qur'an]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/koran razdely/religiya/islam/koran] |- | style='text-align:right'| 791 | [[Файл:2-1-1 Лесное озеро на Сухой реке, ирисы 2014-06-04.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q118680453|Коры елга]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы | [[:d:Q118680453|Q118680453]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kory-elga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kory-elga] |- | style='text-align:right'| 792 | | [[Коры Үләмә]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең уң кушылдыгы | [[:d:Q4447038|Q4447038]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kory-lm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kory-lm] |- | style='text-align:right'| 793 | | ''[[:d:Q86723659|Косяково]]'' | | [[:d:Q86723659|Q86723659]] | | |- | style='text-align:right'| 794 | [[Файл:Bird Diversity 2011.png|center|128px]] | [[кошлар]] | | [[:d:Q5113|Q5113]] | [[:commons:Category:Aves|Aves]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/koshlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/koshlar] |- | style='text-align:right'| 795 | [[Файл:Lucanus cervus.jpg|center|128px]] | [[коңгызлар]] | бөҗәкләрнең отряды | [[:d:Q22671|Q22671]] | [[:commons:Category:Coleoptera|Coleoptera]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kogyzlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kogyzlar] |- | style='text-align:right'| 796 | | [[Красная Звезда (Зәй районы)]] | юкка чыккан авыл (Зәй районы, Татарстан, Россия) | [[:d:Q108775922|Q108775922]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/krasnaya-zvezda-1 razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/krasnaya-zvezda-1] |- | style='text-align:right'| 797 | [[Файл:Reeve and Serfs.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q103350|крепостнойлык хокукы]]'' | крәстияннәрнең феодаль бәйлелек формасы, аларны җиргә беркетү, феодалның административ һәм мәхкәмә хакимиятенә буйсындыру | [[:d:Q103350|Q103350]] | [[:commons:Category:Serfdom|Serfdom]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/krepostnoe-pravo razdely/istoriya/novoe-vremya/krepostnoe-pravo] |- | style='text-align:right'| 798 | | ''[[:d:Q24932255|Крестовниковлар]]'' | Мәскәү һәм Казан сәүдәгәрләре, эшмәкәрләр | [[:d:Q24932255|Q24932255]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/krestovnikovlar razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/krestovnikovlar] |- | style='text-align:right'| 799 | [[Файл:Crystal lattice composition.png|center|128px]] | ''[[:d:Q160398|кристаллография]]'' | матдәнең кристаллик халәте һәм кристаллар турындагы фән | [[:d:Q160398|Q160398]] | [[:commons:Category:Crystallography|Crystallography]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/kristallografiya razdely/nauka/kristallografiya] |- | style='text-align:right'| 800 | [[Файл:Reading of the Manifest (Liberation of peasants) - Kustodiev, 1907.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1192212|Крәстиян реформасы (1861)]]'' | Россиядә крепостнойлык хокукын юкка чыгарган һәм капитализм үсешен тизләткән законнар системасы | [[:d:Q1192212|Q1192212]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/znachimye-sobytiya/krestyanskaya-reforma-1861-g razdely/istoriya/novoe-vremya/znachimye-sobytiya/krestyanskaya-reforma-1861-g] |- | style='text-align:right'| 801 | | [[Куады (елга)|Куады]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәләкәснең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q1095549|Q1095549]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuady razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuady] |- | style='text-align:right'| 802 | | [[Куак (елга)|Куак]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q12550146|Q12550146]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuak razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuak] |- | style='text-align:right'| 803 | | [[Куак күле]] | | [[:d:Q86723660|Q86723660]] | | |- | style='text-align:right'| 804 | | [[Кубыр|Кугубыр]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушманың (Нократ бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q484258|Q484258]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kugubor razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kugubor] |- | style='text-align:right'| 805 | | ''[[:d:Q86723663|Кудаш]]'' | | [[:d:Q86723663|Q86723663]] | | |- | style='text-align:right'| 806 | | [[Кузай (елга)|Кузай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кислинканың (Урман Чишмәсе бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6566156|Q6566156]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuzaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuzaj] |- | style='text-align:right'| 807 | | ''[[:d:Q36357921|Куй]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кандыз елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q36357921|Q36357921]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuj-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuj-elgasy] |- | style='text-align:right'| 808 | [[Файл:Kuybyshev Reservoir (3).jpg|center|128px]] | [[Куйбышев сусаклагычы]] | | [[:d:Q745937|Q745937]] | [[:commons:Category:Kuybyshev Reservoir|Kuybyshev Reservoir]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/kujbyshev-susaklagychy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/kujbyshev-susaklagychy] |- | style='text-align:right'| 809 | [[Файл:Кукмор, вокзал.jpg|center|128px]] | [[Кукмара]] | | [[:d:Q1274263|Q1274263]] | [[:commons:Category:Kukmor|Kukmor]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/kukmara razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/kukmara] |- | style='text-align:right'| 810 | | [[Кукмара аграр көллияте]] | | [[:d:Q31444488|Q31444488]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kukmorskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kukmorskij-agrarnyj-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 811 | [[Файл:Пруд рядом с Бяйлангер - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Кукмара районы]] | Татарстанның муниципаль берәмлеге (Россия) | [[:d:Q2670304|Q2670304]] | [[:commons:Category:Kukmorsky District|Kukmorsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmara-rajony-1/kukmara-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmara-rajony-1/kukmara-rajony] |- | style='text-align:right'| 812 | | [[Кумырса]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Бимәнең (Кырыкмас, Иж бассейннары) сул кушылдыгы | [[:d:Q36215881|Q36215881]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kumyrsa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kumyrsa] |- | style='text-align:right'| 813 | | [[Ташлыкүл (Ык кушылдыгы)|Курай-Елга]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q756310|Q756310]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuraj-elga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kuraj-elga] |- | style='text-align:right'| 814 | | [[Кашай|Кушай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы | [[:d:Q1093684|Q1093684]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kushaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kushaj] |- | style='text-align:right'| 815 | | [[Кушнаренко мәдәнияте]] | Көньяк Урал буендагы тимер гасыр археологик мәдәнияте | [[:d:Q4250246|Q4250246]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/kushnarenko-kulturasy razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/kushnarenko-kulturasy] |- | style='text-align:right'| 816 | | ''[[:d:Q137997622|Куәтле елга]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кәкре Елганың (Мәллә, Ык бассейннары) уң кушылдыгы | [[:d:Q137997622|Q137997622]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kutle-elga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kutle-elga] |- | style='text-align:right'| 817 | | ''[[:d:Q36357271|Кызылсу]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансу елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36357271|Q36357271]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyzylsu razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyzylsu] |- | style='text-align:right'| 818 | | [[Кызылъяр (Баулы районы)|Кызылъяр]] | | [[:d:Q20585974|Q20585974]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/arskij-rajon/kzyl-yar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/arskij-rajon/kzyl-yar] |- | style='text-align:right'| 819 | | [[Кызылъяр (Арча районы)]] | | [[:d:Q13205427|Q13205427]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/kyzylyar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/kyzylyar] |- | style='text-align:right'| 820 | | [[Кылна]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q4220605|Q4220605]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kylna razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kylna] |- | style='text-align:right'| 821 | | [[Кырлай (елга)|Кырлай]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шәмәкнең (Казансу бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q11101145|Q11101145]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrlaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrlaj] |- | style='text-align:right'| 822 | [[Файл:Spergularia-rubra-20090409a.jpg|center|128px]] | [[кырлыкча]] | күгәрчен тәпие чәчәклеләр ыруы | [[:d:Q163048|Q163048]] | [[:commons:Category:Spergularia|Spergularia]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/kyrlykcha razdely/priroda/rastitelnost/kyrlykcha] |- | style='text-align:right'| 823 | | [[Кырыкмас]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның сул кушылдыгы | [[:d:Q1072119|Q1072119]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrykmas razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrykmas] |- | style='text-align:right'| 824 | | [[Кырым-Сарай (елга)|Кырым-Сарай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Димның (Ык бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4242876|Q4242876]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrymsaraj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyrymsaraj] |- | style='text-align:right'| 825 | [[Файл:Kshkar Mosque interior (2024-03-28) 13.jpg|center|128px]] | [[Кышкар мәдрәсәсе]] | | [[:d:Q57582009|Q57582009]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/uchrezhdeniya-istoricheskie-i-sovremennye/kyshkar-mdrsse razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/uchrezhdeniya-istoricheskie-i-sovremennye/kyshkar-mdrsse] |- | style='text-align:right'| 826 | [[Файл:Kshkar Mosque (2024-03-28) 16.jpg|center|128px]] | [[Кышкар мәчете]] | | [[:d:Q65299661|Q65299661]] | [[:commons:Category:Kshkar Mosque|Kshkar Mosque]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/kyshkar-mchete razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/kyshkar-mchete] |- | style='text-align:right'| 827 | | [[Кыярмәт]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Коры Үләмәнең (Зөя бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4222742|Q4222742]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyyarmt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyyarmt] |- | style='text-align:right'| 828 | | ''[[:d:Q36357498|Кыят]]'' | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36357498|Q36357498]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyyat razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kyyat] |- | style='text-align:right'| 829 | [[Файл:Angular Parameters of Elliptical Orbit.png|center|128px]] | [[күк механикасы]] | | [[:d:Q184274|Q184274]] | [[:commons:Category:Celestial mechanics|Celestial mechanics]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nebesnaya-mekhanika razdely/nauka/nebesnaya-mekhanika] |- | style='text-align:right'| 830 | | [[Күклек]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Үмәкнең (Нократ бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q485151|Q485151]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kklek razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kklek] |- | style='text-align:right'| 831 | | ''[[:d:Q86723546|Күл]]'' | Татарстанда Идел алдындагы Югары Ослан районының Юмат авылыннан 1,4 км төньяк-көнчыгыштарак, Сөлчә елгасы үзәненең уңъяк сөзәклегендәге күл | [[:d:Q86723546|Q86723546]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/kl razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/kl] |- | style='text-align:right'| 832 | | [[Көннә|Күннә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Югары Кандызның (Ык бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4247267|Q4247267]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/knn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/knn] |- | style='text-align:right'| 833 | [[Файл:Yavuz Sultan Selim Bridge Istanbul.jpg|center|128px]] | [[күпер]] | | [[:d:Q12280|Q12280]] | [[:commons:Category:Bridges|Bridges]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/transport/kperlr razdely/ekonomika/transport/kperlr] |- | style='text-align:right'| 834 | | [[Күтәмә (елга)|Күтәмә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Сөлчәнең (Олы Кәминкә, Чишмә бассейннары) уң кушылдыгы | [[:d:Q6566290|Q6566290]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ktm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ktm] |- | style='text-align:right'| 835 | [[Файл:Back to Back House.jpg|center|128px]] | [[күчемсез милек]] | | [[:d:Q684740|Q684740]] | [[:commons:Category:Realty|Realty]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/nedvizhimost razdely/ekonomika/nedvizhimost] |- | style='text-align:right'| 836 | [[Файл:Kaaba2.JPG|center|128px]] | [[Кагъбә|Кәгъбә]] | | [[:d:Q29466|Q29466]] | [[:commons:Category:Kaaba|Kaaba]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/kgb razdely/religiya/islam/kgb] |- | style='text-align:right'| 837 | | ''[[:d:Q36358698|Кәкре елга]]'' | Татарстанның Көнчыгыш Кама аръягындагы Мәллә елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36358698|Q36358698]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kkre-elga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kkre-elga] |- | style='text-align:right'| 838 | [[Файл:Khasanov KG.jpg|center|128px]] | [[Кәлимулла Хәсәнов|Кәлимулла Хәсәнев]] | | [[:d:Q28357845|Q28357845]] | [[:commons:Category:Kalimulla Khasanov|Kalimulla Khasanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hasanov-kalimulla-gumerovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hasanov-kalimulla-gumerovich] |- | style='text-align:right'| 839 | [[Файл:Театр имени Камала.jpg|center|128px]] | [[Татар дәүләт драма һәм комедия театры|Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры]] | Казандагы татар театры | [[:d:Q13207313|Q13207313]] | [[:commons:Category:Tatar State Drama and Comedy Theatre named after Karim Tinchurin|Tatar State Drama and Comedy Theatre named after Karim Tinchurin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tatar-drama-m-komediya-teatry razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tatar-drama-m-komediya-teatry] |- | style='text-align:right'| 840 | [[Файл:Karim Hakimov trubka.jpg|center|128px]] | [[Кәрим Хәкимов]] | татар чыгышлы совет дипломаты (1892-1938) | [[:d:Q260048|Q260048]] | [[:commons:Category:Karim Hakimov|Karim Hakimov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hakimov-karim-abduraufovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hakimov-karim-abduraufovich] |- | style='text-align:right'| 841 | | [[Кәркәвеч|Кәркәүч]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Аллаукның (Нократ бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q486393|Q486393]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/krkch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/krkch] |- | style='text-align:right'| 842 | | [[Кәрәкә (күл, Яшел Үзән районы)|Кәрәкә]] | Татарстан күле (Яшел үзән районы), Идел-Чулман тыюлыгының Раифа өлеше | [[:d:Q86723624|Q86723624]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/krk-kle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/krk-kle] |- | style='text-align:right'| 843 | | [[Кәрәкәс]] | | [[:d:Q18780051|Q18780051]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zainskij-rajon/kerekes razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zainskij-rajon/kerekes] |- | style='text-align:right'| 844 | | [[Кәшшаф Мохтаров]] | татар сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе (1896-1937), ТАССР сәламәтлек саклау халык комиссары, ТАССР ХКС рәисе (1921-1924) | [[:d:Q18634636|Q18634636]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/muhtarov-mohtarov-kashaf-gilfanovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/muhtarov-mohtarov-kashaf-gilfanovich] |- | style='text-align:right'| 845 | | [[Кәҗә бистәсе]] | Казансу елгасының уң ягында XVII йөзнең икенче яртысында оешкан тарихи җирлек | [[:d:Q4227116|Q4227116]] | [[:commons:Category:Kozya Sloboda, Kazan|Kozya Sloboda, Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/k-bistse razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/k-bistse] |- | style='text-align:right'| 846 | | [[Көрән (елга)|Көрен]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Туйманың (Чулман бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q1090455|Q1090455]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kren razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kren] |- | style='text-align:right'| 847 | | ''[[:d:Q36357691|Көрнәле]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чулман елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q36357691|Q36357691]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/krnle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/krnle] |- | style='text-align:right'| 848 | | [[Кораеш бистәсе|Көрәеш бистәсе]] | XV г. ахыры – XVI г. уртасында Казанның көньяк-көнбатышындагы Болак агымы артындагы татар торак пункты | [[:d:Q20585096|Q20585096]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/kresh-bistse razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/kresh-bistse] |- | style='text-align:right'| 849 | | [[Көрәш (гәҗит)|Көрәш]] | | [[:d:Q54165577|Q54165577]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kuryash razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/kuryash] |- | style='text-align:right'| 850 | | [[Ташлык (Шушма кушылдыгы)|Көшкәт]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушманың (Нократ бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q483989|Q483989]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kshkt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kshkt] |- | style='text-align:right'| 851 | [[Файл:Лаишево, здание уездного училища, ул. Горького, 32.jpg|center|128px]] | [[Лаеш]] | Русиядә шәһәр | [[:d:Q156648|Q156648]] | [[:commons:Category:Laishevo|Laishevo]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/laesh razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/laesh] |- | style='text-align:right'| 852 | [[Файл:Borovoe Matyushino.jpg|center|128px]] | [[Лаеш районы]] | | [[:d:Q2219922|Q2219922]] | [[:commons:Category:Laishevsky District|Laishevsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/laishevskij-rajon-1/laesh-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/laishevskij-rajon-1/laesh-rajony] |- | style='text-align:right'| 853 | | [[Лаеш техник-икътисад техникумы]] | | [[:d:Q31444481|Q31444481]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/laishevskij-tekhniko-ehkonomicheskij-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/laishevskij-tekhniko-ehkonomicheskij-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 854 | [[Файл:Slug in VanDusen Botanical Garden.jpg|center|128px]] | [[лайлачлар]] | | [[:d:Q1953597|Q1953597]] | [[:commons:Category:Slugs|Slugs]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/lajlachlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/lajlachlar] |- | style='text-align:right'| 855 | [[Файл:Brown-Falcon,-Vic,-3.1.2008.jpg|center|128px]] | [[лачын кошлар]] | | [[:d:Q21744|Q21744]] | [[:commons:Category:Falconidae|Falconidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/lachyn-koshlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/lachyn-koshlar] |- | style='text-align:right'| 856 | | [[Лев Хрщонович]] | РИ гражданлык төзелеш инженеры, архитектор (1838-1907) | [[:d:Q6534727|Q6534727]] | [[:commons:Category:Lev Hrschonovich|Lev Hrschonovich]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/hrshchonovich-lev-kazimirovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/hrshchonovich-lev-kazimirovich] |- | style='text-align:right'| 857 | [[Файл:Панорама Лениногорска (Татарстан).JPG|center|128px]] | [[Лениногорск]] | Татарстан Республикасының көньяк-көнчыгыш өлешендә урнашкан шәһәр, Лениногорск районының үзәге | [[:d:Q157458|Q157458]] | [[:commons:Category:Leninogorsk|Leninogorsk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/leninogorsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/leninogorsk] |- | style='text-align:right'| 858 | | [[Лениногорск нефть техникумы]] | | [[:d:Q31444472|Q31444472]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/leninogorskij-neftyanoj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/leninogorskij-neftyanoj-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 859 | | [[Лениногорск политехник көллияте|Лениногорск политехника көллияте]] | | [[:d:Q31444465|Q31444465]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/leninogorskij-politekhnicheskij-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/leninogorskij-politekhnicheskij-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 860 | [[Файл:Зай-Каратай, гора "Мир" (панорама) - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Лениногорск районы]] | | [[:d:Q2220365|Q2220365]] | [[:commons:Category:Leninogorsky District|Leninogorsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/leninogorskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/leninogorskij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 861 | [[Файл:Haeckel Lichenes.jpg|center|128px]] | [[лишайниклар]] | | [[:d:Q43142|Q43142]] | [[:commons:Category:Lichens|Lichens]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/lishajniklar razdely/priroda/rastitelnost/lishajniklar] |- | style='text-align:right'| 862 | | ''[[:d:Q10569040|Ломоватово мәдәнияте]]'' | Чулманның югары агымындагы (Пермь крае) иртәнге урта гасырлар (~V–X гасыр) археологик мәдәнияте | [[:d:Q10569040|Q10569040]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/lomovatovo-kulturasy razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/lomovatovo-kulturasy] |- | style='text-align:right'| 863 | | [[Лубян урман-техник көллияте]] | | [[:d:Q30303311|Q30303311]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lubyanskij-lesotekhnicheskij-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lubyanskij-lesotekhnicheskij-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 864 | [[Файл:Lyubov Ageeva (2022-07-15).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q113536930|Любовь Агеева]]'' | Журналист, ТАССР һәм РФнең атказанган мәдәният хезмәткәре (1989, 2002) | [[:d:Q113536930|Q113536930]] | [[:commons:Category:Lyubov Ageeva|Lyubov Ageeva]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/ageeva-lyubov-vladimirovna razdely/sredstva-massovoj-informacii/shheslr/ageeva-lyubov-vladimirovna] |- | style='text-align:right'| 865 | | ''[[:d:Q18401537|Майна]]'' | Татарстан республикасы һәм Сембер өлкәсе елгасы, Идел елгасының сул кушылдыгы (Көнбатыш Чулман аръягында) | [[:d:Q18401537|Q18401537]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/majna razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/majna] |- | style='text-align:right'| 866 | | [[Маклавыш (елга)|Маклавыш]] | Сембер өлкәсе һәм Татарстандагы елга, Идел алдындагы Олы Яклының (Сура бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4275823|Q4275823]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maklaushka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maklaushka] |- | style='text-align:right'| 867 | [[Файл:Einfacher Wirtschaftskreislauf.png|center|128px]] | ''[[:d:Q39680|макроикътисад]]'' | эре гомумикътисади күрсәткечләрне өйрәнүче икътисади теория бүлеге | [[:d:Q39680|Q39680]] | [[:commons:Category:Macroeconomics|Macroeconomics]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/makroehkonomika razdely/nauka/makroehkonomika] |- | style='text-align:right'| 868 | | [[Макса]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Кече Мишәнең (Мишә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6555924|Q6555924]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maksa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maksa] |- | style='text-align:right'| 869 | [[Файл:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] | [[Максим Горький]] | РИ һәм ССРБ язучысы, драматург, җәмәгать эшлеклесе (1868-1936) | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[:commons:Category:Maxim Gorky|Maxim Gorky]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/gorkij-maksim razdely/kultura/literatura/shheslr/gorkij-maksim] |- | style='text-align:right'| 870 | | ''[[:d:Q137997003|Мактама]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q137997003|Q137997003]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maktaminka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/maktaminka] |- | style='text-align:right'| 871 | [[Файл:Mamadysh.jpg|center|128px]] | [[Мамадыш]] | | [[:d:Q158010|Q158010]] | [[:commons:Category:Mamadysh|Mamadysh]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/mamadysh razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/mamadysh] |- | style='text-align:right'| 872 | [[Файл:Устье р. Вятка (09.09.05) - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Мамадыш районы]] | Татарстан составындагы административ-территориаль һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район) | [[:d:Q158071|Q158071]] | [[:commons:Category:Mamadyshsky District|Mamadyshsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/mamadysh-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/mamadysh-rajony] |- | style='text-align:right'| 873 | | [[Мансур Мозаффаров]] | татар композиторы, фольклорчы һәм укытучы | [[:d:Q4305950|Q4305950]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/mozaffarov-mansur-hmt-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/mozaffarov-mansur-hmt-uly] |- | style='text-align:right'| 874 | [[Файл:Mansur Hasanov (2006-02-03).jpg|center|128px]] | [[Мансур Хәсәнов]] | татар әдәбият галиме, тәнкыйтьче, җәмәгать һәм дәүләт эшлеклесе | [[:d:Q4496420|Q4496420]] | [[:commons:Category:Mansur Hasanov|Mansur Hasanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/hsnov-mansur-hsn-uly razdely/nauka/personalii/hsnov-mansur-hsn-uly] |- | style='text-align:right'| 875 | [[Файл:Mansur Shigapov (2008-01-29).jpg|center|128px]] | [[Мансур Шиһапов]] | татар шагыйре, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, Саҗидә Сөләйманова премиясе лауреаты | [[:d:Q13205742|Q13205742]] | [[:commons:Category:Mansur Shigapov|Mansur Shigapov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/shigapov-mansur-ahmetovich razdely/kultura/literatura/personalii/shigapov-mansur-ahmetovich] |- | style='text-align:right'| 876 | [[Файл:Marat Amirhanov (2024-04-15).JPG|center|128px]] | [[Марат Әмирханов]] | татар язучысы, журналист, публицист | [[:d:Q13205744|Q13205744]] | [[:commons:Category:Marat Amirhanov|Marat Amirhanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/mirhanov-marat-mirhan-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/mirhanov-marat-mirhan-uly] |- | style='text-align:right'| 877 | [[Файл:Marat Akhmetov (gossov.tatarstan.ru).jpg|center|128px]] | [[Марат Әхмәтов (1954)|Марат Әхмәтов]] | | [[:d:Q20598958|Q20598958]] | [[:commons:Category:Marat Akhmetov|Marat Akhmetov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hmtov-marat-gotyf-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hmtov-marat-gotyf-uly] |- | style='text-align:right'| 878 | | ''[[:d:Q131746092|Мария Елизарова]]'' | язучы, музей хезмәткәре, РСФСРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1959 ел) | [[:d:Q131746092|Q131746092]] | [[:commons:Category:Mariya Elizarova|Mariya Elizarova]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/elizarova-mariya-nikolaevna razdely/kultura/literatura/personalii/elizarova-mariya-nikolaevna] |- | style='text-align:right'| 879 | [[Файл:Lyceum-KSU.jpg|center|128px]] | [[Мария хатын-кызлар гимназиясе (Казан)|Мария хатын-кызлар гимназиясе]] | | [[:d:Q19619188|Q19619188]] | [[:commons:Category:Mariinskaya Gymnasium (Kazan)|Mariinskaya Gymnasium (Kazan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-mariinskaya-zhenskaya-gimnaziya razdely/obrazovanie/srednyaya-shkola/kazanskaya-mariinskaya-zhenskaya-gimnaziya] |- | style='text-align:right'| 880 | [[Файл:Marsel Salimzhanov (tatarstan.ru).jpg|center|128px]] | [[Марсель Сәлимҗанов]] | татар режиссеры, СССР халык артисты, РФ һәм ТАССРның атказанган сәнгать хезмәткәре | [[:d:Q4405819|Q4405819]] | [[:commons:Category:Marcel Salimzhanov|Marcel Salimzhanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/slimanov-marsel-hkim-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/slimanov-marsel-hkim-uly] |- | style='text-align:right'| 881 | [[Файл:House of actor named after Marcel Salimzhanov (2022-04-15) 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q131850163|Марсель Сәлимҗанов исемендәге Актёрлар йорты]]'' | театр хезмәткәрләренең профессиональ-иҗади берләшмәсенә хезмәт күрсәтү өчен Театр эшлеклеләре берлеге каршында Казанда төзелгән оешма | [[:d:Q131850163|Q131850163]] | [[:commons:Category:House of actor named after Marcel Salimzhanov|House of actor named after Marcel Salimzhanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/dom-aktyora razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/dom-aktyora] |- | style='text-align:right'| 882 | | [[Марсель Әхмәтҗанов]] | әдәбият галиме, археограф, текстолог, филология фәннәре докторы | [[:d:Q13205760|Q13205760]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/hmtanov-marsel-ibraim-uly razdely/nauka/personalii/hmtanov-marsel-ibraim-uly] |- | style='text-align:right'| 883 | | [[Масловка (Алексеевск районы)|Маслау]] | | [[:d:Q18789833|Q18789833]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alekseevsk-rajony/maslovka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alekseevsk-rajony/maslovka] |- | style='text-align:right'| 884 | | [[математик анализ]] | | [[:d:Q7754|Q7754]] | [[:commons:Category:Analysis|Analysis]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/analiz-matematicheskij razdely/nauka/analiz-matematicheskij] |- | style='text-align:right'| 885 | [[Файл:Mathematics.png|center|128px]] | [[математика]] | | [[:d:Q395|Q395]] | [[:commons:Category:Mathematics|Mathematics]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/matematika razdely/nauka/matematika] |- | style='text-align:right'| 886 | | [[Маҗын (елга)|Маҗын]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәләнең уң кушылдыгы | [[:d:Q757235|Q757235]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mazinka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mazinka] |- | style='text-align:right'| 887 | | [[Медведка]] | | [[:d:Q13205798|Q13205798]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/medvedka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/medvedka] |- | style='text-align:right'| 888 | [[Файл:Medstudentindonesia.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q126945|медицина белеме бирү]]'' | | [[:d:Q126945|Q126945]] | [[:commons:Category:Medical education|Medical education]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/medicinskoe-obrazovanie razdely/zdravoohranenie/medicinskoe-obrazovanie] |- | style='text-align:right'| 889 | | [[мезолит]] | палеолиттан неолитка күчү дәвере (якынча б.э.к. X–V нче меңьеллыклар) | [[:d:Q44155|Q44155]] | [[:commons:Category:Mesolithic|Mesolithic]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/mezolit razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/mezolit] |- | style='text-align:right'| 890 | [[Файл:Менделеевск вид сверху.jpg|center|128px]] | [[Менделеевск]] | Татарстан шәһәре, Менделеевск районы үзәге | [[:d:Q158816|Q158816]] | [[:commons:Category:Mendeleevsk|Mendeleevsk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/mendeleevsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/mendeleevsk] |- | style='text-align:right'| 891 | [[Файл:Mendeleyevsk vidnakamu.jpg|center|128px]] | [[Менделеевск районы]] | | [[:d:Q620746|Q620746]] | [[:commons:Category:Mendeleevsky District|Mendeleevsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/mendeleevskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/mendeleevskij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 892 | | [[Мәнҗе|Меңче]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең уң кушылдыгы | [[:d:Q13205820|Q13205820]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/menchushka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/menchushka] |- | style='text-align:right'| 893 | | [[Мидхәт Фәйзуллин (1908)]] | табиб, ГИДУВ профессоры (Казан) | [[:d:Q105105084|Q105105084]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/fajzullin-midhat-harisovich razdely/zdravoohranenie/personalii/fajzullin-midhat-harisovich] |- | style='text-align:right'| 894 | [[Файл:Agar plate with colonies.jpg|center|128px]] | [[микробиология]] | | [[:d:Q7193|Q7193]] | [[:commons:Category:Microbiology|Microbiology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/mikrobiologiya razdely/nauka/mikrobiologiya] |- | style='text-align:right'| 895 | | [[Микъдәт Борындыков|Микъдәт Юныс улы Борындыков]] | татар совет дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе (1896-1965), сталинист репрессияләр корбаны (1930-1955) | [[:d:Q13205835|Q13205835]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/brundukov-mikdat-yunusovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/brundukov-mikdat-yunusovich] |- | style='text-align:right'| 896 | | [[Татар милли ризыклары|милли аш-су]] | татар халкының традицион ашлары җыелмасы | [[:d:Q2371547|Q2371547]] | [[:commons:Category:Tatar cuisine|Tatar cuisine]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatarskaya-kuhnya/milli-ash-su razdely/narody/tatary/tatarskaya-kuhnya/milli-ash-su] |- | style='text-align:right'| 897 | | [[Милли Идарә]] | | [[:d:Q65300401|Q65300401]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/milli-idar razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/milli-idar] |- | style='text-align:right'| 898 | | [[Милләт Мәҗлесе]] | | [[:d:Q25555712|Q25555712]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/millt-mlese razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/millt-mlese] |- | style='text-align:right'| 899 | [[Файл:Amethyst sceptre2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7946|минерал]]'' | | [[:d:Q7946|Q7946]] | [[:commons:Category:Minerals|Minerals]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/geologicheskoe-stroenie/mineraly razdely/priroda/geologicheskoe-stroenie/mineraly] |- | style='text-align:right'| 900 | [[Файл:Mineraaleja.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q83353|минералогия]]'' | | [[:d:Q83353|Q83353]] | [[:commons:Category:Mineralogy|Mineralogy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/mineralogiya razdely/nauka/mineralogiya] |- | style='text-align:right'| 901 | | ''[[:d:Q25383382|минераль төзелеш материаллары]]'' | сәнәгать һәм гражданлык төзелешендә һәм төзелеш материаллары җитештерүдә кулланылучы тау токымнары һәм минераллар, шулай ук ясалма материаллар һәм техноген калдыклар | [[:d:Q25383382|Q25383382]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/mineral-tzelesh-materiallary razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/mineral-tzelesh-materiallary] |- | style='text-align:right'| 902 | [[Файл:Nizhnekamsk Reservoir's gulf where Menzelya River's mouth was - 2011-07-21.jpg|center|128px]] | [[Минзәлә елгасы|Минзәлә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q2580606|Q2580606]] | [[:commons:Category:Menzelya River|Menzelya River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/minzl razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/minzl] |- | style='text-align:right'| 903 | | [[Минзәлә авыл хуҗалыгы техникумы]] | | [[:d:Q31444400|Q31444400]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/menzelinskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/menzelinskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 904 | [[Файл:Деревня Атрякле, Мензелинский р-н Татарстана.jpg|center|128px]] | [[Минзәлә районы]] | | [[:d:Q2220351|Q2220351]] | [[:commons:Category:Menzelinsky District|Menzelinsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon-1/menzelinskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon-1/menzelinskij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 905 | [[Файл:Menzelinsk gorod.jpg|center|128px]] | [[Минзәлә|Минзәлә шәһәре]] | Татарстан Республикасы Минзәлә районының үзәге | [[:d:Q158830|Q158830]] | [[:commons:Category:Menzelinsk|Menzelinsk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/menzelinsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/menzelinsk] |- | style='text-align:right'| 906 | [[Файл:Shaimiev official portrait 04.jpg|center|128px]] | [[Минтимер Шәймиев]] | ТАССР һәм Татарстан республикасы дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе, ТРның беренче Президенты (1991–2010) | [[:d:Q368896|Q368896]] | [[:commons:Category:Mintimer Shaimiev|Mintimer Shaimiev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/shheslr/shjmiev-mintimer-shrip-uly razdely/respublika-tatarstan/shheslr/shjmiev-mintimer-shrip-uly] |- | style='text-align:right'| 907 | | [[Мира Космодемьянская]] | | [[:d:Q58878278|Q58878278]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/kosmodemyanskaya-mira-anatolevna razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/kosmodemyanskaya-mira-anatolevna] |- | style='text-align:right'| 908 | | [[Оренбург дәүләт татар драма театры|Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур дәүләт татар драма театры]] | 1925 елда Оренбургта нигезләнгән татар драма театры | [[:d:Q13206330|Q13206330]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/orenburgskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/orenburgskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr] |- | style='text-align:right'| 909 | | [[Миръат (журнал)|Миръат]] | 1900-1903 һәм 1907-1909 Санкт-Петербург һәм Казанда чыккан татарча периодик басмасы, журнал тибындагы брошюралар сериясе | [[:d:Q54502102|Q54502102]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/mirat razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/mirat] |- | style='text-align:right'| 910 | [[Файл:Artamonov student.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1961977|Михаил Артамонов]]'' | Совет тарихчысы һәм археологы (1898-1972) | [[:d:Q1961977|Q1961977]] | [[:commons:Category:Mikhail Artamonov|Mikhail Artamonov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/artamonov-mihail-illarionovich razdely/nauka/personalii/artamonov-mihail-illarionovich] |- | style='text-align:right'| 911 | [[Файл:Mikhail Kozlovsky (2014-03-21).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q122194742|Михаил Козловский]]'' | фотожурналист, ТРның атказанган мәдәният хезмәткәре (2002) | [[:d:Q122194742|Q122194742]] | [[:commons:Category:Mikhail Kozlovsky (photographer)|Mikhail Kozlovsky (photographer)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/kozlovskij-mihail-borisovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/kozlovskij-mihail-borisovich] |- | style='text-align:right'| 912 | [[Файл:Михаил Петрович Коринфский (Варенцов).jpg|center|128px]] | [[Михаил Коринфский]] | РИ архитекторы (1788-1851), Казан университеты архитекторы | [[:d:Q4233093|Q4233093]] | [[:commons:Category:Mikhail Korinfskiy|Mikhail Korinfskiy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/korinfskij-mihail-petrovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/korinfskij-mihail-petrovich] |- | style='text-align:right'| 913 | | ''[[:d:Q111745444|Михаил Пильнов]]'' | РИ һәм ССРБ дерматовенерологы (1874-1930) | [[:d:Q111745444|Q111745444]] | [[:commons:Category:Mikhail Pilnov|Mikhail Pilnov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/pilnov-mihail-semyonovich razdely/zdravoohranenie/personalii/pilnov-mihail-semyonovich] |- | style='text-align:right'| 914 | [[Файл:Река Мёша - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Мишә (Чулман кушылдыгы)|Мишә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q13205866|Q13205866]] | [[:commons:Category:Mosha River|Mosha River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mish-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mish-1] |- | style='text-align:right'| 915 | | [[Мишә (Кече Мишә кушылдыгы)|Мишә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Кече Мишәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q20587284|Q20587284]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mish razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mish] |- | style='text-align:right'| 916 | | [[Мишән күле]] | | [[:d:Q86723653|Q86723653]] | | |- | style='text-align:right'| 917 | | [[Миңнегәрәй Әхмәтшин]] | дәүләт эшлеклесе | [[:d:Q20598993|Q20598993]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/ahmetshin-minnegaraj-ahmetovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/ahmetshin-minnegaraj-ahmetovich] |- | style='text-align:right'| 918 | [[Файл:Село Горняк.JPG|center|128px]] | [[Можга районы]] | Удмуртия районы (Россия) | [[:d:Q1094022|Q1094022]] | [[:commons:Category:Mozhginsky District|Mozhginsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/udmurtskaya-respublika/mozhginskij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/udmurtskaya-respublika/mozhginskij-rajon] |- | style='text-align:right'| 919 | [[Файл:Mollusca.jpg|center|128px]] | [[моллюсклар]] | | [[:d:Q25326|Q25326]] | [[:commons:Category:Mollusca|Mollusca]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/mollyusklar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/mollyusklar] |- | style='text-align:right'| 920 | [[Файл:Серебро на реке.jpg|center|128px]] | [[Мораса (елга)|Мораса]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең сул кушылдыгы | [[:d:Q4281091|Q4281091]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/marasa-morasa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/marasa-morasa] |- | style='text-align:right'| 921 | | [[Мордвасу]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Иделнең уң кушылдыгы | [[:d:Q4302531|Q4302531]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mordovskaya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mordovskaya] |- | style='text-align:right'| 922 | | [[Мордвасу (Идел кушылдыгы)|Мордвасу]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Шарманка елгасының (Идел бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q36357841|Q36357841]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mordovka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mordovka] |- | style='text-align:right'| 923 | | ''[[:d:Q36359539|Моркваш]]'' | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Идел елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36359539|Q36359539]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/morkvash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/morkvash] |- | style='text-align:right'| 924 | [[Файл:Mollah imamzadeh tabriz.jpg|center|128px]] | [[мулла]] | | [[:d:Q188942|Q188942]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/mulla razdely/religiya/islam/mulla] |- | style='text-align:right'| 925 | [[Файл:Вахитов-мулланур-муллазянович.jpg|center|128px]] | [[Мулланур Вахитов]] | | [[:d:Q2064028|Q2064028]] | [[:commons:Category:Mullanur Vahitov|Mullanur Vahitov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/vahitov-mullanur-mullaan-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/vahitov-mullanur-mullaan-uly] |- | style='text-align:right'| 926 | [[Файл:М Бигеев 1910.jpg|center|128px]] | [[Муса Бигиев]] | татар мөселман галиме, теолог-фәлсәфәче, публицист, тәрҗемәче | [[:d:Q2640707|Q2640707]] | [[:commons:Category:Musa Bigiev|Musa Bigiev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/shheslr/bigiev-musa razdely/religiya/islam/shheslr/bigiev-musa] |- | style='text-align:right'| 927 | [[Файл:Театр оперы и балета. Казань.JPG|center|128px]] | [[Татар академия дәүләт опера һәм балет театры|Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры]] | Казанның иң зур театрларының берсе | [[:d:Q2047744|Q2047744]] | [[:commons:Category:Tatar State Opera and Ballet Theatre|Tatar State Opera and Ballet Theatre]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/opera-m-balet-teatry razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/opera-m-balet-teatry] |- | style='text-align:right'| 928 | [[Файл:Batus barbicornis MHNT femelle.jpg|center|128px]] | [[мыеклач коңгызлар]] | мыекчыклары ярты гәүдәдән озынрак булган коңгызлар семьялыгы | [[:d:Q205295|Q205295]] | [[:commons:Category:Cerambycidae|Cerambycidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/myeklach-kogyzlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/myeklach-kogyzlar] |- | style='text-align:right'| 929 | [[Файл:Дом Мюфке.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q130437074|Мюфке йорты]]'' | Казанда модерн стилендәге һәм ялгыз торак йорт үрнәгендәге архитектура истәлеге | [[:d:Q130437074|Q130437074]] | [[:commons:Category:Mufke house (Kazan)|Mufke house (Kazan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/myufke-jorty razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/myufke-jorty] |- | style='text-align:right'| 930 | [[Файл:Makzyum Salahov (gossov.tatarstan.ru).jpg|center|128px]] | [[Мәгъсүм Сәлахов|Мәгъсүм Сәләхов]] | | [[:d:Q21153209|Q21153209]] | [[:commons:Category:Makzyum Salahov|Makzyum Salahov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/slahov-mgzm razdely/nauka/personalii/slahov-mgzm] |- | style='text-align:right'| 931 | | [[Мәкәрим Мәһдиев]] | | [[:d:Q24846562|Q24846562]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/mdiev-mkrim-dm-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/mdiev-mkrim-dm-uly] |- | style='text-align:right'| 932 | | ''[[:d:Q137996886|Мәлбагыш]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәлләнең (Ык бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q137996886|Q137996886]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malbagush razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/malbagush] |- | style='text-align:right'| 933 | | [[Налимка (Урман Зәе кушылдыгы)|Мәлем]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Урман Зәенең уң кушылдыгы | [[:d:Q4312624|Q4312624]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nalimka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nalimka] |- | style='text-align:right'| 934 | | [[Мәллә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q36356597|Q36356597]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mellya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mellya] |- | style='text-align:right'| 935 | [[Файл:Набережная Тукая, Набережные Челны, Татарстан 2.jpg|center|128px]] | [[Мәләкәс (Чулман кушылдыгы)|Мәләкәс]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чаллының (Чулман бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q1092101|Q1092101]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/melekeska razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/melekeska] |- | style='text-align:right'| 936 | | [[Мәме (елга)|Мәми]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Коры Үләмәнең (Зөя бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4290097|Q4290097]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meminka-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meminka-1] |- | style='text-align:right'| 937 | | [[Мәме (Мәме кушылдыгы)|Мәми]] | Татарстан инеше, Идел алдындагы Мәминең (Коры Үләмә, Зөя бассейннары) уң кушылдыгы | [[:d:Q64706692|Q64706692]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meminka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meminka] |- | style='text-align:right'| 938 | | [[Мәнәвез (Стәрле кушылдыгы-2)|Мәнәвез]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Эстәрленең (Ык бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4280979|Q4280979]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/manyaus razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/manyaus] |- | style='text-align:right'| 939 | [[Файл:Saint Basil's Cathedral and the Red Square.jpg|center|128px]] | [[Мәскәү]] | Россия Федерациясенең башкаласы, федерация әһәмияте шәһәре (субъекты), үзәк икътисади районның һәм Мәскәү өлкәсенең үзәге | [[:d:Q649|Q649]] | [[:commons:Category:Moscow|Moscow]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/moskovskaya-oblast/moskva razdely/rossijskaya-federaciya/moskovskaya-oblast/moskva] |- | style='text-align:right'| 940 | [[Файл:Москва, Малый Татарский переулок, 8 (4).jpg|center|128px]] | [[Мәскәү татар театры|Мәскәү үзәк татар эшче театры]] | | [[:d:Q25555675|Q25555675]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/moskovskij-centralnyj-tatarskij-rabochij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/moskovskij-centralnyj-tatarskij-rabochij-teatr] |- | style='text-align:right'| 941 | | [[Мәснәви Хәертдинов]] | рәссам, педагог, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1968), ТАССРның халык рәссамы (1977) | [[:d:Q20594530|Q20594530]] | [[:commons:Category:Masnavi Haertdinov|Masnavi Haertdinov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/haertdinov-masnavi-haertdinovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/haertdinov-masnavi-haertdinovich] |- | style='text-align:right'| 942 | | ''[[:d:Q36359263|Мәтәскә]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Тәмте елгасының (Мишә елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36359263|Q36359263]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meteskibash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/meteskibash] |- | style='text-align:right'| 943 | | [[Мәхмүд Болгари]] | Алтын Урда чоры татар әдибе, язучы, дин белгече | [[:d:Q13205983|Q13205983]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/mahmud-bulgari-mahmud-ibn-gali razdely/religiya/islam/personalii/mahmud-bulgari-mahmud-ibn-gali] |- | style='text-align:right'| 944 | | [[Мәхмүд Максуд]] | татар язучысы, тәрҗемәче (1900-1962) | [[:d:Q13205992|Q13205992]] | [[:commons:Category:Makhmud Maksud|Makhmud Maksud]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/maksud-maksudov-mahmud-gisametdinovich razdely/kultura/literatura/personalii/maksud-maksudov-mahmud-gisametdinovich] |- | style='text-align:right'| 945 | | [[Мәхмүт Бөдәйли]] | татар совет җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе, язучы (1895-1975), сталинист репрессияләр корбаны (1930-1989) | [[:d:Q20577215|Q20577215]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/budajli-mahmut-kashfelgadievich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/budajli-mahmut-kashfelgadievich] |- | style='text-align:right'| 946 | | [[Мәхмүт Габдрахманов]] | | [[:d:Q56273701|Q56273701]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/abdrahmanov-mahmud razdely/obrazovanie/personalii/abdrahmanov-mahmud] |- | style='text-align:right'| 947 | | [[Мәхмүт Хөсәен]] | татар язучысы | [[:d:Q11072053|Q11072053]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/husain-husainov-mahmut-hafizovich razdely/kultura/literatura/personalii/husain-husainov-mahmut-hafizovich] |- | style='text-align:right'| 948 | [[Файл:Fuad Tuktar.jpg|center|128px]] | [[Мәхмүтфуат Туктаров]] | Россия империясе һәм Төркия татар җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе, журналист (1880-1938) | [[:d:Q28099723|Q28099723]] | [[:commons:Category:Fuad Tuktar|Fuad Tuktar]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/tuktarov-fuad-mahmud-fuad-fasahovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/tuktarov-fuad-mahmud-fuad-fasahovich] |- | style='text-align:right'| 949 | [[Файл:Leninogorsky District, Tatarstan, Russia - panoramio (25).jpg|center|128px]] | [[Мәчкәрә (Дала Зәе кушылдыгы)|Мәчкәрә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q1097419|Q1097419]] | [[:commons:Category:Moshkara River|Moshkara River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/moshkara razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/moshkara] |- | style='text-align:right'| 950 | [[Файл:Kurban Bayram 2025 in Kukmor - 10.jpg|center|128px]] | [[Мәчкәрә мәчете]] | татар дини архитектурасы истәлеге, Татарстанның Кукмара районы Мәчкәрә авылында урнаша | [[:d:Q65299712|Q65299712]] | [[:commons:Category:Maskara Mosque|Maskara Mosque]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/maskarskaya-mechet razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/maskarskaya-mechet] |- | style='text-align:right'| 951 | | [[Мөвиҗә]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның уң кушылдыгы | [[:d:Q756609|Q756609]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/muvizha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/muvizha] |- | style='text-align:right'| 952 | | ''[[:d:Q141194161|Мөгафә Мөхәммәдиев]]'' | СССР һәм РФ татар тел галиме (1927-1995), лексикография белгече, филология фәннәре кандидаты (1971) | [[:d:Q141194161|Q141194161]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/muhammadiev-mugaffa-gabdulbarovich razdely/nauka/personalii/muhammadiev-mugaffa-gabdulbarovich] |- | style='text-align:right'| 953 | [[Файл:İstanbul 5437.jpg|center|128px]] | [[мөнбәр]] | | [[:d:Q443676|Q443676]] | [[:commons:Category:Minbars|Minbars]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/minbar razdely/religiya/islam/minbar] |- | style='text-align:right'| 954 | | [[Мөнирә Булатова]] | татар опера җырчысы (югары меццо-сопрано), мөгаллиммә, музыка һәм җәмәгать эшлеклесе, Россия һәм Татарстанның халык артисты | [[:d:Q13206007|Q13206007]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bulatova-bikbulatova-mnir-zakir-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bulatova-bikbulatova-mnir-zakir-kyzy] |- | style='text-align:right'| 955 | [[Файл:Казань, Тукая, 89.jpg|center|128px]] | [[Мөселман балалар приюты|Мөселман балалар ятимханәсе]] | 1844-1917 Казанда эшләгән ир-балалар өчен ятимханә | [[:d:Q61135736|Q61135736]] | [[:commons:Category:Yunusov muslim orphanage|Yunusov muslim orphanage]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/uchrezhdeniya/musulmanskij-detskij-priyut razdely/istoriya/novoe-vremya/uchrezhdeniya/musulmanskij-detskij-priyut] |- | style='text-align:right'| 956 | | [[Мөслим районы]] | | [[:d:Q2220496|Q2220496]] | [[:commons:Category:Muslyumovsky District|Muslyumovsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/muslyumovskij-rajon-1/muslyumovskij-rajon-1 razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/muslyumovskij-rajon-1/muslyumovskij-rajon-1] |- | style='text-align:right'| 957 | [[Файл:Gérôme - Mufti Reading in His Prayer Stool.jpg|center|128px]] | [[мөфти]] | | [[:d:Q185992|Q185992]] | [[:commons:Category:Muftis|Muftis]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/muftij razdely/religiya/islam/muftij] |- | style='text-align:right'| 958 | | [[Мөхетдин Корбангалиев]] | | [[:d:Q4247866|Q4247866]] | [[:commons:Category:Muhitdin Kurbangaliev|Muhitdin Kurbangaliev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/shheslr/korbangaliev-mhetdin-hafizetdin-uly razdely/obrazovanie/shheslr/korbangaliev-mhetdin-hafizetdin-uly] |- | style='text-align:right'| 959 | | [[Мөхит Кичүбаев]] | драма актёры, ТАССР халык артисты (1957) | [[:d:Q28357942|Q28357942]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kichubaev-muhit-ahrarovich razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kichubaev-muhit-ahrarovich] |- | style='text-align:right'| 960 | [[Файл:Mukhlisa Bubi.jpg|center|128px]] | [[Мөхлисә Бубый]] | | [[:d:Q24846559|Q24846559]] | [[:commons:Category:Mukhlisa Bubi|Mukhlisa Bubi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/bubi-nigmatullina-muhlisa razdely/religiya/islam/personalii/bubi-nigmatullina-muhlisa] |- | style='text-align:right'| 961 | | [[Таиб Яхин|Мөхәммәдтаиб Яхин]] | татар язучысы, мөгәллим (1845-1910) | [[:d:Q20591001|Q20591001]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/yahin-taib-muhammedtaib-gilmanovich razdely/kultura/literatura/personalii/yahin-taib-muhammedtaib-gilmanovich] |- | style='text-align:right'| 962 | [[Файл:Muhammed Parsin.jpg|center|128px]] | [[Мөхәммәт Парсин]] | | [[:d:Q65157775|Q65157775]] | [[:commons:Category:Möxämmät Parsin|Möxämmät Parsin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/parsin-muhammed-zarifovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/parsin-muhammed-zarifovich] |- | style='text-align:right'| 963 | [[Файл:Mohammed.jpg|center|128px]] | [[Мөхәммәт пәйгамбәр]] | ислам һәм бәһаи пәйгамбәри | [[:d:Q9458|Q9458]] | [[:commons:Category:Muhammad|Muhammad]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/muhammad razdely/religiya/islam/personalii/muhammad] |- | style='text-align:right'| 964 | | ''[[:d:Q132349040|Мөхәммәтзариф Әмирханов]]'' | татар мөселман дин эшлеклесе | [[:d:Q132349040|Q132349040]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/amirhanov-muhammadzarif razdely/religiya/islam/personalii/amirhanov-muhammadzarif] |- | style='text-align:right'| 965 | | [[Мөшеге]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның уң кушылдыгы | [[:d:Q756748|Q756748]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mshege razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mshege] |- | style='text-align:right'| 966 | | [[Мөкмин-Каратай|Мөэмин-Каратай]] | Татарстанның Лениногорск районы авылы | [[:d:Q4306788|Q4306788]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/mukmin-karataj razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/leninogorskij-rajon-1/mukmin-karataj] |- | style='text-align:right'| 967 | [[Файл:Nazar Ezhov (1).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q135842427|Назарий Ежов]]'' | РСДРП(б) әгъзасы, хәрби-сәяси эшлеклесе (1888-1946) | [[:d:Q135842427|Q135842427]] | [[:commons:Category:Nazar Ezhov|Nazar Ezhov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/ezhov-nazarij-yakovlevich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/ezhov-nazarij-yakovlevich] |- | style='text-align:right'| 968 | [[Файл:Maghrib Prayer in Masjid Al-Haram.jpg|center|128px]] | [[намаз]] | | [[:d:Q234869|Q234869]] | [[:commons:Category:Salat|Salat]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/namaz razdely/religiya/islam/namaz] |- | style='text-align:right'| 969 | | [[Наратлы (Азнакай районы)|Наратлы]] | Азнакай районында бетерелгән торак рункт (Татарстан, Россия) | [[:d:Q120122495|Q120122495]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/naratly razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/naratly] |- | style='text-align:right'| 970 | | [[Наталия Андрамонова]] | | [[:d:Q106597185|Q106597185]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/andramonova-nataliya-alekseevna razdely/nauka/personalii/andramonova-nataliya-alekseevna] |- | style='text-align:right'| 971 | | ''[[:d:Q55658624|Наҗар]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның уң кушылдыгы | [[:d:Q55658624|Q55658624]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nazarka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nazarka] |- | style='text-align:right'| 972 | | ''[[:d:Q1048416|нефть һәм газ геологиясе]]'' | | [[:d:Q1048416|Q1048416]] | [[:commons:Category:Petroleum|Petroleum]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/neft-m-gaz-geologiyase razdely/nauka/neft-m-gaz-geologiyase] |- | style='text-align:right'| 973 | | [[Николаевка (Балык Бистәсе районы)|Николаевка]] | | [[:d:Q18792451|Q18792451]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/rybno-slobodskij-rajon-1/nikolaevka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/rybno-slobodskij-rajon-1/nikolaevka] |- | style='text-align:right'| 974 | [[Файл:Высоцкий Николай Фёдорович.jpg|center|128px]] | [[Николай Высоцкий (1843)|Николай Высоцкий]] | Россия империясе һәм РСФСР хирургы, җәмәгать эшлеклесе (1843-1922), медицина докторы (1872), Казан университетының атказанган профессоры (1893) | [[:d:Q43344767|Q43344767]] | [[:commons:Category:Nikolay Fyodorovich Vysotsky (professor)|Nikolay Fyodorovich Vysotsky (professor)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/vysockij-nikolaj-fyodorovich razdely/zdravoohranenie/personalii/vysockij-nikolaj-fyodorovich] |- | style='text-align:right'| 975 | [[Файл:Ильминский.jpg|center|128px]] | [[Николай Ильминский]] | Россия империясе шәркыятьче галим (тюрколог), педагог-миссионер (1822-1892), Петербург ФАнең мөхбир әгъзасы (1870) | [[:d:Q2361343|Q2361343]] | [[:commons:Category:Nikolay Ilminsky|Nikolay Ilminsky]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/ilminskij-nikolaj-ivanovich razdely/nauka/personalii/ilminskij-nikolaj-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 976 | | [[Николай Кузнецов (1923)|Николай Кузнецов]] | рәссам (Казан, Татарстан, Россия) | [[:d:Q108894890|Q108894890]] | [[:commons:Category:Nikolay Kuznetsov (painter)|Nikolay Kuznetsov (painter)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/kuznecov-nikolaj-dmitrievich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/kuznecov-nikolaj-dmitrievich] |- | style='text-align:right'| 977 | | [[Николай Ливанов]] | зоолог, зоология докторы (1914), биология фәннәре докторы (1938), РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1942) | [[:d:Q4260937|Q4260937]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/livanov-nikolaj-aleksandrovich razdely/nauka/personalii/livanov-nikolaj-aleksandrovich] |- | style='text-align:right'| 978 | | [[Никольский (Татарстан)|Никольский]] | | [[:d:Q18792527|Q18792527]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/verhneuslonskij-rajon-1/nikolskij razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/verhneuslonskij-rajon-1/nikolskij] |- | style='text-align:right'| 979 | | [[Нияз Даутов]] | | [[:d:Q1191055|Q1191055]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/dautov-niyaz-kuramsha-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/dautov-niyaz-kuramsha-uly] |- | style='text-align:right'| 980 | [[Файл:Vyatka-Kirov asv2019-05 img34 Vyatka River.jpg|center|128px]] | [[Нократ елгасы|Нократ]] | Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q192495|Q192495]] | [[:commons:Category:Vyatka River|Vyatka River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vyatka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/vyatka] |- | style='text-align:right'| 981 | | [[Нокса]] | Казан тирәләрендәге елга, Татарстан, Россия | [[:d:Q4327138|Q4327138]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/noksa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/noksa] |- | style='text-align:right'| 982 | | [[Норлат (Яшел Үзән районы)|Норлат]] | | [[:d:Q19638189|Q19638189]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/nurlaty razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/nurlaty] |- | style='text-align:right'| 983 | | [[Норлат (Буа районы)]] | | [[:d:Q13206160|Q13206160]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/norlat razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/norlat] |- | style='text-align:right'| 984 | | [[Норлат аграр техникумы]] | | [[:d:Q31444479|Q31444479]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nurlatskij-agrarnyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nurlatskij-agrarnyj-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 985 | [[Файл:Центр села Кичкальня.jpg|center|128px]] | [[Норлат районы]] | | [[:d:Q2990363|Q2990363]] | [[:commons:Category:Nurlatsky District|Nurlatsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlat-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/nurlat-rajony] |- | style='text-align:right'| 986 | | [[Норлат районы (ТАССР)|Норлат районы]] | | [[:d:Q4328118|Q4328118]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/territorialnye-edinicy/nurlatskij-rajon-v-tassr razdely/istoriya/novejshee-vremya/territorialnye-edinicy/nurlatskij-rajon-v-tassr] |- | style='text-align:right'| 987 | [[Файл:Кукмор. Лимонадный мост через речку Нурминка.JPG|center|128px]] | [[Норма (Ошторма кушылдыгы)|Норма]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Оштырманың (Нократ бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4328140|Q4328140]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nurminka-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nurminka-1] |- | style='text-align:right'| 988 | | [[Норма (Шушма кушылдыгы)|Норма]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушманың (Нократ бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q20587947|Q20587947]] | | |- | style='text-align:right'| 989 | | ''[[:d:Q36356449|Норма]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишә елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36356449|Q36356449]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/norma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/norma] |- | style='text-align:right'| 990 | | [[Нократ (Салман кушылдыгы)|Нохрат]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Салманның (Актай бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q11101588|Q11101588]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nohratka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nohratka] |- | style='text-align:right'| 991 | | [[Нур (газета)|Нур]] | беренче татарча газета (1905-1914, Санкт-Петербург) | [[:d:Q25556327|Q25556327]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/nur razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/nur] |- | style='text-align:right'| 992 | [[Файл:Nurgali Nadeev.jpg|center|128px]] | [[Нургали Надиев]] | татар мөгаллиме (1882-1940) | [[:d:Q104871782|Q104871782]] | [[:commons:Category:Nurgali Nadeev|Nurgali Nadeev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/nadiev-nurgali-sibgatullovich razdely/obrazovanie/personalii/nadiev-nurgali-sibgatullovich] |- | style='text-align:right'| 993 | | [[Нырса|Нырсы]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q6556238|Q6556238]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nyrsa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nyrsa] |- | style='text-align:right'| 994 | | [[Кыса|Нысы]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q6556272|Q6556272]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nyse razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nyse] |- | style='text-align:right'| 995 | | ''[[:d:Q36357412|Нысы]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушма елгасының (Нократ елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q36357412|Q36357412]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nusa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nusa] |- | style='text-align:right'| 996 | | [[Нәбирә Гыйматдинова]] | татар язучысы | [[:d:Q13206213|Q13206213]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/gyjmatdinova-nbir-minnhmt-kyzy razdely/kultura/literatura/shheslr/gyjmatdinova-nbir-minnhmt-kyzy] |- | style='text-align:right'| 997 | | ''[[:d:Q227675|нәселле терлек үрчетү]]'' | авыл хуҗалыгы терлекләренең токымнарын яхшырту һәм җирле шартларга җайлашкан яңа, тагын елда отышлырак токым, линия, семьялык һәм кросслар чыгару буенча зоотехник чаралар системасы | [[:d:Q227675|Q227675]] | [[:commons:Category:Animal breeding|Animal breeding]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/porody-selskohozyajstvennyh-zhivotnyh/plemennaya-rabota razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/porody-selskohozyajstvennyh-zhivotnyh/plemennaya-rabota] |- | style='text-align:right'| 998 | | [[Нәфис]] | | [[:d:Q4328433|Q4328433]] | [[:commons:Category:Nefis|Nefis]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/krestovnikovyh-zavoda-kompleks-zdanij-v-kazani razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/krestovnikovyh-zavoda-kompleks-zdanij-v-kazani] |- | style='text-align:right'| 999 | [[Файл:Nafiga Arapova.jpg|center|128px]] | [[Нәфыйга Арапова]] | драма актрисасы, ТАССРның атказанган артисткасы (1939) | [[:d:Q24846569|Q24846569]] | [[:commons:Category:Nafiga Arapova|Nafiga Arapova]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/arapova-nfyjga-mhmmtgalim-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/arapova-nfyjga-mhmmtgalim-kyzy] |- | style='text-align:right'| 1000 | [[Файл:Najiba Ikhsanova (2018-03-27).jpg|center|128px]] | [[Нәҗибә Ихсанова]] | татар театры артисты, Татарстанның һәм Ру­си­я Федерациясе­нең ха­лык артисты, Азнакай районының мактаулы гражданы | [[:d:Q20582709|Q20582709]] | [[:commons:Category:Najiba Ikhsanova|Najiba Ikhsanova]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ihsanova-nazhiba razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ihsanova-nazhiba] |- | style='text-align:right'| 1001 | | [[Нәҗип Гайнуллин]] | драма актёры, режиссёр (Казан, Татарстан АССР, РСФСР, СССР) | [[:d:Q133769905|Q133769905]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/gajnullin-nip-smigulla-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/gajnullin-nip-smigulla-uly] |- | style='text-align:right'| 1002 | [[Файл:Назиб Гаязович Жиганов.jpg|center|128px]] | [[Нәҗип Җиһанов]] | татар композиторы | [[:d:Q1862308|Q1862308]] | [[:commons:Category:Nazib Zhiganov|Nazib Zhiganov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ianov-nip-gayaz-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ianov-nip-gayaz-uly] |- | style='text-align:right'| 1003 | | [[Нәүфәл Адылов]] | | [[:d:Q56056194|Q56056194]] | [[:commons:Category:Naufal Adylov|Naufal Adylov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/gadelev-nfl-ismgyjl-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/gadelev-nfl-ismgyjl-uly] |- | style='text-align:right'| 1004 | | ''[[:d:Q36358727|Нөгеш]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәллә елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q36358727|Q36358727]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/naklyush razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/naklyush] |- | style='text-align:right'| 1005 | | [[Озын күл (Спас районы)]] | | [[:d:Q86723651|Q86723651]] | | |- | style='text-align:right'| 1006 | [[Файл:Mushtari street 14, Kazan (2021-05-18) 01.jpg|center|128px]] | [[Оконишников йорты]] | Казан архитектурасы һәйкәле | [[:d:Q20588076|Q20588076]] | [[:commons:Category:Okonishnikov house|Okonishnikov house]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/okonishnikova-dom razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/okonishnikova-dom] |- | style='text-align:right'| 1007 | [[Файл:Olympic flag.svg|center|128px]] | [[Олимпия уеннары]] | дөньядагы иң зур спорт ярышлары | [[:d:Q5389|Q5389]] | [[:commons:Category:Olympic Games|Olympic Games]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sport/olimpijskie-igry razdely/sport/olimpijskie-igry] |- | style='text-align:right'| 1008 | | ''[[:d:Q129083163|Олы Аккош күле]]'' | Казан шәһәренең Киров районындагы күл, Аккош күлләре системасында иң зурысы | [[:d:Q129083163|Q129083163]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/oly-akkosh-kle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/oly-akkosh-kle] |- | style='text-align:right'| 1009 | | [[Олы Бахта]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кама елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q6556931|Q6556931]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-bahta razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-bahta] |- | style='text-align:right'| 1010 | | ''[[:d:Q32505660|Олы Кәминкә]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чишмәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q32505660|Q32505660]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-kmink razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-kmink] |- | style='text-align:right'| 1011 | [[Файл:Река Большая Сульча.jpg|center|128px]] | [[Олы Сөлчә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешән елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q4091705|Q4091705]] | [[:commons:Category:Bolshaya Sulcha river|Bolshaya Sulcha river]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-slch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-slch] |- | style='text-align:right'| 1012 | | [[Олы Тилчә]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Чилчә елгасының (Зөя елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4091718|Q4091718]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-tilch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-tilch] |- | style='text-align:right'| 1013 | [[Файл:Bolshoy Cheremshan - 8834.JPG|center|128px]] | [[Олы Чирмешән]] | Татарстан республикасы, Самар һәм Сөмбер өлкәләре елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Идел елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q224686|Q224686]] | [[:commons:Category:Bolshoy Cheremshan|Bolshoy Cheremshan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-chirmeshn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-chirmeshn] |- | style='text-align:right'| 1014 | | [[Олы Шаһиян]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Коры Үләмә елгасының (Зөя елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4092948|Q4092948]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-shaiyan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-shaiyan] |- | style='text-align:right'| 1015 | | [[Олы Шыңар]] | | [[:d:Q13206302|Q13206302]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sabinskij-rajon-1/bolshoj-shinar razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/sabinskij-rajon-1/bolshoj-shinar] |- | style='text-align:right'| 1016 | [[Файл:Речка Большая Якла.jpg|center|128px]] | [[Олы Яклы]] | Сембер өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Барыш елгасының (Сүрә елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4091819|Q4091819]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-yakly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oly-yakly] |- | style='text-align:right'| 1017 | | [[Олы Җәке]] | | [[:d:Q18767839|Q18767839]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/bolshie-yaki razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/bolshie-yaki] |- | style='text-align:right'| 1018 | [[Файл:Aleksandrova-Heinz by Repin.jpg|center|128px]] | [[Ольга Александрова-Гейнс]] | Казан меценаты | [[:d:Q56273450|Q56273450]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aleksandrova-gejns-olga-sergeevna razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/aleksandrova-gejns-olga-sergeevna] |- | style='text-align:right'| 1019 | | [[Омар]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q11101696|Q11101696]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/omar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/omar] |- | style='text-align:right'| 1020 | [[Файл:Light dispersion of a mercury-vapor lamp with a flint glass prism IPNr°0125.jpg|center|128px]] | [[оптика]] | физика бүлеге | [[:d:Q14620|Q14620]] | [[:commons:Category:Optics|Optics]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/optika razdely/nauka/optika] |- | style='text-align:right'| 1021 | | [[органик булмаган химия]] | | [[:d:Q11165|Q11165]] | [[:commons:Category:Inorganic chemistry|Inorganic chemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/neorganicheskaya-himiya razdely/nauka/neorganicheskaya-himiya] |- | style='text-align:right'| 1022 | [[Файл:Organic synthesis.jpg|center|128px]] | [[органик химия]] | | [[:d:Q11351|Q11351]] | [[:commons:Category:Organic chemistry|Organic chemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/organicheskaya-himiya razdely/nauka/organicheskaya-himiya] |- | style='text-align:right'| 1023 | | ''[[:d:Q36357302|Орнаш-Чишмә]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Кызылсу елгасының (Казансу елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q36357302|Q36357302]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urnashskij-klyuch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urnashskij-klyuch] |- | style='text-align:right'| 1024 | | [[Осинники (Кама Тамагы районы)]] | | [[:d:Q13206343|Q13206343]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/osinniki razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kamsko-ustinskij-rajon-1/osinniki] |- | style='text-align:right'| 1025 | | ''[[:d:Q4479269|Оча]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шыя елгасының (Нократ елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4479269|Q4479269]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ocha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ocha] |- | style='text-align:right'| 1026 | | ''[[:d:Q36356358|Оша]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмә елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36356358|Q36356358]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/osha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/osha] |- | style='text-align:right'| 1027 | | [[Оштырма]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократның уң кушылдыгы | [[:d:Q486193|Q486193]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oshtyrma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/oshtyrma] |- | style='text-align:right'| 1028 | [[Файл:Kazan-katk.jpg|center|128px]] | [[П. В. Дементьев исемендәге Казан авиация-техника көллияте|П. В. Дементьев исемендәге Казан авиация-техник көллияте]] | | [[:d:Q4207782|Q4207782]] | [[:commons:Category:Kazan Aviation Technical College named after P. V. Dementyev|Kazan Aviation Technical College named after P. V. Dementyev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskij-aviacionno-tekhnicheskij-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskij-aviacionno-tekhnicheskij-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 1029 | [[Файл:Pavel Zhukovsky.jpg|center|128px]] | [[Павел Жуковский]] | Казан архитекторы (1833-1900) | [[:d:Q63992187|Q63992187]] | [[:commons:Category:Pavel Timofeevich Zhukovskiy|Pavel Timofeevich Zhukovskiy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/zhukovskij-pavel-timofeevich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/zhukovskij-pavel-timofeevich] |- | style='text-align:right'| 1030 | | [[Пакшин (елга)|Пакшин]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q6556139|Q6556139]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pakshin razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pakshin] |- | style='text-align:right'| 1031 | [[Файл:Nucleus Brassempouy Global fond.jpg|center|128px]] | [[палеолит]] | таш гасырның ике төп чорының беренчесе | [[:d:Q40203|Q40203]] | [[:commons:Category:Paleolithic|Paleolithic]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/paleolit razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/paleolit] |- | style='text-align:right'| 1032 | | [[Пановка (Бәтке кушылдыгы)|Пановка]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Бәткенең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q12558245|Q12558245]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/panovka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/panovka] |- | style='text-align:right'| 1033 | [[Файл:Переволоцкий район.jpg|center|128px]] | [[Переволоцки районы]] | | [[:d:Q670139|Q670139]] | [[:commons:Category:Perevolotsky District|Perevolotsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/orenburgskaya-oblast/perevolockij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/orenburgskaya-oblast/perevolockij-rajon] |- | style='text-align:right'| 1034 | [[Файл:Peter Simon Pallas. Stipple engraving by A. Tardieu after hi Wellcome V0004437.jpg|center|128px]] | [[Симон Петер Паллас|Петер Симон Паллас]] | алман һәм рус зоологы һәм ботанигы (1741-1811) | [[:d:Q155914|Q155914]] | [[:commons:Category:Peter Simon Pallas|Peter Simon Pallas]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/pallas-pallas-pyotr-simon razdely/nauka/personalii/pallas-pallas-pyotr-simon] |- | style='text-align:right'| 1035 | [[Файл:Пётр Максимилианович Дульский.jpg|center|128px]] | [[Петр Дульский]] | сәнгать белгече, рәссам, музей эшлеклесе, педагог, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1940) | [[:d:Q4170529|Q4170529]] | [[:commons:Category:Pyotr Dulskiy|Pyotr Dulskiy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/dulskij-petr-maksimilianovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/dulskij-petr-maksimilianovich] |- | style='text-align:right'| 1036 | | [[Петр Сперанский]] | | [[:d:Q24846613|Q24846613]] | [[:commons:Category:Pyotr Speranskiy|Pyotr Speranskiy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/speranskij-petr-tihonovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/speranskij-petr-tihonovich] |- | style='text-align:right'| 1037 | | [[Писмән (Зәй кушылдыгы)|Писмән]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы | [[:d:Q1093519|Q1093519]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pismn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pismn] |- | style='text-align:right'| 1038 | | [[Пөтке|Питиал]] | Мари Иле һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Илләтнең сул кушылдыгы | [[:d:Q85061|Q85061]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pitial razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/pitial] |- | style='text-align:right'| 1039 | [[Файл:Река Мёша - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Питрәч районы]] | Россиядә Татарстан муниципаль берәмлеге | [[:d:Q2657859|Q2657859]] | [[:commons:Category:Pestrechinsky District|Pestrechinsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/pitrch-rajony-1/pitrch-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/pitrch-rajony-1/pitrch-rajony] |- | style='text-align:right'| 1040 | [[Файл:Pestretsy ceramics (2024-06-04) 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q135227831|Питрәч чүлмәк ясау кәсепчелеге]]'' | керәч әйберләр җитештерүче халык нәфис кәсепчелеге | [[:d:Q135227831|Q135227831]] | [[:commons:Category:Pestretsy ceramics|Pestretsy ceramics]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/narodnoe-iskusstvo/pestrechinskij-goncharnyj-promysel razdely/narody/tatary/narodnoe-iskusstvo/pestrechinskij-goncharnyj-promysel] |- | style='text-align:right'| 1041 | | [[Покровски (Алабуга районы)|Покровское (Алабуга районы)]] | | [[:d:Q18797164|Q18797164]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/pokrovskij razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/alabuga-rajony/pokrovskij] |- | style='text-align:right'| 1042 | | [[Пошалым]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы | [[:d:Q12559380|Q12559380]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/poshalym razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/poshalym] |- | style='text-align:right'| 1043 | [[Файл:Прибужжя. Церква 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4377730|Прибужье]]'' | Украинаның Николаев өлкәсендәге Вознесенский районы авылы (1946 елга кадәр Акмәчет) -- урта гасырларда Алтын Урда шәһәре җире, Көньяк Буг елгасының уң ярында урнашкан | [[:d:Q4377730|Q4377730]] | [[:commons:Category:Prybuzhia|Prybuzhia]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ak-mchet razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ak-mchet] |- | style='text-align:right'| 1044 | | [[Ботак (Кече Чирмешән кушылдыгы)|Путак]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең (Олы Чирмешән бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q13206620|Q13206620]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/putak razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/putak] |- | style='text-align:right'| 1045 | | [[Петр Пятницкий|Пётр Пятницкий]] | РИ чоры Казан архитекторы (1788-1855) | [[:d:Q58194583|Q58194583]] | [[:commons:Category:Pyotr Pyatnitskiy|Pyotr Pyatnitskiy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/pyatnickij-pyotr-grigorevich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/pyatnickij-pyotr-grigorevich] |- | style='text-align:right'| 1046 | | ''[[:d:Q135940290|Пётр Романов]]'' | РИ архитекторы (1835-1889+) | [[:d:Q135940290|Q135940290]] | [[:commons:Category:Pyotr Ivanovich Romanov|Pyotr Ivanovich Romanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/romanov-pyotr-ivanovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/romanov-pyotr-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 1047 | [[Файл:Portrait of Pyotr Ivanovich Rychkov.jpg|center|128px]] | [[Пётр Рычков]] | Россия империясе тарихчысы, географы һәм икътисадчысы (1712-1777). Петербург Фәннәр академиясенең беренче мөхбир әгъзасы (1759 елдан) | [[:d:Q2119113|Q2119113]] | [[:commons:Category:Petr Ivanovich Rychkov|Petr Ivanovich Rychkov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/rychkov-pyotr-ivanovich razdely/nauka/personalii/rychkov-pyotr-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 1048 | | [[Рабига күле]] | | [[:d:Q86723652|Q86723652]] | | |- | style='text-align:right'| 1049 | [[Файл:Rabit Batulla (2021-10-11).JPG|center|128px]] | [[Рабит Батулла]] | татар язучысы, драматург, публицист, җәмәгать эшлеклесе | [[:d:Q13206648|Q13206648]] | [[:commons:Category:Rabit Batulla|Rabit Batulla]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/batulla-rabit razdely/kultura/literatura/shheslr/batulla-rabit] |- | style='text-align:right'| 1050 | | [[Равил Балтанов]] | | [[:d:Q20575259|Q20575259]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/baltanov-ravil-gobjdulla-uly razdely/nauka/personalii/baltanov-ravil-gobjdulla-uly] |- | style='text-align:right'| 1051 | [[Файл:Ravil Fayzullin (2019-07-05).jpg|center|128px]] | [[Равил Фәйзуллин]] | татар шагыйре | [[:d:Q13206652|Q13206652]] | [[:commons:Category:Ravil Fayzullin|Ravil Fayzullin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/fajzullin-ravil-abdrahmanovich razdely/kultura/literatura/personalii/fajzullin-ravil-abdrahmanovich] |- | style='text-align:right'| 1052 | | [[Равил Фәхретдинов]] | татар совет һәм Россия археологы, тарихчысы (1937-2014), тарих фәннәре докторы (1990), Татарстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (1997) | [[:d:Q13206653|Q13206653]] | [[:commons:Category:Ravil Fakhrutdinov|Ravil Fakhrutdinov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/fhretdinov-ravil-gabdrahman-uly razdely/nauka/personalii/fhretdinov-ravil-gabdrahman-uly] |- | style='text-align:right'| 1053 | [[Файл:Раифское озеро.jpg|center|128px]] | [[Раифа күле]] | | [[:d:Q4388877|Q4388877]] | [[:commons:Category:Raifskoye Lake|Raifskoye Lake]] | |- | style='text-align:right'| 1054 | | [[Рангазар (Мәллә кушылдыгы)|Рангазар]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәлләнең (Ык бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q757025|Q757025]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rangazar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rangazar] |- | style='text-align:right'| 1055 | | [[Рафаил Баһаветдинов]] | Казан тумышлы Киев рәссамы (1931-2017) | [[:d:Q12080130|Q12080130]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/bagautdinov-rafaehl-mahmutovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/bagautdinov-rafaehl-mahmutovich] |- | style='text-align:right'| 1056 | | [[Рафаэль Ильясов|Рафаил Ильясов]] | җырчы (тенор), музыка эшлеклесе, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1984), ТРның халык артисты (1991) | [[:d:Q40038605|Q40038605]] | [[:commons:Category:Rafael Ilyasov|Rafael Ilyasov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ilyasov-rafail-rafaehl-zarifovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/ilyasov-rafail-rafaehl-zarifovich] |- | style='text-align:right'| 1057 | [[Файл:Rafail Shaidullin (2021-10-19).JPG|center|128px]] | [[Рафаил Шәйдуллин]] | тарих фәннәре докторы, профессор, Татарстанның атказанган фән эшлеклесе (2010) | [[:d:Q110058593|Q110058593]] | [[:commons:Category:Rafail Shaidullin|Rafail Shaidullin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/shjdullin-rafail-vli-uly razdely/nauka/personalii/shjdullin-rafail-vli-uly] |- | style='text-align:right'| 1058 | | ''[[:d:Q150357|репрессияләнүчеләрне аклау]]'' | мәхкәмә аша яки административ тәртиптә, сәяси репрессия корбаннарының хокукларын торгызу | [[:d:Q150357|Q150357]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/reabilitaciya-zhertv-politicheskih-repressij razdely/istoriya/novejshee-vremya/reabilitaciya-zhertv-politicheskih-repressij] |- | style='text-align:right'| 1059 | [[Файл:Rizaeddin bin Fakhreddin.jpg|center|128px]] | [[Ризаэддин Фәхреддин|Ризаэтдин Фәхретдин]] | тарихчы, әдип, педагог һәм күренекле дин эшлеклесе | [[:d:Q4481567|Q4481567]] | [[:commons:Category:Rizaeddin Fahreddin|Rizaeddin Fahreddin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/shheslr/fhretdin-riza razdely/religiya/islam/shheslr/fhretdin-riza] |- | style='text-align:right'| 1060 | [[Файл:Rifkat Minnikhanov (prav.tatarstan.ru).jpg|center|128px]] | [[Рифкать Миңнеханов]] | | [[:d:Q31444394|Q31444394]] | [[:commons:Category:Rifkat Minnikhanov|Rifkat Minnikhanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/shheslr/minekhanov-rifkat-nurgali-uly razdely/respublika-tatarstan/shheslr/minekhanov-rifkat-nurgali-uly] |- | style='text-align:right'| 1061 | | ''[[:d:Q117853339|Роберт Рәкыйпов]]'' | укытучы, шагыйрь, Тукай бүләге иясе (2008) | [[:d:Q117853339|Q117853339]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/rakipov-robert-ziganshevich razdely/kultura/literatura/personalii/rakipov-robert-ziganshevich] |- | style='text-align:right'| 1062 | | [[Роза Салихова (1948)|Роза Салихова]] | | [[:d:Q87710607|Q87710607]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/salihova-roza-gavis-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/salihova-roza-gavis-kyzy] |- | style='text-align:right'| 1063 | | [[Роза Туфитуллова]] | | [[:d:Q13206722|Q13206722]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/tufitullova-roza-rahmatullovna razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/tufitullova-roza-rahmatullovna] |- | style='text-align:right'| 1064 | | [[Рокыя Кушловская]] | драма актрисасы, ТАССР атказанган артисты (1957) | [[:d:Q58413036|Q58413036]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kushlovskaya-rokyya-kamaletdin-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kushlovskaya-rokyya-kamaletdin-kyzy] |- | style='text-align:right'| 1065 | | [[Рамазан (елга)|Ромодан]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Актайның сул кушылдыгы | [[:d:Q6556107|Q6556107]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/romodan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/romodan] |- | style='text-align:right'| 1066 | | [[Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе]] | | [[:d:Q65301623|Q65301623]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-po-delam-grazhdanskoj-oborony-i-chrezvychajnym-situaciyam-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-po-delam-grazhdanskoj-oborony-i-chrezvychajnym-situaciyam-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1067 | [[Файл:Russian Islamic Institute, Kazan (2023-05-09) 03.jpg|center|128px]] | [[Россия ислам институты (Казан)|Россия ислам институты]] | Казандагы югары дини уку йорты | [[:d:Q4398087|Q4398087]] | [[:commons:Category:Russian Islamic Institute (Kazan)|Russian Islamic Institute (Kazan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/rossijskij-islamskij-institut razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/rossijskij-islamskij-institut] |- | style='text-align:right'| 1068 | | [[Рубин Абдуллин]] | пианист һәм органист, консерватория профессоры, ректоры | [[:d:Q16342392|Q16342392]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abdullin-rubin-kbir-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abdullin-rubin-kbir-uly] |- | style='text-align:right'| 1069 | [[Файл:Русско-Немецкая Швейцария.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q128210537|Рус-немец Швейцариясе]]'' | Казан елгасы буендагы ландшафтлы табигать истәлеге, табигый парк | [[:d:Q128210537|Q128210537]] | [[:commons:Category:Russian-German Switzerland|Russian-German Switzerland]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/ohrana-prirody/terlek-taulary razdely/priroda/ohrana-prirody/terlek-taulary] |- | style='text-align:right'| 1070 | [[Файл:Dzerzhinsky Street odd side.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министрлыгы|РФ ЭЭМның Татарстан Республикасы буенча министрлыгы]] | | [[:d:Q6867271|Q6867271]] | [[:commons:Category:Ministry of Interior in the Republic of Tatarstan|Ministry of Interior in the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-vnutrennih-del-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-vnutrennih-del-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1071 | | [[Рыс]] | Татарстанның Әгерҗе районындагы юкка чыккан авыл | [[:d:Q65301928|Q65301928]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/rysovo razdely/ischeznuvshie-naselennye-punkty/rysovo] |- | style='text-align:right'| 1072 | [[Файл:Рүзәл Юсупов.jpg|center|128px]] | [[Рүзәл Йосыпов]] | Тел галиме, филология фәннәре докторы (1982), Татарстан Фәннәр академиясе академигы (2007; 1992 елдан мөхбир әгъзасы), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1989) | [[:d:Q110129006|Q110129006]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/yusupov-rzl-gabdullaan-uly razdely/nauka/personalii/yusupov-rzl-gabdullaan-uly] |- | style='text-align:right'| 1073 | | [[Рәдиф Сәгъди]] | татар язучысы, драматург | [[:d:Q13206782|Q13206782]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/sgdiev-rdif-nip-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/sgdiev-rdif-nip-uly] |- | style='text-align:right'| 1074 | | [[Рәисә Билалова|Рәисә Билалова]] | опера җырчысы (колоратуралы сопрано), педагог, ТАССРның халык артисткасы (1964) | [[:d:Q58876895|Q58876895]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bilyalova-raisa-gajsovna razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bilyalova-raisa-gajsovna] |- | style='text-align:right'| 1075 | | [[Рәмзи Илялов]] | язучы | [[:d:Q20581471|Q20581471]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/ilyalov-ramzi-ibragimovich razdely/kultura/literatura/personalii/ilyalov-ramzi-ibragimovich] |- | style='text-align:right'| 1076 | | [[Рәшит Абдуллин]] | композитор, җырлар авторы, җырчы, ансамбльләр җитәкчесе | [[:d:Q25555835|Q25555835]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abdullin-rshit-faruk-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/abdullin-rshit-faruk-uly] |- | style='text-align:right'| 1077 | | [[Рәшит Ваһапов]] | татар җырчысы (тенор) | [[:d:Q4102191|Q4102191]] | [[:commons:Category:Rashid Vagapov|Rashid Vagapov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/vaapov-rshit razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/vaapov-rshit] |- | style='text-align:right'| 1078 | | [[Рәшит Сафиуллин]] | ССРБ һәм РФ дизайнеры, театр һәм кино рәссамы, графигы, нәкышьче (1949-2024) | [[:d:Q18019543|Q18019543]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/safiullin-rshit-tlgat-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/safiullin-rshit-tlgat-uly] |- | style='text-align:right'| 1079 | | [[Рәүф Сабиров]] | татар совет җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе (1894-1937), ТАССР Үзәк башкарма комитеты Президиумы рәисе (1921-1924), Сталин репрессияләре корбаны | [[:d:Q20589564|Q20589564]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/sabirov-rf-hmtsabir-uly razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/sabirov-rf-hmtsabir-uly] |- | style='text-align:right'| 1080 | | ''[[:d:Q133263790|Рөстәм Абдуллаев]]'' | Оренбург дәүләт татар драма театры сәнгать җитәкчесе, ТАССР һәм РФ атказанган артисты | [[:d:Q133263790|Q133263790]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/abdullaev-rstm-gabdershit-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/abdullaev-rstm-gabdershit-uly] |- | style='text-align:right'| 1081 | | [[Рөстәм Габәшев]] | | [[:d:Q125567081|Q125567081]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gabshev-rstm-soltan-uly razdely/nauka/personalii/gabshev-rstm-soltan-uly] |- | style='text-align:right'| 1082 | [[Файл:Rustam Minnikhanov official photo 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Рөстәм Миңнеханов]] | Татарстанның икенче президенты, Татарстан Республикасы Рәисе | [[:d:Q983503|Q983503]] | [[:commons:Category:Rustam Minnikhanov|Rustam Minnikhanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/shheslr/minehanov-rstm-nurgali-uly razdely/respublika-tatarstan/shheslr/minehanov-rstm-nurgali-uly] |- | style='text-align:right'| 1083 | | [[Рөстәм Усманов (1915)|Рөстәм Усманов]] | метеоролог | [[:d:Q131625749|Q131625749]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/usmanov-rustem-fatyhovich razdely/nauka/personalii/usmanov-rustem-fatyhovich] |- | style='text-align:right'| 1084 | | ''[[:d:Q36360007|Саба]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казкаш (Мишә елгасы бассейны) елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36360007|Q36360007]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saba razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saba] |- | style='text-align:right'| 1085 | | [[Саба аграр көллияте]] | | [[:d:Q31444490|Q31444490]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/sabinskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/sabinskij-agrarnyj-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 1086 | [[Файл:Тулушка2 (Сабинский).JPG|center|128px]] | [[Саба районы]] | Татарстанның төньяк өлешендә урнашкан муниципаль район | [[:d:Q2220508|Q2220508]] | [[:commons:Category:Sabinsky District|Sabinsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/saba-rajony-1/saba-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/saba-rajony-1/saba-rajony] |- | style='text-align:right'| 1087 | [[Файл:Здание народной аудитории г.Мензелинск.jpg|center|128px]] | [[Минзәлә татар дәүләт драма театры|Сабир Өметбаев исемендәге Минзәлә дәүләт татар драма театры]] | | [[:d:Q20587200|Q20587200]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/menzelinskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/menzelinskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr] |- | style='text-align:right'| 1088 | | [[Садри Ахун]] | | [[:d:Q20574726|Q20574726]] | [[:commons:Category:Sadri Akhun|Sadri Akhun]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/ahun-sadri-slah-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/ahun-sadri-slah-uly] |- | style='text-align:right'| 1089 | | [[Саклау суы (Минзәлә кушылдыгы)|Саклаусу]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәләнең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q30310124|Q30310124]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saklausu razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saklausu] |- | style='text-align:right'| 1090 | | [[Салих Корбангалиев]] | табиб-хирург, фән докторы, профессор | [[:d:Q112989084|Q112989084]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/kurbangaleev-korbangaliev-salih-muhutdinovich razdely/zdravoohranenie/personalii/kurbangaleev-korbangaliev-salih-muhutdinovich] |- | style='text-align:right'| 1091 | [[Файл:Salikh Saydashev.jpg|center|128px]] | [[Салих Сәйдәшев]] | татар композиторы | [[:d:Q1991887|Q1991887]] | [[:commons:Category:Salikh Saydashev|Salikh Saydashev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/sjdshev-salih-amaletdin-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/sjdshev-salih-amaletdin-uly] |- | style='text-align:right'| 1092 | | [[Түбән Кама музыка көллияте|Салих Сәйдәшев исемендәге Түбән Кама музыка көллияте]] | | [[:d:Q31444403|Q31444403]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-muzykalnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-muzykalnyj-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 1093 | | [[Салкынсу (Минзәлә кушылдыгы)|Салкынсу]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәләнең сул кушылдыгы | [[:d:Q4499300|Q4499300]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/salkynsu razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/salkynsu] |- | style='text-align:right'| 1094 | | [[Салман (Актай кушылдыгы)|Салман]] | Татарстандагы елга, Актай кушылдыгы | [[:d:Q36357587|Q36357587]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/salman razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/salman] |- | style='text-align:right'| 1095 | [[Файл:Sarkel.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1987770|Салтау-Маяк мәдәнияте]]'' | Элгәреге тимер гасырда (якынча VIII-X йөзләр) Дон буе, Азов яны һәм Түбән Идел буенда яшәүчеләргә нисбәтле культура | [[:d:Q1987770|Q1987770]] | [[:commons:Category:Saltovo-Mayaki culture|Saltovo-Mayaki culture]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologicheskie-kultury/saltovo-mayackaya-kultura razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologicheskie-kultury/saltovo-mayackaya-kultura] |- | style='text-align:right'| 1096 | [[Файл:Pieter Brueghel the Younger, 'Paying the Tax (The Tax Collector)' oil on panel, 1620-1640. USC Fisher Museum of Art.jpg|center|128px]] | [[салым]] | | [[:d:Q8161|Q8161]] | [[:commons:Category:Taxes|Taxes]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/nalogi razdely/ekonomika/nalogi] |- | style='text-align:right'| 1097 | | ''[[:d:Q4312669|салым инспекциясе]]'' | дәүләт органы, Россия Федераль салымнар хезмәтенең төбәк оешмасы | [[:d:Q4312669|Q4312669]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/nalogovaya-inspekciya razdely/respublika-tatarstan/nalogovaya-inspekciya] |- | style='text-align:right'| 1098 | [[Файл:Samara - View from Volga (2008-07-13).jpg|center|128px]] | [[Самар өлкәсе]] | Россия Федерациясе федераль субъекты, өлкә дәрәҗәсендәге төбәк | [[:d:Q1727|Q1727]] | [[:commons:Category:Samara Oblast|Samara Oblast]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/samarskaya-oblast/samarskaya-oblast razdely/rossijskaya-federaciya/samarskaya-oblast/samarskaya-oblast] |- | style='text-align:right'| 1099 | [[Файл:Saniye İffet.jpg|center|128px]] | [[Сания Гыйффәт]] | татар шагыйрәсе, прозаик, драматург, публицист, мөгаллим, татар эмиграциясенең Төркиядәге күренекле вәкиле (1899-1957) | [[:d:Q13206862|Q13206862]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/giffat-ugan razdely/kultura/literatura/personalii/giffat-ugan] |- | style='text-align:right'| 1100 | [[Файл:Sara Sadíqova Mäskäw konservatoriäsendä uqığan çaqta 1924.jpg|center|128px]] | [[Сара Садыйкова]] | татар композиторы, беренче һөнәри татар хатын-кыз композиторы, югары музыкаль белемле беренче профессиональ татар җырчысы (сопрано), драма актрисасы | [[:d:Q4404938|Q4404938]] | [[:commons:Category:Sara Sadykova|Sara Sadykova]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/sadyjkova-sara-garif-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/sadyjkova-sara-garif-kyzy] |- | style='text-align:right'| 1101 | [[Файл:Sara Shakulova.jpg|center|128px]] | [[Сара Шакулова]] | татар математик, педагог (1887-1964) | [[:d:Q20595772|Q20595772]] | [[:commons:Category:Sara Shakulova|Sara Shakulova]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/shakulova-sara-kasimovna-kasimhanovna razdely/obrazovanie/personalii/shakulova-sara-kasimovna-kasimhanovna] |- | style='text-align:right'| 1102 | | [[Саравыл]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Коры Үләмәнең (Зөя бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4408495|Q4408495]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saravyl razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saravyl] |- | style='text-align:right'| 1103 | | [[Саре Абдуллина]] | икътисадчы, икътисад фәннәре докторы, профессор, ТАССР атказанган фән эшлеклесе | [[:d:Q25555725|Q25555725]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/abdullina-sare-nuri-kyzy razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/abdullina-sare-nuri-kyzy] |- | style='text-align:right'| 1104 | | [[Сарман аграр көллияте]] | | [[:d:Q31444474|Q31444474]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/sarmanovskij-agrarnyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/sarmanovskij-agrarnyj-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 1105 | | [[Сармаш (елга)|Сармаш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кече Ирнәнең (Урман Зәе, Дала Зәе бассейннары) уң кушылдыгы | [[:d:Q36359761|Q36359761]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sarmash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sarmash] |- | style='text-align:right'| 1106 | | [[Сарсаз (Стәрле кушылдыгы)|Сарсаз]] | елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Эстәрленең (Ык бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4408766|Q4408766]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sarsaz-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sarsaz-1] |- | style='text-align:right'| 1107 | | [[Сасна Пучинкәсе]] | | [[:d:Q14787864|Q14787864]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/sasna-pchinkse razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/baltach/sasna-pchinkse] |- | style='text-align:right'| 1108 | | [[Саурыш (елга)|Саурыш]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешәннең сул кушылдыгы | [[:d:Q4404243|Q4404243]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saurysh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saurysh] |- | style='text-align:right'| 1109 | | ''[[:d:Q36357194|Сая]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Сола елгасының (Казансу елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36357194|Q36357194]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/saya] |- | style='text-align:right'| 1110 | | [[Сеинка|Сеин]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Кибәченең (Мишә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6556232|Q6556232]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sein razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sein] |- | style='text-align:right'| 1111 | | [[Сергей Богатырев|Сергей Богатырёв]] | ССРБ һәм РФ химик-технологы (1929-1995) | [[:d:Q63682143|Q63682143]] | [[:commons:Category:Sergey Bogatyryov|Sergey Bogatyryov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bogatyrev-sergej-georgievich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bogatyrev-sergej-georgievich] |- | style='text-align:right'| 1112 | | [[Сергей Лывин]] | нәкышьче (1923-2000), ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1960), ТАССРның халык рәссамы (1973) | [[:d:Q20590132|Q20590132]] | [[:commons:Category:Sergey Lyvin|Sergey Lyvin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/lyvin-sergej-osipovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/lyvin-sergej-osipovich] |- | style='text-align:right'| 1113 | [[Файл:Shpilevsky.jpg|center|128px]] | [[Сергей Шпилевский]] | Россия империясе юристы, тарихчысы, археолог, нашир, җәмәгать эшлеклесе (1833-1907), дәүләт хокукы докторы (1870), яшерен советник (1894) | [[:d:Q14379572|Q14379572]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/shpilevskij-sergej-mihajlovich razdely/nauka/personalii/shpilevskij-sergej-mihajlovich] |- | style='text-align:right'| 1114 | | [[Сибгат Хәким]] | татар шагыйре, публицист, җәмәгать эшлеклесе, Татарстанның Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе иясе | [[:d:Q4494917|Q4494917]] | [[:commons:Category:Sibgat Hakim|Sibgat Hakim]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/hkim-hkimov-sibgat-tai-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/hkim-hkimov-sibgat-tai-uly] |- | style='text-align:right'| 1115 | | [[Сикия (Сөн кушылдыгы)|Сикия]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Сөннең (Агыйдел бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4419039|Q4419039]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sikiya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sikiya] |- | style='text-align:right'| 1116 | | ''[[:d:Q140966817|сиксән икеләр хаты]]'' | 1927 елда татар теленең латин хәрефле язуга (яңалифкә) күчүен ашыктыру ярамаганлыгы турында язылган хат | [[:d:Q140966817|Q140966817]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pismo-82-h razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pismo-82-h] |- | style='text-align:right'| 1117 | | [[Симгә]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Коры Үләмәнең (Зөя бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4448716|Q4448716]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/simg razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/simg] |- | style='text-align:right'| 1118 | | [[Симет (Ашыт кушылдыгы)|Симет]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Ашытның (Илләт бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4415550|Q4415550]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/simet razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/simet] |- | style='text-align:right'| 1119 | | [[Сипса]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Ушманың (Нократ бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q484454|Q484454]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sipsa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sipsa] |- | style='text-align:right'| 1120 | | ''[[:d:Q36359322|Сирма]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Тимерлек елгасының (Олы Чирмешән елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36359322|Q36359322]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sirma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sirma] |- | style='text-align:right'| 1121 | | ''[[:d:Q22405014|Сола]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансу елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q22405014|Q22405014]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sola-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sola-1] |- | style='text-align:right'| 1122 | | ''[[:d:Q141147930|Сола]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кандызның (Ык бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q141147930|Q141147930]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sola razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sola] |- | style='text-align:right'| 1123 | | [[Соловьевка (Татарстан)|Соловьевка]] | | [[:d:Q13207039|Q13207039]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/solovevka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/solovevka] |- | style='text-align:right'| 1124 | [[Файл:Ғәзиз Әлмөхәмәтов һәм Солтан Ғәбәши. Өфө, 1937 йыл.png|center|128px]] | [[Солтан Габәши]] | татар халкының көйязары, педагог һәм музыкаль-җәмәгать эшлеклесе | [[:d:Q4773937|Q4773937]] | [[:commons:Category:Sultan Gabyashi|Sultan Gabyashi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/gabshi-soltan razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/gabshi-soltan] |- | style='text-align:right'| 1125 | | ''[[:d:Q140959982|солтангалиевчелек]]'' | 1920–1930 елларда СССРда татар һәм башкорт партия, дәүләт һәм җәмәгать эшлеклеләренә «милли тайпылышта» гаепләп тагылган сәяси ярлык | [[:d:Q140959982|Q140959982]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/soltangalievchelek razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/soltangalievchelek] |- | style='text-align:right'| 1126 | | [[Сон (Бөрсет кушылдыгы)|Сон]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Бөрсетнең (Чулман бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q13207196|Q13207196]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/son razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/son] |- | style='text-align:right'| 1127 | | ''[[:d:Q55659434|Сопа]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Сумка елгасының (Идел елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q55659434|Q55659434]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sopa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sopa] |- | style='text-align:right'| 1128 | [[Файл:Sofia Gubaidulina (2016-11-03).jpg|center|128px]] | [[Софья Гобәйдуллина|София Гобәйдуллина]] | мәшһүр татар композиторы | [[:d:Q165668|Q165668]] | [[:commons:Category:Sofia Gubaidulina|Sofia Gubaidulina]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/gobjdullina-sofiya-sgat-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/gobjdullina-sofiya-sgat-kyzy] |- | style='text-align:right'| 1129 | | [[Степан Бечко-Друзин]] | РИ һәм ССРБ инженеры, Казан архитекторы (1860-1927+) | [[:d:Q63415382|Q63415382]] | [[:commons:Category:Stepan Bechko-Druzin|Stepan Bechko-Druzin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/bechko-druzin-stepan-vladimirovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/shheslr/bechko-druzin-stepan-vladimirovich] |- | style='text-align:right'| 1130 | [[Файл:Quebrada de Cafayate, Salta (Argentina).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q134783|стратиграфия]]'' | тау токымнары катламнарын өйрәнүче геология бүлеге | [[:d:Q134783|Q134783]] | [[:commons:Category:Stratigraphy|Stratigraphy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/geologicheskoe-stroenie/stratigrafiya razdely/priroda/geologicheskoe-stroenie/stratigrafiya] |- | style='text-align:right'| 1131 | | [[Суар]] | Идел буе Болгар дәүләтендәге урта гасырлар (IX–XIV йөзләр) шәһәре | [[:d:Q2464375|Q2464375]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/suar razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/suar] |- | style='text-align:right'| 1132 | | ''[[:d:Q141149824|Суар шәһәрлеге]]'' | Археологик истәлек. Үтәк елгасының (Идел елгасы кушылдыгы) сул ярындагы X–XIV йөзләр болгар торулыгы, Спас районы Кузнечиха авылыннан 4,5 км көнбатыштарак урнашкан | [[:d:Q141149824|Q141149824]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/suar-shrlege razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/suar-shrlege] |- | style='text-align:right'| 1133 | | [[Сукаеш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4447451|Q4447451]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sukaesh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sukaesh] |- | style='text-align:right'| 1134 | | [[Сулы (Мишә кушылдыгы)|Сулы]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q12563390|Q12563390]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sula razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sula] |- | style='text-align:right'| 1135 | | ''[[:d:Q35452090|Сулы]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дим елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q35452090|Q35452090]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/suly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/suly] |- | style='text-align:right'| 1136 | [[Файл:Река Сумка.jpg|center|128px]] | [[Сумка (Идел кушылдыгы)|Сумка]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Иделнең сул кушылдыгы | [[:d:Q1093407|Q1093407]] | [[:commons:Category:Sumka River (Tatarstan)|Sumka River (Tatarstan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sumka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sumka] |- | style='text-align:right'| 1137 | [[Файл:Awyrlun o Lyn Efyrnwy (Llyn Llanwddyn) - Aerial Image of Llyn Efyrnwy (lake Vyrnwy) in Novemebr 2022 29.png|center|128px]] | [[сусаклагыч]] | елга үзәнендә суны икътисади кирәкләре кулланыр өчен җыю һәм саклау максатында корылган ясалма сулык | [[:d:Q131681|Q131681]] | [[:commons:Category:Reservoirs|Reservoirs]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/susaklagych razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/susaklagych] |- | style='text-align:right'| 1138 | | [[Суфи Аллаһияр]] | шагыйрь | [[:d:Q4446856|Q4446856]] | [[:commons:Category:Sufi Allayar|Sufi Allayar]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/allahiyar-sufij razdely/kultura/literatura/personalii/allahiyar-sufij] |- | style='text-align:right'| 1139 | | [[Чошы|Суша]] | | [[:d:Q6555854|Q6555854]] | | |- | style='text-align:right'| 1140 | | [[Ямбакты (елга)|Сушка]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Актайның (Идел бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q12563472|Q12563472]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sushka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sushka] |- | style='text-align:right'| 1141 | | [[Сәгыйть Хәлфин]] | мәгърифәтче, татар теле укытучысы | [[:d:Q20594660|Q20594660]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/halfin-sagit-hasanovich razdely/obrazovanie/personalii/halfin-sagit-hasanovich] |- | style='text-align:right'| 1142 | | [[Сәет Булатов]] | татар драма актеры, режиссер, педагог, ТАССРның атказанган артисты (1944) | [[:d:Q64220988|Q64220988]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/bulatov-set-sadri-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/bulatov-set-sadri-uly] |- | style='text-align:right'| 1143 | [[Файл:Said Vahidi, 1930s.jpg|center|128px]] | [[Сәет Вахиди]] | татар тарихчысы, педагог, Көнчыгышны өйрәнүче, археограф, кулъязмалар җыючы (1887-1938) | [[:d:Q4105358|Q4105358]] | [[:commons:Category:Said Vahidi|Said Vahidi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/vahidi-set razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/vahidi-set] |- | style='text-align:right'| 1144 | [[Файл:Алкин SG.jpg|center|128px]] | [[Сәетгәрәй Алкин]] | | [[:d:Q4062497|Q4062497]] | [[:commons:Category:Said-Girey Alkin|Said-Girey Alkin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/alkin-setgrj-shaihmt-uly razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/alkin-setgrj-shaihmt-uly] |- | style='text-align:right'| 1145 | [[Файл:Sekerka River (2024-06-04) 02.jpg|center|128px]] | [[Сәкел]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы | [[:d:Q85678|Q85678]] | [[:commons:Category:Sekerka River|Sekerka River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/skel razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/skel] |- | style='text-align:right'| 1146 | | [[Сәлах Атнагулов]] | инкыйлабчы, сәясәтче, татар телендә чыккан күп санлы газеталарның мөхәррире, язучы (1893-1937) | [[:d:Q17333515|Q17333515]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/atnagulov-salahetdin-salah-sadreevich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/atnagulov-salahetdin-salah-sadreevich] |- | style='text-align:right'| 1147 | | [[Сәлах Хөсни]] | татар актёры, режиссёр, драматург (1912-1974), ТАССРның атказанган артисты (1950), ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1960) | [[:d:Q62753292|Q62753292]] | [[:commons:Category:Salah Husni|Salah Husni]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hsni-hsnetdinov-slh-mhetdin-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/hsni-hsnetdinov-slh-mhetdin-uly] |- | style='text-align:right'| 1148 | | [[Сәлимҗан Галимҗанов]] | Советлар Союзы Герое (26.10.1943), гвардия кече сержанты | [[:d:Q4132442|Q4132442]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/galimanov-sliman-galiman-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/galimanov-sliman-galiman-uly] |- | style='text-align:right'| 1149 | | ''[[:d:Q36359377|Сәләнгеш]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Сөлчәнең (Олы Чирмешән бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36359377|Q36359377]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slngesh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slngesh] |- | style='text-align:right'| 1150 | | [[Сәрдә (елга)|Сәрдә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушманың (Нократ бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q487430|Q487430]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srd razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srd] |- | style='text-align:right'| 1151 | | [[Сәрәпәле (елга)|Сәрәпәле]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q1095642|Q1095642]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srple razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srple] |- | style='text-align:right'| 1152 | [[Файл:Сахиб Гирей со своими вельможами.png|center|128px]] | [[Сәхиб-Гәрәй]] | Казан (1521–1524) һәм Кырым (1532–1551) ханы | [[:d:Q559150|Q559150]] | [[:commons:Category:Sahib I Giray|Sahib I Giray]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/shibgrj razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/shibgrj] |- | style='text-align:right'| 1153 | | [[Сәхнә (журнал)|Сәхнә]] | татар телле рәсемле театр, эстрада журналы | [[:d:Q25556873|Q25556873]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/sehkhneh razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/sehkhneh] |- | style='text-align:right'| 1154 | | [[Сөббух Рәфыйков]] | татар шагыйре, язучы (1913-1971) | [[:d:Q13207189|Q13207189]] | [[:commons:Category:Subbuh Rafikov|Subbuh Rafikov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/rafikov-subbuh-hadievich razdely/kultura/literatura/personalii/rafikov-subbuh-hadievich] |- | style='text-align:right'| 1155 | [[Файл:Soyembika.jpg|center|128px]] | [[Сөембикә ханбикә|Сөембикә]] | Казан ханлыгы ханбикәсе | [[:d:Q470208|Q470208]] | [[:commons:Category:Syuyumbike of Kazan|Syuyumbike of Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/sembik razdely/istoriya/srednie-veka/shheslr/sembik] |- | style='text-align:right'| 1156 | | [[Сөембикә (журнал)]] | | [[:d:Q20590845|Q20590845]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/syuyumbike razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/syuyumbike]<br/>[https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/syuyumbike-1 razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/syuyumbike-1] |- | style='text-align:right'| 1157 | | [[Кырпы (елга)|Сөйке]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Бырысның (Чулман бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6556217|Q6556217]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sjke razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sjke] |- | style='text-align:right'| 1158 | | [[Сөлчә (Зөя кушылдыгы)|Сөлчә]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең уң кушылдыгы | [[:d:Q85363|Q85363]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch] |- | style='text-align:right'| 1159 | | [[Сөлчә (Олы Сөлчә кушылдыгы)|Сөлчә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Сөлчәнең (Олы Чирмешән бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4445906|Q4445906]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch-2] |- | style='text-align:right'| 1160 | | [[Сөлчә (Олы Кәминкә кушылдыгы)|Сөлчә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Кәминкәнең (Чишмә бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q13207119|Q13207119]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/slch-1] |- | style='text-align:right'| 1161 | | [[Сөләнгер күле]] | | [[:d:Q86723648|Q86723648]] | | |- | style='text-align:right'| 1162 | | [[Сөн]] | Башкортстан һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Агыйделнең (Чулман бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q1530753|Q1530753]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sn] |- | style='text-align:right'| 1163 | | [[Сөрәнчәк (елга)|Сөренчәк]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4446621|Q4446621]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srnchk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/srnchk] |- | style='text-align:right'| 1164 | | [[Табар (елга)|Табар]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Үләмәнең (Зөя бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4449205|Q4449205]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tabar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tabar] |- | style='text-align:right'| 1165 | | [[Тавил Хаҗиәхмәтов|Тавил Хаҗиәхмәтев]] | | [[:d:Q20594324|Q20594324]] | [[:commons:Category:Tavil Haziahmetov|Tavil Haziahmetov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/haziahmetov-tavil-giniatovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/haziahmetov-tavil-giniatovich] |- | style='text-align:right'| 1166 | [[Файл:Река Толкишка.JPG|center|128px]] | [[Талкыш (Чишмә кушылдыгы)|Талкыш]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чишмәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q6566508|Q6566508]] | [[:commons:Category:Tolkishka River|Tolkishka River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/talkysh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/talkysh] |- | style='text-align:right'| 1167 | | [[Танай (елга)|Танай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q1095826|Q1095826]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tanaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tanaj] |- | style='text-align:right'| 1168 | | [[Тархан (Бидәңге кушылдыгы)|Тархан]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Бидәңгенең (Кылна, Зөя бассейннары) уң кушылдыгы | [[:d:Q4452222|Q4452222]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tarhan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tarhan] |- | style='text-align:right'| 1169 | | [[ТАССР азык-төлек сәнәгате министрлыгы]] | | [[:d:Q97230970|Q97230970]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/ministerstvo-pishchevoj-promyshlennosti-tatarskoj-assr razdely/istoriya/novejshee-vremya/ministerstvo-pishchevoj-promyshlennosti-tatarskoj-assr] |- | style='text-align:right'| 1170 | | ''[[:d:Q140965756|ТАССР Үзәк Башкарма Комитеты]]'' | РСФСР төбәк кануннар чыгару органы | [[:d:Q140965756|Q140965756]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pervoe-plenarnoe-zasedanie-cik-tassr razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pervoe-plenarnoe-zasedanie-cik-tassr] |- | style='text-align:right'| 1171 | [[Файл:Palace of Culture named after the 10th anniversary of the TASSR (1937).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q135435301|ТАССРның 10 еллыгы исемендәге мәдәният сарае]]'' | Казандагы совет архитектурасы истәлеге | [[:d:Q135435301|Q135435301]] | [[:commons:Category:Palace of Culture named after the 10th anniversary of the TASSR|Palace of Culture named after the 10th anniversary of the TASSR]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/dvorec-kultury-imeni-10-letiya-tassr razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/zdaniya-i-sooruzheniya/dvorec-kultury-imeni-10-letiya-tassr] |- | style='text-align:right'| 1172 | | [[Татар Аксуы]] | | [[:d:Q13207277|Q13207277]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/tatar-aksuy razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/bua-rajony/tatar-aksuy] |- | style='text-align:right'| 1173 | [[Файл:Театр Кукол (Puppet Theatre) - panoramio (2).jpg|center|128px]] | [[Татар дәүләт «Әкият» курчак театры]] | Россиянең һәм Татарстанның иң өлкән театрларыннан берсе – балалар өчен тамашалар күрсәтү буенча махсуслашкан мәдәният оешмасы | [[:d:Q13207309|Q13207309]] | [[:commons:Category:Tatar Puppet Theater|Tatar Puppet Theater]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tatar-kurchak-teatry-kiyat razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tatar-kurchak-teatry-kiyat] |- | style='text-align:right'| 1174 | | [[Татар иле (гәзит, Казан)|Татар иле]] | 1990-2007 елларда Казанда чыккан бөтентатар газетасы | [[:d:Q134173265|Q134173265]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tatar-ile-tatarskie-kraya razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tatar-ile-tatarskie-kraya] |- | style='text-align:right'| 1175 | | [[Татар мәдәнияте йорты]] | | [[:d:Q65299325|Q65299325]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/dom-tatarskoj-kultury razdely/kultura/dom-tatarskoj-kultury] |- | style='text-align:right'| 1176 | [[Файл:Borongi bolgarlar Gaziz cover.jpg|center|128px]] | [[татар теле]] | Татар халкының барлык этнотерриториаль төркемнәре (Идел-Урал буе, Себер, Кырым, Добруджа һ.б.) теле, Татарстанның дәүләт теле, таралышы буенча Россиядә икенче тел | [[:d:Q25285|Q25285]] | [[:commons:Category:Tatar language|Tatar language]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/tatar-tele razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/tatar-tele] |- | style='text-align:right'| 1177 | | ''[[:d:Q141103148|Татар телен гамәлгә кертү комиссиясе]]'' | ТАССР Үзәк башкарма комитеты каршында аның бүлеге хокукында төзелгән махсус орган | [[:d:Q141103148|Q141103148]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/komissiya-po-realizacii-tatarskogo-yazyka razdely/istoriya/novejshee-vremya/komissiya-po-realizacii-tatarskogo-yazyka] |- | style='text-align:right'| 1178 | | [[Татарларны гыйльми өйрәнү җәмгыяте|Татар халкын гыйльми өйрәнү җәмгыяте]] | Татар халкы тарихын һәм мәдәниятен өйрәнү белән шөгыльләнгән фәнни җәмгыять (1923-1930) | [[:d:Q64931097|Q64931097]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fnni-mgyyatlr/tatar-halkyn-gyjlmi-jrn-mgyyate razdely/nauka/fnni-mgyyatlr/tatar-halkyn-gyjlmi-jrn-mgyyate] |- | style='text-align:right'| 1179 | [[Файл:Татар энциклопедиясе институты (2).jpg|center|128px]] | [[Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты]] | Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенә керүче фәнни-тикшеренү институты | [[:d:Q96313337|Q96313337]] | [[:commons:Category:Institute of Tatar Encyclopedia and Regional Studies|Institute of Tatar Encyclopedia and Regional Studies]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tatar-enciklopediyase-m-tbkne-jrn-instituty razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tatar-enciklopediyase-m-tbkne-jrn-instituty] |- | style='text-align:right'| 1180 | | [[Татар әдәбияты һәм сәнгате декадасы (1957)|Татар әдәбияты һәм сәнгате декадасы]] | | [[:d:Q97229835|Q97229835]] | [[:commons:Category:Decade of Tatar Art and Literature in Moscow|Decade of Tatar Art and Literature in Moscow]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/mskd-tatar-dbiyaty-m-sngate-dekadasy razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/mskd-tatar-dbiyaty-m-sngate-dekadasy] |- | style='text-align:right'| 1181 | [[Файл:Yelabuga. The confluence of the river Toyma and Kama P6211077 2575.jpg|center|128px]] | [[Татарстан]] | Россия Федерациясе белән берләшкән һәм Россия Федерациясе субъекты булган демократик хокукый дәүләт, Татарстан Конституциясе, Россия Федерациясе һәм Татарстан арасындагы махсус шәртнәмә нигезендә Россия Федерациясе белән берләшкән республика | [[:d:Q5481|Q5481]] | [[:commons:Category:Tatarstan|Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/tatarstan-respublikasy razdely/respublika-tatarstan/tatarstan-respublikasy] |- | style='text-align:right'| 1182 | | ''[[:d:Q140965861|Татарстан АССР Советларының Съезды]]'' | 1920—1938 елларда Татарстан АССР-ындагы дәүләт хәкимиятенең иң югары органы | [[:d:Q140965861|Q140965861]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pervyj-uchreditelnyj-sezd-sovetov-tassr razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pervyj-uchreditelnyj-sezd-sovetov-tassr] |- | style='text-align:right'| 1183 | | [[Татарстан Конституциясе]] | Татарстан Җөмһүриятенең төп кануны | [[:d:Q4231550|Q4231550]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/tatarstan-respublikasy-konstituciyase razdely/respublika-tatarstan/tatarstan-respublikasy-konstituciyase] |- | style='text-align:right'| 1184 | [[Файл:Arbitration court of the Republic of Tatarstan 2016-06-09 (1).jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Арбитраж суды]] | суд хакимиятен гамәлгә ашыручы орган | [[:d:Q105603977|Q105603977]] | [[:commons:Category:Arbitration court of the Republic of Tatarstan|Arbitration court of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/arbitrazhnyj-sud-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/arbitrazhnyj-sud-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1185 | [[Файл:Kazan 20180808 200633.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Икътисад министрлыгы]] | | [[:d:Q65301630|Q65301630]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-ehkonomiki-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-ehkonomiki-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1186 | [[Файл:Red book of Tatarstan.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Кызыл китабы]] | | [[:d:Q4238114|Q4238114]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/tatarika-kitaphanse/tatarstan-tabigate/tatarstan-respublikasy-kyzyl-kitaby-hajvannar-semleklr-gmblr razdely/tatarika-kitaphanse/tatarstan-tabigate/tatarstan-respublikasy-kyzyl-kitaby-hajvannar-semleklr-gmblr] |- | style='text-align:right'| 1187 | [[Файл:National Library Tatarstan — NCC «Kazan» (2020-09-02), exterior 05.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Милли китапханәсе|Татарстан Республикасы Милли китапханәсе]] | | [[:d:Q4314821|Q4314821]] | [[:commons:Category:National Library of the Republic of Tatarstan|National Library of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/bibliotechnoe-delo/nacionalnaya-biblioteka-respubliki-tatarstan razdely/kultura/bibliotechnoe-delo/nacionalnaya-biblioteka-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1188 | [[Файл:Kremlyovskaya street 9, Kazan (2021-09-23) 01.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]] | | [[:d:Q20591763|Q20591763]] | [[:commons:Category:Ministry of Education and Science of the Republic of Tatarstan|Ministry of Education and Science of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-obrazovaniya-i-nauki-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-obrazovaniya-i-nauki-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1189 | | ''[[:d:Q130331369|Татарстан Республикасы мәгарифен үстерү институты]]'' | | [[:d:Q130331369|Q130331369]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/institut-razvitiya-obrazovaniya-respubliki-tatarstan razdely/obrazovanie/vysshaya-shkola/institut-razvitiya-obrazovaniya-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1190 | [[Файл:Pushkin Street 66, Kazan (2021-07-31) 01.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы]] | | [[:d:Q20591817|Q20591817]] | [[:commons:Category:Ministry of Culture of the Republic of Tatarstan|Ministry of Culture of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-kultury-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-kultury-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1191 | | ''[[:d:Q123149559|Татарстан Республикасы прокуратурасы]]'' | Россия Федерация субъекты прокуратурасы | [[:d:Q123149559|Q123149559]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/prokuratura razdely/istoriya/novejshee-vremya/prokuratura] |- | style='text-align:right'| 1192 | | ''[[:d:Q137971705|Татарстан Республикасы сулыклары]]'' | Гидрографик белешмә | [[:d:Q137971705|Q137971705]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/tatarika-kitaphanse/tatarstan-tabigate/tatarstan-respublikasy-sulyklary razdely/tatarika-kitaphanse/tatarstan-tabigate/tatarstan-respublikasy-sulyklary] |- | style='text-align:right'| 1193 | [[Файл:Mushtari st 11.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Сәламәтлек саклау министрлыгы]] | | [[:d:Q64605177|Q64605177]] | [[:commons:Category:Ministry of Health of the Republic of Tatarstan|Ministry of Health of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-zdravoohraneniya-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-zdravoohraneniya-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1194 | [[Файл:Ostrovsky Street 4, Kazan (2021-08-03) 01.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Сәнәгать һәм сәүдә министрлыгы]] | | [[:d:Q65301638|Q65301638]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-promyshlennosti-i-torgovli-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-promyshlennosti-i-torgovli-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1195 | [[Файл:Dzerzhinsky street 10, Kazan (2023-07-06) 01.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министрлыгы]] | | [[:d:Q65301641|Q65301641]] | [[:commons:Category:Ministry of Construction, Architecture and Housing and Communal Services of the Republic of Tatarstan|Ministry of Construction, Architecture and Housing and Communal Services of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/ministerstvo-zhilishchno-kommunalnogo-hozyajstva-tatarskoj-assr razdely/istoriya/novejshee-vremya/ministerstvo-zhilishchno-kommunalnogo-hozyajstva-tatarskoj-assr] |- | style='text-align:right'| 1196 | [[Файл:Pushkin Street 37, Kazan (2021-07-31) 05.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Финанс министрлыгы]] | | [[:d:Q20591830|Q20591830]] | [[:commons:Category:Ministry of Finances of the Republic of Tatarstan|Ministry of Finances of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-finansov-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-finansov-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1197 | [[Файл:Tatarstan Acad Sci.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе]] | | [[:d:Q4059241|Q4059241]] | [[:commons:Category:Academy of Sciences of the Republic of Tatarstan|Academy of Sciences of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tatarstan-respublikasy-fnnr-akademiyase razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tatarstan-respublikasy-fnnr-akademiyase] |- | style='text-align:right'| 1198 | [[Файл:Institute14.jpg|center|128px]] | [[Альфред Халиков исемендәге Археология институты|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Альфред Халиков исемендәге Археология институты]] | Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең төбәк фәнни-тикшеренү аерымланган структур бүлекчәсе | [[:d:Q86667162|Q86667162]] | [[:commons:Category:Institute of Archaeology named after A. Kh. Khalikov|Institute of Archaeology named after A. Kh. Khalikov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/institut-arheologii-imeni-hhalikova razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/institut-arheologii-imeni-hhalikova] |- | style='text-align:right'| 1199 | [[Файл:Institute Marjani.jpg|center|128px]] | [[Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты|Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты]] | | [[:d:Q25380781|Q25380781]] | [[:commons:Category:Institute of History named after Shigabutdin Marjani|Institute of History named after Shigabutdin Marjani]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tarih-instituty razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tarih-instituty] |- | style='text-align:right'| 1200 | | [[Татарстан Республикасы Хезмәт, халыкны эш белән тәэмин итү һәм социаль яклау министрлыгы]] | | [[:d:Q65301186|Q65301186]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-truda-zanyatosti-i-socialnoj-zashchity-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-truda-zanyatosti-i-socialnoj-zashchity-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1201 | [[Файл:Pavliukhin street 75 (2022-08-30) 06.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Экология һәм табигый байлыклар министрлыгы]] | Төбәкнең әйләнә-тирә мохит тотрыклыгы һәм экосистема байлыклары өчен җаваплы министрлыгы | [[:d:Q65301648|Q65301648]] | [[:commons:Category:Ministry of Ecology and Natural Resources for the Republic of Tatarstan|Ministry of Ecology and Natural Resources for the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-ehkologii-i-prirodnyh-resursov-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-ehkologii-i-prirodnyh-resursov-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1202 | [[Файл:Kremlyovskaya Street 16, Kazan (2021-08-25) 06.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Юстиция министрлыгы]] | | [[:d:Q65301652|Q65301652]] | [[:commons:Category:Ministry of Justice of the Republic of Tatarstan|Ministry of Justice of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-yusticii-respubliki-tatarstan razdely/respublika-tatarstan/ministerstvo-yusticii-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1203 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган авыл хуҗалыгы механизаторы]] | | [[:d:Q61135639|Q61135639]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-mekhanizator-selskogo-hozyajstva-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-mekhanizator-selskogo-hozyajstva-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1204 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре]] | | [[:d:Q61135666|Q61135666]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-selskogo-hozyajstva-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-selskogo-hozyajstva-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1205 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган агрономы]] | | [[:d:Q61135614|Q61135614]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-agronom-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-agronom-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1206 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган азык-төлек сәнәгате хезмәткәре]] | | [[:d:Q61135689|Q61135689]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-pishchevoj-promyshlennosti-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-pishchevoj-promyshlennosti-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1207 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган артисты|Татарстан Республикасының атказанган артисты]] | | [[:d:Q4187936|Q4187936]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-artist-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-artist-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1208 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган ветеринария табибы]] | | [[:d:Q61135620|Q61135620]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-veterinarnyj-vrach-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-veterinarnyj-vrach-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1209 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган зоотехнигы]] | | [[:d:Q61135637|Q61135637]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-zootekhnik-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-zootekhnik-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1210 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган икътисадчысы]] | | [[:d:Q61135668|Q61135668]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-ehkonomist-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-ehkonomist-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1211 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган машина төзүчесе]] | | [[:d:Q61135644|Q61135644]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-mashinostroitel-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-mashinostroitel-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1212 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган мәгълүматлаштыру һәм элемтә хезмәткәре]] | | [[:d:Q61135658|Q61135658]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-informacii-i-svyazi-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-informacii-i-svyazi-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1213 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган мәдәният хезмәткәре]] | | [[:d:Q61135697|Q61135697]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-kultury-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-kultury-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1214 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган нефтьчесе]] | | [[:d:Q61135669|Q61135669]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-neftyanik-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-neftyanik-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1215 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган рационализаторы]] | | [[:d:Q61135670|Q61135670]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-racionalizator-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-racionalizator-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1216 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган сәламәтлек саклау хезмәткәре]] | | [[:d:Q61135657|Q61135657]] | [[:commons:Category:Honored Health Care Worker of the Republic of Tatarstan|Honored Health Care Worker of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-zdravoohraneniya-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-zdravoohraneniya-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1217 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе|Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе]] | | [[:d:Q24932254|Q24932254]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-iskusstv-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-iskusstv-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1218 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган табибы]] | | [[:d:Q61135631|Q61135631]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-vrach-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-vrach-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1219 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган төзүчесе]] | | [[:d:Q61135692|Q61135692]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-stroitel-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-stroitel-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1220 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган уйлап табучысы]] | | [[:d:Q16653432|Q16653432]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-izobretatel-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-izobretatel-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1221 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган укытучысы]] | | [[:d:Q61135696|Q61135696]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-uchitel-shkoly-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-uchitel-shkoly-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1222 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган фән эшлеклесе]] | | [[:d:Q56494468|Q56494468]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-nauki-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-nauki-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1223 | | [[Татарстан Республикасының Атказанган фән һәм техника эшлеклесе]] | | [[:d:Q61927234|Q61927234]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-nauki-i-tekhniki-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-deyatel-nauki-i-tekhniki-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1224 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган химигы]] | | [[:d:Q61135682|Q61135682]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-himik-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-himik-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1225 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган югары мәктәп хезмәткәре]] | | [[:d:Q61135704|Q61135704]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-vysshej-shkoly-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-vysshej-shkoly-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1226 | [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Атказанган җиңел сәнәгать хезмәткәре]] | | [[:d:Q61135699|Q61135699]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-lyogkoj-promyshlennosti-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/zasluzhennyj-rabotnik-lyogkoj-promyshlennosti-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1227 | [[Файл:Национальный музей Республики Татарстан.JPG|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының милли музее]] | | [[:d:Q4315032|Q4315032]] | [[:commons:Category:National museum of the Republic of Tatarstan|National museum of the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/muzejlar/tatarstan-respublikasyny-milli-muzee razdely/kultura/muzejlar/tatarstan-respublikasyny-milli-muzee] |- | style='text-align:right'| 1228 | [[Файл:NarodniArtistTatarstana.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Халык артисты|Татарстан Республикасының халык артисты]] | | [[:d:Q4313318|Q4313318]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-artist-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-artist-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1229 | [[Файл:NarodniIsoTatarstan.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Халык рәссамы]] | | [[:d:Q4313413|Q4313413]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-hudozhnik-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-hudozhnik-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1230 | [[Файл:NarodniUcitelTatarstana.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Халык укытучысы]] | | [[:d:Q4313405|Q4313405]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-uchitel-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-uchitel-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1231 | [[Файл:NarodniPisatelTatarstana.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасының Халык язучысы]] | | [[:d:Q4313382|Q4313382]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-pisatel-respubliki-tatarstan razdely/istoriya/novejshee-vremya/nagrady/narodnyj-pisatel-respubliki-tatarstan] |- | style='text-align:right'| 1232 | [[Файл:Ibrahimov Institute of Language, Literature and Art (2021-03-25) 02.jpg|center|128px]] | [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]] | | [[:d:Q13207360|Q13207360]] | [[:commons:Category:Institute of Language, Literature and Art named after Galimzhan Ibrahimov|Institute of Language, Literature and Art named after Galimzhan Ibrahimov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tel-dbiyat-m-sngat-instituty razdely/nauka/nauchnye-uchrezhdeniya/tel-dbiyat-m-sngat-instituty] |- | style='text-align:right'| 1233 | | [[Татарстан — Яңа Гасыр]] | Татарстанның ике дәүләт телендә тапшыручы теле-радио-компаниясе | [[:d:Q4452536|Q4452536]] | [[:commons:Category:TNV|TNV]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/telekompanii/teleradiokompaniya-novyj-vek razdely/sredstva-massovoj-informacii/telekompanii/teleradiokompaniya-novyj-vek] |- | style='text-align:right'| 1234 | | [[1921-1922 еллар Татарстан ачлыгы|Татарстанда 1921-1922 еллар ачлыгы]] | | [[:d:Q3567380|Q3567380]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/golod-1921-1922-godov razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/golod-1921-1922-godov] |- | style='text-align:right'| 1235 | | [[Татарстанны гыйльми өйрәнү җәмгыяте]] | | [[:d:Q110221763|Q110221763]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fnni-mgyyatlr/tatarstanny-gyjlmi-jrn-mgyyate razdely/nauka/fnni-mgyyatlr/tatarstanny-gyjlmi-jrn-mgyyate] |- | style='text-align:right'| 1236 | [[Файл:State Prize of the Republic of Tatarstan in the Field of Science and Technology (new).png|center|128px]] | [[Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге]] | | [[:d:Q20591892|Q20591892]] | [[:commons:Category:State Prize of the Republic of Tatarstan in the Field of Science and Technology|State Prize of the Republic of Tatarstan in the Field of Science and Technology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/respublika-tatarstan/gosudarstvennaya-premiya-respubliki-tatarstan-v-oblasti-nauki-i-tekhniki razdely/respublika-tatarstan/gosudarstvennaya-premiya-respubliki-tatarstan-v-oblasti-nauki-i-tekhniki] |- | style='text-align:right'| 1237 | [[Файл:Balanced Rock.jpg|center|128px]] | [[тау токымы]] | җир кабыгы катламнарының билгеле бер төре, казылма минерал | [[:d:Q8063|Q8063]] | [[:commons:Category:Rocks|Rocks]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/tau-tokymnary razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/tau-tokymnary] |- | style='text-align:right'| 1238 | | [[Николаевка (Минзәлә районы)|Тауборын]] | | [[:d:Q20587918|Q20587918]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon/nikolaevka razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/menzelinskij-rajon/nikolaevka] |- | style='text-align:right'| 1239 | | ''[[:d:Q34940006|Ташъелга]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мөшеге елгасының (Ык елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q34940006|Q34940006]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tashelga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tashelga] |- | style='text-align:right'| 1240 | | [[Таһир Якупов]] | җырчы (тенор, 1946-1999), ТАССРның атказанган артисты (1977) | [[:d:Q13207356|Q13207356]] | [[:commons:Category:Tagir Yakupov|Tagir Yakupov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/yakupov-tagir-abdullovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/yakupov-tagir-abdullovich] |- | style='text-align:right'| 1241 | | ''[[:d:Q1759988|тел нормалары]]'' | | [[:d:Q1759988|Q1759988]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/yazykovaya-norma razdely/narody/tatary/tatarskij-yazyk/yazykovaya-norma] |- | style='text-align:right'| 1242 | [[Файл:TerekRiver NorthGeorgia.jpg|center|128px]] | [[Терек елгасы буендагы сугыш]] | Аксак Тимернең Туктамышка каршы оештырган икенче зур сугышы | [[:d:Q2508958|Q2508958]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/terek-elgasy-buendagy-sugysh razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/terek-elgasy-buendagy-sugysh] |- | style='text-align:right'| 1243 | | [[Тетвел (елга)|Тетвел]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6567821|Q6567821]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tetvel razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tetvel] |- | style='text-align:right'| 1244 | | [[Тигән|Тигәнәле]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Шонталының (Чулман бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q6555561|Q6555561]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tignle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tignle] |- | style='text-align:right'| 1245 | | [[Тимерлек (елга)|Тимерлек]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең уң кушылдыгы | [[:d:Q4454427|Q4454427]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/timerlek razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/timerlek] |- | style='text-align:right'| 1246 | | [[Тимерша Соловьёв]] | | [[:d:Q25555602|Q25555602]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/solovyov-timersha-salavatullovich razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/solovyov-timersha-salavatullovich] |- | style='text-align:right'| 1247 | | [[Тиргәвеш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q756713|Q756713]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tirgvesh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tirgvesh] |- | style='text-align:right'| 1248 | | ''[[:d:Q36357243|Тож]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шәмәк елгасының (Казансу елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36357243|Q36357243]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tozh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tozh] |- | style='text-align:right'| 1249 | | [[Тойгуҗа]] | | [[:d:Q18803834|Q18803834]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/tojguzino razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mendeleevskij-rajon-1/tojguzino] |- | style='text-align:right'| 1250 | | [[Томбарлы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q756083|Q756083]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tombarly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tombarly] |- | style='text-align:right'| 1251 | | [[Томбы]] | Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Чирмешәннең (Бола, Зөя бассейннары) кушылдыгы | [[:d:Q64706825|Q64706825]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tomba razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tomba] |- | style='text-align:right'| 1252 | | [[Тормы]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Үләмәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q4466199|Q4466199]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tormy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tormy] |- | style='text-align:right'| 1253 | [[Файл:Peat (49302157252).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q184624|торф]]'' | | [[:d:Q184624|Q184624]] | [[:commons:Category:Peat|Peat]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/torf razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/fajdaly-kazylmalar/torf] |- | style='text-align:right'| 1254 | | ''[[:d:Q4461599|Тоша]]'' | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q4461599|Q4461599]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tosha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tosha] |- | style='text-align:right'| 1255 | [[Файл:Trinia glauca eF.jpg|center|128px]] | [[триния]] | чатыр чәчәклеләр ыруы | [[:d:Q11953137|Q11953137]] | [[:commons:Category:Trinia|Trinia]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/triniya razdely/priroda/rastitelnost/triniya] |- | style='text-align:right'| 1256 | [[Файл:Dandelion (Taraxacum) Clock - Tennessee, USA - May 31, 2014.jpg|center|128px]] | [[тузганак]] | кашкарый чәчәклеләр ыруы | [[:d:Q30024|Q30024]] | [[:commons:Category:Taraxacum|Taraxacum]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/tuzganak razdely/priroda/rastitelnost/tuzganak] |- | style='text-align:right'| 1257 | | ''[[:d:Q16516287|туй йолалары]]'' | өйләнешү кагыйдәләре, туй гореф-гадәтләре | [[:d:Q16516287|Q16516287]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/obryady-i-prazdniki/gail-jolalary/tuj-jolalary razdely/narody/tatary/obryady-i-prazdniki/gail-jolalary/tuj-jolalary] |- | style='text-align:right'| 1258 | | ''[[:d:Q106015533|туй җырлары]]'' | музыкаль-поэтик фольклор жанры, йола җырлары төркеме | [[:d:Q106015533|Q106015533]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatarskaya-narodnaya-muzyka/svadebnye-pesni razdely/narody/tatary/tatarskaya-narodnaya-muzyka/svadebnye-pesni] |- | style='text-align:right'| 1259 | [[Файл:Views from the Devil's Tower-22.jpg|center|128px]] | [[Туйма елгасы|Туйма]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q2464388|Q2464388]] | [[:commons:Category:Toyma River|Toyma River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tujma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tujma] |- | style='text-align:right'| 1260 | [[Файл:Туймазинский государственный татарский драматический театр.jpg|center|128px]] | [[Туймазы дәүләт татар драма театры|Туймазы татар дәүләт драма театры]] | | [[:d:Q4465016|Q4465016]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tujmazinskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/tujmazinskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr] |- | style='text-align:right'| 1261 | [[Файл:Бетьки (09.09.05) - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Тукай районы]] | | [[:d:Q2627322|Q2627322]] | [[:commons:Category:Tukayevsky District|Tukayevsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tukaj-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tukaj-rajony] |- | style='text-align:right'| 1262 | [[Файл:Leptophyes punctatissima 20050808 028.jpg|center|128px]] | [[турыканатлылар]] | бөҗәкләр отряды | [[:d:Q167810|Q167810]] | [[:commons:Category:Orthoptera|Orthoptera]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/turykanatlylar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/turykanatlylar] |- | style='text-align:right'| 1263 | | [[Туфан Миңнуллин]] | күренекле татар драматургы, язучы, публицист, җәмәгать эшлеклесе, сәясәтче (1935-2012) | [[:d:Q559129|Q559129]] | [[:commons:Category:Tufan Minnullin|Tufan Minnullin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/minullin-tufan-gabdulla-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/minullin-tufan-gabdulla-uly] |- | style='text-align:right'| 1264 | | [[Түбән Кама татар дәүләт драма театры|Туфан Миңнуллин исемендәге Түбән Кама татар дәүләт драма театры]] | Түбән Кама шәһәрендә урнашкан татар театры | [[:d:Q20592844|Q20592844]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/nizhnekamskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/nizhnekamskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr] |- | style='text-align:right'| 1265 | | ''[[:d:Q105886227|түбә ябу материаллары]]'' | биналар һәм корылмаларның түбәләрен ябу өчен билгеләнгән төзелеш материаллары | [[:d:Q105886227|Q105886227]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/promyshlennost/stroitelstvo/krovelnye-materialy razdely/ekonomika/promyshlennost/stroitelstvo/krovelnye-materialy] |- | style='text-align:right'| 1266 | | [[Түбән Кама педагогика көллияте]] | | [[:d:Q31444500|Q31444500]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-pedagogicheskij-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-pedagogicheskij-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 1267 | [[Файл:Nizhnekamsk Main mosque.jpg|center|128px]] | [[Түбән Кама районы]] | | [[:d:Q2220488|Q2220488]] | [[:commons:Category:Nizhnekamsky District|Nizhnekamsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tbn-kama-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/tbn-kama-rajony] |- | style='text-align:right'| 1268 | [[Файл:Nishnekamsk reservoir Naberezhnye Chelny.JPG|center|128px]] | [[Түбән Кама сусаклагычы]] | сусаклагыч | [[:d:Q1425346|Q1425346]] | [[:commons:Category:Nizhnekamsk Reservoir|Nizhnekamsk Reservoir]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/tbn-kama-susaklagychy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/vodohranilisha/tbn-kama-susaklagychy] |- | style='text-align:right'| 1269 | | [[Түбән Кама транспорт инфраструктурасы көллияте]] | | [[:d:Q31444470|Q31444470]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-agropromyshlennyj-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/nizhnekamskij-agropromyshlennyj-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 1270 | [[Файл:Nkama pumpjack.jpg|center|128px]] | [[Түбән Чулман (милли парк)|Түбән Чулман]] | Татарстандагы милли парк, Россия | [[:d:Q2040708|Q2040708]] | [[:commons:Category:Nizhnyaya Kama National Park|Nizhnyaya Kama National Park]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/ohrana-prirody/tbn-kama razdely/priroda/ohrana-prirody/tbn-kama] |- | style='text-align:right'| 1271 | | ''[[:d:Q36358782|Түбән Ямаш]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягында, Бөгелмә Зәе елгасының (Дала Зәе елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36358782|Q36358782]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nizhnyaya-yamashka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nizhnyaya-yamashka] |- | style='text-align:right'| 1272 | | [[Тәлгать Бикчурин]] | | [[:d:Q58870643|Q58870643]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bikchurin-talgat-nazmetdinovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/bikchurin-talgat-nazmetdinovich] |- | style='text-align:right'| 1273 | | ''[[:d:Q36358966|Тәмте]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишә елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36358966|Q36358966]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tmte razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tmte] |- | style='text-align:right'| 1274 | [[Файл:Газеты «Терджиман (Переводчик)» (1883-1918 ) Perevodchik 10. 04. 1883 №1.jpg|center|128px]] | [[Тәрҗеман]] | 1885–1918 Бакчасарай кырымтатарча һәм русча иҗтимагый-сәяси, әдәби һәм фәнни газета | [[:d:Q11319434|Q11319434]] | [[:commons:Category:Tercüman (Bakhchysarai)|Tercüman (Bakhchysarai)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tardzheman razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tardzheman] |- | style='text-align:right'| 1275 | | [[Тәслимә Фәйзуллина]] | драма актрисасы, педагог (1953-2018), ТРның халык артисты (2008) | [[:d:Q57315994|Q57315994]] | [[:commons:Category:Taslima Fayzullina|Taslima Fayzullina]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/fajzullina-taslima-halyafovna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/fajzullina-taslima-halyafovna] |- | style='text-align:right'| 1276 | | [[Тәтеш авыл хуҗалыгы техникумы]] | | [[:d:Q31444480|Q31444480]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/tetyushskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/tetyushskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 1277 | [[Файл:Тетюшифото.jpg|center|128px]] | [[Тәтеш районы]] | | [[:d:Q2670322|Q2670322]] | [[:commons:Category:Tetyushsky District|Tetyushsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/ttesh-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/ttesh-rajony] |- | style='text-align:right'| 1278 | [[Файл:00 3080 Mehliger Salbei (Salvia farinacea).jpg|center|128px]] | [[Күбәләкләр|тәңкәканатлылар]] | | [[:d:Q28319|Q28319]] | [[:commons:Category:Lepidoptera|Lepidoptera]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kblklr razdely/priroda/zhivotnyj-mir/kblklr] |- | style='text-align:right'| 1279 | [[Файл:Orkhon.svg|center|128px]] | [[Тәңре]] | Торынгы төрки мифологиядә – күк Алласы, «Күк Рухы», галәмне яратучы илаһи зат һәм аның хакиме | [[:d:Q2481517|Q2481517]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/verovaniya-i-mifologiya/otdelnye-personazhi-poverya/tre razdely/narody/tatary/verovaniya-i-mifologiya/otdelnye-personazhi-poverya/tre] |- | style='text-align:right'| 1280 | [[Файл:Common Nighthawk.jpg|center|128px]] | [[төн күгәрченнәре]] | кошлар семьялыгы | [[:d:Q27244|Q27244]] | [[:commons:Category:Caprimulgidae|Caprimulgidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/tn-kgrchennre razdely/priroda/zhivotnyj-mir/tn-kgrchennre] |- | style='text-align:right'| 1281 | | [[Урай (елга)|Урай]] | Татарстан елгасы, Чулманның Көнбатыш Чулман алдындагы уң кушылдыгы | [[:d:Q6555684|Q6555684]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uraj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uraj] |- | style='text-align:right'| 1282 | | [[Уратма (елга)|Уратма]] | Татарстан елгасы, Чулманның Көнчыгыш Чулман аръягындагы сул кушылдыгы | [[:d:Q6556226|Q6556226]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uratma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uratma] |- | style='text-align:right'| 1283 | | [[Оргыды (елга)|Ургыды]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Минзәлә елгасының кушылдыгы | [[:d:Q756158|Q756158]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urgydy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urgydy] |- | style='text-align:right'| 1284 | | [[Удалинка|Урдала]] | Самар өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q6566450|Q6566450]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urdalinka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urdalinka] |- | style='text-align:right'| 1285 | | [[Урдалы (елга)|Урдала]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q6566769|Q6566769]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urdala razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/urdala] |- | style='text-align:right'| 1286 | | [[Урсалы (Дала Зәе кушылдыгы)|Урсалы]] | Татарстан елгасы (10.9 км), Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы | [[:d:Q1089929|Q1089929]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ursaly-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ursaly-1] |- | style='text-align:right'| 1287 | | [[Урсалы (елга)|Урсалы]] | Татарстан елгасы (26.6 км), Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең уң кушылдыгы | [[:d:Q1093111|Q1093111]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ursaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ursaly] |- | style='text-align:right'| 1288 | | ''[[:d:Q36203077|Уса]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Барҗы елгасының (Иж елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q36203077|Q36203077]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/usa razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/usa] |- | style='text-align:right'| 1289 | | [[Устье (елга)|Устье]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чөкәнешнең (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6581020|Q6581020]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uste razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/uste] |- | style='text-align:right'| 1290 | | ''[[:d:Q140944495|утыз тугыз җитәкче хаты]]'' | РКП(б) елның Татарстан өлкә комитеты һәм ТАССР ҮБК һ.б. дәүләт структуралары әгъзаларының РКП(б) ҮК Политбюросы һәм Секретариаты әгъзаларына юлланган хаты | [[:d:Q140944495|Q140944495]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pismo-39-ti razdely/istoriya/novejshee-vremya/znachimye-sobytiya/pismo-39-ti] |- | style='text-align:right'| 1291 | [[Файл:ӨФӨ-2015-(v2).jpg|center|128px]] | [[Уфа]] | Русиядәге шәһәр, Башкортстан республикасының башкаласы һәм бер вакытта Уфа районының дә үзәге | [[:d:Q911|Q911]] | [[:commons:Category:Ufa|Ufa]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/respublika-bashkortostan/ufa razdely/rossijskaya-federaciya/respublika-bashkortostan/ufa] |- | style='text-align:right'| 1292 | [[Файл:Facial Chronicle - b.08, p.438.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q975001|ушкуйниклар]]'' | Новгородның кораллы дружина әгъзалары (елга пиратлары) | [[:d:Q975001|Q975001]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/ushkujniklar razdely/istoriya/srednie-veka/znachimye-sobytiya/ushkujniklar] |- | style='text-align:right'| 1293 | | [[Ушмы (Нократ кушылдыгы)|Ушма]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократның уң кушылдыгы | [[:d:Q484599|Q484599]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ushma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ushma] |- | style='text-align:right'| 1294 | | [[Әлмәт музыка көллияте|Ф.З. Яруллин исемендәге Әлмәт музыка көллияте]] | | [[:d:Q25555734|Q25555734]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lmt-muzyka-klliyate razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lmt-muzyka-klliyate] |- | style='text-align:right'| 1295 | | ''[[:d:Q7507224|Фазыл Фәйзерахман улы Әмиров]]'' | | [[:d:Q7507224|Q7507224]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/amirov-fazyl-fajzrahmanovich razdely/zdravoohranenie/personalii/amirov-fazyl-fajzrahmanovich] |- | style='text-align:right'| 1296 | [[Файл:Chuquicamata.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q853915|файдалы казылмалар геологиясе]]'' | | [[:d:Q853915|Q853915]] | [[:commons:Category:Economic geology|Economic geology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fajdaly-kazylmalar-geologiyase razdely/nauka/fajdaly-kazylmalar-geologiyase] |- | style='text-align:right'| 1297 | [[Файл:Pharmacologyprism.jpg|center|128px]] | [[фармакология]] | | [[:d:Q128406|Q128406]] | [[:commons:Category:Pharmacology|Pharmacology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/farmakologiya razdely/zdravoohranenie/farmakologiya] |- | style='text-align:right'| 1298 | | [[Фасил Әхмәтов|Фасил Әхмәтев]] | совет татар композиторы | [[:d:Q13207818|Q13207818]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/hmtov-fasil-hmtgali-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/hmtov-fasil-hmtgali-uly] |- | style='text-align:right'| 1299 | | [[Фатих Кәрим]] | татар шагыйре | [[:d:Q13207820|Q13207820]] | [[:commons:Category:Fatykh Karim|Fatykh Karim]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/krim-fatih razdely/kultura/literatura/shheslr/krim-fatih] |- | style='text-align:right'| 1300 | [[Файл:Фатих Карими с семьей.jpg|center|128px]] | [[Фатих Кәрими]] | Россия империясе һәм ССБ татар язучысы, нашир, журналист, җәмәгать эшлеклесе (1870-1937) | [[:d:Q13207824|Q13207824]] | [[:commons:Category:Fatih Karimi|Fatih Karimi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/karimi-karimov-fatih-muhammetfatyh-gilmanovich razdely/kultura/literatura/personalii/karimi-karimov-fatih-muhammetfatyh-gilmanovich] |- | style='text-align:right'| 1301 | | [[Фатих Сәйфи-Казанлы]] | татар язучысы, җәмәгать эшлеклесе (1888-1937) | [[:d:Q20594060|Q20594060]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/sajfi-kazanly-fatih razdely/kultura/literatura/personalii/sajfi-kazanly-fatih] |- | style='text-align:right'| 1302 | [[Файл:Халиди Фатих.jpg|center|128px]] | [[Фатих Халиди]] | мәгърифәтче әдип, тәрҗемәче, татар әдәбиятында драматургия жанрына нигез салучыларның берсе (1850-1923) | [[:d:Q110129465|Q110129465]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/halidi-fatih-hammad-ugyly razdely/kultura/literatura/personalii/halidi-fatih-hammad-ugyly] |- | style='text-align:right'| 1303 | | [[Фатыйх Мөхәммәдьяров]] | Россия империясе һәм ССРБ татар гигиена белгече (1883-1950), медицина фәннәре докторы (1935), профессор (1933) | [[:d:Q75316154|Q75316154]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/mhmmdyarov-fatih-garif-uly razdely/zdravoohranenie/personalii/mhmmdyarov-fatih-garif-uly] |- | style='text-align:right'| 1304 | | [[Фатыйх Шәрипов]] | Сәвитләр Берлеге Каһарманы | [[:d:Q4520539|Q4520539]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/personalii/sharipov-fatyh-zaripovich razdely/voennoe-delo/personalii/sharipov-fatyh-zaripovich] |- | style='text-align:right'| 1305 | [[Файл:Amirxan.JPG|center|128px]] | [[Фатих Әмирхан|Фатыйх Әмирхан]] | татар язучысы, драматург, публицист, әдәби тәнкыйтьче, җәмәгать эшлеклесе. Татар сатира жанрын тудыручы | [[:d:Q2426955|Q2426955]] | [[:commons:Category:Fatikh Amirkhan|Fatikh Amirkhan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/mirhan-fatih razdely/kultura/literatura/shheslr/mirhan-fatih] |- | style='text-align:right'| 1306 | [[Файл:Fayaz Huzin (2023-02-20).JPG|center|128px]] | [[Фаяз Хуҗин]] | татар совет һәм Россия археологы, тарихчы (1951-2026), тарих фәннәре докторы (2002), Татарстанның атказанган фән эшлеклесе (2002), ТР Фәннәр академиясе мөхбир әгъзасы (2004) | [[:d:Q97182197|Q97182197]] | [[:commons:Category:Fayaz Huzin|Fayaz Huzin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/huin-fayaz-shrip-uly razdely/nauka/personalii/huin-fayaz-shrip-uly] |- | style='text-align:right'| 1307 | [[Файл:FSB building, Kazan (2021-06-14) 01.jpg|center|128px]] | [[Федераль куркынычсызлык хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча идарәсе]] | | [[:d:Q107165251|Q107165251]] | [[:commons:Category:Directorate of the Federal Security Service for the Republic of Tatarstan|Directorate of the Federal Security Service for the Republic of Tatarstan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/komitet-gosudarstvennoj-bezopasnosti-respubliki-tatarstan-kgb-rt razdely/istoriya/novejshee-vremya/komitet-gosudarstvennoj-bezopasnosti-respubliki-tatarstan-kgb-rt] |- | style='text-align:right'| 1308 | | [[Феоктист Богоявленский]] | химик, профессор (1939) | [[:d:Q63848048|Q63848048]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-feoktist-ivanovich razdely/nauka/personalii/bogoyavlenskij-feoktist-ivanovich] |- | style='text-align:right'| 1309 | [[Файл:CollageFisica.jpg|center|128px]] | [[физика]] | | [[:d:Q413|Q413]] | [[:commons:Category:Physics|Physics]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fizika razdely/nauka/fizika] |- | style='text-align:right'| 1310 | [[Файл:Claude Bernard and his pupils. Oil painting after Léon-Augus Wellcome V0017769.jpg|center|128px]] | [[физиология]] | | [[:d:Q521|Q521]] | [[:commons:Category:Physiology|Physiology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fiziologiya-cheloveka-i-zhivotnyh razdely/nauka/fiziologiya-cheloveka-i-zhivotnyh] |- | style='text-align:right'| 1311 | | [[Флүрә Баязитова|Флера Баязитова]] | татар ССРБ һәм РФ тел галиме (1942-), филология фәннәре докторы (1999), Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1998) | [[:d:Q26255459|Q26255459]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/bayazitova-flera-saidovna razdely/nauka/personalii/bayazitova-flera-saidovna] |- | style='text-align:right'| 1312 | [[Файл:Plants.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q131449|флора]]'' | | [[:d:Q131449|Q131449]] | [[:commons:Category:Flora|Flora]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/flora razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/flora] |- | style='text-align:right'| 1313 | | [[Флора Әхмәтова-Урманче]] | фольклорчы (1935-2007), Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1997) | [[:d:Q20598975|Q20598975]] | [[:commons:Category:Flora Ahmetova-Urmanche|Flora Ahmetova-Urmanche]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/hmtova-flora-vaap-kyzy razdely/nauka/personalii/hmtova-flora-vaap-kyzy] |- | style='text-align:right'| 1314 | [[Файл:Foat Galimullin (2023-03-17).JPG|center|128px]] | [[Фоат Галимуллин]] | татар әдәбияты белгече, профессор, филология фәннәре докторы | [[:d:Q25555800|Q25555800]] | [[:commons:Category:Foat Galimullin|Foat Galimullin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/galimullin-foat-galimulla-uly razdely/nauka/personalii/galimullin-foat-galimulla-uly] |- | style='text-align:right'| 1315 | | ''[[:d:Q2182492|фосфорорганик кушылмалар]]'' | молекуласында углеродка турыдан-туры яисә азот, кислород, күкерт һ.б аша фосфор элементы тоташкан матдәләр | [[:d:Q2182492|Q2182492]] | [[:commons:Category:Organophosphorus compounds|Organophosphorus compounds]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fosfororganicheskie-soedineniya razdely/nauka/fosfororganicheskie-soedineniya] |- | style='text-align:right'| 1316 | [[Файл:Fyodor Malinovskiy.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q131918184|Фёдор Малиновский]]'' | РИ архитекторы (1864-1911+) | [[:d:Q131918184|Q131918184]] | [[:commons:Category:Fyodor Malinovskiy|Fyodor Malinovskiy]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/malinovskij-fyodor-nikolaevich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/malinovskij-fyodor-nikolaevich] |- | style='text-align:right'| 1317 | [[Файл:Yarullin.jpg|center|128px]] | [[Фәнис Яруллин]] | татар шагыйре, язучы һәм драматург (1938-2011), ТАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1985), ТРның халык шагыйре (2001) | [[:d:Q4539024|Q4539024]] | [[:commons:Category:Fanis Yarullin|Fanis Yarullin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/yarullin-fanis-gataullovich razdely/kultura/literatura/personalii/yarullin-fanis-gataullovich] |- | style='text-align:right'| 1318 | | [[Фәридә Салитова]] | | [[:d:Q25555472|Q25555472]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/salitova-frid-shrif-kyzy razdely/nauka/personalii/salitova-frid-shrif-kyzy] |- | style='text-align:right'| 1319 | [[Файл:Farid Yarullin (1930s) 01.jpg|center|128px]] | [[Фәрит Яруллин]] | татар композиторы | [[:d:Q1966192|Q1966192]] | [[:commons:Category:Farid Yarullin|Farid Yarullin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/yarullin-frit razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/yarullin-frit] |- | style='text-align:right'| 1320 | | ''[[:d:Q16723219|Фәрит Җәлалов]]'' | | [[:d:Q16723219|Q16723219]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/yalalov-frit-gabdelgaziz-uly razdely/nauka/personalii/yalalov-frit-gabdelgaziz-uly] |- | style='text-align:right'| 1321 | [[Файл:Tazkarat al-Fuqaha.jpg|center|128px]] | [[фәтва]] | | [[:d:Q179274|Q179274]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/fetva razdely/religiya/islam/fetva] |- | style='text-align:right'| 1322 | | [[Фәтхи Бурнаш]] | татар совет журналисты, драматургы, шагыйре һәм прозаигы | [[:d:Q13207876|Q13207876]] | [[:commons:Category:Fathi Burnash|Fathi Burnash]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/burnash-fthi razdely/kultura/literatura/shheslr/burnash-fthi] |- | style='text-align:right'| 1323 | | ''[[:d:Q141194916|Фәтхия Газизова]]'' | ССРБ һәм РФ татар тел галиме (1928-), филология фәннәре кандидаты (1976), Тататарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1999) | [[:d:Q141194916|Q141194916]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gazizova-fathiya-muhametovna razdely/nauka/personalii/gazizova-fathiya-muhametovna] |- | style='text-align:right'| 1324 | | [[Фәхри Насретдинов|Фәхри Нәсретдинев]] | | [[:d:Q13207879|Q13207879]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/nasretdinov-fhri-hsen-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/nasretdinov-fhri-hsen-uly] |- | style='text-align:right'| 1325 | | [[Фәүзи Йосыпов]] | табиб-травматолог-ортопед, профессор, фән докторы | [[:d:Q132018500|Q132018500]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/personalii/yusupov-fauzej-sadrievich razdely/zdravoohranenie/personalii/yusupov-fauzej-sadrievich] |- | style='text-align:right'| 1326 | | [[Халидия мәдрәсәсе]] | Казанда, Зәңгәр мәчет каршындагы мәдрәсә (1825-1918) | [[:d:Q54491969|Q54491969]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/halidiya razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/halidiya] |- | style='text-align:right'| 1327 | | [[Харис Фәйзи-Чистапули]] | Татар мөгәллиме, җурналист (1877-1933) | [[:d:Q30610158|Q30610158]] | [[:commons:Category:Haris Fayzi|Haris Fayzi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/fajzi-chistapuli-fajzullin-haris-zarifovich razdely/obrazovanie/personalii/fajzi-chistapuli-fajzullin-haris-zarifovich] |- | style='text-align:right'| 1328 | [[Файл:Al-Haram mosque - Flickr - Al Jazeera English.jpg|center|128px]] | [[хаҗ]] | | [[:d:Q234915|Q234915]] | [[:commons:Category:Hajj|Hajj]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/hadzh razdely/religiya/islam/hadzh] |- | style='text-align:right'| 1329 | [[Файл:Astrakhan Khanate-ru.png|center|128px]] | [[Xacitarxan|Хаҗитархан]] | Урта гасырлар (XIII–XVI йөзләр) Алтын Урда шәһәре | [[:d:Q2477836|Q2477836]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/haitarhan razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/haitarhan] |- | style='text-align:right'| 1330 | [[Файл:Chemicals in flasks.jpg|center|128px]] | [[химия]] | | [[:d:Q2329|Q2329]] | [[:commons:Category:Chemistry|Chemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/himiya razdely/nauka/himiya] |- | style='text-align:right'| 1331 | | [[Хуҗа Бәдигый]] | | [[:d:Q20594454|Q20594454]] | [[:commons:Category:Khodzha Badygov|Khodzha Badygov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/badigi-hodzha razdely/nauka/personalii/badigi-hodzha] |- | style='text-align:right'| 1332 | | [[Хәбри күле]] | | [[:d:Q86723641|Q86723641]] | | |- | style='text-align:right'| 1333 | [[Файл:Hadith Books.jpg|center|128px]] | [[хәдис]] | | [[:d:Q234343|Q234343]] | [[:commons:Category:Hadith|Hadith]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/hadis razdely/religiya/islam/hadis] |- | style='text-align:right'| 1334 | | [[Хәйдәр Бигичев]] | татар җырчысы | [[:d:Q16537005|Q16537005]] | [[:commons:Category:Haidar Bigichev|Haidar Bigichev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bigichev-hjdr-abbas-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bigichev-hjdr-abbas-uly] |- | style='text-align:right'| 1335 | [[Файл:Хайрулла Тимербулатович Усманов.jpg|center|128px]] | [[Хәйрулла Госманов]] | Россия империясе татар мөселман дин эшлеклесе, мөгаллим (1848-1907) | [[:d:Q112991597|Q112991597]] | [[:commons:Category:Khayrullah Gosmanov|Khayrullah Gosmanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/usmanov-hajrulla razdely/religiya/islam/personalii/usmanov-hajrulla] |- | style='text-align:right'| 1336 | [[Файл:Usmanov KhA.jpg|center|128px]] | [[Хәйрулла Усманов]] | | [[:d:Q28358855|Q28358855]] | [[:commons:Category:Khairulla Usmanov|Khairulla Usmanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/usmanov-hajrulla-abdrahmanovich razdely/religiya/islam/personalii/usmanov-hajrulla-abdrahmanovich] |- | style='text-align:right'| 1337 | | [[Хәким Сәлимҗанов]] | драма актеры, режиссер, ТАССРның халык артисты (1957) | [[:d:Q61958884|Q61958884]] | [[:commons:Category:Khakim Salimzhanov|Khakim Salimzhanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/slimanov-hkim-josyf-uly razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/slimanov-hkim-josyf-uly] |- | style='text-align:right'| 1338 | | [[Хәлимә Корбангалиева]] | | [[:d:Q112911897|Q112911897]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/kurbangalieva-korbangalieva-halima-muhutdinovna razdely/nauka/personalii/kurbangalieva-korbangalieva-halima-muhutdinovna] |- | style='text-align:right'| 1339 | [[Файл:SEM2-1.jpg|center|128px]] | [[Хәмид Мөштәри]] | татар галиме, физик | [[:d:Q7223467|Q7223467]] | [[:commons:Category:Hamid Mushtari|Hamid Mushtari]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/mshtri-hmit-mozaffar-uly razdely/nauka/personalii/mshtri-hmit-mozaffar-uly] |- | style='text-align:right'| 1340 | | [[Хәмит Ярми]] | | [[:d:Q20597366|Q20597366]] | [[:commons:Category:Hamit Yarmi|Hamit Yarmi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/yarmi-yarmuhametov-hamit-husnutdinovich razdely/nauka/personalii/yarmi-yarmuhametov-hamit-husnutdinovich] |- | style='text-align:right'| 1341 | [[Файл:Хасан-Гата Габяши (1911).jpg|center|128px]] | [[Хәсәнгата Габәши]] | татар дин һәм җәмәгать эшлеклесе, тарихчы, педагог (1863-1936) | [[:d:Q4130991|Q4130991]] | [[:commons:Category:Khasan-Gata Gabashi|Khasan-Gata Gabashi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/personalii/gabashi-hasan-gata razdely/religiya/islam/personalii/gabashi-hasan-gata] |- | style='text-align:right'| 1342 | | [[Хөсәен Гыйззәтуллин]] | эпизоотолог, иммунолог, ветеринария фәннәре докторы (1956 ел), профессор (1958 ел), ТАССРның, РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1965, 1975 еллар) | [[:d:Q57909537|Q57909537]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gyjzztullin-hsen-gali-uly razdely/nauka/personalii/gyjzztullin-hsen-gali-uly] |- | style='text-align:right'| 1343 | [[Файл:Медресе Хусаиния в красках. Начало XX века.jpg|center|128px]] | [[Хөсәения мәдрәсәсе]] | Ырынбур мәдрәсәсе (1889-1919) | [[:d:Q4502459|Q4502459]] | [[:commons:Category:Husayniya Madrasah in Orenburg|Husayniya Madrasah in Orenburg]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/husainiya razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/husainiya] |- | style='text-align:right'| 1344 | | [[хөтбә]] | | [[:d:Q738826|Q738826]] | [[:commons:Category:Khutbah|Khutbah]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/hutba razdely/religiya/islam/hutba] |- | style='text-align:right'| 1345 | [[Файл:На берегу Чебоксарки. Русская Чебоксарка. Новошешминский р-н. РТ. Июль 2015 - panoramio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q32634704|Чабаксар]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Кама аръягындагы Олы Чирмешән елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q32634704|Q32634704]] | [[:commons:Category:Cheboksarka River (Tatarstan)|Cheboksarka River (Tatarstan)]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/] |- | style='text-align:right'| 1346 | | [[Чаж]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның уң кушылдыгы | [[:d:Q756369|Q756369]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chazh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chazh] |- | style='text-align:right'| 1347 | [[Файл:Naberezhnye Tchelny 1.JPG|center|128px]] | [[Чаллы]] | Татарстандагы шәһәр | [[:d:Q95041|Q95041]] | [[:commons:Category:Naberezhnye Chelny|Naberezhnye Chelny]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-okruga/naberezhnye-chelny razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-okruga/naberezhnye-chelny] |- | style='text-align:right'| 1348 | | [[Чаллы (елга)|Чаллы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы | [[:d:Q1098516|Q1098516]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-1] |- | style='text-align:right'| 1349 | | [[Чаллы (Олы Чирмешән кушылдыгы)|Чаллы]] | Самар өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең сул кушылдыгы | [[:d:Q4508442|Q4508442]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-3 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-3] |- | style='text-align:right'| 1350 | | [[Чаллы (Чишмә кушылдыгы)|Чаллы]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чишмәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q6566268|Q6566268]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally] |- | style='text-align:right'| 1351 | | [[Чаллы (Актай кушылдыгы)|Чаллы]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Актайның сул кушылдыгы | [[:d:Q13208050|Q13208050]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chally-2] |- | style='text-align:right'| 1352 | | [[Наратлы (Ык кушылдыгы)|Чалпы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q756599|Q756599]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chalpy-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chalpy-1] |- | style='text-align:right'| 1353 | | [[Чангара (Сөлчә кушылдыгы)|Чангар]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Сөлчәнең (Зөя бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q84360|Q84360]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/changar razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/changar] |- | style='text-align:right'| 1354 | | [[Чардаклы күле]] | | [[:d:Q86723645|Q86723645]] | | |- | style='text-align:right'| 1355 | | [[Чат күле]] | Лаеш районы | [[:d:Q86723632|Q86723632]] | | |- | style='text-align:right'| 1356 | [[Файл:Гора Чатыр-Тау.jpg|center|128px]] | [[Чатыр тау]] | | [[:d:Q4507786|Q4507786]] | [[:commons:Category:Chatyr-Tau|Chatyr-Tau]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/chatyr-tau razdely/priroda/poleznye-iskopaemye/chatyr-tau] |- | style='text-align:right'| 1357 | [[Файл:Wilde wortel bloeiwijze Daucus carota.jpg|center|128px]] | [[чатыр чәчәклеләр]] | ике өлешле үсемлекләр гаиләсе | [[:d:Q145794|Q145794]] | [[:commons:Category:Apiaceae|Apiaceae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/rastitelnost/chatyr-chchklelr razdely/priroda/rastitelnost/chatyr-chchklelr] |- | style='text-align:right'| 1358 | | [[Чирка (Зөя кушылдыгы)|Черкен]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең уң кушылдыгы | [[:d:Q4516200|Q4516200]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/cherken razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/cherken] |- | style='text-align:right'| 1359 | [[Файл:Black Fly.png|center|128px]] | [[черкиләр]] | | [[:d:Q720467|Q720467]] | [[:commons:Category:Simuliidae|Simuliidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/cherkilr razdely/priroda/zhivotnyj-mir/cherkilr] |- | style='text-align:right'| 1360 | | ''[[:d:Q86723627|Черное]]'' | | [[:d:Q86723627|Q86723627]] | | |- | style='text-align:right'| 1361 | | ''[[:d:Q32640039|Черёмуха]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чөкәнешнең (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q32640039|Q32640039]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/cheryomuha razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/cheryomuha] |- | style='text-align:right'| 1362 | | [[Чилчә]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөя елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q4515981|Q4515981]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chilch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chilch] |- | style='text-align:right'| 1363 | | ''[[:d:Q137997408|Чилчә]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның сул кушылдыгы | [[:d:Q137997408|Q137997408]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chilch-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chilch-1] |- | style='text-align:right'| 1364 | | [[Чирмешән (Бола кушылдыгы)|Чирмешән]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Боланың (Зөя бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4512776|Q4512776]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chirmeshn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chirmeshn] |- | style='text-align:right'| 1365 | [[Файл:Дом культуры с Черемшан.JPG|center|128px]] | [[Чирмешән районы]] | | [[:d:Q2990354|Q2990354]] | [[:commons:Category:Cheremshansky District|Cheremshansky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chirmeshn-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/chirmeshn-rajony] |- | style='text-align:right'| 1366 | | ''[[:d:Q140965827|Чиста күл]]'' | | [[:d:Q140965827|Q140965827]] | | |- | style='text-align:right'| 1367 | [[Файл:1-1 Чистое озеро (Лаишевский район РТ) 2014-06-09.jpg|center|128px]] | [[Чиста күл (Лаеш районы)]] | | [[:d:Q4516471|Q4516471]] | [[:commons:Category:Chistoe Lake (Laishevsky District)|Chistoe Lake (Laishevsky District)]] | |- | style='text-align:right'| 1368 | | [[Чистай авыл хуҗалыгы техникумы]] | | [[:d:Q25555844|Q25555844]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/chistopolskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/chistopolskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 1369 | [[Файл:Luga003.jpg|center|128px]] | [[Чишмә елгасы|Чишмә]] | Самар өлкәсе һәм Татарстандагы елга, Чулманның сул кушылдыгы | [[:d:Q366915|Q366915]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chishm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chishm] |- | style='text-align:right'| 1370 | | [[Чокыр (күл)]] | | [[:d:Q86723637|Q86723637]] | | |- | style='text-align:right'| 1371 | [[Файл:Podiceps cristatus 2 - Lake Dulverton.jpg|center|128px]] | [[чомга кошлар]] | | [[:d:Q21695|Q21695]] | [[:commons:Category:Podicipedidae|Podicipedidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/chomga-koshlar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/chomga-koshlar] |- | style='text-align:right'| 1372 | [[Файл:Usolie city and Kama River, Perm Krai.jpg|center|128px]] | [[Чулман]] | елга | [[:d:Q79082|Q79082]] | [[:commons:Category:Kama River|Kama River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kama-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/kama-elgasy] |- | style='text-align:right'| 1373 | | [[Чулпан (гәҗит, Петроград-Мәскәү)|Чулпан]] | | [[:d:Q55136368|Q55136368]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/chulpan-1 razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/chulpan-1] |- | style='text-align:right'| 1374 | | [[Чулпан (гәҗит, Тум)|Чулпан]] | | [[:d:Q55136887|Q55136887]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/chulpan razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/chulpan] |- | style='text-align:right'| 1375 | | [[Чумач (елга)|Чумач]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q6566823|Q6566823]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chumach razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chumach] |- | style='text-align:right'| 1376 | | [[Чупай (елга)|Чупай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең (Чишмә бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q6566388|Q6566388]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chupaj razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chupaj] |- | style='text-align:right'| 1377 | | [[Чупай (Кичү кушылдыгы)|Чупай]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6581012|Q6581012]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chupaj-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chupaj-1] |- | style='text-align:right'| 1378 | | [[Чуртанлы (Олы Чирмешән кушылдыгы)|Чуркалей]] | Самар өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең сул кушылдыгы | [[:d:Q4518232|Q4518232]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/churkalej razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/churkalej] |- | style='text-align:right'| 1379 | | ''[[:d:Q86723631|Чуртан күле]]'' | Татарстанның Көнбатыш Чулман аръягында, Спас районы Отрада авылыннан 4 км көньяк-көнчыгыштарак урнашкан күл | [[:d:Q86723631|Q86723631]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/churtan-kle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ozera/churtan-kle] |- | style='text-align:right'| 1380 | | ''[[:d:Q137997376|Чушкан]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама алдындагы Әзи елгасының (Иж елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q137997376|Q137997376]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chushkan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chushkan] |- | style='text-align:right'| 1381 | | [[Чыбыклы (елга)|Чыбыклы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Шумышның (Дала Зәе бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q1101203|Q1101203]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chybykly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chybykly] |- | style='text-align:right'| 1382 | | ''[[:d:Q12169262|Чыкалда]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Кама алдындагы Кырыкмас елгасының (Иж елгасы бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q12169262|Q12169262]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chykalda razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chykalda] |- | style='text-align:right'| 1383 | | [[Чынлы (елга)|Чынлы]] | Сембер өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы | [[:d:Q4505666|Q4505666]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chynly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chynly] |- | style='text-align:right'| 1384 | [[Файл:Chak-chak sweet.jpg|center|128px]] | [[чәкчәк]] | татар халкының, төче камырдан озынча яки түгәрәк формада вак кына итеп кисеп, кайнап торган майда пешерелгән төшләрдән, кайнатылган бал белән беркетеп, билгеле бер рәвешкә китереп өелгән милли бәйрәм ашы | [[:d:Q272964|Q272964]] | [[:commons:Category:Çäkçäk|Çäkçäk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatarskaya-kuhnya/chkchk razdely/narody/tatary/tatarskaya-kuhnya/chkchk] |- | style='text-align:right'| 1385 | | [[Чөкәнеш]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чишмәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q6581067|Q6581067]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chknesh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chknesh] |- | style='text-align:right'| 1386 | | [[Шакир Мөхәммәдъяров]] | җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе, педагог, публицист | [[:d:Q138610479|Q138610479]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/muhamedyarov-shakir-zarifovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/muhamedyarov-shakir-zarifovich] |- | style='text-align:right'| 1387 | | [[Шамил Монасыйпов]] | Скрипкачы, педагог, сәнгать фәннәре кандидаты (1983), профессор (1999), ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1983), Татарстанның халык (1999), РФнең атказанган артисты (2005) | [[:d:Q20587329|Q20587329]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/monasypov-shamil-hamitovich razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/monasypov-shamil-hamitovich] |- | style='text-align:right'| 1388 | [[Файл:Мухамедьяров ШФ.jpg|center|128px]] | [[Шамил Мөхәммәдьяров]] | | [[:d:Q25642281|Q25642281]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/mhmmdyarov-shamil-fatih-uly razdely/nauka/personalii/mhmmdyarov-shamil-fatih-uly] |- | style='text-align:right'| 1389 | [[Файл:Shamil Usmanov.jpg|center|128px]] | [[Шамил Усманов]] | татар язучысы, драматург, җәмәгать эшлеклесе, гражданнар сугышы каһарманы | [[:d:Q2947257|Q2947257]] | [[:commons:Category:Shamil Usmanov|Shamil Usmanov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/usmanov-shamil-hjrulla-uly razdely/kultura/literatura/shheslr/usmanov-shamil-hjrulla-uly] |- | style='text-align:right'| 1390 | | [[Шарлы (Олы Чирмешән кушылдыгы)|Шарла]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең уң кушылдыгы | [[:d:Q4742306|Q4742306]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sharla razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sharla] |- | style='text-align:right'| 1391 | | ''[[:d:Q140606489|Шарманка]]'' | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Иделнең уң кушылдыгы | [[:d:Q140606489|Q140606489]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sharmanka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/sharmanka] |- | style='text-align:right'| 1392 | | [[Шатуниха]] | | [[:d:Q86723635|Q86723635]] | | |- | style='text-align:right'| 1393 | [[Файл:Chess game Staunton No. 6.jpg|center|128px]] | [[шахмат]] | өтәл уены һәм спорт төре | [[:d:Q718|Q718]] | [[:commons:Category:Chess|Chess]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sport/vidy-sporta/shahmaty razdely/sport/vidy-sporta/shahmaty] |- | style='text-align:right'| 1394 | | ''[[:d:Q36360091|Шашы]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Ашыт елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36360091|Q36360091]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shashy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shashy] |- | style='text-align:right'| 1395 | | [[Шаһбазгәрәй Әхмәров|Шаһбазгәрәй Әхмәрев]] | | [[:d:Q58700338|Q58700338]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/shheslr/hmrov-shabazgrj-izmail-uly razdely/obrazovanie/shheslr/hmrov-shabazgrj-izmail-uly] |- | style='text-align:right'| 1396 | | [[Шемелка]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Мишәнең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6555570|Q6555570]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shemelka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shemelka] |- | style='text-align:right'| 1397 | | [[Шепкә (Дала Зәе кушылдыгы)|Шепкә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Зәйнең сул кушылдыгы | [[:d:Q1097354|Q1097354]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shepk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shepk] |- | style='text-align:right'| 1398 | | [[Шехостанка]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Кырыкмасның (Иж бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q756347|Q756347]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shekhostanka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shekhostanka] |- | style='text-align:right'| 1399 | | [[Шилнә]] | Татарстан елгасы, Чулманның Көнчыгыш Чулман аръягындагы сул кушылдыгы | [[:d:Q4523950|Q4523950]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shiln razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shiln] |- | style='text-align:right'| 1400 | | ''[[:d:Q86723639|Шимкуль]]'' | | [[:d:Q86723639|Q86723639]] | | |- | style='text-align:right'| 1401 | | [[Шимәк (елга)|Шимәк]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Казансуның уң кушылдыгы | [[:d:Q6556521|Q6556521]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shmk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shmk] |- | style='text-align:right'| 1402 | | ''[[:d:Q141194608|Шифа Ханбикова]]'' | ССРБ һәм РФ татар тел галиме (1928-2008), филология фәннәре кандидаты (1963) | [[:d:Q141194608|Q141194608]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/hanbikova-shifa-sabirzyanovna razdely/nauka/personalii/hanbikova-shifa-sabirzyanovna] |- | style='text-align:right'| 1403 | | [[Шиһаб Әхмәров]] | татар мәгърифәтчесе, нәшир, журналист (1882-1966) | [[:d:Q104621227|Q104621227]] | [[:commons:Category:Shigab Ahmerov|Shigab Ahmerov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/personalii/ahmerov-shigab-shigabutdin-sharafutdinovich razdely/obrazovanie/personalii/ahmerov-shigab-shigabutdin-sharafutdinovich] |- | style='text-align:right'| 1404 | | [[Шлама (елга)|Шлама]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кондырчаның сул кушылдыгы | [[:d:Q4525384|Q4525384]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shlama razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shlama] |- | style='text-align:right'| 1405 | | [[Шомбыт (елга)|Шомбыт]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q6556162|Q6556162]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shombyt razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shombyt] |- | style='text-align:right'| 1406 | | ''[[:d:Q55659951|Шонгаты]]'' | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Үләмә елгасының (Зөя елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q55659951|Q55659951]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shonga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shonga] |- | style='text-align:right'| 1407 | | [[Шонталы (елга)|Шонталы]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы | [[:d:Q11101259|Q11101259]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shontaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shontaly] |- | style='text-align:right'| 1408 | | ''[[:d:Q36360120|Шубан]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шушма елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q36360120|Q36360120]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shuban razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shuban] |- | style='text-align:right'| 1409 | | [[Шуган (Ык кушылдыгы)|Шуган]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q13056606|Q13056606]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shugan razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shugan] |- | style='text-align:right'| 1410 | | [[Шумыш (елга)|Шумыш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәенең сул кушылдыгы | [[:d:Q1091365|Q1091365]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shumysh razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shumysh] |- | style='text-align:right'| 1411 | | [[Шура (Илнәт кушылдыгы)|Шура]] | Мари Иле һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Илләтнең сул кушылдыгы | [[:d:Q84801|Q84801]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shura razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shura] |- | style='text-align:right'| 1412 | [[Файл:Гладь. Река Шуранка. Село Полянка. Лаишевский р-н. РТ. Май 2014 - panoramio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q36357032|Шуран]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманнын уң кушылдыгы | [[:d:Q36357032|Q36357032]] | [[:commons:Category:Suranka River|Suranka River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shuran razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shuran] |- | style='text-align:right'| 1413 | [[Файл:Шошма с неба.jpg|center|128px]] | [[Шушма]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократның уң кушылдыгы | [[:d:Q1092884|Q1092884]] | [[:commons:Category:Shoshma river|Shoshma river]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shushma razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shushma] |- | style='text-align:right'| 1414 | | [[Шия (Нократ кушылдыгы)|Шыя]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Нократ елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q486256|Q486256]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya-1] |- | style='text-align:right'| 1415 | | [[Чиятөш|Шыя]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Шыяның (Кече Чирмешән бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4524887|Q4524887]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya-2] |- | style='text-align:right'| 1416 | | [[Чия (Кече Чирмешән кушылдыгы)|Шыя]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Кече Чирмешән кушылдыгы | [[:d:Q13208335|Q13208335]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shyya] |- | style='text-align:right'| 1417 | | [[Шәбез (елга)|Шәбез]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Агыйделнең сул кушылдыгы | [[:d:Q1095480|Q1095480]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shbez razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shbez] |- | style='text-align:right'| 1418 | | [[Шәбез (инеш)|Шәбез]] | Татарстан инеше, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Агыйделнең сул кушылдыгы | [[:d:Q55283775|Q55283775]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shabiz-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shabiz-1] |- | style='text-align:right'| 1419 | | [[Шәйгардан Шәймәрдәнов]] | дәүләт эшлеклесе | [[:d:Q20596066|Q20596066]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shajmardanov-shajgardan-shajmardanovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/shajmardanov-shajgardan-shajmardanovich] |- | style='text-align:right'| 1420 | | [[Шәйхулла Алкин]] | | [[:d:Q13208406|Q13208406]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/alkin-shjhulla-sibgatulla-uly razdely/istoriya/novoe-vremya/personalii/alkin-shjhulla-sibgatulla-uly] |- | style='text-align:right'| 1421 | | [[Шәле]] | | [[:d:Q4772985|Q4772985]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/pestrechinskij-rajon-1/shali razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/pestrechinskij-rajon-1/shali] |- | style='text-align:right'| 1422 | | [[Шәпкә (елга)|Шәпкә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Атаның (Олы Чирмешән бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4520247|Q4520247]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shpk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shpk] |- | style='text-align:right'| 1423 | | ''[[:d:Q36360037|Шәрбән]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Кама аръягындагы Кирәмәт елгасының (Кече Сөлчә, Олы Чирмешән елгалары бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36360037|Q36360037]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shrbn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shrbn] |- | style='text-align:right'| 1424 | | [[шәригать]] | | [[:d:Q482752|Q482752]] | [[:commons:Category:Sharia|Sharia]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/shariat razdely/religiya/islam/shariat] |- | style='text-align:right'| 1425 | [[Файл:Писатель Шариф Камал в Государственном музее ТАССР.jpg|center|128px]] | [[Шәриф Камал]] | язучы, драматург, тәрҗемәче һәм җәмәгать эшлеклесе | [[:d:Q7260473|Q7260473]] | [[:commons:Category:Sharif Kamal|Sharif Kamal]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/shheslr/kamal-shrif razdely/kultura/literatura/shheslr/kamal-shrif] |- | style='text-align:right'| 1426 | [[Файл:Gogol' str., 2 - ул. Гоголя, 2 - panoramio.jpg|center|128px]] | [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]] | | [[:d:Q20583105|Q20583105]] | [[:commons:Category:Kazan theater school|Kazan theater school]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskoe-teatralnoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/kazanskoe-teatralnoe-uchilishche] |- | style='text-align:right'| 1427 | [[Файл:Shagit Ahmadeev (1915) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Шәһит Әхмәдиев]] | Россия империясе һәм ССРБ татар язучысы, журналист, җәмәгать эшлеклесе (1888-1930) | [[:d:Q20598911|Q20598911]] | [[:commons:Category:Shagit Ahmadeev|Shagit Ahmadeev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hmdiev-shit-gyjmadetdin-uly razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/hmdiev-shit-gyjmadetdin-uly] |- | style='text-align:right'| 1428 | | [[Шөгерче (елга)|Шөгерчә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чишмәнең сул кушылдыгы | [[:d:Q6566299|Q6566299]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shgerch razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shgerch] |- | style='text-align:right'| 1429 | [[Файл:Ik river.jpg|center|128px]] | [[Ык (Чулман кушылдыгы)|Ык]] | Башкортстан һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Чулманның сул кушылдыгы | [[:d:Q1143089|Q1143089]] | [[:commons:Category:Ik River|Ik River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yk] |- | style='text-align:right'| 1430 | | [[Ырга (Әшнәк кушылдыгы)|Ырга]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Әшнәкнең (Чулман бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q13204470|Q13204470]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yrga razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yrga] |- | style='text-align:right'| 1431 | | [[Ырым (Гөбенә кушылдыгы)|Ырым]] | Чуашстан һәм Татарстан елгасы, Идел алдындагы Гөбенәнең (Зөя бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q6681530|Q6681530]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yrym razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yrym] |- | style='text-align:right'| 1432 | | [[Ырынбур Татар укытучылар мәктәбе|Ырынбур татар укытучылар мәктәбе]] | | [[:d:Q31444445|Q31444445]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/ufimskaya-orenburgskaya-tatarskaya-uchitelskaya-shkola razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/istoricheskie-obrazovatelnye-uchrezhdeniya/ufimskaya-orenburgskaya-tatarskaya-uchitelskaya-shkola] |- | style='text-align:right'| 1433 | | [[Ышналы (елга)|Ышналы]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Гөбенәнең (Зөя бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36356973|Q36356973]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yshnaly razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yshnaly] |- | style='text-align:right'| 1434 | | ''[[:d:Q131151532|электроаналитик химия]]'' | | [[:d:Q131151532|Q131151532]] | [[:commons:Category:Electroanalytical chemistry|Electroanalytical chemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/ehlektroanaliticheskaya-himiya razdely/nauka/ehlektroanaliticheskaya-himiya] |- | style='text-align:right'| 1435 | [[Файл:Schemas electrolyse h2o.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q7877|электрохимия]]'' | | [[:d:Q7877|Q7877]] | [[:commons:Category:Electrochemistry|Electrochemistry]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/ehlektrohimiya razdely/nauka/ehlektrohimiya] |- | style='text-align:right'| 1436 | [[Файл:Elmira Galimova (2013-12-24).jpg|center|128px]] | [[Эльмира Галимова]] | композитор, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2022), Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты җитәкчесе (2024 елдан). | [[:d:Q20578584|Q20578584]] | [[:commons:Category:Elmira Galimova|Elmira Galimova]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/galimova-ehlmira-mnir-kyzy razdely/nauka/personalii/galimova-ehlmira-mnir-kyzy] |- | style='text-align:right'| 1437 | | [[эндокринология]] | | [[:d:Q162606|Q162606]] | [[:commons:Category:Endocrinology|Endocrinology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/zdravoohranenie/ehndokrinologiya razdely/zdravoohranenie/ehndokrinologiya] |- | style='text-align:right'| 1438 | [[Файл:Orthetrum cancellatum.jpg|center|128px]] | [[энә караклары]] | | [[:d:Q25375|Q25375]] | [[:commons:Category:Odonata|Odonata]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/enkaraklar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/enkaraklar] |- | style='text-align:right'| 1439 | [[Файл:Cadeladefrade 045eue.jpg|center|128px]] | [[эскәккойрыклар]] | бөҗәкләр отряды | [[:d:Q13676|Q13676]] | [[:commons:Category:Dermaptera|Dermaptera]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/eskkkojryklar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/eskkkojryklar] |- | style='text-align:right'| 1440 | [[Файл:Река Стярле, Татарстан.jpg|center|128px]] | [[Эстәрле (Ык кушылдыгы)|Эстәрле]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ык елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q4442352|Q4442352]] | [[:commons:Category:Styarle River|Styarle River]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/estrle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/estrle] |- | style='text-align:right'| 1441 | [[Файл:Въезд в деревню Эстачи со стороны Казани (1).jpg|center|128px]] | [[Эстәче]] | | [[:d:Q13208463|Q13208463]] | [[:commons:Category:Estachi|Estachi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/ehstachi razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/vysokogorskij-rajon-1/ehstachi] |- | style='text-align:right'| 1442 | | [[Эштерә (елга)|Эштерә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Норманың (Мишә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q12570347|Q12570347]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shira razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shira] |- | style='text-align:right'| 1443 | | [[Югары Кандыз]] | Ырынбур өлкәсе, Башкортстан һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4108685|Q4108685]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yugary-kandyz razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yugary-kandyz] |- | style='text-align:right'| 1444 | | [[Югары Козгынчы]] | | [[:d:Q4108871|Q4108871]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/verhnyaya-kuzguncha razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/verhnyaya-kuzguncha] |- | style='text-align:right'| 1445 | | [[Югары Масра]] | | [[:d:Q18770374|Q18770374]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/yugary-masra razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/archa-rajony/yugary-masra] |- | style='text-align:right'| 1446 | [[Файл:Печищинский разрез.jpg|center|128px]] | [[Югары Ослан районы]] | | [[:d:Q2220436|Q2220436]] | [[:commons:Category:Verkhneuslonsky District|Verkhneuslonsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yugary-oslan-rajony-1/yugary-oslan-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/yugary-oslan-rajony-1/yugary-oslan-rajony] |- | style='text-align:right'| 1447 | | [[Югары Урысбага]] | | [[:d:Q18770193|Q18770193]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/verhnie-uraspugi razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/verhnie-uraspugi] |- | style='text-align:right'| 1448 | | [[Югары Ушмы (Мамадыш районы)|Югары Ушма]] | Татарстанның Мамадыш районы авылы | [[:d:Q18770383|Q18770383]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/verhnyaya-oshma razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/mamadyshskij-rajon-1/verhnyaya-oshma] |- | style='text-align:right'| 1449 | | [[Югары Шәмәрдән]] | | [[:d:Q18770317|Q18770317]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/verhnij-shemordan razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/kukmorskij-rajon-1/verhnij-shemordan] |- | style='text-align:right'| 1450 | | [[Юкәче (Шия кушылдыгы)|Юкәче]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шыяның (Нократ бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q483834|Q483834]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yukche razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yukche] |- | style='text-align:right'| 1451 | | [[Юлдаш (газета, Казан)|Юлдаш]] | татар телле мәгълүмати-танып белү, күңел ачу газетасы (Казан) | [[:d:Q126726318|Q126726318]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yuldash razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yuldash] |- | style='text-align:right'| 1452 | | [[Юнона Карева]] | | [[:d:Q55107077|Q55107077]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kareva-yunona-ilinichna razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/kareva-yunona-ilinichna] |- | style='text-align:right'| 1453 | | [[Юраш]] | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Юрашның (Әдәм, Үмәк, Нократ бассейннары) уң кушылдыгы | [[:d:Q485127|Q485127]] | | |- | style='text-align:right'| 1454 | | ''[[:d:Q4534772|Юраш]]'' | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Әдәм елгасының (Үмәк, Нократ бассейннары) сул кушылдыгы | [[:d:Q4534772|Q4534772]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yurash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yurash] |- | style='text-align:right'| 1455 | | ''[[:d:Q4534773|Юраш]]'' | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Туйма елгасының (Кама елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q4534773|Q4534773]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yurash-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yurash-1] |- | style='text-align:right'| 1456 | | ''[[:d:Q4534909|Юри]]'' | Удмуртия һәм Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Чаж елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q4534909|Q4534909]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yuri razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yuri] |- | style='text-align:right'| 1457 | | ''[[:d:Q135683046|Юрий Кожевников]]'' | очышлар динамикасы һәм оптималь идарә итү өлкәсе галиме (1932-2001), ТР ФАнең мөхбир әгъзасы (1992), ТАССР, РФнең атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1982, 1993), Казан техник университетының атказанган профессоры (1997) | [[:d:Q135683046|Q135683046]] | [[:commons:Category:Yuriy Kozhevnikov|Yuriy Kozhevnikov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/kozhevnikov-yurij-vasilevich razdely/nauka/personalii/kozhevnikov-yurij-vasilevich] |- | style='text-align:right'| 1458 | [[Файл:Юрьевская пещера.jpg|center|128px]] | [[Юрьев мәгарәсе]] | геология табигать истәлеге | [[:d:Q4535302|Q4535302]] | [[:commons:Category:Yurievskaya Cave|Yurievskaya Cave]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/ohrana-prirody/yurev-mgarse razdely/priroda/ohrana-prirody/yurev-mgarse] |- | style='text-align:right'| 1459 | | [[Ютазы елгасы|Ютазы]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4535439|Q4535439]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yutazy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yutazy] |- | style='text-align:right'| 1460 | | [[Юхмачы (елга)|Юхмачы]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Кече Чирмешәннең уң кушылдыгы | [[:d:Q20623925|Q20623925]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yuhmachy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yuhmachy] |- | style='text-align:right'| 1461 | | ''[[:d:Q127171407|Яков Коксин]]'' | РИ һәм ССРБ таксидермисты (1880-1969) | [[:d:Q127171407|Q127171407]] | [[:commons:Category:Yakov Koksin|Yakov Koksin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/koksin-yakov-petrovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/koksin-yakov-petrovich] |- | style='text-align:right'| 1462 | | ''[[:d:Q135450973|Яков Шелковников]]'' | РИ архитекторы (1774-1809, Казан) | [[:d:Q135450973|Q135450973]] | [[:commons:Category:Yakov Shelkovnikov|Yakov Shelkovnikov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/shelkovnikov-yakov-mihajlovich razdely/kultura/iskusstvo/arhitektura/personalii/shelkovnikov-yakov-mihajlovich] |- | style='text-align:right'| 1463 | | [[Якты юл (газета, Тукай районы)|Якты юл]] | Татарстанның Тукай районы татар һәм рус телле муниципаль газетасы | [[:d:Q126727802|Q126727802]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yakty-yul-svetlyj-put razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yakty-yul-svetlyj-put] |- | style='text-align:right'| 1464 | | [[Якуп Чанышев]] | | [[:d:Q4507119|Q4507119]] | [[:commons:Category:Yakub Chanyshev|Yakub Chanyshev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/shheslr/chanyshev-yakub-iangir-uly razdely/voennoe-delo/shheslr/chanyshev-yakub-iangir-uly] |- | style='text-align:right'| 1465 | | [[Ямаш (Олы Кәминкә кушылдыгы)|Ямаш]] | Татарстан елгасы, Көчыгыш Чулман аръягындагы Бөгелмә Зәенең уң кушылдыгы | [[:d:Q1097929|Q1097929]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash] |- | style='text-align:right'| 1466 | | [[Ямаш (Кичү кушылдыгы)|Ямаш]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең уң кушылдыгы | [[:d:Q12572254|Q12572254]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash-1] |- | style='text-align:right'| 1467 | | ''[[:d:Q34952399|Ямаш]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Дала Зәе елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q34952399|Q34952399]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash-2 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yamash-2] |- | style='text-align:right'| 1468 | | [[Ямашнефть]] | | [[:d:Q110130569|Q110130569]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/promyshlennost/neftegazodobyvayushaya/yamashneft razdely/ekonomika/promyshlennost/neftegazodobyvayushaya/yamashneft] |- | style='text-align:right'| 1469 | | [[Яр Чаллы педагогика көллияте]] | көллият (Яр Чаллы, Татарстан, Россия) | [[:d:Q107185387|Q107185387]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/naberezhnochelninskij-pedagogicheskij-kolledzh razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/naberezhnochelninskij-pedagogicheskij-kolledzh] |- | style='text-align:right'| 1470 | | [[Яр Чаллы сәнгать көллияте]] | | [[:d:Q31444374|Q31444374]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/naberezhnochelninskij-kolledzh-iskusstv razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/naberezhnochelninskij-kolledzh-iskusstv] |- | style='text-align:right'| 1471 | [[Файл:Kama River. Naberezhnye Chelny, elevator P6211321 2575.jpg|center|128px]] | [[Яр Чаллы элеваторы]] | | [[:d:Q16679245|Q16679245]] | [[:commons:Category:Naberezhnye Chelny Grain Elevator|Naberezhnye Chelny Grain Elevator]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/predpriyatiya/naberezhnochelninskij-ehlevator razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/predpriyatiya/naberezhnochelninskij-ehlevator] |- | style='text-align:right'| 1472 | | [[Яран (Иләт кушылдыгы)|Яран]] | Мари Иле һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Илләтнең уң кушылдыгы | [[:d:Q85795|Q85795]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yaranka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yaranka] |- | style='text-align:right'| 1473 | [[Файл:Ярулла Вәли.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q123766082|Ярулла Вәлиев]]'' | татар язучысы һәм драматург | [[:d:Q123766082|Q123766082]] | [[:commons:Category:Yarulla Vali|Yarulla Vali]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/vali-valeev-yarulla razdely/kultura/literatura/personalii/vali-valeev-yarulla] |- | style='text-align:right'| 1474 | | ''[[:d:Q137997073|Ясачка]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Бизнә елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q137997073|Q137997073]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yasachka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yasachka] |- | style='text-align:right'| 1475 | | ''[[:d:Q137997250|Ясачка]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Үтәк елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q137997250|Q137997250]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yasachka-1 razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yasachka-1] |- | style='text-align:right'| 1476 | | [[Яурка|Яур]] | Самар өлкәсе һәм Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Олы Чирмешәннең сул кушылдыгы | [[:d:Q4539657|Q4539657]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yaurka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/yaurka] |- | style='text-align:right'| 1477 | [[Файл:Zeleny Dol Station and surroundings 08-2016 img5.jpg|center|128px]] | [[Яшел Үзән]] | | [[:d:Q139743|Q139743]] | [[:commons:Category:Zelenodolsk|Zelenodolsk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/zelenodolsk razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/zelenodolsk] |- | style='text-align:right'| 1478 | | [[Яшел Үзән медицина укуханәсе]] | | [[:d:Q4190369|Q4190369]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/zelenodolskoe-medicinskoe-uchilishche razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/zelenodolskoe-medicinskoe-uchilishche] |- | style='text-align:right'| 1479 | [[Файл:Sviyazhsk Rozhdestvenskaya Street and pier 08-2016 img1.jpg|center|128px]] | [[Яшел Үзән районы]] | | [[:d:Q2220520|Q2220520]] | [[:commons:Category:Zelenodolsky District|Zelenodolsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/yashel-zn-rajony razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/zelenodolskij-rajon-1/yashel-zn-rajony] |- | style='text-align:right'| 1480 | | [[яшәү минимумы]] | | [[:d:Q543406|Q543406]] | [[:commons:Category:Living wage|Living wage]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/prozhitochnyj-minimum razdely/ekonomika/prozhitochnyj-minimum] |- | style='text-align:right'| 1481 | [[Файл:Šárif Kamal urame-3.jpg|center|128px]] | [[Яңа бистә (Казан)|Яңа татар бистәсе]] | Казанның көньяк-көнбатыш читендәге торак пункт | [[:d:Q4322348|Q4322348]] | [[:commons:Category:New Tatar Sloboda, Kazan|New Tatar Sloboda, Kazan]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kazan/yaa-tatar-bistse razdely/kazan/yaa-tatar-bistse] |- | style='text-align:right'| 1482 | | [[Яңалиф (журнал, 1927)|Яңалиф]] | «Яңалиф» җәмгыяте советының иҗтимагый-сәяси, әдәби рәсемле журналы (Казан, 1927-1930) | [[:d:Q55228685|Q55228685]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yaalif razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yaalif] |- | style='text-align:right'| 1483 | | [[Яңалиф (журнал, 1930)|Яңалиф]] | татарча әдәби-нәфис, тәнкыйди-библиографик журнал (Казан, 1930-1932) | [[:d:Q55228705|Q55228705]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yanalif-1 razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yanalif-1] |- | style='text-align:right'| 1484 | | [[Яңалиф газеты (гәҗит)|Яңалиф газеты]] | татар телле атналык иҗтимагый-сәяси, фәнни, әдәби газета (Казан, 1928-1929) | [[:d:Q55228734|Q55228734]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yaalif-gzite razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/yaalif-gzite] |- | style='text-align:right'| 1485 | | [[Яңасала (елга)|Яңасала]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Бизнәнең уң кушылдыгы | [[:d:Q4315275|Q4315275]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nayasolka razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nayasolka] |- | style='text-align:right'| 1486 | [[Файл:Elenchus koebelei.jpg|center|128px]] | [[җилпәвеч канатлылар]] | | [[:d:Q327144|Q327144]] | [[:commons:Category:Strepsiptera|Strepsiptera]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ilpvech-kanatlylar razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ilpvech-kanatlylar] |- | style='text-align:right'| 1487 | | [[җилән]] | Татар милли киеме | [[:d:Q114053559|Q114053559]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tradicionnaya-odezhda-i-obuv/dzhilyan razdely/narody/tatary/tradicionnaya-odezhda-i-obuv/dzhilyan] |- | style='text-align:right'| 1488 | [[Файл:Shipot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q161598|җир асты сулары]]'' | | [[:d:Q161598|Q161598]] | [[:commons:Category:Underground water|Underground water]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ir-asty-sulary razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/ir-asty-sulary] |- | style='text-align:right'| 1489 | [[Файл:ChrysomelidaeSpec.png|center|128px]] | [[җир борчалары]] | | [[:d:Q193407|Q193407]] | [[:commons:Category:Chrysomelidae|Chrysomelidae]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ir-borchalary razdely/priroda/zhivotnyj-mir/ir-borchalary] |- | style='text-align:right'| 1490 | | [[Җүкәтау]] | Урта гасырлардагы (X–XV йөзләр) Идел буе Болгары һәм Алтын Урда шәһәре | [[:d:Q4181580|Q4181580]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ktau razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/ktau] |- | style='text-align:right'| 1491 | | ''[[:d:Q141149935|Җүкәтау бәклеге]]'' | XIII–XV йөзләрдә Көнбатыш Чулман яр буйлары, Актай белән Шушма елгалары аралыгындагы Алтын Урда чоры болгар бәклеге | [[:d:Q141149935|Q141149935]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/dzhuketauskoe-knyazhestvo razdely/istoriya/srednie-veka/gosudarstva/dzhuketauskoe-knyazhestvo] |- | style='text-align:right'| 1492 | | ''[[:d:Q141149984|Җүкәтау комплексы]]'' | археологик урыннар комплексы | [[:d:Q141149984|Q141149984]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/pamyatniki/dzhuketauskij-kompleks razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/pamyatniki/dzhuketauskij-kompleks] |- | style='text-align:right'| 1493 | | [[җәдитчелек]] | XIX гасырның 80 елларында татар, азәрбайҗан буржуазиясендә барлыкка килгән буржуаз-либераль, милли хәрәкәт | [[:d:Q1325236|Q1325236]] | [[:commons:Category:Jadidism|Jadidism]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/religiya/islam/dzhadidizm razdely/religiya/islam/dzhadidizm] |- | style='text-align:right'| 1494 | | [[Җәлилнефть]] | "Татнефть" ГАҖ нефть-газ чыгару идарәсе (Җәлил штб, Сарман районы, Татарстан, Россия) | [[:d:Q130241080|Q130241080]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/promyshlennost/neftegazodobyvayushaya/neftegazodobyvayushchaya-promyshlennost/lilneft razdely/ekonomika/promyshlennost/neftegazodobyvayushaya/neftegazodobyvayushchaya-promyshlennost/lilneft] |- | style='text-align:right'| 1495 | | [[Җәүдәт Дәрзаман]] | язучы, журналист (1945-2019), ТРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1994), ТРның атказанган сәнгать эшлеклесе (2002) | [[:d:Q11054394|Q11054394]] | [[:commons:Category:Zaudat Darzaman|Zaudat Darzaman]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/darzaman-darzamanov-zaudat-harisovich razdely/kultura/literatura/personalii/darzaman-darzamanov-zaudat-harisovich] |- | style='text-align:right'| 1496 | | [[Үзәк мөселман хәрби коллегиясе]] | 1918-1920 Петроград-Мәскәү-Казанда эшләгән совет мөселман хәрби-оештыру оешмасы | [[:d:Q3868670|Q3868670]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/centralnaya-musulmanskaya-voennaya-kollegiya-cmvk razdely/voennoe-delo/centralnaya-musulmanskaya-voennaya-kollegiya-cmvk] |- | style='text-align:right'| 1497 | | [[Үләмә]] | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең уң кушылдыгы | [[:d:Q4470940|Q4470940]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/lm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/lm] |- | style='text-align:right'| 1498 | | ''[[:d:Q4475576|Үмәк]]'' | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Нократ елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q4475576|Q4475576]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mk] |- | style='text-align:right'| 1499 | [[Файл:Afforestation at Kanakakunnu.jpg|center|128px]] | [[Урман үрчетү|үрман үрчетү]] | | [[:d:Q2384419|Q2384419]] | [[:commons:Category:Afforestation|Afforestation]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/lesorazvedenie razdely/ekonomika/lesorazvedenie] |- | style='text-align:right'| 1500 | | ''[[:d:Q36357384|Үртәм]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Ашыт елгасының уң кушылдыгы | [[:d:Q36357384|Q36357384]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rtm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rtm] |- | style='text-align:right'| 1501 | | ''[[:d:Q185973|үсемлекләр физиологиясе]]'' | | [[:d:Q185973|Q185973]] | [[:commons:Category:Plant physiology|Plant physiology]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/fiziologiya-rastenij razdely/nauka/fiziologiya-rastenij] |- | style='text-align:right'| 1502 | [[Файл:AA09007.jpg|center|128px]] | [[үсемлекчелек]] | | [[:d:Q48803|Q48803]] | [[:commons:Category:Horticulture|Horticulture]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/rastenievodstvo razdely/ekonomika/selskoe-hozyajstvo/rastenievodstvo] |- | style='text-align:right'| 1503 | | [[Үтәк (Идел кушылдыгы)]] | Сембер өлкәсе һәм Татарстан республикасы елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Идел елгасының сул кушылдыгы | [[:d:Q16710696|Q16710696]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/tk] |- | style='text-align:right'| 1504 | | [[Үчәлле (елга)|Үчәлле]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Ыкның сул кушылдыгы | [[:d:Q4479282|Q4479282]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chlle razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/chlle] |- | style='text-align:right'| 1505 | | [[Үшнә (елга)|Үшнә]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Норманың (Мишә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q20598582|Q20598582]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shn razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shn] |- | style='text-align:right'| 1506 | [[Файл:Atlasov GM.jpg|center|128px]] | [[Һади Атласи]] | Россия империясе һәм ССРБ татар тарихчысы, язучы, педагог, дин һәм җәмәгать эшлеклесе (1876-1938) | [[:d:Q13208970|Q13208970]] | [[:commons:Category:Hadi Atlasi|Hadi Atlasi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/atlasov-adi razdely/nauka/personalii/atlasov-adi] |- | style='text-align:right'| 1507 | | [[Һаҗәр Илялова]] | | [[:d:Q24846601|Q24846601]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/ilyalovy] |- | style='text-align:right'| 1508 | | [[Әбрар Сәгыйди]] | татар шагыйре, тәрҗемәчесе, драматургы (1895-1939) | [[:d:Q13208978|Q13208978]] | [[:commons:Category:Abrar Sagidi|Abrar Sagidi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/sagidi-abrar-muhammetzakirovich razdely/kultura/literatura/personalii/sagidi-abrar-muhammetzakirovich] |- | style='text-align:right'| 1509 | [[Файл:Abrek Ayupov 03.jpg|center|128px]] | [[Әбрәк Әюпов]] | Авиация генерал-полковнигы (1993), техник фәннәр докторы (1987), профессор (1991), РФнең атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1995) | [[:d:Q24351545|Q24351545]] | [[:commons:Category:Abrek Ayupov|Abrek Ayupov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/shheslr/yupov-abrek-idris-uly razdely/voennoe-delo/shheslr/yupov-abrek-idris-uly] |- | style='text-align:right'| 1510 | [[Файл:Agryz town, Republic of Tatarstan, Russia. Train station hall. Main view.jpg|center|128px]] | [[Әгерҗе]] | РФнең субъекты булган Татарстан Республикасындагы шәһәр, Әгерҗе районының үзәге | [[:d:Q102746|Q102746]] | [[:commons:Category:Agryz|Agryz]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/gere razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/gere] |- | style='text-align:right'| 1511 | | [[Әдәм (Кече Чирмешән кушылдыгы)|Әдәм]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман аръягындагы Әдәмсуның (Кече Чирмешән бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q32149600|Q32149600]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dm razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/dm] |- | style='text-align:right'| 1512 | | [[Әҗәү|Әзи (Әҗәү, Салагыш)]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Ижның сул кушылдыгы | [[:d:Q756259|Q756259]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zi razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/zi] |- | style='text-align:right'| 1513 | [[Файл:Azgar Shakirov 2020-03-02.jpg|center|128px]] | [[Әзһәр Шакиров|Әзһәр Шакирев]] | татар актеры | [[:d:Q13208996|Q13208996]] | [[:commons:Category:Azgar Shakirov|Azgar Shakirov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/shakirov-azgar-shafikovich razdely/kultura/iskusstvo/teatr/personalii/shakirov-azgar-shafikovich] |- | style='text-align:right'| 1514 | | [[Алимкәй Абдершин|Әлимкәй Абдершин]] | Бөек Ватан сугышы катнашучысы (1911-1983), Советлар Союзы Герое (1944), старшина | [[:d:Q4054453|Q4054453]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/voennoe-delo/shheslr/abdershin-alimkj-abdulla-uly razdely/voennoe-delo/shheslr/abdershin-alimkj-abdulla-uly] |- | style='text-align:right'| 1515 | | [[Әлмира Әдиатуллина]] | татарча язган журналист (1938-2021), ТАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1989) | [[:d:Q61970652|Q61970652]] | [[:commons:Category:Almira Adiatullina|Almira Adiatullina]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/saryaz-almira-lutfullovna razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/saryaz-almira-lutfullovna] |- | style='text-align:right'| 1516 | [[Файл:Almetjewsk-Dramatheater-2006.jpg|center|128px]] | [[Әлмәт]] | Татарстан шәһәре, Әлмәт районы үзәге | [[:d:Q103483|Q103483]] | [[:commons:Category:Almetyevsk|Almetyevsk]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/lmt razdely/municipalnye-obrazovaniya/gorodskie-poseleniya/lmt] |- | style='text-align:right'| 1517 | | [[Әлмәт политехник техникумы]] | Урта һөнәри уку йорты (Әлмәт, Россия) | [[:d:Q105992430|Q105992430]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/almetevskij-politekhnicheskij-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/almetevskij-politekhnicheskij-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 1518 | | [[Әлмәт сәүдә-икътисад техникумы]] | Әлмәттәге (Татарстан, РФ) уку йорты | [[:d:Q104586854|Q104586854]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lmt-sd-iktisad-tekhnikumy razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/lmt-sd-iktisad-tekhnikumy] |- | style='text-align:right'| 1519 | [[Файл:Almetyevsk Tatar Drama Theatre (2023-03-27) 04.jpg|center|128px]] | [[Әлмәт татар драма театры|Әлмәт татар дәүләт драма театры]] | 1944 елла Әлмәт шәһәрендә булдырылган театр | [[:d:Q4063516|Q4063516]] | [[:commons:Category:Almetyevsk Tatar Drama Theatre|Almetyevsk Tatar Drama Theatre]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/almetevskij-tatarskij-gosudarstvennyj-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/almetevskij-tatarskij-gosudarstvennyj-dramaticheskij-teatr] |- | style='text-align:right'| 1520 | [[Файл:Alnashi centre.jpg|center|128px]] | [[Алнаш районы|Әлнәш районы]] | Удмуртиянең муниципаль районы | [[:d:Q516355|Q516355]] | [[:commons:Category:Alnashsky District|Alnashsky District]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/rossijskaya-federaciya/udmurtskaya-respublika/alnashskij-rajon razdely/rossijskaya-federaciya/udmurtskaya-respublika/alnashskij-rajon] |- | style='text-align:right'| 1521 | | [[Әлфия Борнашева]] | пианист, педагог, ТАССР, ТР һәм РФның атказанган сәнгать эшлеклесе (1942-2021) | [[:d:Q4099799|Q4099799]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/burnasheva-ehlfiya-vafovna razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/burnasheva-ehlfiya-vafovna] |- | style='text-align:right'| 1522 | | [[Әлфия Заһидуллина]] | опера җырчысы (сопрано), педагог, ТАССРның халык, РСФСРның атказанган артисты | [[:d:Q30245938|Q30245938]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/zagidullina-alfiya-gafiatullovna razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/zagidullina-alfiya-gafiatullovna] |- | style='text-align:right'| 1523 | [[Файл:Alfiya Sargin (2023-03-03).jpg|center|128px]] | [[Әлфия Ильясова]] | нәкышьче, график, гамәли-декоратив сәнгать рәссамы (т. 1967, Казан) | [[:d:Q40041401|Q40041401]] | [[:commons:Category:Alfiya Sargin|Alfiya Sargin]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/ilyasova-lfiya-rinad-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/ilyasova-lfiya-rinad-kyzy] |- | style='text-align:right'| 1524 | [[Файл:Alfiya Avzalova.jpg|center|128px]] | [[Әлфия Авзалова|Әлфия Әфзалова]] | | [[:d:Q4055732|Q4055732]] | [[:commons:Category:Alfiya Avzalova|Alfiya Avzalova]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/avzalova-lfiya-avzal-kyzy razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/avzalova-lfiya-avzal-kyzy] |- | style='text-align:right'| 1525 | | [[Әминә Мөхетдинова|Әминә Мөхетдинева]] | | [[:d:Q56461709|Q56461709]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/muhitdinova-amina-fasahovna razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/muhitdinova-amina-fasahovna] |- | style='text-align:right'| 1526 | | [[Әминә Сафиуллина]] | | [[:d:Q13209041|Q13209041]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/safiullina-amina-karimovna razdely/sredstva-massovoj-informacii/personalii/safiullina-amina-karimovna] |- | style='text-align:right'| 1527 | | [[Әмир Нәҗип]] | совет тел галиме (1899-1991) | [[:d:Q4311961|Q4311961]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/nadzhip-ehmir-nadzhipovich razdely/nauka/personalii/nadzhip-ehmir-nadzhipovich] |- | style='text-align:right'| 1528 | | [[Әнвәр Бакиров (1920)|Әнвәр Бакиров]] | совет татар композиторы | [[:d:Q4075940|Q4075940]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bakirov-nvr-zakir-uly razdely/kultura/iskusstvo/muzyka/personalii/bakirov-nvr-zakir-uly] |- | style='text-align:right'| 1529 | [[Файл:Nagaev.A.jpg|center|128px]] | [[Әнвәр Нагаев]] | театр рәссамы, П. Т. Сперанский мәктәбе шәкерте, 150 дән артык спектакльне бизәүче | [[:d:Q20587753|Q20587753]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/nagaev-ehnver-hasanovich razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/nagaev-ehnver-hasanovich] |- | style='text-align:right'| 1530 | | [[Әнисә Алиева]] | галимә, текстолог | [[:d:Q130685815|Q130685815]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/aleeva-anisa-hanifovna razdely/nauka/personalii/aleeva-anisa-hanifovna] |- | style='text-align:right'| 1531 | | [[Әнҗерә (елга)|Әнҗерә]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман алдындагы Нократның сул кушылдыгы | [[:d:Q483825|Q483825]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nr razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/nr] |- | style='text-align:right'| 1532 | | ''[[:d:Q137391962|Әнәс Гатауллин]]'' | | [[:d:Q137391962|Q137391962]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/personalii/gataullin-anas-gazizovich razdely/nauka/personalii/gataullin-anas-gazizovich] |- | style='text-align:right'| 1533 | | [[Әнәс Тумашев]] | | [[:d:Q13209060|Q13209060]] | [[:commons:Category:Anas Tumashev|Anas Tumashev]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/tumashev-ns-ibraim-uly razdely/kultura/iskusstvo/izobrazitelnoe-iskusstvo-i-dpi/personalii/tumashev-ns-ibraim-uly] |- | style='text-align:right'| 1534 | | [[Әрмән бистәсе]] | XIV/ХVI-XVIII гасыр Казаннан көньяк-көнчыгышка таба текә калкулык башында урнашкан торак пункт | [[:d:Q65301870|Q65301870]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/rmn-bistse razdely/istoriya/srednie-veka/kalalar-salalar/rmn-bistse] |- | style='text-align:right'| 1535 | | ''[[:d:Q840821|Әрә]]'' | Татарстан елгасы, Идел алдындагы Зөянең сул кушылдыгы | [[:d:Q840821|Q840821]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/r razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/r] |- | style='text-align:right'| 1536 | | [[Әстерхан дәүләт татар драма театры]] | театр | [[:d:Q13209075|Q13209075]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/astrahanskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr razdely/kultura/iskusstvo/teatr/uchrezhdeniya/astrahanskij-tatarskij-dramaticheskij-teatr] |- | style='text-align:right'| 1537 | | [[Әт-Тилмиз (гәҗит)|Әт-Тилмиз]] | Санкт-Петербургтагы гарәп телле иҗтимагый-педагогик, фәнни, әдәби атналык газета (1906-1907) | [[:d:Q54912788|Q54912788]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tilmiz razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/tilmiz] |- | style='text-align:right'| 1538 | | [[Әтнә авыл хуҗалыгы техникумы]] | | [[:d:Q31444483|Q31444483]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/atninskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum razdely/obrazovanie/sredne-specialnoe-obrazovanie/atninskij-selskohozyajstvennyj-tekhnikum] |- | style='text-align:right'| 1539 | | [[Әтәс]] | Татарстанның Актаныш районында авыл | [[:d:Q18765860|Q18765860]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/ts razdely/municipalnye-obrazovaniya/municipalnye-rajony/aktanysh-rajony/ts] |- | style='text-align:right'| 1540 | | [[Әтәч сазы]] | | [[:d:Q20598882|Q20598882]] | | |- | style='text-align:right'| 1541 | [[Файл:Ahmet Mazgarov (2013-05-30).jpg|center|128px]] | [[Әхмәт Мазһаров]] | | [[:d:Q20586937|Q20586937]] | [[:commons:Category:Ahmet Mazgarov|Ahmet Mazgarov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/mazarov-hmt-mazar-uly razdely/nauka/istoriya-nauki-v-tatarstane/mazarov-hmt-mazar-uly] |- | style='text-align:right'| 1542 | [[Файл:Ahmed Tsalikov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4503048|Әхмәтбәк Цаликов]]'' | сәясәт эшлеклесе, мөселман халыкларының милли азатлык хәрәкәте эшлеклесе | [[:d:Q4503048|Q4503048]] | [[:commons:Category:Ahmed Tsalikov|Ahmed Tsalikov]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/calikov-ahmed-temirbulatovich razdely/istoriya/novejshee-vremya/personalii/calikov-ahmed-temirbulatovich] |- | style='text-align:right'| 1543 | [[Файл:Ahmedgarey Hasani.jpg|center|128px]] | [[Әхмәтгәрәй Хәсәни]] | нашир, язучы, «Гасыр» типографиясе хуҗасы | [[:d:Q20598950|Q20598950]] | [[:commons:Category:Ahmedgarey Hasani|Ahmedgarey Hasani]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/literatura/personalii/hasani-ahmedgarej-sibgatullovich razdely/kultura/literatura/personalii/hasani-ahmedgarej-sibgatullovich] |- | style='text-align:right'| 1544 | [[Файл:Əxməthadi Maqsudi.jpg|center|128px]] | [[Әхмәтһади Максуди]] | Россия империясе һәм ССРБ татар җәмәгать һәм сәясәт эшлеклесе, педагог, тел белгече (1868-1941) | [[:d:Q4276397|Q4276397]] | [[:commons:Category:Ahmedhadi Maksudi|Ahmedhadi Maksudi]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/obrazovanie/shheslr/maksudi-hmtadi-adi-nizametdin-uly razdely/obrazovanie/shheslr/maksudi-hmtadi-adi-nizametdin-uly] |- | style='text-align:right'| 1545 | | [[Әхтиял (Иж кушылдыгы)|Әхтиял]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q4073202|Q4073202]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/htiyal razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/htiyal] |- | style='text-align:right'| 1546 | | [[Әшнәк (елга)|Әшнәк]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Чулманның уң кушылдыгы | [[:d:Q12557896|Q12557896]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shnk razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/shnk] |- | style='text-align:right'| 1547 | | [[Әҗми]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Мәлләнең (Ык бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q4058375|Q4058375]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mi razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/mi] |- | style='text-align:right'| 1548 | | [[Өлфәт (гәҗит)|Өлфәт]] | | [[:d:Q55082469|Q55082469]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ulfat razdely/sredstva-massovoj-informacii/periodicheskie-izdaniya/ulfat] |- | style='text-align:right'| 1549 | | [[Өлфәт (басмаханә)|Өлфәт]] | | [[:d:Q65300605|Q65300605]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/kultura/izdatelskoe-delo/ulfat razdely/kultura/izdatelskoe-delo/ulfat] |- | style='text-align:right'| 1550 | | ''[[:d:Q36357359|Өлә]]'' | Татарстан елгасы, Көнбатыш Кама алдындагы Ашыт елгасының (Илләт елгасы бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q36357359|Q36357359]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/l-elgasy razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/l-elgasy] |- | style='text-align:right'| 1551 | | [[Өргәнчә (елга)|Өргәнче]] | Татарстан елгасы, Көнчыгыш Чулман аръягындагы Кичүнең (Чишмә бассейны) уң кушылдыгы | [[:d:Q6566894|Q6566894]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rgnche razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/rgnche] |- | style='text-align:right'| 1552 | | [[Өскебаш|Өске]] | Татарстан елгасы, Көнбатыш Чулман алдындагы Шыяның (Нократ бассейны) сул кушылдыгы | [[:d:Q484283|Q484283]] | | [https://tatarica.org/tat/razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ske razdely/priroda/gidrograficheskaya-set/reki/ske] |- | style='text-align:right'| 1553 | [[Файл:Echpochmak2.jpg|center|128px]] | [[Өчпочмак (ризык)|Өчпочмак]] | Татар милли ризыгы. Әче, сирәгрәк төче камырдан вак итеп туралган ит, бәрәңге һәм суган белән эчләп әзерләнгән өчпочмак рәвешендәге камыр ашы | [[:d:Q2464350|Q2464350]] | [[:commons:Category:Öçpoçmaq|Öçpoçmaq]] | [https://tatarica.org/tat/razdely/narody/tatary/tatarskaya-kuhnya/chpochmak razdely/narody/tatary/tatarskaya-kuhnya/chpochmak] |} {{Wikidata list end}} [[Төркем:Исемлекләр]] [[Төркем:Татарча энциклопедияләр]] 96shwodvvnhtlxyoz64j0ldg7rev68c 0 583727 6026398 4083799 2026-09-03T17:48:43Z Әмир 15082 /* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә 6026398 wikitext text/x-wiki {{Tatar4.0-2022}} {{Шәхес | исем = Минзәлия Закирова | рәсем = Закирова.jpg | рәсем_зурлыгы = | alt = | рәсем язуы = | тулы исем = Закирова Минзәлия Заһри кызы | һөнәр = | туу датасы = 04.07.1965 | туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]] | гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]↓<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]] | милләт = татар | үлем датасы = | үлем җире = | әти = | әни = | ир = | хатын = | балалар = | бүләк һәм премияләр = {{Казанның 1000 еллыгы истәлегенә медале}} [[Файл:Med ord merit tatarstan rib.png|40px|«Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены медале (2026)]]<br/>Татарстан Республикасы Президенты Рәхмәте (2020),<br/> «Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгының Мәгарифтәге казанышлары өчен» күкрәк билгесе (2009); | сайт = | башка мәгълүмат = }} {{Башка мәгънәләр|төр=фамилия| Закирова }} '''Минзәлия Закирова''' ― [[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы|Татарстан Республикасы мәгариф һәм фән министры]] урынбасары (2020 елдан). == Биографиясе == Закирова Минзәлия Заһри кызы [[1965 ел|1965]] елның 4 июлендә туа. [[1987 ел|1987]] елда «биология һәм химия укытучысы " белгечлеге буенча Казан дәүләт педагогика институтының табигый-география факультетын тәмамлый». [[2010 ел|2010]] елда Педагогика фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә ия була. [[2017 ел|2017]] елда «Нәтиҗәле идарәче» («Эффективный управленец») программасы буенча Казан (Идел буе) федераль университетында квалификациясен күтәрә. == Хезмәт эшчәнлеге == * [[1981 ел|1981]]-[[1982 ел|1982]] елларда-[[Балык Бистәсе районы]] [[Югары Тегермәнлек]] урта мәктәбе интернат тәрбиячесе; * [[1987 ел|1987]]-[[1988 ел|1988]] елларда - [[Балык Бистәсе районы]] Трой-Урай мәктәбенең химия һәм биология укытучысы; * [[1992 ел|1992]]-[[1998 ел|1998]] елларда - [[Казан]] шәһәре [[Вахитов районы]]ның 27 нче татар мәктәп-гимназиясе укытучысы, укыту-тәрбия эшләре буенча директор урынбасары; * [[1998 ел|1998]]-[[2007 ел|2007]] елларда - [[Казан шәһәре]] [[Вахитов районы]] мәгариф идарәсенең әйдәп баручы белгече, мәгариф бүлеге башлыгы урынбасары; * [[2007 ел|2007]]-[[2011 ел|2011]] елларда - [[Вахитов районы]] буенча мәгариф бүлеге, "[[Казан|Казан шәһәре]] Башкарма комитетының мәгариф идарәсе" МКУ; * [[2011 ел|2011]]-[[2020 ел|2020]] елларда - "[[Казан]] шәһәре муниципаль берәмлеге Башкарма комитетының мәгариф идарәсе" МКУнең Вахитов һәм [[Казанның Идел буе районы|Идел буе район]]нары буенча мәгариф бүлеге башлыгы; * [[2020 ел|2020]] елның 2 ноябреннән - [[Татарстан|Татарстан Республикасы]] Мәгариф һәм фән министры урынбасары. == Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре == * [["Qazannıñ 1000 yıllığı istälegenä" medal|"Казанның 1000 еллыгы истәлегенә"]] медале(2005); * "[[Татарстан Республикасының Атказанган укытучысы|Татарстан Республикасының атказанган укытучысы]]" (2015); * [[Татарстан Республикасы Президенты]] Рәхмәте (2020); * "[[Татарстан Республикасы]] Мәгариф һәм фән министрлыгының Мәгарифтәге казанышлары өчен" күкрәк билгесе(2009); * Дәүләт статистикасы федераль хезмәтенең ведомство Аерымлык билгесе (2012); * [[Россия Федерациясе]] Мәгариф һәм фән министрлыгының Мактау грамотасы (2012); * «[[Казан]] шәһәрендәге 2013 елгы XXVII Бөтендөнья җәйге универсиадасы " истәлекле медале (2015); * Татарстан Республикасы Профсоюз федерациясенең Мактау грамотасы(2015); * "[[Казан]] шәһәре файдасына башкарган мактауга лаеклы хезмәте өчен" Аерым хөрмәтләү билгесе(2020). * [[2026 ел|2026]] — [[«Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены медале]] — ''мәгариф системасын үстерүгә аерым өлеш керткән һәм күпьеллык нәтиҗәле эше өчен''<ref>[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_609581.pdf Указ Раиса Республики Татарстан № 674 от 19.08.2026]</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://tatcenter.ru/person/zakirova-minzaliya-zagrievna/ Закирова Минзалия Загриевна — Татцентр.ру] * [https://mon.tatarstan.ru/structure.htm?person_id=49308&department_id=84236/ Закирова Минзалия Загриевна] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220302091125/https://mon.tatarstan.ru/structure.htm?person_id=49308&department_id=84236/ |date=2022-03-02 }} {{Тышкы сылтамалар}} [[Төркем:«Мәгарифтәге казанышлары өчен» күкрәк билгесе белән бүләкләнүчеләр]] [[Төркем:Педагогика фәннәре кандидатлары]] [[Төркем:Казан дәүләт педагогия институтын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Укытучылар]] [[Төркем:«Татарстан Республикасы алдындагы казанышлары өчен» ордены медале белән бүләкләнүчеләр]] 05vncbxgc7mdr52vptcfmm7gcy1ltt6 0 583837 6026411 4418445 2026-09-03T18:37:57Z Әмир 15082 /* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә 6026411 wikitext text/x-wiki {{Tatar4.0-2022}} {{FemmeFolklore2022}} {{фш|Батталова}} {{Язучы |Исем=Гөлүсә Батталова |name= |Оригинал телендә= |Фото=Гөлүсә Батталова 1.jpeg |Киңлек= 250 px |Рәсем язуы= |Тугач бирелгән исеме= |тугач бирелгән исеме=Гөлүсә Рәшит кызы Батталова |Псевдонимнар= |Туу датасы= 19.12.1982 |Үлем датасы= |Туу урыны = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Әтнә районы|Әтнә районында}}, [[Түбән Шашы]] |Үлем урыны= |Милләт= татар |Ватандашлык={{байрак|СССР}} [[СССР]]<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]] |Эшчәнлек төре= шагыйрә |Иҗат итү еллары= [[1990-еллар]] — {{х.в.}} |Юнәлеш= |Жанр= |Иҗат итү теле= татарча |Дебют= |Премияләр= |Бүләкләр=[[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган сәнгать эшлеклесе (2026)]] |Имза= |Сайт= |яшәү җире= [[Күәм]] |үлем датасы= |үлем җире= |Башка мәгълүмат= }} '''Гөлүсә Батталова''', Гөлүсә Рәшит кызы Батталова (''[[19 декабрь]] [[1982 ел]], [[ТАССР]], {{туу җире|Әтнә районы|Әтнә районында}}, [[Түбән Шашы]]'') – шагыйрә, прозаик, драматург, телләр белгече. [[Татарстан язучылар берлеге]] әгъзасы.<ref name="a0">[https://sptatar.com/battalova-g-l-s/ Батталова Гөлүсә — Татарстан Язучылар берлеге]</ref> [[Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе|Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе]] (2026). == Тәрҗемәи хәле == [[Файл:Гөлүсә Батталова 4.jpg|thumb|Гөлүсә Батталова туган ягы Әтнәгә багышланган шигырен укый (фото)]][[Файл:Гөлүсә Батталова 3.jpg|thumb|Гөлүсә Батталова]][[Файл:Гөлүсә Батталова 5.jpg|thumb| "Бер йотым бәхет" исемле җыентыгы]][[Файл:Гөлүсә Батталова 2.jpeg|thumb|Ире белән]] [[1982 ел|1982 елның]] [[21 декабрь|21 декабрендә]] [[Татарстан|Татарстанның]] [[Әтнә районы]] [[Түбән Шашы|Түбән Шашы авылында]] туа.<ref name="a0" /> Китап, әдәбият белән кызыксынуны үз балачагы, гаиләсе белән бәйли: <blockquote>«Безнең өйдә гомергә китап культы булды, китапка, басма матбугатка бик зур хөрмәт яшәде, егермешәр газет-журнал алдыра идек. Без шулай китап укып, китап белән җенләнеп үстек», — Гөлүсә. </blockquote> [[1989 ел|1989 елда]] Күңгәр урта мәктәбенә укырга керә, шунда ук аның шагыйрә юлы башлана. Кечкенәдән әкиятләр язырга яраткан. Башлангыч сыйныфта укыганда, беркөнне аларның сыйныфына район мәгариф бүлегеннән методист килә һәм укучылар арасында иҗат белән шөгыльләнүчеләр бар икәнен белеп алгач, аларны [[26 апрель]] көнне [[Олы Әтнә|Олы Әтнәгә]] шигырь бәйрәменә чакыра. Гөлүсә дә бу бәйрәмгә чакырыла, әмма үзенең әкият язучы булганга күрә, аның күңелендә каршылык туа, шуңа да ул шигырь язарга була. Шулай итеп, аның беренче кыска гына «Туган ягым» исемле шигыре языла. Ахыр чиктә, шушы вакыйга аркасында Гөлүсәдә шигърияткә тартылу, омтылу барлыкка килә. Ул бер-бер артлы шигырьләр яза башлый. Сабый кулы белән язылган гади генә шул әсәрләрне олылап, район һәм республика матбугатына җибәрүче кешеләр – үзе укыган Күңәр урта мәктәбе укытучылары булган.<ref name="b">[http://shahrikazan.ru/news/әdәbiyat/shagyyr-any-ukuchy-tarafyna-yalangach-ke-bara Гөлүсә Батталова: "Ирем андый түбәнлеккә бармас иде, чөнки ул бик көчле рухлы..."]</ref> <ref name="c">[http://maydan.tatar/kaderlemen-tugan-jirde-goluse-battalova-belen-engeme/ Кадерлемен туган җирдә (Гөлүсә Батталова белән әңгәмә) | «Мәйдан» журналы]</ref> [[2000 ел|2000 елда]], мәктәпне тәмамлагач, журналист булырга теләсә дә, килеп чыкмагач, Гөлүсә [[Татар дәүләт гуманитар институты|Татар дәүләт гуманитар институтының]] чит телләр факультетына укырга керә. Укыган вакытта иҗади яктан күтәрелгән, илһамлы чоры булган [[Әллүки (әдәби берләшмә)|“Әллүки” түгәрәгенә]] йөри. Кураторы [[Галимҗан Гыйльманов]] була. Гөлүсә белән бергә бу түгәрәккә ул вакытка һәрберсе шәхес булып өлгергән [[Ленар Шәех]], [[Рифат Сәлах]], [[Лилия Гыйбадуллина]], [[Йолдыз Миңнуллина]] кебек яшь каләм ияләре йөриләр иде. Нәкъ бу түгәрәк аның киләчәк тормышына көчле этәргеч була, бу елларда аның шигърияте балалык, үсмерлектән үсеп, башка төсмерләр белән баеп китә. [[2005 ел|2005 елда]] институтны кызыл дипломга тәмамлый, институтта мөгаллим булып калу мөмкинлеге барлыкка килә, әмма бер көн дә укытучы булып эшләмим, бер дәрес тә укытмыйм дип, үз-үзенә сүз бирә. Соңрак, аспирантурага, радио дикторы карьерасына юллар ачылып, зур оешмага тәрҗемәче итеп эшкә чакырып торганда, Гөлүсә [[Казан|Казанны]] ташлап, кинәт Әтнәгә кайтып китә.<ref name="b" /> <blockquote>"Ышанырсызмы-юкмы, әмма инде менә дистә елдан артык бер тамчы үкенми, рәхәтләнеп авылда яшәп ятам. Түбән Шашы исемле гаҗәеп матур табигатьле туган авылымнан үз районыбызның Ашыт суларыннан ямь, Кала тауларыннан гамь алган Күәм авылына кияүгә чыктым", - Гөлүсә.</blockquote> Үзенең Казаннан кайтып китүне авылга күпкә якынрак булу, туган җиргә тартылу, хәзерге заманда авылның шәһәрдән аермалары күп булмау һәм иҗат әһеленә авылның тынычлыгы, гадилеге, ихласлыгы кирәклеге белән аңлата. Кайткач, [[Әтнә татар дәүләт драма театры|Г.Тукай исемендәге Әтнә татар дәүләт драма театрында]] эшли башлый. Анда сайт мөхәрирре дә, маркетинг буенча директор урынбасары да, баш администраторы да булып ала. Шулай ук FARMASI компаниясенең төп менеджеры булып тора, Төркия косметикасы сата. Хәзерге вакытта гаиләсе белән [[Күәм]] авылында яши, иҗат итә. = Иҗат = Гөлүсә үзен әдәбият мәйданына шигырьләре “[[Казан утлары (журнал)|Казан утлары]]”, “[[«Идел» журналы|Идел]]” журналларында бер-бер артлы дөнья күргәннән соң килеп кердем дип саный. Әмма беренче шигырьләрен инде мәктәптә укыганда ук яза, алар хәтта “[[Сабантуй (журнал)|Сабантуй]]” газетасында басылалар. Соңрак, 2000-еллар уртасында, актив иҗат эшчәнлеген алып бара башлый. Хәзерге заманда интернет чаралары актив таралу белән, әдәбият үстерелешенең иң җайлы юлы итеп шулай ук интернетны күрә. Шәхсән үзенә килгәндә, аның интернетта иҗатына кагылышлы махсус эшләнгән сайты да, төркеме дә юк, әмма Гөлүсә шәхси сәхифәләренә һәр язган шигырен урнаштырып бара. Иҗат җимешләрен көтеп алып укып, үз фикерләрен җиткереп баручы кеше саны бик тиз арта. Башта битенә язылалар, танышалар, соңрак китабын эзли башлыйлар.<ref name="d">[https://maratkabirov.com/edebiyat/golusa-battalova-engeme.html Гөлүсә Батталова шигырьләре һәм автор белән әңгәмә]</ref> <blockquote>"Мин үземне бу дөньяга бераз соңгарак калып килгән кеше дип исәплим. Нигәдер узган гасырның 60 елларында туып, 70-80 елларда яшьлек чорын кичерергә тиеш булганмындыр кебек. Ул чорның рухы, романтикасы, тормыш рәвеше, киемнәре, җырлары, әдәби әсәрләре җаныма якын. Алга чапкан дөнья артыннан артык кумавым, кешеләрдән яхшылык, киләчәктән бары яктылык кына көтүем дә, бераз сәерлегем дә бәлки шуннандыр", - Гөлүсә.<ref name="d" /></blockquote> Хәзерге вакытта әсәрләре “Казан утлары”, “Идел”, “[[«Мәйдан» журналы|Мәйдан]]”, “[[«Мәдәни Җомга» газетасы|Мәдәни җомга]]” республика газета-журналларында басыла.<ref name="a0" /> Шулай ук соңгы елларда Гөлүсә Батталова җыр сүзләре авторы буларак та танылып бара. Бу эшчәнлеген “Калеб” оештырган “Безнең җыр” проектының уңышлы нәтиҗәсе, ирешелгән максаты дип әйтеп була.<ref name="b" /> Шуңа өстәп, Гөлүсә үзен драматург буларак та сынап карый. 2020 елның 28-29 октябрләрендә [[Әтнә татар дәүләт драма театры|Г.Тукай исемендәге Әтнә татар дәүләт драма театрында]] [[Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы|ТАССРның]] 100, Әтнәнең 30 еллык юбилеена багышланган Гөлүсә Батталованың "Җомга базары" исемле пьесасы дөнья күрә. Спектакльнең режиссеры - Рамил Фазлыев, рәссамы - Сергей Скоморохов, композиторы - Марат Әхмәтшин, хореографы - Резеда Муллагалиева.<ref name="e">[https://www.instagram.com/gelusabattal/ Гөлүсә Батталова (@gelusabattal) • Фото и видео в Instagram]</ref> = Җыентыклары һәм әсәрләре = Җыентыклар: * “Кесә тулы давыл” (2021) * Бер йотым бәхет: шигырьләр (2017) Шигырьләре: * Шәһәр йоклый * Язмыш агымына башым иеп... * Мең ел үткән... * Сөю бармы дисез... Бар ул сөю... * Кыштан язга кереп барыш... * Яшьлегемнең бер тамчысын... * Чәчләремне җил таратмас... * Рәхмәт сиңа, - дисең, - бар дөньямны... * Көзге күкне иңләп оча * Сулкылдаган якты сагышымның... * Сау бул, - дисең, - көзгә керде... * Салкын... * Дары исе сеңгән җилләр аша... * Без – Тукайлы дибез... * 1944 ("Евровидение"дә җиңү яулаган Кырым татар кызы Джамалага) * Мәҗүсилек безнең каннардадыр... * Арлы-бирле базар буйлап чабам... * Җилкәгә кадалган пычактан үткенрәк... * инең күкне ташлап киткән кыр казыдай... * Август-Сентябрь. Йолдыз яңгыры. * Җан ярамның әрнеп сызлаганын... * Хәтер көненә... * Ялгыш килгән... * Тумый калган җаннар... * Ап-ак яулык... Яшел болын... һ.б.<ref name="z">{{Citation |title=Гөлүсә Батталова |url=https://kaleb.tatar/literature/poets/gilusa-battalova |access-date=2022-03-06 |archive-date=2022-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306205908/https://kaleb.tatar/literature/poets/gilusa-battalova |dead-url=yes }}</ref> Пьесалары: * Җомга базары (2020) = Гаилә хәле = Ире - Алмаз Батталов, радиофизик. Яшьләр [[2006 ел|2006 елның]] [[23 июнь|23 июнендә]] өйләнешәләр. 2008 елда аларның Диләрә исемле кызлары туа, 2013 елда Аяз исемле уллары дөньяга килә. 2017 елның 6 июнендә Алмаз белән Гөлүсә өченче тапкыр ата-ана булалар: аларның Айрат исемле малайлары туа.<ref name="f">{{Citation |title=Гөлүсә Батталова белән әңгәмә |url=https://ijat-rt.ru/g%D3%A9l%D2%AFs%D3%99-battalova/ |access-date=2022-03-06 |archive-date=2022-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306205907/https://ijat-rt.ru/g%D3%A9l%D2%AFs%D3%99-battalova/ |dead-url=yes }}</ref><ref name="e" /><ref name="g">[https://vk.com/id10122063 Гелюся Батталова - ВКонтакте]</ref> = Бүләкләре, мактаулы исемнәре = * [[2016 ел|2016]] — «Таян Аллага» Бөтенроссия әдәби конкурсының Гран-при иясе;<ref name="f" /> * [[2018 ел|2018]] — [[Саҗидә Сөләйманова премиясе|Саҗидә Сөләйманова исемендәге кызыксындыру премиясе]] ― «Бер йотым бәхет» шигырь җыентыгы өчен (''кызыксындыру премиясе'')'' <ref>''Альбина Мөхәммәдиева.'' [https://intertat.tatar/news/culture/27-10-2018/any-bel-n-berg-i-at-itk-n-yrlar-le-aman-da-minem-kolakta-ya-gyryy-5071391 "Аның белән бергә иҗат иткән җырлар әле һаман да минем колакта яңгырый..."] [[Интертат]], 27.11.2018</ref>; * [[2021 ел|2021]] — татар театры сәнгатен үстерүгә зур өлеш керткән өчен [[Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы|Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгының]] Мактау грамотасы; * [[2022 ел|2022]] — "БЛОГЕР. ТАТАР" бәйгесе җиңүчесе.<ref name="e" /> * [[2023 ел]]ның апрелендә [[«Мәйдан» журналы]] редакциясе [[Чаллы язучылар оешмасы|Татарстан Язучылар берлегенең Чаллы бүлеге]] белән берлектә оештырган «Бу заман шундый заман ул…» әдәби бәйгесендә өченче урын алган ― ''«Хикәя» номинациясендә («Бөтенләйгә кайту» әсәре белән)''.<ref>''Гөлназ Хәбибуллина.'' [https://tatar-inform.tatar/news/tatar-inform-tatar-redakciyase-bas-moxarrire-ramis-latyipov-adabi-baigeda-inde-5869713 «Татар-информ» татар редакциясе баш мөхәррире Рәмис Латыйпов әдәби бәйгедә җиңде.] [[Татар-информ]], 14.04.2023</ref> * [[2025 ел|2025]] — [[Зәкия Туешева исемендәге премия]]<ref>''Рузилә Мөхәммәтова.'' [https://intertat.tatar/news/tantana-teatr-premiyase-monar-birgan-monar-bulgan-monar-birmi-kaldyrgan-5872049 «Тантана» театр премиясе: «Моңар биргән, моңар бүлгән, моңар бирми калдырган...».] [[Интертат]], 03.04.2025</ref>. * [[2026 ел|2026]] ― [[Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе|Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе]] ― ''татар әдәбиятын үстерүгә зур өлеш кертүе, нәтиҗәле иҗади эшчәнлеге өчен''<ref>[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_610701.pdf Указ Раиса Республики Татарстан № 654 от 12.08.2026]</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Әдәбият == ;Мәкаләләр * ''«Мәйдан» №7, 2021 ел.'' * ''«Шәһри Казан» Дания Нәгыйм, 6 декабрь 2021'' * ''«Шәһри Казан» Марат Кәбиров, 7 февраль 2019'' * ''«Ватаным Татарстан» 6 август 2021: "Җан догасы - шагыйрә Гөлүсә Батталова дөньясы"'' == Сылтамалар == * [https://mybook.ru/author/gls-battalova/ Гөлүсә Батталова: читать онлайн лучшие книги. 2 популярных книг📚 автора в электронной библиотеке MyBook.ru] * [https://www.youtube.com/watch?v=rVq8shSW5Ag Гөлүсә БАТТАЛОВА: Мин бары тик яшим - YouTube] * [https://www.youtube.com/watch?v=ruIdJSqkjTg Шагыйрә Гөлүсә Батталова туган ягы Әтнәгә багышланган шигырен тәкъдим итә - YouTube] * [https://matbugat.ru/news/?id=16831 Гөлүсә Батталова шигырьләре | Матбугат.ру] * [http://maydan.tatar/gasyrlarnyn-toyam-agyshyn/ «Гасырларның тоям агышын…» | «Мәйдан» журналы] * [https://iknigi.net/avtor-gls-battalova/ Книги Гөлүсә Батталова - бесплатно скачать или читать онлайн без регистрации - все книги автора в электронном виде бесплатно!] {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == * [[Әтнә татар дәүләт драма театры|Г.Тукай исемендәге Әтнә татар дәүләт драма театры]] * [[Айгөл Шәкүрова]] * [[Лениза Вәлиева]] * [[Лилия Фәттахова]] * [[Наилә Вәлитова]] [[Төркем:Татар язучылары]] [[Төркем:Татар шагыйрьләре]] [[Төркем:Татарстан шагыйрьләре]] [[Төркем:Татар дәүләт гуманитар институтын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Зәкия Туешева премиясе лауреатлары]] [[Төркем:Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклеләре]] {{DEFAULTSORT:Баттал, Гөлүсә}} i977dqglou9cl2ng1nnjafjru0g0n0a 0 584334 6026527 5972359 2026-09-04T11:28:17Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026527 wikitext text/x-wiki {{Tatar4.0-2022}} {{FemmeFolklore2022}} {{фш|Садыйкова}} {{Шәхес|исем=Айсылу Башкурова-Садыйкова|рәсем=|рәсем_зурлыгы=|alt=|рәсем язуы=|тулы исем=Башкурова-Садыйкова Айсылу Хөсәен кызы|һөнәр= галим, фольклорчы|туу датасы=27.04.1946|туу җире=[[СССР|Совет Социалистик Республикалар Берлеге]], [[РСФСР]], [[Түбән Новгород өлкәсе|Горький өлкәсе]], {{туу җире|Кызыл Октябрь районы|Кызыл Октябрь районында}}, [[Уразавыл]]|гражданлык={{байраклаштыру|ССРБ}}→<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]]|милләт=татар|үлем датасы=|үлем җире=|әти=|әни=|ир=|хатын=|балалар=|бүләк һәм премияләр=[[Татарстан Республикасының Атказанган мәдәният хезмәткәре]]|сайт=|башка мәгълүмат=}} '''Айсылу Башкурова-Садыйкова''', Башкурова-Садыйкова Айсылу Хөсәен кызы ([[27 апрель]] [[1946 ел]], [[СССР|Совет Социалистик Республикалар Берлеге]], [[РСФСР]], [[Түбән Новгород өлкәсе|Горький өлкәсе]], [[Кызыл Октябрь районы]], [[Уразавыл]]) — филолог, публицист, фольклорчы, филология фәннәре докторы<ref name="a3">[http://www.antat.ru/tt/iyli/ob-institute/structure/sotrudniki/sadekova-a.php Садыйкова Айслу Хөсәен кызы]</ref>, [[Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясе Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының]] баш фәнни хезмәткәре. [[Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]] гыйльми советы һәм Халыкара Төрки Академиясе әгъзасы.<ref name="a1">[https://iyali.ucoz.com/index/otdel_narodnogo_tvorchestva/0-68 Институт языка, литературы и искусства им. Г.Ибрагимова - Отдел народного творчества]</ref> [[Татарстан Республикасының Атказанган мәдәният хезмәткәре]] (2003).<ref name="a3" /> == Тәрҗемәи хәле == [[1946 ел]]ның [[27 апрель|27 апрелендә]] [[Түбән Новгород өлкәсе|Горький өлкәсе]], [[Кызыл Октябрь районы]]ның, [[Уразавыл]] авылында туа. 1963 елда ул вакытта Ульянов-Ленин исемен йөрткән [[Казан (Идел буе) федераль университеты|Казан дәүләт университетының]] тарих-филология факультетына "Филолог. Рус теле һәм әдәбияты укытучысы." белгечлеге буенча укырга керә, аны [[1968 ел]]да тәмамлый. [[1977 ел]]да [[Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтына]] редактор булып эшкә керә. [[1983 ел]]да халык иҗаты секторына хезмәткәр булып күченә. Хәзерге вакытта халык иҗаты бүлегенең өлкән фәнни хезмәткәре булып тора. [[1992 ел]]да фольклористика белгечлеге (10.01.09) буенча "Фольклор в эстетике Галимджана Ибрагимова" темасына кандидат диссертациясен яклый. [[2001 ел]]да шул ук фольклористика белгечлеге буенча «Идеология ислама и татарское народное творчество» темасына докторлык диссертациясен уңышлы яклый.<ref name="a1" /> == Эшчәнлеге == Үз эшләрендә Айсылу Башкурова-Садыйкова татар әдәбиятының үсеше, [[фольклор]] һәм әдәбиятының бәйләнешләре темасын ачыклый, шулай ук дини, ислам жанрларының татар халык иҗатындагы яшәешен яңа югарылыкта анализлый. Ул беренчеләрдән булып [[ислам]] идеяларының, мотивларының халык иҗатындагы ролен фән күзлегеннән өйрәнә, мөнәҗәт жанрын ачыклый. Шулай ук күп еллар дәверендә татар халык иҗатының текстларын русчага тәрҗемә итә, аларның берничә томы дөнья күрә.<ref name="a3" /> Мәсәлән, аның "Милли-мәдәни мирасыбыз. Түбән Новгород" китабындагы "Моң чишмәләре тирәннән чыга" шактый олы мәкаләсе татар халкы арасында элек-электән бик популяр булган мөнәҗәтләргә багышланган. Ул бу эшендә мөнәҗәтләрдә халыкның тормыш фәлсәфәсе, ислам кануннары буенча яшәү мәгънәсе чагылган дигән фикер чыгара. Шулай ук [[2005 ел]]да басылган "Ислам һәм татар халык иҗаты" китабында татар иҗаты белән ислам идеологиясенең бәйләнешен ачыклый.<ref name="a2">{{Cite web |url=https://search.rsl.ru/ru/record/01002885952 |title=Башкурова-Садыйкова, Айсылу Хөсәенова - Ислам һәм татар халык иҗаты : монография - Search RSL |accessdate=2022-03-21 |archivedate=2022-03-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220321183057/https://search.rsl.ru/ru/record/01002885952 }}</ref> == Эшләре == '''Китаплары:''' * Фольклор в эстетике Галимджана Ибрагимова.–Казань, 1995.–105 с. * Идеология ислама и татарское народное творчество.–Казань: Иман, 2000.–260 с. * Мөнәҗәтләр.–Казан: Иман, 2000.–232 б. (Автордашы–Ягъфәров Р.Ф.) * [[Мөнәҗәтләр (китап)|Мунаджаты (на тат.и рус. яз.)]] – Казань: Таткнигоиздат, 2005.–62 с. * Бәетләр.–Казан: Иман, 2000.–192 б. (Соавтор –Ягъфаров Р.Ф.) '''Мәкаләләр:''' 80 тирәсе мәкалә авторы. * Сөембикә бәетендә шигъри аһәңнәр.–Казан: Иман, 1998. * Хәзрәти Әминә.–Казан: Иман, 1999.–№ 12. * Хәзрәти Гайшә.–Казан: Иман, 2000.–№ 3. * Мөнәҗәтләрдә тел – сурәтләү чаралары // Фольклор теле – шигърият теле.–Казан: Фикер, 2001.–Б. 55–65. * XVIIIгасыр татар шигъриятендә дини-суфичыл мотивлар / А.Х. Садыйкова // Актуальные проблемы современной фольклористики; материалы международной научной практической конференции под ред. К.М. Миннуллина (Казань, 29 июня 2009 г.). – Казань. – 2009. – С. 61–63. * Габдулла Тукай иҗатында борынгы дини әдәбият традицияләре // А.Х. Садыйкова // Габдулла Тукай мирасы һәм Габдулла Тукайның тууына 125 ел тулуга багышланган фәнни-гамәли конференция материаллары (Казан, 25 апрель, 2011 ел). – Казан. – 2011. – С. 40–41. * Татар матбугачылыгы һәм Тукай / А.Х. Садыйкова // Төрки телле китап-гасырлар хәзинәсе; материалы Международной научно-практической конференции, посв. истории тюркоязычной книги (17–18 октября 2012 г.). – Казань. – 2012. – С. 284–287. * Башкурова-Садыйкова А. Х. Ислам hэм татар халык ижаты / Айсылу Башкурова-Садыйкова ; Татарстан Респ. ФА. Г.Ибраhимов исем. Тел, эдэбият hэм сэнгать ин-ты. - Казан : ТЭСИ, 2005. - 231 б. : фот. ; 21 см.. - Библиогр.: с. 226-230. һ.б.<ref name="a3" /> '''Редакцион эш:''' 80 тирәсе китапларга һәм җыентыкларга редактор буларак өлеш кертә. * Ф. М. Валиуллина. Национально-мифологические и религиозные мотивы в дастане «Идегей» (на тат.яз.). – Казан: Мирас, 2007. – 11 п.л. * Об исторических памятниках по долинам Камы и Белой.–Казань, 1981.–8,5 п.л. * Инструкция по составлению татарско-русского словаря полного типа (в трех томах).–Казань, 1982.–5,5 п.л. * Республика Татарстан: памятники истории и культуры.–Казань, 1993.–25 п.л. Автордаш–Ф.А.Садыкова. һ.б. '''Тәрҗемәләр:''' * Татарское народное творчество 15 томах. Сказки 1-3 том. Казань: Магариф. – 2008–2014. * Наследие: Загадки // Идель.–1999.–№ 9.–0,3 п.л. * Сб. Пусть нам лешие попляшут, попоют.–Библиотека журн. Казань, 1992.–1,5 п.л. һ.б. == Шулай ук карагыз == * [[Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]] * [[Лилия Мөхәммәтҗанова]] * [[Фольклор]] * [[Земфира Сәйдәшева]] * [[Лилия Сәрвәрова]] * [[Наилә Әлмиева]] == Сылтамалар == * [https://pandia.ru/text/77/456/9710.php Языкознание | Контент-платформа Pandia.ru]{{Deadlink|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.idmedina.ru/books/regions/?2758 ИД «Медина» — «Милли-мәдәни мирасыбыз: Түбән Новгород»] == Чыганаклар == # [[Татар энциклопедия сүзлеге]] (Татарский энциклопедический словарь, на татарском языке) / Гл. ред. М.Х. Хасанов; Отв. ред. Г.С. Сабирзянов. - Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2002. - 830 с.: ил. <nowiki>ISBN 5-902375-01-0</nowiki> # ТАТАРСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ФӘННӘР АКАДЕМИЯСЕ: Г.Ибраһимов исемендәге [[Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]] сайты # [[Татар энциклопедиясе]] : 6 томда / баш мөхәррир М. Х. Хәсәнов. - Казан : [[Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты|Татар энциклопедиясе институты]], 2008-. - 27 см.; <nowiki>ISBN 978-5-902375-04-5</nowiki> # [http://www.antat.ru/ru/iyli/publishing/book/2021/МММ-Ниж-Новгород-сборник-2021.pdf Милли-мәдәни мирасыбыз: Түбән Новгород. – 2 нче басма. – Казан, 2021. – 384 б. – («Фәнни экспедицияләр хәзинәсеннән» сериясе).] ISBN 978-5-93091-335-4 # [https://rusist.info/book/1526613 Садекова, Айслу Хусяиновна. Фольклор в эстетике Галимджана Ибрагимова : Автореф. дис. на соиск. учен. степ. к.филол.н / Ин-т яз., лит. и истории им. Г. Ибрагимова, Казан. науч. центр Рос. акад. наук. - Казань, 1992. - 22 с. - Библиогр.: с. 22]{{Deadlink|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} # [https://primo.nlr.ru/primo_library/libweb/action/search.do?fn=search&ct=search&initialSearch=true&mode=Basic&tab=default_tab&indx=1&dum=true&srt=rank&vid=07NLR_VU1&frbg=&vl%28freeText0%29=Айсылу+Башкурова-Садыйкова&scp.scps=scope%3 Электронный каталог РНБ - Айсылу Башкурова-Садыйкова] # [http://antat.tatar/tt/iyli/publishing/book/Указатель%20полная%20версия.pdf Труды ученых Института языка, литературы и искусства имени Г. Ибрагимова: 1939–2019: Библиогр. указ. – 2-е изд., перераб. и доп. – Казань, 2019. – 252 с.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240705135321/http://antat.tatar/tt/iyli/publishing/book/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%20%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D1%8F%20%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%8F.pdf |date=2024-07-05 }} == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} {{Бу темага Татнетта|сүз%20төзмә= Айсылу%20Башкурова-Садыйкова|сүз+төзмә= Айсылу+Башкурова-Садыйкова |süz%20tözmä = }} {{Татар халык иҗаты}} [[Төркем:Татар фольклорчылары]] [[Төркем:Филология фәннәре докторлары]] [[Төркем:Казан (Идел буе) федераль университетын тәмамлаучылар]] nlcm1y8yb72k8draprzedpzf7uwqzqy 1 588205 6026457 3526644 2026-09-04T02:08:55Z Berserkur 62429 /* Death date */ яңа бүлек 6026457 wikitext text/x-wiki {{ТИМ|en|Eyvindur P. Eiríksson}} == Death date == he died in 2026 not 2010. [[Кулланучы:Berserkur|Berserkur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Berserkur|бәхәс]]) 4 сен 2026, 02:08 (UTC) kpl6qljec8xbjmj534lcffpj8mmkdl6 0 588267 6026526 4460917 2026-09-04T11:21:55Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026526 wikitext text/x-wiki {{мәгънәләр|Айрат Хәмидуллин (мәгънәләр)}} {{Шәхес | исем = Айрат Хәмидуллин | рәсем = А.Х.Хәмидуллин.jpg | рәсем_зурлыгы = 200px | alt = | рәсем язуы = | тулы исем = Айрат Хәйретдин улы Хәмидуллин | һөнәр = архитектор, һәвәскәр композитор | туу датасы = 1966 | туу җире = | гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]→<br/> {{байрак|Россия}} [[РФ]] | милләт = татар | үлем датасы = 10.10.2020 | үлем җире = [[РФ]], [[Татарстан]], {{үлем җире|Әлмәт| Әлмәттә}} | әти = | әни = | ир = | хатын = | балалар = | бүләк һәм премияләр =[[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|Татарстан Республикасының атказанган төзүчесе - 2011]] | сайт = | башка мәгълүмат = }} {{фш|Хәмидуллин}} ''Бу [[Әлмәт]] [[Архитектура|архитекторы]] турында мәкалә, [[Казан]] рәссам-[[Казан сынлы сәнгать укуханәсе|педагогы]] турында [[Айрат Хәмидуллин (1956)|биредән]] укыгыз.'' '''Айрат Хәйретдин улы Хәмидуллин''' (''[[1966 ел]] – [[2020 ел]]ның [[10 октябрь|10 октябре]], [[РФ]], [[ТР]], [[Әлмәт]]'') ― архитектор, «Татнефтегазстрой» ЯАҖ техник бүлеге башлыгы; меценат, һәвәскәр композитор, Әлмәтнең «Прокомп» проектлау-төзелеш оешмасы ЯАҖ генераль директоры (2001―2020)<ref>{{Cite web |url=https://rusprofiles.com/100161117/ |title=ЗАО "ПРОКОМП" - Альметьевск - Гендиректор Хамидуллин Айрат Хайретдинович |accessdate=2022-08-08 |archivedate=2023-09-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230914144439/https://rusprofiles.com/100161117/ }}</ref>. [[Татарстан Республикасының Атказанган төзүчесе]] (2011). == Тәрҗемәи хәле == 1966 елда туган. {{Бүлекне тулыландырырга}} == Архитектура == 2020 елга кадәр Айрат Хәйретдин улы Хәмидуллин «Татнефтегазстрой» ЯАҖ техник бүлеге башлыгы, Әлмәттә 2001 елда теркәлгән «Прокомп» ЯАҖ генеральдиректоры булып эшләгән. Компания эшчәнлегенең төп төре итеп «архитектура өлкәсендә архитектура объектын булдыру белән бәйле эшчәнлек» дип күрсәтелгән<ref name=":0">[https://realnoevremya.ru/news/190409-v-almetevske-pro-gendirektora-almetevskogo-zao-prokomp В Альметьевске про гендиректора альметьевского ЗАО «Прокомп.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230914144440/https://realnoevremya.ru/news/190409-v-almetevske-pro-gendirektora-almetevskogo-zao-prokomp |date=2023-09-14 }} Реальное время</ref>. Айрат Хәмидуллин Әлмәт һәм [[Татарстан]]ның төзелеш даирәсендә шактый танылган. Мәсәлән, ул Әлмәттә узган «Биналар һәм корылмаларны төзү һәм эксплуатацияләү» белгечлеге буенча республика олимпиадасының жюри рәисе булган<ref name=":0" />. Әлмәт шәһәренең Нефтьчеләр мәйданын реконструкцияләү турында фикер алышуда катнашып, 500 урынга исәпләнгән парковка, санузеллар, тамашачылар ложелары һәм күчмә сәхнә белән үз проектын тәкъдим иткән<ref name=":0" />. [[Әлмәт районы]] [[Габдрахман (Әлмәт районы)|Габдрахман]] авылында 3 катлы бассейнлы яңа спорт комплексы <ref>[https://www.sovsport.ru/ssr/2:887886 В Альметьевском районе открылся спортивный комплекс с бассейном.] Советский спорт, 19.02.2019</ref>, [[Габдрахман туган якны өйрәнү музее|Туган якны өйрәнү музее]] һәм башка бик күп социаль объектлар проектлаган<ref name=":0" />. Элвин Грейның продюсерлык үзәген проектлау белән шөгыльләнгән<ref name=":1">[http://syuyumbike.ru/news/yoldyzly-yaalyklar/elvin-greyny-dusty-vafat Элвин Грейның дусты вафат.] [[Сөембикә (журнал)|Сөембикә]], 12.10.2020</ref>. Айрат Хәмидуллин 2002-2020 елларда «Нефтегазстрой» ААҖ Директорлар советы составына кергән һәм 2001-2016 елларда «ПСД-ТНГС» ҖЧҖ директоры булган. <ref>{{Citation |title=ООО "ПСД-ТНГС" - Альметьевск - Директор Хамидуллин Айрат Хайретдинович |url=https://checko.ru/company/psd-tngs-1021601627464 |access-date=2022-08-08 |archive-date=2022-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808165207/https://checko.ru/company/psd-tngs-1021601627464 |dead-url=yes }}</ref>. == Музыка == Айрат Хәмидуллин кечкенәдән [[музыка]] белән мавыга. Җиденче сыйныфта, «[[Артек]]» пионер лагерендә ял иткән вакытта, ул яшь композиторлар конкурсында катнашып, лауреат исемен ала. 1980-1990 елларда [[Түбән Мактама]]дагы «Строитель» мәдәният йорты каршында шул елларда бик популяр булган «Биләр» студиясен оештыра<ref>[https://smartik.ru/almetevsk/post/120744557 В Альметьевске скончался известный композитор.] Альметьевск Вконтакте</ref>. Айрат Хәйретдин улы, үзешчән композитор буларак, үзе дә бик матур җырлаган. Ул гомумшәһәр чараларында еш чыгыш ясаган. Аның җырларын татар һәм башкорт эстрадасы артистлары башкара. Соңгы елларда Башкортстанның атказанган артисты [[Радик Юлъякшин]] (Элвин Грей буларак танылган) белән тыгыз хезмәттәшлек иткән<ref name=":1" />. Радик Юльякшин Айрат Хәмидуллинның «Туган Әлмәт», «Ирләр» җырларын репертуарына керткән. Айрат Хәмидуллин «Әлмәт төзүчеләре гимны»н язган. Яңартылган җырны Элвин Грей башкара. Гимн ел саен Әлмәт район [[Сабан туе|Сабантуенда]], Шәһәр көнендә, Нефтьчеләр көнен бәйрәм иткәндә яңгырый, шулай ук [[Вильнюс]]та узган Европа Сабантуенда да яңгыраган. == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * 2011 – [[Татарстан Республикасының Атказанган төзүчесе]] <ref>[https://rt-online.ru/p-doc-ukazrt-68092/ Признание заслуг.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220808165206/https://rt-online.ru/p-doc-ukazrt-68092/ |date=2022-08-08 }} [[Республика Татарстан (газета)|Республика Татарстан]], 10.08.2011</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [https://zt116.ru/news/1/159365 В Альметьевске скончался известный композитор Айрат Хамидуллин.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220808165059/https://zt116.ru/news/1/159365 |date=2022-08-08 }} Знамя труда, 12.10.2020 * ''Евгений Калашников''. [https://realnoevremya.ru/news/190409-v-almetevske-pro-gendirektora-almetevskogo-zao-prokomp В Альметьевске про гендиректора альметьевского ЗАО «Прокомп.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230914144440/https://realnoevremya.ru/news/190409-v-almetevske-pro-gendirektora-almetevskogo-zao-prokomp |date=2023-09-14 }} Реальное время, 11.10.2010 == Моны да карагыз == {{Татарстан Республикасының Атказанган төзүчеләре}} {{DEFAULTSORT:Хәмидуллин (1966), Айрат}} [[Төркем:Татарстанның атказанган төзүчеләре]] [[Төркем:Шәхесләр:Әлмәт]] [[Төркем:Татар архитекторлары]] 0neceyi2q0h8753stm67h0shkz66p9h 0 609803 6026415 5539321 2026-09-03T18:55:55Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026415 wikitext text/x-wiki {{АзияАе|ел=2022}} {{АТБВМ}} '''Әндиҗан вилаяте''' ({{lang-uz|Andijon viloyati}}), элекке исеме Әндиҗан өлкәсе ― [[Үзбәкстан]]ның көнчыгышында урнашкан административ берәмлек ([[вилаять]]). Административ үзәге – [[Әндиҗан]] шәһәре. [[Файл:Andijon Viloyati in Uzbekistan.svg|200px|thumb|right| Әндиҗан вилаяте [[Үзбәкстан]] картасында [[кызыл төс|куе кызыл төс]] белән аерылган]] == География == [[Файл:Karadarya river.JPG|200px|thumb|right|[[Әндиҗан]] шәһәре янында [[Карадәрья]] елгасы]] Мәйданы ― 4240 кв.км. Үзбәкстанның иң көнчыгышында, Фәрганә үзәнендә урнашкан. [[Фәрганә вилаяте|Фәрганә]] һәм [[Нәмәнгән вилаяте|Нәмәнгән]] вилаятьләре, шулай ук [[Кыргызстан]]ның [[Ош өлкәсе|Ош]] һәм [[Җәлал-Абад өлкәсе|Җәлал-Абад]] өлкәләре белән чиктәш. Төп елга — [[Карадәрья]] вилаять территориясен көнчыгыштан (Әндиҗан сусаклагычы) көнбатышка таба кисеп үтә (озынлыгы якынча 150 км), аннары Нарын елгасы белән берләшә һәм [[Сырдәрья]] елгасын барлыкка китерә, якынча 20 км Сырдәрья елгасы үзәненең иң аскы өлеше Әндиҗан һәм Нәмәнгән вилаятьләрен аерып тора. Вилаятьнең төньягында Тектян-Сай елгасы (Әндиҗан вилаяте буенча озынлыгы якынча 40 км), Әндиҗан-Сай (озынлыгы 80 км) ага. Каналлар: ШәриханСай, Зур Әндиҗан каналы, Зур Фәрганә каналы, Көньяк Фәрганә каналы. Вилаятьнең көнбатыш өлеше – калкулыклы тигезлек, көнчыгыш өлешен Алай һәм Фәрганә тауларының алды били, алар үзәнне салкын җилләрдән саклый. == Климат == Алай һәм Фәрганә таулары булу сәбәпле, кыш көне һава торышы [[Урта Азия]]нең калган өлешенә караганда тотрыклырак. [[Кыш]] – җылы (—3,5&nbsp;°C кадәр), [[җәй]] – эссе (37&nbsp;°C кадәр).<ref name="neu">Ўзбекистон табиий географияси, 2006. с. 165</ref> == Халкы == Халкы 3 253 501 кеше тәшкил итә (2022 елның 1 гыйнварына). Әндиҗан вилаяте ― мәйданы буенча иң кечкенә, ләкин илдә иң күп халык урнашкан төбәк (бөтен Үзбәкстан халкының 10 % ы диярлек, мәйданы 1% тан кимрәк булса да). Төп халкы – [[үзбәкләр]], шулай ук күп санда [[кыргызлар]], [[руслар]], [[украиннар]], [[әрмәннәр]], [[татарлар]], [[белоруслар]], [[башкортлар]], [[кореялеләр]] һәм [[уйгырлар]] бар.<ref>{{Cite web |url=http://interkomitet.uz/o-komitete/nacionalnye-kulturnye-centry/#1519389583915-075513ff-856f |title=официальный сайт Комитета по межнациональным отношениям и дружественным связям с зарубежными странами при Кабинете министров Республики Узбекистан |accessdate=2020-03-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191202143712/http://interkomitet.uz/o-komitete/nacionalnye-kulturnye-centry/#1519389583915-075513ff-856f |archivedate=2019-12-02 |deadlink=yes }}</ref> == Тарих == Әндиҗан вилаяте 1941 елның 6 мартында [[СССР Югары Советы]] Президиумы Указы белән [[Үзбәк ССР]] составында [[Фәрганә вилаяте]]ннән аерып алып оештырылган. Элегрәк, 1926-1930 елларда, бу территориядә Үзбәк ССРның Әндиҗан округы булган. 2003 елда вилаять Әмир Тимур ордены белән бүләкләнгән. == Административ-территориаль бүленеш == [[Файл: Andijan districts.png |thumb|450px|right|Әндиҗан вилаятенең административ-территориаль бүленеше.]] Административ үзәге — [[Әндиҗан]] – вилаятьнең иң эре шәһәре (2020 елда халкы 441, 700 кеше.) <ref name=city>[https://www.citypopulation.de/en/uzbekistan/cities/ Uzbekistan], citypopulation.de</ref>. Кургантүбә туманында ([[район]]ында) Кыргызстанның [[Ош өлкәсе]]нә караучы [[Барак (Кыргызстан)|Барак]] анклавы урнашкан. Вилаять составында — 11 [[шәһәр]] (шул исәптән вилаять әһәмиятендәге 2 шәһәр), 79 [[шәһәр тибындагы бистә]] һәм 455 [[авыл]] торак пункты. Әндиҗан вилаяте 14 [[туман]]нан ([[район]]нан) тора <ref name="Население 2017">{{cite web|lang=uz|url=https://data.gov.uz/ru/datasets/3224|title=Давлат классификаторлари|author=|website=|date=|publisher=|deadlink=yes}}{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>: {| class="wikitable sortable" |- ! || [[Туман]] исеме || [[Туман]] мәркәзе |- | 1 ||[[Әндиҗан туманы]]||[[Куйганъяр]] |- | 2 ||[[Асака туманы]]||[[Асака (Үзбәкстан)|Асака]] |- | 3 ||[[Балыкчы туманы]]||[[Балыкчы (шәһәр, Үзбәкстан)|Балыкчы]] |- | 4 ||[[Бостан туманы]]||[[Боз (Үзбәкстан)|Боз]] |- | 5 ||[[Болакбашы туманы]]||[[Болакбашы]] |- | 6 ||[[Эзбаскан туманы]]||[[Пайтуг]] |- | 7 ||[[Җәләкодык туманы]]||[[Җәләкодык]] |- | 8 ||[[Хуҗаабад туманы]]||[[Хуҗаабад]] |- | 9 ||[[Кургантүбә туманы]]||[[Кургантүбә (Үзбәкстан)|Кургантүбә]] |- | 10 ||[[Мәрхәмәт туманы]]||[[Мәрхәмәт]] |- | 11||[[Алтынкүл туманы]]||[[Алтынкүл (Әндиҗан вилаяте)|Алтынкүл]] |- | 12 ||[[Пәхтәабад туманы]]||[[Пәхтәабад]] |- | 13 ||[[Шәһрехан туманы]]||[[Шәһрехан]] |- | 14||[[Акалтын туманы]]||[[Акалтын (Әндиҗан вилаяте)|Акалтын]] |} == Икътисад == [[Файл:Uzauto-sanoat.jpg|200px|thumb|right|UzAuto]] Вилаятьнең табигый ресурсларына [[нефть]], [[газ|табигый газ]], озокерит һәм [[известьташ]] чыганаклары керә. Монда Әндиҗан, Палванташ, Көньяк Аламыш, Хартум, Бостан һәм Хуҗаусман нефть һәм газ промыселлары урнашкан. Җылы климат мамык, субтропик культуралар үстерергә, ефәкчелек һәм бакчачылыкны үстерергә мөмкинлек бирә. [[Авыл хуҗалыгы]]нда [[мамык (үсемлек)|мамык]] игү, кокос җитештерү, бөртекле культуралар үстерү, бакчачылык һәм [[йөземчелек|йөзем үстерү]] киң үсеш алган. Сәнәгатьтән файдалы казылмалар, нефть һәм газ чыгару һәм эшкәртү, төзелеш индустриясе, текстиль сәнәгате үсеш алган. [[Асака (Үзбәкстан)|Асака]] шәһәрендә Урта Азиядә 1нче автомобиль төзелеше заводы ачылган. 1992 елда Узавтосаноат дәүләт компаниясе һәм Daewoo арасында паритет нигездә җиңел автомобильләр җыю буенча Uz Daewoo (Uz Auto Motors) төзелә. 2002 елда [[GM]] (General Motors) компаниясе Daewoo Motor автомобиль корпорациясенең контроль пакетын сатып алган. 2005 елда Uz Daewoo банкрот Корея компаниясе өлешен сатып ала. 2007 елның маенда Үзбәкстан хөкүмәте GM DAT белән Nexia һәм Matizны модернизацияләү, производствоны алга таба локализацияләү һәм хәтта Uz Daewoo-да яңа модельләр җитештерү мөмкинлеген күздә тоткан стратегик хезмәттәшлек килешүен имзалаган. 2008 елның мартында General Motors Uzbekistan яңа уртак предприятиесе төзелә. == Транспорт == Вилаять [[тимер юл]]ларының озынлыгы 226,8 км тәшкил итә, төбәк аша Фәрганә үзәнен Ташкәнт вилаяте белән тоташтыручы [[Аңгрән]] — [[Пәп]] — Әндиҗан тимер юлы уза.<ref>{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/2014/05/20/railway//«Железнодорожный|deadlink=yes|title=путь на восток»}}{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Әндиҗан — [[Мәргылан]] (Фәрганә), Әндиҗан — [[Нәмәнгән]], Әндиҗан — [[Ташкүмер (шәһәр)|Ташкүмер]] (Кыргызстан), Әндиҗан — [[Җәлал-Абад (Кыргызстан)|Җәлал-Абад]] / [[Ош]] (Кыргызстан) тимер юл линияләре вилаятьнең административ үзәген [[Урта Азия]]нең эре транспорт үзәге итә. Автомобиль юлларының озынлыгы — 2463 км. Вилаятьтә Үзбәкстан һәм [[БДБ]] шәһәрләренә, шулай ук башка илләргә даими авиарейслар эшли (коммерция ихтыяҗына карап). == Шәхесләр == * [[Бабур]] (1483, [[Әндиҗан]]―1530), [[Бөек Моголлар империясе]]н нигезләүче һәм беренче падишасы. * [[Мөхәммәтсадыйк Мөхәммәтйосыф]] (1952―2015), [[Урта Азия һәм Казакъстан мөселманнары Диния нәзарәте]] мөфтие (1989―1991 елларда). * [[Мөхәммәт Йосыф (1954)|Мөхәммәт Йосыф]] (1954―2001), Үзбәкстан халык шагыйре. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20190720125534/https://stat.uz/uz/press-sluzhba/novosti-gks/6381-demografik-holat20-7-209 demografik holat] * [https://www.orexca.com/rus/province_uzbekistan.shtml Области Узбекистана] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170705233320/https://orexca.com/rus/province_uzbekistan.shtml |date=2017-07-05 }} * [https://www.oval.ru/enc/3177.html Андижанская область.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221108180637/https://www.oval.ru/enc/3177.html |date=2022-11-08 }} БСЭ3 * [http://www.avtonomer.net/content/view/20/45/ Автомобильные номера Андижанской области СССР] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221108180641/http://www.avtonomer.net/content/view/20/45/ |date=2022-11-08 }} * Численность постоянного населения по возрастным группам-Регионы. stat.uz. <small>Дата обращения 30 мая 2020.</small> http://web.stat.uz/open_data/ru/OD_Yosh_guruhlari_bo‘yicha_aholi_soni_rayon_rus.xlsx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210525053017/http://web.stat.uz/open_data/ru/OD_Yosh_guruhlari_bo%E2%80%98yicha_aholi_soni_rayon_rus.xlsx |date=2021-05-25 }} [[Төркем:Әлифба буенча административ-территориаль берәмлекләр]] [[Төркем:Үзбәкстан вилаятьләре]] [[Төркем:Әндиҗан вилаяте]] 0a7hxtcg36bcdnbbm5t9uerqcnldxzz 0 609804 6026390 4119542 2026-09-03T17:24:43Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026390 wikitext text/x-wiki {{АзияАе|ел=2022}} {{Музей |исем = Үзбәкстанның хәзерге сәнгать музее |файл = |зурлык = 250px |язу = |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |CoordScale = |нигезләнгән = 1983 |урын = |директор = [[Ширин Ташова]] |сылтама = |викиҗыентык = }} '''Үзбәкстанның хәзерге сәнгать музее''' ( {{Lang-uz|Oʻzbekiston zamonaviy san'at muzeyi}} ; CAMUZ) - рәсем галереясы формасында музей. Ул [[1983 ел|1983]] елда [[Үргәнеч]] шәһәрендә беренче почта бүлеге бинасында ачылган, аның төзелеше [[1910 ел|1910]] елга туры килә. Музей Үзбәкстан Республикасының Туризм һәм мәдәни мирас министрлыгы каршындагы Мәдәни мирас агентлыгының структур бүлекчәсе булып тора. == Тарихка нигез салуНигез тарихы == Музей эше түбәндәге максатларга ирешүгә юнәлтелгән: музей коллекциясен саклау һәм тулыландыру; заманча сәнгатьне һәм музей коллекциясен фәнни өйрәнү һәм пропагандалау. Бүгенге көндә Үзбәкстанның хәзерге сәнгать музеенда ике филиал бар, аларда түбәндәге экспонатлар белән танышып була: * [[Үргәнеч]] шәһәрендәге " Лазги " музее. * [[Үргәнеч]] шәһәрендәге музыкант Камилҗан Атаниязовның музей-йорты. == Музей тасвирламасы == Даими экспозицияләрдә килүчеләргә 1000гә якын рәсем, графика һәм скульптура эше тәкъдим ителә, аларның авторлары- Үзбәкстанның мәдәни мирасында эз калдырган 200 дән артык рәссам. Музей ишекләре Үзбәкстан рәссамнары өчен генә түгел, ә башка халыклар һәм мәдәниятләр сәнгате эшлеклеләре өчен дә ачык.Монда [[Япония]], [[Кытай|Кытай Халык Республикасы]], [[Польша]], [[Швейцария]] һ.б. вәкилләр белән уртак күргәзмәләр үткәрелә. Музей 4 бүлмәдән тора: * Скульптура залы; * [[Xäräzem|Хәрәзем]] осталары залы. * Графика бүлмәсе. * Заманча сәнгать залы. Музейда шулай ук аукцион залы һәм китапханә бар. 2022 елның 14 гыйнварыннан музейны Ташова Ширин Абдирапиковна җитәкли .<gallery mode="nolines"> </gallery> == Сылтамалар == * [https://lex.uz/docs/3451889 Үзбәкстан Республикасы Министрлар Кабинеты Указы 2017-2027 елларга эшчәнлекне яхшырту һәм дәүләт музейларының матди-техник базасын комплекслы ныгыту чаралары программасын раслау турында.] * [https://lex.uz/ru/docs/5465578 Үзбәкстан Республикасы Президенты Указы Үзбәкстан Туризм һәм спорт министрлыгы карамагындагы Мәдәни мирас агентлыгы эшчәнлеген оештыру чаралары, шулай ук өлкәнең инновацион үсеше турында.] * [http://www.camuz.uz Музей сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221108180651/http://camuz.uz/ |date=2022-11-08 }} p6ycc23607v7uvpr69hqn7jui7u3atz 0 813052 6026395 5975374 2026-09-03T17:36:03Z Әмир 15082 /* Бүләкләре, мактаулы исемнәре */ өстәмә 6026395 wikitext text/x-wiki {{Шәхес |туу җире=[[СССР]], [[РСФСР]], [[БАССР]], {{туу җире|Борай районы| Борай районында}}, [[Абдулла (Борай районы)| Абдулла]] |туу датасы= 1.09.1956 |үлем җире= |үлү датасы= |альма-матер=[[Казан дәүләт университеты]] |һөнәр= инженер-геолог-геофизик |гражданлык={{байрак|СССР}} [[СССР]]<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]] |сурәт=Д.К.Нургалиев.jpg}} {{Фш|Нургалиев}} '''Данис Нургалиев''', Данис Карл улы Нургалиев (''[[1956 ел]]ның [[1 сентябрь|1 сентябре]], [[СССР]], [[РСФСР]], [[БАССР]], [[Борай районы]], [[Абдулла (Борай районы)| Абдулла]]'') – геология-минералогия фәннәре докторы (1997), профессор (2000), [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]ның Геология һәм нефть-газ технологияләре институты директоры (2011 елдан), Казан (Идел буе) федераль университетының нефть-газ технологияләре, табигатьтән файдалану һәм җир турындагы фәннәр юнәлешләре буенча проректоры, докторлык диссертацияләре советы рәисе. РАЕН хакыйкый әгъзасы (2008). РФА геомагнетизм буенча фәнни совет әгъзасы. Сорос доценты (1995), [[ Татарстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе|Татарстан Республикасының]] (2005) һәм Россия Федерациясенең (2023) атказанган фән эшлеклесе. [[Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге|Татарстан Республикасы Дәүләт премиясе]] лауреаты (2009).<ref name=":0">[https://famous-scientists.ru/anketa/nurgaliev-danis-karlovich-10444 Нургалиев Данис Карлович.] Известные ученые{{ref-ru}}</ref> Фән һәм техника өлкәсендә Россия Федерациясе Хөкүмәте премиясе лауреаты (2018). == Тәрҗемәи хәле == 1956 елның 1 сентябрендә [[Башкортстан АССР]] [[Борай районы]] [[Абдулла (Борай районы)| Абдулла]] авылында туган. [[Югары Тәтешле|Тәтешле]] 2нче санлы урта мәктәбен (''алтын медальгә'', 1973),<ref>[https://madanizhomga.ru/news/an-avazyi/galiya-gaynetdinova-milltne-tel-bilgeli Галия Гайнетдинова: Милләтне тел билгели.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230605163325/https://madanizhomga.ru/news/an-avazyi/galiya-gaynetdinova-milltne-tel-bilgeli |date=2023-06-05 }} [[Мәдәни Җомга]], 9.04.2021</ref> «геолог-геофизик» белгечлеге буенча В. И. Ульянов-Ленин исемендәге [[Казан дәүләт университеты]]ның геология факультетын (''бик яхшыга'', 1978) тәмамлаган һәм аспирантурага укырга кергән. <ref>[https://nailtimler.com/people_page/people_13n/nurgaliev_danis_karlovich.html Нургалиев Данис Карлович.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230329033336/https://nailtimler.com/people_page/people_13n/nurgaliev_danis_karlovich.html |date=2023-03-29 }} Татары без границ{{ref-ru}}</ref> [[Инглиз теле|Инглиз]] һәм [[татар теле|татар]] телләрен камил белә. 1997 елда «Соң палеозойда геомагнит кыры вариацияләре» ({{lang-ru|Вариации геомагнитного поля в позднем палеозое}}) темасына докторлык диссертациясе яклаган. <ref>[https://kpfu.ru/Danis.Nourgaliev Нургалиев Данис Карлович.] Казанский (Приволжский) федеральный университет{{ref-ru}}</ref> == Хезмәт юлы == 1979―1997 елларда ― [[Казан дәүләт университеты]]нда (КДУ) инженер, геофизика кафедрасы ассистенты, доцент. 1995 елдан 2004 елга кадәр ― [[Швейцария]] фәнни фондының {{comment|Пермь утырмаларын|пермские отложения}} тикшерү буенча ике гранты җитәкчесе. 1997―2007 елларда ― КДУ разведканың геофизик ысуллары кафедрасы мөдире. 2000 елдан 2008 елга кадәр ― палеогеофизик һәм палеоклиматик тикшеренүләр өлкәсендә өч {{comment|INTAS|элекке Советлар Союзының яңа бәйсез дәүләтләре галимнәре белән хезмәттәшлеккә ярдәм итү буенча халыкара ассоциация}} проектының Россия ягыннан җитәкчесе. 2002―2003 елларда ― Федераль технология мәктәбендә (ETH, [[Цюрих]], [[Швейцария]]) чакырылган профессор-тикшеренүче. <ref>''[[Любовь Агеева]]''. [https://www.business-gazeta.ru/article/141393 Данис Нургалиев, проректор КФУ: «Мы начали давить. Потому люди и взвыли. Чаще гуманитарии».] Бизнес-Онлайн, 20.09.2015{{ref-ru}}</ref> 2004―2008 елларда ― Алмания геология фәнни үзәгендә (GFZ, [[Потсдам]]) эшләү өчен Алмания фәнни фондының (DFG) ике гранты җитәкчесе. 2007―2010 елларда ― Казан дәүләт университетының (2009 елдан [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]) фәнни эш һәм мәгълүматлаштыру буенча проректоры. 2009 елда ― «Инновацион Россиянең фәнни һәм фәнни-педагогик кадрлары» {{comment|ФЦП|федераль максатчан рограмма}} буенча өч грант җитәкчесе. 2010 елның маеннан ― Казан (Идел буе) федераль университетының фәнни эшчәнлек буенча проректоры. 2011 елның маеннан ― Казан (Идел буе) федераль университетының Геология һәм нефть — газ технологияләре институты ({{lang-ru|ИГиНГТ КФУ}}) директоры. Казан (Идел буе) федераль университетының нефть-газ технологияләре, табигатьтән файдалану һәм җир турындагы фәннәр юнәлешләре буенча проректоры. == Фәнни тикшеренүләр өлкәсе == Геофизика, файдалы казылмалар эзләүнең геофизик ысуллары.<br/> Территорияләрнең нефть-газлылыгын комплекслы фаразлау, нефть һәм газ ятмаларын эзләү ысуллары, разведка геофизикасы, палеомагнетизм, палеоклиматологиядә тау токымнары магнетизмы, голоценда геомагнит кыры вариацияләре. 150 дән артык фәнни хезмәт, 5 монография авторы. <ref name=":0" /> == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * 1999 – «РФ җир асты байлыкларының мактаулы разведчигы» күкрәк билгесе * 2000 – «Россия тау-геология хезмәтенең 300 еллыгы» күкрәк билгесе * 2005 – [[Татарстанның атказанган фән эшлеклесе]] * 2007 – «ТР өчен илле иң яхшы инновацион идея» конкурсында җиңүче * 2009 – [[Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге|Татарстан Республикасы Дәүләт премиясе]] лауреаты – ''Нефть ятмаларын эзләгәндә ысуллар комплексын эшләп, Татарстан Республикасының көнбатыш өлешендәге нефтьлелек перспективаларын бәяләү темасына'' * 2016 – Россия Федерациясенең югары һөнәри белем бирүнең мактаулы хезмәткәре * 2016 – «Геологиядәге казанышлары өчен» А. Е. Ферсман исемендәге медаль * 2018 – Фән һәм техника өлкәсендә Россия Федерациясе Хөкүмәте премиясе * 2023 – Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе <ref>[https://vk.com/wall-9722_49921 Проректору КФУ присвоено звание «Заслуженный деятель науки РФ».] Официальная группа КФУ ВКонтакте, 28.02.2023{{ref-ru}}</ref> * 2026 ― [[«Дуслык» ордены]] ― ''мәгариф системасын үстерүдәге казанышлары, күпьеллык нәтиҗәле эшчәнлеге һәм актив иҗтимагый эшчәнлеге өчен''<ref>[https://rais.tatarstan.ru/file/laws/laws/laws_610581.pdf Указ Раиса Республики Татарстан № 705 от 29.08.2026]</ref> == Гаилә хәле == Өйләнгән. <ref>[https://dntuyt.ru/articles/danis-karlovich-nurgaliev-kfu-biografiya/ Данис Карлович Нургалиев.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230605163325/https://dntuyt.ru/articles/danis-karlovich-nurgaliev-kfu-biografiya/ |date=2023-06-05 }} Биографии и достопримечательности{{ref-ru}}</ref> == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} * [https://kpfu.ru/Danis.Nourgaliev Нургалиев Данис Карлович.] Казанский (Приволжский) федеральный университет{{ref-ru}} * [https://tatcenter.ru/person/nurgaliev-danis-karlovich/ Нургалиев Данис Карлович.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230605163324/https://tatcenter.ru/person/nurgaliev-danis-karlovich/ |date=2023-06-05 }} Татцентр.ру{{ref-ru}} * [http://bashenc.online/ru/articles/90554/ Нургалиев Данис Карлович.] Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан»{{ref-ru}}{{ref-ba}} == Моны да карагыз == {{Татарстан Республикасының фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге лауреатлары (2004-2013)}} {{Татарстан Республикасының Атказанган фән эшлеклесе}} {{DEFAULTSORT:Нургалиев, Данис}} [[Төркем:Геология-минералогия фәннәре докторлары]] [[Төркем:Казан дәүләт университетын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Татарстанның атказанган фән эшлеклеләре]] [[Төркем:Русиянең атказанган фән эшлеклеләре]] [[Төркем:Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге лауреатлары]] [[Төркем:Казан университеты профессорлары]] [[Төркем:Русиянең шәрәфле югары һөнәри белем бирү хезмәткәрләре]] [[Төркем:Фән һәм техника өлкәсендә РФ Хөкүмәте премиясе лауреатлары]] [[Төркем:Геологлар]] [[Төркем:Дуслык ордены (Татарстан) кавалерлары]] e1idhp0wy4w25rx0hu7yi67499hb0ki 0 817710 6026449 4139929 2026-09-03T23:47:51Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026449 wikitext text/x-wiki {{Компания|исем=Carglass|логотип=Carglass-Logo.svg|logo=|тип=[[Җаваплылыгы чикләнгән җәмгыять]]|industry=Автомобиль пыялаларын ремонтлау|founded=2011|founders=Belron|продукция=Пыяла, ишек пыяла, автомобиль пыяла|parent=Belron|key_people=Павел Ожогин|сайт=http://www.carglass.ru|location_country={{RUS}}}} '''Carglass''' — [[автомобиль]] пыялаларын ремонтлау һәм алыштыру белән шөгыльләнүче халыкара компания<ref name=":0">{{Cite web |date=2022-12-27 |title=We Tested 10 Different Automotive Glass Cleaners to Find Out Which One Works the Best |url=https://www.caranddriver.com/shopping-advice/g42246787/best-car-glass-cleaners-tested/ |access-date=2023-11-21 |website=Car and Driver |language=en-US}}</ref>. Компания автомобиль пыялаларын ремонтлау һәм урнаштыру белән шөгыльләнүче Халыкара сервис үзәкләре челтәренең бер өлеше булып тора<ref>{{Cite news |date=2023-05-15 |title=How to remove stickers from a car glass easily and safely |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/auto/advice-centre/how-to-remove-stickers-from-a-car-glass-easily-and-safely/articleshow/100249223.cms?from=mdr |access-date=2023-11-21 |issn=0971-8257}}</ref>. Carglass {{Нп5|Belron|3=en|4=Belron}} халыкара холдингының бүлендек компаниясе булып тора<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://www.belron.com/ |access-date=2023-11-21 |website=Belron |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Our business and brands |url=https://www.belron.com/discover-belron/our-business-and-brands/ |access-date=2023-11-21 |website=Belron |language=en-US |accessdate=2024-04-09 |archivedate=2024-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240416160332/https://www.belron.com/discover-belron/our-business-and-brands/ }}</ref>. Компания [[Россия|Россиядә]] клиентларга хезмәт күрсәтүнең цифрлы технологияләрен кертү дәрәҗәсе буенча компанияләр төркемендә лидерлык позицияләрен биләп тора. 2014 елдан ул Россия төбәкләрендә Mobiscar бренды астында пыялаларны ремонтлау һәм алыштыру буенча хезмәтләр күрсәтә<ref>{{Cite web |date=2023-07-19 |title=A good view and protection. What’s important in car glass? |url=https://www.skoda-storyboard.com/en/skoda-world/a-good-view-and-protection-whats-important-in-car-glass/ |access-date=2023-11-21 |website=Škoda Storyboard |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Carglass A/S - Company Profile and News |url=https://www.bloomberg.com/profile/company/0353982D:DC |access-date=2023-11-21 |website=Bloomberg.com |language=en}}</ref>. == Тасвирлама == Компания белән fuyao Glass, AGC, Pilkington, Saint-Gobain, Guardian Glass кебек компанияләр хезмәттәшлек итә. Автомобиль пыяласын җиткерү буенча төп партнер булып Fuyao Group компаниясе тора<ref>{{Cite web |title=福耀集团 |url=https://www.fuyaogroup.com/ |access-date=2023-11-21 |website=www.fuyaogroup.com}}</ref>, заводларының берсе [[Калуга өлкәсе|Калуга өлкәсендә]] урнашкан<ref>{{Cite web |title=Belron® Group S.A. - our global network - Allglass® / Autoglass® |url=https://www.autoglass.ie/about-autoglassr/who-we-are/belronr-group-our-global-network/ |access-date=2023-11-21 |website=Autoglass & Allglass |language=en}}</ref> Пыяла урнаштыру өчен материаллар һәм кораллар кулланыла, мәсәлән, Carglass өчен DOW Chemical компаниясе җитештергән Belron Fast Fit Plus эксклюзив клей<ref>{{Cite web |title=Carglass® careers: discover your match with our unique company culture |url=https://www.companymatch.me/en/careers/carglass-nl |access-date=2023-11-21 |website=CompanyMatch |language=en}}</ref>. Компания шулай ук Belron диагностик җиһазларын яктылык һәм яңгыр датчикларын калибрлау өчен, шулай ук барлык заманча автомобильләрдә ишек пыялаларының эш режимын төзәтү өчен куллана. Проект Belron өчен Hella Gutmann компаниясе тарафыннан эшләнгән<ref>{{Cite web |title=CARGLASS, INC., LLC A/A/O AMY BILILA vs ESURANCE INSURANCE COMPANY |url=https://law.justia.com/cases/florida/fifth-district-court-of-appeal/2022/5d21-1595.html |access-date=2023-11-21 |website=Justia Law |language=en}}</ref>. 2015 елдан 2022 елга кадәр компания Быков балалар йортында тәрбияләнүчеләргә «бергә без күбрәк булдыра алабыз»хәйрия проекты кысаларында ярдәм күрсәтә<ref name=":0" />. Төрле ял чаралары, уртак акцияләр оештыру, балаларны һөнәри юнәлеш бирү өлкәсендә эш<ref>{{Cite web |title=The Spirit of Belron |url=https://www.carglass.ru/the-spirit-of-belron/spirit/ |access-date=2023-11-21 |website=www.carglass.ru}}</ref>. 2014 елдан компания Africa Tikkun хәйрия проекты кысаларында Spirit of Belron хәйрия марафонында катнаша<ref>{{Cite web |title=Homepage |url=https://afrikatikkun.org/ |access-date=2023-11-21 |website=Afrika Tikkun ZA |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Belron International Spirit of Belron Challenge page |url=https://www.justgiving.com/fundraising/BILsobc |access-date=2023-11-21 |website=JustGiving |language=en}}</ref>, 2002 елдан башлап күп еллар дәвамында Belron ана компаниясе тарафыннан оештырыла. Проект Көньяк Африка балаларына, яшьләренә һәм гаиләләренә мәгариф, сәламәтлек саклау, социаль тәэмин итү һәм туклану өлкәсендә ярдәм итүгә юнәлдерелгән. Бүгенге көндә 8,5 млн евро җыелган<ref>{{Cite web |last=marnickvdb |date=2019-07-02 |title=Stand Up Company writes story for Belron (Carglass) movie |url=https://standupcompany.com/2019/07/02/stand-up-company-writes-story-for-belron-carglass-movie/ |access-date=2023-11-21 |website=STAND UP COMPANY |language=en-US}}</ref>. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр|2}} cagfh92qqmx5dj4m24e2eavemo25nd3 0 818131 6026401 6024651 2026-09-03T17:59:09Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026401 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Төркият''' — [[Тел|телләр]], [[әдәбият]], [[Тарих|тарих,]] [[фольклор]], [[дин]], [[этнография]], рухи һәм [[Arxeologik mädäniät|археологик мәдәният]], [[Төрки халыклар|төрки]] һәм [[Төрки телләр|төрки телдә сөйләшүче]] халыкларның үткәнен һәм бүгенгесен өйрәнүче [[Гуманитар фәннәр|гуманитар]] фәннәр җыелмасы . Элегрәк төрки телләр һәм әдәбият белән эш итүче [[Филология|филология фәне]] буларак кына карала. == Өйрәнү предметы == Географик яктан төркият галимнәренең кызыксыну өлкәсе ерак төньяктагы [[Якутия|Якутиядән]] көньяк-көнбатыштагы [[Төньяк Кипрның Төрек Җөмһүрияте|Кипрга]], көнчыгыштагы [[Кытай]]дан көньяктагы [[Якын Көнчыгыш]] илләренә кадәр җәелгән. Бүгенге көндә дөньяда төрки халыкларның саны, этник төркемнәр һәм азчылыклар белән бергә, якынча 165 миллион кешегә җитә. 20 миллионга якын кеше төрки телләрнең берсендә икенче яки өченче тел буларак сөйләшә. Ләкин мондый белем милли үзаң белән буталырга тиеш түгел. Иң борынгы төрки текстлар безнең эраның 600—800 елларына карый.<ref>{{Cite web|url=http://kronk.spb.ru/library/klashtorny-sg-1964-2.htm|title=Древнетюркские рунические памятники как источник по Средней Азии|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230423041112/http://kronk.spb.ru/library/klashtorny-sg-1964-2.htm|archivedate=2023-04-23|author=[[Кляшторный, Сергей Григорьевич|С.Г. Кляшторный]]|date=|language=|work=|publisher=|accessdate=2023-04-18}}</ref> Борынгы төркиләрнең дине [[Тәңречелек]] булган<ref>{{Cite web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/kult-tengri-u-drevnyh-tyurok|title=Культ Тенгри у древных тюрок|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230418205221/https://cyberleninka.ru/article/n/kult-tengri-u-drevnyh-tyurok|archivedate=2023-04-18|author=|date=|language=|work=|publisher=|accessdate=2023-04-18}}</ref> . Хәзерге вакытта төрки халыклар төрле диннәрне тоталар. Төп диннәр — [[Ислам]], [[Христианлык]], [[Буддачылык]]. Хәзерге төркиләрнең күбесе [[Сөнничелек|сөнни мөселманнар]] . Буддачылык тарафдарлары бүген [[сары уйгырлар]] һәм [[тывалар]], [[тарбагатай кыргызлары]] һәм [[Xotonnar|хотоннар]] арасында бар. [[Чуашлар|Чуаш]] һәм [[Гагаузлар|гагауз кешеләре]] күбесенчә [[Pravoslawlıq|православие христианнары]] . Караитлар һәм [[Кырымчаклар]] [[Яһүд дине|яһүд динен]] тоталар<ref>{{Cite web|url=https://eleven.co.il/judaism-trends/karaites-medieval-sects/11972/|title=Караимы|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200625223513/https://eleven.co.il/judaism-trends/karaites-medieval-sects/11972/|archivedate=2020-06-25|author=|date=|language=|work=|publisher=|accessdate=2023-04-18}}</ref>. [[Россия|Рәсәйдә]] 25 төрки халык яши (барлыгы 12 миллион кеше): [[татарлар]] (5 миллион 554 мең), [[башкортлар]] (1 миллион 673 мең), [[чуашлар]] (1 миллион 637 мең), [[казакълар]] (653 мең), [[әзербайҗаннар]][[Комыклар|​]][[Кырым татарлары|​]][[Тывалар|​]][[Карачайлар|​]] (621 мең), [[якутлар]] (443 мең), [[кумыклар]] (422 мең), [[кырым татарлары]] (254 мең), [[тывалар]] (243 мең), [[карачайлар]] (192 мең), [[үзбәкләр]] (122 мең), [[балкарлар]] (108 мең), [[төрекләр]] (92 мең), [[Нугайлар|ногайлар]] (110 мең), [[хакаслар]] (75 мең), [[алтайлар]] (67 мең), [[төрекмәннәр]] (33 мең), [[кыргызлар]] (31 мең), [[шорлар]] (13 мең), [[гагаузлар]] (12 мең), [[долганнар]] (7261), [[Уйгырлар|уйгурлар]] (2867), [[каракалпаклар]] (1609), [[тофалар]] (837), [[караимнар]] (366)<ref>{{Cite web|url=http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_01.xls|title=Данные Всероссийской переписи 2002 года|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200109173322/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/TOM_04_01.xls|archivedate=2020-01-09|accessdate=2009-09-03}}</ref> . [[Төрки телләр|Төрки телләрнең]] саны төрлечә билгеләнә. 1966-нчы елда СССР Фәннәр академиясе тарафыннан бастырылган монографиядә 23 тере тел күрсәтелә; А. А. Реформатский дәреслегендә 25 тере һәм 7 үле тел бар; [[Николай Баскаков|Н. А. Баскаков]] монографиясендә 27 тере һәм 12 үле тел исәпләнә. 1997-нче елда Россия Фәннәр академиясенең Лингвистика институты тарафыннан бастырылган «Төрки телләр» монографиясендә 39 тере һәм 15 үле төрки тел искә алына<ref>Языки Мира. Тюркские языки. М., 1996.</ref> . Киң таралуы, мәдәни һәм практик әһәмияте аркасында төркиятне өйрәнүче студентлар беренче өйрәнү теле буларак еш кына [[Төрек теле|төрек телен]] сайлыйлар. Россиядә төркият белгечләрен [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты|MГИМО]], ISAA, СПБГУ, МГЛУ, [[Россия дәүләт гуманитар университеты|РГГУ]], Мәскәү өлкәсенең хәрби университеты, Россия фәннәр академиясенең Көнчыгыш тикшеренүләре институты, [[Казан (Идел буе) федераль университеты|Казан дәүләт университеты]], [[Чиләбе дәүләт университеты]], [[Себер федераль университеты|Себер Федераль Университеты]] һәм башка бик күп югары уку йортларында әзерлиләр.<ref>{{Cite web|url=http://www.vestikavkaza.ru/articles/obshestvo/molod/1113.html|title=Межвузовская Тюркология<!-- Заголовок добавлен ботом -->|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120305114714/http://www.vestikavkaza.ru/articles/obshestvo/molod/1113.html|archivedate=2012-03-05|accessdate=2009-09-03}}</ref> Көнчыгыш һәм төркият белгечләренең белемнәре лингвистикада, мәдәнияттә, политология, журналистика, социология, статистика, антропология һ.б. юнәлешләрдә әһәмиятле. == Тарих == Төркият өчен мөһим чыганаклар — VIII—X гасыр [[Orxon älifbası|борынгы төрки рун язулары]] ([[Orxon älifbası|Орхон-Енисей язулары]]) һәм VIII—XVI гасырларда [[Иске уйгыр язуы|Иске уйгыр руналарында]] язылган истәлекләр. Төрки телләр буенча беренче җитди фәнни эш — XI гасырда [[Кашгар]] төрки галиме [[Мәхмүд Кашгарый]] тарафыннан тупланган «Төрки диалектлар җыентыгы» (''Kitâbü divân-i lûgat it-Türk'' — Төрле төрки телләр буенча сүзлек-белешмәлек китабы). XV—XVII гасырларда төркиятнең төп юнәлеше [[Госман империясе]]н һәм [[Госманлы төрекчәсе]]н өйрәнү була. 1795 елда [[Париж]]да көнбатыш дөньясында төрки телләрне өйрәнүгә багышланган беренче югары мәктәп, «Тере көнчыгыш телләре мәктәбе» (''L'école des langues Orienteles vivantes'') ачыла. Россиядә төркиятне өйрәнү XVIII гасырның икенче яртысында башлана. Моңа кадәр [[төрки халыклар]] һәм [[Төрекләр|төрекләрнең]] тасвирламалары рус елъязмаларында (мәсәлән, " Повесть временных лет ") һәм аерым әсәрләрдә (Нестор Искәндәрнең " Константинополь вакыйганамәсе "; Иван Пересветовның [[Иван IV|Явыз Иванга]] төрекләр турындагы трактатлары; Андрей Лызловның"Скифлар тарихы"; Дмитрий Кантимернең ике томлык Төркия тарихы, һ.б.) [[Мишәр диалекты|Академик]] [[Симон Петер Паллас|Симон Петер Палласның]] 1787 елда [[Санкт-Петербург|Санкт-]] [[Башкорт теле|Петербургта]] басылган "Барлык телләрнең чагыштырма сүзлеге"ндә татар, мишәр, башкорт, ногай һәм башка төрки телләрдән лексик материал урнашкан. XIX гасыр уртасына кадәр төркият [[Төрки телләр|төрки телләрне]], әдәбият һәм тарихи истәлекләр, өлешчә [[нумизматика]], [[этнография]] һәм төрки телләрдә сөйләшүче халыкларның [[Фольклор|фольклорын]] өйрәнгән катлаулы дисциплина буларак үсеш ала. 1863 елда [[Санкт-Петербург дәүләт университеты|Санкт-Петербург университетының]] көнчыгыш телләре факультетында Көнчыгыш тарихы бүлеге булдырыла, анда [[Төрки халыклар|төрки халыкларының]] тарихын өйрәнү мөстәкыйль үсеш ала башлый. Россиядә төркият мөстәкыйль фән буларак XIX гасырның икенче яртысында барлыкка килгән. Аны төзү һәм үстерүдә төп рольне [[Александр Казем-Бек|М. А. Казембек]] (« [[Госманлы төрекчәсе|Госманлы теле]] грамматикасы», 1839), О. Н. Бетлингк («Якут теле грамматикасы», 1851), П. М. Мелиоранский («Гарәп филологиясе төрек теле турында», 1900), А. Н. Самойлович («Кыскача [[кырымтатар теле]] грамматикасы тәҗрибәсе», 1916) тикшеренүләре уйный. Октябрьгә кадәрге чорда [[Хәсәнгата Габәши|төркият]] үсешенә зур [[Әхмәтзәки Вәлиди|өлеш]] керткән Рәсәй галимнәре: [[Вилһелм Радлов|В. В. Радлов]] [[Николай Катанов|, И.Халфин]] [[Ибраһим Хәлфин|,]] [[Чокан Вәлиханов|Чокан Вәлиханов,]] [[Хәсәнгата Габәши|Х. Габәши]], Совет чоры төркият галимнәре: [[Василий Богородицкий|В. А. Богородицкий]], [[Сергей Малов (1880)|С. Э.]] [[Сергей Малов (1880)|Малов]], [[Габделхәй Әхәтов]], [[Николай Ашмарин|Н. И. Ашмарин]], [[Николай Баскаков|Н. А. Баскаков]], [[Николай Дмитриев|Н. К. Дмитриев]], [[Андрей Кононов|А. Н. Кононов]], [[Әдһәм Тенишев|Әдһәм Тенишев,]] [[Латыйф Җәләй]], [[Җәлил Киекбаев]], А. М. Щербак, М. Ш. Ширалиев һәм башкалар. Бу чорларда төрки телләр диалектларын өйрәнү буенча зур эш алып барыла, грамматик система эшләнә, фәнни грамматикалар һәм фразеологик сүзлекләр бастырыла. Төрки лексикография зур үсеш ала: милли-рус һәм рус-милли күп томлы аңлатма сүзлекләр, шулай ук терминологик һәм диалектологик сүзлекләр тупланып бастырыла. Совет төркиятеләренең казанышлары чагыштырма [[фонетика]], [[Морфология (тел белеме)|морфология]] һәм төрки телләрнең [[Синтаксис|синтаксисын]] булдыруда да чагыла. Төркият мәсьәләләре шулай ук [[Болгария|Болгариядә]] (Г. Галыбов, Н. Тодоров), [[Маҗарстан|Венгриядә]] (Д. Немет, Д. Хазам, [[Андраш Рона-Таш|А. Рона-Таш]]), [[Польша]]да [[Төркия|(]] А. Зайончковский, Э. Трыярский), [[Төркия|Төркиядә]] (Р. Арат, Б. Аталай, А. Дильачар, А. Валиди-Тоган), [[Германия|Алманиядә]] (А. фон Габен, Г. Дорфер), [[Швеция|Швециядә]] (Г. Ярринг, Л. Юхансон), [[АКШ]] (К. Г. Менгес, П. Б. Голден) һәм башка илләрдә өйрәнелә. ХХ гасырның 30-40 нчы елларында [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|СССРдагы]] күп күренекле төркият галимнәре репрессияләнә<ref>{{Cite web|url=http://www.ihst.ru/projects/sohist/papers/archeology/1998/3/191-206.pdf|title=Русские археологи и политические репрессии 1920—1940-х гг.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010181816/http://www.ihst.ru/projects/sohist/papers/archeology/1998/3/191-206.pdf|archivedate=2017-10-10|accessdate=2011-11-05}}</ref> . Шулай итеп, ялган гаепләүләр аркасында профессор [[Бәкер Чобан-задә|Чобан-задә]] (1937)<ref>{{Cite web|url=http://memory.pvost.org/pages/choban.html|title=Биобиблиографический словарь востоковедов — жертв политического террора в советский период (1917—1991)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120118021942/http://memory.pvost.org/pages/choban.html|archivedate=2012-01-18|accessdate=2011-11-05}}</ref> һәм профессор Э. Д. Поливанов (1938), СССР Фәннәр академиясе академиясе Самойлович (1938)<ref>{{Cite web|url=http://memory.pvost.org/pages/samojlovich.html|title=Биобиблиографический словарь востоковедов — жертв политического террора в советский период (1917—1991)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120118035216/http://memory.pvost.org/pages/samojlovich.html|archivedate=2012-01-18|accessdate=2011-11-05}}</ref> һәм башкалар шпионлыкта гаепләнеп атыла.<ref>{{Cite web|url=http://memory.pvost.org/pages/polivanov.html|title=Биобиблиографический словарь востоковедов — жертв политического террора в советский период (1917—1991)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120524060732/http://memory.pvost.org/pages/polivanov.html|archivedate=2012-05-24|accessdate=2011-11-05}}</ref>. == Танылган галимнәре == {{seealso|Төркем:Төрки халыклар белгечләре}} {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P106 wd:Q13210922. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=p569 |columns=p569,label:Исем,p69,p108,p570}} {| class='wikitable sortable' ! туу датасы ! Исем ! уку йорты ! эш урыны ! үлем датасы |- | data-sort-value="1455" | 1455 | ''[[:d:Q12630940|Feliks Petančić]]'' | | | data-sort-value="1517" | 1517 |- | data-sort-value="1615" | 1615 | ''[[:d:Q20480593|Jakab Harsányi Nagy]]'' | ''[[:d:Q1293929|University of Franeker]]''<br/>''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]'' | ''[[:d:Q195625|George II Rákóczi]]''<br/>''[[:d:Q2184286|Gheorghe Ştefan]]''<br/>''[[:d:Q152727|Frederick William of Brandenburg]]'' | data-sort-value="1676" | 1676 |- | data-sort-value="1793" | 1793-05-14 | ''[[:d:Q1450898|François Bernard Charmoy]]'' | | ''[[:d:Q57655605|Institute of Oriental Languages of the Ministry of Foreign Affairs]]'' | data-sort-value="1868" | 1868-12-09 |- | data-sort-value="1802" | 1802<br/>1802-06-22 | [[Александр Казем-Бек (1802)|Александр Казем-Бек]] | | [[Казан Император университеты|Казан император университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | data-sort-value="1870" | 1870-11-27 |- | data-sort-value="1807" | 1807 | ''[[:d:Q4157361|Jean Jacques Pierre Desmaisons]]'' | | ''[[:d:Q57655605|Institute of Oriental Languages of the Ministry of Foreign Affairs]]'' | data-sort-value="1873" | 1873-09-06 |- | data-sort-value="1812" | 1812-04-12 | [[Лазарь Будагов]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | data-sort-value="1878" | 1878-12-30 |- | data-sort-value="1812" | 1812 | [[Мартиниан Иванов|Иванов Мартиниан Иван улы]] | [[Neplüev kadet korpusı|Ырынбур Неплюев кадет корпусы]] | | data-sort-value="1896" | 1896 |- | data-sort-value="1818" | 1818-05-10 | ''[[:d:Q4440830|Albert Starchevsky]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="1901" | 1901-10-20 |- | data-sort-value="1820" | 1820-09-21 | ''[[:d:Q214165|Georg Rosen]]'' | | | data-sort-value="1891" | 1891-10-29 |- | data-sort-value="1822" | 1822-04-23<br/>1822-05-05 | [[Николай Ильминский]] | [[Казан руханилар академиясе]] | [[Казан руханилар академиясе]] | data-sort-value="1891" | 1891-12-27 |- | data-sort-value="1830" | 1830-11-12 | ''[[:d:Q4191602|Vladimir Zernov-Velyaminov]]'' | ''[[:d:Q4061451|Александр лицее]]'' | | data-sort-value="1904" | 1904-01-30 |- | data-sort-value="1831" | 1831-01-15 | ''[[:d:Q31783885|Dániel Szilágyi]]'' | | | data-sort-value="1885" | 1885-11-22 |- | data-sort-value="1832" | 1832-03-19 | ''[[:d:Q557360|Ármin Vámbéry]]'' | | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''<br/>''[[:d:Q661916|Nyugat]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-09-15 |- | data-sort-value="1835" | 1835-01-23 | [[Евфимий Малов]] | [[Казан руханилар академиясе]] | [[Казан руханилар академиясе]] | data-sort-value="1918" | 1918-02-25 |- | data-sort-value="1836" | 1836-08-13 | ''[[:d:Q201763|Michael Jan de Goeje]]'' | ''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]'' | ''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-05-17<br/>1909-05-13 |- | data-sort-value="1837" | 1837-01-05<br/>1837-01-17 | [[Вилһелм Радлов]] | [[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]] | [[Кунсткамера]] | data-sort-value="1918" | 1918-05-12 |- | data-sort-value="1837" | 1837 | ''[[:d:Q135488405|Camilla Ružićka-Ostoić]]'' | | | data-sort-value="1885" | 1885 |- | data-sort-value="1838" | 1838-02-24<br/>1840 | ''[[:d:Q16683658|Magomed-Efendi Osmanov]]'' | | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | data-sort-value="1904" | 1904 |- | data-sort-value="1842" | 1842-01-25 | ''[[:d:Q171485|Vilhelm Thomsen]]'' | ''[[:d:Q186285|Копенһаген университеты]]''<br/>''[[:d:Q12332836|Randers State School]]'' | ''[[:d:Q186285|Копенһаген университеты]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-05-12 |- | data-sort-value="1846" | 1846-07-28 | ''[[:d:Q4424605|Vasily Dmitriyevich Smirnov]]'' | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]] | data-sort-value="1922" | 1922-05-25 |- | data-sort-value="1854" | 1854-11-08 | ''[[:d:Q12278057|Diamandi Ihchiev]]'' | [[Истанбул университеты]] | | data-sort-value="1913" | 1913-03-26 |- | data-sort-value="1860" | 1860-03-12 | [[Бернат Мункачи]] | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | | data-sort-value="1937" | 1937-09-21 |- | data-sort-value="1860" | 1860-09-22 | [[Игнац Кунош]] | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | | data-sort-value="1945" | 1945-01-12 |- | data-sort-value="1860" | 1860 | ''[[:d:Q112513733|Nil Sergejevič Lykošin]]'' | | | data-sort-value="1922" | 1922 |- | data-sort-value="1861" | 1861-12-25 | ''[[:d:Q1320566|József Thúry]]'' | | | data-sort-value="1906" | 1906-05-22 |- | data-sort-value="1861" | 1861-12-29<br/>1861 | ''[[:d:Q6583303|Necip Asım Yazıksız]]'' | | | data-sort-value="1935" | 1935-12-12<br/>1935 |- | data-sort-value="1862" | 1862-05-18<br/>1862-05-06 | [[Николай Катанов]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Казан руханилар академиясе]] | data-sort-value="1922" | 1922-03-09<br/>1922-03-10 |- | data-sort-value="1868" | 1868-09-17 | ''[[:d:Q62907|Carl Brockelmann]]'' | ''[[:d:Q159895|Росток университеты]]''<br/>''[[:d:Q20808141|Страсбур университеты]]''<br/>''[[:d:Q315658|Вроцлав университеты]]'' | ''[[:d:Q315658|Вроцлав университеты]]''<br/>''[[:d:Q672420|Көнигсберг университеты]]''<br/>''[[:d:Q32120|Һалле-Виттенберг үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q20266330|Фридрих Вилһелм үнивирситите]]''<br/>[[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]] | data-sort-value="1956" | 1956-05-06 |- | data-sort-value="1868" | 1868-11-18 | ''[[:d:Q4289495|Platon Melioransky]]'' | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | data-sort-value="1906" | 1906-05-16 |- | data-sort-value="1868" | 1868-03 | ''[[:d:Q24642493|Seräli Lapin]]'' | | | data-sort-value="1919" | 1919 |- | data-sort-value="1869" | 1869-11-03 | [[Василий Бартольд]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-19 |- | data-sort-value="1869" | 1869-12 | ''[[:d:Q401773|Әхмәт Агаев]]'' | ''[[:d:Q3064259|Париж университетының юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''<br/>''[[:d:Q3652444|Тифлис гимназиясе]]'' | ''[[:d:Q1167080|Darülfünun]]''<br/>''[[:d:Q4765985|Әнкара үнивирсититенең юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q6099542|Истанбул университетының хокук факультеты]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-05-19 |- | data-sort-value="1869" | 1869-08-09 | ''[[:d:Q6058766|Willi Bang]]'' | | [[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]]<br/>''[[:d:Q50662|Франкфурт университеты]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-10-08 |- | data-sort-value="1870" | 1870-09-22 | [[Николай Ашмарин]] | ''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]'' | [[Казан керәшен педагогия техникумы]]<br/>[[Казан Татар укытучылар мәктәбе]]<br/>''[[:d:Q113411576|Северо-восточный археологический и этнографический институт]]''<br/>[[Бакы дәүләт университеты]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]] | data-sort-value="1933" | 1933-08-26 |- | data-sort-value="1870" | 1870-12-11 | ''[[:d:Q15410478|Friedrich Giese]]'' | ''[[:d:Q165528|Грайфсвальд үнивирситите]]'' | | data-sort-value="1944" | 1944-10-19 |- | data-sort-value="1871" | 1871 | ''[[:d:Q12272783|Atse Dorev]]'' | | | data-sort-value="1941" | 1941-09-19 |- | data-sort-value="1871" | 1871-03-12 | ''[[:d:Q25680779|İsmail Lömanov]]'' | | ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''<br/>[[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-02 |- | data-sort-value="1872" | 1872 | ''[[:d:Q97579033|Efetov Semion Borisovich]]'' | ''[[:d:Q33082587|Eastern Faculty of Imperial St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q4504314|Central Museum of Tavrida]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-09 |- | data-sort-value="1873" | 1873-05-08 | ''[[:d:Q2496339|Seraya Shapshal]]'' | ''[[:d:Q33082587|Eastern Faculty of Imperial St. Petersburg University]]'' | | data-sort-value="1961" | 1961-11-18 |- | data-sort-value="1874" | 1874<br/>1873<br/>1876 | ''[[:d:Q61073071|Ahmet Rifat Bilge]]'' | ''[[:d:Q6099542|Истанбул университетының хокук факультеты]]'' | | data-sort-value="1953" | 1953-02-22 |- | data-sort-value="1874" | 1874 | ''[[:d:Q128013905|Ernst C. Marré]]'' | | | |- | data-sort-value="1876" | 1876-03-23 | ''[[:d:Q83275|Ziya Gökalp]]'' | [[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q6049213|veterinary education]]'' | [[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q1165599|Dar ul-Funun]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-10-25 |- | data-sort-value="1876" | 1876-09-25 | ''[[:d:Q4143882|Vladimir Gordlevsky]]'' | ''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]''<br/>''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | data-sort-value="1956" | 1956-09-10 |- | data-sort-value="1876" | 1876 | ''[[:d:Q6061193|Yahya Naci Bayburtlu]]'' | | | data-sort-value="1943" | 1943 |- | data-sort-value="1876" | 1876-08-29 | [[Һади Атласи]] | [[Буа мәдрәсәсе]]<br/>[[Каргалы мәдрәсәләре]] | [[Буа мәдрәсәсе]]<br/>[[Әлмәт]] | data-sort-value="1938" | 1938-02-15 |- | data-sort-value="1878" | 1878-12-02 | ''[[:d:Q73498901|Theodor Menzel]]'' | ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]'' | ''[[:d:Q156737|Кил үнивирситите]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-10 |- | data-sort-value="1879" | 1879-08-30 | ''[[:d:Q1747863|Rıza Nur]]'' | ''[[:d:Q6088994|Gülhane Training and Research Hospital]]''<br/>''[[:d:Q6024125|Imperial School of Medicine]]'' | | data-sort-value="1942" | 1942-09-08 |- | data-sort-value="1879" | 1879-07-24 | ''[[:d:Q3171671|Jean Deny]]'' | ''[[:d:Q1977696|Ришелье лицее]]''<br/>''[[:d:Q1059546|Бөек Лүдовик литсие]]''<br/>''[[:d:Q20749407|Paris Faculty of Law and Economics]]''<br/>''[[:d:Q52440672|École nationale des langues orientales vivantes]]'' | ''[[:d:Q789848|Ministry for Europe and Foreign Affairs]]''<br/>''[[:d:Q52440672|École nationale des langues orientales vivantes]]''<br/>''[[:d:Q3064325|Париж сынлы сәнгать факүлтите]]''<br/>''[[:d:Q333886|Җорҗтаун университеты]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-11-05 |- | data-sort-value="1879" | 1879-01-03 | ''[[:d:Q4060313|Osman Nuri-Asan oğlu Aqçoqraqlı]]'' | | ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''<br/>[[Кырым татар педагогика техникумы]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | data-sort-value="1938" | 1938-04-17 |- | data-sort-value="1880" | 1880-01-28<br/>1880-01-04 | [[Сергей Малов (1880)|Сергей Малов]] | [[Казан руханилар академиясе]]<br/>''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]] | data-sort-value="1957" | 1957-09-06<br/>1957-01-09<br/>1957-01-07 |- | data-sort-value="1882" | 1882 | ''[[:d:Q3935871|Besim Atalay]]'' | | ''[[:d:Q6088281|Әнкара университетының тел, тарих һәм география факультеты]]''<br/>''[[:d:Q7855292|Turkish National Police Academy]]''<br/>''[[:d:Q1569712|Turkish Language Association]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-11-07 |- | data-sort-value="1883" | 1883-03-28 | ''[[:d:Q171227|Gyula Mészáros]]'' | [[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | ''[[:d:Q636088|Museum of Ethnography]]''<br/>''[[:d:Q4533056|Ethnography Museum of Ankara]]''<br/>''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-05-25 |- | data-sort-value="1883" | 1883 | ''[[:d:Q114427016|Vladimir Khindalov]]'' | | ''[[:d:Q631641|Кирилл һәм Мефодий изгеләре исемендә Болгария милли китапханәсе]]''<br/>''[[:d:Q4996206|Bulgarian Historical Archive]]'' | data-sort-value="1934" | 1934 |- | data-sort-value="1887" | 1887-10-18<br/>1887-10-05 | ''[[:d:Q4218368|Isaac Kaja]]'' | ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q4479417|Wilno Jewish Teachers Institute]]'' | | data-sort-value="1956" | 1956-03-30 |- | data-sort-value="1887" | 1887 | [[Коҗи Окубо]] | [[Токио Чит Телләр Университеты]] | ''[[:d:Q274486|Waseda University]]''<br/>[[Токио университеты]] | data-sort-value="1950" | 1950 |- | data-sort-value="1888" | 1888-07-14<br/>1888-06-14 | ''[[:d:Q13052153|Aram Safrastyan]]'' | [[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]'' | ''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]''<br/>''[[:d:Q1007545|Galatasaray High School]]''<br/>''[[:d:Q21468837|Institute of Oriental Studies of Armenia]]''<br/>''[[:d:Q1977379|Әрмән педагогика институты]]''<br/>''[[:d:Q20514825|Әрмәнстан Милли фәннәр Академиясенең Тарих институты]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-06-12<br/>1966-07-12 |- | data-sort-value="1888" | 1888-10-08 | ''[[:d:Q13174129|Pavel Falyov]]'' | ''[[:d:Q33082587|Eastern Faculty of Imperial St. Petersburg University]]'' | ''[[:d:Q28729082|Санкт-Петербург император университеты]]''<br/>''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-07-03 |- | data-sort-value="1889" | 1889-09-04 | ''[[:d:Q4199340|Ille Takhti]]'' | [[Сембер чуаш укытучылар мәктәбе]] | | data-sort-value="1938" | 1938-02-22 |- | data-sort-value="1889" | 1889-12-26 | [[Нигъмәт Хәким]] | | | |- | data-sort-value="1889" | 1889-10-15 | ''[[:d:Q29994586|Arthur Siefeldt-Simumägi]]'' | | ''[[:d:Q20573822|Baku Higher Party School]]''<br/>''[[:d:Q129150499|Azerbaijan Scientific Society]]''<br/>''[[:d:Q61931545|Institute of History and Ethnology of Azerbaijan National Academy of Sciences]]''<br/>''[[:d:Q7263594|Institute of Linguistics named after Nasimi]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-12-06 |- | data-sort-value="1890" | 1890-12-10 | [[Әхмәтзәки Вәлиди]] | [[Вена университеты]] | ''[[:d:Q152171|Бонн университеты]]''<br/>''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''<br/>[[Истанбул университеты]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-26 |- | data-sort-value="1890" | 1890-11-02<br/>1890-11-01 | ''[[:d:Q782305|Gyula Németh]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | | data-sort-value="1976" | 1976-12-14 |- | data-sort-value="1890" | 1890-12-13 | ''[[:d:Q4085214|Evgenii Eduardovich Bertels]]'' | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-10-07 |- | data-sort-value="1890" | 1890-05-03 | ''[[:d:Q4533753|Konstantin Yudakhin]]'' | | | data-sort-value="1975" | 1975-02-22 |- | data-sort-value="1891" | 1891-01-15 | ''[[:d:Q66650|Franz Babinger]]'' | ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]'' | ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]''<br/>[[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]] | data-sort-value="1967" | 1967-06-23 |- | data-sort-value="1891" | 1891 | ''[[:d:Q4224104|Gerard Clauson]]'' | ''[[:d:Q1135137|Corpus Christi College]]''<br/>''[[:d:Q192088|Итон көллияте]]''<br/>''[[:d:Q7637318|Summer Fields School]]'' | [[Оксфорд университеты]] | data-sort-value="1974" | 1974 |- | data-sort-value="1891" | 1891-06-12<br/>1891-12-21 | ''[[:d:Q7778909|Lajos Fekete]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-05-16<br/>1969-02-21 |- | data-sort-value="1891" | 1891-01-16<br/>1891 | [[Гаяз Максуди]] | [[Кышкар мәдрәсәсе]]<br/>[[Хөсәения мәдрәсәсе]]<br/>[[Иж-Бубый мәдрәсәсе]]<br/>''[[:d:Q1334582|Льеж университеты]]''<br/>[[Истанбул университеты]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Татарстан Республикасының милли музее]]<br/>[[Гыйльми Үзәк]]<br/>[[Мәгариф (журнал)|Мәгариф]]<br/>[[Кызыл Армия (газета, 1918-1921)|«Кызыл Армия»]]<br/>[[«Ватаным Татарстан» газетасы|«Ватаным Татарстан»]]<br/>[[Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгы]]<br/>[[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>''[[:d:Q4406337|Сәмәрканд дәүләт университеты]]'' | data-sort-value="1942" | 1942 |- | data-sort-value="1892" | 1892-06-16 | [[Каюм Мифтахов]] | | | data-sort-value="1948" | 1948-10-04 |- | data-sort-value="1892" | 1892 | ''[[:d:Q94920489|Ahmet Muhiddin]]'' | | | data-sort-value="1923" | 1923 |- | data-sort-value="1892" | 1892 | ''[[:d:Q124643415|Gălăb Gălăbov]]'' | | | data-sort-value="1972" | 1972 |- | data-sort-value="1893" | 1893-05-15 | [[Бәкер Чобан-задә]] | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1007545|Galatasaray High School]]'' | [[Бакы дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q64776872|Institute of Language and Writing of the Peoples of the USSR of the Academy of Sciences of the USSR]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-13 |- | data-sort-value="1893" | 1893-06-25 | ''[[:d:Q4402791|Martti Räsänen]]'' | ''[[:d:Q28695|Хельсинки университеты]]'' | ''[[:d:Q28695|Хельсинки университеты]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-09-07 |- | data-sort-value="1893" | 1893 | ''[[:d:Q70254548|Hikmet Cevdetzade]]'' | ''[[:d:Q6030829|Darülmuallimin]]''<br/>''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]'' | ''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]''<br/>''[[:d:Q4258142|Institute for Philosophy, Literature and History in Leningrad]]''<br/>''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]''<br/>''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-17 |- | data-sort-value="1894" | 1894-04-08 | ''[[:d:Q215059|Gotthard Jäschke]]'' | | ''[[:d:Q168426|Мүнстер университеты]]''<br/>[[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]] | data-sort-value="1983" | 1983-12-29 |- | data-sort-value="1894" | 1894-11-17 | [[Латыйф Җәләй]] | | [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]] | data-sort-value="1966" | 1966 |- | data-sort-value="1894" | 1894-01-26 | ''[[:d:Q6957550|Agâh Sırrı Levend]]'' | ''[[:d:Q1167080|Darülfünun]]'' | ''[[:d:Q1496662|Gazi University]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-10-28 |- | data-sort-value="1894" | 1894-05-01 | ''[[:d:Q18203733|Aleksandr Potseluevskiy]]'' | ''[[:d:Q2029787|Лазарев көнчыгыш телләре институты]]'' | ''[[:d:Q13030264|Віцебскае аддзяленне Маскоўскага археалагічнага інстытута]]''<br/>''[[:d:Q4313358|People's Commissariat for Railways of the USSR]]''<br/>''[[:d:Q2370801|ССРБ Фәннәр академиясе]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-10-06 |- | data-sort-value="1894" | 1894-06-02 | ''[[:d:Q59531171|Willi Heffening]]'' | | ''[[:d:Q152171|Бонн университеты]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-03-03 |- | data-sort-value="1895" | 1895-05-22 | ''[[:d:Q395340|Agop Dilâçar]]'' | ''[[:d:Q1342484|Robert College]]''<br/>''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]'' | ''[[:d:Q20508065|Luys]]''<br/>''[[:d:Q1342484|Robert College]]''<br/>''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''<br/>''[[:d:Q841581|София университеты]]''<br/>''[[:d:Q1569712|Turkish Language Association]]''<br/>''[[:d:Q20510743|Rahvira]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-09-12 |- | data-sort-value="1896" | 1896-09-15 | ''[[:d:Q131300050|Ali Akber Toptchibachi]]'' | ''[[:d:Q44397539|Baku Real School]]''<br/>''[[:d:Q57998699|Санкт-Петербург политехник институты]]''<br/>''[[:d:Q29293|Париж югары сәүдә мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-02-09 |- | data-sort-value="1897" | 1897-01-24 | ''[[:d:Q126595813|Margit Palló]]'' | | | data-sort-value="1984" | 1984-09-03 |- | data-sort-value="1898" | 1898-10-20 | ''[[:d:Q4160294|Sergi Dzhikiya]]'' | ''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993-12-06 |- | data-sort-value="1898" | 1898-08-16<br/>1898-08-28<br/>1898-09-09 | [[Николай Дмитриев]] | ''[[:d:Q4204467|Мәскәү университетының тарих-филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]'' | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-12-22 |- | data-sort-value="1898" | 1898-06-25 | ''[[:d:Q15815217|Herbert Jansky]]'' | [[Вена университеты]] | [[Вена университеты]]<br/>''[[:d:Q278044|Вена икътисад университеты]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-03-12 |- | data-sort-value="1898" | 1898 | ''[[:d:Q20617445|Altan Saryn]]'' | | | |- | data-sort-value="1899" | 1899-01-22 | ''[[:d:Q511129|László Rásonyi]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | | data-sort-value="1984" | 1984-05-04 |- | data-sort-value="1899" | 1899-04-17 | ''[[:d:Q2081180|Ahmet Caferoğlu]]'' | [[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q315658|Вроцлав университеты]]'' | [[Истанбул университеты]] | data-sort-value="1975" | 1975-01-06 |- | data-sort-value="1899" | 1899-02-26 | [[Әмир Нәҗип]] | | ''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | data-sort-value="1991" | 1991-03-28 |- | data-sort-value="1899" | 1899-01-01 | ''[[:d:Q6072261|İsmail Hami Danişmend]]'' | | | data-sort-value="1967" | 1967-04-12 |- | data-sort-value="1900" | 1900-05-15 | [[Рәшит Рәхмәти Арат]] | | | data-sort-value="1964" | 1964-11-29 |- | data-sort-value="1900" | 1900-03-21 | ''[[:d:Q20561156|Mukhtar Huseynzade]]'' | [[Бакы дәүләт университеты]] | [[Бакы дәүләт университеты]] | data-sort-value="1985" | 1985 |- | data-sort-value="1900" | 1900-09-11 | ''[[:d:Q100439901|Салий Сергеевич Майзель]]'' | ''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]'' | ''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]''<br/>''[[:d:Q1246977|Кызыл профессура институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | data-sort-value="1952" | 1952-04-07 |- | data-sort-value="1900" | 1900 | ''[[:d:Q136590834|Walter Livingston Wright]]'' | | | data-sort-value="1949" | 1949 |- | data-sort-value="1901" | 1901-02-16 | ''[[:d:Q4293476|Anatoly Miller]]'' | ''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]'' | ''[[:d:Q4201528|ССҖБ ФА тарих институты]]''<br/>''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''<br/>''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''<br/>''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''<br/>''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-10-03 |- | data-sort-value="1901" | 1901-10-22 | ''[[:d:Q4412681|Ervand Sevortyan]]'' | ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201878|РФА тел белеме институты]]'' | ''[[:d:Q4201878|РФА тел белеме институты]]''<br/>''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]''<br/>''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-03-23 |- | data-sort-value="1901" | 1901-11-06 | ''[[:d:Q16544300|Eugeniusz Słuszkiewicz]]'' | ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]'' | ''[[:d:Q1752712|Nicolaus Copernicus University in Toruń]]''<br/>''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''<br/>''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-08-28 |- | data-sort-value="1902" | 1902-04-15<br/>1902-03-15<br/>1902 | ''[[:d:Q68105|Joseph Schacht]]'' | ''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q315658|Вроцлав университеты]]'' | ''[[:d:Q153987|Фрайбург университеты]]''<br/>''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-08-01<br/>1970 |- | data-sort-value="1902" | 1902-10-28 | ''[[:d:Q368183|Lajos Ligeti]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]'' | | data-sort-value="1987" | 1987-05-24 |- | data-sort-value="1902" | 1902-10-28 | ''[[:d:Q25591325|Лигети Лайош]]'' | | | data-sort-value="1984" | 1984 |- | data-sort-value="1902" | 1902-08-15 | ''[[:d:Q26179731|Hüseyin Namık Orkun]]'' | | ''[[:d:Q6097677|Gazi Eğitim Enstitüsü]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-03-23 |- | data-sort-value="1903" | 1903 | ''[[:d:Q1507322|George Ewart Bean]]'' | ''[[:d:Q1227526|St Paul's School]]''<br/>''[[:d:Q956501|Pembroke College]]'' | [[Истанбул университеты]] | data-sort-value="1977" | 1977-12-07 |- | data-sort-value="1903" | 1903-12-27 | ''[[:d:Q4063933|Sarsen Amanzholov]]'' | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | [[Абай исемендәге Казакъ милли педагогика университеты]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-28 |- | data-sort-value="1905" | 1905-03-09<br/>1905-03-22 | [[Николай Баскаков]] | ''[[:d:Q4533069|MSU Faculty of Ethnology]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[И.В. Сталин исемендәге Көнчыгыш хезмәт ияләренең коммунистик университеты]] | data-sort-value="1996" | 1996-08-26 |- | data-sort-value="1905" | 1905-08-21 | ''[[:d:Q110922550|Janos Eckmann]]'' | | | data-sort-value="1971" | 1971-11-22 |- | data-sort-value="1905" | 1905 | ''[[:d:Q137106805|Mehmet Tuğrul]]'' | | | data-sort-value="1985" | 1985 |- | data-sort-value="1906" | 1906-10-14<br/>1906-10-27 | [[Андрей Кононов]] | ''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]'' | ''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | data-sort-value="1986" | 1986-10-30 |- | data-sort-value="1906" | 1906 | ''[[:d:Q4527460|Japar Shukurov]]'' | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | | data-sort-value="1963" | 1963 |- | data-sort-value="1906" | 1906-10-28<br/>1906 | ''[[:d:Q20623617|Igor' Alekseevič Batmanov]]'' | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | | data-sort-value="1969" | 1969-01-08<br/>1969 |- | data-sort-value="1906" | 1906 | ''[[:d:Q138391271|Akhmet Rafikov]]'' | | ''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]''<br/>''[[:d:Q1981482|Россия фәннәр академиясе китапханәсе]]'' | data-sort-value="1989" | 1989 |- | data-sort-value="1907" | 1907-10-12 | [[Гуннар Ярринг]] | [[Лунд университеты]] | [[Лунд университеты]] | data-sort-value="2002" | 2002-05-29 |- | data-sort-value="1907" | 1907-09-02 | ''[[:d:Q3376159|Pertev Naili Boratav]]'' | ''[[:d:Q344292|Istanbul High School]]''<br/>''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]''<br/>''[[:d:Q118946302|Istanbul School of Higher Education (1924-1978)]]'' | [[Истанбул университеты]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-16 |- | data-sort-value="1907" | 1907-10-27 | ''[[:d:Q4468740|Elizaveta Ubryatova]]'' | [[Иркутск дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201878|РФА тел белеме институты]]'' | data-sort-value="1990" | 1990-03-04 |- | data-sort-value="1907" | 1907-07-27 | [[Сәгадәт Исхакый-Чагатай|Сәгадәт Исхакый Чагатай]] | [[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]] | ''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-06-24 |- | data-sort-value="1907" | 1907-02-15<br/>1907 | [[Смет Кенесбаев]] | ''[[:d:Q4258140|Ленинград көнчыгыш университеты]]'' | [[Абай исемендәге Казакъ милли педагогика университеты]] | data-sort-value="1995" | 1995-01-16<br/>1995 |- | data-sort-value="1907" | 1907-10-07<br/>1907-11-07 | ''[[:d:Q16432682|Maulen Balakaevich Balakaev]]'' | [[Абай исемендәге Казакъ милли педагогика университеты]]<br/>''[[:d:Q104175723|Kazakh Pedagogical Institute]]'' | ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]'' | data-sort-value="1995" | 1995-10-15 |- | data-sort-value="1907" | 1907-11-26 | ''[[:d:Q130260845|Abdullah Zihni Soysal]]'' | [[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]'' | ''[[:d:Q11713249|Instytut Wschodni w Warszawie]]'' | data-sort-value="1983" | 1983 |- | data-sort-value="1908" | 1908-03-27 | ''[[:d:Q4523567|Юлия Артемьевна Шибаева]]'' | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | | No/unknown value |- | data-sort-value="1908" | 1908-08-15 | ''[[:d:Q11769530|Marian Lewicki]]'' | ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]'' | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-11-13 |- | data-sort-value="1909" | 1909-10-30<br/>1909 | ''[[:d:Q63066750|Semen Lvovitsj Volin]]'' | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q4318766|INTERPIPE]]''<br/>''[[:d:Q4380517|Proletarsky Plant]]''<br/>''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-07-17<br/>1943 |- | data-sort-value="1910" | 1910-06-12 | ''[[:d:Q730671|József Blaskovics]]'' | | | data-sort-value="1990" | 1990-07-06 |- | data-sort-value="1910" | 1910-10-10 | ''[[:d:Q1463960|Friedrich von Rummel]]'' | | | data-sort-value="2002" | 2002-02-13 |- | data-sort-value="1910" | 1910-07-14 | ''[[:d:Q28055121|Anna Stepanovna Tveritinova]]'' | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-10-19 |- | data-sort-value="1910" | 1910-06-27 | ''[[:d:Q84723033|Olga Smirnova]]'' | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-01-13 |- | data-sort-value="1911" | 1911-04-30 | ''[[:d:Q6005885|Fahir İz]]'' | ''[[:d:Q6100138|Saint-Michel Highschool]]''<br/>''[[:d:Q1007545|Galatasaray High School]]''<br/>''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]'' | ''[[:d:Q896267|Boğaziçi University]]''<br/>''[[:d:Q131252|Чикаго университеты]]''<br/>[[Оксфорд университеты]]<br/>''[[:d:Q170027|Лондон университеты]]''<br/>[[Истанбул университеты]] | data-sort-value="2004" | 2004-07-05 |- | data-sort-value="1911" | 1911-10-14 | ''[[:d:Q58203030|Robert Anhegger]]'' | | ''[[:d:Q157033|Goethe-Institut]]'' | data-sort-value="2001" | 2001-03-27 |- | data-sort-value="1911" | 1911-11-04 | ''[[:d:Q106776487|Mihail Guboglu]]'' | ''[[:d:Q1551183|Черновцы милли университеты]]'' | | data-sort-value="1989" | 1989-05-12 |- | data-sort-value="1911" | 1911-08-15 | ''[[:d:Q124737321|Jevhen Zavalyns'kyj]]'' | ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q52440672|École nationale des langues orientales vivantes]]'' | | data-sort-value="1993" | 1993-07-17 |- | data-sort-value="1912" | 1912-09-08 | ''[[:d:Q1577357|Hans Joachim Kißling]]'' | | ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-10-10 |- | data-sort-value="1912" | 1912-11-14 | [[Әхмәт Тимер]] | ''[[:d:Q20474745|Хайдарпаша лицее]]''<br/>''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''<br/>''[[:d:Q6088281|Әнкара университетының тел, тарих һәм география факультеты]]''<br/>''[[:d:Q20266894|Берлин университеты]]'' | ''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''<br/>''[[:d:Q156725|Һамбург университеты]]''<br/>[[Азатлык радиосы]]<br/>''[[:d:Q161982|Майнц университеты]]'' | data-sort-value="2003" | 2003-04-19 |- | data-sort-value="1913" | 1913-01-13 | ''[[:d:Q216758|Johannes Benzing]]'' | | ''[[:d:Q161982|Майнц университеты]]'' | data-sort-value="2001" | 2001-03-16 |- | data-sort-value="1913" | 1913 | ''[[:d:Q4449330|Ahmet Ateş]]'' | ''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]'' | [[Истанбул университеты]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-20 |- | data-sort-value="1913" | 1913-12-25 | ''[[:d:Q56255898|Józef Sulimowicz]]'' | ''[[:d:Q4126434|Institute of Oriental Studies, University of Warsaw]]'' | ''[[:d:Q9185980|Central Military Library]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-03-05 |- | data-sort-value="1914" | 1914-04-26 | ''[[:d:Q4133597|Virineâ Stefanovna Garbuzova]]'' | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q132783|Эрмитаж музее]]''<br/>''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | data-sort-value="2002" | 2002-06-08 |- | data-sort-value="1914" | 1914-04-26 | ''[[:d:Q4755648|Andreas Tietze]]'' | [[Вена университеты]] | [[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q174710|Лос-Анджелестагы Калифорния университеты]]''<br/>[[Вена университеты]] | data-sort-value="2003" | 2003-12-22 |- | data-sort-value="1914" | 1914-07-21 | ''[[:d:Q6542341|Włodzimierz Zajączkowski]]'' | ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]'' | ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-09-03 |- | data-sort-value="1914" | 1914-01-19 | ''[[:d:Q20472681|Tibor Halasi-Kun]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''<br/>''[[:d:Q6088281|Әнкара университетының тел, тарих һәм география факультеты]]''<br/>[[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]] | data-sort-value="1991" | 1991-10-19 |- | data-sort-value="1914" | 1914 | ''[[:d:Q112560198|Stanisława Płaskowicka-Rymkiewicz]]'' | | | data-sort-value="1989" | 1989 |- | data-sort-value="1915" | 1915-02-12<br/>1915 | ''[[:d:Q12808860|Beşir Göğüş]]'' | | | data-sort-value="1999" | 1999-08-17<br/>1999 |- | data-sort-value="1915" | 1915-02-07 | ''[[:d:Q13089760|Nedim Filipović]]'' | | | data-sort-value="1984" | 1984-04-21 |- | data-sort-value="1916" | 1916-05-02 | ''[[:d:Q1521289|Richard Franz Kreutel]]'' | | | data-sort-value="1981" | 1981-10-29 |- | data-sort-value="1917" | 1917-11-07 | ''[[:d:Q2062057|Irène Mélikoff]]'' | ''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''<br/>''[[:d:Q52440672|École nationale des langues orientales vivantes]]'' | ''[[:d:Q1109084|Marc Bloch University]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-01-08 |- | data-sort-value="1917" | 1917-12-17 | ''[[:d:Q20624659|Yevdokiya Korkina]]'' | [[М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты|Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты]] | | data-sort-value="2009" | 2009-06-10 |- | data-sort-value="1917" | 1917-05-22 | ''[[:d:Q130526889|Géza Fehér]]'' | ''[[:d:Q1187444|University of Pécs]]'' | ''[[:d:Q914141|Hungarian National Museum]]'' | data-sort-value="2005" | 2005-02-21 |- | data-sort-value="1917" | 1917-04-01 | ''[[:d:Q137122406|Hikmet Dizdaroğlu]]'' | | | data-sort-value="1981" | 1981-12-22 |- | data-sort-value="1918" | 1918-05-05 | ''[[:d:Q12842162|Mirali Seyidov]]'' | ''[[:d:Q19716417|Yerevan Azerbaijan Pedagogical Teknikum]]''<br/>''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]'' | | data-sort-value="1992" | 1992-04-26 |- | data-sort-value="1919" | 1919-03-15 | ''[[:d:Q3501194|Hasan Eren]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | ''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]'' | data-sort-value="2007" | 2007-05-26 |- | data-sort-value="1919" | 1919-07-04 | [[Касыйм Миршан]] | ''[[:d:Q344334|Истанбул техник университеты]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-07-18 |- | data-sort-value="1919" | 1919-01-24 | ''[[:d:Q12847486|Khalyk Korogly]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]''<br/>''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | data-sort-value="2001" | 2001-10-02 |- | data-sort-value="1919" | 1919-12-27 | ''[[:d:Q20618186|Nikolay Antonov]]'' | [[М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты|Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты]] | | data-sort-value="2002" | 2002-01-04 |- | data-sort-value="1919" | 1919 | ''[[:d:Q136331656|John R. Walsh]]'' | | | data-sort-value="1993" | 1993-11 |- | data-sort-value="1920" | 1920-03-08 | ''[[:d:Q120987|Gerhard Doerfer]]'' | | ''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]'' | data-sort-value="2003" | 2003-12-27 |- | data-sort-value="1920" | 1920-12-29 | ''[[:d:Q3261196|Louis Bazin]]'' | ''[[:d:Q83259|Югары нормаль мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]''<br/>''[[:d:Q546118|Paris-Sorbonne University - Paris IV]]'' | ''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]''<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]'' | data-sort-value="2011" | 2011-03-02 |- | data-sort-value="1920" | 1920-06-19 | ''[[:d:Q4385819|Geoffrey Lewis]]'' | ''[[:d:Q609646|Изге Ибан көллияте]]'' | [[Оксфорд университеты]] | data-sort-value="2008" | 2008-02-12 |- | data-sort-value="1920" | 1920-10-12 | ''[[:d:Q6089853|Reha Oğuz Türkkan]]'' | ''[[:d:Q3191643|Kabataş Boys High School]]''<br/>''[[:d:Q1007545|Galatasaray High School]]''<br/>''[[:d:Q97489308|Gazi High School]]''<br/>''[[:d:Q4765985|Әнкара үнивирсититенең юридик факультеты]]''<br/>[[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''<br/>[[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]] | | data-sort-value="2010" | 2010-01-18 |- | data-sort-value="1920" | 1920 | ''[[:d:Q16378569|Efrasiyab Vekilov]]'' | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | data-sort-value="2004" | 2004 |- | data-sort-value="1920" | 1920 | ''[[:d:Q17431631|Orhan Köprülü]]'' | ''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]'' | | data-sort-value="2006" | 2006-07-21 |- | data-sort-value="1920" | 1920-04-15 | ''[[:d:Q31087828|Victor Louis Ménage]]'' | | | data-sort-value="2015" | 2015-06-11 |- | data-sort-value="1920" | 1920-04-20 | ''[[:d:Q125202326|Munira Salakhetdinova]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]]<br/>''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]'' | data-sort-value="1991" | 1991-01-30 |- | data-sort-value="1921" | 1921-04-25 | [[Әдһәм Тенишев]] | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4201878|РФА тел белеме институты]]'' | data-sort-value="2004" | 2004-07-11 |- | data-sort-value="1921" | 1921 | ''[[:d:Q6045356|İlhan Başgöz]]'' | ''[[:d:Q6088281|Әнкара университетының тел, тарих һәм география факультеты]]'' | ''[[:d:Q756126|Якын Көнчыгыш техник университеты]]'' | data-sort-value="2021" | 2021-04-13 |- | data-sort-value="1921" | 1921-03-30 | ''[[:d:Q11632538|Mori Masao]]'' | | [[Токио университеты]]<br/>''[[:d:Q1057199|Һоккайдо университеты]]'' | data-sort-value="1996" | 1996-12-23 |- | data-sort-value="1921" | 1921-09-20 | ''[[:d:Q65972563|Stepan Avanesov]]'' | ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q5154330|Communist Party of Armenian Soviet Socialist Republic]]''<br/>''[[:d:Q3110315|Golos Armenii]]''<br/>''[[:d:Q20514825|Әрмәнстан Милли фәннәр Академиясенең Тарих институты]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-10-16 |- | data-sort-value="1923" | 1923-08-01 | ''[[:d:Q4465039|Boris Tukan]]'' | ''[[:d:Q4201878|РФА тел белеме институты]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-03-01 |- | data-sort-value="1923" | 1923-03-31 | ''[[:d:Q108494220|Edward Tryjarski]]'' | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | ''[[:d:Q11822496|Polish Institute of International Affairs]]'' | data-sort-value="2021" | 2021-08-23 |- | data-sort-value="1923" | 1923 | ''[[:d:Q139029108|Natta Avrumovna Ajzenštejn]]'' | | | |- | data-sort-value="1924" | 1924-03-24 | ''[[:d:Q4250625|Leonid Kyzlasov]]'' | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | data-sort-value="2007" | 2007-07-24 |- | data-sort-value="1924" | 1924-12-24 | [[Сәрия Мирҗанова|Сәрия Мирҗәнева]] | ''[[:d:Q4274100|Магнитогорск дәүләт университеты]]''<br/>[[Башкорт дәүләт университеты]] | | data-sort-value="2000" | 2000-11-25 |- | data-sort-value="1924" | 1924-10-30 | ''[[:d:Q4832992|Turghun Almas]]'' | ''[[:d:Q17004219|Lu Xun Literary Institute]]'' | | data-sort-value="2001" | 2001-09-11 |- | data-sort-value="1924" | 1924-05-22 | ''[[:d:Q7277616|Aleksander Dubiński]]'' | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | data-sort-value="2002" | 2002-09-23 |- | data-sort-value="1924" | 1924 | ''[[:d:Q25539981|Akper Babaev]]'' | | | data-sort-value="1979" | 1979-09-12 |- | data-sort-value="1924" | 1924-05-16 | ''[[:d:Q109833083|Győző Gerő]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011-10-11 |- | data-sort-value="1924" | 1924 | ''[[:d:Q130340357|Margaret Bainbridge]]'' | | | data-sort-value="2016" | 2016 |- | data-sort-value="1924" | 1924 | ''[[:d:Q134546847|Rašid Abdullovič Aganin]]'' | | | data-sort-value="2005" | 2005 |- | data-sort-value="1924" | 1924 | ''[[:d:Q137116054|Äbduäli Ķajdar]]'' | | | data-sort-value="2019" | 2019 |- | data-sort-value="1925" | 1925-01-05 | ''[[:d:Q2005517|Jean-Paul Roux]]'' | ''[[:d:Q209842|Париж университеты]]''<br/>''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]''<br/>''[[:d:Q273534|Лувр мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q273631|Югары тикшеренүләр гамәли мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q280413|Милли фәнни тикшеренүләр үзәге]]''<br/>''[[:d:Q273534|Лувр мәктәбе]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-06-29 |- | data-sort-value="1925" | 1925-10-27 | ''[[:d:Q30124730|Abdul Huseynov]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-05-14 |- | data-sort-value="1925" | 1925-08-13 | [[Жужа Какук]] | ''[[:d:Q903092|Дебрецен университеты]]'' | | data-sort-value="2025" | 2025-04-18 |- | data-sort-value="1925" | 1925-08-05 | [[Андраш Бодроглигети]] | | ''[[:d:Q174710|Лос-Анджелестагы Калифорния университеты]]''<br/>''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | data-sort-value="2017" | 2017 |- | data-sort-value="1925" | 1925 | ''[[:d:Q110225377|Ali Alparslan]]'' | ''[[:d:Q20474745|Хайдарпаша лицее]]''<br/>''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]''<br/>''[[:d:Q737835|Тәһран университеты]]'' | ''[[:d:Q220144|Лондон университетының Көнчыгыш һәм Африка тикшеренүләре мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]''<br/>''[[:d:Q131252|Чикаго университеты]]''<br/>''[[:d:Q896267|Boğaziçi University]]''<br/>''[[:d:Q1936057|Мимар Синан исемендәге нәфис сәнгатьләр университеты]]''<br/>''[[:d:Q19612614|General Directorate of State Archives of the Prime Ministry]]''<br/>''[[:d:Q2612487|Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Turkey]]''<br/>''[[:d:Q38216496|Ankara University Faculty of Divinity]]'' | data-sort-value="2006" | 2006-01-24 |- | data-sort-value="1926" | 1926-12-18 | ''[[:d:Q171192|Aleksandr Shcherbak]]'' | ''[[:d:Q4439029|Ставрополь дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q4201561|РФА телбелем тикшеренүләре институты]]'' | data-sort-value="2008" | 2008-01-28 |- | data-sort-value="1926" | 1926-04-12 | ''[[:d:Q4102524|Sevyan Vaynshteyn]]'' | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q4201873|РФА антропология һәм этнология институты]]'' | data-sort-value="2008" | 2008-10-16 |- | data-sort-value="1927" | 1927-09-08 | [[Габделхәй Әхәтов]] | [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | data-sort-value="1986" | 1986-11-25 |- | data-sort-value="1927" | 1927-06-14 | ''[[:d:Q1122803|Gyula Káldy-Nagy]]'' | | | data-sort-value="2011" | 2011-10-14 |- | data-sort-value="1927" | 1927-07-16 | ''[[:d:Q6048926|Talât Tekin]]'' | | | data-sort-value="2015" | 2015-11-28 |- | data-sort-value="1927" | 1927-02-10 | ''[[:d:Q12838073|Jahangir Gahramanov]]'' | [[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4201721|Әзербайҗан милли фәннәр академиясенең кулъязмалар институты]]'' | data-sort-value="1995" | 1995-06-26 |- | data-sort-value="1927" | 1927-11-26 | ''[[:d:Q16369019|Hasan Mirza]]'' | ''[[:d:Q16413706|Nakhchivan Teachers Institute]]''<br/>''[[:d:Q4058260|Әзербайҗан дәүләт педагогика университеты]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-02-25 |- | data-sort-value="1927" | 1927-07-22 | ''[[:d:Q113766644|Mefkure Mollova]]'' | | ''[[:d:Q841581|София университеты]]'' | data-sort-value="2009" | 2009-06-27 |- | data-sort-value="1928" | 1928-02-04 | ''[[:d:Q1703999|Sergey Klyashtorny]]'' | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Россия фәннәр академиясе]] | data-sort-value="2014" | 2014-09-21 |- | data-sort-value="1929" | 1929-04-25 | ''[[:d:Q4152757|Rauf Guseĭnov]]'' | [[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q61931545|Institute of History and Ethnology of Azerbaijan National Academy of Sciences]]''<br/>''[[:d:Q3916653|Institute of Archaeology and Anthropology of Azerbaijan]]'' | |- | data-sort-value="1929" | 1929-11-28 | ''[[:d:Q6044546|Geng Shimin]]'' | ''[[:d:Q190336|Минзу үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q190336|Минзу үнивирситите]]'' | data-sort-value="2012" | 2012-12-17 |- | data-sort-value="1929" | 1929-07-31 | ''[[:d:Q113834353|Mirsultan Osmanof]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-12-01 |- | data-sort-value="1930" | 1930-05-05 | ''[[:d:Q4093481|Michail Ivanovitsj Borgojakov]]'' | | | data-sort-value="1983" | 1983-10-15 |- | data-sort-value="1930" | 1930-04-22 | [[Вәли Псәнчин]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | data-sort-value="2013" | 2013-05-30 |- | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q6019033|Kemal Eraslan]]'' | | | data-sort-value="2022" | 2022 |- | data-sort-value="1930" | 1930-08-16 | ''[[:d:Q20029674|Tadeusz Majda]]'' | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | | data-sort-value="2026" | 2026-05-12 |- | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q124559109|أزاد سولييف]]'' | | | data-sort-value="1997" | 1997 |- | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q137107816|Abžan Ķūryšžanūly Ķūryšžanov]]'' | | | data-sort-value="2007" | 2007 |- | data-sort-value="1931" | 1931-03-24 | [[Кенесбай Мусаев]] | ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]'' | ''[[:d:Q4201878|РФА тел белеме институты]]'' | data-sort-value="2020" | 2020-05-26 |- | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q17028547|Elisavet Zachariadou]]'' | ''[[:d:Q220144|Лондон университетының Көнчыгыш һәм Африка тикшеренүләре мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q2302473|University of Crete]]'' | data-sort-value="2018" | 2018-12-26 |- | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q38673237|Emin Özdemir]]'' | ''[[:d:Q1496662|Gazi University]]'' | ''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]'' | data-sort-value="2017" | 2017-09-01 |- | data-sort-value="1931" | 1931-05-19 | ''[[:d:Q39039896|Gustav Bayerle]]'' | ''[[:d:Q149990|Рочестер университеты]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-10-12 |- | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q82071708|Vasilis Dimitriadis]]'' | | | |- | data-sort-value="1931" | 1931-11-02 | ''[[:d:Q109488349|Babaš Ä. Äbílķasymov]]'' | | | data-sort-value="2022" | 2022-07-30 |- | data-sort-value="1932" | 1932-04-30 | ''[[:d:Q1034575|György Hazai]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-01-07 |- | data-sort-value="1932" | 1932-01-09 | [[Voroşil Gukasän]] | [[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q7263594|Institute of Linguistics named after Nasimi]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-10-11 |- | data-sort-value="1932" | 1932-12-08 | ''[[:d:Q4194591|Yury Zuev]]'' | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | | data-sort-value="2006" | 2006-12-05 |- | data-sort-value="1932" | 1932-01-10 | ''[[:d:Q16708235|Liliya Tugusheva]]'' | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q3648060|РФА көнчыгыш кулъязмалары институты]]''<br/>''[[:d:Q4201561|РФА телбелем тикшеренүләре институты]]'' | data-sort-value="2020" | 2020-06-05 |- | data-sort-value="1932" | 1932-07-07 | ''[[:d:Q19766286|Emil Boev]]'' | ''[[:d:Q841581|София университеты]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-01-13 |- | data-sort-value="1932" | 1932<br/>1931 | ''[[:d:Q20640215|Maria Składanek]]'' | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | data-sort-value="2017" | 2017 |- | data-sort-value="1932" | 1932-01-10 | ''[[:d:Q112227822|Nodar Shengelia]]'' | ''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]'' | | data-sort-value="2024" | 2024 |- | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q124680378|Aleksandr Nikolaevich Baskakov]]'' | | | data-sort-value="2003" | 2003 |- | data-sort-value="1932" | 1932-11-04 | ''[[:d:Q140050819|Ralph Jaeckel]]'' | ''[[:d:Q579611|Һаверфорд көллияте]]''<br/>''[[:d:Q1357891|Middlebury College]]'' | ''[[:d:Q174710|Лос-Анджелестагы Калифорния университеты]]''<br/>''[[:d:Q1342484|Robert College]]'' | data-sort-value="2024" | 2024-10-21 |- | data-sort-value="1933" | 1933-07-10 | [[Рифгать Әхмәтьянов]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты|Татарстан Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты]]<br/>[[Уфа фән һәм технологияләр университетының Стәрлетамак филиалы]]<br/>[[Уфа фән һәм технологияләр университетының Бөре филиалы]]<br/>''[[:d:Q133272772|Мирасханә]]'' | data-sort-value="2018" | 2018-10-11 |- | data-sort-value="1933" | 1933-12-10 | [[Марсель Бакиров]] | | | |- | data-sort-value="1933" | 1933 | ''[[:d:Q137160164|Būķatūly Bazylhan]]'' | | | data-sort-value="2012" | 2012 |- | data-sort-value="1934" | 1934-06-09 | ''[[:d:Q1875479|Luděk Hřebíček]]'' | ''[[:d:Q31519|Карл университеты]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-12-29 |- | data-sort-value="1934" | 1934-06-02<br/>1934-02-06 | ''[[:d:Q4063931|Altay Sarsenuly Amanzholov]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]'' | ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]'' | data-sort-value="2012" | 2012-10-08<br/>2012-10-09<br/>2012-08-10 |- | data-sort-value="1934" | 1934-04-28 | ''[[:d:Q4410085|Tadeusz Swietochowski]]'' | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''<br/>''[[:d:Q469482|American University of Beirut]]''<br/>[[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]] | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''<br/>''[[:d:Q922647|Monmouth University]]''<br/>[[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]] | data-sort-value="2017" | 2017-02-15 |- | data-sort-value="1934" | 1934 | ''[[:d:Q112370078|Anna Masala]]'' | | ''[[:d:Q209344|Сапиенца Рим үнивирситите]]'' | data-sort-value="2015" | 2015 |- | data-sort-value="1935" | 1935-06-23 | ''[[:d:Q1104386|György Kara]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-04-16 |- | data-sort-value="1936" | 1936-03-08 | ''[[:d:Q17045893|Lars Johanson]]'' | [[Уппсала университеты]] | ''[[:d:Q161982|Майнц университеты]]'' | data-sort-value="2025" | 2025-11-24 |- | data-sort-value="1936" | 1936-05-06 | ''[[:d:Q18428031|Abulfaz Rajabli]]'' | | | |- | data-sort-value="1936" | 1936-08-17 | ''[[:d:Q136218716|Джангиши Хангишиев]]'' | [[Дагстан дәүләт университеты]]<br/>[[Бакы дәүләт университеты]] | [[Дагстан дәүләт университеты]] | data-sort-value="2001" | 2001-11-26 |- | data-sort-value="1937" | 1937-04-04 | ''[[:d:Q12556127|Nemat Kelimbetov]]'' | ''[[:d:Q2428356|Ташкент дәүләт икътисад университеты]]''<br/>''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-12-15 |- | data-sort-value="1937" | 1937-07-12 | ''[[:d:Q62560164|Hans Georg Majer]]'' | | ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]'' | data-sort-value="2026" | 2026-08-26 |- | data-sort-value="1937" | 1937-03-06 | ''[[:d:Q113802141|István Kecskeméti]]'' | | | data-sort-value="1975" | 1975-05-31 |- | data-sort-value="1937" | 1937-03-11 | ''[[:d:Q136221124|Нураммат Ольмесов]]'' | [[Дагстан дәүләт университеты]] | [[Дагстан дәүләт университеты]] | data-sort-value="2014" | 2014-08-28 |- | data-sort-value="1938" | 1938-01-10 | ''[[:d:Q15445294|Klaus Röhrborn]]'' | | ''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]'' | |- | data-sort-value="1938" | 1938-04-23 | ''[[:d:Q16056135|Ajdar Ismayilov]]'' | [[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4520475|Şərq Qapısı]]''<br/>''[[:d:Q4314700|Nakhchivan State University]]'' | data-sort-value="2022" | 2022-03-13 |- | data-sort-value="1938" | 1938 | ''[[:d:Q31190937|Gönül Tekin]]'' | [[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q174710|Лос-Анджелестагы Калифорния университеты]]'' | [[Harvard universitetı|Гарвард университеты]]<br/>''[[:d:Q1567050|Хаҗетеппе университеты]]''<br/>''[[:d:Q753778|Atatürk University]]'' | |- | data-sort-value="1938" | 1938-03-14 | ''[[:d:Q31296339|Samat Alizade]]'' | [[Бакы дәүләт университеты]] | [[Бакы дәүләт университеты]] | data-sort-value="2002" | 2002-05-31 |- | data-sort-value="1938" | 1938-12-15 | ''[[:d:Q109495299|Elizbar Javelidze]]'' | ''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]'' | | |- | data-sort-value="1938" | 1938 | ''[[:d:Q112537291|Stefan Andreev]]'' | | | |- | data-sort-value="1938" | 1938 | ''[[:d:Q112560092|Jan Ciopiński]]'' | | | data-sort-value="2012" | 2012 |- | data-sort-value="1938" | 1938-02-20 | ''[[:d:Q132180205|Jafar Jafarov]]'' | [[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1351705|Төрекмән дәүләт университеты]]''<br/>[[Бакы дәүләт университеты]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-20 |- | data-sort-value="1938" | 1938 | ''[[:d:Q135892210|Yunis Mammadov]]'' | | ''[[:d:Q4058260|Әзербайҗан дәүләт педагогика университеты]]'' | data-sort-value="2018" | 2018 |- | data-sort-value="1939" | 1939-12-20 | ''[[:d:Q541337|Halina Kobeckaitė]]'' | ''[[:d:Q658192|Вилнүс университеты]]'' | ''[[:d:Q389852|Vilnius Gediminas Technical University]]'' | |- | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q2501887|Ursula Spuler-Stegemann]]'' | | ''[[:d:Q155354|Марбург университеты]]'' | data-sort-value="2025" | 2025-11-22 |- | data-sort-value="1939" | 1939-11-12 | ''[[:d:Q4390299|Valentin Rassadin]]'' | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | ''[[:d:Q786280|Басан Бадьминович Городовиков исемендәге Калмык дәүләт университеты]]'' | data-sort-value="2017" | 2017-08-15 |- | data-sort-value="1939" | 1939-03-24 | ''[[:d:Q12371658|Ott Kurs]]'' | ''[[:d:Q204181|Тарту университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1939" | 1939-02-07 | ''[[:d:Q17209897|Eiji Mano]]'' | ''[[:d:Q336264|Киото университеты]]'' | ''[[:d:Q1071862|Ryukoku University]]'' | |- | data-sort-value="1939" | 1939-01-05 | ''[[:d:Q17385366|Anna Parzymies]]'' | ''[[:d:Q841581|София университеты]]''<br/>''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | data-sort-value="2026" | 2026-08-14 |- | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q112481219|Radmila Tričković]]'' | | | data-sort-value="2011" | 2011 |- | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q113821099|Milan Adamović]]'' | | | |- | data-sort-value="1939" | 1939-01-30 | ''[[:d:Q126691175|Tuncer Gülensoy]]'' | ''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-06-11 |- | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q139352100|Klaus Liebe-Harkort]]'' | | | |- | data-sort-value="1940" | 1940-05-01 | ''[[:d:Q95444901|Vojtech Kopčan]]'' | | | data-sort-value="2000" | 2000 |- | data-sort-value="1940" | 1940 | ''[[:d:Q113777615|Michel Bozdémir]]'' | | | |- | data-sort-value="1940" | 1940-02-19 | ''[[:d:Q115967562|Mertol Tulum]]'' | ''[[:d:Q31187688|boy's high school Anadolu]]''<br/>''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]'' | [[Истанбул университеты]] | |- | data-sort-value="1940" | 1940-12-27 | ''[[:d:Q126164237|Klára Hegyi]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1941" | 1941-06-12 | ''[[:d:Q6018256|Jean-Louis Bacqué-Grammont]]'' | ''[[:d:Q52440672|École nationale des langues orientales vivantes]]''<br/>''[[:d:Q999763|Париж 1 университеты]]''<br/>''[[:d:Q273631|Югары тикшеренүләр гамәли мәктәбе]]'' | | data-sort-value="2024" | 2024-05-08 |- | data-sort-value="1941" | 1941 | ''[[:d:Q7645318|Suraiya Faroqhi]]'' | ''[[:d:Q156725|Һамбург университеты]]''<br/>[[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q1079140|Блумиңтондагы Индиана үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]''<br/>''[[:d:Q40025|Эрланген — Нүрнберг университеты]]''<br/>''[[:d:Q756126|Якын Көнчыгыш техник университеты]]''<br/>''[[:d:Q309948|Бохумдагы Рур университеты]]''<br/>''[[:d:Q344262|Istanbul Bilgi University]]''<br/>''[[:d:Q25477770|İbn Haldun University]]'' | |- | data-sort-value="1941" | 1941-05-05 | ''[[:d:Q12166817|Халимоненко Григорій Іванович]]'' | ''[[:d:Q56716516|Faculty of Philology of the State University of Kyiv]]''<br/>''[[:d:Q37008|Тбилиси дәүләт унивирситеты]]'' | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q1144798|Open International University of Human Development “Ukraine”]]'' | data-sort-value="2023" | 2023-11-07 |- | data-sort-value="1941" | 1941-12-26 | ''[[:d:Q12279676|Elena Grozdanova]]'' | ''[[:d:Q841581|София университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1003730|Bulgarian Academy of Sciences]]'' | data-sort-value="2011" | 2011 |- | data-sort-value="1941" | 1941-06-04 | ''[[:d:Q109924059|Syed Tanvir Wasti]]'' | ''[[:d:Q756126|Якын Көнчыгыш техник университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1941" | 1941-10-20<br/>1941 | ''[[:d:Q111493755|Bronislava Borisovna Ovchinnikova]]'' | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]] | |- | data-sort-value="1941" | 1941-02-22 | ''[[:d:Q136215856|Калсын Кадыраджиев]]'' | [[Дагстан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q21639922|Institute of History, Archaeology and Ethnography]]''<br/>''[[:d:Q4153934|Дагъстан дәүләт педагогика университеты]]'' | |- | data-sort-value="1942" | 1942-12-03<br/>1932-05-03 | ''[[:d:Q1472700|Semih Salih Tezcan]]'' | ''[[:d:Q344334|Истанбул техник университеты]]''<br/>''[[:d:Q1342484|Robert College]]'' | ''[[:d:Q391028|Британ Колумбиясе университеты]]''<br/>''[[:d:Q896267|Boğaziçi University]]'' | data-sort-value="2017" | 2017-09-14 |- | data-sort-value="1942" | 1942-12-23 | ''[[:d:Q5693570|Heath W. Lowry]]'' | ''[[:d:Q1771717|Portland State University]]''<br/>''[[:d:Q174710|Лос-Анджелестагы Калифорния университеты]]'' | [[Prinston universitetı|Принстон университеты]]<br/>[[Harvard universitetı|Гарвард университеты]]<br/>''[[:d:Q333886|Җорҗтаун университеты]]''<br/>''[[:d:Q896267|Boğaziçi University]]''<br/>''[[:d:Q3409570|Bahçeşehir University]]'' | |- | data-sort-value="1942" | 1942 | ''[[:d:Q12950889|Altan Gökalp]]'' | | | data-sort-value="2010" | 2010 |- | data-sort-value="1942" | 1942 | [[Франсуа Жоржон]] | | ''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q280413|Милли фәнни тикшеренүләр үзәге]]'' | |- | data-sort-value="1942" | 1942-04-19 | ''[[:d:Q19612268|Peter Zieme]]'' | | | |- | data-sort-value="1942" | 1942-11-26 | ''[[:d:Q32668821|Edit Tasnádi]]'' | | | |- | data-sort-value="1942" | 1942-08-31 | ''[[:d:Q70177320|Tofig Melikli]]'' | ''[[:d:Q65279049|Faculty of Oriental Studies, Baku State University]]''<br/>''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]'' | ''[[:d:Q616799|AzTV]]''<br/>''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''<br/>[[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]'' | |- | data-sort-value="1942" | 1942-11-20 | ''[[:d:Q70927153|Katerina Venedikova]]'' | ''[[:d:Q841581|София университеты]]'' | ''[[:d:Q841581|София университеты]]''<br/>''[[:d:Q12281769|Institute for Historical Studies]]'' | |- | data-sort-value="1943" | 1943-09-24 | ''[[:d:Q6073419|Robert Dankoff]]'' | | ''[[:d:Q131252|Чикаго университеты]]'' | |- | data-sort-value="1943" | 1943-02-08 | ''[[:d:Q6091777|Ahmet Bican Ercilasun]]'' | ''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]'' | ''[[:d:Q1496662|Gazi University]]''<br/>''[[:d:Q753778|Atatürk University]]''<br/>''[[:d:Q1567050|Хаҗетеппе университеты]]'' | |- | data-sort-value="1943" | 1943-10-24 | ''[[:d:Q66084458|Wojciech Hensel]]'' | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-07-10 |- | data-sort-value="1943" | 1943-11-09 | ''[[:d:Q110129944|Mihai Maxim]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-08-02 |- | data-sort-value="1943" | 1943-04-03 | ''[[:d:Q125300692|A.H. de Groot]]'' | | | data-sort-value="2024" | 2024-04-01 |- | data-sort-value="1944" | 1944-12-09 | [[Морат Аджи]] | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | | data-sort-value="2018" | 2018-03-07 |- | data-sort-value="1944" | 1944-02-10 | [[Мандоки Иштван Конгур]] | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | | data-sort-value="1992" | 1992-08-22 |- | data-sort-value="1944" | 1944-04-18 | ''[[:d:Q12779239|Xénia Celnarová]]'' | | | |- | data-sort-value="1944" | 1944-12-29 | ''[[:d:Q16875615|Tomáš Laně]]'' | ''[[:d:Q31519|Карл университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1944" | 1944-07-15 | [[Надир Дәүләт]] | [[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]'' | ''[[:d:Q1424081|Мәрмәрә университеты]]'' | data-sort-value="2021" | 2021-04-30 |- | data-sort-value="1945" | 1945-10-23 | ''[[:d:Q967263|Christopher I. Beckwith]]'' | ''[[:d:Q309331|Оһайо штаты университеты]]''<br/>''[[:d:Q6608367|Indiana University]]'' | ''[[:d:Q6608367|Indiana University]]'' | |- | data-sort-value="1945" | 1945-03-06 | ''[[:d:Q1745357|Klaus Kreiser]]'' | | | data-sort-value="2024" | 2024-09-07 |- | data-sort-value="1945" | 1945-05-01 | ''[[:d:Q3371128|Paul Dumont]]'' | | ''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]'' | |- | data-sort-value="1945" | 1945-01-01 | ''[[:d:Q4414994|Iraida Yakovlevna Selyutina]]'' | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q4201797|Institute of Philology of the Siberian Branch of the RAS]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | |- | data-sort-value="1945" | 1945<br/>1947 | ''[[:d:Q6093930|Ahmet Yaşar Ocak]]'' | [[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q20808141|Страсбур университеты]]'' | [[Истанбул университеты]]<br/>''[[:d:Q20808141|Страсбур университеты]]''<br/>''[[:d:Q1567050|Хаҗетеппе университеты]]'' | |- | data-sort-value="1945" | 1945-12-03 | ''[[:d:Q6101652|Fikret Türkmen]]'' | ''[[:d:Q753778|Atatürk University]]'' | ''[[:d:Q1297001|Ege University]]'' | |- | data-sort-value="1945" | 1945 | ''[[:d:Q6756093|Marcel Erdal]]'' | ''[[:d:Q1342484|Robert College]]'' | ''[[:d:Q50662|Франкфурт университеты]]'' | |- | data-sort-value="1945" | 1945-05-04 | ''[[:d:Q27994233|István Vásáry]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1945" | 1945 | ''[[:d:Q137969460|Özer Ergenç]]'' | ''[[:d:Q6088281|Әнкара университетының тел, тарих һәм география факультеты]]'' | ''[[:d:Q6088281|Әнкара университетының тел, тарих һәм география факультеты]]''<br/>''[[:d:Q756126|Якын Көнчыгыш техник университеты]]''<br/>''[[:d:Q861904|Билкәнт университеты]]'' | |- | data-sort-value="1946" | 1946-03-12 | ''[[:d:Q4100162|Viktor Butanayev]]'' | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | ''[[:d:Q1059283|Николай Фёдорович Катанов исемендәге Хакасия дәүләт университеты]]'' | data-sort-value="2023" | 2023-06-05 |- | data-sort-value="1946" | 1946-10-11 | ''[[:d:Q4104601|Dmitry Vasilyev]]'' | ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]'' | ''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]'' | data-sort-value="2021" | 2021-01-18 |- | data-sort-value="1946" | 1946-08-18 | ''[[:d:Q16369230|Kamil Veli Nerimanoğlu]]'' | ''[[:d:Q20574967|Faculty of Philology of the Baku State University]]'' | [[Бакы дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1297001|Ege University]]''<br/>''[[:d:Q2035790|Eastern Mediterranean University]]''<br/>''[[:d:Q116418769|Yeditepe Üniversitesi]]'' | data-sort-value="2023" | 2023-12-16 |- | data-sort-value="1946" | 1946-04-15 | ''[[:d:Q19285844|Hugo Strötbaum]]'' | | ''[[:d:Q632004|Неймеген университеты]]'' | |- | data-sort-value="1946" | 1946-10-28 | ''[[:d:Q31301674|Azade Musabeyli]]'' | [[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4201721|Әзербайҗан милли фәннәр академиясенең кулъязмалар институты]]'' | |- | data-sort-value="1946" | 1946-04-01 | ''[[:d:Q61122293|Mária Kenessey]]'' | [[Бакы дәүләт университеты]] | | |- | data-sort-value="1946" | 1946 | ''[[:d:Q95305057|Osman Fikri Sertkaya]]'' | | | |- | data-sort-value="1946" | 1946 | ''[[:d:Q122789366|Celia Kerslake]]'' | ''[[:d:Q797846|Girton College]]''<br/>''[[:d:Q1819342|St Anne's College]]''<br/>''[[:d:Q4638918|St Paul's Girls' School]]'' | [[Оксфорд университеты]]<br/>''[[:d:Q2035359|St Antony's College]]''<br/>[[Edinburg universitetı|Эдинбург университеты]] | data-sort-value="2023" | 2023-02 |- | data-sort-value="1946" | 1946 | ''[[:d:Q136975714|Ryō Miyashita]]'' | | | |- | data-sort-value="1946" | 1946 | ''[[:d:Q137112293|Sevim Piličkova]]'' | | | |- | data-sort-value="1947" | 1947 | ''[[:d:Q75190|Wolfgang-Ekkehard Scharlipp]]'' | | ''[[:d:Q186285|Копенһаген университеты]]'' | |- | data-sort-value="1947" | 1947-07-28 | ''[[:d:Q30605062|Adil Baghirov]]'' | ''[[:d:Q20574967|Faculty of Philology of the Baku State University]]'' | ''[[:d:Q6002003|Nakhchivan University]]'' | data-sort-value="2016" | 2016-04-21 |- | data-sort-value="1947" | 1947 | ''[[:d:Q113400470|Fuat Bozkurt]]'' | | | |- | data-sort-value="1947" | 1947 | ''[[:d:Q125167333|Valeriu Veliman]]'' | ''[[:d:Q608338|Бухарест университеты]]'' | | data-sort-value="1999" | 1999 |- | data-sort-value="1947" | 1947 | ''[[:d:Q137108149|Gasan Magomed-Rasulovič Orazaev]]'' | | | data-sort-value="2023" | 2023 |- | data-sort-value="1947" | 1947-12-03 | ''[[:d:Q137972421|Wu Zhanzhu]]'' | | | |- | data-sort-value="1947" | 1947 | ''[[:d:Q139029743|Katalin Czeglédi]]'' | | | |- | data-sort-value="1948" | 1948-02-14 | [[Алмас Гарәфиев]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | | |- | data-sort-value="1948" | 1948 | ''[[:d:Q18645079|Mehmet Bayrak]]'' | ''[[:d:Q6088281|Әнкара университетының тел, тарих һәм география факультеты]]'' | | |- | data-sort-value="1948" | 1948 | ''[[:d:Q93232386|Ugo Marazzi]]'' | | | |- | data-sort-value="1949" | 1949-01-10 | ''[[:d:Q11960809|Bernt Brendemoen]]'' | | ''[[:d:Q486156|Осло университеты]]'' | data-sort-value="2024" | 2024-03-09 |- | data-sort-value="1949" | 1949 | ''[[:d:Q12403473|Ehud R. Toledano]]'' | [[Мичиган университеты]]<br/>''[[:d:Q174158|Иерусалимдагы Яһүд үниверситеты]]''<br/>[[Prinston universitetı|Принстон университеты]] | ''[[:d:Q319239|Тел-Әвив университеты]]'' | |- | data-sort-value="1949" | 1949-04-01 | ''[[:d:Q12843354|Nizami Xudiyev]]'' | ''[[:d:Q4058260|Әзербайҗан дәүләт педагогика университеты]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-05-25 |- | data-sort-value="1949" | 1949 | ''[[:d:Q112545576|Zoja Todorova Barbolova]]'' | | | |- | data-sort-value="1949" | 1949 | ''[[:d:Q112548688|Rhoads Murphey]]'' | [[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]]<br/>''[[:d:Q131252|Чикаго университеты]]'' | [[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]]<br/>''[[:d:Q223429|Бирмингем университеты]]'' | |- | data-sort-value="1949" | 1949-08-22 | ''[[:d:Q114830859|Géza Dávid]]'' | ''[[:d:Q1421021|Pálné Veres High School]]''<br/>''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1950" | 1950-12-04 | ''[[:d:Q11733924|Kamal Abdullayev]]'' | [[Бакы дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2121637|Бакы славян университеты]]'' | [[Азәрбайҗан Милли Фәннәр академиясе|Азәрбайҗан милли фәннәр академиясе]]<br/>''[[:d:Q3701492|Azerbaijan University of Languages]]'' | |- | data-sort-value="1950" | 1950-08-14 | ''[[:d:Q55199749|Mehman Musaoğlu]]'' | ''[[:d:Q20574967|Faculty of Philology of the Baku State University]]''<br/>''[[:d:Q7263594|Institute of Linguistics named after Nasimi]]'' | ''[[:d:Q7263594|Institute of Linguistics named after Nasimi]]''<br/>''[[:d:Q1496662|Gazi University]]''<br/>''[[:d:Q1060621|Әнкара университеты]]''<br/>''[[:d:Q861904|Билкәнт университеты]]'' | data-sort-value="2019" | 2019-09-05 |- | data-sort-value="1950" | 1950-09-07 | ''[[:d:Q63141834|Birgit Schlyter]]'' | | ''[[:d:Q221645|Стокгольм университеты]]'' | |- | data-sort-value="1950" | 1950-09-16 | ''[[:d:Q92878075|Michael Ursinus]]'' | | | |- | data-sort-value="1950" | 1950-09-15 | ''[[:d:Q94237101|Hendrik Boeschoten]]'' | | | data-sort-value="2024" | 2024-02-18 |- | data-sort-value="1950" | 1950 | ''[[:d:Q112478361|Martin Strohmeier]]'' | | | |- | data-sort-value="1950" | 1950 | ''[[:d:Q112512698|Maria Kozłowska]]'' | | | |- | data-sort-value="1950" | 1950-08-31 | ''[[:d:Q112514205|Mária Ivanics]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q265058|Маҗарстан фәннәр академиясе]]'' | ''[[:d:Q369839|Сегед университеты]]'' | |- | data-sort-value="1950" | 1950 | ''[[:d:Q113091291|Grace Martin Smith]]'' | | | |- | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q113775962|Ildikó Bellér-Hann]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1247589|Ньюнһәм көллияте]]'' | ''[[:d:Q186285|Копенһаген университеты]]'' | |- | data-sort-value="1950" | 1950 | ''[[:d:Q116163532|Ingeborg Hauenschild]]'' | | | |- | data-sort-value="1950" | 1950 | ''[[:d:Q133667163|Osman Nuri Ekiz]]'' | | | |- | data-sort-value="1950" | 1950 | ''[[:d:Q136407638|İlhami Yusif oğlu Cəfərsoy]]'' | | | |- | data-sort-value="1950" | 1950 | ''[[:d:Q139517604|İlhan Çeneli]]'' | | | |- | data-sort-value="1951" | 1951 | ''[[:d:Q4538134|Henryk Jankowski]]'' | ''[[:d:Q52110191|ELTE Faculty of Science]]'' | ''[[:d:Q348402|Adam Mickiewicz University in Poznań]]'' | |- | data-sort-value="1951" | 1951-03-21 | ''[[:d:Q9151447|Andrzej Ananicz]]'' | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''<br/>''[[:d:Q601940|Agencja Wywiadu]]''<br/>''[[:d:Q11822496|Polish Institute of International Affairs]]''<br/>''[[:d:Q213624|Ministry of Foreign Affairs of Poland]]''<br/>''[[:d:Q178909|Chancellery of the President of the Republic of Poland]]''<br/>''[[:d:Q11713097|Lech Wałęsa Institute]]''<br/>''[[:d:Q11795494|Obóz]]''<br/>''[[:d:Q6608367|Indiana University]]''<br/>[[Оксфорд университеты]]<br/>''[[:d:Q2955976|Chancellery of the Prime Minister of Poland]]'' | data-sort-value="2017" | 2017-09-19 |- | data-sort-value="1951" | 1951 | ''[[:d:Q30605244|Árpád Berta]]'' | ''[[:d:Q369839|Сегед университеты]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-03-09 |- | data-sort-value="1951" | 1951-10-01 | ''[[:d:Q133735105|Imre Baski]]'' | | | |- | data-sort-value="1951" | 1951 | ''[[:d:Q139033999|Mübeccel Kızıltan]]'' | | | |- | data-sort-value="1952" | 1952-11-05 | ''[[:d:Q7930115|Vilayat Guliyev]]'' | [[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4201567|Institute of Literature named after Nizami Ganjavi]]'' | |- | data-sort-value="1952" | 1952-03-02 | ''[[:d:Q15401844|Klára Agyagási]]'' | ''[[:d:Q369839|Сегед университеты]]'' | ''[[:d:Q903092|Дебрецен университеты]]'' | |- | data-sort-value="1952" | 1952-10-19 | ''[[:d:Q61481166|Maria Pia Pedani]]'' | | | data-sort-value="2019" | 2019-03-01 |- | data-sort-value="1953" | 1953-03-15 | ''[[:d:Q2674418|Erik-Jan Zürcher]]'' | ''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]''<br/>''[[:d:Q2629078|Het Rijnlands Lyceum Oegstgeest]]'' | ''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]'' | |- | data-sort-value="1953" | 1953-11-27 | ''[[:d:Q85851663|Mehdi Polisi]]'' | ''[[:d:Q29659|Приштина үнивирситите]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-05-21 |- | data-sort-value="1953" | 1953-06-04 | ''[[:d:Q112548829|János Sipos]]'' | ''[[:d:Q369839|Сегед университеты]]''<br/>''[[:d:Q20974138|Móricz Zsigmond Gimnázium]]'' | | |- | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q133577804|Mehmet Arslan]]'' | | | |- | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q133751100|Mahmut Kaplan]]'' | | | |- | data-sort-value="1954" | 1954-01-06 | ''[[:d:Q1637387|Jens Peter Laut]]'' | | ''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]'' | |- | data-sort-value="1954" | 1954 | ''[[:d:Q108782922|Ayşe Saraçgil]]'' | | | |- | data-sort-value="1954" | 1954 | ''[[:d:Q112432132|Jordanka Zlateva Bibina]]'' | | | |- | data-sort-value="1954" | 1954 | ''[[:d:Q112534529|Ewa Siemieniec-Gołaś]]'' | ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1954" | 1954 | ''[[:d:Q125967044|Muhammad Noureddine]]'' | | ''[[:d:Q975461|Lebanese University]]'' | |- | data-sort-value="1954" | 1954 | ''[[:d:Q137156130|Nemat Rahmati]]'' | | | |- | data-sort-value="1954" | 1954 | ''[[:d:Q139097232|Mahmud Kamaloğlu]]'' | | | |- | data-sort-value="1955" | 1955-10-05 | ''[[:d:Q16398489|Ruben Safrastyan]]'' | ''[[:d:Q21697128|ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետ]]''<br/>''[[:d:Q21468837|Institute of Oriental Studies of Armenia]]'' | ''[[:d:Q2379496|Әрмәнстан Җөмһүрияте милли фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q21468837|Institute of Oriental Studies of Armenia]]''<br/>''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1977379|Әрмән педагогика институты]]''<br/>''[[:d:Q6378860|Ереван дәүләт сәнгать-театр институты]]''<br/>''[[:d:Q28666167|Supreme Council of Armenia]]''<br/>''[[:d:Q16387481|Office of the President of Armenia]]''<br/>''[[:d:Q191559|Ministry of Foreign Affairs of Armenia]]'' | |- | data-sort-value="1955" | 1955-02-03 | ''[[:d:Q20437023|Pál Fodor]]'' | | ''[[:d:Q101579933|The Hungarian Historical Review]]'' | |- | data-sort-value="1955" | 1955-10-23 | ''[[:d:Q62560432|Claus Schönig]]'' | | | data-sort-value="2019" | 2019-06-23 |- | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q112481791|Emilija Emilova Siljanova]]'' | | | |- | data-sort-value="1955" | 1955-06-10 | ''[[:d:Q116917440|Özgür Savasci]]'' | | | |- | data-sort-value="1955" | 1955-02-13 | ''[[:d:Q124596412|Júlia Bartha]]'' | ''[[:d:Q1125173|Kölcsey Ferenc Teacher Training College of the Reformed Church]]''<br/>''[[:d:Q903092|Дебрецен университеты]]'' | ''[[:d:Q901420|János Damjanich Museum]]'' | |- | data-sort-value="1955" | 1955-04-11 | ''[[:d:Q137115633|Sadık Erdem]]'' | | | |- | data-sort-value="1956" | 1956 | ''[[:d:Q21261751|Ingeborg Baldauf]]'' | | [[Берлин университеты|Берлин үнивирситите]] | |- | data-sort-value="1956" | 1956 | ''[[:d:Q118833463|Faruk Tuncay]]'' | | | |- | data-sort-value="1956" | 1956 | ''[[:d:Q139031225|Zühal Yüksel]]'' | | | |- | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q6758896|Marek Stachowski]]'' | ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]'' | ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]'' | |- | data-sort-value="1958" | 1958-10-10 | ''[[:d:Q16370946|Maharram Mammadov]]'' | ''[[:d:Q20574967|Faculty of Philology of the Baku State University]]'' | [[Бакы дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q7263594|Institute of Linguistics named after Nasimi]]'' | |- | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q123704189|Barbara Podolak]]'' | | | |- | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q133376995|Irina Nevskaya]]'' | | | |- | data-sort-value="1959" | 1959-06-04 | [[Анна Дыбо]] | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4201878|РФА тел белеме институты]]''<br/>[[Россия дәүләт гуманитар университеты]]<br/>''[[:d:Q47086838|Centre for Comparative Linguistics]]'' | |- | data-sort-value="1959" | 1959-12-31 | ''[[:d:Q61122279|Mirza Ansarli]]'' | [[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q25536572|Institute of Oriental Studies of Academy of Sciences of Azerbaijan]]'' | |- | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q112480160|Kerima Filan]]'' | | | |- | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q133741063|Timur Muhidine]]'' | | ''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]'' | |- | data-sort-value="1960" | 1960-12-10 | ''[[:d:Q4462420|Вадим Трепавлов]]'' | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q4201714|РФА Россия тарихы институты]]'' | data-sort-value="2023" | 2023-03-31 |- | data-sort-value="1960" | 1960-02-02 | ''[[:d:Q13389647|Mark Kirchner]]'' | | ''[[:d:Q317053|Гисен университеты]]'' | |- | data-sort-value="1960" | 1960-12-23 | ''[[:d:Q65276872|Akira Matsunaga]]'' | ''[[:d:Q815432|Кэйо университеты]]'' | ''[[:d:Q815432|Кэйо университеты]]''<br/>''[[:d:Q11558996|The Sasakawa Peace Foundation]]''<br/>[[Токио университеты]] | |- | data-sort-value="1960" | 1960-11-07 | ''[[:d:Q109289037|Gábor Ágoston]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | ''[[:d:Q333886|Җорҗтаун университеты]]''<br/>''[[:d:Q1187444|University of Pécs]]'' | |- | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q133754847|Hans Theunissen]]'' | | | |- | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q20180565|Raoul Motika]]'' | | ''[[:d:Q156725|Һамбург университеты]]'' | |- | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q106256571|Christoph Herzog]]'' | ''[[:d:Q153987|Фрайбург университеты]]'' | ''[[:d:Q707272|University of Bamberg]]'' | |- | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q112418205|Gisela Procházka-Eisl]]'' | | | |- | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q113773990|Ahmet Kanlıdere]]'' | ''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]''<br/>''[[:d:Q1424081|Мәрмәрә университеты]]''<br/>[[Kolumbiä universitetı|Колумбия университеты]] | ''[[:d:Q1424081|Мәрмәрә университеты]]''<br/>''[[:d:Q401546|Ahmet Yesevi University]]'' | |- | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q122840189|Sultan Tulu]]'' | | | |- | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q123379192|Hendrik Fenz]]'' | | | |- | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q135973072|Quralbay Paxratdinov]]'' | | | |- | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q137113230|İbrahim Dizman]]'' | | | |- | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q139030755|Zühal Ölmez]]'' | | | |- | data-sort-value="1962" | 1962-06-30 | ''[[:d:Q20742723|Maurus Reinkowski]]'' | | ''[[:d:Q372608|Базел университеты]]''<br/>''[[:d:Q153987|Фрайбург университеты]]''<br/>''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]'' | |- | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q59610218|Matthias Käppler]]'' | | | |- | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q95327202|Christopher Kubaseck]]'' | | | |- | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q130815823|Astrid Menz]]'' | | | |- | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q137110536|Işıq Sönmäz]]'' | | | |- | data-sort-value="1963" | 1963-08-23 | ''[[:d:Q20627014|Oljobay Karatayev]]'' | ''[[:d:Q1964642|Кыргыз милли университеты]]'' | ''[[:d:Q13173540|Тил жана адабият институту]]''<br/>''[[:d:Q1964642|Кыргыз милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q4250914|Manas University]]''<br/>''[[:d:Q595840|Kastamonu University]]''<br/>''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]'' | |- | data-sort-value="1963" | 1963-03-31 | [[Мәхмәт Өлмәз]] | ''[[:d:Q1567050|Хаҗетеппе университеты]]''<br/>''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]'' | ''[[:d:Q1569712|Turkish Language Association]]''<br/>''[[:d:Q1567050|Хаҗетеппе университеты]]''<br/>[[Истанбул университеты]] | |- | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q112354746|Gottfried Hagen]]'' | | | |- | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q112453187|Tatjana Paić-Vukić]]'' | | | |- | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q113773474|Ekkehard Ellinger]]'' | | | |- | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q133633890|Ali Fuat Bilkan]]'' | | | |- | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q139049574|Metin Ekici]]'' | | | |- | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q139093660|Nazlı Rânâ Gürel]]'' | | | |- | data-sort-value="1964" | 1964-04-20<br/>1964 | ''[[:d:Q6104811|Necati Demir]]'' | | | |- | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q69524805|Karin Schweißgut]]'' | | | |- | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q113749138|Isabel Niemöller]]'' | | | |- | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q113796183|Béatrice Hendrich]]'' | | | |- | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q113839369|Abdurishid Yakup]]'' | | | |- | data-sort-value="1964" | 1964-12-17 | ''[[:d:Q127699958|Naryman Seytyagyayev]]'' | ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]'' | ''[[:d:Q4242943|Crimean State Engineering Pedagogical University]]''<br/>''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q12074682|A. Krymsky Institute of Oriental Studies]]'' | |- | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q132918084|Nurettin Demir]]'' | | | |- | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q138957864|Filiz Kıral]]'' | | | |- | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q139520677|İbrahim Ahmet Aydemir]]'' | | | |- | data-sort-value="1965" | 1965-01-27 | ''[[:d:Q1314680|Klára Sándor]]'' | | | |- | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q107098624|Alexandre Toumarkine]]'' | | | |- | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q112399049|Gabriel Pirický]]'' | | | |- | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q136964927|Theocharēs Stauridēs]]'' | | | |- | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q140673796|Amina Šiljak-Jesenković]]'' | | | |- | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q13170425|Кылычев, Акылбек Мукаевич]]'' | | | |- | data-sort-value="1966" | 1966-04-29 | [[Галина Мишкинене]] | ''[[:d:Q14634723|Vilnius University Faculty of Philology]]'' | ''[[:d:Q658192|Вилнүс университеты]]''<br/>''[[:d:Q13638216|Institute of the Lithuanian Language]]'' | |- | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q136960008|Hüseyin Özcan]]'' | | | |- | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q139517237|Nedim Zahirović]]'' | | | |- | data-sort-value="1967" | 1967-12-28<br/>1967 | ''[[:d:Q15450041|Michael Reinhard Heß]]'' | | [[Берлинның Ирекле университеты|Берлинның Ирекле үнивирситите]] | |- | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q112476111|Tatjana Katić]]'' | | | |- | data-sort-value="1967" | 1967-10-18 | ''[[:d:Q113792658|Mieste Hotopp-Riecke]]'' | | | |- | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q139101698|Näpil Bazylhan]]'' | | | |- | data-sort-value="1968" | 1968-06-19 | ''[[:d:Q55753818|Sándor F. Kovács]]'' | ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]''<br/>''[[:d:Q903092|Дебрецен университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q112409969|Petr Štěpánek]]'' | | | |- | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q136992251|Emel Turker]]'' | | | |- | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q24817250|Oh Eun-kyung]]'' | | | |- | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q59524653|Vangelis Kechriotis]]'' | [[Афина университеты|Афин университеты]]<br/>''[[:d:Q1075104|Эссекс университеты]]''<br/>''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]'' | ''[[:d:Q896267|Boğaziçi University]]'' | data-sort-value="2015" | 2015-08-27 |- | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q139363561|Hüseyin Demir]]'' | | | |- | data-sort-value="1970" | 1970-02-09 | ''[[:d:Q54934554|Gegham Manukyan]]'' | ''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q21697128|ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետ]]'' | ''[[:d:Q1337463|Әрмәнстан парламенты]]'' | |- | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q95273041|Patrick Bartsch]]'' | | | |- | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q113719627|Hatice Bayraktar]]'' | | | |- | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q139099894|Ömür Ceylan]]'' | | | |- | data-sort-value="1971" | 1971-05-27 | ''[[:d:Q95329577|Yavuz Köse]]'' | | | |- | data-sort-value="1971" | 1971-01-03 | ''[[:d:Q117087348|Agnieszka Ayşen Kaim]]'' | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1971" | 1971-05-05 | ''[[:d:Q130323173|İhsan Safi]]'' | ''[[:d:Q21600883|Istanbul University Faculty of Letters]]'' | | |- | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q133279484|Joo-Yup Lee]]'' | | ''[[:d:Q101009715|Department of Near and Middle Eastern Civilizations, University of Toronto]]'' | |- | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q133753047|Joo-Yup Lee]]'' | | | |- | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q134394609|Shinji Ido]]'' | | | |- | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q139483517|Miklós Fóti]]'' | | | |- | data-sort-value="1972" | 1972-05-28<br/>1972-05-18 | ''[[:d:Q16522831|Balázs Sudár]]'' | ''[[:d:Q52109860|ELTE Faculty of Humanities]]''<br/>''[[:d:Q371115|Teleki Blanka Gymnasium]]'' | | |- | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q131180393|Stanisław Guliński]]'' | ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]'' | ''[[:d:Q213624|Ministry of Foreign Affairs of Poland]]'' | |- | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q131416060|Qudratulla Omonov]]'' | | | |- | data-sort-value="1972" | 1972-09-01 | ''[[:d:Q134484465|Մհեր Քումունց]]'' | ''[[:d:Q57769589|high school #4 of Goris]]''<br/>''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q18354101|Armenian Virtual College]]'' | ''[[:d:Q19705472|Goris State University]]'' | |- | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q137111137|Erhan Aydın]]'' | | | |- | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q113734321|Marinos Sarēgiannēs]]'' | | | |- | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q116586711|Ömer Zülfe]]'' | | | |- | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q132983104|Max Scherberger]]'' | | | |- | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q112473855|Marc Aymes]]'' | ''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]''<br/>''[[:d:Q2302586|Экс-Марсел университеты]]''<br/>''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q280413|Милли фәнни тикшеренүләр үзәге]]'' | |- | data-sort-value="1975" | 1975-08-12 | ''[[:d:Q65175193|Tomasz Majtczak]]'' | ''[[:d:Q9379410|Faculty of Philology of the Jagiellonian University]]''<br/>''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]'' | ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]'' | |- | data-sort-value="1975" | 1975-08-01 | ''[[:d:Q78633431|Julian Rentzsch]]'' | | | |- | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q112392102|Katy Abraham]]'' | | | |- | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q112413226|Petra Prahlová]]'' | | | |- | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q112551391|Tülay Çulha]]'' | | | |- | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q133648989|Vjeran Kursar]]'' | | | |- | data-sort-value="1976" | 1976 | ''[[:d:Q28787992|Élise Massicard]]'' | [[Säyäsi tikşerenülär institutı (Parij)|Сәяси тикшеренүләр институты]]<br/>[[Берлинның Ирекле университеты|Берлинның Ирекле үнивирситите]]<br/>''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]'' | ''[[:d:Q280413|Милли фәнни тикшеренүләр үзәге]]'' | |- | data-sort-value="1976" | 1976-01-15 | ''[[:d:Q130384418|Béla Kempf]]'' | | | |- | data-sort-value="1976" | 1976 | ''[[:d:Q139369122|Cumhur Teke]]'' | | | |- | data-sort-value="1977" | 1977-03-22<br/>1977 | ''[[:d:Q107548311|Meline Anumyan]]'' | ''[[:d:Q21697128|ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետ]]'' | ''[[:d:Q20514546|The Armenian Genocide Museum-Institute]]''<br/>''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]'' | |- | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q113807733|Aleksandr Anatolʹevič Sotničenko]]'' | | | |- | data-sort-value="1977" | 1977-03-01 | ''[[:d:Q116959769|Сергей Владимирович Сорокин]]'' | ''[[:d:Q84151|Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты]]'' | ''[[:d:Q2426655|Kyiv National Linguistic University]]'' | |- | data-sort-value="1977" | 1977-04-12 | ''[[:d:Q123594256|Faig Alakbarli]]'' | [[Бакы дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12839677|ANAS Philosophy and Sociology Institute]]''<br/>[[Бакы дәүләт университеты]] | |- | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q12044939|Petr Kučera]]'' | ''[[:d:Q3563550|Faculty of Arts, Charles University in Prague]]'' | | |- | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q130789613|David Selim Sayers]]'' | | | |- | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q133509649|Christian Gabriel-Junk]]'' | | | |- | data-sort-value="1979" | 1979-10-24 | ''[[:d:Q64619107|Erika Hancz]]'' | | | |- | data-sort-value="1979" | 1979-02-24 | ''[[:d:Q126003771|Gergely Csiky]]'' | ''[[:d:Q390287|Будапешт университеты]]'' | ''[[:d:Q30273441|Institute for Musicology]]'' | |- | data-sort-value="1980" | 1980-07-24 | ''[[:d:Q16704070|Кульчинський Олесь Богданович]]'' | ''[[:d:Q12074699|Kyïvsʹkyĭ nat︠s︡ionalʹnyĭ universytet imeni Tarasa Shevchenka.]]''<br/>[[Истанбул университеты]] | | |- | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q65727924|Michał Németh]]'' | ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]'' | ''[[:d:Q189441|Ягелло университеты]]'' | |- | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q106697061|Aşkın Hayat Doğan]]'' | | | |- | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q113738052|Emmanuel Szurek]]'' | ''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]''<br/>''[[:d:Q83259|Югары нормаль мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]'' | | |- | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q139028638|Maria Siakallē]]'' | | | |- | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q90388099|Adrian Gheorghe]]'' | | | |- | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q98543931|Amela Jordamović]]'' | ''[[:d:Q572286|University of Sarajevo]]'' | ''[[:d:Q24914044|Radio BIR]]'' | |- | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q122100383|Irena Kolaj Ristanović]]'' | | | |- | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q133325640|Mehmet Akif Duman]]'' | | | |- | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q139278447|Zeynep Tüfekçioğlu]]'' | | | |- | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q112440855|Karol Bieniek]]'' | | | |- | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q125803065|Alp Yenen]]'' | | | |- | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q133394799|Ellinor Morack]]'' | | | |- | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q133656123|Nurdin Useev]]'' | | | |- | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q141127894|Anđelko Vlašić]]'' | | | |- | data-sort-value="1983" | 1983 | ''[[:d:Q112418169|Rita Akritidisová]]'' | | | |- | data-sort-value="1983" | 1983 | ''[[:d:Q112523205|Darima Dambinimajevna Doržijeva]]'' | | | |- | data-sort-value="1983" | 1983 | ''[[:d:Q112562185|Oksana Oleksandrìvna Tyščenko-Monastyrs‘ka]]'' | ''[[:d:Q1517401|Таврия милли университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1984" | 1984-11-27 | ''[[:d:Q98918561|Marie Bossaert]]'' | ''[[:d:Q83259|Югары нормаль мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q273631|Югары тикшеренүләр гамәли мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q273542|École française de Rome]]'' | |- | data-sort-value="1984" | 1984 | ''[[:d:Q107395493|Hülya Çelik]]'' | | [[Вена университеты]] | |- | data-sort-value="1984" | 1984-03-09 | ''[[:d:Q111180225|Andrei Kubatin]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-10-29 |- | data-sort-value="1984" | 1984 | ''[[:d:Q112546105|Michail Michajlovič Jakušev]]'' | | | |- | data-sort-value="1984" | 1984 | ''[[:d:Q133630491|Emre Erol]]'' | | | |- | data-sort-value="1984" | 1984-12-01 | ''[[:d:Q135965153|Márton Vér]]'' | ''[[:d:Q369839|Сегед университеты]]''<br/>''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]'' | ''[[:d:Q156725|Һамбург университеты]]''<br/>''[[:d:Q152838|Гөттинген университеты]]''<br/>''[[:d:Q219989|Берлин-Бранденбург табигый һәм һуманитар фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q369839|Сегед университеты]]''<br/>''[[:d:Q265058|Маҗарстан фәннәр академиясе]]'' | |- | data-sort-value="1985" | 1985-04-09 | ''[[:d:Q122361704|Maxime Gauin]]'' | ''[[:d:Q17355366|Lycée Bernard Palissy (Agen)]]''<br/>''[[:d:Q3268605|lycée Camille-Jullian]]''<br/>''[[:d:Q10159|École Normale Supérieure de Lyon]]''<br/>''[[:d:Q999763|Париж 1 университеты]]''<br/>''[[:d:Q13342|Bordeaux Montaigne University]]'' | | |- | data-sort-value="1986" | 1986 | ''[[:d:Q140673820|Madžida Mašić]]'' | | | |- | data-sort-value="1987" | 1987-10-31 | ''[[:d:Q133146859|Gökhan Yağcı]]'' | | | |- | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q120972506|Արփի Աթաբեկյան]]'' | ''[[:d:Q21697128|ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետ]]'' | | |- | data-sort-value="1990" | 1990-05-15 | ''[[:d:Q53146934|Mkhitar Hayrapetyan]]'' | ''[[:d:Q21697530|high school #127 named after Levon Arisyan]]''<br/>''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]'' | | |- | data-sort-value="1990" | 1990-05-07 | ''[[:d:Q134394598|Semih İpek]]'' | | | |- | data-sort-value="1991" | 1991-01-01 | ''[[:d:Q63892216|Vagharshak Hakobyan]]'' | ''[[:d:Q21697128|ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետ]]''<br/>''[[:d:Q21468837|Institute of Oriental Studies of Armenia]]'' | | |- | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q11713856|Irena Tatarzyńska]]'' | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]'' | ''[[:d:Q144488|Варшау университеты]]''<br/>''[[:d:Q651690|Польша фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q213624|Ministry of Foreign Affairs of Poland]]'' | |- | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q102876263|Emma Sinclair-Webb]]'' | [[Kembric universitetı|Кембриҗ университеты]]<br/>''[[:d:Q375606|Биркбек]]'' | | |- | | ''[[:d:Q1032223|Jamal al-Din al-Turki]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q5385259|Erdağ Göknar]]'' | | [[Дьюк университеты|Дьюк үнивирситите]] | |- | | ''[[:d:Q6094674|Minakhanim Taklali]]'' | | ''[[:d:Q31293632|Baku Engineering University]]''<br/>''[[:d:Q4058260|Әзербайҗан дәүләт педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q616799|AzTV]]'' | |- | | ''[[:d:Q12538462|Annemarie Gaben]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q12546724|Ибн Мұқанна]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q13166838|Бектемирова, Айнагүл Кашкарбаевна]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q20621829|Асанов, Темиркул Ишекеевич]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q20628305|Мамбаева, Салтанат]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q25584170|Гаврилов Михаил Филипович]]'' | | | |- | No/unknown value<br/>1945 | ''[[:d:Q28720611|Colin Imber]]'' | [[Kembric universitetı|Кембриҗ университеты]] | ''[[:d:Q230899|Манчестер университеты]]'' | |- | | ''[[:d:Q49853258|Tiran Lokmagyozyan]]'' | | ''[[:d:Q395477|Agos]]'' | |- | | ''[[:d:Q54221400|Vahram Ter-Matevosyan]]'' | ''[[:d:Q204457|Берген университеты]]''<br/>''[[:d:Q2379496|Әрмәнстан Җөмһүрияте милли фәннәр академиясе]]''<br/>[[Лунд университеты]]<br/>''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q467164|American University of Armenia]]''<br/>''[[:d:Q2379496|Әрмәнстан Җөмһүрияте милли фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]'' | |- | | ''[[:d:Q112613197|Erich Prokosch]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q113736409|Gökhan Şilfeler]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q113737710|Hakan T. Karateke]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q113741644|Dilek Sarmis]]'' | ''[[:d:Q273518|Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q1246531|Institut français d'études anatoliennes]]'' | ''[[:d:Q157575|Страсбур үнивирситите]]'' | |- | | ''[[:d:Q113779275|Rufat Sattarov]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q113791224|Ablet Semet]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q113797812|Sebastian Cwiklinski]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q113797820|Catharina Dufft]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q113802201|Hakan Aydemir]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q113833859|Cevat Kara]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q113843596|Aysima Mirsultan]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q114241179|Luca Berardi]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q124641015|Zsombor Rajkai]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q125673672|Nicholas L. Danforth]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q130149915|Allahshukur Gurbanov]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q130363015|Aslı Göksel]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q130769991|Jens Wilkens]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q130770139|Michael Friederich]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q130799351|Christiane Czygan]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q131828369|Клавдія Ремер]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q132920516|Fikret Turan]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q133403541|Barbara Henning]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q133428324|Elke Hartmann]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q133871462|Ceren Selvi]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q136767831|Dilara Aydın]]'' | [[Истанбул университеты]] | | |- | | ''[[:d:Q137000794|Balázs Danka]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q137002827|Gerhard Grüßhaber]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q137006957|Helga Anetshofer]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q137062891|Kağan Arık]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q137179645|Johann Strauss]]'' | ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]'' | ''[[:d:Q55044|Мүнхен университеты]]''<br/>''[[:d:Q223429|Бирмингем университеты]]''<br/>''[[:d:Q153987|Фрайбург университеты]]''<br/>''[[:d:Q15837722|Orient-Institut Istanbul]]''<br/>''[[:d:Q20808141|Страсбур университеты]]'' | |- | | ''[[:d:Q139171775|Charlotte Joppien]]'' | | | |- | | ''[[:d:Q140462418|Shirin Melikoff-Sayar]]'' | ''[[:d:Q571293|Sorbonne Nouvelle-Paris 3]]''<br/>''[[:d:Q1430113|Франция илкүләм көнчыгыш телләре һәм цивилизацияләре институты]]''<br/>''[[:d:Q125504954|Lycée Jean-Jacques Rousseau]]'' | | |- | | ''[[:d:Q141242535|Vahid Adilov]]'' | ''[[:d:Q20574967|Faculty of Philology of the Baku State University]]'' | ''[[:d:Q753778|Atatürk University]]''<br/>''[[:d:Q4818282|Qafqaz University]]''<br/>''[[:d:Q7263594|Institute of Linguistics named after Nasimi]]'' | |- | | ''[[:d:Q141255819|Michal Láznička]]'' | | | |} {{Wikidata list end}} == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Әдәбият == * ''[[Андрей Кононов|Кононов А. Н.]]'' Россиядә төрки телләрне өйрәнү тарихы: октябрьгә кадәрге чор. — 2 нче басма. — Л.: Наука, 1982. * ''[[Андрей Кононов|Кононов А. Н.]]'' Россия төркиятчеләренең биобиблиографик сүзлеге: октябрьгә кадәрге чор. — 2 нче басма. , эшкәртелгән — М., 1989. * {{книга|автор=[[Ашнин, Фёдор Дмитриевич|Ашнин Ф. Д.]], [[Алпатов, Владимир Михайлович|Алпатов В. М.]], [[Насилов, Владимир Михайлович|Насилов Д. М.]]|часть=|ссылка часть=|заглавие=Репрессированная тюркология|ссылка=|ответственный=|издание=|место=М.|издательство=«Восточная литература» РАН|год=2002|страницы=|страниц=296, [8]|серия=|isbn=5-02-018338-5|тираж=}} * Милибанд С. Д. Востоковеды России: XX — начало XXI века: биобиблиографический словарь: в 2 книгах / отв. ред. В. М. Алпатов. — ИВ РАН; ИНИОН РАН. — М.: Восточная литература, 2008. — 968 + 1005 с. — <nowiki>ISBN 978-5-02-036364-9</nowiki>. * Милибанд С. Д. Востоковеды России: XX — начало XXI века: дополнения и указатель / отв. ред. В. М. Алпатов. — ИВ РАН; ИНИОН РАН. — М.: Восточная литература, 2009. — Т. 3. — 71 с. — <nowiki>ISBN 978-5-02-036395-3</nowiki>. == Сылтамалар == {{тышкы сылтамалар}} * [http://garshin.ru/linguistics/languages/nostratic/altaic/turkic/turkology.html Библиография һәм төркият буенча сылтамалар] * [https://web.archive.org/web/20101004112845/http://altaica.narod.ru/links_t.htm Төркият турындагы сайтларга сылтамалар] * [http://kitap.net.ru/turkolog.php Татар электрон китапханәсе сайтында төркият] * ''[[Андрей Кононов|Кононов А. Н.]]'' [http://tapemark.narod.ru/les/525b.html Төркология // Лингвистик энциклопедик сүзлек, М., 1990] == Моны да карагыз == * [[шәрекъ белеме|Көнчыгышны өйрәнү]] * [[Госманлы укулары|Госманчылык]] * [[Төрки халыклар]] * [[Төрки телләр]] * [[пантөркичелек|Пантөркизм]] * [[Алтай телләре]] [[Төркем:Төрки телләр]] [[Төркем:Төркият]] bvmkitm9d00iyo1yk0vjtpuovbametd 0 862642 6026461 4449925 2026-09-04T03:37:08Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026461 wikitext text/x-wiki {{Карточка|стиль_тела=vcard|класс_вверху=fn|вверху=<big>Kallistrat Jakov</big><br> <small>{{lang-kvLat|Жаков Пальӧ Кальӧ}}</small><br> <small>{{lang-ruLat|Каллистрат Жаков}}</small>|изображение=[[Файл:Zhakov kalistrat.jpg|250px]]|метка1=|текст1=|стиль_меток=background: #eee; text-align: center; width:100px;|метка2=Tuu datası|текст2={{comment|18|Yulian kalendare buyınça}} [[30 sentäber|(30) sentäber]] [[1866]]|метка3=Tuu urını|текст3=[[Räsäy imperiäse]], [[Вологда губернасы|Vologda gubernası]], {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Ust-Sısolsk öyäze|Ust-Sısolsk öyäze|4=Ust-Sysolsky Uyezd}}, Davpon|метка4=Ülem datası|текст4=[[20 ğinwar]] [[1926]] (59 yäş)|стиль_заголовков=background: #eee; text-align: center; width:100px;|текст6={{Байрак|Россия}} [[Räsäy imperiäse]]|стиль_названия=background: #eee; text-align: center; width:100px;|метка5=Ülem urını|текст5={{Тәрҗемә ителмәгән 5|Latviä Respublikası (1918—1940)|Latviä Respublikası|d|Q2369784}}, [[Riga]]|метка6=Watandaşlıq|заголовок1=|метка7=Belem|текст7={{Тәрҗемә ителмәгән 5|Sankt-Peterburg İmperator universitetı|3=d|4=Q28729082}}|метка8=Eşçänlek töre|текст8=[[Этнография|etnograf]], [[Фәлсәфәче|fälsäfäçe]], [[yazuçı]]|метка9=|текст9=|заголовок10=|класс7=|заголовок7=|заголовок8=|метка10=|текст10=|метка11=|текст11=|метка12=|текст12=|метка13=|текст13=|метка14=|текст14=}}'''Kallistrat Jakov''', Kallistrat Falaleyeviç Jakov ({{Lang-kvLat|Жаков Пальӧ Кальӧ}}, {{Lang-ruLat|Каллистрат Фалалеевич Жаков}}; psevdonimnarı: «'''Palaley''' '''Kalö'''», «'''Gara-mort'''» ({{Lang-kvLat|«Палалей Кальö», «Гара-морт»}})<ref>{{Cite web|url=https://www.syktyvdincbs.ru/writers/12/|title=Жаков Каллистрат Фалалеевич < Знаменитые люди района < Краеведческая карта Сыктывдина {{!}} syktyvdincbs.ru|access-date=2022-06-17|archive-date=2019-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20190718162547/http://www.syktyvdincbs.ru/writers/12/|deadlink=no}}</ref>; ''[[1866 yıl|1866 yılnıñ]] {{Comment|18|Yulian kalendare buyınça}} [[30 sentäber|[30] sentäbere]], [[Räsäy imperiäse]], [[Вологда губернасы|Vologda gubernası]], {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Ust-Sısolsk öyäze|Ust-Sısolsk öyäze|4=Ust-Sysolsky Uyezd}}, Davpon — [[1926 yıl|1926 yılnıñ]] [[20 ğinwar|20 ğinwarı]], {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Latviä Respublikası (1918—1940)|Latviä Respublikası|d|Q2369784}}, [[Riga]]'') — [[Коми (халык)|komi]] çığışlı {{Тәрҗемә ителмәгән 5|urıs fälsäfäse|urıs fälsäfäçese|4=Russian philosophy}}<ref>Емельянов Б. В. Жаков Каллистрат Фалалеевич // Русская философия. Энциклопедия. Изд. второе, доработанное и дополненное. Под общей редакцией М. А. Маслина. Сост. П. П. Апрышко, А. П. Поляков. — М., 2014, C. 191.</ref>, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Ädäbiät beleme|ädäbiät belgeçe|ba|Әҙәбиәт ғилеме}} häm [[yazuçı]]; {{Тәрҗемә ителмәгән 5|V. M. Bexterev isemendäge Psixiatriä häm nevrologiä milli meditsina tikşerenü üzäge|Sankt-Peterburg psixonevroloğiä institutı|4=Bekhterev Psychoneurological Institute}} professorı (1911 yıldan), {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Tartu universitetı|Tartu (Yuryev) universitetı||University of Tartu}} fälsäfä professorı wazifaların başqaruçı (1919 yıldan). {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Leonid Andreyev (yazuçı)|Leonid Andreyev||Leonid Andreyev}}, [[Födor Dostoyevskiy]], [[Anton Çexov]] häm başqalarnıñ ädäbi täcribäläre turında äsärlär siklı avtorı. «Limitizm»nıñ möstäqil gnoseologik konsepsiäsen eşläwçe, anda tanıp belü teoriäsendä «çik» töşençäsen yañadan añlağan; bolşevik [[Материализм|materializmı]] häm [[Марксизм|marksizmnıñ]] açıq tänqitçese. == Biografiäse == Vologda gubernasında [[Сыктывкар|Ust-Sısolsk]] şähäre yanındağı Davpon awılında tuğan (29.8.1961 yıldan — [[Sıktıvkar]] çigendä). Komi çığışlı krestyan ğailäsendä unberençe bala bulğan<ref>[https://www.russkije.lv/files/images/text/Kovalchuk/Zhakov_Siktivkar.pdf Письма коми ученых Юрьё Вихманну как историко-литературный источник (К. Жаков, В. Налимов, В. Лыткин)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210624205634/https://www.russkije.lv/files/images/text/Kovalchuk/Zhakov_Siktivkar.pdf|date=2021-06-24}} // К. Ф. ЖАКОВ: ГРАНИ ТВОРЧЕСТВА. Коллективная монография. Сыктывкар, 2018. 309 с. ISBN 978-5-906394-41-5</ref><ref name="автоссылка1">{{cite web|url=http://cultinfo.ru/literature/early-writers-vologda/kallistrat-zhakov.php|title=Жаков Каллистрат Фалалеевич|author=Сергей Баранов|date=|publisher=Сетевое издание «Культура в Вологодской области»|accessdate=2021-06-23|archive-date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204652/http://cultinfo.ru/literature/early-writers-vologda/kallistrat-zhakov.php|deadlink=no|archivedate=2021-06-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624204652/http://cultinfo.ru/literature/early-writers-vologda/kallistrat-zhakov.php}}</ref>. Kallistrat Jakov üzen komi xalqınnan çıqqan keşe itep añlağan, şul uq waqıtta ul [[Urıslar|urıs xalqı]] yazmışı turında küp yazğan häm «{{Тәрҗемә ителмәгән 5|urıs ideyası|urıs ideyası||Russian Idea}}» konseptın eşläwçelärneñ berse bulğan. 1879 yılda Ust-Sısolsk öyäz uquxanäsen, 1884 yılda {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Totma uqıtuçılar seminariäse|Totma uqıtuçılar seminariäsen|d|Q29898401}} tämamlağan. 1885 yıldan [[Вятка губернасы|Wätke gubernasınıñ]] {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Belaya Xolunitsa maşina tözü zavodı|Xolunitsa zavodında|d|Q4082904}} qara eşçe bulıp eşlägän. 1891 yılda {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Urman institutı (Räsäy imperiäse)|Sankt-Peterburg urman institutına|ba|Урман институты (Рәсәй империяһы)}} uqırğa kergän, läkin awır tormış arqasında anı qaldırğan. {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Zaonika pustıne|Zaonika pustınendä|d|Q60853369}} monax bulırğa omtılğan, läkin din täğlimatı dogmatlarınnan ayırılıp torğan irekle fikerläwe öçen annan quwılğan. 1896 yılda {{Тәрҗемә ителмәгән 5|İzge Vladimir İmperator universitetı|Kiev universitetınıñ|uk|Імператорський університет Святого Володимира}} fizika-matematika fakultetı studentı bulğan, ä ber yıldan soñ tarix-filologiä fakultetına küçkän. Annarı ul {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Sankt-Peterburg İmperator universitetı|Sankt-Peterburg universitetına|d|Q28729082}} küçkän, anı 1901 yılda tämamlağan. Magistrlıq dissertatsiäsen yaqlağannan soñ universitetnıñ tarix-filologiä fakultetında uqıta başlağan. Anıñ ädäbi, fänni häm pedagogik eşçänlege 1908 yılnıñ 15 fevralendä açılğan {{Тәрҗемә ителмәгән 5|V. M. Bexterev isemendäge Psixiatriä häm nevrologiä milli meditsina tikşerenü üzäge|Sankt-Peterburg psixonevroloğiä institutı|4=Bekhterev Psychoneurological Institute}} belän bäyle, anda ul 1917 yılğa qädär uqıtuçı bulıp eşlägän. 1911 yılda professor bulğan. [[Бөек Октябрь инкыйлабы|Oktäber revolütsiäsennän]] soñ berençe waqıtların Peterburgta yäşägän. 1917 yılnıñ dekäberennän 1919 yılnıñ yazına qädär [[Pskov|Pskovta]] yäşägän, anda uqıtuçı häm tabib bulıp eşlägän. 1919 yılnıñ avgust axırında Jakov Valgağa küçengän, ä sentäberdä Tartu universitetınıñ fälsäfä professorı wazifaların başqaruçı itep bilgelängän. 1921 yılnıñ 1 iyülenä qädär Tartu universitetında lektor bulıp eşlägän. 1921 yılnıñ axırında Jakov Rigağa küçengän. Anda ul awır iqtisadi şartlarda yäşägän, berdänber kereme fälsäfä buyınça leksiälär bulıp qalğan. 1926 yılnıñ 20 ğinwarında Riga şähär xastaxanäsendä bawır yaman şeşennän wafat bulğan. 1990 yılnıñ 19 dekäberendä Jakovnıñ tuzanı Sıktıvkarnıñ Üzäk ziratında yañadan cirlängän. == Ädäbi eşçänlege == XIX ğasır axırında yaza başlağan. Anıñ «Tönyaqqa Pam Burmortnı ezläp» (1905) oçerklar kitabı tanılu alğan. İñ zur äsäre anıñ 4 öleştän torğan «Tormış räweşe aşa» (1912—1914) isemle avtobiografik poveste bulğan. 1911 yılda komilarnıñ {{Тәрҗемә ителмәгән 5|İskor|İskor|4=Iskor}} şähärçegen [[Nuğaylar|nuğaylardan]] saqlaw turındağı riwäyät nigezendä «Patşa Kor» poemasın bastırğan<ref>Чагин Г. Н. Историческая традиция эпической поэмы К. Ф. Жакова «Царь Кор» // Евразийский вестник гуманитарных исследований. — 2015. — № 1 (2). — С. 130</ref>. Şulay uq «Biarmiä» (1916) epik poemasın yazğan. Jakov äsärlärenä [[Maksim Gorkiy]], [[Aleksandr Blok]], {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Valeriy Brüsov|Valeriy Brüsov|4=Valery Bryusov}}, {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Pavel Bajov|Pavel Bajov|4=Pavel Bazhov}} häm başqa ädäbiätçılar uñay bäyälär birgännär. Jakov küp kenä yaqtaşlarına, şul isäptän böten dönyağa tanılğan sotsiolog {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Pitirim Sorokin|Pitirim Sorokinğa|4=Pitirim Sorokin}}, mädäniättä nıqlap urnaşırğa yärdäm itkän. Jakov küpqırlı fiker iäse bulğan häm [[Материализм|materializmnan]] häm [[Ateizm|ateizmnan]] dini mistitsizmğa evolütsiä uzğan. Ul limitizm isemle fälsäfi täğlimatnı tudıruçı bulıp tora. Limitizm nigezläre anıñ «Gnoseologiädä häm tanıp belü tarixında üzgäreşle häm çik teoriäse» (1904) digän berençe fälsäfi xezmätendä salınğan. «Sänğät-fälsäfi tänqit»kä küp urın birelgän. Bu janrda ul «{{Тәрҗемә ителмәгән 5|Leonid Andreyev (yazuçı)|Leonid Andreyev||Leonid Andreyev}} häm anıñ äsärläre (Fälsäfi tänqit täcribäse)» (1909), «{{Тәрҗемә ителмәгән 5|İvan Karamazov|İvan Karamazov||Ivan Fyodorovich Karamazov}}. Dostoyevskiynıñ „{{Тәрҗемә ителмәгән 5|Bertuğan Karamazovlar|Bertuğan Karamazovlar||The Brothers Karamazov}}“ romanına fälsäfi añlatma birü omtılışı» (1909) h. b<ref>''Емельянов Б. В.'' Жаков Каллистрат Фалалеевич // Русская философия. Энциклопедия. Изд. второе, доработанное и дополненное. Под общей редакцией М. А. Маслина. Сост. П. П. Апрышко, А. П. Поляков. — М., 2014, 191.</ref>. == Fälsäfi qaraşları == Jakovnıñ fälsäfi qaraşların formalaştıruğa alman klassik fälsäfäse köçle yoğıntı yasağan. Jakov, ayırım alğanda, urıs fälsäfäse üseşe mäs’äläsen aña alman yoğıntısı prizması aşa öyrängän. 1915 yılnıñ yazında ul [[Валка|Valk]] şähärendä «Almaniäneñ ruxi mädäniäte häm urıs fälsäfäse» temasına leksiälär qısqaça siklı uqığan. Jakovnıñ limitizm fälsäfäsendä tabiğät turındağı mäğlümatlarnı tulılandırunıñ häm anıñ qanunnarın çığarunıñ tuqtawsız protsessı näticäsendä çikkä çiksez omtılu turındağı tezis açıla. Gnoseologik yaqtan, belem çigen qapşap tabu omtılışı härwaqıt «iksez-çiksez tupik»qa äylänä. Fälsäfäneñ qapma-qarşı ağımnarı ber-bersenä antitezisqa tezis bularaq qarıylar häm här däwerdä sinteznıñ yaña täcribäsendä tatulaşu tabalar. Fälsäfäneñ burıçı yaña sintezlarnı açıqlaw maqsatında törle fänni distsiplinalar arasında konseptual’ bäyläneşlär urnaştırudan ğibärät. Jakovnıñ limitizmı fälsäfi, tabiği häm humanitar belemnärne dini küzallawlar belän sintezlawnıñ üzençälekle omtılışı bulıp tora: {{Тәрҗемә ителмәгән 5|urıs dini fälsäfäse|urıs dini fälsäfäsen|fr|Philosophie religieuse russe}} gnoseologik teoriälärneñ ul waqıttağı yaña nigezlämäläre belän kileşterü omtılışı. Gruzenberg fikerençä, Jakov {{Тәрҗемә ителмәгән 5|panlogizm|panlogizm|de|Panlogismus}} aldan xäbärçese bulıp çığa. == İskärmälär == {{İskärmälär}} == Ädäbiät == * ''[[Серафим Канев|Канев С. Н.]]'' Каллистрат Жаков: жизнь и судьба: [писатель, философ, историк, этнограф, фольклорист]. — Сыктывкар, 1990. — 20 с. * ''Югов С. А.'' Каллистрат Фалалеевич Жаков // Север. — 1992. — № 7. — С. 135—146. * ''{{Тәрҗемә ителмәгән 5|Vasiliy Vançugov|Ванчугов В. В.|d|Q113019359}}'' [https://iphlib.ru/library/collection/newphilenc/document/HASH915aba574715ea45784291 Жаков] // {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Yaña fälsäfi ensiklopediä|Новая философская энциклопедия|d|Q4322457}} : в 4 т. / пред. науч.-ред. совета {{Тәрҗемә ителмәгән 5|Väçeslav Stöpin|В. С. Стёпин|ky|Стёпин, Вечеслав Семенович}}. — 2-е изд., испр. и доп. — <abbr>М.</abbr> : Мысль, 2010. — 2816 с. * Русская философия: Энциклопедия / Под общ. ред. М. А. Маслина. — М.: Алгоритм, 2007. — С. 171. * ''{{Тәрҗемә ителмәгән 5|Svetlana Kovalçuk|Kovalchuk S.|d|Q29359012}}'' Kalistrat Zhakov. Ideas of Limit Philosophy. — Proceedings of the Latvian Academy of Sciences, Section A, 1999. — Vol. 53. — № 4/5/6. — pp. 74–78 (in Latvian). == Sıltamalar == * [https://web.archive.org/web/20170106011252/http://www.online-documents.ru/articles/2016/12/kallistrat/ Kallistrat Jakovnıñ onlayn-basmaları] * [http://foto11.com/komi/writer/zhakov.php Kallistrat Jakov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118080235/http://foto11.com/komi/writer/zhakov.php |date=2012-01-18 }} * [https://fantlab.ru/work660652 V. Leninğa açıq xat], 1920 yıl {{Тышкы сылтамалар}} [[Төркем:30 сентябрь көнне туганнар]] [[Төркем:1866 елда туганнар]] [[Төркем:Әлифба буенча шәхесләр]] [[Төркем:20 гыйнвар көнне вафатлар]] [[Төркем:1926 елда вафатлар]] [[Төркем:Ригада вафатлар]] [[Төркем:Әлифба буенча язучылар]] [[Төркем:Коми язучылары]] [[Төркем:XIX гасыр рус язучылары]] [[Төркем:XX гасыр урыс язучылары]] [[Төркем:XIX гасыр Рәсәй язучылары]] [[Төркем:XX гасыр Рәсәй язучылары]] [[Төркем:Россия фәлсәфәчеләре]] [[Төркем:XX гасыр фәлсәфәчеләре]] [[Төркем:Россия империясе этнографлары]] [[Төркем:XIX гасыр этнографлары]] [[Төркем:XX гасыр этнографлары]] [[Төркем:Латвиядә беренче дулкын урыс эмигрантлары]] [[Төркем:Император Санкт-Петербург университетын тәмамлаучылар]] hqyuhar01wauyvluloxhv036s8ydrzt 0 862715 6026469 4419335 2026-09-04T05:31:22Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026469 wikitext text/x-wiki {{Карточка |имя = Osaka Kansai Xalıqara hawa alanı |стиль_тела = vcard |название = |стиль_названия = |вверху = <big>Osaka Kansai Xalıqara hawa alanı</big><br/> <br/>yapunça<br/> ''関西国際空港'' |класс_вверху = fn |стиль_вверху = background-color:{{{фон|#0a9379}}}; color:{{{цвет|white}}}; |вверху2 = |класс_вверху2 = nickname |стиль_вверху2 = color: #000000; |изображение = {{#if: {{{изображение|Osaka Kansai Int'l Airport Terminal1 (17567741930).jpg}}}|[[Файл:{{{изображение|Osaka Kansai Int'l Airport Terminal1 (17567741930).jpg}}}| {{#if: {{{ширина|}}}|{{{ширина}}}|280px}}| {{#if: {{{подпись|}}}||}}]]}} |стиль_изображения = |подпись = {{{подпись|}}} |стиль_подписи = |стиль_заголовков = width:600px; |стиль_меток = background: #eee; text-align: center; width:100px; |стиль_текста = text-align: center; |заголовок1 = |метка1 = İl |текст1 = [[Yapunstan]] |заголовок2 = |метка2 = Töbäk |текст2 =[[Osaka]] |заголовок3 = |метка3 = Hawa alanı töre |текст3 = watandaşlar |заголовок4 = |метка4 = IKAO |текст4 = '''RJBB''' |заголовок6 = |метка6 =IATA |текст6 = '''KIX ''' |заголовок7 = |метка7 = Urnaşu urını |текст7 = Kansai |заголовок8 = |метка8 = Bieklek |текст8 = +5 m |заголовок9 = |метка9 = Koordinatlar |текст9 = {{coor dms|34|26|03|N|135|13|58|E|}} |заголовок10 = |метка10 = Passajirlar äylaneşe |текст10 = {{үсү}} 31,790,683 keşe ([[2023]]) |заголовок11 = |метка11 = Yök äyläneşe |текст11 = 772,603 tonna ([[2023]]) |заголовок12 = |метка12 = Terminallar sanı |текст12 = 2 |заголовок13 = |метка13 = Cirle waqıt |текст13 = UTC+9 |заголовок14 = |метка14 = Eş waqıtı |текст14 = täwlek buyı |заголовок15 = |метка15 = Säxifä |текст15 = https://www.kansai-airport.or.jp/en/ }} {| border="1" align="right" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="margin:0 0 1em 1em; background:#efefef; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%; clear:right" |colspan="3" align="center" bgcolor="#4682B4" valign="top" style="font-size:120%; color:white"|<noinclude> |- {{AeroportOMTYbash}} {{AeroportOMTY|06R/24L|3500 x 60|asfalt}} {{AeroportOMTY|06L/24R|4000 x 60|asfalt}} |} '''Osaka Kansai Xalıqara hawa alanı''' ([[yapun tele|yapunça]] ''関西国際空港'', [[ingliz tele|inglizçä]] ''Kansai International Airport'', IATA: '''KIX''', ICAO: '''RJBB''') — [[Осака]]да урнашкан [[Япония]] аэропорты. [[Yapunstan]]ğa xalıqara oçışlar zurraq öleşe Kansai hawa alanı aşa bara. [[Aziä]]dän [[Amerika]]ğa qädär tranzit hawa alanı. == Transport == [[Файл:JRW Series271-HA655.jpg|270px|мини|уңда|Haruka]] ''Nankai Electric Railway , JR West'' digän timer yul şirkätläre yärdämendä, ''Haruka, Nankai'' ekspressı belän häm avtobus belän hawa alanına qädär barıp citep bula. ==Sıltamalar== * https://www.kansai-airport.or.jp/en/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251229081106/https://www.kansai-airport.or.jp/en/ |date=2025-12-29 }} Räsmi säxifä [[Төркем:Япония һава аланнары]] [[Төркем:Әлифба буенча һава аланнары]] 3p7ve9hq1e8yx3sb5hbm4y20l98wp69 0 864422 6026387 6026140 2026-09-03T17:21:25Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 12 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026387 wikitext text/x-wiki {{Мәгълүмати исемлек}} {{УК}} '''Үзбәкстан югары уку йортлары исемлеге''' ({{lang-uz|{{Label|Q1380680|lang=uz}}}}, {{lang-en|{{Label|Q1380680|lang=en}}}}, {{lang-ru|Список университетов Узбекистана}}, {{lang-fa|{{Label|Q1380680|lang=fa}}}}) — {{UZB}}да эшләүче '''университет''' һәм башка статуслы [[югары уку йорты|югары уку йортлары]] исемлеге. {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасында теркәлгән мәгълүматка нигезләнә һәм тулы түгел. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз.}} == Университетлар == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q265. ?item wdt:P31 wd:Q3918 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәсем ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:National University of Uzbekistan|National University of Uzbekistan]] | http://www.nuu.uz/ |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1918" | 1918 | ''[[:d:Q21600575|Ташкент дәүләт шәркыять университеты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:Tashkent State University of Oriental Studies|Tashkent State University of Oriental Studies]] | http://tashgiv.uz |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1920" | 1920 | ''[[:d:Q3162985|Ислам Кәримов исемендәге Ташкент дәүләт техника университеты]]'' | [[Файл:TDTU.png|center|128px]] | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:Tashkent State Technical University|Tashkent State Technical University]] | http://tdtu.uz/ |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1927" | 1927 | ''[[:d:Q4406337|Сәмәрканд дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Samarqand university.jpg|center|128px]] | [[Сәмәрканд]] | [[:commons:Category:Samarkand State University|Samarkand State University]] | http://www.samdu.uz |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q16705025|Ташкент дәүләт аграр университеты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:Tashkent State Agrarian University|Tashkent State Agrarian University]] | http://tdau.uz |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q16711550|Фәрганә дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Ferghana State University 03.jpg|center|128px]] | [[Фәрганә]] | [[:commons:Category:Ferghana State University|Ferghana State University]] | http://www.fdu.uz |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="1930" | 1930-05 | ''[[:d:Q18399739|Сәмәрканд дәүләт медицина университеты]]'' | [[Файл:Fuqarolik inshooti (Samarqand Tibbiyot instituti bosh oʻquv binosi)2.jpg|center|128px]] | [[Сәмәрканд]] | [[:commons:Category:Samarkand State Medical University|Samarkand State Medical University]] | https://sammu.uz |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="1930" | 1930 | ''[[:d:Q20536168|Бохара дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Buxdu.jpg|center|128px]] | [[Бохара]] | [[:commons:Category:Bukhara State University|Bukhara State University]] | http://www.buxdu.uz/ |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q1822284|Ташкент дәүләт транспорт университеты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | http://www.tstu.uz/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160527002357/http://www.tstu.uz/ |date=2016-05-27 }} |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="1931" | 1931 | ''[[:d:Q2428356|Ташкент дәүләт икътисад университеты]]'' | [[Файл:Tashkent State University of Economics 2026-04-28.jpg|center|128px]] | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:Tashkent State University of Economics|Tashkent State University of Economics]] | https://www.tsue.uz {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250716044104/https://tsue.uz/ |date=2025-07-16 }} |- | style='text-align:right'| 11 | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q19818745|Захиретдин Мөхәммәт Бабур исемендәге Әндиҗан дәүләт университеты]]'' | | [[Әндиҗан]] | [[:commons:Category:Andijan State University|Andijan State University]] | http://www.adu.uz {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250803091125/https://adu.uz/ |date=2025-08-03 }} |- | style='text-align:right'| 12 | data-sort-value="1942" | 1942 | ''[[:d:Q32393|Нәмәнгән дәүләт университеты]]'' | | [[Нәмәнгән]] | [[:commons:Category:Namangan State University|Namangan State University]] | http://www.namdu.uz {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250711031609/https://namdu.uz/ |date=2025-07-11 }} |- | style='text-align:right'| 13 | data-sort-value="1942" | 1942<br/>1992 | ''[[:d:Q15924726|Әбү Рәйхан әл-Бируни исемендәге Үргәнеч дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Urgench State University 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2609539|Urganch District]]'' | [[:commons:Category:Urgench State University|Urgench State University]] | http://www.urdu.uz/ |- | style='text-align:right'| 14 | data-sort-value="1955" | 1955 | [[Ташкәнт мәгълүмати технологияләр университеты|Ташкент мәгълүмати технологияләр университеты]] | [[Файл:Tashkent University of Information Technology.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8061403|Yunusabad District]]'' | [[:commons:Category:Tashkent University of Information Technologies|Tashkent University of Information Technologies]] | http://www.tuit.uz/ |- | style='text-align:right'| 15 | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q25527783|Үзбәк дәүләт физик тәрбия һәм спорт университеты]]'' | | [[Чырчык]] | | https://jtsu.uz/ |- | style='text-align:right'| 16 | data-sort-value="1976" | 1976-08-31 | ''[[:d:Q20536396|Бердах исемендәге Каракалпак дәүләт университеты]]'' | [[Файл:Qaraqalpaqstan Mamleketlik Universiteti imarati.jpg|center|128px]] | [[Нөкес]] | [[:commons:Category:Karakalpak State University|Karakalpak State University]] | http://www.karsu.uz/ |- | style='text-align:right'| 17 | data-sort-value="1991" | 1991-05-06 | ''[[:d:Q7687220|Ташкент архитектура-төзелеш университеты]]'' | [[Файл:Arxitektura universiteti.jpg|center|128px]] | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:Tashkent University of Architecture and Civil Engineering|Tashkent University of Architecture and Civil Engineering]] | http://taqu.uz/ |- | style='text-align:right'| 18 | data-sort-value="1992" | 1992 | ''[[:d:Q3551706|Ташкент дөнья икътисады һәм дипломатия университеты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:University of World Economy and Diplomacy|University of World Economy and Diplomacy]] | http://www.uwed.uz |- | style='text-align:right'| 19 | data-sort-value="1992" | 1992-05-12 | ''[[:d:Q4469711|Үзбәк дәүләт җиһан телләре университеты]]'' | [[Файл:OʻzDJTU.jpg|center|128px]] | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:Uzbek State World Language University|Uzbek State World Language University]] | http://www.uzswlu.uz {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250806060931/https://uzswlu.uz/ |date=2025-08-06 }} |- | style='text-align:right'| 20 | data-sort-value="2002" | 2002-01 | ''[[:d:Q1552065|Вестминстер халыкара университетының Ташкент бүлекчәсе]]'' | [[Файл:Westminster International University in Tashkent.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6873830|Mirobod]]'' | [[:commons:Category:Westminster International University in Tashkent|Westminster International University in Tashkent]] | http://www.wiut.uz |- | style='text-align:right'| 21 | data-sort-value="2006" | 2006-02-24 | ''[[:d:Q4452997|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының Ташкент бүлекчәсе]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | http://www.msu.uz/ |- | style='text-align:right'| 22 | data-sort-value="2009" | 2009 | ''[[:d:Q25529328|Турин политехника университетының Ташкент бүлекчәсе]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:Turin Polytechnic University in Tashkent|Turin Polytechnic University in Tashkent]] | http://polito.uz<br/>https://polito.uz/index.php?lang=en |- | style='text-align:right'| 23 | data-sort-value="2013" | 2013<br/>1991 | ''[[:d:Q7687227|Ташкент дәүләт хокук университеты]]'' | [[Файл:Ташкентский государственный юридический университет 3.jpg|center|128px]] | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:Tashkent State University of Law|Tashkent State University of Law]] | https://tsul.uz/ |- | style='text-align:right'| 24 | data-sort-value="2014" | 2014 | [[Инха университеты (Ташкәнт)]] | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:Inha University in Tashkent|Inha University in Tashkent]] | http://www.inha.uz/ |- | style='text-align:right'| 25 | data-sort-value="2016" | 2016 | ''[[:d:Q28006255|Алишер Нәваи исемендәге Ташкәнт дәүләт үзбәк теле һәм әдәбияты университеты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:Alisher Navo’i Tashkent State University of the Uzbek Language and Literature|Alisher Navo’i Tashkent State University of the Uzbek Language and Literature]] | |- | style='text-align:right'| 26 | data-sort-value="2017" | 2017 | ''[[:d:Q97145097|Чырчык дәүләт педагогика университеты]]'' | | [[Чырчык]] | [[:commons:Category:Toshkent viloyati Chirchiq davlat pedagogika universiteti|Toshkent viloyati Chirchiq davlat pedagogika universiteti]] | https://cspi.uz/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240320040245/https://cspi.uz/ |date=2024-03-20 }}<br/>https://www.cspu.uz {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250810213500/https://www.cspu.uz/ |date=2025-08-10 }} |- | style='text-align:right'| 27 | data-sort-value="2018" | 2018 | ''[[:d:Q111939454|«МИФИ» Россия төш милли-тикшеренү үниверситетының Ташкент бүлекчәсе]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | |- | style='text-align:right'| 28 | data-sort-value="2019" | 2019-02-15 | ''[[:d:Q106485444|Үзәк Азия университеты]]'' | [[Файл:Central Asian University.jpg|center|128px]] | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://centralasian.uz/ |- | style='text-align:right'| 29 | data-sort-value="2019" | 2019 | ''[[:d:Q135702534|Шарда университетының Әндиҗан бүлекчәсе]]'' | | [[Әндиҗан]] | | |- | style='text-align:right'| 30 | data-sort-value="2020" | 2020-04-18 | ''[[:d:Q104869141|TEAM университеты]]'' | [[Файл:FASAD View01-edit.jpg|center|128px]] | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:TEAM University Tashkent|TEAM University Tashkent]] | https://www.teamuni.uz/ |- | style='text-align:right'| 31 | data-sort-value="2020" | 2020 | ''[[:d:Q111694614|Ташкент халыкара мәгариф университеты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://tiue.uz/ |- | style='text-align:right'| 32 | data-sort-value="2020" | 2020 | ''[[:d:Q124358666|Япония цифрлы университеты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://www.jdu.uz/ |- | style='text-align:right'| 33 | data-sort-value="2021" | 2021 | ''[[:d:Q116959484|Яңа Үзбәкстан университеты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:New Uzbekistan University|New Uzbekistan University]] | https://newuu.uz |- | style='text-align:right'| 34 | data-sort-value="2022" | 2022 | ''[[:d:Q114076881|Нордик халыкара университеты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://nordicuniversity.org/ |- | style='text-align:right'| 35 | data-sort-value="2022" | 2022 | ''[[:d:Q122284945|Namangan State Institute of Foreign Languages]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 36 | data-sort-value="2022" | 2022 | ''[[:d:Q125446883|Зармед университеты]]'' | | [[Бохара]]<br/>[[Сәмәрканд]] | | https://zarmeduniver.com/ |- | style='text-align:right'| 37 | data-sort-value="2022" | 2022 | ''[[:d:Q138684299|Tashkent Perfect University]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://tpu.uz/ |- | style='text-align:right'| 38 | data-sort-value="2022" | 2022 | ''[[:d:Q140366450|Bukhara Innovative Education and Medical University]]'' | | [[Бохара]] | | https://bitu.uz |- | style='text-align:right'| 39 | data-sort-value="2023" | 2023 | ''[[:d:Q134760855|Ренессанс мәгариф университеты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://renessans-edu.uz/ |- | style='text-align:right'| 40 | data-sort-value="2023" | 2023 | ''[[:d:Q138335385|Central Asian University of Environmental and Climate Change Studies (Green University)]]'' | | [[Ташкент вилаяте]] | | https://caguniversity.uz/{{Deadlink|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | style='text-align:right'| 41 | data-sort-value="2024" | 2024 | ''[[:d:Q136649140|American University of Technology]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://aut-edu.uz/ |- | style='text-align:right'| 42 | data-sort-value="2024" | 2024 | ''[[:d:Q139033490|Sarbon University]]'' | | | | https://sarbon.university |- | style='text-align:right'| 43 | data-sort-value="2025" | 2025-04-30 | ''[[:d:Q137397370|Al-Khwarizmi University]]'' | | ''[[:d:Q2609539|Urganch District]]'' | | https://akhu.uz<br/>https://khwu.uz/ |- | style='text-align:right'| 44 | data-sort-value="2025" | 2025-04-23 | ''[[:d:Q138662656|University of Business and Science]]'' | | [[Нәмәнгән]] | | https://ubsu.uz/ |- | style='text-align:right'| 45 | data-sort-value="2025" | 2025 | ''[[:d:Q138794764|Sharq University]]'' | | | | https://sharqedu.uz/ |- | style='text-align:right'| 46 | | ''[[:d:Q4453002|Үзбәкстан Республикасы Милли гвардиясенең Җәмгыять хәвефсезлеге университеты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | http://mgjxu.uz/ |- | style='text-align:right'| 47 | | ''[[:d:Q12822800|Гөлстан дәүләт университеты]]'' | | [[Гөлстан (Сырдәрья өлкәсе)|Гөлстан]] | | |- | style='text-align:right'| 48 | | ''[[:d:Q20536381|Каршы дәүләт университеты]]'' | | [[Каршы (шәһәр)|Каршы]] | [[:commons:Category:Qarshi state university|Qarshi state university]] | http://www.qarshidu.uz/uz |- | style='text-align:right'| 49 | | ''[[:d:Q25514525|Сәмәрканд дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]'' | | [[Сәмәрканд]] | | https://samdaqu.edu.uz |- | style='text-align:right'| 50 | | ''[[:d:Q25521053|Тирмез дәүләт университеты]]'' | | [[Тирмез]] | | |- | style='text-align:right'| 51 | | ''[[:d:Q25528138|Каршы дәүләт техника университеты]]'' | [[Файл:Karshi State Technical University.jpg|center|128px]] | [[Каршы (шәһәр)|Каршы]] | | https://kstu.uz/ |- | style='text-align:right'| 52 | | ''[[:d:Q25533701|Абдулла Кадыри исемендәге Җиззәх дәүләт педагогика университеты]]'' | | [[Җиззәх]] | [[:commons:Category:Jizzakh State Pedagogical University|Jizzakh State Pedagogical University]] | |- | style='text-align:right'| 53 | | ''[[:d:Q65283573|«Ефәк юлы» халыкара туризм һәм мәдәни мирас университеты]]'' | | [[Сәмәрканд]] | | https://www.univ-silkroad.uz/ |- | style='text-align:right'| 54 | | ''[[:d:Q65283674|Үзбәкстан журналистика һәм гаммәви коммуникацияләр университеты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://uzjoku.uz |- | style='text-align:right'| 55 | | ''[[:d:Q65283740|Ислам Кәримов исемендәге Ташкент дәүләт техника университетының Кукан бүлекчәсе]]'' | | [[Кукан]] | | https://www.tdtukokand.uz/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250707191008/https://tdtukokand.uz/ |date=2025-07-07 }} |- | style='text-align:right'| 56 | | ''[[:d:Q66807370|Ислам Кәримов исемендәге Ташкент дәүләт техника университетының Алмалык бүлекчәсе]]'' | | [[Алмалык (шәһәр)|Алмалык]] | | |- | style='text-align:right'| 57 | | ''[[:d:Q72083411|Кукан университеты]]'' | | [[Кукан]] | | https://live.kokanduni.uz/uz {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210102451/https://live.kokanduni.uz/uz |date=2023-02-10 }} |- | style='text-align:right'| 58 | | ''[[:d:Q72171746|Тирмез агротехнологияләр һәм инновацион үсеш институты]]'' | | [[Тирмез]] | | |- | style='text-align:right'| 59 | | ''[[:d:Q72342707|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университетының Җиззәх бүлекчәсе]]'' | | [[Җиззәх]] | | https://jbnuu.uz/ |- | style='text-align:right'| 60 | | ''[[:d:Q73011341|Ташкент мәгълүмати технологияләр университетының Каршы бүлекчәсе]]'' | | [[Каршы (шәһәр)|Каршы]] | | |- | style='text-align:right'| 61 | | ''[[:d:Q74500993|Ислам Кәримов исемендәге Ташкент дәүләт техника университетының Тирмез бүлекчәсе]]'' | | [[Тирмез]] | [[:commons:Category:TBTSTU|TBTSTU]] | http://tiet.uz/ |- | style='text-align:right'| 62 | | ''[[:d:Q116120180|Уэбстер университетының Ташкент бүлекчәсе]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://www.webster.uz/index.php |- | style='text-align:right'| 63 | | ''[[:d:Q125516651|Ташкент мәгълүмати технологияләр университетының Нөкес бүлекчәсе]]'' | | [[Нөкес]] | | |- | style='text-align:right'| 64 | | ''[[:d:Q126903050|Ташкент гамәли фәннәр университеты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://www.utas.uz/ |- | style='text-align:right'| 65 | | ''[[:d:Q130473792|Ташкент шәһәр университеты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://tmuni.org/ |- | style='text-align:right'| 66 | | ''[[:d:Q131293755|Ташкент халыкара университеты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:Tashkent International University|Tashkent International University]] | https://www.tiu.uz/ |- | style='text-align:right'| 67 | | ''[[:d:Q139988490|Bukhara University of Innovation]]'' | | [[Бохара]] | | https://bui.uz/ |- | style='text-align:right'| 68 | | ''[[:d:Q139989104|Cyber ​​University]]'' | | [[Нурәфшан]] | | https://csu.uz/ |} {{Wikidata list end}} == Башка югары уку йортлары == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q265. ?item wdt:P31 wd:Q38723 } |section= |sort=P571 |columns=number:#,P571:нигезләнү,label:Исем,p18,p131:урнашу,p373:Викиҗыентык,p856:веб-сайт}} {| class='wikitable sortable' ! # ! нигезләнү ! Исем ! рәсем ! урнашу ! Викиҗыентык ! веб-сайт |- | style='text-align:right'| 1 | data-sort-value="1918" | 1918-07-12 | ''[[:d:Q52223|Ташкент югары гомумхәрби җитәкчелек укуханәсе]]'' | [[Файл:Uzbekistan Armed Forces (Latin script).svg|center|128px]] | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:Tashkent Higher All-Arms Command School|Tashkent Higher All-Arms Command School]] | |- | style='text-align:right'| 2 | data-sort-value="1918" | 1918-10-18 | ''[[:d:Q28666102|Чырчык югары танклар җитәкчелеге һәм инженериясе укуханәсе]]'' | [[Файл:Uzbekistan Armed Forces (Latin script).svg|center|128px]] | [[Чырчык]] | | |- | style='text-align:right'| 3 | data-sort-value="1920" | 1920 | ''[[:d:Q4452982|Ташкент медицина академиясе]]'' | [[Файл:Ректорат ТМА.jpg|center|128px]] | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:Tashkent Medical Academy|Tashkent Medical Academy]] | https://tma.uz/ |- | style='text-align:right'| 4 | data-sort-value="1929" | 1929 | ''[[:d:Q25514536|Сәмәрканд ветеринария медицинасы, терлекчелек һәм биотехнологияләр университеты]]'' | | [[Сәмәрканд]] | | http://samvmi.uz |- | style='text-align:right'| 5 | data-sort-value="1934" | 1934 | ''[[:d:Q17372833|Ташкент ирригация һәм авыл хуҗалыгы механикалаштыру инженерлары институты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | http://tiiame.uz/ |- | style='text-align:right'| 6 | data-sort-value="1936" | 1936 | ''[[:d:Q21674834|Үзбәкстан дәүләт консерваториясе]]'' | [[Файл:Здание Консерватории Ташкент.jpg|center|128px]] | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:State Conservatory of Uzbekistan|State Conservatory of Uzbekistan]] | http://konservatoriya.uz/?lang=en<br/>http://konservatoriya.uz/?lang=ru<br/>http://konservatoriya.uz/?lang=uz |- | style='text-align:right'| 7 | data-sort-value="1938" | 1938 | ''[[:d:Q28771449|Үзбәкстан Республикасы эчке эшләр министрлыгы академиясе]]'' | [[Файл:Академия МВД Узбекистана.jpg|center|128px]] | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | http://akadmvd.uz/ |- | style='text-align:right'| 8 | data-sort-value="1940" | 1940 | ''[[:d:Q15739366|Ташкент мәгълүмати технологияләр югары профессиональ колледжы]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | http://www.tpkit.uz |- | style='text-align:right'| 9 | data-sort-value="1945" | 1945 | ''[[:d:Q4146801|Үзбәкстан дәүләт сәнгать институты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | http://www.dsmi.uz/ |- | style='text-align:right'| 10 | data-sort-value="1955" | 1955-09-21 | ''[[:d:Q20533248|Әндиҗан дәүләт медицина институты]]'' | | [[Әндиҗан]] | | |- | style='text-align:right'| 11 | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q30294772|Әндиҗан авыл хуҗалыгы һәм агротехнологияләр институты]]'' | | [[Әндиҗан]]<br/>''[[:d:Q4245634|Kuyganyar]]'' | | |- | style='text-align:right'| 12 | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q25521970|Ташкент вилаяте педагогика институты]]'' | | [[Аңгрән]] | | |- | style='text-align:right'| 13 | data-sort-value="1969" | 1969-11-20 | ''[[:d:Q28364225|Сәмәрканд югары хәрби автомобиль көчләр җитәкчеләре укуханәсе]]'' | [[Файл:Uzbekistan Armed Forces (Latin script).svg|center|128px]] | [[Сәмәрканд]] | | |- | style='text-align:right'| 14 | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q20631438|Имам әл-Бохари исемендәге Ташкент ислам институты]]'' | [[Файл:Tashkent Islamic Institute named after Imam Bukhari.jpg|center|128px]] | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:Tashkent Islamic Institute|Tashkent Islamic Institute]] | http://oliymahad.uz/ |- | style='text-align:right'| 15 | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q4452988|Ташкент педиатрия медицинасы институты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:Tashkent Pediatric Medical Institute|Tashkent Pediatric Medical Institute]] | https://tashpmi.uz {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220502042313/https://tashpmi.uz/ |date=2022-05-02 }} |- | style='text-align:right'| 16 | data-sort-value="1972" | 1972-12-21 | ''[[:d:Q23638994|Ташкент автомобиль юллары институты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | |- | style='text-align:right'| 17 | data-sort-value="1991" | 1991 | ''[[:d:Q4452999|Ташкент химия технологиясе институты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:Tashkent Institute of Chemical Technology|Tashkent Institute of Chemical Technology]] | http://tkti.uz/ |- | style='text-align:right'| 18 | data-sort-value="1991" | 1991-03-29 | ''[[:d:Q25512565|Нәмәнган инженерия-төзелеш институты]]'' | | [[Нәмәнгән]] | | https://nammqi.uz/ |- | style='text-align:right'| 19 | data-sort-value="1994" | 1994-11-08 | ''[[:d:Q19521631|Сәмәрканд дәүләт чит ил телләре институты]]'' | [[Файл:Samarkand State Institute of Foreign languages.jpg|center|128px]] | [[Сәмәрканд]] | | http://www.samdchti.uz |- | style='text-align:right'| 20 | data-sort-value="1994" | 1994-09-02 | ''[[:d:Q25527819|Үзбәкстан Республикасы хәрби көчләре академиясе]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | |- | style='text-align:right'| 21 | data-sort-value="1995" | 1995 | ''[[:d:Q12821132|Үзбәкстан дәүләт идарәсе академиясе]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | |- | style='text-align:right'| 22 | data-sort-value="1996" | 1996 | ''[[:d:Q25531268|Үзбәкстан банк-финанс академиясе]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | |- | style='text-align:right'| 23 | data-sort-value="2007" | 2007-09-05 | ''[[:d:Q25529326|Сингапур менеджмент үсеше институтының Ташкент бүлекчәсе]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | http://mdis.uz/ |- | style='text-align:right'| 24 | data-sort-value="2014" | 2014-07-22 | ''[[:d:Q25529331|Ташкент дәүләт стоматология институты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | http://tsdi.uz/ |- | style='text-align:right'| 25 | data-sort-value="2018" | 2018 | ''[[:d:Q16705028|Үзбәкстан халыкара ислам академиясе]]'' | [[Файл:Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi 11.jpg|center|128px]] | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[:commons:Category:International Islamic Academy of Uzbekistan|International Islamic Academy of Uzbekistan]] | https://www.iiau.uz |- | style='text-align:right'| 26 | data-sort-value="2019" | 2019 | ''[[:d:Q130285340|Шәһресәбз дәүләт педагогика институты]]'' | | [[Шәһресәбз]] | | https://shdpi.uz |- | style='text-align:right'| 27 | data-sort-value="2020" | 2020 | ''[[:d:Q127272707|Юнус Раджаби исемендәге Үзбәк милли музыкаль сәнгате институты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://uzmmsi.uz/ |- | style='text-align:right'| 28 | data-sort-value="2021" | 2021 | ''[[:d:Q124844869|Әндиҗән дәүләт педагогика институты]]'' | | [[Әндиҗан]] | | https://adpi.uz |- | style='text-align:right'| 29 | data-sort-value="2025" | 2025-01-24 | ''[[:d:Q136565002|Namangan State Technical University]]'' | | [[Нәмәнгән]] | | https://namdtu.uz/ |- | style='text-align:right'| 30 | | ''[[:d:Q4452998|Ташкент фармацевтика институты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://pharmi.uz/ |- | style='text-align:right'| 31 | | ''[[:d:Q12824054|Җиззәх югары хәрби авиация укуханәсе]]'' | | [[Җиззәх]] | | |- | style='text-align:right'| 32 | | ''[[:d:Q12824058|Җиззәх политехника институты]]'' | [[Файл:Jizzax politexnika instituti 2.jpg|center|128px]] | [[Җиззәх]] | [[:commons:Category:Jizzakh Polytechnic Institute|Jizzakh Polytechnic Institute]] | |- | style='text-align:right'| 33 | | ''[[:d:Q12826385|Үзбәкстан дәүләт мәдәният һәм сәнгать институты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | |- | style='text-align:right'| 34 | | ''[[:d:Q12828800|Әҗинияз исемендәге Нөкес дәүләт педагогика институты]]'' | [[Файл:Yangi.jpg|center|128px]] | [[Нөкес]] | [[:commons:Category:Nukus State Pedagogical Institute|Nukus State Pedagogical Institute]] | http://ndpi.uz/ |- | style='text-align:right'| 35 | | ''[[:d:Q12829082|Үзбәкстан дәүләт таможня комитетының югары хәрби таможня институты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | |- | style='text-align:right'| 36 | | ''[[:d:Q25511308|Кемаледдин Бехзад исемендәге Үзбәк милли рәсем сәнгате һәм дизайн институты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | |- | style='text-align:right'| 37 | | ''[[:d:Q25512478|Нәваи дәүләт таучылык институты]]'' | | [[Нәвайи (шәһәр)|Нәваи]] | | |- | style='text-align:right'| 38 | | ''[[:d:Q25512487|Нәваи дәүләт педагогика институты]]'' | | [[Нәвайи (шәһәр)|Нәваи]] | | |- | style='text-align:right'| 39 | | ''[[:d:Q25518475|Үзбәкстан салым академиясе]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | |- | style='text-align:right'| 40 | | ''[[:d:Q25521981|Ташкент медицина табиблары белемен арттыру институты]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | |- | style='text-align:right'| 41 | | ''[[:d:Q25522012|Ташкент дәүләт югары милли бию һәм хореография мәктәбе]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | |- | style='text-align:right'| 42 | | ''[[:d:Q25522068|Ташкент тукымачылык һәм җиңел сәнәгать институты]]'' | [[Файл:Главное здание ТИТЛП.png|center|128px]] | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://web.ttyesi.uz/ |- | style='text-align:right'| 43 | | ''[[:d:Q25531159|Сәмәрканд икътисад һәм сервис институты]]'' | | [[Сәмәрканд]] | | |- | style='text-align:right'| 44 | | ''[[:d:Q25531810|Әбу Гали ибн Сина исемендәге Бохара дәүләт медицина институты]]'' | | [[Бохара]] | | https://www.bsmi.uz |- | style='text-align:right'| 45 | | ''[[:d:Q25531811|Bukhara State Technical University]]'' | | [[Бохара]] | | https://www.bstu.uz/ |- | style='text-align:right'| 46 | | ''[[:d:Q25532246|Әндиҗан машина төзелеше институты]]'' | | [[Әндиҗан]] | | https://web.andmiedu.uz/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191019212310/http://web.andmiedu.uz/ |date=2019-10-19 }} |- | style='text-align:right'| 47 | | ''[[:d:Q65283648|Нәмәнгән инженерия һәм технология институты]]'' | | [[Нәмәнгән]] | | https://nammti.uz/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250421102959/https://nammti.uz/ |date=2025-04-21 }} |- | style='text-align:right'| 48 | | ''[[:d:Q67080757|Үзбәкстан Республикасы Саклану министрлыгының хәрби мәгълүмати-коммуникацион технология һәм элемтә институты]]'' | | ''[[:d:Q3711623|Зангиата туманы]]'' | | |- | style='text-align:right'| 49 | | ''[[:d:Q72084150|Ташкент химия технологиясе институтының Шәһресәбз бүлекчәсе]]'' | | [[Шәһресәбз]] | | |- | style='text-align:right'| 50 | | ''[[:d:Q96633545|Ташкент химия технологиясе институтының Яңиер бүлекчәсе]]'' | | [[Яңыйир|Яңиер]] | | |- | style='text-align:right'| 51 | | ''[[:d:Q97236526|Ташкент педиатрия медицинасы институтының Нөкес бүлекчәсе]]'' | | [[Нөкес]] | | |- | style='text-align:right'| 52 | | ''[[:d:Q97292760|Сәмәрканд ветеринария медицинасы институтының Нөкес бүлекчәсе]]'' | | [[Нөкес]] | | |- | style='text-align:right'| 53 | | ''[[:d:Q114568254|Бохара дәүләт университетының педагогика институты]]'' | [[Файл:Buxoro davlat pedagogika instituti.jpg|center|128px]] | [[Бохара]] | | |- | style='text-align:right'| 54 | | ''[[:d:Q130533008|Нөкес инновацион институты]]'' | | [[Нөкес]] | | https://nukusii.uz/ |- | style='text-align:right'| 55 | | ''[[:d:Q131560724|Үзбәкстан Республикасы тәртип саклау академиясе]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://akadmvd.uz |- | style='text-align:right'| 56 | | ''[[:d:Q132858669|Termez State Pedagogical Institute]]'' | | | [[:commons:Category:Termez State Pedagogical Institute|Termez State Pedagogical Institute]] | https://terdpi.uz/ |- | style='text-align:right'| 57 | | ''[[:d:Q133998743|Нәмәнгән дәүләт педагогика институты]]'' | | [[Нәмәнгән]] | | |- | style='text-align:right'| 58 | | ''[[:d:Q136564987|Diplomat University]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://apply.diplomat.university/ |- | style='text-align:right'| 59 | | ''[[:d:Q136565003|Navoi State University of Mining and Technologies]]'' | | [[Нәвайи (шәһәр)|Нәваи]] | | https://www.nsumt.uz/ |- | style='text-align:right'| 60 | | ''[[:d:Q136565006|Tashkent International University of Financial Management and Technology]]'' | | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | https://tift.uz/ |} {{Wikidata list end}} == Сылтамалар == {{Тышкы сылтамалар}} == Моны да карагыз == * [[Университетлар исемлекләре]] [[Төркем:Үзбәкстан университетлары]] gi6pgrfi5yrbq0r2zafjzuhzwyrko61 0 927512 6026516 4645897 2026-09-04T10:08:58Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026516 wikitext text/x-wiki {{Шәхес | исем = Азат Алимов | рәсем = А.М.Алимов.jpg | рәсем_зурлыгы = 200px | alt = <!--рәсемгә курсорны куйганда чыга торган язу--> | рәсем язуы = | тулы исем = Азат Миргасыйм улы Алимов | һөнәр = микробиолог, эпизоотолог<ref>[http://antat.tatar/ru/doktora/doktora_tex.php Доктора естественных и технических наук.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251007085055/http://antat.tatar/ru/doktora/doktora_tex.php |date=2025-10-07 }} antat.tatar</ref> | туу датасы = 10.08.1946 | туу җире = [[СССР]], [[РСФСР]], [[ТАССР]], {{туу җире|Чүпрәле районы|Чүпрәле районында}}, [[Кече Чынлы]] | гражданлык = {{байрак|СССР}} [[СССР]]<br/>{{байрак|Россия}} [[РФ]] | милләт = татар | үлем датасы = | үлем җире = | әти = | әни = | ир = | хатын = | балалар = | кул кую = | бүләк һәм премияләр = [[Файл:Заслуженный работник РТ.jpg|20px|ТР атказанган фән эшлеклесе (1998)]] [[Файл:Premiya Pravitelstva RF.jpg|25px|РФ Хөкүмәтенең фән һәм техника өлкәсендәге премиясе (2013)]] | сайт = | башка мәгълүмат = }} {{Фш| Алимов}} '''Азат Алимов''', Азат Миргасыйм улы Алимов (''Азат Миргасимович Алимов; [[1946 ел]]ның [[10 август]]ы, [[СССР]], [[РСФСР]], [[Татарстан АССР]], [[Чүпрәле районы]], [[Кече Чынлы]]'') ― галим―эпизоотолог, биохимик, микробиолог. 2006―2009 елларда [[Казан ветеринария институты]]нда патологик физиология кафедрасы мөдире, ветеринария фәннәре докторы (1993), профессор (1998), [[ТР атказанган фән эшлеклесе]] (1998). РФ Хөкүмәтенең [[Фән һәм техника өлкәсендә Россия Федерациясе Хөкүмәте премиясе |фән һәм техника өлкәсендәге премиясе]] лауреаты (2013)<ref>[https://drogganoye.tatarstan.ru/vidnie-deyateli-drozhzhanovskogo-rayona.htm Видные деятели Дрожжановского района.] drogganoye.tatarstan.ru</ref>. == Тәрҗемәи хәле == 1946 елның 10 августында<ref>[https://vk.com/wall-210833880_3744 10 августа 1946 года родился Алимов Азат Миргасимович.] Институт татарской энциклопедии и регионоведения Вконтакте, 10.08.2023</ref> Татарстан АССРның [[Чүпрәле районы]] [[Кече Чынлы]] авылында кохозчы крестьян гаиләсендә туган. 1970 елда [[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе |Казан ветеринария институтын]] (отличие белән), биохимия лабораториясе каршында аспирантура тәмамлаган. Аспирантураны тәмамлагач, «Аминокислоталар алмашы һәм төрле вирулентлы листерийларның иммунохимиясен өйрәнү» ({{lang-ru|Изучение аминокислотного обмена и иммунохимии листерий различной вирулентности}}) темасына кандидатлык диссертациясе яклаган (1974). 1993 елда махсус тематика буенча докторлык диссертациясе яклаган. == Хезмәт юлы == 1973―2006 елларда [[Казан ветеринария институты]]ның (1986 елдан [[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе |академия]]) биохимия лабораториясендә, аннан соң ВНИВИда кече һәм өлкән фәнни хезмәткәр булып, 1984―2006 елларда<ref>[https://казветакадемия.рф/about/history/ История.] КАВМ</ref> Бөтенсоюз фәнни-тикшеренү ветеринария институтында (Токсикологик, радиацион һәм биологик куркынычсызлык федераль үзәге, {{lang-ru|ФЦТРБ―ВНИВИ}}<ref>[https://vk.com/fctrb ФГБНУ «ФЦТРБ-ВНИВИ» Вконтакте]</ref>) биохимия лабораториясе мөдире булып эшләгән. 2006―2009 елларда Казан ветеринария медицинасы академиясендә патофизиология кафедрасы мөдире<ref>[https://kazanveterinary.ru/education/faculty/veterinarnoy_mediciny/cathedra/kaf_fizotopology/kaf_fizotopology_history/ История кафедры физиологии, патологической физиологии и фармакологии Казанской ГАВМ — КАВМ]</ref>. 2009 елда биологик һәм органик булмаган химия кафедрасы мөдире итеп күчерелгән. == Гыйльми кызыкысынулары == Фәнни эшчәнлеге {{comment|кузгаткычларның|возбудители}} биохимиясен һәм генетикасын өйрәнүгә, зооантропонозларны диагностикалау һәм специфик профилактикалау методларын эшләүгә һәм камилләштерүгә багышланган<ref>[https://kazanveterinary.ru/education/faculty/biotehnologii/cathedra/biochemistry/сотрудники/ Алимов Азат Миргасимович.] Сотрудники. КАВМ</ref>. Фәнни тикшеренүләренең төп юнәлешләре: * кеше һәм хайваннар өчен уртак булган аеруча куркыныч йогышлы авыруларны диагностикалау һәм профилактикалауның актуаль проблемалары; * [[авыл хуҗалыгы]] хайваннары листериозына каршы коры тере вакцинаның автордашы; * аның тарафыннан абортоген булмаган зәгыйфь агглютиноген вакцина штаммы ― бруцелл УФ-1 табылган; * хайваннарда [[Түләмә |Себер түләмәсен]] диагностикалауның аллергик ысулы һәм [[түләмә]] аллергенын табу ысулы эшләнгән. 264 басма эш, шул исәптән 7 авторлык таныклыгы һәм патент авторы. 4 фән докторы һәм 13 фән кандидаты әзерләгән (мәсәлән, 2009 елда [[Тимур Галиев]] яклаган<ref>[https://www.dissercat.com/content/fiziologo-biokhimicheskii-status-svinei-pri-raznoi-tekhnologii-soderzhaniya-i-ego-korrektsiy Диссертация на тему «Физиолого-биохимический статус свиней при разной технологии содержания и его коррекция»]</ref>). Институтның һәм шәһәрнең фәнни һәм иҗтимагый тормышында катнаша, Биохимия җәмгыятенең Казан бүлеге идарәсе әгъзасы булып тора. == Кайбер басылган гыйльми хезмәтләре == {{Hider|title = ''Басылган хезмәләре''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = * Изменение аминокислотного состава питательной среды при глубинном культивировании вакцинного штамма листерий АУФ // Ученые записки КВИ. ― 1972 ― Т.113. ― С. 93―97. * Геномная «дактилоскопия»: новые возможности в определении видовой принадлежности бруцелл // Генетика. ― 1990. ― Т.26. ― №1. ― С. 130―133. * Геноидентификация Вас. anthracis и почвенных сапрофитов методом полимеразной цепной реакции // Ветеринария. ― 1995. ― №5. ― С. 30―31. * Диагностическое значение субъединичного сибиреязвенного антигена // Ветеринария. ― 1996. ― № 1. ― С. 17―19. * Изыскание электрофоретических профилей и антигенности полипептидов. Иммуногистохимический анализ бацилл сибирской язвы и антрокоидов. ― Второй съезд Биохимического общества РАН, Пущино, 1997. ― С. 301―302, 323―324. * Экологическая химия. Учебник для вузов. 3-е издание, стереотипное. СПб. ― М. ― Краснодар: «Лань», 2023 (автордаш) <ref>[https://www.livelib.ru/book/1009505824-ekologicheskaya-himiya-uchebnik-dlya-vuzov-alimov-azat-mirgasimovich Книга Экологическая химия. Учебник для вузов]</ref> }} == Бүләкләре, мактаулы исемнәре == * [[1998 ел|1998]] ― [[Татарстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе]] * [[2013 ел|2013]] – РФ Хөкүмәтенең [[Фән һәм техника өлкәсендә Россия Федерациясе Хөкүмәте премиясе |Фән һәм техника өлкәсендә премиясе]] (төркем эчендә) ― ''умартачылыкның икенчел чимал чыганакларыннан яңа биологик актив субстанцияләр технологияләрен эшләгәне һәм керткәне һәм аларны кошчылыкта практик файдаланганы өчен''<ref>{{Citation |title=Распоряжение от 20 февраля 2014 г. N 230-р |url=http://static.government.ru/media/files/41d4c51d399f5326c77c.pdf |access-date=2025-11-04 |archive-date=2020-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018045020/http://static.government.ru/media/files/41d4c51d399f5326c77c.pdf |dead-url=unfit }}</ref> * медальләр, {{comment|ш.и.|шул исәптән}}, Халык хуҗалыгы казанышлары күргәзмәсенең ({{Тәрҗемә ителмәгән 5|Халык хуҗалыгы казанышлары күргәзмәсе|ВДНХ|d|Q855493}}) көмеш медале. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://famous-scientists.ru/anketa/alimov-azat-mirgasimovich-10441?ysclid=mhds15kw2f196161763 Алимов Азат Миргасимович.] Известные ученые * [https://tatarica.org/ru/razdely/nauka/personalii/alimov-azat-mirgasimovich Алимов Азат Миргасимович.] Татарская энциклопедия TATARICA {{Тышкы сылтамалар}} {{DEFAULTSORT:Алимов, Азат}} [[Төркем:Биохимиклар]] [[Төркем:Микробиологлар]] [[Төркем:Казан дәүләт ветеринария институтын тәмамлаучылар]] [[Төркем:Биология фәннәре докторлары]] [[Төркем:Профессорлар]][[Төркем:Казан ветеринария институты укытучылары]] [[Төркем:Татарстанның атказанган фән эшлеклеләре]] [[Төркем:Фән һәм техника өлкәсендә РФ Хөкүмәте премиясе лауреатлары]] fhx6epw9qvja5ev5zvpzgl7tmy83cg7 0 1488961 6026382 6001404 2026-09-03T17:08:33Z LiebSinger 60321 /* ЛИХТЕНШТАЙН */ 6026382 wikitext text/x-wiki == '''Дөнья белән бергә җырлыйбыз!''' == '''Татар телендә дә җырланырлык дәүләт, милләт, төбәк һәм оешмалар гимннары, алфавит тәртибендә. Википедиядәге аудио-видео сылтамаларын АЕРЫМ БЕР БИТТӘ ачып уйнатырга кирәк, югыйсә, алар югалырга мөмкин. Сылтамалар татар теленә тәрҗемә алдыннан бирелә.'''<br> === '''АБХАЗИЯ''' === Шәнеибац, шәнеибац,<br> Аԥсуаа рыҷкәынцәа!<br> Аԥсны азыҳәан ашьа казҭәаз,<br> Аԥсуаа рыҷкәынцәа!<br> Ахақәиҭраз ашьа казҭәаз,<br> Аԥсуаа рыҷкәынцәа!<br> О-ҳо-ҳо-о-ҳо-о-Рада<br> О-ҳо-ҳо-о-ҳо-Раида-ра!<br> Ажәҩан мрадоуп, еҵәадоуп<br> Уара уда, Аԥсынра!<br> Еҵәа-бырлаш Аԥсынтәыла,<br> Улԥха згәаҵақәа ирҭыԥхо,<br> Геи-шьхеи рыԥшӡара зыԥшнылаз<br> Жәлар ламысла иҳаракхоит.<br> Рада, Раида, Рарира!<br> Рада, Рерама, Рерашьа!<br> Нарҭаа риира-зиироу<br> Афырхацәа Ран-Гәашьа<br> Аԥсынтәыла-иԥшьоу атәыла,<br> Ихы здиныҳәалаз Анцәа!<br> Зқьышықәсала имҩасхьо гылан,<br> Рыжәҩа еибырҭоиҭ уԥацәа!<br> Шәнеибац, Аԥсныжәлар!<br> Аишьцәа, шәнеибац!<br> Нхыҵ-аахыҵ ҳаицуп!<br> Ҳазшаз илаԥш<br> Ҳхыуп иаҳхымшәо<br> Ԥеиԥш лаша ҳзыԥшуп!<br> Шәнеибац, Аԥсныжәлар,<br> Игылеит ҳамра,<br> Иақәым ҭашәара!<br> Урылагәырӷьа,<br> Анра-ахшара,<br> Шьардаамҭа, Аԥсынра!<br> https://rutube.ru/video/514d0fd95123fab433f1a6dc653aeeb9/ https://ru.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Abkhazia_–_Aiaaira_(Аиааира)_(orchestral_instrumental_version).ogg https://en.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_Abkhazia_–_Aiaaira_(Аиааира)_(orchestral_vocal_version)_(short_version).ogg === '''АВСТРАЛИЯ БЕРЛЕГЕ''' === (дәүләт гимнының рәсми өлеше)<br> '''''English'''''<br> Australians all let us rejoice<br> For we are one and free;<br> We’ve golden soil and wealth for toil,<br> Our home is girt by sea;<br> Our land abounds in nature’s gifts,<br> Of beauty rich and rare;<br> In history’s page let every stage,<br> Advance Australia Fair!<br> In joyful strains then let us sing:<br> “Advance Australia Fair!”<br> Beneath our radiant southern Cross,<br> We’ll toil with hearts and hands;<br> To make this Commonwealth of ours<br> Renowned of all the lands;<br> For those who’ve come across the seas<br> We’ve boundless plains to share;<br> With courage let us all combine<br> To advance Australia fair.<br> In joyful strains then let us sing<br> «Advance Australia fair!»<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:U.S._Navy_Band,_Advance_Australia_Fair_(instrumental).ogg https://rutube.ru/video/e293433ffd307b26e83149f735b479d3/ https://wikiway.com/australia/gimn/ '''''Татарча'''''<br> Австралиялеләр бәхетле,<br> Без яшь һәм ирекле,<br> Хезмәт куеп, алтын җирне<br> Иттек без күрекле.<br> Җир-суларың – затлы бүләк,<br> Табигатең – шифа,<br> Атла, тарихыңны әйдәп,<br> Австралия, алга!<br> Бездән сиңа изге теләк:<br> “Австралия, алга!”<br> Көньяк Хач балкышы астында<br> Берләште күп милләт.<br> Уңган Берлекне дөньяда<br> Таныды бар дәүләт.<br> Йөрәк дәртен һәм кул көчен<br> Хасладык Ватанга,<br> Австралия ирешсен, дип,<br> Яңа уңышларга.<br> Бездән илгә изге теләк:<br> “Австралия, алга!”<br> === '''АВСТРИЯ''' === '''''Deutsch'''''<br> '''Land der Berge, Land am Strome'''<br> Land der Berge, Land am Strome,<br> Land der Äcker, Land der Dome,<br> Land der Hämmer, zukunftreich:<br> Heimat grosser Töchter und Söhne,<br> Volk, begnadet für das Schöne,<br> Vielgerühmtes Österreich,<br> Vielgerühmtes Österreich.<br> Heiss umfehdet, wild umstritten,<br> Liegst dem Erdteil du inmitten,<br> Einem starken Herzen gleich.<br> Hast seit frühen Ahnentagen<br> Hoher Sendung Last getragen,<br> Vielgeprüftes Österreich,<br> Vielgeprüftes Österreich.<br> Mutig in die neuen Zeiten,<br> Frei und gläubig sieh uns schreiten,<br> Arbeitsfroh und hoffnungsreich!<br> Einig laß in Jubelchören,<br> Vaterland, dir Treue schwören,<br> Vielgeliebtes Österreich,<br> Vielgeliebtes Österreich!<br> https://rutube.ru/video/1d4441afe16017ebf12b785f777569ed/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Land_der_Berge_Land_am_Strome_instrumental.ogg https://wikiway.com/austria/gimn/ '''''Татарча'''''<br> '''Таулар һәм дәрьялар иле'''<br> Таулар һәм дәрьялар иле,<br> Чиркәү, чүкеч, кырлар иле,<br> Килер көнгә мәдхия;<br> Олы шәхесләр Ватаны,<br> Гүзәлгә гашыйк гавамы,<br> Дан-шөһрәтле Австрия,<br> Дан-шөһрәтле Австрия.<br> Дәгъва-яуларны күп күргән,<br> Урыны кыйтга түреннән –<br> Куәтле йөрәк гүя;<br> Ул борынгы заманнардан<br> Бөек максатка юлланган –<br> Күп сыналган Австрия,<br> Күп сыналган Австрия.<br> Яңа чорга кыю атлый,<br> Иреккә инабәт саклый<br> Һәм хезмәткә баш ия!<br> Туганнар бердәмлегендә,<br> Безнең тугрылык гаһдендә –<br> Сөекле ил Австрия,<br> Сөекле ил Австрия!<br> === '''АЗӘРБАЙҖАН''' === '''''Azərbaycan dilində'''''<br> Azәrbaycan! Azәrbaycan! <br> Äy, qaharman ullarıña şanlı Watan! <br> Səndən ötrü can verməyə cümlə äzerbez! <br> Səndən ötrü qan tökməyə cümlə qadirbez! <br> Üç rəngli bayrağınla məsud yaşa! <br> Üç rəngli bayrağınla məsud yaşa! <br> Minlərlə can qurban oldu, <br> Sinən hərbə meydan oldu! <br> Hüququndan keçən əsgər! <br> Hərə bir qəhrəman oldu! <br> Sən olasan gülüstan, <br> Sənə hər an can qurban! <br> Sənə min bir məhəbbət <br> Sinəmdə tutmuş məkan!<br> Namusunu hifz etməyə, <br> Bayrağını yüksəltməyə, <br> Namusunu hifz etməyə, <br> Cümlə gənclər müştaqdır! <br> Şanlı Vətən! Şanlı Vətən! <br> Azərbaycan! Azərbaycan!<br> Azərbaycan! Azərbaycan!<br> https://rutube.ru/video/384c5483e25b917683bb51cf308cbb02/ https://wikiway.com/azerbaijan/gimn/ https://rutube.ru/video/037912880030760df1cd3b321641ab74/ '''''Татар телендә'''''<br> Азәрбайҗан! Азәрбайҗан!<br> Әй, батыр улларыңа данлы Ватан!<br> Синең өчен җан бирергә җөмлә әзер без!<br> Синең өчен кан түгәргә җөмлә кадир без!<br> Өч төс байрак астында бәхетле яшә!<br> Өч төс байрак астында бәхетле яшә!<br> Җирең хәрби мәйдан булды,<br> Меңләгәннәр корбан булды!<br> Синең хаклыгыңны яклап,<br> Барчасы каһарман булды!<br> Син булсын дип гөлстан,<br> Сиңа һәрбер җан корбан!<br> Мең бер мәхәббәт, Ватан,<br> Йөрәктә тотам мәкян!<br> Намусыңны керләмәскә,<br> Байрагыңны кимсетмәскә,<br> Намусыңны керләмәскә<br> Барча яшьләр җан аткан!<br> Шанлы Ватан! Шанлы Ватан!<br> Азәрбайҗан! Азәрбайҗан!<br> Азәрбайҗан! Азәрбайҗан!<br> === '''АЛБАНИЯ''' === (рәсми өлеше)<br> '''''Në shqip'''''<br> '''Himni i Flamurit'''<br> Rreth flamurit të përbashkuar<br> Me një dëshir’ e një qëllim,<br> Të gjith’ atje duke u betuar<br> Të lidhim besën për shpëtim.<br> Chorus (2):<br> Prej lufte veç ai largohet<br> Që është lindur tradhëtor,<br> Kush është burrë nuk frikësohet,<br> Po vdes, po vdes si një dëshmor!<br> https://rutube.ru/video/c9ce55b7b978d77a3f618dea331847ac/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hymni_i_Flamurit_instrumental.ogg '''''Татарча'''''<br> '''Байрак гимны'''<br> Байрак астында без берләштек<br> Уртак теләкләр-максатларда,<br> Ант иттек без, көрәшергә дип<br> Азатлыгыбызны якларга.<br> Кушымта (2):<br> Читләшер бу изге көрәштән<br> Сатлык булып туган гына,<br> Ир-егет бирешмәс ул куркуга,<br> Шәһит булыр ил хакына.<br> === '''АЛМАНИЯ ДЕМОКРАТИК ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Deutsch'''''<br> '''Auferstanden aus Ruinen...'''<br> Auferstanden aus Ruinen<br> und der Zukunft zugewandt,<br> laßt uns Dir zum Guten dienen,<br> Deutschland, einig Vaterland.<br> Alte Not gilt es zu zwingen,<br> und wir zwingen sie vereint,<br> denn es muß uns doch gelingen,<br> daß die Sonne schön wie nie<br> über Deutschland scheint,<br> über Deutschland scheint.<br> Glück und Friede sei beschieden<br> Deutschland, unserm Vaterland,<br> alle Welt sehnt sich nach Frieden,<br> reicht den Völkern eure Hand.<br> Wenn wir brüderlich uns einen,<br> schlagen wir des Volkes Feind,<br> laßt das Licht des Friedens scheinen,<br> daß nie eine Mutter mehr<br> ihren Sohn beweint,<br> ihren Sohn beweint.<br> Laßt uns pflügen, laßt uns bauen,<br> lernt und schafft wie nie zuvor,<br> und der eig’nen Kraft vertrauend<br> steigt ein frei Geschlecht empor.<br> Deutsche Jugend, bestes Streben<br> unsres Volks in dir vereint,<br> wirst du Deutschlands neues Leben.<br> Und die Sonne schön wie nie<br> über Deutschland scheint,<br> über Deutschland scheint.<br> https://rutube.ru/video/954d694e9372f0bb9d20f431a7cfffda/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Auferstanden_Aus_Ruinen_(Instrumental).ogg '''''Татарча'''''<br> '''Хәрабәдән күтәрелгән...'''<br> Хәрабәдән күтәрелеп,<br> киләчәккә юл тоткан,<br> без Сиңа итик игелек,<br> Алмания, бердәм Ватан.<br> Бердәм булгач, барча киртә<br> юкка чыга бүген дә, –<br> һәм безнең кулдан бу килә;<br> кояш мулдан нур сибә<br> алман күгендә,<br> алман күгендә.<br> Ураз-бәхет насыйп булсын<br> алманнар Ватанына,<br> дуслык кулларын ул сузсын<br> дөнья халыкларына.<br> Туганнарча бердәмлектә<br> җиңеп халык дошманын,<br> яшик хөрлек-иминлектә, –<br> ана, улын югалтып,<br> һич еламасын,<br> һич еламасын.<br> Иҗат итеп, белем алып,<br> йортлар салыйк, җир сөрик,<br> үз көчебезгә таянып,<br> яңа буын үстерик.<br> Алман яшьләре, гавамның<br> омтылышлары – сездә,<br> сез – киләчәге Ватанның.<br> Кояш мулдан нур сибә<br> алман күгендә,<br> алман күгендә.<br> === '''АЛМАНИЯ ФЕДЕРАТИВ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Deutsch'''''<br> '''Einigkeit und Recht und Freiheit'''<br> Einigkeit und Recht und Freiheit<br> Für das deutsche Vaterland.<br> Danach laßt uns alle streben<br> Brüderlich mit Herz und Hand.<br> Einigkeit und Recht und Freiheit<br> Sind des Glückes Unterpfand.<br> Blüh‘ im Glanze dieses Glückes,<br> Blühe, deutsches Vaterland!<br> Blüh’ im Glanze dieses Glückes,<br> Blühe, deutsches Vaterland!<br> https://rutube.ru/video/4e7ff3d5cd368e8f2855dc1268262d80/ https://rutube.ru/video/ebe574a376ae9359bf09803dc92df718/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:German_national_anthem_performed_by_the_US_Navy_Band.ogg '''''Татарча'''''<br> '''Бердәмлек, хокук, хөррият'''<br> Бердәмлек, Хокук, Хөррият –<br> Алман җирендә хаким.<br> Изге туганлык хисләрен<br> Йөртсен күңeлендә һәркем.<br> Бердәмлек, Хокук, Хөррият –<br> Безнең бәхет солтаны.<br> Шул бәхеттә чәчәк ат син<br> Мәңге, Алман Ватаны!<br> Шул бәхеттә чәчәк ат син<br> Мәңге, Алман Ватаны!<br> === '''АЛТАЙ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Алтай тилиде'''''<br> Кӧк теҥери јылдыстар,<br> Улу, јайым Кан-Алтай.<br> Ӱч-сӱмер, ыйык тайгалар –<br> Агару, јебрен Алтай.<br> Ӱч толыкту Кан-Алтай,<br> Јыҥкыс эдер јаҥы јок.<br> Ӱргӱлји кӱйген одыбыс<br> Ӧчӱп калар учуры јок.<br> Алтай – ӧскӧн кабайыс,<br> Алтай – мӧҥкӱ кудайыс.<br> Элен чактарга корула,<br> Россияла бис јажына.<br> Алтай!<br> https://rutube.ru/video/339cb8c2835c89052f0ba8743b3706d9/ https://my.mail.ru/music/search/Гимн%20Республики%20Алтай https://en.wikipedia.org/wiki/File:Гимн_Республики_Алтай_(2001).ogg Аудиода ике куплеты гына уйнатылган.<br> '''''Татар телендә'''''<br> Күк йөзендә йолдызлар,<br> Олы, бәйсез Хан-Алтай.<br> Өчтүбә, урманлы таулар –<br> Борынгы, изге Алтай.<br> Өч түбәле Хан-Алтай,<br> Юк янтык булган чагы.<br> Мәңгелек ут янган җирнең<br> Юк сүрелер учагы.<br> Алтай – без үскән төбәк,<br> Алтай – мәңгелек терәк.<br> Гомерлек бу язмышыбыз,<br> Русиядә тормышыбыз.<br> ........................ Хан-Алтай!<br> === '''АМЕРИКА КУШМА ШТАТЛАРЫ''' === '''''English'''''<br> '''The Star-Spangled Banner'''<br> Oh, say, can you see, the dawn’s early light<br> What so proudly we hailed at the twilight’s last gleaming?<br> Whose broad stripes and bright stars, thro’ the perilous fight,<br> O’er the ramparts we watched were so gallantly streaming. <br> And the rocket’s red glare, the bomb’s bursting in air, <br> Gave proof through the night that our flag was still there. <br> Oh, say, does that Star-spangled Banner yet wave <br> O’er the land of the free and the home of the brave? <br> On the shore dimly seen, thro’ the mists of the deep, <br> Where the foe’s haughty host in dread silence reposes, <br> What is that which the breeze, o’er the towering steep, <br> As it fitfully blows, half conceals, half discloses? <br> Now it catches the gleam of the morning’s first beam, <br> In fully glory reflected, now shines on the stream: <br> ‘This the star-spangled banner: oh, long may it wave <br> O’er the land of the free and the home of the brave. <br> And where is that band who so vauntingly swore <br> That the havoc of war and the battle’s confusion <br> A home and a country should leave us no more! <br> Their blood has vanished out their foul footsteps’ pollution. <br> No refuge could save the hireling and slave <br> From the terror of flight, or the gloom of the grave: <br> And the Star-Spangled Banner in triumph doth wave <br> O’er the land of the free and the home of the brave!<br> Oh, thus be it ever when freemen shall stand. <br> Between their loved home and the war’s desolation: <br> Blest with vict’ry and peace, may the heav’n-rescued land <br> Praise the Power that has made and preserved us a nation. <br> Then conquer we must, when our cause it is just. <br> And this be our motto: “In God is our trust”. <br> And the Star - Spangled Banner in triumph shall wave <br> O’er the land of the free and the home of the brave.<br> https://rutube.ru/video/27c1ab2898f2ac17900e3861b85b62fb/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Star_Spangled_Banner_instrumental.ogg '''''Татарча'''''<br> '''Йолдызлы буй-буй байрак'''<br> Әйт әле, күрәмсең алсу таң атканда, –<br> Без аны данладык кич кояш батканда?<br> Зәңгәр күк, йолдызлар – ак-кызыл иңендә, –<br> Җилфердиме ул байрак кирмәннәр түрендә?<br> Ракеталар янды, бомбалар шартлады, –<br> Ә байрак төн буе безнең сафта калды.<br> Әйт әле, балкыймы ул байрак бүген дә –<br> Кыюлар җирендә, азатлар илендә?<br> Тәкәбберләр, посып куе томаннарга,<br> Дөм караңгылыкта яткан текә ярда –<br> Капыл җил байрактан куркуны басармы,<br> Әллә бер яшереп, яңадан ачармы?<br> Горур балкый анда, шәфәкъ нурларында,<br> Сурәте чагыла агымсу-алкында, –<br> Йолдызлы байрак ул, җилфердәсен көн дә <br> Кыюлар җирендә, азатлар илендә.<br> Кайда соң киберле ант эчкән өерләр? –<br> Юкка чыкты алар, тар-мар ителделәр,<br> Канлы эзләрен дә каплый кара туфрак...<br> Һәм Ил-Ватан безгә гомерлеккә уртак!<br> Урын юк сыенырга ялчыга һәм колга –<br> Куркып качса качсын кабер шомлыгына.<br> Йолдызлы байрак ул – дан-шөһрәт иңендә,<br> Кыюлар җирендә, азатлар илендә!<br> Азатлар барында мәңге шулай булсын.<br> Сөекле йортыбыз сугыштан арынсын:<br> Мәдхия – юнәлтеп җиңүле солыхка,<br> Милләт итеп безне, ярлыкаучы Хакка.<br> Уңышка омтылыш, гамәлдә ышаныч,<br> Безнең шигаребез: “Аллага таяныч”.<br> Буй-буй байрак балкыр – дан-шөһрәт иңендә,<br> Кыюлар җирендә, азатлар илендә!<br> === '''АНГОЛА''' === === '''АНДОРРА КЕНӘЗЛЕГЕ''' === '''''En català'''''<br> '''El Gran Carlemany'''<br> El gran Carlemany, mon pare,<br> dels alarbs em deslliurà,<br> I del cel vida em donà,<br> de Meritxell, la gran Mare.<br> Princesa nasquí i Pubilla<br> entre dues nacions, neutral;<br> sols resto l'única filla,<br> de l'imperi Carlemany.<br> Creient i lliure onze segles,<br> creient i lliure vull ser.<br> Siguin els furs mos tutors<br> i mos Prínceps defensors!<br> I mos Prínceps defensors!<br> https://rutube.ru/video/2bf7a136d89852ff06af65a8c860b9a4/ https://wikiway.com/andorra/gimn/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:El_Gran_Carlemany.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Бөек Карл'''<br> Гарәпләрдән азат иткән<br> Бөек Карл, газиз атам,<br> Һәм күктән бүләк иңдергән<br> Меричель, изге анам.<br> Кыйрал кызы булып тудым –<br> Ике халыкка бердән;<br> Ялгыз варис булып калдым<br> Бөек Карл дәүләтеннән.<br> Азат, диндар унбер гасыр,<br> Шул халәттә калсамчы.<br> Кануннар булсын яклаучым,<br> Һәм Кенәзләр – саклаучым!<br> Һәм Кенәзләр – саклаучым!<br> === '''АНТИГУА-БАРБУДА''' === '''Fair Antigua and Barbuda!'''<br> We thy sons and daughters stand<br> Strong and firm in<br> Peace or danger<br> To safe-guard our Native Land<br> We commit ourselves to building<br> A true nation brave and free;<br> Ever striving, ever seeking,<br> Dwell in love and unity<br> Raise the standard! Raise it boldly!<br> Answer now to duty’s call<br> To the service of thy country,<br> Sparing nothing, giving all;<br> Gird your loins and join the battle<br> ‘Gainst fear, hate and poverty,<br> Each endeavouring, all achieving,<br> Live in peace where man is free.<br> God of nations, let Thy blessings<br> Fall upon this land of ours;<br> Rain and sunshine ever sending,<br> Fill her fields with crops and flowers;<br> We her children do implore Thee,<br> Give us strength, faith, loyalty,<br> Never failing, all enduring<br> To defend her liberty.<br> https://rutube.ru/video/dc46677134a3a1c85ae3a68c0ebb41d2/ === '''АРГЕНТИНА''' === '''''En español'''''<br> '''¡Oid mortales!'''<br> ¡Oid mortales! el grito sagrado:<br> ¡Libertad, Libertad, Libertad!<br> Oid el ruido de rotas cadenas:<br> Ved en trono a la noble Igualdad.<br> ¡Ya su trono dignísimo abrieron<br> Las provincias unidas del Sud!<br> Y los libres del mundo responden:<br> ¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!<br> ¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!<br> Y los libres del mundo responden:<br> ¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!<br> Y los libres del mundo responden:<br> ¡Al Gran Pueblo Argentino Salud!<br> '''''Refren''''':<br> Sean eternos los laureles<br> Que supimos conseguir,<br> Que supimos conseguir.<br> Coronados de gloria vivamos<br> O juremos con gloria morir,<br> O juremos con gloria morir,<br> O juremos con gloria morir!<br> https://rutube.ru/video/0016b272cf56bccdf72421061a969577/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Himno_Nacional_Argentino_instrumental.ogg '''''Татар телендә (рәсми җыелма куплет, башта 40 секундка якын оркестр гимнның увертюрасын уйный)'''''<br> '''Әй, фани бәндәләр, тыңлагыз!'''<br> Әй, фани бәндәләр, тыңлагыз оранны:<br> “Азатлык! Азатлык! Һәм Ирек!”<br> Тыңлагыз богаулар гөрселдәп сынганны!<br> Күрегез: тәхеттә — Тигезлек,<br> Көньякта тәхеткә ирештерде аны<br> Берләшкән Төбәкләр, биреп ямь!<br> Һәм безне котлады ирекле Җир шары:<br> “Аргентина халкына сәлам!”<br> “Аргентина халкына сәлам!”<br> Һәм безне котлады ирекле Җир шары:<br> “Аргентина халкына сәлам!”<br> Һәм безне котлады ирекле Җир шары:<br> “Аргентина халкына сәлам!”<br> '''''Кушымтасы''''':<br> Уңышларга ирешәбез,<br> Булсын ил мәңгелектә,<br> Булсын ил мәңгелектә.<br> Дан-шөһрәткә тәкъдир ителгәнбез,<br> Әҗәлебез булыр шөһрәттә,<br> Әҗәлебез булыр шөһрәттә,<br> Әҗәлебез булыр шөһрәттә!<br> === '''ӘЛ-ҖӘЗАИР''' === '''QASAMAN'''<br> (гарәп тексты транскрипциясе)<br> I. Qasaman bi-n-nāzilāti l-māḥiqāt<br> Wa-d-dimāʾi z-zākiyāti ṭ-ṭāhirāt<br> Wa-l-bunūdi l-lāmiʿāti l-khāfiqāt<br> Fi-l-jibāli sh-shāmikhāti sh-shāhiqāt<br> Naḥnu thurnā fa-ḥayātun ʾaw mamāt<br> Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir<br> Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!<br> II. Naḥnu jundun fi sabīli l-ḥaqqi thurnā<br> Wa ʾila stiqlālinā bi-l-ḥarbi qumnā<br> Lam yakun yuṣğā lanā lamā naṭaqnā<br> Fa-ttakhadhnā rannata l-bārūdi waznā.<br> Wa-ʿazafnā nağmata r-rashshāshi laḥnā<br> Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir<br> Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!<br> III. Yā Firansā, qad maḍā waqtu l-ʿitāb<br> Wa-ṭawaynāhu kamā yuṭwā l-kitāb<br> Yā Firansā ʾinna dhā yawmu l-ḥisāb<br> Fa-staʿiddī wa-khudhī minnā l-jawāb<br> ʾInna fī thawratinā faṣlu l-khiṭāb<br> Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir<br> Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!<br> IV. Naḥnu min ʾabṭālinā nadfaʿu jundā<br> Wa-ʿala ʾashlaʾinā naṣnaʿu majdā.<br> Wa-ʿala ʾarwāḥinā naṣʿadu khuldā.<br> Wa-ʿala hāmātinā narfaʿu bandā.<br> Jabhatu t-Taḥrīri ʾaʿṭaynāki ʿahdā.<br> Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir<br> Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!<br> V. Ṣarkhatu l-ʾawṭāni min sāḥi l-fidā<br> Ismaʿūhā wa-stajībū li-n-nidā<br> Wa-ktubūhā bi-dimāʾi sh-shuhadāʾ<br> Wa-qraʾūhā li-banī l-jayli ğadā.<br> Qad madadnā laka yā majdu yadā<br> Wa-ʿaqadnā al-ʿazma ʾan taḥyā l-Jazāʾir<br> Fa-shhadū! Fa-shhadū! Fa-shhadū!<br> https://rutube.ru/video/07971eb6358051f8de3bc6f501281297/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Kassaman_instrumental.ogg https://wikiway.com/algeria/gimn/ '''АНТ ИТӘБЕЗ!'''<br> Барысын да юк итүче яшен белән,<br> Без түккән кан һәм керсез күз яше белән,<br> Таулар өстендәге байрак төсе белән –<br> Ант итәбез, Әлҗәзаир яшәр, дип,<br> Һәркем, кабат яшәү яки үлү өчен,<br> Каберләрдән торып, сафка басар, дип.<br> Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!<br> Үз хокукларыбыз өчен көрәшәбез,<br> Бәйсезлек өчен сугышка керешәбез.<br> Таләпләребезне һич ишетмәсәгез,<br> Алар туплар телендә әйтеләчәк,<br> Һәм пулемётлар аңлатып бирәчәк,<br> Ант иттек: Әл-Җәзаир яшәячәк.<br> Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!<br> Әй Франция! Сафсата сатулар үтте,<br> Коллык китабын яптык – укылып бетте.<br> Әй Франция! Хисап тотар вакыт җитте!<br> Инкыйлаб хөкем карарын әйтәчәк,<br> Әзер бул! – Менә безнең җавабыбыз!<br> Ант иттек: Әл-Җәзаир яшәячәк.<br> Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!<br> Батырларыбыз төзер батальоннар,<br> Җәсәдебез киләчәк данын хаклар,<br> Шәһит киткәннәр үлемсезлеккә атлар,<br> Исәннәр горур байрак күтәрәчәк,<br> “Азатлык фронты”на турылыклы<br> Ант иттек: Әл-Җәзаир яшәячәк.<br> Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!<br> Яу кырлары Ватан өчен күтәрелә,<br> Тыңлагыз һәм буйсыныгыз өннәренә!<br> Язып куегыз шәһитләр каны белән!<br> Яңа буыннар да үзләштерәчәк!<br> Сиңа, дан, кулларыбызны сузабыз,<br> Ант иттек: Әл-Җәзаир яшәячәк.<br> Фәшһәдү! Фәшһәдү! Фәшһәдү!<br> '''Гадәттә беренче куплеты гына башкарыла һәм аның беренче ике юлы кабатлана. Оркестр гына уйнаганда ике юллык кереш өлеше була.'''<br> === '''ӘРДЕЙ''' === '''ERDELY HIMNUSZ'''<br> 1. Ki tudja merre, merre visz a végzet:<br> Göröngyös úton, sötét éjjelen.<br> Vezesd még egyszer, győzelemre néped,<br> Csaba királyfi, csillagösvényen!<br> '''''Refrén (2):'''''<br> Maroknyi székely porlik, mint a szikla,<br> Népek harcának zajló tengerén.<br> Fejünk az ár jaj, százszor elborítja,<br> Ne hagyd elveszni Erdélyt, Istenünk!<br> 2. Ameddig élünk, magyar ajkú népek,<br> Megtörni lelkünk nem lehet soha!<br> Szülessünk bárhol, földünk bármely pontján,<br> Lenne a sorsunk jó vagy mostoha.<br> '''''Refrén:'''''<br> Maroknyi székely porlik, mint a szikla,<br> Népek harcának zajló tengerén.<br> Fejünk az ár jaj, százszor elborítja,<br> Ne hagyd elveszni Erdélyt, Istenünk!<br> https://archive.org/details/youtube-TUAimioBMoQ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Székely_himnusz_Vocal.ogg '''ӘРДЕЙ ГИМНЫ'''<br> Язмышлар безне йөртми кайда гына<br> Караңгы төндә, сикәлтә-урда.<br> Чаба шаһзадә, кайт кабат халкыңа,<br> Алып чык аны йолдызлы юлга.<br> '''''Кушымтасы (2):'''''<br> Ялгыз кыя күк, сикәй басып тора<br> Халыклар явы барган диңгездә,<br> Йөз кат калды ул дулкыннар астында;<br> Яшәү насыйп ит, Ходай, Әрдейгә.<br> Маҗар телле кавемнәр арасында<br> Мәңге сынмас безнең көч-рухыбыз,<br> Тусак та дөньяның кайсы урынында,<br> Нинди булса да юл-язмышыбыз.<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Ялгыз кыя күк, сикәй басып тора<br> Халыклар явы барган диңгездә,<br> Кат-кат калды ул дулкыннар астында;<br> Яшәү насыйп ит, Ходай, Әрдейгә.<br> '''Әрдей – бүгенге Румыйниянең уртасында калган маҗар телле Трансильвания төбәгенең маҗарча исеме. Гимнның рәсми статуста булмаган тагын өч куплеты бар.'''<br> === '''ӘРМӘНСТАН''' === '''''Հայերենով'''''<br> '''Մեր Հայրենիք'''<br> Մեր Հայրենիք, ազատ անկախ,<br> Որ ապրել է դարեդար<br> Յուր որդիքը արդ կանչում են<br> Ազատ, անկախ Հայաստան։<br> Ահա եղբայր քեզ մի դրոշ,<br> Որ իմ ձեռքով գործեցի<br> Գիշերները ես քուն չեղայ,<br> Արտասուքով լվացի։<br> Նայիր նրան՝ երեք գոյնով,<br> Նուիրական մեր նշան<br> Թող փողփողի թշնամու դեմ<br> Թող միշտ պանծայ Հայաստան։<br> Ամենայն տեղ մահը մի է<br> Մարդ մի անգամ պիտ մեռնի,<br> Բայց երանի՝ որ յուրր ազգի<br> Ազատության կը զոհվի։<br> https://rutube.ru/video/969d684fdc0f224fb32e80120e0bde6e/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mer_Hayrenik_instrumental.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Безнең Ватаныбыз'''<br> Безнең азат Ватаныбыз –<br> Яшьтәш ул гасырларга,<br> Балаларын чакыра бүген<br> Ирекле Әрмәнстанга.<br> Менә сиңа байрак, абый,<br> Үз кулым белән тектем,<br> Төннәр буена йокламый,<br> Күз яшьләремне түктем.<br> Кара әле өч төс туга –<br> Безнең изге тамгабыз,<br> Балкып торсын бар дошманга<br> Мәңге Әрмәнстаныбыз!<br> Юктыр узмыш язмышлардан,<br> Кеше үлә бер генә,<br> Халкына җан фида булган –<br> Изгелектә мәңгегә.<br> === '''ӘФГАНСТАН (2006-2021)''' === '''ملی سرود‎'''<br> دا وطن افغانستان دى<br> دا عزت د هر افغان دى<br> كور د سولې، كور د تورې<br> هر بچى يې قهرمان دى<br> دا وطن د ټولو كور دى<br> د بلوڅو، د ازبكو<br> د پښتون او هزارهوو<br> د تركمنو، د تاجكو<br> ور سره عرب، ګوجر دي<br> پاميريان، نورستانيان<br> براهوي دي، قزلباش دي<br> هم ايماق، هم پشايان<br> دا هيواد به تل ځلېږي<br> لكه لمر پر شنه آسمان<br> په سينې كې د آسيا به<br> لكه زړه وي جاويدان<br> نوم د حق مو دى رهبر<br> وايو الله اكبر<br> وايو الله اكبر<br> وايو الله اكبر<br> Укылышы:<br> '''Milli surud'''<br> Dā watan Afgānistān dai,<br> dā izat də har Afgān dai<br> Kor də sor, kor də ture,<br> har bačai ye qahramān dai<br> Dā watan də ttolo kor dai,<br> də Baločo, də Uzbəko<br> də Pax̌tun aw Hazārawo,<br> də Turkməno, də Tāǰəko<br> Wər sara Arəb, Guǰər di,<br> Pāmiryān, Nuristānyān<br> Brāhuwi di, Qizilbāsh di,<br> ham Aymāq, ham Pašāyān<br> Dā hiwād ba təl dzaleγ̌i,<br> ləka lmar pər šnə āsmān<br> Pə sine ke də Āsyā ba,<br> ləka zrrə wi ǰāwidān<br> Num də haq mo dai rahbar,<br> Wāyu Allāhu Akbar,<br> Wāyu Allāhu Akbar,<br> Wāyu Allāhu Akbar<br> https://wikiway.com/afganistan/gimn/ https://rutube.ru/video/f188db3867fbaf68e2d404a43f7ceb97/ '''Милли суруд'''<br> Бу ил — безнең Әфганстан,<br> Һәр илдәшкә гыйззәт вә шан;<br> Солых җире, кылыч җире,<br> Һәр улы аның каһарман.<br> Күп кавем илгә ватандар:<br> Һәм бәлүҗләр, һәм үзбәкләр,<br> Һәм пуштуннар, һазаралар,<br> Һәм таҗиклар, һәм төркмәннәр.<br> Бердәй гарәпләр, гүҗҗарлар,<br> Памирлылар, нурстанлылар,<br> Кызылбашлар, браһүиләр,<br> Дүрт аймак һәм пәшәиләр.<br> Балкыр ил дөнья күгендә<br> Галәмдәге Кояш кебек,<br> Азиянең иң түрендә<br> Ватаныбыз — ул мәңгелек!<br> Әйт: “Илаһым — Хак вә Рәһбәр;<br> Тәкрарым: Аллаһы әкбәр!<br> Тәкрарым: Аллаһы әкбәр!<br> Тәкрарым: Аллаһы әкбәр!”<br> === '''ӘФГАНСТАН (2021-...)''' === '''دا د باتورانو کور'''<br> ساتو يې پۀ سرو وينو، دا د شهيدانو کور<br> 𝄇 دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br> کورس:<br> ساتو يې پۀ سرو وينو، دا د شهيدانو کور<br> 𝄇 دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br> ۱<br> ستا کاڼي او بوټي ټول، مونږه ته لعلونه دي<br> 𝄇 ستا کاڼي او بوټي ټول، مونږه ته لعلونه دي 𝄆<br> وينه پرې توی شوې ده، سرۀ لکه گلونه دي<br> 𝄇 وينه پرې توی شوې ده، سرۀ لکه گلونه دي 𝄆<br> 𝄇 کله يې څوک نيولای شي؟ دا دی د زمريانو کور<br> دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br> کورس<br> ۲<br> تا به تل آزاد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ<br> 𝄇 تا به تل آزاد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ 𝄆<br> ستا تاريخ به ياد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ<br> 𝄇 ستا تاريخ به ياد ساتو، څوچې وي ژوندون زمونږ 𝄆<br> 𝄇 دې کښې به بازان اوسي، دا دی د بازانو کور<br> دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br> کورس<br> ۳<br> ای گرانه وطن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ<br> 𝄇 ای گرانه وطن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ 𝄆<br> ای ښايسته چمن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ<br> 𝄇 ای ښايسته چمن زما، ځار شمه لۀ تا نه زۀ 𝄆<br> 𝄇 خلاص که لۀ انگرېز نه وو، شو د اورسانو گور<br> دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br> کورس<br> ۴<br> ډېرۍ ککرۍ گوره، پاتي د روسانو شوې<br> 𝄇 ډېرۍ ککرۍ گوره، پاتي د روسانو شوې 𝄆<br> شنډېدۀ هر يو دښمن، واړۀ ارزوگانې شوې<br> 𝄇 شنډېدۀ هر يو دښمن، واړۀ ارزوگانې شوې 𝄆<br> 𝄇 هرچا ته معلوم شولو، دا د افغانانو کور<br> دا د باتورانو کور، دا د باتورانو کور 𝄆<br> 𝄇 کورس 𝄆<br> 𝄇 دا د باتورانو کور... 𝄆<br> https://yandex.ru/video/preview/16943774437745064169 '''БУ — КЫЮЛАР ВАТАНЫ'''<br> Кушымтасы:<br> Кан коеп саклыйк аны, бу — шәһитләр Ватаны!<br> Бу — кыюлар Ватаны, бу — батырлар Ватаны!<br> I<br> Гүя кызыл якутлар — тау-ташлар һәм куаклар.<br> Гүя кызыл якутлар — тау-ташлар һәм куаклар.<br> Чәчәкләргә тамган ул — Ватан уллары каны.<br> Чәчәкләргә тамган ул — Ватан уллары каны.<br> Арысланнар Ватаны — аны җиңеп буламы?<br> Бу кыюлар Ватаны, бу батырлар Ватаны!<br> Кушымтасы.<br> II<br> Гомеребез барында — без азатлык сагында!<br> Гомеребез барында — без азатлык сагында!<br> Гомеребез барында — ил-тарих кочагында!<br> Гомеребез барында — ил-тарих кочагында!<br> Бөркетләр тота аны, бу — бөркетләр Ватаны!<br> Бу кыюлар Ватаны, бу батырлар Ватаны!<br> Кушымтасы.<br> III<br> Минем газиз Ватаным, аңарга фида җаным!<br> Минем газиз Ватаным, аңарга фида җаным!<br> Гүзәл болын-кырларым, барысына фида җаным!<br> Гүзәл болын-кырларым, барысына фида җаным!<br> Инглиздән иттек азат, урыска кордык зират!<br> Бу кыюлар Ватаны, бу батырлар Ватаны!<br> Кушымтасы.<br> IV<br> Урыс калдырган, күрче, — баш сөякләре күче!<br> Урыс калдырган, күрче, — баш сөякләре күче!<br> Барча дошман җиңелгән, өметләре өзелгән!<br> Барча дошман җиңелгән, өметләре өзелгән!<br> Барысының хәтер-аңы: бу — әфганнар Ватаны!<br> Бу кыюлар Ватаны, бу батырлар Ватаны!<br> Кушымтасы:<br> Кан коеп саклыйк аны, бу — шәһитләр Ватаны!<br> Бу — кыюлар Ватаны, бу — батырлар Ватаны!<br> Бу — кыюлар Ватаны...<br> === '''БАЙАР ИЛЕ (БАВАРИЯ)''' === '''''Deutsch'''''<br> 1. Gott mit dir, du Land der Bayern,<br> deutsche Erde, Vaterland!<br> Über deinen weiten Gauen<br> ruhe Seine Segenshand!<br> ||:Er behüte deine Fluren,<br> schirme deiner Städte Bau<br> Und erhalte dir die Farben<br> Seines Himmels, weiß und blau!:||<br> 2. Gott mit dir, dem Bayernvolke,<br> dass wir, uns’rer Väter wert,<br> fest in Eintracht und in Frieden<br> bauen uns’res Glückes Herd!<br> ||:Dass mit Deutschlands Bruderstämmen<br> einig uns ein jeder schau<br> und den alten Ruhm bewähre<br> unser Banner, weiß und blau!:||<br> https://rutube.ru/video/3e4c1ca4a98b3e9517d2c396603775df/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Für_Bayern_(Bayernhymne).ogg '''''Татарча (дүрт куплетның гадәттә башкарыла торганнары)'''''<br> Ходай Байар илен яклый,<br> Алман нәселе Ватанын,<br> Киң җирләребез сагында –<br> Аның кодрәт калканы!<br> ||:Иминлектә ил-көнебез,<br> Шәһәрләр төзелеше,<br> Безнең ак-зәңгәр байракта –<br> Изге күкләрнең төсе.:||<br> Ходай Байар халкын саклый,<br> Без – бабалар мирасын,<br> Бердәмлектә, татулыкта<br> Корып бәхет оясын.<br> ||:Байар халкы, алман нәселе!<br> Ходай биргән байлыгың:<br> Борынгы даның сурәте – <br> Ак-зәңгәр төс байрагың!:||<br> === '''БАНГЛАДЕШ''' === === '''БАСКЛАР ИЛЕ''' (рәсми) === '''''Euskeraz'''''<br> '''Euzko Abendaren Ereserikia'''<br> Gora ta Gora Euzkadi,<br> aintza ta aintza<br> bere goiko Jaun Onari.<br> Areitz bat Bizkaian da<br> Zar sendo sindo<br> bera ta bere lagia lakua.<br> Areitz gainean dogu<br> gurutza deuna<br> beti geure goi buru.<br> Abestu gora Euzkadi<br> aintza ta aintza<br> bere goiko Jaun Onari!<br> https://rutube.ru/video/bee4f9a485fffea6791fdd48ae94955c/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Basque_Country_Vocal.ogg<br> (икесендә дә вокал, башта гимнның увертюрасы уйнала)<br> '''''Баск телендә'''''<br> '''Баск халкы гимны'''<br> Күтәрел, әй, Басклар Иле,<br> мактау-дан бөек<br> Кодрәт иясе Аллага!<br> Бискайяда, яр буенда,<br> изге Синдо күле янында<br> имән — борынгы, нык.<br> Бу имәндә нурлар сибеп<br> изге хач балкый —<br> өметебез символы.<br> Җырлыйк: “Күтәрел, Басклар Иле,<br> мактау һәм дан<br> кодрәт иясе Аллага!”<br> === '''БАСКЛАР ИЛЕ (милли)''' === '''''Euskeraz'''''<br> '''Gernikako Arbola'''<br> 1. Gernikako arbola da bedeinkatua,<br> Euskaldunen artean guztiz maitatua.<br> Eman ta zabal zazu munduan frutua<br> adoratzen zaitugu arbola santua.<br> Mila urte inguru da esaten dutela<br> Jainkoak jarri zuela Gernikako arbola.<br> Zaude bada zutikan orain da denbora<br> eroritzen bazera arras galdu gera.<br> 2. Ez zera eroriko arbola maitea<br> baldin portatzen bada Bizkaiko Juntia.<br> Laurok hartuko degu zurekin partea<br> pakian bizi dedin euskaldun jendia.<br> Betiko bizi dedin Jaunari eskatzeko<br> jarri gaitezen danok laister belauniko.<br> Eta bihotzetikan eskatu ezkero<br> arbola biziko da orain eta gero.<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Gernikako_Arbola._Iparragirre,_1853.ogg<br> Гимн текстының һәр ике юлы башкарганда икешәр тапкыр кабатлана)<br> '''''Баск телендә'''''<br> '''Герника Агачы'''<br> ''(гомуммилли баск гимнның гадәттә башкарыла торган куплетлары)''<br> 1. Әй, бәхет китерүче Герника агачы,<br> Баск Иле кешеләре сине бик ярата.<br> Җимешләреңне бөтен дөньяга таратчы,<br> халык сине кадерли, изге дип җан ата.<br> Хак Тәгалә сине, диләр, мең еллар элек<br> Герника туфрагында үсмәккә бар кылган.<br> Төз басып тор бүген дә, имән, үс кинәнеп,<br> син авып китсәң, халкың килер пыран-заран.<br> 2. Син аумассың, кадерле милләт имәнебез,<br> Бискайя хакимнәре үзен дөрес тотса.<br> Дүрт провинция – бер ил булып берләшербез,<br> басклар кавеме яшәр имин тынычлыкта.<br> Әйдәгез, барыбыз да сорыйк Тәңребездән:<br> Герника агачыбыз – ул яшәсен мәңге.<br> Сорыйк ихлас күңелдән, баш иеп йөзтүбән,<br> итәр Алла мәңгелек милләтне, имәнне.<br> === '''БАҺАМА УТРАУЛАРЫ''' === Lift up your head to the rising sun, Bahamaland;<br> March on to glory, your bright banners waving high.<br> See how the world marks the manner of your bearing!<br> Pledge to excel through love and unity.<br> Pressing onward, march together<br> to a common loftier goal;<br> Steady sunward, tho’ the weather<br> hide the wide and treachrous shoal.<br> Lift up your head to the rising sun, Bahamaland,<br> ‘Til the road you’ve trod lead unto your God,<br> March on, Bahamaland.<br> https://flag-gimn.ru/hymns/bahamas/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_the_Bahamas.oga === '''БАШКОРТСТАН''' === '''''башкорт телендә'''<br> Башҡортостан, hин hөйөклө ғәзиз йер,<br> Халҡыбыҙҙың изге Ватаны,<br> Сал Уралдан ҡалҡа бар тарафҡа<br> Тыуған илдең тыныс ал таңы.<br> Дан hиңә, Башҡортостан!<br> Илен hөйгән азат халҡыңа дан!<br> Рәсәй менән бөйөк берҙәмлектә<br> Сәскә ат, Башҡортостан!<br> Башҡортостан, hин хөрмәтле, данлы ил,<br> Еңеү яулап алға бараhың.<br> Киләсәккә яҡты нур-моң сәсә<br> Һинең ғорур рухлы байрағың.<br> Дан hиңә, Башҡортостан!<br> Илен hөйгән азат халҡыңа дан!<br> Рәсәй менән бөйөк берҙәмлектә<br> Сәскә ат, Башҡортостан!<br> Республикам, йондоҙ булып балҡы hин,<br> Күҡрәп йәшә, гүзәл илебеҙ.<br> Тыуған йерҙә hүнмәҫ усағыбыҙ,<br> Туған телдә тынмаҫ йырыбыҙ.<br> Дан hиңә, Башҡортостан!<br> Илен hөйгән азат халҡыңа дан!<br> Рәсәй менән бөйөк берҙәмлектә<br> Сәскә ат, Башҡортостан!<br> https://rutube.ru/video/0f47f1cd4753aac6200911208bada1b8/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Bashkortostan.ogg '''''татар телендә'''''<br> Башкортстан, син сөекле газиз җир,<br> Халкыбызның изге Ватаны,<br> Чал Уралдан калка бар тарафка<br> Туган илнең тыныч ал таңы.<br> Дан сиңа, Башкортстан!<br> Илен сөйгән азат халкыңа дан<br>! Рәсәй белән бөек бердәмлектә<br> Чәчәк ат, Башкортстан!<br> Башкортстан, син хөрмәтле, данлы ил,<br> Җиңү яулап алга барасың. <br> Киләчәккә якты нур-моң чәчә<br> Синең горур рухлы байрагың.<br> Дан сиңа, Башкортстан!<br> Илен сөйгән азат халкыңа дан!<br> Рәсәй белән бөек бердәмлектә<br> Чәчәк ат, Башкортстан!<br> Республикам, йолдыз булып балкы син,<br> Күкрәп яшә, гүзәл илебез.<br> Туган җирдә сүнмәс учагыбыз,<br> Туган телдә тынмас җырыбыз.<br> Дан сиңа, Башкортстан!<br> Илен сөйгән азат халкыңа дан!<br> Рәсәй белән бөек бердәмлектә<br> Чәчәк ат, Башкортстан!<br> === '''БӘРӘҢГЕ (район гимны)''' === '''''Татар телендә'''''<br> <u>'''Тәбрис Фәйзрахманов көе һәм шигыре'''</u><br> Илләтсу башланган урманнар,<br> Ир, Нәлә буйлары, тугайлар,<br> Сабан-туй гөрләгән мәйданнар —<br> Зур бүләк якташлар, туганнар!<br> '''''Кушымта:'''''<br> Бердәмлек, тигезлек төбәге,<br> Халыклар дуслыгы терәге,<br> Чәчәк ат, ирекле бул мәңге<br> Кадерле, гүзәл җир — Бәрәңге!<br> Иделгә ашкына суларың.<br> Дөньяга танылган улларың.<br> Киң юллар, мул уңыш — байлыгың,<br> Иң тәмле икмәкле районым.<br> '''''Кушымта.'''''<br> Таң ата, уяна туган як.<br> Яңгырый иртәнге моң-азан.<br> Бу җирне яраткан изге зат.<br> Мең шөкер сиңа! Дан сиңа! Дан!<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''''Олыкмарий йылмеште'''''<br> <u>'''Татьяна Очееван кусарымыже'''</u><br> Чодыра дене ялым эртен,<br> Ший Элнет шыргыкта йывертен.<br> Сабантуй ден Пеледыш пайрем<br> Шергылтеш, калыкнам чумырен.<br> '''''Припев:'''''<br> Ик еш семын келшен илена.<br> Ойго ден куаннам пайлена.<br> Куш, чаплане, шумбел мландына,<br> Чон шепка — Параньга кундымна!<br> Шочмо Эл чын шочшетым пала,<br> Рвезе тукым шарналын ила.<br> Перкем налше киндетым акла,<br> Родо-влакшем эн порын сийла.<br> '''''Припев.'''''<br> Эр кынелын, пашаш каена,<br> Торшымаш ден лумет нолтена.<br> Ко вер-шӧржым сакла, йората —<br> Шочмо мланде тудлан таушта.<br> '''''Припев.'''''<br> '''''На русском языке'''''<br> <u>'''перевод Татьяны Очеевой'''</u><br> Обнимая деревни, поля<br> Протекает Илеть и Ноля.<br> Край родной, в этих дивных местах<br> Развернул Сабантуй торжества.<br> '''''Припев:'''''<br> Братской дружбой единой сильна<br> Ты для славы великой дана.<br> Будь всех краше, богаче, мила,<br> Параньгинская наша земля!<br> Сыновей, дочерей имена<br> Помнит с гордостью, знает страна<br> С чудным вкусом ржаные хлеба -<br> Угощаешь соседей любя.<br> '''''Припев.'''''<br> Над землей встала зорька светла,<br> Ждут нас свершенья, дела.<br> Всем, кому мать-земля так мила,<br> Благодарность, почет и хвала.<br> '''''Припев.'''''<br> === '''БӘХРӘЙН''' === https://wikiway.com/bahrain/gimn/ === '''БЕЛАРУСЬ (дәүләт гимны)''' === '''''На беларускай мове'''''<br> '''Мы, беларусы'''<br> Мы, беларусы – мірныя людзі,<br> Сэрцам адданыя роднай зямлі,<br> Шчыра сябруем, сілы гартуем<br> Мы ў працавітай, вольнай сям’і.<br> Прыпеў:<br> Слаўся, зямлі нашай светлае імя,<br> Слаўся, народаў братэрскі саюз!<br> Наша любімая маці-Радзіма,<br> Вечна жыві і квітней, Беларус!<br> Наша любімая маці-Радзіма,<br> Вечна жыві і квітней, Беларус!<br> Разам з братамі мужна вякамі<br> Мы баранілі родны парог,<br> У бітвах за волю, бітвах за долю<br> Свой здабывалі сцяг перамог!<br> Прыпеў.<br> Дружба народаў — сіла народаў,<br> Наш запаветны, сонечны шлях.<br> Горда ж узвіся ў ясныя высі,<br> Сцяг пераможны — радасці сцяг!<br> Прыпеў.<br> https://rutube.ru/video/60e9e151b19f50b4a12e6c221b9eb3b4/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:My_Belarusy.ogg<br> (оркестр беренче ике куплетын кушымталары белән бергә башкара)<br> '''''Татар телендә'''''<br> '''Без, белоруслар'''<br> Без, белоруслар, тыныч халыкбыз,<br> Туган җиргә күңелләр бирелгән,<br> Дустанә яшибез һәм көч туплыйбыз<br> Хезмәт сөючән, ирекле илдә.<br> Кушымтасы:<br> Саф-пакь җирне данлап танытабыз,<br> Халыклар бердәмлеген хаклыйбыз!<br> Безнең сөекле Ватан-Анабыз,<br> Мәңге яшә, чәчәк ат, Беларусь!<br> Безнең сөекле Ватан-Анабыз,<br> Мәңге яшә, чәчәк ат, Беларусь!<br> Туганнар белән гасырлар буе<br> Ватаныбызны бергә сакладык,<br> Азатлык, бәхет хакына кан коеп,<br> Уртак Җиңү байрагын яуладык!<br> Кушымтасы.<br> Халыклар дуслыгы — көч-куәт ил-көнгә,<br> Безнең кояшлы, изге юлыбыз.<br> Горур җилфердә илебез күгендә,<br> Җиңүләргә илткән байрагыбыз!<br> Кушымтасы.<br> === '''БЕЛАРУСЬ (халык гимны)''' === '''''На беларускай мове'''''<br> '''Магутны Божа'''<br> Магутны Божа! Ўладар сусветаў,<br> Вялiкiх сонцаў i сэрц малых,<br> Над Беларусяй, цiхай i ветлай,<br> Рассып праменьнi свае хвалы.<br> Дай спор у працы, будзённай, шэрай,<br> На хлеб штодзённы, на родны край.<br> Павагу, сiлу i велiч веры<br> Ў нашу праўду, у прышласць дай.<br> Дай урадлiвасць жытнёвым нiвам,<br> Учынкам нашым пашлi ўмалот.<br> Зрабi свабоднай, зрабi шчасьлiвай<br> Краiну нашу i наш народ!<br> https://rutube.ru/video/216fd7e02c17758b2d0b3875fb40e99c/ https://yandex.ru/video/preview/15966320363866296026?q_source=title '''''Татар телендә'''''<br> '''Кодрәтле Алла'''<br> Кодрәтле Алла! Бар дөньябызның,<br> Күкләр, йөрәкләрнең Хакиме,<br> Тыныч һәм якты Беларусебызны —<br> Ярлыкагыл, Ходай, безнең илне.<br> Биргел хезмәттә көндәлек уңыш,<br> Икмәк насыйп ит һәр төбәккә,<br> Хөрмәт, кодрәт һәм бөек ышаныч<br> Безнең хаклыкка, киләчәккә.<br> Уңдырышлы кыл кырларыбызны,<br> Булсын балалар игелекле.<br> Әйлә Ватаныбызны, халкыбызны<br> Ирекле, куәтле һәм бәхетле!<br> === '''БЕЛЬГИЯ''' === https://wikiway.com/belgium/gimn/ === '''БЕЛИЗ''' === === '''БЕНИН''' === === '''БОЛГАРИЯ''' === '''''на български'''''<br> '''Мила Родино'''<br> Горда Стара Планина,<br> до ней Дунава синей,<br> сълнце Тракия огрява,<br> над Пирина пламеней.<br> Припев (2):<br> О мило!<br> Мила Родино,<br> ти си земен рай,<br> твойта хубост, твойта прелест,<br> ах, те нямат край.<br> https://rutube.ru/video/7016f65a3b7d3cc4203d783a2f3357aa/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mila_Rodino_instrumental.ogg<br> (биредә – элеккеге язмалар, икенче куплетлары гамәлдән чыгарылды инде)<br> '''''татар телендә'''''<br> '''Сөекле Ватаным'''<br> Горур Иске Планина,<br> Ага зәңгәрсу Дунай,<br> Кояш Фракияне нурлый,<br> Пирин өстендә балкый.<br> Кушымтасы (2):<br> Сөеклем!<br> Сөекле Ватан,<br> Син – җир җәннәте,<br> Күркәмлегең, гүзәллегең –<br> Бакый халәтең.<br> === '''БОЛИВИЯ''' === '''''Espaňol'''''<br> '''Himno Nacional de Bolivia'''<br> 1. Bolivianos: el hado propicio<br> coronó nuestros votos y anhelos.<br> Es ya libre, ya libre este suelo,<br> ya cesó su servil condición.<br> Al estruendo marcial que ayer fuera<br> y al clamor de la guerra horroroso,<br> siguen hoy, en contraste armonioso,<br> dulces himnos de paz y de unión.<br> Siguen hoy, en contraste armonioso,<br> dulces himnos de paz y de unión.<br> '''''Chorus:'''''<br> De la Patria, el alto nombre,<br> en glorioso esplendor conservemos.<br> Y en sus aras de nuevo juremos:<br> ¡Morir antes que esclavos vivir!<br> ¡Morir antes que esclavos vivir!<br> ¡Morir antes que esclavos vivir!<br> 2. Loor eterno a los bravos guerreros,<br> cuyo heroico valor y firmeza,<br> conquistaron las glorias que empieza<br> hoy Bolivia feliz a gozar.<br> Que sus nombres, en mármol y en bronce,<br> a remotas edades transmitan,<br> y en sonoros cantares repitan:<br> ¡Libertad, Libertad, Libertad!<br> Y en sonoros cantares repitan:<br> ¡Libertad, Libertad, Libertad!<br> '''''Chorus.'''''<br> 3. Aquí alzó la justicia su trono<br> que la vil opresión desconoce,<br> y en su timbre glorioso legose<br> Libertad, Libertad, Libertad.<br> Esta tierra inocente y hermosa<br> que ha debido a Bolívar su nombre<br> es la patria feliz donde el hombre<br> goza el bien de la dicha y la paz.<br> Es la patria feliz donde el hombre<br> goza el bien de la dicha y la paz.<br> '''''Chorus.'''''<br> 4. Si extranjero poder alqún día<br> sojuzgar a Bolivia intentare,<br> al destino fatal se prepare<br> que amenaza a soberbio invasor.<br> Que los hijos del grande Bolívar<br> hayan mil y mil veces jurado:<br> morir antes que ver humillado<br> de la Patria el augusto pendón.<br> Morir antes que ver humillado<br> de la Patria el augusto pendón.<br> '''''Chorus.'''''<br> https://rutube.ru/video/12b662fa6800ab2e85504c86fe874d06/ https://wikiway.com/bolivia/gimn/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Himno_Nacional_de_Bolivia_instrumental.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Боливия милли гимны'''<br> Боливарлар, хәерхаһлы тәкъдир<br> Безнең өмет-догаларга таҗ кылды:<br> Азат Ватаныбыз, ирекле җир,<br> Көрәшеп коллыктан котылды.<br> Үткән көннәр быргы тавышын,<br> Сугышның коточкыч даулашын<br> Алмаштырсын көннең татлы моңнары —<br> Тынычлык, бердәмлек гимннары,<br> Алмаштырсын көннең татлы моңнары —<br> Тынычлык, бердәмлек гимннары.<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Без исемен бөек тотканда,<br> Дан һаләсендә хозурланыр Ватан.<br> Ант итәбез Аллаһ каршында:<br> Үлем хәерлерәк коллыктан!<br> Үлем хәерлерәк коллыктан!<br> Үлем хәерлерәк коллыктан!<br> Мәңгелек дан батырларыбызга,<br> Каһарманнар кыюлыгы-дәһшәте<br> Ирек яулады Ватаныбызга,<br> Боливиягә — бәхет ләззәте.<br> Исемнәрен мәрмәр-бронзаларга<br> Уеп гасырларга озатыйк,<br> Һәм куәтле җырларда без кабатлыйк:<br> “Азатлык! Азатлык! Азатлык!”<br> Һәм куәтле җырларда без кабатлыйк:<br> “Азатлык! Азатлык! Азатлык!”<br> '''''Кушымтасы.'''''<br> Гадәләтлек илдә тәхет корды,<br> Явыз җәберләүне санга сукмады,<br> Аның данлы мөһерендә — шатлык:<br> “Азатлык! Азатлык! Азатлык!”<br> Бу керсез һәм гүзәл илебезгә<br> Боливарның исеме куелган.<br> Мәңгегә син бәхетле бул, әй Ватан,<br> Лаеклы язмышта хозурлан,<br> Мәңгегә син бәхетле бул, әй Ватан,<br> Лаеклы язмышта хозурлан.<br> '''''Кушымтасы.'''''<br> Чит-ят беркөн әгәр дә талпынса<br> Боливияне буйсындырырга,<br> Туры килер тәкәббер баскынга<br> Хурлыклы язмышын татырга:<br> Бөек Боливарның торыннары<br> Шәһит китүдән һич тайчынмас,<br> Ләкин Ватанының затлы байрагы<br> Кимсетелүенә юл куймас,<br> Ләкин Ватанының затлы байрагы<br> Кимсетелүенә юл куймас.<br> '''''Кушымтасы.'''''<br> === '''БОСНИЯ-ҺЕРЦЕГОВИНА''' === https://rutube.ru/video/d810ba34c9dca389c278389c216d2381/ https://wikiway.com/bosniya-i-gertsegovina/gimn/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bosnia_and_Herzegovina%27s_national_anthem.ogg '''Intermezzo''' ('''Intermeco''') — Босния-Һерцеговинаның милли гимны. 1999 елның 25 июнендә, элеккеге "Jedna si jedina" исемлесе гамәлдән чыгарылгач, кабул ителде. Соңгысының текстын илнең серб һәм һорват җәмгыятьләре үткәрмәде. Шул сәбәпле "Интермеццо" да бүгенгә кадәр тексттан мәхрүм.<br> === '''БОТСВАНА''' === Сетсвана телендә<br> '''Fatshe leno la rona'''<br> '''I.''' Fatshe leno la rona<br> Ke mpho ya Modimo,<br> Ke boswa jwa borraetsho;<br> a le nne ka kagiso.<br> '''''Chorus:'''''<br> Tsogang, tsogang! Banna, tsogang!<br> Emang, basadi, emang, tlhagafalang!<br> Re kopanele go direla<br> Lefatshe la rona.<br> '''II.''' 'Ina lentle la tumo<br> la tšhaba ya Botswana,<br> Ka kutlwano le kagisano,<br> e bopagantswe mmogo.<br> 𝄆 '''''Chorus.''''' 𝄇<br> Инглиз телендә<br> '''This Land of Ours'''<br> '''I.''' Blessed be this noble land,<br> Gift to us from God's strong hand,<br> Heritage our fathers left to us.<br> May it always be at peace.<br> '''''Chorus:'''''<br> Awake, awake, O men, awake!<br> And women close beside them stand,<br> Together we'll work and serve<br> This land, this happy land!<br> '''II.''' Word of beauty and of fame,<br> The name Botswana to us came.<br> Through our unity and harmony,<br> We'll remain at peace as one.<br> '''''Chorus.'''''<br> https://rutube.ru/video/3a6ae0dd6eef98449ffe73a1fdd4980b/ https://wikiway.com/botsvana/gimn/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:United_States_Navy_Band_-_Fatshe_leno_la_rona.ogg '''БУ – БЕЗНЕҢ ИЛЕБЕЗ'''<br> ........................... === '''БӨЕКБРИТАНИЯ''' === '''''English'''''<br> '''God save the King''' *<br> God save our gracious King!<br> Long live our noble King!<br> God save the King!<br> Send him victorious,<br> Happy and glorious,<br> Long to reign over us:<br> God save the King!<br> https://rutube.ru/video/40ec7e8ded886c6056411cc591f3e590/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_God_Save_the_Queen.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Алла, сакла патшаны'''<br> Алла, сакла аны,<br> Күрекле патшаны,<br> Алла, сакла!<br> Җиңүләр бүләк ит,<br> Данлы, бәхетле ит,<br> Хакимебез дип хакла,<br> Алла, сакла!<br> * Дәүләт башлыгы хатын-кыз булган очракта, '''King''' (кыйрал) урынына '''Queen''' (Кыйралбикә) дип җырлана. Рәсми чараларда гадәттә шушы беренче куплеты гына башкарыла. Тагын ике куплеты бар.<br> === '''БРАЗИЛИЯ''' === '''''Em português'''''<br> Ouviram do Ipiranga as margens plácidas,<br> de um povo heroico o brado retumbante.<br> E o sol da Liberdade em raios fúlgidos,<br> brilhou no céu da Pátria nesse instante.<br> Se o penhor dessa igualdade,<br> conseguimos conquistar com braço forte!<br> Em teu seio, ó Liberdade,<br> desafia o nosso peito a própria morte!<br> Ó Pátria amada,<br> idolatrada,<br> salve, salve!<br> Brasil, um sonho intenso, um raio vívido,<br> de amor e de esperança à terra desce.<br> Se em teu formoso céu, risonho e límpido,<br> a imagem do Cruzeiro resplandece.<br> Gigante pela própria natureza<br> És belo, és forte, impávido colosso<br> E o teu futuro espelha essa grandeza<br> Coro:<br> Terra adorada<br> Entre outras mil<br> és tu, Brasil,<br> ó Pátria amada<br> Dos filhos deste solo és mãe gentil<br> Pátria amada,<br> Brasil! Brasil! Brasil!<br> https://rutube.ru/video/ee7431706dc7629ac0421187af03b030/ Ике куплеты бергә. Һәр куплет алдыннан ярты минутлык увертюра уйнала.<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hino_Nacional_Brasileiro_instrumental.ogg<br> '''''Рәсми беренче куплеты. Башта ярты минутлык увертюра уйнала.''''' '''''Татар телендә'''''<br> Ишеттеләр Ипиранга-елга ярлары<br> Батырларның күк күкрәүдәй өннәрен,<br> Һәм азатлык кояшы мул сипте нурларын,<br> Яктыртты ул Ватаныбыз күкләрен.<br> Без тигезлек дәлил-сәбәбен<br> Бу куәтле куллар белән казандык,<br> Каршы алырбыз үлем сәгатен<br> Синең кочагыңда, изге Азатлык!<br> Сөекле Ватан,<br> Кодрәт ал Хактан,<br> Имин бул син!<br> Бразил — бөек хыялыбыз, сибә нурлар<br> Күк такымы — Көньяк Хач җиребезгә,<br> Сөю, өмет таратып балкый йолдызлар<br> Гүзәл, аяз, шатлык тулы күгебездә.<br> Табигать үзе тудырган гигантсың;<br> Мәһабәт, көчле, кыю син, беләгеңдә<br> Алдагы бөеклегеңне туплагансың!<br> Кушымтасы:<br> Меңнәр арасыннан<br> Өзелеп яраткан ил,<br> Әй сөекле Ватан,<br> Син ул, Бразил!<br> Ул-кызыңа изге ана күк ил,<br> Әй сөекле Бразил!<br> Бразил! Бразил!<br> === '''БРУНЕЙ''' === === '''БУРКИНА ФАСО''' === === '''БУРУНДИ''' === === '''БУРЯТИЯ''' === Үнгын дайдаар, хангай тайгаар нэмжыгшэ<br> Үлзы Буряад — манай нангин үлгы.<br> Сэлмэг сарюун, сэнхир номин шарайшни<br> Сэдьхэлдэмнай хэзээдэшье зулгы.<br> Эрхим хангал санзай шэнги агаарташ<br> Эршэ хүсөөр элсүүлэнгүй яалайб!<br> Эмтэй домтой мүнхын уһан аршаандаш<br> Эльгэ зүрхөө хүртүүлэнгүй яалайб!<br> Холын замда эхын ёһоор юрөөжэ,<br> Хүмүүн зондо хэтын жаргал хүсөөш.<br> Саяан хадын сэлгеэн амяар арюудхан,<br> Байгал далайн гэгээн долгёор сүршөөш.<br> Шэрүүн сагай ерээшье һаа дэлхэйдэ,<br> Шинии заяан замһаа хадуурхагүйл.<br> Эбтэй дорюун бүлын ёһоор жаргыш даа,<br> Энхэ Буряад — манай нангин үлгы.<br> Эхэ нютаг!<br> https://rutube.ru/video/28ab9b9219843a27baf44e5222ea81d6/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Буряад_Уласай_түрын_дуулал.ogg ............................... === '''БУТАН''' === === '''ВЬЕТНАМ''' === '''''Bằng tiếng Việt'''''<br> '''Tiến quân ca'''<br> Đoàn quân Việt Nam đi chung lòng cứu quốc<br> Bước chân dồn vang trên đường gập ghềnh xa<br> Cờ in máu chiến thắng vang hồn nước,<br> Súng ngoài xa chen khúc quân hành ca.<br> Đường vinh quang xây xác quân thù,<br> Thắng gian lao cùng nhau lập chiến khu.<br> Vì nhân dân chiến đấu không ngừng,<br> Tiến mau ra sa trường,<br> Tiến lên, cùng tiến lên.<br> Nước non Việt Nam ta vững bền.<br> Đoàn quân Việt Nam đi sao vàng phấp phới<br> Dắt giống nòi quê hương qua nơi lầm than<br> Cùng chung sức phấn đấu xây đời mới,<br> Đứng đều lên gông xích ta đập tan.<br> Từ bao lâu ta nuốt căm hờn,<br> Quyết hy sinh đời ta tươi thắm hơn.<br> Vì nhân dân chiến đấu không ngừng,<br> Tiến mau ra sa trường,<br> Tiến lên, cùng tiến lên.<br> Nước non Việt Nam ta vững bền.<br> https://rutube.ru/video/5e84a5392251a0bded2e865d403204ae/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Vietnam.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Алга баручы гаскәр җыры'''<br> Вьет гаскәре алга, илне сакларга,<br> Бара озын, тар сукмакларда.<br> Ил рухы – канлы байракта,<br> Туп гөрселдәве – җырларда.<br> Юл буйлап – дошман сөяге,<br> Күңелдә – җиңү теләге.<br> Халкыбыз дип сафка бастык.<br> Алга, яуларга,<br> Бергә – гел алга!<br> Вьетнам мәңгелек һәм нык.<br> Вьет гаскәре, алга, алтын йолдызга<br> Карап ил чыга олы юлга,<br> Күмәкләшеп – яңа тормышка,<br> Богауларны өзеп – уңышка.<br> Озак булдык михнәт-кайгыда,<br> Ватан өчен җаннар фида,<br> Халкыбыз дип сафка бастык.<br> Алга, яуларга,<br> Бергә – гел алга!<br> Вьетнам мәңгелек һәм нык.<br> === '''ГАГАУЗИЯ''' === '''Tarafım'''<br> Tarafım, san tarafım,<br> Ne gözelsin, korafım:<br> Çok comerţin sän, topraam,<br> Gagauz Yerim, Bucaam!<br> Refren:<br> Gagauziya – hoşluum,<br> Çok sevin, koru dostluu,<br> Bayraanı üüsek kaldır,<br> Sän benim paalı halkım!<br> İIk adım sendi yaptık,<br> Hem ana da biz dedik,<br> Kaușu sevdik dinmäz,<br> «Oglanı» çaldık bitmäz.<br> Refren.<br> Gagauziya, mutlu yerim,<br> Vatanımsın sän benim,<br> Pek işçidir insanın,<br> Yelleri keser altın.<br> Refren.<br> Ne zorluk seni kırdı,<br> Ne zaman dolaştırdı.<br> Allahım, koru topraa:<br> Gagauz Yeri, Bucaa!<br> Refren.<br> https://rutube.ru/video/56e9481f5a49d01e2753681fd49d4c75/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Gagauz_Yerin_Gimnı.ogg '''Тарафым'''<br> === '''ГАУДЕАМУС (Шәкертләр гимны)''' === '''''Латинча'''''<br> '''Gaudeamus igitur!'''<br> I. Gaudeamus igitur<br> Juvenes dum sumus,<br> Gaudeamus igitur<br> Juvenes dum sumus!<br> Post jucundam juventutem<br> Post molestam senectutem<br> Nos habebit humus,<br> Nos habebit humus.<br> II. Ubi sunt qui ante nos<br> In mundo fuere?<br> Ubi sunt qui ante nos<br> In mundo fuere?<br> Ade as a inferos<br> Transe as a superos<br> Hos si vis videre,<br> Hos si vis videre.<br> III. Vita nostra brevis est<br> Brevi finietur,<br> Vita nostra brevis est<br> Brevi finietur.<br> Venit mors velociter<br> Rapit nos atrociter<br> Nemini parcetur,<br> Nemini parcetur.<br> IV. Vivat academia,<br> Vivant professores,<br> Vivat academia,<br> Vivant professores!<br> Vivat membrum quodlibet,<br> Vivat membra quaelibet,<br> Semper sint in flore,<br> Semper sint in flore.<br> V. Vivant omnes virgines,<br> Faciles, formosae,<br> Vivant omnes virgines,<br> Faciles, formosae.<br> Vivant et mulieres,<br> Tenerae amabiles,<br> Bonae laboriosae,<br> Bonae laboriosae.<br> VI. Vivant et republica<br> et qui illam regit,<br> Vivant et republica<br> et qui illam regit.<br> Vivat nostra civitas,<br> Maecenatum caritas,<br> Quae nos hic protegit,<br> Quae nos hic protegit.<br> VII. Pereat tristitia,<br> Pereant osores,<br> Pereat tristitia,<br> Pereant osores.<br> Pereat diabolus,<br> Qui vis antiburschius,<br> Atque irrisores,<br> Atque irrisores.<br> https://upload.wikimedia.org/score/0/m/0moe4h1ey0lo6b55p8ouwddb1e30elb/0moe4h1e.mp3 https://rutube.ru/video/cbf30cb993a91b0983f493a99577a999/ '''Әйдәгез, күңелләник!'''<br> I. Әйдәгез, күңелләник –<br> Яшьлек шуңа форсат,<br> Әйдәгез, күңелләник –<br> Яшьлек шуңа форсат!<br> Яшь гомерләр үтеп китәр,<br> Тынгысыз картлык та җитәр –<br> Алыр безне туфрак,<br> Алыр безне туфрак.<br> II. Безнең гомер бик кыска<br> Фанилык иңендә,<br> Безнең гомер бик кыска<br> Фанилык иңендә.<br> Әҗәл тиз килеп җитә,<br> Дөньядан алып китә,<br> Аяу юк һичкемгә,<br> Аяу юк һичкемгә.<br> III. Моңарчы яшәгәннәр –<br> Кайда алар бүген?<br> Моңарчы яшәгәннәр –<br> Кайда алар бүген?<br> Күкләргә менеп эзлә,<br> Ахирәттә дә күзлә –<br> Очратырлык түгел,<br> Очратырлык түгел.<br> IV. Яшә, академия,<br> Яшәсен остазлар,<br> Яшә, академия,<br> Яшәсен остазлар!<br> Яшәсен һәркайсысы,<br> Яшәсен һәрбарчасы<br> Һәм чәчәк атсыннар,<br> Һәм чәчәк атсыннар!<br> V. Яшәсен безнең кызлар –<br> Сөйкемле, гүзәлләр,<br> Яшәсен безнең кызлар –<br> Сөйкемле, гүзәлләр!<br> Яшәсеннәр ханымнар –<br> Ягымлылар, назлылар,<br> Хезмәт сөючәннәр,<br> Хезмәт сөючәннәр!<br> VI. Яшәсен дәүләтебез,<br> Яшәсен хакимнәр,<br> Яшәсен дәүләтебез,<br> Яшәсен хакимнәр!<br> Яшәсен шәһәребез,<br> Иганәчеләребез –<br> Химая иткәннәр,<br> Химая иткәннәр.<br> VII. Булмасын кайгы-хәсрәт,<br> Бетсен көнләшкәннәр,<br> Булмасын кайгы-хәсрәт,<br> Бетсен көнләшкәннәр!<br> Олаксын шайтаны да,<br> Шәкертләр дошманы да –<br> Гыйлемнән көлгәннәр,<br> Гыйлемнән көлгәннәр!<br> === '''ГВАТЕМАЛА''' === '''''Español'''''<br> '''¡Guatemala feliz...!'''<br> ¡Guatemala feliz...! que tus aras<br> no profane jamás el verdugo;<br> ni haya esclavos que laman el yugo<br> ni tiranos que escupan tu faz.<br> Si mañana tu suelo sagrado<br> lo amenaza invasión extranjera,<br> libre al viento tu hermosa bandera<br> a vencer o a morir llamará.<br> '''''Coro I'''''<br> Libre al viento tu hermosa bandera<br> a vencer o a morir llamará;<br> que tu pueblo con ánima fiera<br> antes muerto que esclavo será.<br> De tus viejas y duras cadenas<br> tú forjaste con mano iracunda,<br> el arado que el suelo fecunda<br> y la espada que salva el honor.<br> Nuestros padres lucharon un día<br> encendidos en patrio ardimiento,<br> y lograron sin choque sangriento<br> colocarte en un trono de amor.<br> '''''Coro II'''''<br> Y lograron sin choque sangriento<br> colocarte en un trono de amor,<br> que de patria en enérgico acento<br> dieron vida al ideal redentor. <br> https://rutube.ru/video/d6dc9d8a9ac02cce08f980af4ea733df/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Guatemala,_by_the_U.S._Navy_Band.oga '''''Испан телендә'''''<br> '''Гватемала – бәхетле!..'''*<br> Гватемала – бәхетле!... Михрабың <br> Һичкайчан мәсхәрә ителмәс;<br> Юк коллар, ялаучы богавын,<br> Һәм залим йөзеңә төкермәс.<br> Һәм әгәр бу изге туфрагың<br> Нәҗесләп тапталса иртәгә,<br> Чакырыр азатлык байрагың –<br> Җиңәргә йә шәһит китәргә.<br> '''''Беренче кушымта:'''''<br> Чакырыр азатлык байрагың<br> Җиңүгә йә шәһит китәргә.<br> Кол булмас һич горур улларың,<br> Ителсә дә дучар үләргә.<br> Күптәнге һәм авыр богауны<br> Онытып, алырсың кулларга<br> Бәрәкәт бирүче суканы<br> Һәм кылыч – намусың сакларга.<br> Милли хис ялкынында янган<br> Бабалар тапкан үз бәхетен:<br> Кан коймый, азатлык яулаган<br> Һәм корган мәхәббәт тәхетен.<br> '''''Икенче кушымта:'''''<br> Кан коймый азатлык яулаган<br> Һәм корган мәхәббәт тәхетен,<br> Куәтле булсын дип Ил-Ватан,<br> Тергезгән идеал-өметен.<br> * Гимнның өченче-дүртенче куплетлары илнең җирле үзенчәлекләренә багышланган, рәсми чараларда алар гадәттә башкарылмый. Беренче рәсми куплеты гына башкарылганда, кушымтасы кабатлана.<br> === '''ГОМАН''' === '''''Гарәп телендә'''''<br> يا ربنا احفظ لنا جلالة السلطان<br> والشعب بالأوطان<br> بالعز والإيمان<br> وليدم مؤيدا<br> عاهلا ممجدا<br> بالنفوس يفتدى<br> وليدم مؤيدا<br> عاهلا ممجدا<br> بالنفوس يفتدى<br> يا عمان نحن من عهد النبي<br> أوفياء من كرام العرب<br> أبشري قابوس جاء<br> فلتباركه السماء<br> واسعدي والتقيه بالدعاء<br> https://rutube.ru/video/3b3791ac515cb88a7140c6765148ac1c/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Peace_to_the_Sultan_(نشيد_السلام_السلطاني).ogg Йа Илаһ, солтан галиҗәнапне данла һәм ярлыка,<br> халкын, Ватанын сакла,<br> гыйззәт-иманын хакла!<br> Яшә, солтаныбыз,<br> данлы юлбашчыбыз,<br> синең өчен җан фида.<br> Яшә, солтаныбыз,<br> данлы юлбашчыбыз,<br> синең өчен җан фида.<br> Гоман, нәби гаһеденнән тәкъва,<br> без — тугры, кәрамәтле гарәп.<br> Кабуска догаң хаслап,<br> хатиб рухына баглап,<br> шатландыр аны, мөбарәкләп.<br> === '''ГӨРҖИСТАН''' === ქართულად<br> '''თავისუფლება'''<br> ჩემი ხატია სამშობლო,<br> სახატე მთელი ქვეყანა,<br> განათებული მთა-ბარი,<br> წილნაყარია ღმერთთანა.<br> თავისუფლება დღეს ჩვენი<br> მომავალს უმღერს დიდებას,<br> ცისკრის ვარსკვლავი ამოდის<br> და ორ ზღვას შუა ბრწყინდება,<br> და დიდება თავისუფლებას,<br> თავისუფლებას დიდება.<br> https://rutube.ru/video/3b6b3ac76bfb78a37b9a485da54c07e2/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Tavisupleba_instrumental.ogg '''''Гөрҗи телендә'''''<br> '''Азатлык'''<br> Ватаным – изге иконам,<br> Дөнья җирләре түрендә,<br> Тау-үзәннәре Алладан<br> Без туганнарга бирелгән.<br> Киләчәгебезне данлап<br> Азатлык-ирек яулыйбыз,<br> Ике диңгез арасында<br> Балкыр таңда Чулпан йолдызыбыз,<br> Җырлыйбыз ирекне без мактап,<br> Азатлыкка дан җырлыйбыз!<br> === '''ГРЕНЛАНДИЯ''' === '''''Kalaallisut'''''<br> 1. Nunarput, utoqqarsuanngoravit<br> niaqqut ulissimavoq qiinik.<br> Qitornatit kissumiaannarpatit<br> tunillugit sineriavit piinik.<br> 5. Taqilluni naami atunngiveqaaq,<br> kalaallit siumut makigitsi.<br> Inuttut inuuneq pigiuminaqaaq,<br> saperasi isumaqaleritsi.<br> https://rutube.ru/video/87d8e32fb75ee1335087ccdd3ba8ac91/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Nunarput.ogg '''''Гренланд телендә'''''<br> 1. Син, борынгы Ватаныбыз, тау-бозлы,<br> Күкрәгеңдә назлана ул-кызларың.<br> Чал чәчләрдәй кар каплаган башыңны,<br> Байлык-муллыкта океан ярларың.<br> 5. Кол басынкылыгы — түгел һич язмыш,<br> Алга, Калааллит, без синең сагыңда.<br> Уалучан булса да безнең тормыш,<br> Инаныгыз, булдырырбыз барын да!<br> '''Гимн текстындагы биш куплетның беренчесе һәм соңгысы гына рәсми рәвештә башкарыла.'''<br> === '''ГРЕЦИЯ (ЮНАНСТАН)''' === '''''Στα ελληνικά'''''<br> '''Ἐλευθεριά'''<br> Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν κόψι<br> Τοῦ σπαθιοῦ τὴν τρομερή,<br> Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν ὄψι,<br> Ποὺ μὲ βία μετράει τὴν γῆ.<br> Ἀπ’ τὰ κόκκαλα βγαλμένη<br> τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά,<br> καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br> χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br> καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br> χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br> καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br> χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br> https://rutube.ru/video/8ad80831c39f5c43a56280dadc8ae903/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hymn_to_liberty_instrumental.oga '''''Грек (юнан) телендә'''''<br> '''Азатлык'''<br> Таныш миңа, газиз илем,<br> Иң үткен кылычларың,<br> Таныш үткен күз карашың —<br> Колачлый ул Җир шарын.<br> Затлы Юнан тамырыннан<br> Үсеп чыккан бер аклык, —<br> Борынгыдай көчле рухлы,<br> Котлы булсын Азатлык,<br> Борынгыдай көчле рухлы,<br> Котлы булсын Азатлык,<br> Борынгыдай көчле рухлы,<br> Котлы булсын Азатлык!<br> '''Барлыгы 254 куплеты булган текстның бердәнбер рәсми башкарыла торганы.'''<br> === '''ГЫЙРАК''' === '''باللغة العربية'''<br> '''مَوْطِنِيْ'''<br> مَوْطِنِيْ مَوْطِنِيْ<br> اَلْجَلَالُ وَالْجَمَالُ وَالسَّنَاءُ وَالْبَهَاءُ<br> فِيْ رُبَاكْ فِيْ رُبَاكْ<br> وَالْحَيَاةُ وَالنَّجَاةُ وَالْهَنَاءُ وَالرَّجَاءُ<br> فِيْ هَوَاكْ فِيْ هَوَاكْ<br> هَلْ أَرَاكْ هَلْ أَرَاكْ<br> سَالِماً مُنَعَّماً وَ غَانِماً مُكَرَّماً<br> سَالِماً مُنَعَّماً وَ غَانِماً مُكَرَّماً<br> هَلْ أَرَاكْ فِيْ عُلَاكْ<br> تَبْلُغُ السِّمَاكْ تَبْلُغُ السِّمَاكْ<br> مَوْطِنِي مَوْطِنِيْ<br> مَوْطِنِيْ مَوْطِنِيْ<br> اَلشَّبَابُ لَنْ يَّكِلَّ هَمُّهُ أنْ يَّسْتَقِلَّ<br> أَوْ يَبِيْد أَوْ يَبِيْد<br> نَسْتَقِيْ مِنَ الرَّدَى وَلَنْ نَّكُوْنَ لِلْعِدَى<br> كَالْعَبِيْد كَالْعَبِيْد<br> لَا نُرِيْد لَا نُرِيْد<br> ذُلَّنَا الْمُؤَبَّدَا وَعَيْشَنَا الْمُنَكَّدَا<br> لَا نُرِيْد بَلْ نُعِيْد<br> مَجْدَنَا التَّلِيْد مَجْدَنَا التَّلِيْد<br> مَوْطِنِيْ مَوْطِنِيْ<br> مَوْطِنِيْ مَوْطِنِيْ<br> اَلْحُسَامُ وَ الْيَرَاعُ لَا الْكَلَامُ وَالنِّزَاعُ<br> رَمْزُنَا رَمْزُنَا<br> مَجْدُنَا وَ عَهْدُنَا وَوَاجِبٌ مِّنَ الْوَفَاء<br> يَهُزُّنَا يَهُزُّنَا<br> عِزُّنَا عِزُّنَا<br> غَايَةٌ تُشَرِّفُ وَ رَايَةٌ تُرَفْرِفُ<br> يَا هَنَاكْ فِيْ عُلَاكْ<br> قَاهِراً عِدَاكْ قَاهِراً عِدَاكْ<br> مَوْطِنِيْ مَوطِنِيْ<br> https://rutube.ru/video/36bfaa3e552fb97403063f05b18e40c1/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Mawtini.ogg '''''татарча'''''<br> '''Ватаным'''<br> Ватаным, Ватаным,<br> Гүзәллегең, бөеклегең, дан-шөһрәтең һәм зиннәтең —<br> Тауларда, тауларда,<br> Тормыш-хәят һәм ирегең, куанычың һәм өметең<br> Һаваңда, һаваңда —<br> Насыйпмы бу миңа?<br> Хозурың хәвефсезлектә, хөрмәтең иминлектә,<br> Хозурың хәвефсезлектә, хөрмәтең иминлектә —<br> Насыйпмы? Бу намың<br> Тәблигъ булсын күктә,<br> Тәблигъ булсын күктә,<br> Ватаным, Ватаным!<br> Ватаным, Ватаным,<br> Армый-талмый әзер яшьләр азатлык дип җан атарга<br> Йә шәһит булмакка,<br> Үлем суын эчсәләр дә, буйсынмаслар дошманнарга,<br> Түнмәсләр коллыкка —<br> Мәңгелек хурлыкка.<br> Рухсызланмам, риза булмам аяныч яшәмәккә,<br> Рухсызланмам, риза булмам аяныч яшәмәккә.<br> Иҗтиһад кылганым —<br> Даның тергезмәккә, даның тергезмәккә,<br> Ватаным, Ватаным.<br> Ватаным, Ватаным,<br> Үткен кылыч, очлы каләм, сафсата һәм бәхәс түгел, —<br> Байрагым һәм туграм.<br> Намусым дип, иманым дип, бурыч дип атлыга күңел —<br> Гомерлек вазифам.<br> Безнең дан, безнең дан —<br> Без кадерләгән максатта, күк бизәгән байракта,<br> Без кадерләгән максатта, күк бизәгән байракта.<br> Куәтле рух-җаның,<br> Дошманны җиңеп атла, дошманны җиңеп атла,<br> Ватаным, Ватаным.<br> '''Гыйракның "Маутыйни" (Ватаным) исемле дәүләт гимны гарәпләрнең гомуми максатларын һәм омтылышларын да чагылдыра. Шул сәбәпле ул берничә гарәп илендә халык гимны булып киткән.''' === '''ДАНИЯ''' === '''''På dansk'''''<br> '''''Дания телендә'''''<br> Der er et yndigt land<br> Der er et yndigt land,<br> det står med brede bøge<br> nær salten østerstrand,<br> nær salten østerstrand.<br> Det bugter sig i bakke dal,<br> det hedder gamle Danmark,<br> og det er Frejas sal,<br> og det er Frejas sal!<br> Vort gamle Danmark skal bestå<br> så længe bøgen spejler,<br> sin top i bølgen blå,<br> sin top i bølgen blå.<br> https://rutube.ru/video/a378796d75472ac903f75f9e630368b6/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Der_er_et_yndigt_land.ogg '''Әй, сөекле Ватан!'''<br> Әй, сөекле Ватан!<br> Тозлы диңгез ярында<br> бүкләрең тезелеп баскан,<br> тезелеп баскан.<br> Борынгы Данмарк илен,<br> диңгездән искән җилен<br> Фрайя яраткан,<br> Фрайя яраткан!<br> Мәңге яшә, урманнар күк,<br> кодрәт алып, даннар иле,<br> зәңгәр дулкыннардан,<br> зәңгәр дулкыннардан.<br> '''Гимнның җыелма рәсми куплеты.'''<br> === '''ДОМИНИКАН ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Español'''''<br> '''Quisqueyanos valientes'''<br> I. Quisqueyanos valientes, alcemos<br> Nuestro canto con viva emoción,<br> Y del mundo a la faz ostentemos<br> Nuestro invicto glorioso pendón. <br> ¡Salve el pueblo que intrépido y fuerte, <br> A la guerra a morir se lanzó <br> Cuando en bélico reto de muerte<br> Sus cadenas de esclavo rompió. <br> '''''(+acompañamiento)'''''<br> Ningun pueblo ser libre merece <br> Si es esclavo indolente y servil; <br> Si en su pecho la llama no crece<br> Que templó el heroismo viril.<br> Mas Quisqueya la indómita y brava <br> Siempre altiva la frente alzará: <br> Que si fuere mil veces esclava<br> Otras tantas ser libre sabrá.<br> https://rutube.ru/video/a5fcaf7da09058288d46838b627c352c/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Dominican_Republic_National_Anthem.ogg<br> (башта ике юллык кереш уйнала)<br> '''''Татар телендә'''''<br> '''Кискейя кыюлары'''<br> 1. Җырлыйбыз, Кискейя кыюлары,<br> Дәртләнеп хисле җырыбызны,<br> Соклансын күреп бар Җир шары<br> Җиңелмәс данлыклы туыбызны.<br> Дан батыр йөрәкле халыкка —<br> Аяусыз көрәшкә атлады,<br> Җан фида кылып һәр сугышта,<br> Богауларны ватып ташлады!<br> '''''(+аккомпанемент)'''''<br> Һичкайчан булалмас хөр-азат<br> Ихтыярсыз бер кол, ярамсак,<br> Күкрәгендә ялкынланмаса<br> Гайрәте кабызган бер учак.<br> Ә Кискейя кыю, бирешмәс, —<br> Коллыкка төшсә дә мең кабат,<br> Горур тотар үзен, килешмәс,<br> Булыр ул яңадан хөр-азат.<br> === '''ЕВРОПА БЕРЛЕГЕ''' === '''ODE AN DIE FREUDE'''<br> Freude, schöner Götterfunken,<br> Tochter aus Elysium,<br> Wir betreten feuertrunken,<br> Himmlische, dein Heiligtum!<br> Deine Zauber binden wieder<br> Was die Mode streng geteilt;<br> Alle Menschen werden Brüder,<br> Wo dein sanfter Flügel weilt.<br> Seid umschlungen, Millionen!<br> Diesen Kuß der ganzen Welt!<br> Brüder, über‘m Sternenzelt<br> Muß ein lieber Vater wohnen.<br> Wem der große Wurf gelungen,<br> eines Freundes Freund zu sein;<br> wer ein holdes Weib errungen,<br> mische seinen Jubel ein!<br> Ja, wer auch nur eine Seele<br> Sein nennt auf dem Erdenrund!<br> Und wer’s nie gekonnt, der stehle<br> Weinend sich aus diesem Bund!<br> https://rutube.ru/video/287ed23850bb5fc1bd7c399bbb1fd99e/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Anthem_of_Europe_(US_Navy_instrumental_long_version).ogg '''ШАТЛЫККА МӘДХИЯ'''<br> Күңелләргә иңә шатлык<br> Илаһият нурында,<br> Низагтан туеп сыендык<br> Тәңребез хозурына!<br> Берләшә рухи нигездә<br> Элек аерылганнар,<br> Ходай канат җәйгән җирдә<br> Без бәндәләр – туганнар.<br> Миллионнар, иң куеп иңгә,<br> Шатлыкка җирне күмсен!<br> Туганнар Галәм түрендә<br> Әл-Вәдүд барын белсен!<br> Тормышта туры юл тоткан,<br> Иңдәшен дус дип тойган,<br> Гомер юлдашын яраткан –<br> Булсын ул безнең туган!<br> Тәкәбберлеккә бирелгән,<br> Башканы күреп түбән,<br> Дуслык кадерен белмәгән –<br> Китсен безнең берлектән!<br> '''Гимн Европа Берлегенә кергән дәүләтләр телләренә тәрҗемә ителгән. Аерым илләрдәге чараларда ул җирле дәүләт телләрендә башкарылырга мөмкин. Гомумевропа күләмендә аны оркестр гына башкара, шул рәвешчә кыйтгадагы бер генә телгә дә өстенлек бирелми. Гимнга нигез итеп Фридрих Шиллерның 1785 елда язылган шигыре алынган. Соңрак аңа Лүдвиг ван Бетһовен көй иҗат иткән. Бу музыка көйязарның Тугызынчы симфониясенә кертелгән.'''<br> '''Биредә гимнның иң популяр варианты тәрҗемә ителгән. Соңгы дүрт юлы сирәк уйнала. Беренче куплеты гына даими башкарыла, кайвакыт аны азакта кабатлыйлар да.'''<br> === '''ҖИБУТИ''' === '''''Сомали телендә'''''<br> Hinjinne u sara kaca,<br> Calankaan harraad iyo<br> Haydaar u mudateen!<br> Haydaar u mudateen!<br> Hir cagaarku qariyayiyo.<br> Habkay samadu tahayoo;<br> Xiddig dhi igleh hoorshoo,<br> Caddaan lagu hadheeyaay.<br> ||: Maxaa haybad kugu yaal!<br> Maxaa haybad kugu yaal! :||<br> https://rutube.ru/video/c790a5f891ae816940c1c0a5d68eaae9/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:The_Djiboutian_anthem.ogg '''''Афар телендә'''''<br> Doogehiik inkih solaa,<br> Simbiliiy kah ningicle<br> Bakaarat kah sugunne!<br> Bakaarat kah sugunne!<br> Bulci kaak qaran sido,<br> Gubi kak way anxar lusa;<br> Cutukti caxte caydu,<br> Qidi wagri silaalo.<br> ||: Maysooy heebati kumuu!<br> Maysooy heebati kumuu! :||<br> https://rutube.ru/video/666957111ce1ef02b75475d6715b72ba/ https://wikiway.com/djibouti/gimn/ Күтәрел, байрагыбыз,<br> Дәррәү торып басыгыз!<br> Алдык аны яу итеп,<br> Әрнүләр, сусау үтеп.<br> Безнең мәңгелек төсләр:<br> Җирләр — яшел, күкләр — зәңгәр;<br> Ак төс — иминлек хасы,<br> Канлы йолдыз — уртасы.<br> ||: Байрак — безнең горурлык!<br> Байрак — безнең хозурлык! :||<br> === '''ИРАН ИСЛАМ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''به فارسی'''<br> سر زد از افق مهر خاوران<br> فروغ دیده‌ی حق‌باوران<br> بهمن فر ایمان ماست<br> پیامت ای امام، استقلال<br> آزادی، نقش جان ماست<br> شهیدان، پیچیده در گوش زمان فریادتان<br> پاینده مانی و جاودان<br> جمهوری اسلامی ایران<br> https://rutube.ru/video/df5a1726583c76eec62736f2b1cebf71/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Sorud-e_Mellí-e_Yomhurí-e_Eslamí-e_Irán_(instrumental).oga<br> (башта кыска гына кереш уйнала)<br> '''''Татар телендә'''''<br> Офыкта Шәрекъ Кояшы балкый,<br> Хак мөселман күңелен ул назлый,<br> Баһман – иман йөзек кашы.<br> Синең вәгазьләрең, әй, Имам,<br> Азатлык, ирек тоткасы.<br> Шәһитләр!<br> Сезнең ялвару – заман колагында чаң:<br> “Ул яши һәм мәңге булачак –<br> Ислам Җөмһүрияте Иран!”<br> === '''ИРЛАНДИЯ (дәүләт гимны)''' === '''''I nGaeilge'''''<br> '''Amhrán na bhFiann'''<br> Seo dhibh a chairde duan Óglaigh,<br> Cathréimeach briomhar ceolmhar,<br> Ár dtinte cnámh go buacach táid,<br> ‘S an spéir go min réaltogach<br> Is fonnmhar faobhrach sinn chun gleo<br> ‘S go tiúnmhar glé roimh thíocht don ló<br> Fé chiúnas chaomh na hoiche ar seol:<br> Seo libh canaídh Amhrán na bhFiann.<br> '''''Refrain:'''''<br> Sinne Fianna Fáil<br> Atá faoi gheall ag Éirinn,<br> Buíon dár slua<br> Thar toinn do ráinig chugainn,<br> Faoi mhóid bheith saor.<br> Seantír ár sinsir feasta<br> Ní fhagfar faoin tíorán ná faoin tráil<br> Anocht a théam sa bhearna bhaoil,<br> Le gean ar Ghaeil chun báis nó saoil<br> Le gunna scréach faoi lámhach na bpiléar<br> Seo libh canaídh Amhrán na bhFiann.<br> '''''English'''''<br> '''The soldier’s song'''<br> We’ll sing a song, a soldier’s song,<br> With cheering rousing chorus,<br> As round our blazing fires we throng,<br> The starry heavens o’er us;<br> Impatient for the coming fight,<br> And as we wait the morning’s light,<br> Here in the silence of the night,<br> We’ll chant a soldier’s song.<br> Chorus:<br> Soldiers are we<br> whose lives are pledged to Ireland;<br> Some have come from a land beyond the wave.<br> Sworn to be free,<br> No more our ancient sire land<br> Shall shelter the despot or the slave.<br> Tonight we man the gap of danger<br> In Erin’s cause, come woe or weal<br> ‘Mid cannons’ roar and rifles peal,<br> We’ll chant a soldier’s song.<br> https://rutube.ru/video/90b1d912555afa0dfb85c4f6b882017f/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Amhrán_na_bhFiann.ogg<br> (бу аудиода гимнның "компакт варианты" – кушымтасы гына уйнала)<br> https://zvyki.com/song/78387993/Gimn_Irlandii_-_Amhr_n_na_bhFiann/{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<br> (вокал, биредә гимн тулысынча һәм ирланд телендә генә җырланган)<br> '''''Татар телендә'''''<br> '''Яугирләр җыры'''<br> Җырлыйк әле яугир җырын,<br> Басып байраклар астына.<br> Йолдызлар һәм учак уты<br> Төнлә күздә чагыла;<br> Безнең күңел ярсыр яуга,<br> Иртән кояш сипсә нурын,<br> Ә хәзер бу төнге тынлыкта<br> Җырлыйк яугир җырын.<br> Кушымтасы:<br> Без яугирләр,<br> Ирландия рухы йөрәктә,<br> Без ант иттек,<br> кайда туып үссәк тә:<br> Булмас һич безнең изге утарлар<br> Залим белән кол сыеныр урын.<br> Чәлпәрәмә килер зынҗырлар,<br> Сибәр кояш илгә нурын,<br> Үкерсә дә үлем чәчеп туплар,<br> Җырларбыз яугир җырын.<br> '''Гимн текстының рәсми башкарыла торган беренче куплетлары.'''<br> === '''ИСЛАНДИЯ''' === '''''Á íslensku'''''<br> Ó, guð vors lands! Ó, land vors guðs,<br> vér lofum þitt heilaga, heilaga nafn,<br> úr sólkerfum himnanna hnýta þér krans<br> þínir herskarar, tímanna safn.<br> Fyrir þér er einn dagur sem þúsund ár<br> og þúsund ár dagur, ei meir:<br> eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár,<br> sem tilbiður guð sinn og deyr.<br> Íslands þúsund ár,<br> Íslands þúsund ár,<br> eitt eilífðar smáblóm með titrandi tár,<br> sem tilbiður guð sinn og deyr.<br> https://rutube.ru/video/0a1dc4ee853df3662c56563317923367/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Lofsöngur.ogg '''''Татар телендә'''''<br> Ил Алласы! Аллалы ил!<br> Мактаулар Синең мөкатдәс намыңа.<br> Кояш, Галәм – Синең чәчәк бәйләме<br> Бакый гаскәрең тарафына.<br> Хозурыңда бер көн — мең еллар тиңдәше,<br> Мең еллар бер көндәй уза:<br> Мәңгелек – чәчәктән тамган күз яше,<br> Гыйбадәт кыла һәм сула.<br> Исландиягә мең ел,<br> Исландиягә мең ел,<br> Мәңгелек – чәчәктән тамган күз яше,<br> Гыйбадәт кыла һәм сула.<br> === '''ИСРАИЛ ДӘҮЛӘТЕ''' === '''בעברית'''<br> '''הַתִּקְוָה'''<br> כֹּל עוֹד בַּלֵּבָב פְּנִימָה<br> נֶפֶשׁ יְהוּדִי הוֹמִיָּה,<br> וּלְפַאֲתֵי מִזְרָח קָדִימָה,<br> עַיִן לְצִיּוֹן צוֹפִיָּה;<br> עוֹד לֹא אָבְדָה תִקְוָתֵנוּ,<br> הַתִּקְוָה בַּת שְׁנוֹת אַלְפַּיִם,<br> לִהְיוֹת עַם חָפְשִׁי בְּאַרְצֵנוּ, 𝄇<br> 𝄆 אֶרֶץ צִיּוֹן וִירוּשָׁלַיִם.<br> '''''Укылышы''''':<br> Kol ‘od balevav p’nimah –<br> Nefesh Yehudi homiyah<br> Ulfa’ati mizrakh kadimah<br> ‘ayin LeTsion tsofiyah –<br> ‘od lo avdah tikvatenu<br> Hatikvah bat sh’not alpayim:<br> Lihyot ‘am khofshi be’artzenu –<br> Erets Tsiyon vi’rushalayim.<br> Lihyot ‘am khofshi be’artzenu –<br> Erets Tsiyon vi’rushalayim.<br> https://rutube.ru/video/d5dc0d3980deb51088393013ef5c6bb6/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hatikvah_instrumental.ogg '''''Татар телендә'''''<br> Тынгысыз җаныбыз кушканга,<br> Хыял яши, йөрәктә ут яна,<br> Төбәп күзләрне гел Сионга,<br> Атларбыз алга, шәрыккә таба.<br> Сүнмәс өмет безнең күңелдә,<br> Ике мең ел аны сакладык,<br> Сион, Иерусалим илендә<br> Азатлыгыбызны хакладык,<br> Сион, Иерусалим илендә<br> Азатлыгыбызны хакладык.<br> === '''ИТАЛИЯ''' === '''''In italiano'''''<br> '''Fratelli d’Italia'''<br> Fratelli d’Italia,<br> L’Italia s’è desta,<br> Dell’elmo di Scipio<br> S’è cinta la testa.<br> Dove’è la Vittoria?<br> Le porga la chioma;<br> Chè schiava di Roma<br> Iddio la creò.<br> Fratelli d’Italia,<br> L’Italia s’è desta,<br> Dell’elmo di Scipio<br> S’è cinta la testa.<br> Dove’è la Vittoria?<br> Le porga la chioma;<br> Chè schiava di Roma<br> Iddio la creò.<br> '''''Coro''''':<br> Stringiamoci a coorte,<br> Siam pronti alla morte<br> Siam pronti alla morte:<br> Italia chiamò! Italia chiamò!<br> Si!!!<br> https://rutube.ru/video/068f53c26d70ee28ae1d6c1e3e82be76/ https://rutube.ru/video/95cb7a96b0e44bf7be5a182ff2fcccb4/ '''''Татар телендә'''''<br> '''Италия туганнары'''<br> Әй, туганнар, итальяннар,<br> Италия уянды,<br> Шипионың данлы очламын<br> Таҗ итеп ул киеп алды.<br> Олы җиңү – кайда соң ул?<br> Ул бит безгә баш иде:<br> Рум коллары торыннары<br> Ил хуҗасы булсын, диде.<br> Әй, итальяннар,<br> Италия уянды,<br> Шипио очламын<br> Таҗ итеп ул алды.<br> Олы җиңү – кайда?<br> Ул безгә баш иде:<br> Рум оныклары<br> Хуҗа булсын, дип.<br> '''''Кушымтасы''''':<br> “Бер тарафка, – дип, – әйдә, берләшик,<br> Җан фида кылып, бергә без көрәшик,<br> Җан фида кылып, бергә без көрәшик”, –<br> Италия дәшә! Италия дәшә!<br> Һәй!!!<br> '''Гимн текстының рәсми башкарыла торган беренче куплеты. Тагын ике "азатлык куплеты" һәм ике "тарихи куплеты" бар.'''<br> === '''ИЧКЕРИЯ ЧЕЧЕН ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Нохчийн маттахь'''''<br> '''Ӏожалла я маршо'''<br> Буьйсанна борз ехкаш дуьненчу девлла тхо,<br> ‘уьйранна лом уг’уш тхан ц’ераш техкина.<br> Лаилаха иллАллах.<br> Аьрзонийн баннашкахь наноша дакхийна,<br> Тархаш т’ехь дой хьийзо дайша ‘амийна.<br> Лаилаха иллАллах.<br> Халкъана, махкана наноша кхоьллина,<br> Цаьршинна эшначохь, майра д’ах’иттина.<br> Лаилаха иллАллах.<br> Ламанан лечарчий маршонехь кхиийна,<br> Халонех, бохамех курра чекхдийлина.<br> Лаилаха иллАллах.<br> Мокхаза ламанаш даш хилла лаларах,<br> Дахарехь, къийсамехь яхь оха д’алур яц.<br> Лаилаха иллАллах.<br> Бос ‘аьржа ва латта молханах лелхарах,<br> Тхешан сий доьхкина, тхо лаьтта доьрзур дац.<br> Лаилаха иллАллах.<br> Тхо цкъа а цхьанненна къарделла совцур дац,<br> ‘ожалла, я маршо — шиннех цхьаъ йоккхур ю?<br> Лаилаха иллАллах.<br> Йижараша тхан чевнаш эшаршца ерзайо,<br> Хьомсарчу б’аьргаша хьнаршна г’иттадо.<br> Лаилаха иллАллах.<br> Мацалло хьовзадахь, орамаш дуур ду,<br> Хьогалло тхаш б’арздахь, бецан тхин мийра ду.<br> Лаилаха иллАллах.<br> Буьйсанна борз ехкаш дуьненчу девлла ду,<br> Халкъана, махкана, Далла а муьт’ахь ду.<br> Лаилаха иллАллах.<br> https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Гимн_Чеченской_Республики_Ичкерия.ogg<br> (берничә куплеты яңадан кабатлана)<br> '''''Татар телендә'''''<br> '''Йә үлем, йә азатлык'''<br> Ана бүре баласын тапкан төндә туганбыз,<br> Арыслан үкергәндә без исемнәр алганбыз.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Бөркет ояларында үстергәндер анабыз,<br> Ат йөгәнләтеп безне өйрәткәндер атабыз.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Халык һәм Ватан өчен үстергәндер анабыз,<br> Әнкәйләр чакырганда, кабат сафка басабыз.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Тау бөркетләре белән без бергә очып үстек,<br> Киртәләр-михнәтләрне горур атлап без кичтек.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Мәрмәр кыялар тизрәк, эрерләр гүя кургаш, —<br> Ләкин дошманнар безне һич тезләндерә алмас.'''<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Җир-туфрак әйләнсә дә ут кабып күмерләргә,<br> Намусыбыз югалтып, кермәбез каберләргә.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Безне буйсындыралмас һичберкайчан һәм һичкем,<br> Икесенең берседер — йә азатлык, йә үлем.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Дәваларлар сеңелләр җырлашып тән ярасын,<br> Өндәр каһарманлыкка сөйгән ярның карашы.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Тамырлар кимерербез, битәрли калса ачлык,<br> Сусавыбызны басар үләннәрдән тамган чык.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> Ана бүре баласын тапкан төндә туганбыз,<br> Алла, Халык һәм Ватан — мөкатдәстер кыйблабыз.<br> Лә илаһы иллә Аллаһ.<br> === '''ЙӘМӘН''' === '''باللغة العربية'''<br> رَدِّدِيْ أَيَّتُهَا الدُّنْيَا نَشِيْدِيْ<br> رَدِّدِيْهِ وَأَعِيْدِيْ وَأَعِيْدِيْ<br> وَاذْكُرِيْ فِيْ فَرْحَتِيْ كُلَّ شَهِيْدِ<br> وَامْنَحِيْهِ حُلَلاً مِّنْ ضَوْءِ عِيْدِيْ:|<br> |: رَدِّدِيْ أَيَتُهَا الدُّنْيَا نَشِيْدِيْ <br> وَحْدَتِيْ، وَحْدَتِيْ<br> يَا نَشِيْداً رَائِعاً يَمْلَاُ نَفْسِيْ<br> أَنْتِ عَهْدٌ عَالِقٌ فِيْ كُلِّ ذِمَّة<br> رَايَتِيْ، رَايَتِيْ<br> يَا نَسِيْجاً حِكْتُهُ مِنْ كُلِّ شَمْسِ<br> أُخْلُدِيْ خَافِقَةً فِيْ كُلِّ قِمَّة<br> أُمَّتِيْ، أُمَّتِيْ<br> اِمْنَحِيْنِي الْبَأسَ يَامَصْدَرَ بَأسِيْ<br> وَاذْخُرِيْنِيْ لَكِ يَا أَكْرَمَ أُمَّة<br> عِشْتُ إِيْمَانِيْ وَحُبِّيْ سَرْمَدِيَّا<br> وَمَسِيْرِيْ فَوْقَ دَرْبِيْ عَرَبِيَّا<br> وَسَيَبْقٰى نَبْضُ قَلْبِيْ يَمَنِيَّا<br> لَنْ تَرَى الدُّنْيَا عَلٰى أَرْضِيْ وَصِيَّا<br> https://rutube.ru/video/18fc6c8a7dc61cd3475944def2171c3b/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_United_Republic.ogg '''''Татар телендә'''''<br> Кабатла, дөнья, кабатла бу көемне,<br> Кабатла син нәшидемне, гаһедемне.<br> Искә төшер исемнәрен шәһидләрнең.<br> Ки син затлы киемнәрен бәйрәмнәрнең.<br> |: Кабатла, дөнья, кабатла нәшидемне. :|<br> Берлегем, Берлегем,<br> Рухлана бу ягымлы җырдан күңелем,<br> Һәр халәткә бәйләнешле ул гаһедем.<br> Байрагым, байрагым,<br> Кояшның син үзеннән иңгән комачым,<br> Мәңге балкы һәм бизәп тор һәр тау башын.<br> Өммәтем, өммәтем,<br> Вакыйг ит син үз көчеңне, куәтеңне,<br> Затлылардан итәр өчен дәүләтеңне.<br> Иманлы һәм сөюле мин җир йөзендә,<br> Һәм гомерем үтәр гарәп кавемендә.<br> Йәмәнемне йөртермен йөрәк түрендә,<br> Һичбер чит-ят хаким булмас дәүләтемдә.<br> === '''КАБО ВЕРДЕ''' === https://rutube.ru/video/c717f83a9e25b73b5b4d1a885116d12d/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cântico_da_Liberdade_(instrumental).ogg === '''КАЗАКЪСТАН''' === '''''Қазақ тілінде'''''<br> '''Менің Қазақстаным'''<br> Алтын күн аспаны,<br> Алтын дән даласы,<br> Ерліктің дастаны —<br> Еліме қарашы!<br> Ежелден ер деген,<br> Даңқымыз шықты ғой,<br> Намысын бермеген,<br> Қазағым мықты ғой!<br> '''''Қайырмасы:'''''<br> Менің елім, менің елім,<br> Гүлің болып егілемін,<br> Жырың болып төгілемін, елім!<br> Туған жерім менің —<br> Қазақстаным!<br> Ұрпаққа жол ашқан,<br> Кең байтақ жерім бар.<br> Бірлігі жарасқан,<br> Тәуелсіз елім бар.<br> Қарсы алған уақытты,<br> Мәңгілік досындай.<br> Біздің ел бақытты,<br> Біздің ел осындай!<br> '''''Қайырмасы.'''''<br> https://rutube.ru/video/d80fefc5ce5b1cda2113bdb39dcd92c1/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Kazakhstan_National_Anthem_2012.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Минем Казакъстаным'''<br> Алтын көн асманы,<br> Мул ашлык даласы,<br> Батырлык дастаны —<br> Илемә карачы!<br> Күптәннән ир дигән<br> Даныбыз кодрәте,<br> Намусын бирмәгән<br> Казагым куәте!<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Минем илем, минем илем,<br> Гөлең булып сибеләмен,<br> Җырың булып түгеләмен, илем!<br> Туган җирем минем —<br> Казакъстаным!<br> Килергә юл ачкан<br> Чиксез киң җирем бар,<br> Берлеге ярашкан<br> Ирекле илем бар.<br> Каршылый вакытны<br> Мәңгелек дустыдай,<br> Безнең ил — бәхетле,<br> Безнең ил — шушындый!<br> '''''Кушымтасы.'''''<br> === '''КАЛМЫКСТАН''' === '''''Хальмг келн'''''<br> '''Хальмг Таңһчин Частр'''<br> Сарул сәәхн Хальмг Таңһч<br> Сансн тоотан күцәнә,<br> Авта җирһлин бат җолаг<br> Алдр һартан атхна.<br> '''''Давтвр:'''''<br> Улан залата хальмг улс,<br> Улата теегән кеерүлий!<br> Төрскн нутгтан күчән нерәдәд,<br> Толһа менд җирһий!<br> Олн келн-әмтнлә хамдан<br> Уралан Таңһчин зүткнә<br> Иньгллтин залин өндр герлд<br> Иргч мана батрна.<br> '''''Давтвр.'''''<br> Баатр-чиирг үрдәр туурад,<br> Буурл теемг өснә.<br> Сурһуль-номдан килмҗән өдәг,<br> Сул нерән дуудулна.<br> '''''Давтвр.''''' https://rutube.ru/video/4a0fb2e5bbd2bed3ad8dd41a232c2e4d/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kalmykia_anthem_(short_instrumental).ogg<br> Оркестр башкаруында гимнның компакт варианты. Бер куплеты; кушымтасының соңгы ике юлы кабатлана.<br> '''''Татар телендә'''''<br> '''Калмыкстан җыры'''<br> Гүзәл туган Калмык Иле<br> Бар даланы яктырта,<br> Төзек тормыш дилбегәсен<br> Көчле кулында тота.<br> '''''Кушымта''''':<br> Калмык халкы, алсу төскә<br> Иркен даланы бизә!<br> Туган йортка куәт өстәп,<br> Имин бул син мәңгегә!<br> Төрле телле кешеләре<br> Алга әйди Ватанны.<br> Дуслык нурында киләчәк<br> Ышанычлы һәм данлы.<br> '''''Кушымта'''''.<br> Батыр-чыдам балаларың<br> Чал даланы үстерә,<br> Тырышлыкта гыйлем эстәп,<br> Азат исемен күтәрә.<br> '''''Кушымта'''''.<br> === '''КАМБОДЖА''' === '''ជាភាសាខ្មែរ'''<br> '''បទនគររាជ'''<br> សូមពួកទេវត្តា រក្សាមហាក្សត្រយើង<br> អោយបានរុងរឿង ដោយជ័យមង្គល សិរីសួស្តី<br> យើងខ្ញុំព្រះអង្គ សូមជ្រកក្រោមម្លប់ ព្រះបារមី<br> នៃព្រះនរបតី វង្សក្សត្រាដែលសាងប្រាសាទថ្ម<br> គ្រប់គ្រងដែនខ្មែរ បុរាណថ្កើងថ្កាន ។<br> ប្រាសាទសីលា កំបាំងកណ្តាលព្រៃ<br> គួរអោយស្រមៃ នឹកដល់យសស័ក្តិ មហានគរ<br> ជាតិខ្មែរដូចថ្ម គង់វង្សនៅល្អ រឹងប៉ឹងជំហរ<br> យើងសង្ឃឹមពរ ភ័ព្វព្រេងសំណាងរបស់កម្ពុជា<br> មហារដ្ឋកើតមាន យូរអង្វែងហើយ ។<br> គ្រប់វត្តអារាម ឮតែសូរស័ព្ទធម៌<br> សូត្រដោយអំណរ រំឮកគុណពុទ្ធសាសនា<br> ចូរយើងជាអ្នក ជឿជាក់ស្មោះស្ម័គ្រតាមបែបដូនតា<br> គង់តែទេវត្តានឹង ជួយជ្រោមជ្រែង ផ្គត់ផ្គង់ប្រយោជន៍ឱយ<br> ដល់ប្រទេសខ្មែរ ជាមហានគរ ។<br> '''''Françaıse'''''<br> '''Le Chant Royal'''<br> 1. Que le ciel protège notre Roi<br> Et lui dispense le bonheur et la gloire.<br> Qu'il règne sur nos coeurs et sur nos destinées,<br> Celui qui, héritier des Souverains bâtisseurs,<br> Gouverne le fier et vieux Royaume.<br> 2. Les temples dorment dans la forêt,<br> Rappelant la grandeur du Moha Nokor.<br> Comme le roc, la race khmère est éternelle,<br> Ayons cofiance dans le sort du Campuchéa,<br> L'Empire qui défie les années.<br> 3. Les chants montent dans les pagodes<br> A la gloire de la Sainte foi Bouddhique.<br> Soyons fidèles aux croyances de nos pères.<br> Ainsi le ciel prodiguera-t-il tous ses bienfaits<br> Au vieux pays khmer, le Moha Nokor.<br> https://rutube.ru/video/4921e0ef4a1133b7c72e77aad1974a23/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Nokoreach.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Мәһабәт Кыйраллык'''<br> 1. Күкләр булсын Патшабыз сакчысы,<br> Насыйп булсын аңарга сәгадәт һәм дан.<br> Хаким ул халык йөрәгеннән, язмыштан, —<br> Борынгыдан горур мәмләкәтләр тоткан<br> Шәрәфле нәсел варисы.<br> 2. Пагодалар сыенган урманга,<br> Шаһит алар Моһа Ноко кодрәтенә.<br> Кһмер милләте яратылган ул мәңгегә,<br> Тормышыбыз хасланган Кампучиягә,<br> Тиңдәш булсын ил заманга.<br> 3. Багышлаек догалар-җыруны,<br> Мәдхия укып, изге Будда исеменә.<br> Тугры булсак бабалар әманәтенә,<br> Күкләр ирештерерләр бәрәкәтенә<br> Кһмер иле Моһа Ноконы.<br> === '''КАМӘР УТРАУЛАРЫ''' === '''''Shikomori'''''<br> 1. Beramu isi pepeza,<br> I nadi ukombozi piya;<br> Ye daula ivenuha,<br> Tasibabu yahe dini voya<br> tsangaya hunu Komoriya.<br> Narikeni yamahaba ya<br> huvendza ya masiwa.<br> Yatru...<br> 2. Wasiwa Komori damu ndzima,<br> Wasiwa Komori dini ndzima.<br> Ya masiwa razaliwa,<br> Ya masiwa yarileya,<br> Mola nde yari sayidiya;<br> Narike niya ndzima,<br> Rivendze uwatwaniya,<br> Mahaba ya dini na duniya.<br> 3. Beramu isi pepeza,<br> Rangu mwezi sita wa Zuiye,<br> Ye daula ivenuha,<br> Zisiwa zatru zi katruha:<br> Maoré na Ndzuani, Mwali na Ngazidja.<br> 4. Tasibabu yahe dini voya<br> Tsangaya hunu Komoriya.<br> Narikeni yamahaba ya,<br> Ya huvendza, ya masiwa.<br> https://rutube.ru/video/5c8b8c4b8562edb753664e292f5c6c35/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Comoros_by_US_Navy_Band.ogg<br> (дүртенче куплеты уйналмаган)<br> '''''Татар телендә'''''<br> 1. Җилферди ил байрагыбыз,<br> Тулы бәйсезлек белгертеп;<br> Күтәрелә Ватаныбыз,<br> Динебезне терәк, көч-куәт итеп,<br> Камәр илен бердәм дәүләт итеп.<br> Яшик шушы ямьле урында<br> Туганлык, сөю хозурында.<br> Яшик...<br> 2. Камәрлеләр, уртактыр каныбыз,<br> Камәрлеләр, камил иманыбыз.<br> Бу утрауларда туганбыз,<br> Монда тәрбия алганбыз,<br> Ярдәм насыйп итә, Аллабыз;<br> Кыю, тәвәккәл булыйк,<br> Ватан диеп җан атыйк,<br> Динне, дөньяны без яратыйк!<br> 3. Җилферди ил байрагыбыз<br> Алтынчы Июльдән башлап,<br> Күтәрелә Ватаныбыз,<br> Утраулары баскан тигез сафка:<br> Маоре һәм Ндзуани, Мвали һәм Ңазидҗа.<br> 4. Динебезне терәк, көч-куәт итеп,<br> Камәр илен бердәм дәүләт итеп, –<br> Яшик шушы ямьле урында,<br> Сөю, туганлык хозурында.<br> '''Гимн тексты, камәри теленнән тыш, Камәр утрауларындагы ике рәсми телгә – гарәп һәм француз телләренә дә тәрҗемә ителгән.''' === '''КАМЕРУН''' === '''CHANT DE RALLIEMENT'''<br> I. Ô Cameroun berceau de nos ancêtres,<br> Va debout et jaloux de ta liberté.<br> Comme un soleil ton drapeau fier doit être<br> Un symbole ardent de foi et d'unité.<br> Que tous tes enfants du nord au sud,<br> de l'est à l'ouest soient tout amour,<br> Te servir que ce soit leur seul but,<br> Pour remplir leur devoir toujours.<br> '''''Refrain:'''''<br> Chère patrie, terre chérie,<br> Tu es notre seul et vrai bonheur,<br> notre joie et notre vie,<br> À toi l'amour et le grand honneur<br> II. Tu es la tombe où dorment nos pères,<br> Le jardin que nos aïeux ont cultivé.<br> Nous travaillons pour te rendre prospère,<br> Un beau jour enfin nous serons arrivés.<br> De l'Afrique sois fidèle enfant<br> Et progresse toujours en paix,<br> Espérant que tes jeunes enfants<br> T'aimeront sans bornes à jamais.<br> '''''Refrain.'''''<br> '''RALLYING SONG'''<br> I. O Cameroon, Thou Cradle of our Fathers,<br> Holy Shrine where in our midst they now repose,<br> Their tears and blood and sweat thy soil did water,<br> On thy hills and valleys once their tillage rose.<br> Dear Fatherland, thy worth no tongue can tell!<br> How can we ever pay thy due?<br> Thy welfare we will win in toil and love and peace,<br> Will be to thy name ever true!<br> '''''Chorus:'''''<br> Land of Promise, land of Glory!<br> Thou, of life and joy, our only store!<br> Thine be honour, thine devotion,<br> And deep endearment, for evermore.<br> II. From Shari, from where the Mungo meanders<br> From along the banks of lowly Boumba Stream,<br> Muster thy sons in union close around thee,<br> Mighty as the Buea Mountain be their team;<br> Instil in them the love of gentle ways,<br> Regret for errors of the past;<br> Foster, for Mother Africa, a loyalty<br> That true shall remain to the last.<br> '''''Chorus.'''''<br> https://rutube.ru/video/e795d0512496afa843219c7466762df4/ https://wikiway.com/cameroon/gimn/ '''КҮМӘКЛЕК ҖЫРЫ'''<br> === '''КАНАДА''' === '''''Françaıse'''''<br> '''Ô Canada!'''<br> Ô Canada! Terre de nos aïeux,<br> Ton front est ceint de fleurons glorieux!<br> Car ton bras sait porter l’epée,<br> Il sait porter la croix!<br> Ton histoire est une epopée<br> Des plus brillants exploits,<br> Et ta valeur, de foi trempée,<br> Protégera nos foyers et nos droits,<br> Protégera nos foyers et nos droits.<br> https://wikiway.com/canada/gimn/ https://yandex.ru/video/preview/15109167227211971633 '''Татар телендә'''<br> '''Әй, Канада!'''<br> Әй, Канада! Ата-баба җире,<br> Дан чәчәкләре бизиләр сине!<br> Кулларың кылыч тотарга оста,<br> Тота белер хачны!<br> Синең тарихың – үзе бер дастан, –<br> Җиңүләреңне колачлый.<br> Кыю холкың, ныклы рухың, –<br> Саклар йортыбызны, хокукларны,<br> Саклар йортыбызны, хокукларны.<br> '''''English'''''<br> '''O Canada!'''<br> O Canada! Our home and native land!<br> True patriot-love in all thy sons command.<br> With glowing hearts we see thee rise,<br> The True North, strong and free,<br> And stand on guard, O Canada,<br> We stand on guard for thee.<br> O Canada, glorious and free!<br> We stand on guard, we stand on guard for thee.<br> O Canada, we stand on guard for thee!<br> https://rutube.ru/video/c27340fb75a88ef7ae7aaf59918a5126/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_O_Canada.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Әй, Канада!'''<br> Әй, Канада! Туган ил-йортыбыз!<br> Сине сөя бар ватандашыбыз.<br> Безнең бәхет – уңышларыңда,<br> Тугры Төньяк – нык, азат!<br> Без синең сагыңда, Канада,<br> Торырбыз сине хаклап.<br> Әй Канада, азат бул һәм данла!<br> Әй Канада! Без синең сагыңда!<br> Әй Канада! Без синең сагыңда!<br> '''Гимн тексты башта француз телендә язылган булган. Инглиз теленә ул бераз үзгәртелеп тәрҗемә ителгән.'''<br> === '''КАРАКАЛПАКСТАН''' === '''''Қарақалпақ тилинде'''''<br> Жайхун жағасында өскен байтерек,<br> Түби бир шақасы мың болар демек,<br> Сен сондай саялы қуяшлы елсең,<br> Тынышлық ҳәм ығбал сендеги тилек.<br> '''''Нақораты:'''''<br> Дийхан баба нәпеси бар жеринде,<br> Жуўсан аңқып, кийик қашар шөлинде,<br> Қарақалпақстан,<br> “Қарақалпақстан” деген атыңды,<br> Әўладлар әдиўлер жүрек төринде.<br> Айдын келешекке шақырар заман,<br> Мәртлик мийнет, билим жетизер оған,<br> Халқың бар азамат, дос ҳәм мийирбан,<br> Еркин жайнап-жаснап, мәңги бол аман.<br> '''''Нақораты:'''''<br> Дийхан баба нәпеси бар жеринде,<br> Жуўсан аңқып, кийик қашар шөлинде,<br> Қарақалпақстан,<br> “Қарақалпақстан” деген атыңды,<br> Әўладлар әдиўлер жүрек төринде.<br> https://rutube.ru/video/a0b3cf0ae90052456ad9cb805887d924/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Karakalpakstan.ogg '''''Татар телендә'''''<br> 1. Җәйхун ярларында үскән байтирәк,<br> Тамырларыңа меңләп еллар, димәк, –<br> Син күләгәле, кояшлы төбәк,<br> Тынычлык һәм бәхет – синең ул теләк.<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Диһкян баба тыны сеңгән җиреңә,<br> Сайгак йөгерә әрем исле чүлеңдә,<br> Каракалпакстан,<br> “Каракалпакстан” дигән атыңны<br> Яшь буын кадерли йөрәк түрендә.<br> 2. Якты киләчәккә чакыра заман,<br> Батырлык, зирәклек ирешкән таман,<br> Дустанә халкыңа хастыр миһербан,<br> Иректә чәчәк ат, мәңге бул аман.<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Диһкян баба тыны сеңгән җиреңә,<br> Сайгак йөгерә әрем исле чүлеңдә,<br> Каракалпакстан,<br> “Каракалпакстан” дигән атыңны<br> Яшь буын кадерли йөрәк түрендә.<br> === '''КАРАТАУ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''На црногорском (вуковица)'''''<br> '''Ој свијетла мајска зоро'''<br> 1. Ој свијетла мајска зоро,<br> Ој свијетла мајска зоро,<br> Мајко наша Црна Горо,<br> Мајко наша Црна Горо,<br> Синови смо твог стијења,<br> Синови смо твог стијења,<br> И чувари твог поштења,<br> И чувари твог поштења,<br> Волимо вас, брда тврда,<br> И стравичне ваше кланце<br> Који никад не познаше<br> Срамотнога ропства ланце.<br> Мајко наша Црна Горо,<br> Мајко наша Црна Горо.<br> 2. Ој свијетла мајска зоро,<br> Ој свијетла мајска зоро,<br> Мајко наша Црна Горо,<br> Мајко наша Црна Горо,<br> Док ловћенској нашој мисли<br> Наша слога даје крила,<br> Биће горда, биће славна<br> Домовина наша мила.<br> Ријека ће наших вала<br> Ускачући у два мора,<br> Глас носити океану:<br> Да је вјечна Црна Гора.<br> Глас носити океану:<br> Да је вјечна Црна Гора,<br> Да је вјечна Црна Гора.<br> https://rutube.ru/video/d224c8acdb22066ea75f87f58dbf739f/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Montenegro.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Әй, якты май ае таңы'''<br> 1. Әй, якты май ае таңы,<br> Әй, якты май ае таңы,<br> Ил-Анам Каратау ягы,<br> Ил-Анам Каратау ягы!<br> Без тау-кыялар уллары,<br> Без тау-кыялар уллары,<br> Синең намусыңның сагы,<br> Синең намусыңның сагы.<br> Дәһшәтле тау-кыяларың<br> Халкым сөйгән, кадерләгән,<br> Хурлыклы коллык богавын<br> Илем һичкайчан кимәгән.<br> Ил-Анам Каратау ягы,<br> Ил-Анам Каратау ягы!<br> 2. Әй, якты май ае таңы,<br> Әй, якты май ае таңы,<br> Ил-Анам Каратау ягы,<br> Ил-Анам Каратау ягы!<br> Ловчен фикерләрен, эшен,<br> Дәвамлап канатланырбыз,<br> Горур, данлы булсын өчен,<br> Син сөекле Ватаныбыз.<br> Илнең дулкынлы елгасы —<br> Ике диңгезгә ул коя,<br> Шавын океан тыңласын:<br> “Каратау — мәңгелек кыя!”<br> Шавын океан тыңласын:<br> “Каратау — мәңгелек кыя!<br> Каратау — мәңгелек кыя!”<br> '''''Na crnogorskom (gajevica)'''''<br> '''Oj svijetla majska zoro'''<br> 1. Oj svijetla majska zoro,<br> Oj svijetla majska zoro,<br> Majko naša Crna Goro,<br> Majko naša Crna Goro,<br> Sinovi smo tvog stijenja,<br> Sinovi smo tvog stijenja,<br> I čuvari tvog poštenja,<br> I čuvari tvog poštenja.<br> Volimo vas, brda tvrda,<br> I stravične vaše klance<br> Koji nikad ne poznaše<br> Sramotnoga ropstva lance.<br> Majko naša Crna Goro,<br> Majko naša Crna Goro.<br> 2. Oj svijetla majska zoro,<br> Oj svijetla majska zoro,<br> Majko naša Crna Goro,<br> Majko naša Crna Goro,<br> Dok lovćenskoj našoj misli<br> Naša sloga daje krila,<br> Bit će gorda, bit će slavna<br> Domovina naša mila.<br> Rijeka će naših vala<br> Uskačući u dva mora<br> Glas nositi okeanu:<br> Da je vječna Crna Gora.<br> Glas nositi okeanu:<br> Da je vječna Crna Gora,<br> Da je vječna Crna Gora.<br> === '''КАРЕЛИЯ''' === '''''Karjalaksi'''''<br> '''Kodirandu – Karjalu!'''<br> Kodirandu – Karjalu!<br> Igäine kaunis meijän mua.<br> Heimokanzat yhteh suat,<br> Karjalu!<br> Tuo kuunnelkua järvet dai mečät, suot<br> Kui sydämeh oma mua pajuo tuou.<br> Se mäin piälpäi selvembi nähtä voi –<br> Vie parembi kaikkii mua meijän roih.<br> Kodirandu – Karjalu!<br> Ozan kel elä igä kai.<br> ||: Ryndähis meijän yksi vai –<br> Karjalu! :||<br> Tiä runoloin rohkiembat poijat vie<br> Kai eletäh salolois, järvien ies.<br> Pajo lennä, kandeleh helkieh lyö,<br> Kiitä Karjalua kaikkie muadu myö.<br> Kodirandu – Karjalu!<br> Runot dai pajot elos piet.<br> Nägyy tiä päivännouzu vies,<br> Karjalu!<br> Päiväzen nouzu nägyy vies,<br> Karjalu!<br> Kotimaamme Karjala!<br> Ikivanha kaunis maa.<br> Veljeskansat yhteen saa<br> Karjala!<br> '''''Suomeksi'''''<br> '''Kotimaamme Karjala!'''<br> Kotimaamme Karjala!<br> Ikivanha laulumaa.<br> Työllään etsii kunniaa<br> Karjala!<br> Nuo järvet ja vaarat ja hongikot –<br> ne huomisen kutsua kuunnelkoot!<br> Seisoin vaaran harjalla paljain päin<br> ja suljin syliini mitä näin.<br> Kotimaamme Karjala!<br> Ikivanha laulumaa.<br> ||: Työllään etsii kunniaa<br> Karjala! :||<br> Ne urhot ja sankarit laulujen –<br> ne asuvat täällä entiselleen.<br> Soita, soma kantele, jatku, työ!<br> Soi, laulu, sydämen liekki, lyö.<br> Kotimaamme Karjala!<br> Rahvas rehti, ahkera<br> töin ja lauluin ikuistaa<br> Karjala!<br> Töin ja lauluin ylistää<br> Karjala!<br> https://en.wikipedia.org/wiki/File:Гимн_Республики_Карелия.ogg https://rutube.ru/video/b71a6f0ee1404c05b6c8bd83df06f3b3/ '''''Tatar telendä'''''<br> '''Tuğan yağım – Karyala!'''<br> Tuğan yağım – Karyala!<br> Ğömerlek yazmış miña.<br> Yäşä, il, ğasırlarda,<br> Karyala!<br> Cırlasın tayğa, yañğırasın küllär!<br> Qäderle miña bu güzäl cirlär. <br> Menäm biekkä, taw-qıyalarğa –<br> Sine, tuğan yaq, cırda danlarğa.<br> Tuğan yağım – Karyala!<br> Ğömerlek yazmış miña.<br> ||: Yäşä, il, ğasırlarda,<br> Karyala! :||<br> Borınğılıqtan küçep zamanğa,<br> Yäşi batırlar taw-urmannarda.<br> Kantele qılı ğorur çıñlasın,<br> Möqätdäs karel ciren xaqlasın!<br> Karyala – tuğan yağım!<br> Run-riwayät moñnarım.<br> Cır häm xezmät uçağım,<br> Karyala!<br> Küräm nurlı tañnarıñ,<br> Karyala!<br> === '''КАТАЛОНИЯ''' === '''''Català'''''<br> '''Catalunya triomfant'''<br> 1. Catalunya triomfant,<br> tornarà a ser rica i plena.<br> Endarrera aquesta gent<br> tan ufana i tan superba.<br> '''''Chorus:'''''<br> Bon colp de falç,<br> Bon colp de falç,<br> Defensors de la terra!<br> Bon colp de falç!<br> 2. Ara és hora, segadors.<br> Ara és hora d'estar alerta.<br> Per quan vingui un altre juny<br> esmolem ben bé les eines.<br> '''''Chorus:'''''<br> Bon colp de falç,<br> Bon colp de falç,<br> Defensors de la terra,<br> Bon colp de falç!<br> 3. Que tremoli l'enemic<br> en veient la nostra ensenya.<br> Com fem caure espigues d'or,<br> quan convé seguem cadenes.<br> '''''Chorus:'''''<br> Bon colp de falç,<br> Bon colp de falç,<br> Defensors de la terra!<br> Bon colp de falç!<br> https://rutube.ru/video/594f1d3d8cb9aabccc417afac54a1288/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Els_Segadors.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Җиңүчән Каталония'''<br> 1. Каталония, җиңүчән,<br> Кайтырсың мул тормышыңа.<br> Таян батыр улларыңа,<br> Алар горур, тәвәккәл.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Ипләп кенә,<br> Ипләп кенә<br> Урак белән ипләп,<br> Җир сакчылары!<br> Ипләп кенә!<br> 2. Сәгать сукты, уракчы,<br> Килде урыр, орыр көннәр,<br> Киләсе июньгә кадәр<br> Янә кайрап куйсаңчы.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Ипләп кенә,<br> Ипләп кенә<br> Урак белән ипләп,<br> Җир сакчылары!<br> Ипләп кенә!<br> 3. Калтырансын дошманнар —<br> Горур җилфердәсен байрак.<br> Урылган күк алтын башак,<br> Коелып төшәр богаулар.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Ипләп кенә,<br> Ипләп кенә<br> Урак белән ипләп,<br> Җир сакчылары!<br> Ипләп кенә!<br> === '''КВЕБЕК''' === '''''Françaıse'''''<br> '''Gens du pays'''<br> Le temps qu’ on a pris pour dire: je t’aime,<br> C’est le seul qui reste au bout de nos jours.<br> Les vœux que l’on fait, les fleurs que l’on sème<br> Chacun les récolte en soi-même<br> Aux beaux jardin du temps qui court.<br> '''''Chorus:'''''<br> Gens du pays, c’est votre tour<br> De vous laisser parler d’amour,<br> Gens du pays, c’est votre tour<br> De vous laisser parler d’amour.<br> Le temps de s’aimer, le jour de le dire<br> Fond comme la neige aux doigts du printemps.<br> Fêtons de nos joies, fêtons de nos rires<br> Ces yeux où nos regards se mirent,<br> C’est demain que j’avais vingt ans.<br> '''''Chorus.'''''<br> Le ruisseau des jours aujourd’hui s’arrête<br> Et forme un étang ou chacun peut voir<br> Comme en un miroir l’amour qu’il reflète.<br> Pour ces coeurs à qui je souhaite<br> Le temps de vivre nos espoirs.<br> '''''Chorus (2).'''''<br> https://rutube.ru/video/bd5d0b06443f94eb0907368e2c77ee6c/ Жиль Виньо башкаруында https://my.mail.ru/music/songs/gilles-vigneault-gens-du-pays-27c4fb588ac2bf849573ef1c0dfc4d7d '''''Татар телендә'''''<br> '''Әй, ватандаш!'''<br> “Яратам!” — диеп, назла күңелемне,<br> Үтә дә китә бит безнең тормыш.<br> Үтәлгән вәгъдә, үстергән гөлләр<br> Китерер лаеклы уңыш —<br> Гадел хөкемдар бу язмыш.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Әй, ватандаш, күңел назлап,<br> “Яратам!” — дип, әйтче кабат.<br> Әй, ватандаш, күңел назлап,<br> “Яратам!” — дип, әйтче кабат.<br> Яратыр көннәр, ялкынлы хисләр,<br> Язгы кар сыман, югала эреп;<br> Тәүге сагышның, назлы карашның<br> Яшик, дуслар, кадерен белеп — <br> Унсигез яшьтәге кебек.<br> '''''Кушымта.'''''<br> Гомер кизләве, юлын эзләр ул,<br> Туктап калыр да, җәелеп, күл булыр.<br> Күреп кал берүк: көзгедәге күк, <br> Саф мәхәббәтең чагылыр —<br> Кадер-хөрмәтең шул булыр.<br> '''''Кушымта (2)'''''.<br> === '''КИПР (грек өлеше)''' === '''''Στα ελληνικά'''''<br> '''Ἐλευθεριά'''<br> Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν κόψι<br> Τοῦ σπαθιοῦ τὴν τρομερή,<br> Σὲ γνωρίζω ἀπὸ τὴν ὄψι,<br> Ποὺ μὲ βία μετράει τὴν γῆ.<br> Ἀπ’ τὰ κόκκαλα βγαλμένη<br> τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά,<br> καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br> χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br> καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br> χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br> καὶ σὰν πρῶτα ἀνδρειωμένη,<br> χαῖρε, ὢ χαῖρε, Ἐλευθεριά!<br> https://rutube.ru/video/8ad80831c39f5c43a56280dadc8ae903/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hymn_to_liberty_instrumental.oga '''''Грек (юнан) телендә'''''<br> '''Азатлык'''<br> Таныш миңа, газиз илем,<br> Иң үткен кылычларың,<br> Таныш үткен күз карашың —<br> Колачлый ул Җир шарын.<br> Затлы Юнан тамырыннан<br> Үсеп чыккан бер аклык, —<br> Борынгыдай көчле рухлы,<br> Котлы булсын Азатлык,<br> Борынгыдай көчле рухлы,<br> Котлы булсын Азатлык,<br> Борынгыдай көчле рухлы,<br> Котлы булсын Азатлык!<br> '''Кипрның греклар яшәгән өлеше, мөстәкыйль дәүләт булса да, Греция (Юнанстан) гимнын куллана.'''<br> === '''КИРИБАТИ''' === '''''In Kiribati language'''''<br> '''Kunan Kiribati – Teirake Kaini Kiribati'''<br> Teirake kaaini Kiribati,<br> Anene ma te kakatonga,<br> Tauraoi nakon te mwioko,<br> Ma ni buokia aomata.<br> ||: Tauaninne nte raoiroi,<br> Tangiria aomata nako. :||<br> Reken te kabaia ma te rau,<br> Ibuakoia kaain abara,<br> Bon reken te nano ae banin,<br> Ma te i-tangitangiri naba.<br> ||: Ma ni wakina te kabaia,<br> Ma n neboa i eta abara. :||<br> Ti butiko ngkoe Atuara,<br> Kawakinira ao kairira,<br> Nakon taai aika i maira,<br> Buokira ni baim ae akoi.<br> ||: Kakabaia ara Tautaeka,<br> Ma ake a makuri iai. :||<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Kiribati_Anthem_Performed_by_US_Navy_Band.oga https://wikiway.com/kiribati/gimn/ '''''Татар телендә'''''<br> '''Кирибати җыры – Бас, Кирибати, аягүрә!'''<br> Бас, Кирибати, аягүрә!<br> Кушыл рухланып безнең җырга,<br> Җаваплы бул, бурычың үтә<br> Һәм әзер тор ярдәм кылырга!<br> ||: Хаклыкта нык, бул игелекле,<br> Сөй милләтеңне, кешелекне! :||<br> Яшәү өчен канәгатьлектә,<br> Тынычлыкка өмет-ниятләр, —<br> Чынга ашыр барча теләк тә,<br> Бергә типсә безнең йөрәкләр.<br> ||: Хөрмәт итик бер-беребезне,<br> Бердәм үстерик бәх(е)тебезне! :||<br> Ялварабыз Сиңа, Тәңребез,<br> Туры юлга юнәлт халкыңны,<br> Имин булсын киләчәгебез,<br> Суз сөюле ярдәм кулыңны.<br> ||: Ярлыкагыл хакимиятне,<br> Бөтен кешене һәм милләтне! :||<br> '''Сүзлекләр һәм белешмәләр булмау сәбәпле, инглиз телендәге текст тәрҗемә ителде.'''<br> === '''КОЛУМБИЯ''' === https://yandex.ru/video/preview/4333789478581184824 === '''КОМИ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Комиӧн'''''<br> '''Варыш поз'''<br> Ылын-ылын Войвылын<br> Джуджыд парма сулалö.<br> Парма шöрын варыш поз<br> Кыпыд горöн шыалö.<br> Лэбзьöй, повтöм варышъяс,<br> Вына бордъяс шеныштлöй,<br> Веськыд туйöд нуöдöй,<br> Коми мусö югдöдöй!<br> Веськыд туйöд нуöдöй,<br> Коми мусö югдöдöй!<br> https://rutube.ru/video/e59083eaad39efe6a1544a017b1fade4/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Regional_anthem_of_Komi_vocal.oga '''''Татар телендә'''''<br> '''Лачын оясы'''<br> Бик еракта Төньякта,<br> Тауда чыршылык тора,<br> Кыю лачын ояда<br> Яңгыратып кычкыра.<br> Как канатың, гаярем,<br> Көчле урман лачыны,<br> Нурландыр Коми җирен,<br> Сайла син туры юлны,<br> Нурландыр Коми җирен,<br> Сайла син туры юлны!<br> '''''Удмурт кылын'''''<br> '''Тылобурдо кар'''<br> Кыдёкын-кыдёкын уйпалан<br> Жужыд парма сылэ.<br> Парма шорын тылобурдо кар,<br> Шулдыр гур силё.<br> Лобе, кышкасьтэм бурдоос,<br> Кужмо бурдъёсыныды шоналэ,<br> Выль сюресъёсти нуэ,<br> Коми муэз югдытэ!<br> Выль сюресъёсти нуэ,<br> Коми муэз югдытэ!<br> === '''КОРЕЯ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''한국어로''' (Hangug-eolo)<br> '''애국가''' (Aegukga)<br> 1. 동해 물과 백두산이 마르고 닳도록 –<br> 하느님이 보우하사 우리 나라 만세 – !<br> 무궁화 삼천리 화려 강산 –<br> 대한 사람 대한으로 길이 보전하세 – !<br> 2. 남산 위에 저 소나무 철갑을 두른 듯 –<br> 바람 서리 불변함은 우리 기상일세 – !<br> 무궁화 삼천리 화려 강산 –<br> 대한 사람 대한으로 길이 보전하세 – !<br> 3. 가을 하늘 공활한데 높고 구름 없이 –<br> 밝은 달은 우리 가슴, 일편 단심일세 – !<br> 무궁화 삼천리 화려 강산 –<br> 대한 사람 대한으로 길이 보전하세 – !<br> 4. 이 기상과 이 맘으로 충성을 다하여 –<br> 괴로우나 즐거우나 나라 사랑하세 – !<br> 무궁화 삼천리 화려 강산 –<br> 대한 사람 대한으로 길이 보전하세 – !<br> https://rutube.ru/video/0f336ec3e6762918174dba90c5b86d42/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:South_Korean_national_anthem.wav '''''Татар телендә'''''<br> '''Ватанпәрвәрлек җыры'''<br> 1. Шәрык диңгезе кибегеп, Пәктусан уалып<br> Беткәнче хаклар, Тәңребез, безнең милләтне.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Өч мең ли гөлчәчәкле тау, гүзәл елгалар,<br> Туры юлдан һич тайпылма, Корө милләте!<br> Йөзләп еллар Намсан-тауда җилләр-давылларга<br> Бирешмәгән наратлар күк, без дә куәтле.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Өч мең ли гөлчәчәкле тау, гүзәл елгалар,<br> Туры юлдан һич тайпылма, Корө милләте!<br> Биек аяз көзге күкләр һәм ай сипкән нурлар<br> Һидаятькә өнди безнең чыдам йөрәкне.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Өч мең ли гөлчәчәкле тау, гүзәл елгалар,<br> Туры юлдан һич тайпылма, Корө милләте!<br> Рәхәттә дә, михнәттә дә тугрыбыз Ватанга,<br> Безнең халык көчле рухлы, батыр йөрәкле.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Өч мең ли гөлчәчәкле тау, гүзәл елгалар,<br> Туры юлдан һич тайпылма, Корө милләте!<br> === '''КОРЕЯ ХАЛЫК-ДЕМОКРАТИК ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''애국가''' (Aegukka)<br> 1. 아침은 빛나라 이 강산<br> 은금에 자원도 가득한<br> 이 세상 아름다운 내 조국<br> 반만년 오랜 력사에<br> ||: 찬란한 문화로 자라난<br> 슬기론 인민의 이 영광<br> 몸과 맘 다 바쳐 이 조선<br> 길이 받드세 :||<br> 2. 백두산 기상을 다 안고<br> 근로의 정신은 깃들어<br> 진리로 뭉쳐진 억센 뜻<br> 온 세계 앞서 나가리<br> ||: 솟는 힘 노도도 내밀어<br> 인민의 뜻으로 선 나라<br> 한없이 부강하는 이 조선<br> 길이 빛내세 :||<br> https://rutube.ru/video/b5bedababbdb4f0cf7fa8facfd62b414/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aegukka_-_National_Anthem_of_North_Korea.wav '''Ватанпәрвәрлек җыры'''<br> 1. Өч мең ли җир табигый байлык,<br> Алтын-көмеш таң нурларында,<br> Гүзәл Ватаныбыз, зирәк халык,<br> Биш мең ел данлы тарихында<br> ||: Саф күңелен биреп һәрбер эшкә,<br> Бөек мәдәнияткә ирешкән.<br> Әйдәгез, җан-тән фида кылып,<br> Саклыйк шул изге Чосонны. :||<br> 2. Ихтыяр көчебез – хаклыкта,<br> Ватан – тырыш хезмәт учагы,<br> Пәкту тавы рухын колачлап,<br> Дөньялыкта алгарган чагы –<br> ||: Халык үзе тудырган илдә,<br> Шашкын давылларны йөгәнләп.<br> Әйдәгез, данлыйк илебезне,<br> Чиксез бай, куәтле җирне. :||<br> === '''КОСТА-РИКА''' === '''''Español'''''<br> '''Noble Patria'''<br> Noble Patria, tu hermosa bandera, <br> Expresión de tu vida nos da: <br> Bajo el límpido azul de tu cielo <br> Blanca y pura descansa la paz.<br> En la lucha tenaz de fecunda labor<br> Que enrojece del hombre la faz,<br> Conquistaron tus hijos, labriegos sencillos,<br> Eterno prestigio, estima y honor, <br> Eterno prestigio, estima y honor. <br> ¡Salve oh tierra gentil! <br> ¡Salve oh madre de amor!<br> Cuando alguno pretenda tu gloria manchar, <br> Verás a tu pueblo, valiente y viril, <br> La tosca herramienta en arma trocar.<br> ¡Salve Patria! tu pródigo suelo<br> Dulce abrigo y sustento nos da.<br> Bajo el límpido azul de tu cielo<br> ¡Vivan siempre el trabajo y la paz!<br> https://wikiway.com/kosta-rika/gimn/ https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Costa_Rica_National_Anthem.ogg<br> (башта дүрт юллык кереш өлеше уйнала)<br> '''''Татар телендә'''''<br> '''Затлы Ватан'''<br> Затлы Ватан, гүзәл байрагыңда —<br> Тиңдәшсез сурәтең хаклыгы:<br> Аяз, зәңгәр асманың астында —<br> Тыныч тормыш аклык-сафлыгы.<br> Иҗтиһат һәм ныклык, көндәлек тырышлык —<br> Йөзләргә ямь бирә алсулык,<br> Игенче улларың, хезмәтчән кызларың —<br> Илебез абруе, хөрмәте һәм даны,<br> Илебез абруе, хөрмәте һәм даны.<br> Имин бул, затлы җир,<br> Мәхәббәт мәкяны!<br> Кемнәрдер ымсынса даныңны тапларга,<br> Күрерсең гайрәтле халкыңны —<br> Алмашыр китмәнен ул хәрби коралга.<br> Сәлам, Ватан! Мул җир-туфрагыңда —<br> Нигъмәткә җитешлек, иркенлек.<br> Аяз, зәңгәр асманың астында<br> Мәңге булсын хезмәт, иминлек!<br> === '''КОТ Д’ИВУАР''' === '''''Françaıse'''''<br> '''L'Abidjanaise'''<br> '''''Premier couplet:'''''<br> 1. Salut ô terre d’espérance,<br> Pays de l’hospitalité!<br> Tes légions remplies de vaillance,<br> Ont relevé ta dignité.<br> Tes fils, chère Côte d’Ivoire, <br> Fiers artisans de ta grandeur,<br> Tous rassemblés et pour ta gloire,<br> Te bâtiront dans le bonheur.<br> '''''Premier refrain:'''''<br> Fiers ivoiriens, le pays nous appelle.<br> Si nous avons, dans la paix, ramené la liberté,<br> Notre devoir sera d’être un modèle<br> De l’espérance promise à l’humanité<br> En forgeant, unis dans la foi nouvelle,<br> La patrie de la vraie fraternité.<br> '''''Deuxième couplet:'''''<br> 2. À toi noble Côte d'Ivoire,<br> Ô grand pays des bonnes gens !<br> Nous apportons dans la victoire,<br> L’hommage de nos cœurs ardents.<br> Dans l’amitié des peuples frères,<br> Dieu guide nous vers l’idéal,<br> Soumise à la devise chère :<br> Union, discipline, travail.<br> '''''Deuxième Refrain:'''''<br> Pour ta grandeur, riche et noble patrie,<br> Nous marcherons de l’avant, pleins d’amour et pleins de foi.<br> De cœurs unis, au cours de notre vie,<br> Nous œuvrerons dans l’honneur pour le juste droit,<br> De cœurs unis au cours de notre vie,<br> À tes appels nous serons tous présents.<br> https://rutube.ru/video/228bcbb1b10e9daf1450ad66164c0dfd/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:United_States_Navy_Band_-_National_Anthem_of_Côte_D%27Ivoire_%22L%27Abidjanaise%22.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Абидҗан җыры'''<br> '''''Беренче куплет:'''''<br> Сәлам, өмет-ышаныч яры,<br> Әй олы җанлы, кунакчыл ил!<br> Синең гайрәтле легионнарың<br> Мәртәбәңне иттеләр дәлил.<br> Синең, Кот д’Ивуар, улларың<br> Горур бөеклегең сагында,<br> Үстерә үз Ватаны данын<br> Җиң сызганып алар тагын да.<br> '''''Беренче кушымта:'''''<br> Кыю ивуарлылар, ил чакыра.<br> Бәйсезлекне тыныч юлда кабат кайтардык,<br> Һиммәтебез үрнәк булып тора —<br> Бар кешелек аңа өмет багларлык.<br> Без берләштек яңа инануда<br> Һәм чын кардәшлеккә нигез салдык.<br> '''''Икенче куплет:'''''<br> Сиңа, намуслы Кот д’Ивуар,<br> Игелекле кешеләр иле!<br> Бер гаилә, барыбыз туганнар,<br> Кайнар йөрәк кадерли сине.<br> Бер нәселдән тудык, дуслыкка,<br> Идеалга Алла бара әйдәп,<br> Юнәлгәнбез бер үк максатка:<br> Берлек, аңлы тәртип һәм хезмәт.<br> '''''Икенче кушымта:'''''<br> Бөек, бай, затлы Ватан хакына<br> Ярат һәм инан, атла гел алга.<br> Йөрәкләр бердәм тормыш уңында,<br> Таян намуска һәм кануннарга,<br> Йөрәкләр бердәм тормыш уңында,<br> Без әзер иңне иңгә куярга.<br> === '''КӨНЧЫГЫШ ТИМОР''' === Pátria, Pátria, Timor-Leste, nossa Nação.<br> Glória ao povo e aos heróis da nossa libertação.<br> Pátria, Pátria, Timor-Leste, nossa Nação.<br> Glória ao povo e aos heróis da nossa libertação.<br> Vencemos o colonialismo, gritamos:<br> abaixo o imperialismo.<br> Terra livre, povo livre,<br> não, não, não à exploração.<br> Avante unidos firmes e decididos.<br> Na luta contra o imperialismo<br> o inimigo dos povos, até à vitória final.<br> Pelo caminho da revolução.<br> === '''КӨНЧЫГЫШ ТӨРКИСТАН''' === Қуртулуш йолида судәк<br> ақти бизниң қанимиз,<br> Сән үчүн, әй юртимиз,<br> болсун пида бу җанимиз.<br> Қан кичип, һәм җан бирип,<br> ахир қутулдурдуқ сини,<br> Қәлбимиздә қутқулушқа<br> бар иди иманимиз.<br> Юртумиз биз йүз-көзүңни<br> қан билән пакизлидуқ<br> Өрлиген ялқун билән<br> пакланди белки намимиз.<br> Яр-и һәмдәм болди бизниң<br> һиммәтимиз сән үчүн.<br> Шавну шөһрәтлик иди<br> һиммәт билән әҗдадимиз.<br> Атиларниң җәңләри<br> өчмәйду тарих бетидин.<br> Нәсли қалди җәңгивар<br> биз униң әвлади биз.<br> Ақти қан һәм чиқти җан<br> дүшмәндин болсун әл аман.<br> Яшисун, миң яшисун,<br> парлансун истиқбалимиз!<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Qurtulush_Yolida.webm '''''Татар телендә'''''<br> '''Котылу юлында'''<br> Азатлык юлында су күк<br> акты безнең каныбыз,<br> Синең өчен, ил-йортыбыз,<br> булсын фида җаныбыз.<br> Без кан түгеп һәм җан биреп,<br> коткарып калдык сине,<br> Кальбебездә котылуга<br> иманыбыз бар иде.<br> Кан белән йөзең-күзеңне<br> сафландырдык, йортыбыз,<br> Үрләгән ут-ялкын белән<br> пакьләнгәндер намыбыз.<br> Һиммәтебез — синең өчен<br> сөю-кайгыртуыбыз.<br> Шанлы һәм шөһрәтле булды<br> һиммәт белән элгәрләр,<br> Тарихтан һич җуелмады<br> ирешелгән җинүләр.<br> Җиңүчән бер нәсел калды,<br> без – дәвам итүчеләр.<br> Акты кан һәм чыкты җан,<br> дошманнарга әл-әман.<br> Яшә син, мең яшә син,<br> Киләчәгебез, нурлан!<br> === '''КӨНЬЯК АФРИКА ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''КАҖ телләрендә:'''''<br> ('''''коса һәм зулу''''')<br> Nkosi sikelel’ iAfrika<br> Maluphakanyisw’ uphondo lwayo,<br> Yizwa imithandazo yethu,<br> Nkosi sikelela, thina lusapho lwayo.<br> ('''''сото-суто''''')<br> Morena Boloka setjhaba sa heso,<br> O fedise dintwa la matshwenyeho,<br> O se Boloke,<br> O se Boloke setjhaba sa heso,<br> Setjhaba sa South Afrika.<br> South Afrika!<br> ('''''африкаанс''''')<br> Uit die blou van onse hemel,<br> Uit die diepte van ons see,<br> Oor ons ewige gebergtes<br> Waar die kranse antwoord gee,<br> ('''''инглиз''''')<br> Sounds the call to come together,<br> And united we shall stand,<br> Let us live and strive for freedom,<br> In South Africa our land!<br> https://rutube.ru/video/0154b968926bbd8a6189bc081e143677/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:South_Africa_National_Anthem.ogg '''''Татар телендә'''''<br> Йа Илаһ, ярлыка Африканы,<br> Арттыр аның данын, арттыр данын,<br> Кабул ит безнең догаларны,<br> Ярлыкагыл, Илаһ, балаларыңны.<br> Тәңребез, саклагыл безнең халыкларны,<br> Юкка чыгар Син барча низагларны.<br> Йа Илаһыбыз,<br> Йа Илаһыбыз, ярлыкагыл безне,<br> Ярлыка Көньяк Африканы.<br> Көньяк Африка!<br> Күкләрнең зәңгәрлегеннән,<br> Диңгез тирәнлегеннән,<br> Кыя-тау мәңгелегеннән<br> Илгә бер өндәү иңә:<br> “Бүген без иңгә-иң бастык,<br> Уртак җырларыбыз да,<br> Тату-тыныч тормыш корыйк<br> Көньяк Африкабызда!”<br> === '''КӨНЬЯК ОСЕТИЯ''' === https://rutube.ru/video/60dc9fd8c46b6002629d1cb93b5e3c7b/ === '''КӨНЬЯК СУДАН''' === https://rutube.ru/video/0fe430768e17dd0304c30e7a803f0090/ https://wikiway.com/yuzhnyy-sudan/gimn/ === '''КУБА''' === '''''Español'''''<br> '''La Bayamesa'''<br> Al combate corred bayameses<br> que la Patria os contempla orgullosa,<br> no temáis una muerte gloriosa<br> que morir por la Patria es vivir.<br> '''''Coro (2)''''':<br> En cadenas vivir es morir,<br> en afrenta y oprobio sumidos,<br> del clarín escuchad el sonido<br> a las armas valientes corred.<br> https://rutube.ru/video/80c33f661761d9496ec4c17cbfc60d9c/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Cuban_national_anthem_(abridged_version),_performed_by_the_U.S._Navy_Band.oga<br> (ике тапкыр кабатлана торган кыска гына увертюрадан башлана)<br> '''''Татар телендә'''''<br> '''Байамо җыры'''<br> Байамолылар, алга, көрәшкә –<br> Горур Ватаннан сезгә гозер.<br> Данлы үлем – юл үлемсезлеккә,<br> Шәһит китү – тагын бер гомер.<br> '''''Кушымтасы (2)''''':<br> Богауда яшәү – үлемнән хәтәр,<br> Хурлыклы бер җан асрау бары.<br> Быргы авазы сугышка әйдәр,<br> Алга, Ватан каһарманнары!<br> === '''КҮВӘЙТ''' === '''وَطَنِي الْكُوَيْتَ'''<br> وَطَنِي الْكُوَيْتَ سَلِمْتَ لِلْمَجْدِ<br> وَعَلٰى جَبِيْنِكَ طَالِعُ السَّعْدِ<br> جوقة:<br> وَطَنِي الْكُوَيْتَ سَلِمْتَ لِلْمَجْدِ<br> وَعَلٰى جَبِيْنِكَ طَالِعُ السَّعْدِ<br> وَطَنِي الْكُوَيْتَ وَطَنِي الْكُوَيْتَ<br> وَطَنِي الْكُوَيْتَ سَلِمْتَ لِلْمَجْدِ<br> ١<br> يَا مَهْدَ آبَاءِ الْأُوْلٰى كَتَبُوْا<br> سِفْرَ الْخُلُوْدِ فَنَادَتِ الشُّهُبُ<br> اَللّٰهُ أَكْبَرُ إِنَّهُمْ عَرَبُ<br> طَلَعَتْ كَوَاكِبُ جَنَّةِ الْخُلْدِ<br> جوقة<br> ۲<br> بُوْرِكْتَ يَا وَطَنِي الْكُوَيْتَ لَنَا<br> سَكَنًا وَعِشْتَ عَلِى الْمَدٰى وَطَنَا<br> يَفْدِيْكَ حُرٌّ فِيْ حِمَاكَ بَنٰى<br> صَرْحَ الْحَيَاةِ بِأَكْرَمِ الْأَيْدِيْ<br> جوقة<br> ٣<br> نَحْمِيْكَ يَا وَطَنِيْ وَشَاهِدُنَا<br> شَرْعُ الْهُدٰى وَالْحَقُّ رَائِدُنَا<br> وَأَمِيْرُنَا لِلْعِزِّ قَائِدُنَا<br> رَبُّ الْحَمِيَّةِ صَادِقُ الْوَعْدِ<br> جوقة<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Kuwait_(instrumental).ogg<br> (оркестр башкаруында гына уйнала торган компакт варианты)<br> https://my.mail.ru/music/songs/гимн-государства-кувейт-с-1978-г-национальный-гимн-a45cb98d745fb1d63d6ac9aafea90f0e (вокал һәм хор башкаруында, тулы тексты) '''Ватаным Күвәйт'''<br> '''''Кушымта:'''''<br> Ватаным Күвәйт, насыйбың – шөһрәт-дан,<br> Имин язмышыңнан мәңге хозурлан.<br> Ватаным Күвәйт, Ватаным Күвәйт,<br> Ватаным Күвәйт, насыйбың – шөһрәт-дан.<br> '''I'''<br> Иңдерелгән ата-баба чорында,<br> Мәңгелек Китабы дип Галәм атый, –<br> Аллаһ әкбәр, Коръән гарәп халкында<br> Сүнмәс оҗмах йолдызы кебек балкый.<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''II'''<br> Мөбарәк бул, Күвәйт, безне, Ватаным,<br> Имин яшәтергә дип җан атасың,<br> Булдыруга ихлас итеп сакладың<br> Игелек кораллы тормыш бинасын.<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''III'''<br> Без Ватанны сакларга шәһадәтле,<br> Өстен тотып кануннарны, хаклыкны.<br> Һәм юлбашчы Әмиребез – куәтле,<br> Максат-вәгъдәсенә ул турылыклы.<br> '''''Кушымта.'''''<br> === '''КҮРАСАО''' === '''''Папьяменто телендә'''''<br> '''Himno di Kòrsou'''<br> '''I.''' Lantá nos bos ban kanta<br> grandesa di Kòrsou;<br> Kòrsou, isla chikitu,<br> baranka den laman!<br> Kòrsou, nos ta stima bo<br> ariba tur nashon.<br> Bo gloria nos ta kanta<br> di henter nos kurason.<br> '''II.''' Nos pueblo tin su lucha,<br> ma semper nos tin fe<br> di logra den tur tempu<br> viktoria ku trabou!<br> Ban duna di nos parti<br> p'e isla prosperá.<br> Laga nos uni forsa<br> p'asina triumfá.<br> '''III.''' Nos patria nos ta demonstrá<br> onor i lealdat,<br> meskos na e bandera<br> union di nos nashon.<br> Nos bida lo ta poko<br> pa duna nos pais,<br> luchando uní pa libertat,<br> amor i komprenshon.<br> '''IV.''' I ora nos ta leu fo'i kas<br> nos tur ta rekordá<br> Kòrsou, su solo i playanan,<br> orguyo di nos tur.<br> Laga nos gloria Kreador<br> tur tempu i sin fin,<br> k'El a hasi nos digno<br> di ta yu di Kòrsou!<br> https://rutube.ru/video/63ed113a7bebeea9134a5d18fb8c5163/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Curacaoanthem.ogg === '''КЫРГЫЗСТАН''' === '''''Кыргыз тилинде'''''<br> Ак мөңгүлүү аска зоолор, талаалар,<br> Элибиздин жаны менен барабар.<br> Сансыз кылым Ала-Тоосун мекендеп,<br> Сактап келди биздин ата-бабалар.<br> '''''Кайырма:'''''<br> Алгалай бер, Кыргыз Эл,<br> Азаттыктын жолунда.<br> Өркүндөй бер, өсө бер,<br> Өз тагдырың колуңда.<br> Аткарылып элдин үмүт, тилеги,<br> Желбиреди эркиндиктин желеги.<br> Бизге жеткен ата салтын, мурасын,<br> Ыйык сактап урпактарга берели.<br> '''''Кайырма.'''''<br> https://rutube.ru/video/3e27177bf200635dc7870680008a63e5/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Kyrgyzstan.ogg '''''Татар телендә'''''<br> Ак түбәле таулар, үзән-далалар<br> Ватаныбыз җаны белән бәрабәр,<br> Ала-Тауның итәгендә ил тотып,<br> Саклап килгән сине ата-бабалар!<br> '''''Кушымта:'''''<br> Алга атла, Кыргыз Иле,<br> Азат тормыш юлында,<br> Иркенәя, үсә бир син,<br> Тәкъдирең үз кулыңда!<br> Илебезнең изге өмет, теләге —<br> Җилфердәсен иркенлекнең байрагы;<br> Ата-бабалардан җиткән мирасны<br> Саклап калып яшь буынга бирәсе!<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''Кыргызстан гимны 1992 елның декабрендә өч куплетлы буларак кыргыз һәм урыс телләрендә кабул ителгән иде. Егерме ел үткәч, халыклар дуслыгына багышланган икенче куплеты гамәлдән чыгарылды.'''<br> === '''КЫРЫМ (татар)''' === '''''Кырымтатар телендә'''''<br> '''Ant etkenmen'''<br> Ant etkenmen, milletimniñ yarasını sarmağa,<br> Nasıl olsun bu zavallı qardaşlarım çürüsin?<br> Onlar içün ökünmesem, muğaymasam, yaşasam,<br> Yüregimde qara qanlar qaynamasın, qurusın.<br> Ant etkenmen, şu qaranğı yurtqa şavle sepmege,<br> Nasıl olsun eki qardaş bir-birini körmesin?<br> Bunı körip usanmasam, muğaymasam, yanmasam,<br> Közlerimden aqqan yaşlar derya-deñiz qan olsun.<br> Ant etkenmen, söz bergenmen millet içün ölmege,<br> Bilip, körip milletimniñ köz yaşını silmege.<br> Bilmey, körmey biñ yaşasam, Qurultayğa han olsam,<br> Kene bir kün mezarcılar kelir meni kömmege.<br> https://rutube.ru/video/4b625b2e9cb444bfcfd8ef568a59467f/ https://yandex.ru/video/preview/7042695736743048209 '''''Татар телендә'''''<br> '''Ант иттем мин'''<br> Ант иттем мин, милләтемнең ярасын дәваларга,<br> Күпме тиеш тере килеш череп яту аңарга?<br> Милләт өчен җан атмасам, күрми-сизми аһ-зарын,<br> Йөрәгем укмашып бетсен, коеп кара каннарын.<br> Ант иттем, якты йортыма кара шәүлә һич төшмәс.<br> Ике кардәш бер-бересен нилектән якын итмәс?<br> Кардәшемә юл ачмасам, аның өчен янмасам,<br> Күзләремнән аккан яшьләр булсын дәрья-диңгез кан.<br> Ант иттем мин, сүз бирдем мин милләт өчен үләргә,<br> Аның күз яшьләрен сөртми, ни хаҗәт соң яшәргә?<br> Белми-күрми мең яшәп тә Корылтайда хан булып –<br> Кыямәт көн җавап тотмак, милләткә дошман булып.<br> '''Куплетларның һәр юлы икешәр тапкыр кабатлана.''' === '''КЫТАЙ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Путуңһуа язылышы'''''<br> 三民主義，吾黨所宗，<br> 以建民國，以進大同。<br> 咨爾多士，為民前鋒；<br> 夙夜匪懈，主義是從。<br> 矢勤矢勇，必信必忠；<br> 一心一德，貫徹始終。<br> '''''Җирле кытай сөйләшендә укылышы'''''<br> Sānmín zhǔyì, wú dǎng suǒ zōng,<br> Yǐ jiàn mínguó, yǐ jìn dàtóng.<br> Zī ěr duō shì, wèimín qiánfēng;<br> Sùyè fěi xiè, zhǔyì shì cóng.<br> Shǐ qín shǐ yǒng, bì xìn bì zhōng;<br> Yīxīn yī dé, guànchè shǐzhōng.<br> https://rutube.ru/video/da3176508ee030a09664fc0f8ae93b9b/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_the_Republic_of_China_(Taiwan)_中華民國國歌(演奏版).ogg '''''Татар телендә'''''<br> “Сәнмин чуи”* – безнең терәк:<br> Ирекле илдә – хөррият;<br> Һәрбарчабыз – якын туган,<br> Каһарманнар иңен куйган;<br> Бер фикердә, бер терәктә,<br> Уртак максат – һәр йөрәктә.<br> * '''“Сәнмин чуи” – халыкның өч рухи тоткасы.'''<br> === '''КЫТАЙ ХАЛЫК ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Путуңһуа тексты'''''<br> 起来!不愿作奴隶的人们,<br> 把我们血肉筑成我们的新的长城<br> 中华民族到了危险的时候,<br> 每个人被迫着发出最后的吼声<br> 起来!起来!起来!<br> 我们万众一心冒着敌人的炮火<br> 前进!前进!前进!进!<br> '''''Пинйин транскрипциясе'''''<br> Qǐlái! Búyuàn zuò núlì de rénmen!<br> Bǎ wǒmen de xuèròu,<br> zhùchéng wǒmen xīnde chángchéng!<br> Zhōnghuá Mínzú dào le zùi wēixiǎnde shíhòu,<br> Měige rén bèipòzhe fāchū zùihòude hǒushēng.<br> Qǐlái! Qǐlái! Qǐlái! Wǒmen wànzhòngyīxīn,<br> Màozhe dírén de pàohuǒ, Qiánjìn!<br> Màozhe dírén de pàohuǒ, Qiánjìn!<br> Qiánjìn! Qiánjìn! Jìn!<br> https://rutube.ru/video/c0940cd5f5cf10c7743bbaa7be1e915c/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:March_of_the_Volunteers_instrumental.ogg '''''Татар телендә'''''<br> Күтәрел, кол булмаска теләсәң!<br> Үз гәүдәләребездән Бөек Дивар төзербез.<br> Халык язмышының дәһшәтле чагы,<br> Күкрәкләребездән сугышчан аваз ыргыла:<br> “Күтәрел! Күтәрел! Күтәрел!”<br> Без бит миллионнар,<br> Җаннарыбыз бердәй,<br> Алга! Җаннарыбыз бердәй,<br> Алга! Алга! Алга! Цзин!*<br> '''* Цзин (进) — ике иҗекле “алга атлау” мәгънәсендәге “цән цзин” төшенчәсенең юнәлеш күрсәтүче өлеше; беренчесе (“цән”) – гомумән хәрәкәт итү күрсәткече.'''<br> === '''ЛАТВИЯ''' === https://en.wikipedia.org/wiki/File:Latvian_National_Anthem.ogg https://rutube.ru/video/efc1f20db91c703f0cb786896c837682/ === '''ЛИТВА''' === '''TAUTIŠKA GIESMĖ'''<br> Lietuva, Tėvyne mūsų<br> Tu didvyrių žeme,<br> Iš praeities Tavo sūnūs<br> Te stiprybę semia.<br> Tegul Tavo vaikai eina<br> Vien takais dorybės,<br> Tegul dirba Tavo naudai<br> Ir žmonių gėrybei.<br> Tegul saulė Lietuvoj<br> Tamsumas prašalina,<br> Ir šviesa, ir tiesa<br> Mūs žingsnius telydi.<br> Tegul meilė Lietuvos<br> Dega mūsų širdyse,<br> Vardan tos Lietuvos<br> Vienybė težydi!<br> https://rutube.ru/video/812a7c445aeea675ab54cd4b883f7fe1/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Tautiška_giesme_instumental.ogg '''МИЛЛӘТ ҖЫРЫ'''<br> Литва, безнең Ватаныбыз,<br> Бөек угланнар җире,<br> Без илһам, кодрәт алабыз<br> Үткәннәреңнән синең.<br> Синең балаларың бассын<br> Гел әхлак юлларына,<br> Игелек кылсыннар сиңа,<br> Кешеләр файдасына.<br> Литва күгендәге кояш<br> Юк итсен бар золымны,<br> Гаделлеккә, нурга күмеп,<br> Яктыртсын безнең юлны.<br> Литваны сөю дөрләсен<br> Ялкын булып йөрәктә,<br> Литваның олы бәхете –<br> Ул безнең бердәмлектә!<br> === '''ЛИХТЕНШТАЙН''' === 1. Oben am jungen Rhein<br> Lehnet sich Liechtenstein<br> An Alpenhöh’n.<br> Dies liebe Heimatland,<br> Das teure Vaterland,<br> Hat Gottes weise Hand<br> Für uns erseh’n.<br> Dies liebe Heimatland,<br> Das teure Vaterland,<br> Hat Gottes weise Hand<br> Für uns erseh’n.<br> 5. Hoch lebe Liechtenstein,<br> Blühend am jungen Rhein,<br> Glücklich und treu.<br> Hoch leb’ der Fürst vom Land,<br> Hoch unser Vaterland,<br> Durch Bruderliebe Band<br> Vereint und frei,<br> Hoch leb’ der Fürst vom Land,<br> Hoch unser Vaterland,<br> Durch Bruderliebe Band<br> Vereint und frei.<br> https://rutube.ru/video/8298618f71b18727c46f2f9e4203fffa/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Oben_am_jungen_Rhein,_by_the_U.S._Navy_Band.ogg https://wikiway.com/liechtenstein/gimn/ 1. Ур(ы)н алган Лихтенштайн<br> Рейн башланган җирдән,<br> Альп түреннән.<br> Ата-бабаларның<br> Кадерле Ватанын<br> Әл-Хәким безләргә<br> Насыйп иткән.<br> Ата-бабаларның<br> Сөекле Ватанын<br> Хак Тәгалә безгә<br> Насыйп иткән.<br> 5. Лихтенштайн, мең яшә,<br> Рейннан бәхет өстә,<br> Гел чәчәк ат.<br> Яшә ил Кенәзе,<br> Син дәүләт терәге —<br> Булсын туганлыкта<br> Бердәм, азат.<br> Яшә ил Кенәзе,<br> Син дәүләт терәге —<br> Булсын туганлыкта<br> Бердәм, азат.<br> === '''ЛӨБНАН''' === '''كلنا للوطن للعلى للعلم'''<br> كلنا للوطن للعلى للعلم<br> ملء عين الزّمن سيفنا والقلم<br> سهلنا والجبل منبت للرجال<br> قولنا والعمل في سبيل الكمال<br> كلنا للوطن للعلى للعلم<br> كلّنا للوطن<br> شيخنا والفتى عند صوت الوطن<br> أسد غاب متى ساورتنا الفتن<br> شرقنا قلبه أبداً لبنان<br> صانه ربه لمدى الأزمان<br> كلنا للوطن للعلى للعلم<br> كلنا للوطن<br> بحره برّه درّة الشرقين<br> رِفدُهّ برّهُ مالئ القطبين<br> إسمه عزّه منذ كان الجدود<br> مجدُهُ أرزُهُ رمزُهُ للخلود<br> كلّنا للوطن للعلى للعلم<br> كلّنا للوطن<br> https://rutube.ru/video/7ce85ac7a29f1db9fcac458363b71871/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Lebanon.ogg '''Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга'''<br> Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга,<br> Кылычлар уйганга, каләмнәр язганга.<br> Батырлар үстерә таулар һәм үзәннәр,<br> Камиллек юлында сүзләр һәм гамәлләр.<br> Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга,<br> Тугрыбыз Ватанга.<br> Яше-карты бергә, чакырса Ил-Ватан,<br> Яу-фетнә килгәндә һәрберсе – арыслан.<br> Шәрекънең йөрәге береккән Лөбнанга,<br> Имин кыл, Раббыбыз, беткәнче замана.<br> Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга,<br> Тугрыбыз Ватанга.<br> Җирләре, диңгезе – Шәрекъләр энҗесе,<br> Бар дөнья мирасы – гамәлләр өлгесе.<br> Исеме гыйззәтле, замана башыннан,<br> Һәм эрбет агачы – мәңге тамгасыннан.<br> Тугрыбыз Ватанга, байрагына, данга,<br> Тугрыбыз Ватанга.<br> === '''ЛЮКСЕМБУРГ''' === '''ONS HEMECHT'''<br> '''1.''' Wou d’Uelzécht durech d’Wisen zéit,<br> Duurch d’Fielsen d’Sauer brécht,<br> Wou d’Rief laanscht d’Musel dofteg bléit,<br> Den Himmel Wäin ons mécht:<br> Dat as onst Land, fir dat mer géif<br> Heinidden alles won,<br> Ons Hemechtsland dat mir so déif<br> An onsen Hierzer dron.<br> Ons Hemechtsland dat mir so déif<br> An onsen Hierzer dron.<br> '''2.''' An sengem donkle Bëscherkranz,<br> Vum Fridde stëll bewaacht,<br> Sou ouni Pronk an deire Glanz<br> Gemittlech léif et laacht;<br> Säi Vollek frou sech soë kann,<br> An 't si keng eidel Dreem:<br> Wéi wunnt et sech sou heemlech dran,<br> Wéi as 't sou gutt doheem!<br> '''3.''' Gesank, Gesank vu Bierg an Dall<br> Der Äärd, déi äis gedron;<br> D’Léift huet en treie Widderhall<br> A jidder Broscht gedon;<br> Fir, d’Hemecht ass keng Weis ze schéin;<br> All Wuert, dat vun er klénkt,<br> Gräift äis an d' Séil wéi Himmelstéin<br> An d’A wéi Feier blénkt<br> '''4.''' O Du do uewen, deem séng Hand<br> Duurch d’Welt d’Natioune leet,<br> Behitt du d’Lëtzebuerger Land<br> Vum frieme Joch a Leed;<br> Du hues ons all als Kanner schon<br> De fräie Geescht jo ginn,<br> Looss viru blénken d’Fräiheetssonn,<br> Déi mir so laang gesinn!<br> Looss viru blénken d’Fräiheetssonn,<br> Déi mir so laang gesinn!<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Luxembourg_National_Anthem.ogg https://alexbruni.ru/afx/noise/cl_muzyka-v-ispolnenii--919 https://zvyki.com/song/93201095/Jean-Antoine_Zinnen_-_Ons_H_m_cht_Gimn_Lyuksemburga/{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} '''БЕЗНЕҢ ВАТАНЫБЫЗ'''<br> '''1.''' Альзет ага болын буйлап,<br> Зауэр – таулар иңләп,<br> Мозель йөземнәрен нурлап,<br> Күк иңдерә ширбәт.<br> Илемнең иминлегенә<br> Жәл түгел һич корбан,<br> Йөрәк түрендә хәзинә –<br> Син, тиңдәшсез Ватан.<br> Йөрәк түрендә хәзинә –<br> Син, тиңдәшсез Ватан.<br> '''2.''' Иминлекне өстен күрә,<br> Яшеллектә урыны,<br> Купшылыктан йөз чөерә –<br> Илем шуңа нурлы.<br> Буш сүзле булмастыр халкы,<br> Без бәхетле, диеп.<br> Илдә тормыш бигрәк җайлы, –<br> Яшибез сөенеп.<br> '''3.''' Тарала җыр яңгыравы<br> Тауга, үзәнлеккә,<br> Сөю, тугрылык шаңдавы,<br> Иңә һәр күкрәккә.<br> Артык булмас һич Ватанга<br> Мәдхия көй-сүзләр;<br> Күк авазы сеңә җанга,<br> Балкып тора күзләр.<br> '''4.''' Ходай, йөртә безне Синең<br> Кулың туры юлдан,<br> Саклагыл Люксембург җирен<br> Золым-газаплардан!<br> Азатлык бүләгең, Тәңре,<br> Улларың күңелендә,<br> Ирек кояшын Син мәңге<br> Балкыт ил күгендә!<br> Ирек кояшын Син мәңге<br> Балкыт ил күгендә!<br> '''Альзет, Зауэр, Мозель – Люксембургтагы елгалар. Гимнның беренче һәм дүртенче куплетларын рәсми рәвештә башкаралар. Тексты Люксембургта дәүләт телләре булган алман һәм француз телләренә дә тулысынча тәңгәл китереп тәрҗемә ителгән.'''<br> === '''МАҖАРСТАН''' === '''HIMNUSZ'''<br> 1. Isten, áldd meg a magyart<br> Jó kedvvel, bőséggel,<br> Nyújts feléje védő kart,<br> Ha küzd ellenséggel;<br> Bal sors akit régen tép,<br> Hozz rá víg esztendőt,<br> Megbűnhődte már e nép<br> A múltat s jövendőt!<br> 2. Őseinket felhozád<br> Kárpát szent bércére,<br> Általad nyert szép hazát<br> Bendegúznak vére.<br> S merre zúgnak habjai<br> Tiszának, Dunának,<br> Árpád hős magzatjai<br> Felvirágozának.<br> 3. Értünk Kunság mezein<br> Ért kalászt lengettél,<br> Tokaj szőlővesszein<br> Nektárt csepegtettél.<br> Zászlónk gyakran plántálád<br> Vad török sáncára,<br> S nyögte Mátyás bús hadát<br> Bécsnek büszke vára.<br> 4. Hajh, de bűneink miatt<br> Gyúlt harag kebledben,<br> S elsújtád villámidat<br> Dörgő fellegedben,<br> Most rabló mongol nyilát<br> Zúgattad felettünk,<br> Majd töröktől rabigát<br> Vállainkra vettünk.<br> 5. Hányszor zengett ajkain<br> Ozman vad népének<br> Vert hadunk csonthalmain<br> Győzedelmi ének!<br> Hányszor támadt tenfiad<br> Szép hazám, kebledre,<br> S lettél magzatod miatt<br> Magzatod hamvvedre!<br> 6. Bújt az üldözött, s felé<br> Kard nyúlt barlangjában,<br> Szerte nézett s nem lelé<br> Honját e hazában,<br> Bércre hág és völgybe száll,<br> Bú s kétség mellette,<br> Vérözön lábainál,<br> S lángtenger fölette.<br> 7. Vár állott, most kőhalom,<br> Kedv s öröm röpkedtek,<br> Halálhörgés, siralom<br> Zajlik már helyettek.<br> S ah, szabadság nem virul<br> A holtnak véréből,<br> Kínzó rabság könnye hull<br> Árvák hő szeméből!<br> 8. Szánd meg Isten a magyart<br> Kit vészek hányának,<br> Nyújts feléje védő kart<br> Tengerén kínjának.<br> Bal sors akit régen tép,<br> Hozz rá víg esztendőt,<br> Megbűnhődte már e nép<br> A múltat s jövendőt!<br> https://rutube.ru/video/2a83856f036109764567c00c17807b1a/ https://wikiway.com/hungary/gimn/ (кереш өлеше бар, бер куплетлы җыйнак вариант)<br> '''ГИМН'''<br> 1. Йа Ходаем, маҗарны<br> Саклагыл, ярлыкагыл,<br> Суз ярдәмчел кулыңны,<br> Дошманнарын гаҗиз кыл.<br> Язмыш, өз золым көчен,<br> Бәхетле ит барчасын,<br> Үткән һәм алдагы өчен<br> Күрде халык казасын.<br> 2. Юл сыздың Карпат аша<br> Маҗар бабаларына,<br> Бирдең Ватан-гөлбакча<br> Бәндәгуз улларына.<br> Тиса, Дунай сулары<br> Үтә тауларны урап, –<br> Батыр Арпад уллары<br> Анда мул тормыш кора.<br> 3. Кун иле җирләрендә<br> Чайкала тук башаклар,<br> Токай тәлгәшләреннән<br> Тама татлы шәраблар.<br> Безнең ту еш балкыган<br> Төрек кирмәннәрендә,<br> Матьяш явы сыкраткан<br> Вена түрәләрен дә.<br> 4. Гөнаһларыбыз үче<br> Кысты Синең күкрәкне:<br> Аттың болыттан яшен,<br> Күкрәттең безнең күкне.<br> Баскын монголлар угы<br> Очты баш өстебездә,<br> Аннан төрек коллыгы<br> Йөк булды җилкәбездә.<br> 5. Күпме торды яңгырап<br> Кыргый госман гаугасы,<br> Яугир җәсәден таптап<br> Җиңүләр тантанасы!<br> Күпме сине улларың,<br> Гүзәл ил, күкрәгеңә<br> Басып изде, кыйнады,<br> Әйләндереп кабергә!<br> 6. Эзәрләүдән капланып<br> Утырмасын кай өндә,<br> Сыеныр җир тапмады<br> Үз Ватанында бәндә.<br> Менсә тау түбәсенә –<br> Ут диңгезе өстендә,<br> Һәркайда кайгы-хәсрәт,<br> Кан үзәне бар җирдә.<br> 7. Кирмән иде – таш өеме,<br> Хозур, бәхет югалган, <br> Афәт, үлем сөреме<br> Ватанны чолгап алган.<br> Аһ, мәетләр каныннан<br> Азатлык чәчәк атмый,<br> Илсезләр елавыннан<br> Шатлык күз яше акмый.<br> 8. Кызган, Ходай, маҗарны<br> Дөнья михнәтләрендә,<br> Суз ярдәмчел кулыңны<br> Газаплар диңгезендә.<br> Язмыш, өз золым көчен,<br> Бәхетле ит барчасын,<br> Үткән һәм алдагы өчен<br> Күрде халык казасын.<br> === '''МАЛАВИ''' === https://rutube.ru/video/ea94f879ee93c6040a66cafff88755d2/ === '''МАЛАЙЗИЯ''' === '''NEGARAKU'''<br> Negaraku tanah tumpahnia darahku,<br> Rakiat hidup bersatu dan maju,<br> Rahmat bahagia tuhan kurniahkan,<br> Raja kita selamat bertahta,<br> Rahmat bahagia tuhan kurniakan,<br> Raja kita selamat bertahta.<br> https://rutube.ru/video/0d77dc75e571a9ee9ccb61c0c26ab3ed/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Negaraku_instrumental.ogg '''МИНЕМ ИЛЕМ'''<br> Илем минем, җиреңә каным түгелгән,<br> Бердәмлектә алгарыш — Аллаһтан;<br> Аның рәхмәт-мәрхәмәте белән<br> Сау-сәламәт, хаким булсын солтан,<br> Аллаһ рәхмәт-мәрхәмәте белән<br> Сау-сәламәт, хаким булсын солтан.<br> '''МОЯ СТРАНА'''<br> Страна моя, судьбы твоей знамéние:<br> Единство и прогресс наградой дан;<br> Да одарит нас Бог благословением,<br> Во здравии пусть правит наш султан,<br> Да одарит нас Бог благословением,<br> Во здравии пусть правит наш султан.<br> === '''МАЛЬТА''' === Lil din l-art ħelwa, l-Omm li tatna isimha,<br> Ħares, Mulej, kif dejjem Int ħarist:<br> Ftakar li lilha bil-oħla dawl libbist.<br> Agħti, kbir Alla, id-dehen lil min jaħkimha,<br> Rodd il-ħniena lis-sid, saħħa 'l-ħaddiem:<br> Seddaq il-għaqda fil-Maltin u s-sliem.<br> https://yandex.ru/video/preview/12756916363707776647 https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Malta_National_Anthem.ogg Элек саклагандай сакла, Аллаһ, аны –<br> Безнең исемдәге бу Ватан-Ананы!<br> Күз уңыңда тот – һәрвакыт тоткан кебек!<br> Зирәк булсын – Үзең бар иткән күк элек.<br> Аллаһыбыз, ярлыкауларың кодрәтле,<br> Арттыр безнең бердәм һәм тату куәтне.<br> === '''МАРИЙ ЭЛ''' === '''''Болын мари телендә'''''<br> '''1.''' Марий Эл тый улат<br> Авай гай кажнылан.<br> Шке сурт гай тый кÿлат<br> Чыла мÿндыр марийлан.<br> Ме таче, чон пуэн,<br> Марий мландым моктена.<br> Вийнам иктыш чумырен,<br> Пиалан илышым чоҥена.<br> '''2.''' Сакла чот кугешнен<br> Шке сынжым калыкна.<br> Йомартле улмыж ден<br> Эре тудо чаплана.<br> Ме таче, чон пуэн,<br> Марий мландым моктена.<br> Вийнам иктыш чумырен,<br> Пиалан илышым чоҥена.<br> '''''Тау мари телендә'''''<br> '''1.''' Марий Эл, ӓвӓ гань<br> Ылат каждойланок.<br> Келӓт шачмы пӧрт гань<br> Цилӓ мӹндӹр йыхланок.<br> Кымылын, ӹвӹртӓл,<br> Мары млӓндӹм мактенӓ.<br> Силам иктӹш цымырал,<br> Соты цӓшнӓм ӹшкеок чангенӓ.<br> '''2.''' Лӱктӓ кӱш лӹмжӹмӓт<br> Мары халык соок.<br> Веселӓжӹ, сӹржӓт<br> Лӹмлештӓлтеш йӹрвӓшок.<br> Кымылын, ӹвӹртӓл,<br> Мары млӓндӹм мактенӓ.<br> Силам иктӹш цымырал,<br> Соты цӓшнӓм ӹшкеок чангенӓ.<br> '''''Урыс телендә'''''<br> '''1.''' Марий Эл, ты – как мать<br> Для каждого в судьбе.<br> Где бы ни был – вспоминать<br> Твой сын будет о тебе.<br> Славься, наш край родной,<br> Цвети в счастье и в труде.<br> Гордимся всегда тобой <br> И поём, Марий Эл, о тебе!<br> '''2.''' Свою честь сохранит <br> Народ наш на века, <br> И дружба, как гранит, –<br> Всегда с братьями крепка.<br> Славься, наш край родной,<br> Цвети в счастье и в труде.<br> Гордимся всегда тобой <br> И поём, Марий Эл, о тебе!<br> https://rutube.ru/video/ac86d65747a884390c5c6beccc359b7b/ https://yandex.ru/video/preview/9653579334705561161 '''''Татар теленә тәрҗемә'''''<br> '''1.''' Мари Ил – ана күк,<br> Һәркем тәкъдирендә.<br> Кайларда йөрсәм дә,<br> Ул минем күңелемдә.<br> Мари Ил җырларда,<br> Мөкатдәс илебез,<br> Бәхетле тормышны<br> Бергәләп төзибез.<br> '''2.''' Намусын саклар ул –<br> Халкым үз җирендә.<br> Тугандаш халыклар<br> Дуслыгы мәңгегә.<br> Мари Ил җырларда,<br> Мөкатдәс илебез,<br> Бәхетле тормышны<br> Бергәләп төзибез.<br> === '''МАУРИТАНИЯ''' === '''<u>بِلَادَ الْأُبَاةِ الْهُدَاةِ الْكِرَامْ</u>'''<br> بِلَادَ الْأُبَاةِ الْهُدَاةِ الْكِرَامْ<br> وَحِصْنَ الْكِتَابِ الَّذِيْ لَا يُضَامْ<br> أَيَا مُوْرِيْتَانِ رَبِيْعَ الْوُئامْ<br> وَرُكْنَ السَّمَاحَةِ ثَغْرَ السَّلَامْ<br> '''كورال:'''<br> سَنَحْمِيْ حِمَاكِ وَنَحْنُ فِدَاكِ<br> وَنَكْسُوْ رُبَاكِ بِلَوْنِ الْأَمَلْ<br> وَعِنْدَ نِدَاكِ نُلَبِّيْ أَجَلْ<br> بُدُوْرُ سَمَائِكِ لَمْ تُحْجَبِ<br> وَشَمْسُ جَبِيْنِكِ لَمْ تَغْرُبِ<br> نَمَاكِ الْأَمَاجِدُ مِن يَّعْرُبِ<br> لِإِفْرِيْقِيَّا الْمَنْبَعِ الأَعْذَبِ<br> '''كورال'''<br> رَضَعْنَا لِبَانَ النَّدَى وَالْإِبَا<br> سَجَايَا حَمَلْنَ جَنًى طَيِّبَا<br> وَمَرْعًى خَصِيْباً، وَإنْ أجْدَبَا<br> سَمَوْنَا، فَكَانَ لَنَا أَرْحَبَا<br> '''كورال'''<br> سَقَيْنَا عَدُوَّكِ صَاباً وَمُرًّا<br> فَمَا نالَ نُزْلًا وَلَا مُسْتَقَرَّا<br> نُقَاوِمُهُ حَيْثُ جَاسَ وَمُرَّا<br> نُرَتِّلُ إِنَّ مَعَ العُسْرِ يُسْرَا<br> '''كورال'''<br> قَفَوْنَا الرَّسُوْلَ بِنَهْجٍ سَمَا<br> إلى سِدْرَةِ الْمَجْدِ فَوْقَ السَّمَا<br> حَجَزْنَا الثُّرَيَّا لَنَا سُلَّمَا<br> رَسَمْنَا هُنَالِكَ حَدَّ الْحِمٰى<br> '''كورال'''<br> أَخَذْنَاكِ عَهْدًا حَمَلْنَاكِ وَعْدًا<br> ونُهْدِيْكِ سَعْداً لِجِيْلٍ أطَلْ<br> '''كورال النهائي:'''<br> سَنَحْمِيْ حِمَاكِ وَنَحْنُ فِدَاكِ<br> وَنَكْسُوْ رُبَاكِ بِلَوْنِ الْأَمَلْ<br> سَنَحْمِيْ حِمَاكِ وَنَحْنُ فِدَاكِ<br> وَعِنْدَ نِدَاكِ نُلَبِّي أجَلْ<br> https://yandex.ru/video/preview/3129444462381017345 https://en.wikipedia.org/wiki/File:United_States_Navy_Band_-_Bilāda_l-ʾubāti_l-hudāti_l-kirām.ogg '''Кәрамлылар җитәкләгән мәгърур ил'''<br> '''I.''' Горур кәрамлылар җитәкләгән ил,<br> Һәм Изге Китаптан ныклык иңгән ил,<br> Әйа Мауритания, аһәң учагы,<br> Хуш-имин күңелнең хозур почмагы.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Фида җаннарыбыз гел синең сакта,<br> Ком тауларың буйыйк өмет-аклыкка;<br> Кайчан чакырсаң да, басарбыз сафка.<br> '''II.''' Күгеңдә ярымай мәңге сүрелмәс,<br> Йөзеңдә балкыган кояшың сүнмәс,<br> Гарәп бабаларың сине үстергән,<br> Африка җирендә – синең саф чишмәң.<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''III.''' Горурлык үз сөтен безгә эчерде,<br> Ул биргән табигать уңыш китерде.<br> Уңдырышлы туфрак, корып кипсә дә,<br> Көч өсти ул безгә, алга этәрә.<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''IV.''' Дошманга эчердек ачы яңгырсу,<br> Тынычлана алмас һәм ял итмәс ул,<br> Кая тайпылса да, каршылык күрер.<br> Авырлыклардан соң җиңеллек килер.<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''V. (ил бәйсезлеге көнендә генә башкарыла)'''<br> Рәсүлгә ияреп һәм туры юлдан<br> Атларбыз – йолдызлар баскычлар корган.<br> Галәмнең мәңгелек агачы безне<br> Рухландырып торыр, күрсәтеп эзне.<br> '''Кушымта.'''<br> '''VI.''' Ант итәбез сиңа, безнең вәгъдәбез:<br> Киләчәк буынга сине бирәбез.<br> '''''Соңгы кушымта:'''''<br> Фида җаннарыбыз гел синең сакта,<br> Ком тауларың буйыйк өмет-аклыкка.<br> Фида җаннарыбыз гел синең сакта,<br> Кайчан чакырсаң да, басарбыз сафка.<br> === '''МЕКСИКА''' === '''Himno Nacional Mexicano'''<br> '''''Coro:'''''<br> Mexicanos, al grito de guerra<br> El acero aprestad y el bridón; <br> Y retiemble en sus centros la tierra<br> Al sonoro rugir del canón,<br> Y retiemble en sus centros la tierra<br> Al sonoro rugir del canón.<br> I. Ciña oh Patria! tus sienes de olivo<br> De la Paz el arcangel divino,<br> Que en el cielo tu eterno destino<br> Por el dedo de Dios se escríbio. <br> Mas si osare un extrano enemigo <br> Profanar con su planta tu suelo, <br> Piensa-oh Patria querida! que el cielo<br> Un soldado en cada hijo te dio,<br> Un soldado en cada hijo te dio.<br> '''''Coro:'''''<br> Mexicanos, al grito de guerra<br> El acero aprestad y el bridón; <br> Y retiemble en sus centros la tierra<br> Al sonoro rugir del canón,<br> Y retiemble en sus centros la tierra<br> Al sonoro rugir del canón.<br> https://rutube.ru/video/5ee9453116eb849cc6f275528d0ba01f/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Himno_Nacional_Mexicano_instrumental.ogg https://wikiway.com/mexico/gimn/ '''Мексика дәүләт гимны'''<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Мексикалы, сугыш аваз салса,<br> Әзерлә ат, кылыч һәм ияр.<br> Туплар атуыннан калтырансын<br> Җир шары – үзәгенә кадәр,<br> Туплар атуыннан калтырансын<br> Җир шары – үзәгенә кадәр.<br> 1. Зәйтүн чәчәгеннән таҗ үреп ки –<br> Җәбраил әмере бу, Ватан,<br> Синең тәкъдир Ходай хозурында<br> “Мәңгелеккә!” диеп язылган.<br> Керсез бу туфрагың нәҗесләнсә,<br> Дошман аяк басса, яу җитеп,<br> Исеңдә тот, Ватан, Күк иңдерә<br> Һәр улыңны сугышчы итеп,<br> Һәр улыңны сугышчы итеп.<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Мексикалы, сугыш аваз салса,<br> Әзерләп куй кылыч һәм ияр.<br> Туплар атуыннан калтырансын<br> Җир шары – үзәгенә кадәр,<br> Туплар атуыннан калтырансын<br> Җир шары – үзәгенә кадәр.<br> '''Хәзерге заман гимнының рәсми башкарыла торган өлеше. Барлыгы 10 куплеттан тора.'''<br> === '''МИКРОНЕЗИЯ ФЕДЕРАТИВ ШТАТЛАРЫ''' === '''Patriots of Micronesia'''<br> Tis here we are pledging, with heart and with hand,<br> Full measure of devotion to thee, our native land,<br> Full measure of devotion to thee, our native land.<br> Now all join the chorus, let union abide.<br> Across all Micronesia join hands on every side,<br> Across all Micronesia join hands on every side.<br> We all work together, with hearts, voice and hand,<br> Till we have made these islands another promised land,<br> Till we have made these islands another promised land.<br> https://rutube.ru/video/993737fecd02d1c93f5d0805644ee063/ https://wikiway.com/federativnye-shtaty-mikronezii/gimn/ '''Микронезия ватанпәрвәрләре'''<br> === '''МИСЫР''' === '''بلادي بلادي بلادي'''<br> بلادي بلادي بلادي<br> لكِ حبي و فؤادي<br> بلادي بلادي بلادي<br> لك حبي و فؤادي<br> مصر يا أم البلاد<br> انت غايتي والمراد<br> وعلى كل العباد<br> كم لنيلك من اياد<br> بلادي بلادي بلادي<br> لكِ حبي و فؤادي<br> https://rutube.ru/video/3c29e47cbe74831ddec94f6451f8c044/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Bilady,_Bilady,_Bilady.ogg https://wikiway.com/egypt/gimn/ '''Ватаным, Ватаным, Ватаным!'''<br> Ватаным, Ватаным, Ватаным,<br> Мәхәббәтем сиңа һәм җаным, Ватаным!<br> Олылыйм Аллаһны, Ватанны,<br> Багышлап иң изге догамны, догамны.<br> Морадым, гамәлем багышлыйм тик сиңа,<br> Көч куеп, тир түгеп тапканым – тик сиңа,<br> Илләрнең борынгы анасы, Ватаным,<br> Кадерли сине ил баласы, Ватаным.<br> Нил кебек куәтле һәм ямьле,<br> Әй, Мисыр, имин бул син мәңге, бул мәңге.<br> Ватаным, Ватаным, Ватаным,<br> Мәхәббәтем сиңа һәм җаным, Ватаным!<br> '''Рәсми башкарыла торган беренче куплет. Тагын икесе бар.'''<br> === '''МОЗАМБИК''' === '''Pátria Amada'''<br> Na memória de África e do Mundo<br> Pátria bela dos que ousaram lutar.<br> Moçambique, o teu nome é liberdade,<br> O Sol de Junho para sempre brilhará.<br> '''''Coro:'''''<br> ||: Moçambique nossa terra gloriosa,<br> Pedra a pedra construindo um novo dia.<br> Milhões de braços, uma só força,<br> Oh pátria amada, vamos vencer. :||<br> Povo unido do Rovuma ao Maputo<br> Colhe os frutos do combate pela paz,<br> Cresce o sonho ondulando na bandeira<br> E vai lavrando na certeza do amanhã.<br> '''''Coro (2)'''''.<br> Flores brotando do chão do teu suor,<br> Pelos montes, pelos rios, pelo mar,<br> Nós juramos por ti, oh Moçambique,<br> Nenhum tirano nos irá escravizar!<br> '''''Coro (2).'''''<br> https://rutube.ru/video/6e4d1a389256044d1d16b866ace91999/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mozambican_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.wav https://wikiway.com/mozambique/gimn/ '''Сөекле Ватан'''<br> Африканың, бар дөньяның хәтерендә<br> Көрәшкә басканнар гүзәл Ватаны.<br> Мозамбикның азатлыгы – исемендә,<br> Июнь кояшының мәңге балкыр даны.<br> '''''Кушымта:'''''<br> ||: Мозамбик, син безнең шөһрәтле җиребез,<br> Ташка таш куеп, яңа көнне төзибез.<br> Миллионлаган кул – бердәм көч-куәт,<br> Сөекле Ватан, җиңүгә юнәлт! :||<br> Рувумадан Мапутуга кадәр күрә<br> Бердәм халык көрәшнең җимешләрен,<br> Байрагындагы хыялын ул үстерә,<br> Тергезә инабәтле киләчәген.<br> '''''Кушымта (2).'''''<br> Тир сугарган җиреңдә үскән гөлләр,<br> Тауларың, елгаларың, диңгез белән –<br> Ант итәбез, әй Мозамбик, залимнәр<br> Төшералмас безне коллыкка бүтән!<br> '''''Кушымта (2).'''''<br> === '''МОЛДОВА''' === '''Limba noastră'''<br> Limba noastră-i o comoară<br> În adîncuri înfundată<br> Un şirag de piatră rară<br> Pe moşie revărsată.<br> Limba noastră-i foc ce arde<br> Într-un neam, ce fără veste<br> S-a trezit din somn de moarte<br> Ca viteazul din poveste.<br> Limba noastră-i numai cîntec,<br> Doina dorurilor noastre,<br> Roi de fulgere, ce spintec<br> Nouri negri, zări albastre.<br> Limba noastră-i graiul pîinii,<br> Cînd de vînt se mişcă vara;<br> In rostirea ei bătrînii<br> Cu sudori sfinţit-au ţara.<br> Limba noastră-i frunză verde,<br> Zbuciumul din codrii veşnici,<br> Nistrul lin, ce-n valuri pierde<br> Ai luceferilor sfeşnici.<br> Nu veţi plînge-atunci amarnic,<br> Că vi-i limba prea săracă,<br> Şi-ţi vedea, cît îi de darnic<br> Graiul ţării noastre dragă.<br> Limba noastră-i vechi izvoade.<br> Povestiri din alte vremuri;<br> Şi citindu-le 'nşirate, –<br> Te-nfiori adînc şi tremuri.<br> Limba noastră îi aleasă<br> Să ridice slava-n ceruri,<br> Să ne spiue-n hram şi-acasă<br> Veşnicele adevăruri.<br> Limba noastra-i limbă sfîntă,<br> Limba vechilor cazanii,<br> Care o plîng şi care o cîntă<br> Pe la vatra lor ţăranii.<br> Înviaţi-vă dar graiul,<br> Ruginit de multă vreme,<br> Stergeţi slinul, mucegaiul<br> Al uitării 'n care geme.<br> Strîngeţi piatra lucitoare<br> Ce din soare se aprinde –<br> Şi-ţi avea în revărsare<br> Un potop nou de cuvinte.<br> Răsări-va o comoară<br> În adîncuri înfundată,<br> Un şirag de piatră rară<br> Pe moşie revărsată.<br> https://rutube.ru/video/fe2188973e8de93e105e0e8622b6440d/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Imnul_Republicii_Moldova_US_NAVY.ogg https://wikiway.com/moldova/gimn/ '''Безнең телебез'''<br> Безнең тел – бакый хәзинә,<br> Бик тирәндә тамырлары,<br> Җиребез буйлап сибелгән<br> Энҗеләр, асылташлары.<br> Безнең тел – дөрләгән учак:<br> Халкым үлем йокысыннан<br> Уянсын тормышка сусап –<br> Әкияттәге батыр сыман.<br> Безнең телебез җырлары,<br> Дойналардагы сагышлар<br> Ача якты офыкларны,<br> Тарала кара болытлар.<br> Безнең тел – ул икмәк теле,<br> Җәен җилләр сызгырганы,<br> Бабалар, җиргә тир түгеп,<br> Мөбарәк иткәннәр аны.<br> Безнең тел – ул яшел яфрак,<br> Кодру урманнары шавы.<br> Нистру бормалары качыра<br> Йолдызлар яктысы явын.<br> Һич ачынып зарланмагыз,<br> Ярлы дип телегез бигрәк,<br> Сайланган тел ул, аңлагыз, –<br> Тора илебезне бизәп.<br> Безнең тел – ул тарихи тел,<br> Борынгы хәлләр дастаны.<br> Өйрән аны һәм танып бел<br> Хакыйкатьнең ни булганын.<br> Безнең тел ул билгеләнгән<br> Күкләрне мактау йөзеннән –<br> Өйдә, чиркәүдә бәндәләр<br> Тайпылмас дип Хак сүзеннән.<br> Безнең тел – изгелек нуры,<br> Аңарда ата-бабалар<br> Елый-елый, җырлый-җырлый<br> Өйдә гыйбадәт кылганнар.<br> Чыгарыйк телне хәяткә,<br> Коткарып заман явыннан,<br> Пакьлик пычрак-күгәректән,<br> Онытылу аһ-зарыннан.<br> Җыйыйк кояш нурларыннан<br> Очкын алган чакматашын, –<br> Ургылыр тел байлыгыннан<br> Яңа сүзләр булып ташкын.<br> Яшәячәк бу хәзинә,<br> Бик тирәндә тамырлары,<br> Җиребез буйлап сибелгән<br> Энҗеләр, асылташлары.<br> '''Рәсми чараларда гимнның беренче, икенче, бишенче, тугызынчы һәм уникенче куплетлары кулланыла.'''<br> === '''МОНГОЛИЯ''' === '''Монгол Улсын Төрийн дуулал'''<br> '''1.''' Дархан манай тусгаар улс<br> Даяар монголын ариун голомт<br> Далай их дээдсийн гэгээн үйлс<br> Дандаа энхжин үүрд мөнхжинө.<br> Хамаг дэлхийн шударга улстай<br> Хамтран нэгдсэн эвээ бэхжүүлж<br> Хатан зориг, бүхий л чадлаараа<br> Хайртай Монгол орноо мандуулъя.<br> '''2.''' Өндөр төрийн минь сүлд ивээж<br> Өргөн түмний минь заяа түшиж<br> Үндэс язгуур, хэл соёлоо<br> Үрийн үрдээ өвлөн бадраая.<br> Эрэлхэг Монголын золтой ардууд<br> Эрх чөлөө жаргалыг эдлэв<br> Жаргалын түлхүүр, хөгжлийн тулгуур<br> Жавхлант манай орон мандтугай.<br> https://rutube.ru/video/d04aaa41b14155522b96a819f0131dd1/ https://zvukitop.com/skachat-gimn-mongolii/ https://yandex.ru/video/preview/15086678055865714389 '''Монгол Иленең дәүләт җыры'''<br> '''1.''' Инкыйлаби Ватаныбыз —<br> Монголның саф учагы,<br> Һичкем аны җиңә алмас,<br> Мәңгегә үскән чагы.<br> Дөньяның гадел илләре<br> Белән бердәмлек өчен,<br> Үстерик Ватанны биреп<br> Йөрәк дәртен, кул көчен.<br> '''2.''' Милли тел, мәдәниятне<br> Мирас итеп тапшырыйк,<br> Эшчән, кыю Монгол илен<br> Бәхет-уңышка юллыйк.<br> Хөрмәт итеп ил туграсын,<br> Ил язмышына таян.<br> Алгарышта чәчәк атсын,<br> Яшәсен бөек Ватан!<br> === '''МОРДОВИЯ''' === '''Ши валда, Мордовия!'''<br> '''1.''' Ши валда, Мордовия, седистот сай,<br> Ши валда, Мордовия, сельмосот палы, юрнай,<br> Россиять мяшться мокшень сияста сюлгам,<br> Россиять карксэземса эрзянь зырняста пулай.<br> '''''Морзюлма-мороютко:'''''<br> Шумбрат! Шумбрат, Мордовия!<br> Гайняк! Гайняк, Мордовия!<br> Кельгома краеньке – най панжи маеньке,<br> Мокшэрзянь шачема-касома крае!<br> Шумбрат! Шумбрат, Мордовия!<br> Морак! Морак, Мордовия!<br> Павазу эряфсь катк тонь эрь кудозт сувай!<br> Ульхть шумбра, ульхть шумбра,<br> Кода сонць Сияжарсь, ульхть шумбра!<br> '''2.''' Тон ютыть, Мордовия, стака кить-янт,<br> Тон молить, Мордовия, витьстэ,<br> верьга кандыть прят.<br> Вий макснесть келей Мокшась ды бойка Сурась,<br> Секс течис тон седейс ды оймес –<br> прок ванькс лисьмапрят.<br> '''''Мороютко-морзюлма:'''''<br> Шумбрат! Шумбрат, Мордовия!<br> Гайняк! Гайняк, Мордовия!<br> Кельгома краеньке – най панжи маеньке,<br> Мокшэрзянь шачема-касома крае!<br> Шумбрат! Шумбрат, Мордовия!<br> Морак! Морак, Мордовия!<br> Павазу эряфсь катк тонь эрь кудозт сувай!<br> Ульхть шумбра, ульхть шумбра,<br> Кода сонць Сияжарсь, ульхть шумбра!<br> https://rutube.ru/video/1bf85fe270665f092a358c3bf6d3ec9e/ https://yandex.ru/video/preview/10948984705911750187 '''Имин бул, Мордовия!'''<br> '''1.''' Хәерле көн, Мордовия, ихлас күңелдән,<br> Хәерле көн, Мордовия, нур сибелә күзләреңнән,<br> Балкый ил күгендә мокша йолдызлары,<br> Яктырта туган илебезне эрзя таңнары.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Исәнме, Мордовия!<br> Куанып яшә, Мордовия!<br> Туган-үскән җирем, чәчәкле язларың,<br> Мокша-эрзя халкының сөекле Ватаны!<br> Имин бул син, Мордовия!<br> Җырла, җырла, Мордовия!<br> Бәхетле тормыш килсен өйләреңә!<br> Мәңге яшә, мәңге яшә,<br> Кояш үзе кебек мәңге яшә!<br> '''2.''' Авыр юллар үттең син, Мордовия,<br> Башыңны югары, горур тоттың, Мордовия,<br> Көч бирде сиңа киң Мокша, җитез Сура,<br> Шуңа бүген җаның керсез, чишмәдәй саф, чиста.<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''3.''' Ты трудной дорогой, Мордовия, шла,<br> России держалась и голову гордо несла.<br> Давали силы вольные Мокша, Сура,<br> Ты духом была и осталась сильна и добра.<br> '''''Припев.'''''<br> '''Гимнның беренче дүртьюллык куплеты мокша телендә язылган, икенчесе – эрзя телендә, өченчесе – урыс телендә. Өч куплетның да кушымталары – катнаш мокша-эрзя телендә.'''<br> === '''НЕПАЛ''' === '''''नेपालीमा (nepālima – непал телендә)'''''<br> '''सयौं थुँगा फूलका'''<br> सयौं थुँगा फूलका हामी, एउटै माला नेपाली<br> सार्वभौम भई फैलिएका, मेची-महाकाली।<br> सयौं थुँगा फूलका हामी, एउटै माला नेपाली<br> सार्वभौम भई फैलिएका, मेची-महाकाली।<br> प्रकृतिका कोटी-कोटी सम्पदाको आंचल<br> वीरहरूका रगतले, स्वतन्त्र र अटल।<br> ज्ञानभूमि, शान्तिभूमि तराई, पहाड, हिमाल<br> अखण्ड यो प्यारो हाम्रो मातृभूमि नेपाल।<br> बहुल जाति, भाषा, धर्म, संस्कृति छन् विशाल<br> अग्रगामी राष्ट्र हाम्रो, जय जय नेपाल।<br> '''''Укылышы'''''<br> '''Sayaű thűgā phūlkā'''<br> Sayaű thűgā phūlkā hāmī, euṭai mālā Nepālī <br> Sārwabhaum bhai phailiekā, Mechi-Mahākālī <br> Sayaű thűgā phūlkā hāmī, euṭai mālā nepālī <br> Sārwabhaum bhai phailiekā, Mechi-Mahākālī <br> Prakritikā kotī-kotī sampadāko ā̃chal(a), <br> Vīrharūkā ragata le, swatantra ra aṭala) <br> Gyānabhūmi, śhāntibhūmi Tarāī, pahād, himāl(a) <br> Akhaṇḍa yo pyāro hāmro mātṛibhūmi Nepāl(a) <br> Bahul jāti, bhāṣhā, dharma, sãnskṛti chan biśhāl(a) <br> Agragāmī rāṣhṭra hāmro, jaya jaya Nepāl(a)<br> https://rutube.ru/video/ff3ab41ca38da63019f580c0eb3d06f4/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sayaun_Thunga_Phool_Ka_(instrumental).ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Без – меңләгән гөл-чәчәк'''<br> Без – меңләгән гөл-чәчәк бу Непал дигән бәйләмдә,<br> Мечидән Маһакалигә сузылган бәйсез илдә.<br> Без – меңләгән гөл-чәчәк бу Непал дигән бәйләмдә,<br> Мечидән Маһакалигә сузылган бәйсез илдә.<br> Мул табигать байлыклары – гүзәл илебез даны, <br> Кан түгеп, батырларыбыз какшамас итте аны.<br> Гыйлем, тынлык хөкем сөрә Тераида, тауларда,<br> Уртак, бүленмәс, сөекле Ватаныбыз Непалда.<br> Төрле раса, телләр, диннәр мирасын саклап калдың, <br> Алгарышлы ил-дәүләтем, мәңге яшә, Непалым!<br> === '''НИГЕР''' === '''L’honneur de la patrie'''<br> Des rives du Niger aux confins du Ténéré<br> Frères et sœurs nous sommes<br> Enfants d’une même Patrie le Niger<br> Nourris de la sève des mêmes idéaux<br> Pour un Niger de paix libre fort et uni<br> Pour un Niger prospère le Pays de nos rêves<br> Pour l’honneur de la Patrie<br> Incarnons la vaillance et la persévérance<br> Et toutes les vertus de nos dignes aïeux<br> Guerriers intrépides déterminés et fiers<br> Défendons la patrie au prix de notre sang<br> Faisons du Niger symbole de dignité<br> Emblème et flambeau de l’Afrique qui avance<br> Pour ces nobles idéaux debout et en avant<br> En avant pour le travail en avant pour le combat<br> Nous demeurons debout<br> Portant haut le drapeau de notre cher Pays<br> Dans le ciel d’Afrique et dans tout l’Univers<br> Pour construire ensemble<br> Un monde de justice de paix et de progrès<br> Et pour faire du Niger la fierté de l’Afrique.<br> '''Don darajar Uban'''<br> Daga Bankunan Nijar zuwa kan iyakokin Ténéré<br> Yan’uwa mune<br> ‘Ya’yan kasar uba daya Nijar<br> Rarraba da ruwan ‘ya’yan itace iri ɗaya<br> Domin kasar Nijar mai karfi da hadin kai mai zaman lafiya<br> Ga kasar Nijar mai albarka kasar burinmu<br> Don darajar Uban<br> Haɗa ƙarfin hali da juriya<br> Da dukkan kyawawan halaye na magabata na kwarai<br> Jarumai marasa tsoro sun ƙudura da girman kai<br> Kare kasar nan akan kudin jininmu<br> Mu sanya Nijar ta zama alamar mutunci<br> Tambari da fitilar ciyar da Afirka gaba<br> Don waɗannan maɗaukakin maɗaukaki tsaya ku tafi<br> Gaba don aikin gaba don yaƙin<br> Mun tsaya a tsaye<br> Dauke tutar kasarmu mai daraja<br> A cikin sararin samaniyar Afirka da ko’ina cikin Duniya<br> Don gina tare<br> Duniyar adalci, zaman lafiya da ci gaba<br> Da kuma sanya Nijar ta zama abin alfaharin Afirka.<br> https://zvukitop.com/gimn-nigera-skachat/ https://rutube.ru/video/dabaf9794d7ebacc7d4ad84c14447496/ '''Ватан горурлыгы'''<br> Нигер ярларыннан Тенерега кадәр<br> Без туганнар, кардәшләр,<br> Бер үк Ватан – Нигер балалары,<br> Уртак барчабыз идеаллары.<br> Булсын бердәм, тыныч, куәтле, ирекле,<br> Чәчәк атсын Нигер, хыялыбыз иле.<br> Ватан даны иңендә<br> Гәүдәләнсен илдә батырлык, сабырлык,<br> Лаеклы бабалар мирасы – тырышлык.<br> Куркусыз, тәвәккәл һәм горур яугирләр,<br> Аямый һич үзен, илне имин итәр,<br> Булыр Нигерыбыз мәртәбә үрнәге,<br> Африка омтылышларының терәге.<br> Бу күркәм идеаллар – барчабыз теләге.<br> Алга – тырыш хезмәткә, алга – кыю көрәшкә<br> Бердәм күтәреләбез.<br> Җилфердәсен байрак мәһабәт бу илдә,<br> Африка күгендә, дөнья киңлегендә.<br> Бергә үсә бездә<br> Гаделлек, тынычлык, алгарыш орлыгы –<br> Булсын диеп Нигер кыйтга горурлыгы.<br> '''Күпмилләтле һәм күптелле Нигер дәүләтенең француз телендә язылган яңа гимны 2023 елда расланды. Аның тексты шулай ук җирле һауса теленә дә тәрҗемә ителгән. Гимнның халыкчан рухлы көен шартлы рәвештә “дини булмаган нәшид” жанрына кертеп булыр иде.'''<br> === '''НИДЕРЛАНД''' === '''Het Wilhelmus'''<br> '''1.''' Wilhelmus van Nassouwe<br> ben ik, van Duitsen bloed,<br> den vaderland getrouwe<br> blijf ik tot in den dood.<br> Een Prinse van Oranje<br> ben ik, vrij onverveerd,<br> den Koning van Hispanje<br> heb ik altijd geёerd.<br> '''6.''' Mijn schild ende betrouwen<br> zijt Gij, o God mijn Heer,<br> op U zo wil ik bouwen,<br> verlaat mij nimmermeer.<br> Dat ik doch vroom mag blijven,<br> uw dienaar t’aller stond,<br> de tirannie verdrijven<br> die mij mijn hart doorwondt.<br> https://rutube.ru/video/ce27930d766fd5fc69e8ebacc643ba26/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:United_States_Navy_Band_-_Het_Wilhelmus_(tempo_corrected).ogg Ясалма Интеллект "җырлый"<br> https://wikiway.com/netherlands/gimn/ '''Вилһелм җыры'''<br> '''1.''' Вилһелмус ван Нассаумын,<br> Халкым каны калебемдә,<br> Ватаныма биргән анттан<br> Ваз кичмәм гомеремдә.<br> Асыл зат Оран угланы,<br> Тугрымын намусыма,<br> Испан кыйралына бары<br> Хөрмәт кылам гына.<br> '''6.''' Калканым, рухи терәгем,<br> Кодрәтле, газиз Аллам.<br> Гаҗиз итмә мине, Тәңрем,<br> Сиңа гына таянам.<br> Хак тарафыңда булырмын<br> Мәңге Синең колың:<br> Бетсен йөрәгемне, халкымны<br> Телгәләгән золым.<br> '''Гимнның рәсми башкарыла торган бер варианты. Алтынчы куплет урынына кайвакыт икенчесен куялар. Акрошигырь рәвешендә язылган текст 15 куплеттан тора: сигезьюллык куплетларның беренче хәрефләрен бергә кушсаң, “Willem van Nassov” (хәзерге замандагы язылышы – Wilhelmus van Nassauwe) сүзләре барлыкка килә. Вилһелм ван Нассау – XVII гасырда Нидерландта Испаниядән азатлыкка ирешү хәрәкәтен җитәкләгән шәхес. Ул Оран провинциясенең кенәзе булган. Гимн тексты аның исеменнән язылган.'''<br> === '''НОРВЕГИЯ''' === '''Ja, vi elsker dette landet'''<br> '''1.''' Ja, vi elsker dette landet,<br> som det stiger frem,<br> furet, værbitt over vannet,<br> med de tusen hjem.<br> Elsker, elsker det og tenker<br> på vår far og mor<br> og den saganatt som senker<br> drømme på vår jord,<br> og den saganatt som senker,<br> senker drømme på vår jord.<br> '''7.''' Norske mann i hus og hytte,<br> takk din store Gud!<br> Landet ville han beskytte,<br> skjønt det mørkt så ud.<br> Alt hvad fedrene har kjempet,<br> mødrene har grett,<br> har den Herre stille lempet,<br> så vi vant vår rett,<br> har den Herre stille lempet,<br> så vi vant, vi vant vår rett.<br> '''8.''' Ja, vi elsker dette landet,<br> som det stiger frem,<br> furet, værbitt over vannet,<br> med de tusen hjem.<br> Og som fedres kamp har hevet<br> det av nød til seir,<br> også vi, når det blir krevet,<br> for dets fred slår leir,<br> også vi, når det blir krevet,<br> for dets fred, dets fred slår leir!<br> https://rutube.ru/video/760024b2c9af3e8b0cc792391ef8023d/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Norway_(National_Anthem).ogg https://wikiway.com/norway/gimn/ '''Туган илне яратабыз'''<br> '''1.''' Туган илне яратабыз,<br> Урман-тауларын,<br> Чал диңгезен, туң җилләрен,<br> Мең-мең йортларын.<br> Туган учак – ул сөекле<br> Ата-анабыз:<br> Суыгында, кояшында<br> Хозурланабыз,<br> Суыгында, кояшында<br> Аның хозурланабыз.<br> '''7.''' Данла, илем, язмышыңны:<br> Шомлы көнеңдә<br> Тәңре сине ярлыкады<br> Җир итәгендә.<br> Канлы корбан биреп кенә,<br> Керми сугышка,<br> Ирештең үз ирегеңә,<br> Тыныч тормышка,<br> Ирештең үз ирегеңә,<br> Тыныч һәм мул тормышка.<br> '''8.''' Туган илне яратабыз,<br> урман-тауларын,<br> чал диңгезен, туң җилләрен,<br> ак болытларын.<br> Ата-баба көрәшкән күк,<br> без дә дауларбыз,<br> мәңге иминлек хакына<br> җиңү яуларбыз,<br> мәңге иминлек хакына<br> яңа җиңү яуларбыз!<br> '''Гимнның рәсми башкарыла торган куплетлары.'''<br> === '''ПАКИСТАН ИСЛАМ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''پاک سرزمین شاد باد'''<br> پاک سرزمین شاد باد<br> كشور حسين شاد باد <br> تو نشان عزم علیشان <br> ! ارض پاکستان <br> مرکز یقین شاد باد <br> پاک سرزمین کا نظام <br> قوت اخوت عوام <br> قوم ، ملک ، سلطنت <br> پائندہ تابندہ باد <br> شاد باد منزل مراد <br> پرچم ستارہ و ہلال <br> رہبر ترقی و کمال <br> ترجمان ماضی شان حال <br> ! جان استقبال <br> سایۂ خدائے ذوالجلال<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Pakistan.OGG https://rutube.ru/video/3217e83b06c201b894ee8d9280e79f42/ https://wikiway.com/pakistan/gimn/ '''Саф-пакь җирем, шатлан'''<br> Саф-пакь җирем, шатлан,<br> Гүзәллек илем, шатлан,<br> Син бөек ихтыярга нишан,<br> Әйа, Пакистан!<br> Тугры мәркәзе, шатлан!<br> Саф-пакь җиреңдә низам,<br> Куәтле вә егәрле гавам,<br> Ил, милләт, дәүләт, –<br> Мәңге балкып чәчәк ат!<br> Шатлан изге морадыңа,<br> Айлы-йолдызлы байрагыңа.<br> Барган юлың – тәрәккый-кәмаль,<br> Үткәнең – бөек, бүгенгең – хәләл,<br> Җаның – истикъбаль!<br> Күләгә иңдергән Зүл-Җәләл.<br> '''Зүл-Җәләли үәл-Икрам – “Бөеклек һәм Юмартлык хуҗасы”, Аллаһы Тәгалә исемнәренең берсе.'''<br> === '''ПАПУА-ЯҢА ГВИНЕЯ''' === '''O Arise, All You Sons'''<br> O arise all you sons of this land,<br> Let us sing of our joy to be free,<br> Praising God and rejoicing to be<br> Papua New Guinea.<br> Shout our name from the mountains to seas<br> Papua New Guinea;<br> Let us raise our voices and proclaim<br> Papua New Guinea.<br> Now give thanks to the good Lord above<br> For His kindness, His wisdom and love,<br> For this land of our fathers so free,<br> Papua New Guinea.<br> Shout again for the whole world to hear<br> Papua New Guinea;<br> We're independent and we're free<br> Papua New Guinea.<br> https://rutube.ru/video/4f6b7fca8fa42025dda6d46f86179af5/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:O_Arise,_All_You_Sons_(instrumental).ogg https://wikiway.com/papua-novaya-gvineya/gimn/ '''Күтәрелегез, ил уллары!'''<br> Күтәрелегез, ил уллары,<br> Яңгыратыйк азатлык җырларын,<br> Рәхмәтле Алланы мактарга —<br> Папуа-Яңа Гвинея.<br> Исемең диңгездә-тауларда —<br> Папуа-Яңа Гвинея;<br> Рухланыйк без сине хакларга —<br> Папуа-Яңа Гвинея.<br> Кодрәтле Алладан бәрәкәт —<br> Игелек, зирәклек, мәхәббәт,<br> Бабалар Ватаны, син азат —<br> Папуа-Яңа Гвинея.<br> Бар дөнья тыңласын, җыр яңгырат —<br> Папуа-Яңа Гвинея;<br> Без бәйсез, ирекле, күңел шат —<br> Папуа-Яңа Гвинея.<br> '''Элек Бөекбритания колониясе булган Папуа-Яңа Гвинея 1906-1975 елларда Австралия протектораты астында яшәде. Күптелле илдә инглиз теленә рәсми һәм милләтара аралашу статусы бирелгән.'''<br> === '''ПАРАГВАЙ''' === '''Paraguayos, República o Muerte'''<br> I. A los pueblos de América, infausto<br> tres centurias un cetro oprimió,<br> mas un día soberbia surgiendo,<br> "¡Basta!" — dijo, y el cetro rompió.<br> Nuestros padres, lidiando grandiosos,<br> ilustraron su gloria marcial;<br> 𝄆 y trozada la augusta diadema,<br> enalzaron el gorro triunfal. 𝄇<br> '''''Coro:'''''<br> ¡Paraguayos, República o muerte!<br> Nuestro brío nos dío libertad:<br> Ni opresores, ni siervos, alientan,<br> Donde reinan unión, e igualdad.<br> Ni opresores, ni siervos, alientan,<br> Donde reinan unión e igualdad,<br> unión e igualdad, unión e igualdad.<br> https://rutube.ru/video/999170ec6148ad079ee12c1cabf3cfb8/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Paraguayan_National_Anthem.oga '''Парагвайлылар, йә җөмһүрият, йә үлем'''<br> ...............................<br> Гимнның икенче исеме — '''Himno Nacional Paraguayo''' (Парагвай милли гимны). Кушымталы җиде куплеттан тора, беренчесе рәсми рәвештә башкарыла.<br> === '''ПЕРУ''' === '''¡Somos libres, seámoslo siempre!'''<br> '''''Coro:'''''<br> Somos libres, seámoslo<br> siempre, seámoslo siempre.<br> Y antes niegue sus luces,<br> sus luces, sus luces el sol,<br> Que faltemos al voto solemne<br> Que la Patria al Eterno elevó,<br> Que faltemos al voto solemne<br> Que la Patria al Eterno elevó,<br> Que faltemos al voto solemne<br> Que la Patria al Eterno elevó.<br> '''6.''' En su cima los Andes sostengan<br> la bandera o pendón bicolor,<br> Que a los siglos anuncie el esfuerzo<br> que ser libre, que ser libre,<br> que ser libre, por siempre nos dió.<br> A su sombra vivamos tranquilos,<br> y al nacer por sus cumbres el sol,<br> Renovemos el gran juramento<br> que rendimos, que rendimos,<br> que rendimos al Dios de Jacob,<br> que rendimos al Dios de Jacob,<br> Al Dios de Jacob!<br> '''Coro:'''<br> Somos libres, seámoslo<br> siempre, seámoslo siempre.<br> Y antes niegue sus luces,<br> sus luces, sus luces el sol,<br> Que faltemos al voto solemne<br> Que la Patria al Eterno elevó,<br> Que faltemos al voto solemne<br> Que la Patria al Eterno elevó,<br> Que faltemos al voto solemne<br> Que la Patria al Eterno elevó.<br> '''Viva El Peru!'''<br> https://rutube.ru/video/6d14fa9682160d8c64ca5e1291b747f2/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Marcha_Nacional_del_Perú.ogg '''Без азат, мәңге азат булырбыз!'''<br> '''''Кушымта:'''''<br> Без азатбыз, азатбыз,<br> мәңгелек кыйблабыз ул ирек.<br> Изге анттан дүнмәбез,<br> антыбыздан дүнмәбез:<br> Кояш нурлары сүрелгәнче<br> үстерербез Ватанны сөеп,<br> Кояш нурлары сүрелгәнче<br> үстерербез Ватанны сөеп,<br> Кояш нурлары сүрелгәнче<br> үстерербез Ватанны сөеп.<br> '''6.''' Андның иң түренә, югарыга<br> ике төс байрак беркетелгән,<br> Безгә — әйтсен иҗтиһат дөньяга —<br> Мәңгелеккә, мәңгелеккә<br> Мәңгелеккә ирек бирелгән.<br> Байрак белән имин тормышта без, —<br> Кояш менгәч күк капусына,<br> Яңартылсын илаһи догабыз,<br> һәм буйсыныйк, һәм буйсыныйк,<br> буйсыныйк Ягъкуб Раббысына,<br> буйсыныйк Ягъкуб Раббысына,<br> Ягъкуб Раббысына!<br> '''''Кушымта:'''''<br> Без азатбыз, азатбыз,<br> мәңгелек кыйблабыз ул ирек<br> Изге анттан дүнмәбез,<br> антыбыздан дүнмәбез,<br> Кояш нурлары сүрелгәнче,<br> үстерербез Ватанны сөеп,<br> Кояш нурлары сүрелгәнче,<br> үстерербез Ватанны сөеп,<br> Кояш нурлары сүрелгәнче,<br> үстерербез Ватанны сөеп.<br> '''Яшәсен Перу!''' '''Гимн тексты алты куплеттан тора. 2010 елга кадәр аның беренчесе рәсми дип санала иде, хәзер – алтынчысы. Кушымтасы башында да, азагында да башкарыла. Дәүләт кануннары буенча башлап җырлаучы гимнны Viva El Peru! (Яшәсен Перу!) дип тәмамларга тиеш.<br>''' === '''ПОЛЬША''' === '''Jeszcze Polska nie zginęła'''<br> '''1.''' Jeszcze Polska nie zginęła,<br> Kiedy my żyjemy,<br> Co nam obca przemoc wzięła,<br> Szablą odbierzemy.<br> '''''Refren (2):'''''<br> Marsz, marsz Dąbrowski,<br> Z ziemi włoskiej do Polski,<br> Za Twoim przewodem<br> Złączym się z narodem.<br> '''2.''' Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę,<br> Będziem Polakami,<br> Dał nam przykład Bonaparte,<br> Jak zwyciężać mamy.<br> '''''Refren (2).'''''<br> '''3.''' Jak Czarniecki do Poznania<br> Po szwedzkim zaborze,<br> Dla Ojczyzny ratowania<br> Wrócim się przez morze.<br> '''''Refren (2).'''''<br> '''4.''' Mówił ojciec do swej Basi,<br> Cały zapłakany:<br> “Słuchaj jeno, pono nasi<br> Biją w tarabany!”<br> '''''Refren (2).'''''<br> https://rutube.ru/video/c19252133d99c78374cc5a5c83b6c1cc/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mazurek_Dabrowskiego.ogg '''Польша әле җуелмас'''<br> '''1.''' Польша әле ул җуелмас,<br> Без исән булганда,<br> Таланганны кайтарырбыз –<br> Кылычлар кулларда.<br> '''''Кушымта (2):'''''<br> Кайтчы, Домбровский,<br> Румнан – үз җиреңә:<br> Бердәмлек – халкыңа,<br> Азатлык – илеңә.<br> '''2.''' Үтик Висланы, Вартаны,<br> Поляк булып калыйк,<br> Һәм җиңүчән Бонапарттан<br> Без дә үрнәк алыйк.<br> '''''Кушымта (2).'''''<br> '''3.''' Чернецкий Познаньга кайткан,<br> Швед богавын ташлап,<br> Ватаныбыз исән булыр,<br> Без әйләнеп кайтсак.<br> '''''Кушымта (2).'''''<br> '''4.''' Күз яшьләре аша безгә<br> Әйтер ватандашлар:<br> “Безнекеләр өйгә кайта,<br> Кага барабаннар!”<br> '''''Кушымта (2).'''''<br> === '''ПОРТУГАЛИЯ''' === '''Heróis do mar'''<br> '''1.''' Heróis do mar, nobre povo,<br> Nação valente e imortal,<br> Levantai hoje de novo<br> O esplendor de Portugal!<br> Entre as brumas da memória,<br> Ó Pátria, sente-se a voz<br> Dos teus egrégios avós,<br> Que há-de guiar-te à vitória!<br> '''''Corus:'''''<br> Às armas, às armas!<br> Sobre a terra, sobre o mar,<br> Às armas, às armas!<br> Pela Pátria lutar!<br> Contra os canhões marchar, marchar!<br> '''2.''' Desfralda a invicta Bandeira,<br> À luz viva do teu céu!<br> Brade a Europa à terra inteira:<br> Portugal não pereceu!<br> Beija o solo teu jucundo<br> O Oceano, a rugir d’amor;<br> E teu braço vencedor<br> Deu mundos novos ao Mundo!<br> '''''Corus.'''''<br> '''3.''' Saudai o Sol que desponta<br> Sobre um ridente porvir;<br> Seja o eco de uma afronta<br> O sinal do ressurgir.<br> Raios dessa aurora forte<br> São como beijos de mãe,<br> Que nos guardam, nos sustêm,<br> Contra as injúrias da sorte.<br> '''''Corus.'''''<br> https://rutube.ru/video/1509b7571d4fbd431c719065bed17a41/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:A_Portuguesa.ogg '''Диңгезләрдә гаярь'''<br> '''1.''' Диңгезләрдә гаярь, шанлы,<br> Затлы һәм үлемсез милләтем,<br> Кайтар үзең яулаганны,<br> Португалиянең зиннәтен!<br> Горур тавышын, Ватан, шәйлә,<br> Аерып хәтер томаннарын,<br> Мөхтәрәм ата-бабаңның –<br> Илтсен ул яңа җиңүләргә!<br> '''''Кушымта:'''''<br> Ал кулыңа коралыңны!<br> Суда, җирдә сынатма,<br> Ал кулыңа коралыңны!<br> Көрәш, Ватанны хакла!<br> Һәм тупларга каршы атла!<br> '''2.''' Күтәр байрагың – җиңелмәс,<br> Җилфердәр ул якты күгеңдә!<br> Җиткер дөньяга: бирешмәс<br> Португалиябез үлемгә!<br> Ярсып давылланган океан<br> Изге туфрагыңны үбә;<br> Һәм кулларың итте бүләк<br> Кешелеккә яңа бер мәйдан!<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''3.''' Сәлам бирегез кояшка –<br> Киләчәкнең көлемсәр шавы;<br> Һәм өндәсен яңарышка<br> Кимсетелүләрнең шаңдавы.<br> Көч-кодрәтле таң нурларыннан<br> Ватан-Ана гүя назлый,<br> Ул көч бирә безгә, саклый<br> Язмыш кагу-сугуларыннан.<br> '''''Кушымта.'''''<br> === '''ПУЭРТО-РИКО''' === '''La Borinquéna'''<br> La tierra de Borinquén<br> donde he nacido yo<br> es un jardín florido<br> de mágico primor.<br> Un cielo siempre nítido<br> le sirve de dosel<br> y dan arrullos plácidos<br> las olas a sus pies.<br> Cuando a sus playas llegó Colón<br> (𝄆) exclamó, lleno de admiración: (𝄇)<br> ¡Oh!, ¡oh!, ¡oh!,<br> Esta es la linda tierra<br> que busco yo;<br> Es Borinquén la hija,<br> la hija del mar y el sol,<br> 𝄆 Del mar y el sol,<br> del mar y el sol. 𝄇<br> https://rutube.ru/video/7cc8fb9da3dc2a654a8bf0bacd255d37/ === '''РУАНДА''' === '''''Kinyarwanda'''''<br> '''Rwanda nziza'''<br> Rwanda nziza Gihugu cyacu<br> Wuje imisozi, ibiyaga n’ibirunga<br> Ngobyi iduhetse gahorane ishya<br> Reka tukurate tukuvuge ibigwi<br> Wowe utubumbiye hamwe twese<br> Abanyarwanda uko watubyaye<br> Berwa, sugira, singizwa iteka.<br> https://rutube.ru/video/9dc8e9395cc71eec9e15968e7a325230/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Hymne_National_du_Rwanda.ogg '''''Татарча'''''<br> '''Гүзәл Руанда'''<br> Гүзәл Руанда, сөекле илебез,<br> Бизи сине таулар, күлләр, вулканнарың,<br> Ватаныбыз, бул бәхет бишеге;<br> Куансыннар, әйдә, синең балаларың,<br> Дан җырлыйк күркәм гамәлләреңә,<br> Сыенып бергә синең итәгеңә;<br> Чәчәк атсын мәңге тарафларың.<br> '''Гимн текстындагы дүрт куплетның рәсми чараларда башкарыла торган беренчесе.'''<br> === '''РУМЫЙНИЯ''' === '''Deșteaptă-te, române!'''<br> Deşteaptă-te, române, din somnul cel de moarte,<br> În care te-adînciră barbarii de tirani,<br> barbarii de tirani!<br> Acum ori niciodată croieşte-ţi altă soartă,<br> La care să se-nchine şi cruzii tăi dusmani,<br> şi cruzii tăi duşmani!<br> Acum ori niciodată croieşte-ţi altă soartă,<br> La care să se-nchine şi cruzii tăi dusmani,<br> şi cruzii tăi duşmani!<br> https://rutube.ru/video/2b40abbe8bc4476d9129df230d2c0edf/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Desteapta-te,_romane!.ogg '''Уян, румын!'''<br> 1. Уян, румыйн, уян инде гомерлек бу йокыңнан,<br> Коллык богавы салган сиңа кыргый тиран,<br> богау салган тиран!<br> Бүген булмаса – кайчан үзгәртерсең язмышыңны?<br> Хөрмәт итсен сине дөнья, калтырансын дошман,<br> калтырансын дошман!<br> Бүген булмаса – кайчан үзгәртерсең язмышыңны?<br> Хөрмәт итсен сине дөнья, калтырансын дошман,<br> калтырансын дошман!<br> '''Тексттагы 11 куплетның тышкы рәсми чараларда башкарыла торган беренчесе. Эчке тантаналарда тагын бер-ике куплеты өстәлергә мөмкин.'''<br> === '''РУСИЯ ФЕДЕРАЦИЯСЕ''' === Россия — священная наша держава,<br> Россия — любимая наша страна.<br> Могучая воля, великая слава —<br> Твоё достоянье на все времена!<br> '''''Припев''''':<br> Славься, Отечество наше свободное,<br> Братских народов союз вековой,<br> Предками данная мудрость народная!<br> Славься, страна! Мы гордимся тобой!<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Russian_Anthem_chorus.ogg https://rutube.ru/video/3f955dce00bf642a856b22a4f8289e58/ (Ясалма Интеллект "башкаруы")<br> Русия – безнең изге мәмләкәтебез,<br> Русия – безнең сөекле илебез,<br> Кодрәтле рухыңны, сүрелмәс шаныңны<br> Мәңгелек мирас-әманәт иттек без!<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Дан сиңа, дан сиңа, ирекле Ватаныбыз,<br> Тугандаш халыкларның бердәмлеге,<br> Ата-бабаларның акыл-зирәклеге,<br> Дан сиңа, ил! Син – күңел күреге!<br> === '''САЛЬВАДОР''' === === '''САМОА''' === === '''САХА-ЯКУТИЯ''' === '''''Сахалыы'''''<br> Сахам сирэ дьоллоох тускуга<br> Саһарҕалыы ыҥыра ыллыыр,<br> Илинтэн арҕаа ол кустуга<br> Алмаас таас курдук сандаара сырдыыр.<br> '''''Хос ырыата:'''''<br> Барҕа быйаҥнаах Сахам дойдута<br> Модун Россия киэн туттуута,<br> Өркөн-өрөгөй тойугун туойдун,<br> Үүнэр үйэҕэ үрдүү туруохтун!<br> Үллэр үөстээх Өлүөнэ Эбэ<br> Өлбөт-мэҥэ угуттуур уулаах.<br> Элбэх омукка эрчим эбэр,<br> Или-эйэни олохтуур уохтаах.<br> '''''Хос ырыата.'''''<br> Ааспыт кэммит айхаллаах суола<br> Арчылыыр аар алгыһын биэрдэ,<br> Сахабыт сирэ дьоһун дуолан<br> Сайдыы аартыгар түөрэҕэ түстэ.<br> '''''Хос ырыата.'''''<br> https://rutube.ru/video/12228cfeac3f623bb23c54d0756e655f/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_the_Sakha_Republic.ogg '''''Татарча'''''<br> 1. Сахам җире, шәрык нурларында<br> иминлек һәм бәхет яулыйсың,<br> җиңүләргә әйдәп баруыңда<br> мәгъриб алмазы күк балкыйсың...<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Көч җый һәм үс, Сахам җире, ныгы,<br> Изге Ватан, дан-шөһрәтләр тупла.<br> Илебезнең күрке-горурлыгы,<br> Синдәй иркен, юмарт Җирдә юк ла! 2. Күп тармаклы Лена ярларында –<br> Терек суы, бәрәкәт тулы:<br> Гүя дуслык-куәт алкынында<br> Халыкларга тынычлык юлы.<br> '''''Кушымтасы.'''''<br> 3. Саха җире, кодрәт иңгән нурың<br> Гасырлардан безгә юл сала.<br> Дәвам иттек ата-баба юлын,<br> Тугры булып калыйк без аңа.<br> '''''Кушымтасы.'''''<br> === '''СЕНЕГАЛ''' === '''Pincez tous vos koras, frappez les balafons !'''<br> Pincez tous vos koras,<br> Frappez les balafons !<br> Le lion rouge a rugi.<br> Le dompteur de la brousse<br> D'un bond s'est élancé,<br> Dissipant les ténèbres.<br> Soleil sur nos terreurs,<br> Soleil sur notre espoir.<br> Debout, frères,<br> Voici l'Afrique rassemblée.<br> '''''Refrain:'''''<br> Fibres de mon cœur vert.<br> Épaule contre épaule,<br> Mes plus que frères,<br> O Sénégalais, debout !<br> Unissons la mer et les sources,<br> Unissons la steppe et la forêt !<br> Salut Afrique mère !<br> https://wikiway.com/senegal/gimn/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Senegal.ogg '''Чиерт, дус, корага, сук балафонга!'''<br> Чиерт, дус, корага,<br> Сук балафонга!<br> Арыслан ырлады,<br> Тик килеп ул капты<br> Сунарчы кулына,<br> Һәм аучы чик куйды<br> Гасырлар золымына.<br> Язмышын ил кора.<br> Күтәрел, туганым, –<br> Африка чакыра!<br> '''''Кушымтасы:'''''<br> Саф-пакь минем җаным.<br> Күтәрел, туганым,<br> Куеп иңгә иңне,<br> Үстерик без илне,<br> Җир-диңгез байлыкларын туплап,<br> Урманнар-кырларны колачлап!<br> Сәлам, Африка-ана!<br> '''Ущипни, друг, кора и бей в балафон!'''<br> Ущипни, друг, кора<br> И бей в балафон!<br> Красный лев зарычал,<br> Охотник из кустов <br> Прыжком его достал,<br> Рассеяв мрак веков.<br> Просторам нашим — свет,<br> Надеждам нашим — взлёт,<br> Вставайте, братья, все —<br> Нас Африка зовёт!<br> '''''Припев:'''''<br> Душа моя чиста.<br> Плечом ко плечу<br> Вставай, сердечный друг,<br> Ты больше мне, чем брат!<br> Объединим недра и моря,<br> Объединим леса и поля!<br> Привет, Африка-мать!<br> '''Сенегал милли гимны “Кызыл арыслан” (Le lion rouge) дип тә атала. Аның чын Африка халыклары рухындагы көен этнолог һәм шагыйрь Һерберт Пеппер (Herbert Pepper) 1960 нчы “Африка бәйсезлеге еллары”нда француз телендә язып калдырган. Биш куплетлы текстын бәйсез илнең беренче президенты Леопольд Седар Сенгор (Léopold Sédar Senghor) иҗат иткән. Француз теле – Сенегалның рәсми дәүләт һәм милләтара аралашу теле. Кора һәм балафон – милли музыка кораллары.'''<br> '''Беренче рәсми куплеты татар һәм урыс телләренә берьюлы тәрҗемә ителде.'''<br> === '''СЕНТ-МАРТИН''' === Where over the world, say where,<br> You find an island there,<br> So lovely small with nations free<br> With people French and Dutch,<br> Though talking English much,<br> As the Saint Martin in the sea.<br> Chorus:<br> O sweet my Fatherland,<br> So bright by beach and strand,<br> With sailors on the sea and harbors free,<br> Where the chains of mountains green,<br> Variously in sunlight sheen.<br> ||: Oh, I love thy Paradise,<br> Nature beauty fairly nice. :||<br> How pretty between all green<br> Flamboyants beaming gleam<br> Of flowers red by sunlight set.<br> Thy cows and sheep and goats<br> In meadows or on the roads<br> Thy donkeys keen I can't forget<br> Chorus.<br> Saint Martin, I like thy name,<br> In which Columbus fame<br> And memories of old are closed.<br> For me a great delight<br> Thy Southern Cross the night<br> May God the Lord protect thy coast!<br> Chorus.<br> https://yandex.ru/video/preview/11512207198392480916 https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Sint_Maarten_National_Anthem_(Instrumental)_Oh_Sweet_Sint_Maarten_Land.ogg Дөнья түренә син бак,<br> Бер утрауны шунда тап,<br> Тыңла азат французлар сүзен,<br> Нидерландча кыл син гәп,<br> Сөйләш инглизчә күбрәк –<br> Һәм күрерсең Сент-Мартин йөзен.<br> '''Кушымта:'''<br> Минем гүзәл Ватаным,<br> Иркен комлы ярларың,<br> Яңгырый азат диңгезче җыры,<br> Яшел таулар чылбырын<br> Яктырта кояш нуры.<br> ||: Сөям бу җир җәннәтен<br> һәм ямьле табигатен. :||<br> Күңелле яшеллегең,<br> Балкышлы якты күгең,<br> Кызыл гөлләрең нурга чумган.<br> Куй-кәҗә, сыерларың,<br> Болыннарың, юлларың,<br> Ишәкләрең күңелемә уңган.<br> Кушымта.<br> Сөям Сент-Мартин исемең –<br> Саклый ул Колумб җисемен,<br> Үткән заманнар фатихасын.<br> Күңелем шатлыкка тулгач,<br> Төнлә балкый Көньяк Хач;<br> Ярларыңны Хак ярлыкасын!<br> Кушымта.<br> '''Атлантик океандагы Сент-Мартин (французча Сен-Мартен, нидерландча Синт-Мартин) Христофор Колумб XVI гасырда Американы “ачканда” очраткан беренче утрау дип санала. Соңрак аның көньяк өлешен французлар, төньягын нидерландлылар басып алган. Баскынчыларның телләре бүген дә сакланып калган әле, ләкин ике диаспораның бер-берсе белән аралашу лөгате – инглиз теле. Утрауның уртак гимны булып киткән күңелле җыр да шул телдә язылган.'''<br> === '''СЕРБИЯ''' === '''Боже правде (Bože pravde)'''<br> Боже правде, ти што спасе<br> од пропасти досад нас,<br> чуј и одсад наше гласе<br> и од сад нам буди спас.<br> Моћном руком води, брани<br> будућности српске брод!<br> ||: Боже спаси Боже храни,<br> српске земље, српски род! :||<br> Сложи српску браћу драгу<br> на свак’ дичан славан рад,<br> слога биће пораз врагу<br> а најјачи српству град.<br> Нек’ на српској блиста грани<br> братске слоге златан плод,<br> ||: Боже спаси, Боже храни,<br> српске земље, српски род! :||<br> Нек’ на српско ведро чело<br> твог не падне гнева гром!<br> Благослови Србу село<br> поље, њиву, град и дом!<br> Кад наступе борбе дани<br> к’ победи ти води ход.<br> ||: Боже спаси, Боже храни,<br> српске земље, српски род! :||<br> Из мрачнога сину гроба<br> српске слоге нови сјај,<br> настало је ново доба,<br> нову срећу, Боже дај!<br> Отаџбину српску брани,<br> петвековне борбе плод!<br> ||: Боже спаси, Боже храни,<br> моли ти се српски род! :||<br> https://rutube.ru/video/9c0e67870bb3eca677e0d1e97328cc59/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Serbian_National_Anthem_instrumental.ogg https://wikiway.com/serbia/gimn/ '''Хак Тәгалә'''<br> Хак Тәгалә, Коткаручы<br> Афәтләрдән, үлемнән,<br> Догабызны кабул кылчы,<br> Йолып ал бәлаләрдән.<br> Кодрәтең белән тәкъдир ит<br> Киләчәген сербларның!<br> Сакла, Алла, һәм имин ит<br> Серб җирләрен, серб халкын!<br> Туплачы серб оланнарын,<br> Данлы эштә һади бул,<br> Арала бар дошманнарын,<br> Күрсәт сербка туры юл.<br> Серб туганлыгын камил ит,<br> Бердәмлегебез алтын,<br> Сакла, Алла, һәм имин ит<br> Серб җирләрен, серб халкын!<br> Серб башына яшен булып<br> Төшмәсен һич каһәрең.<br> Хакла серб шәһәр-авылын,<br> Кыр-басуын, өйләрен!<br> Чирү килсә сугыш җитеп,<br> Серблар җиңү яуласын.<br> Сакла, Алла, имин итеп<br> Серб җирләрен, серб халкын!<br> Серблар даны каберләрдән<br> Калкып янә балкыр ул,<br> Ходай, яңа дәверләрдә<br> яңа бәхет насыйп кыл!<br> Без, серблар, Ватанны яклап<br> көрәштек биш гасырлар.<br> Имин итче, Алла, сакла,<br> Дип дога кыла серблар!<br> === '''СИНГАПУР''' === '''Majulah Singapura!'''<br> Mari kita rakyat Singapura,<br> Sama-sama menuju bahagia,<br> Cita-cita kita yang mulia.<br> Berjaya Singapura!<br> ||: Marilah kita bersatu,<br> Dengan semangat yang baru,<br> Semua kita berseru:<br> Majulah Singapura,<br> Majulah Singapura! :||<br> https://rutube.ru/video/65d5f06c60ef4fa5b1aab4cb01f8fc9f/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Majulah_Singapura.ogg '''Сингапур, алга атла!'''<br> Сингапурның ватандашлары без<br> Һәм бәхетле тормышка атлыйбыз,<br> Шәрәфәтле омтылышларыбыз.<br> Сингапур, уңышларга!<br> ||: Бердәмлектә без булыйк,<br> Бу халәттә рухланыйк.<br> Өндәмәбез шул хакта:<br> “Сингапур, алга атла,<br> Сингапур, алга атла!” :||<br> === '''СЛОВАКИЯ''' === '''Nad Tatrou sa blýska'''<br> Nad Tatrou sa blýska,<br> Hromy divo bijú,<br> Nad Tatrou sa blýska,<br> Hromy divo bijú.<br> Zastavme ich, bratia,<br> Ved’ sa ony stratia,<br> Slováci ožijú.<br> Zastavme ich, bratia,<br> Ved’ sa ony stratia,<br> Slováci ožijú.<br> To Slovensko naše<br> Posial' tvrdo spalo,<br> To Slovensko naše<br> Posial' tvrdo spalo.<br> Ale blesky hromu<br> Vzbudzujú ho k tomu,<br> Aby sa prebralo.<br> Ale blesky hromu<br> Vzbudzujú ho k tomu,<br> Aby sa prebralo.<br> https://rutube.ru/video/f64ebcc735f5b3d55a8df6a6bd994ca9/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Slovakia,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.ogg '''Татра өстендә яшен яшьни'''<br> Күк күкри Татрада,<br> Яшен каты суга.<br> Күк күкри Татрада,<br> Яшен каты суга.<br> Аларны туктатыйк,<br> Эзләрен югалтыйк —<br> Словаклар уянсынга.<br> Аларны туктатыйк,<br> Эзләрен югалтыйк —<br> Словаклар уянсынга.<br> Безнең Словак иле<br> Нык йоклаган иде,<br> Безнең Словак иле<br> Нык йоклаган иде.<br> Күкрәүләр, яшеннәр<br> Безне тетрәттеләр,<br> Аңга килсеннәр диеп,<br> Күкрәүләр, яшеннәр<br> Безне тетрәттеләр,<br> Аңга килсеннәр диеп.<br> '''Словакия гимнына нигез булып киткән бу җыр 1844 елда, словак шагыйре һәм җәмәгать эшлеклесе Людовит Штур (Ľudovít Štúr) Австрия-Маҗарстан империясе жандармнары тарафыннан кулга алынгач, яшьләрнең моңа ризасызлыгы йөзеннән барлыкка килгән. Сүзләрен словак шагыйре Янко Матушка (Janko Matúška) язган. Беренче тапкыр җырны Братиславаның евангелист лютеран лицее шәкертләре Словакиянең көнчыгышындагы Левоча (Levoča) шәһәрчегенә барганда җырлаганнар.'''<br> === '''СЛОВЕНИЯ''' === '''Zdravljica'''<br> Žive vsi narodi,<br> ki hrepéne dočakat’ dan:<br> Da, koder sonce hodi,<br> prepir iz sveta bo pregnan,<br> Da rojak prost bo vs’ak,<br> Ne vrag, le sosed bo mejak,<br> Da rojak prost bo vs’ak,<br> Ne vrag, le sosed bo,<br> Ne vrag, le sosed bo mejak.<br> https://rutube.ru/video/a4c442aa9d70d596d2d4f49af96d50be/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Slovenia's_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.oga '''Исәнлек тосты'''<br> Имин булсын, дөнья көтеп<br> яши торган барча халык.<br> “Булсын!” диеп, тырыш хезмәт<br> куйган милләт кенә — алып!<br> Бетсен җирдә сугыш,<br> һәрбарчага булсын ирек,<br> яшик, күршеләрне,<br> дошман түгел, дус-иш күреп,<br> күршеләрне якын күреп!<br> '''Тугыз куплетлык гимн тектының җиденче, бердәнбер рәсми куплеты.''' === '''СОГУД ГАРӘБСТАНЫ''' === '''عاش الملك'''<br> سَارِعِي لِلْمَجْدِ وَٱلْعَلْيَاءِ<br> مَجِّدِي لِخَالِقِ ٱلسَّمَاءِ<br> وَٱرْفَعِي ٱلْخَفَّاقَ أَخْضَرَ<br> يَحْمِلُ ٱلنُّورَ ٱلْمُسَطَّرِ<br> رَدِّدِ ٱللَّٰهُ أَكْبَرُ يَامَوطِنِي<br> مَوطِنِي عِشْتَ فَخْرَ ٱلْمُسْلِمِينَ<br> عِاشَ ٱلْمَلِكِ لِلْعَلَمِ وِٱلْوَطَنِ<br> https://rutube.ru/video/647c1b264906bedff043d375d5825e0a/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Saudi_Arabian_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.oga '''Яшәсен Мәлик!'''<br> Табигың юнәлт бөек Күккә,<br> Мәдхия кылгыл Әл-Мәҗидкә.<br> Яшел байрак җилфердәсен,<br> Шәһадәткә юл әйләсен.<br> “Аллаһы әкбәр! — дип кабатла, йә, илем!<br> Ватаным! Яшәдең мөэминне хаклап.<br> Яшә, Мәлик, — ил байрагын данлап!”<br> === '''СОМАЛИ''' === '''''Госмания язуында'''''<br> '''𐒎𐒙𐒐𐒙𐒁𐒛'''<br> '''''Chorus:'''''<br> ||: 𐒎𐒙𐒐𐒙𐒁𐒛 𐒋𐒖𐒐𐒖𐒒𐒏𐒜𐒆𐒚,<br> 𐒓𐒛 𐒋𐒗𐒕𐒒𐒝, :||<br> 𐒘𐒒𐒒𐒖𐒌𐒖 𐒏𐒜𐒒𐒚 𐒓𐒛,<br> 𐒋𐒘𐒇𐒏𐒝 𐒏𐒖𐒐𐒗 𐒜,<br> 𐒛𐒒 𐒋𐒛𐒆𐒒𐒖 𐒐𐒖𐒔𐒖𐒕𐒒𐒝,<br> 𐒜 𐒋𐒛𐒉𐒖𐒎𐒖 𐒜.<br> I. ||: 𐒄𐒘𐒆𐒘𐒌𐒕𐒖𐒔𐒖𐒌 𐒋𐒖𐒆𐒆𐒘 𐒓𐒛𐒆,<br> 𐒒𐒛 𐒋𐒕𐒆𐒖𐒑𐒘𐒈𐒜, :||<br> 𐒋𐒖𐒇𐒇𐒖𐒆𐒛 𐒏𐒖𐒐𐒌𐒛<br> 𐒛𐒆𐒘𐒌𐒖 𐒚 𐒋𐒚𐒇𐒖𐒆 𐒜<br> 𐒋𐒖𐒆𐒋𐒜𐒆𐒖 𐒈𐒘𐒆𐒜𐒆𐒖<br> 𐒐𐒖 𐒋𐒛𐒒 𐒒𐒙𐒎𐒙 𐒜𐒕<br> '''''Chorus.'''''<br> II. ||: 𐒋𐒘𐒉𐒖𐒆𐒛𐒆 𐒊𐒖𐒐𐒖𐒂𐒛𐒆<br> 𐒋𐒖𐒐𐒝𐒉𐒖𐒕𐒆𐒕 :||<br> 𐒈𐒘𐒆𐒕 𐒋𐒚𐒐𐒖𐒕𐒌𐒕<br> 𐒋𐒘𐒆𐒛𐒆 𐒑𐒖𐒇𐒘𐒈𐒜<br> 𐒔𐒖 𐒏𐒚 𐒋𐒗𐒐𐒘𐒒<br> 𐒋𐒖𐒓𐒙𐒕 𐒊𐒖𐒔𐒗 𐒜<br> '''''Chorus.'''''<br> III. ||: 𐒉𐒔𐒖𐒒𐒂𐒜𐒒𐒖 𐒋𐒚𐒆𐒚𐒆𐒝𐒆<br> 𐒋𐒖𐒆𐒏𐒕 𐒏𐒖 𐒑𐒖𐒎𐒒𐒛 :||<br> 𐒛𐒆𐒙𐒓 𐒋𐒗𐒐𐒘𐒕𐒙𐒓<br> 𐒒𐒖𐒋𐒛𐒓𐒘𐒑𐒖𐒕𐒜<br> 𐒓𐒛 𐒋𐒖𐒐𐒖𐒍 𐒋𐒘𐒑𐒇𐒘𐒌𐒚<br> 𐒙𐒈𐒏𐒚 𐒏𐒜𐒒 𐒈𐒘𐒑𐒖𐒕𐒜<br> '''''Chorus.'''''<br> '''''Латин язуында (укылышы)'''''<br> '''QOLOBAA CALANKEED'''<br> '''''Chorus:'''''<br> ||: Qolobaa calankeedu,<br> waa ceynoo, :||<br> Innaga keenu waa,<br> Cirkoo kala ee,<br> aan caadna lahayn,<br> Ee caashaqaye.<br> I. ||: Xiddigyahay caddi waad,<br> Naa ciidamisee, :||<br> Carradaa keligaa<br> adow curadee,<br> cadceedda sideeda,<br> caan noqo ee!<br> '''''Chorus.'''''<br> II. ||: Cashadaad dhalataa<br> caloosheennee, :||<br> Sidii culaygii<br> cidaad marisee,<br> Allow ha ku celin,<br> "Cawooy!" dhahe ee<br> '''''Chorus.'''''<br> III. ||: Shanteena cududood<br> Cadkii ka maqnaa :||<br> Adow celiyow<br> Nacaawimayee<br> Waa calaf cimrigu<br> Isku keen simayee<br> '''''Chorus.'''''<br> https://rutube.ru/video/509fd97d8bc9d5e1f064abb13855728e/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Somali_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.oga '''ҺӘР ИЛНЕҢ ҮЗ ӘЛӘМЕ'''<br> '''''Кушымта:'''''<br> ||: Һәр илнең, һәр милләтнең — үз әләме, төсләре. :||<br> Безнең байрак — зәңгәр күк, юк бер болыт әсәре<br> Аңарда, сөя аны картлары һәм яшьләре.<br> ||: Гүзәл ак йолдызыбыз, без синең һиммәтеңдә, :||<br> Югарыда урының илнең һәр төбәгендә;<br> Нурлан, йолдыз, кояштай һәрбарчабыз күңелендә!<br> '''''Кушымта.'''''<br> II. ||: Йолдыз күккә менгәндә без дә илһамланабыз, :||<br> Пакьләнә йөрәгебез! Хакка, әләм-туграбыз<br> Керләнмичә саклансын, диеп дога кылабыз.<br> '''''Кушымта.'''''<br> III. ||: Биш очыннан йолдызның биш көч-куәт алабыз; :||<br> Язмышлардан узмыш юк, Аллага ялварабыз:<br> “Синнән иңгәнбез, Синең хозурыңа кайтабыз”.<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''Сомали гимны кушымтадан башлана һәм тәмамлана, гадәттә аның беренче ике куплеты башкарыла.'''<br> === '''СОМАЛИЛЕНД''' === '''SAMO KU WAAR'''<br> ||: Samo ku waar, samo ku waar :||<br> Sarreeye calanka sudhan bilay dhulkiisa<br> Samo ku waariyoo, iyo bogaadin sugan<br> ||: Hanbalyo suuban kugu salaannee, samo ku waar :||<br> ||: Geesiyaashii naftooda u sadqeeyay,<br> qarannimada Soomaaliland :||<br> ||: Xuskooda dhowrsan kugu salaannee, samo ku waar :||<br> ||: Guulside xanbaarsan, Soo noqoshadiisa :||<br> Kalsooniduu mutaystayee dastuurka<br> Dastuurka kugu salaan, kugu salaannee<br> ||: Midnimo walaalnimo Goobanimo :||<br> ||: Islaanimo kugu salaanee samow samidiyo :||<br> ||: Samo ku waar, samo ku waar, Soomaaliland,<br> Samo ku waar samo ku waar Soomaaliland. :||<br> https://yandex.ru/video/preview/13692513805179601836 https://zvukion.com/413-gimn-somalilenda.html '''МӘҢГЕ ЯШӘ ТЫНЫЧЛЫКТА'''<br> ||: Мәңге яшә тынычлыкта :||<br> Җилфердәгән байрак астында, матурлыкта<br> Куанып яшә, ил, мәңге тынычлыкта, <br> ||: Сәлам сиңа, мәңге яшә тынычлыкта. :||<br> ||: Кадерлибез фидаи батырларың —<br> тоталар сине туганлыкта. :||<br> ||: Сәлам ихлас күңелдән, яшә тынычлыкта :||<br> ||: Ачылсын юл яңа казанышларыңа, :||<br> Гәүдәләнеш булсын яңарышыңа,<br> Ышанычлы дәүләт кануннарыңа.<br> ||: Сәлам синең бердәмлегең-туганлыгыңа. :||<br> ||: Яшәсен бәйсезлегең һәм Ислам динебез. :||<br> ||: Мәңге яшә, Сомалиленд, бердәмлектә,<br> Мәңге яшә, Сомалиленд, иминлектә :||<br> '''Сомалиленд – сомали телле зур илнең элек Бөекбритания колониясе булган өлеше. Ул 1991 елда элек Италия колониясе булган һәм хәзер Сомали Федераль Җөмһүрияте дип аталган таркаулыктан, тәртипсезлектән һәм хокуксызлыктан бәйсез дәүләт буларак аерылып чыкты.'''<br> === '''СӨЛӘЙМАН УТРАУЛАРЫ''' === === '''СУДАН''' === https://rutube.ru/video/931e2beee72d9018b74970795f4eda8d/ === '''СУРИНАМ''' === '''''Сранан-тонго телендәге өлеше'''''<br> 1. '''OPO KONDREMAN'''<br> Opo kondreman oen opo <br> Sranan gron e kari oen <br> Wans ope tata komopo <br> Wi moes seti kondre boen <br> Stre de f'stre wi no sa freed <br> Gado de wi fesi man <br> Heri libi te na dede <br> Wi sa feti gi Sranan.<br> '''''Нидерланд телендәге өлеше'''''<br> 2. '''GOD ZIJ MET ONS SURINAME'''<br> God zij met ons Suriname <br> Hij verheff’ons heerlijk land <br> Hoe wij hier ook samen kwamen <br> Aan zijn grond zijn wij verpand <br> Werkend houden w’in gedachten <br> Recht en waarheid maken vrij<br> Al wat goed is te betrachten <br> Dat geeft aan ons land waardij.<br> https://rutube.ru/video/4b9af74edd08873e6304ca520fbcecbd/ Ясалма Интеллект "башкаруы" https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Surinamese_national_anthem,_performed_by_the_U.S._Navy_Band.ogg '''''Тәрҗемәләре:'''''<br> 1. '''Күтәрел, ил кешесе!'''<br> Күтәрел, әйдә, ватандаш,<br> Сранан чакыруына,<br> Ил мохтаҗ, син кем булсаң да,<br> Гамең-кайгыртуыңа.<br> Без көрәштән курыкмыйбыз,<br> Рәһбәребез – бер Алла,<br> Гомеребезне багышлыйбыз<br> Ватаныбыз Срананга!<br> 2. '''Раббыбыз Суринам белән'''<br> Раббыбыз Суринам белән,<br> Күтәрә Ул дәүләтне.<br> Бу гүзәл илдә яшәгән –<br> Аллаһыга әҗәтле.<br> Хокук, Хаклык хөкем сөрсә,<br> Ирекле була һәркем,<br> Һәр игелек гел үстерә<br> Безнең илнең кыйммәтен<br> '''Рәһбәр – юл күрсәтүче, Аллаһы Тәгалә исемнәренең берсе.'''<br> === '''СҮРИЯ''' === '''حُـماةَ الـدِّيارِ'''<br> حُـماةَ الـدِّيارِ عليكمْ سـلامْ<br> ّأبَتْ أنْ تـذِلَّ النفـوسُ الكرامّ<br> عـرينُ العروبةِ بيتٌ حَـرام<br> وعرشُ الشّموسِ حِمَىً لا يُضَامْ<br> ربوعُ الشّـآمِ بـروجُ العَـلا<br> تُحاكي السّـماءَ بعـالي السَّـنا<br> ربوعُ الشّـآمِ بـروجُ العَـلا<br> تُحاكي السّـماءَ بعـالي السَّـنا<br> فأرضٌ زهتْ بالشّموسِ الوِضَا<br> سَـماءٌ لَعَمـرُكَ أو كالسَّـما<br> رفيـفُ الأماني وخَفـقُ الفؤادْ<br> عـلى عَـلَمٍ ضَمَّ شَـمْلَ البلادْ<br> أما فيهِ منْ كُـلِّ عـينٍ سَـوادْ<br> ومِـن دمِ كـلِّ شَـهيدٍ مِـدادْ؟<br> نفـوسٌ أبـاةٌ ومـاضٍ مجيـدْ<br> وروحُ الأضاحي رقيبٌ عَـتيدْ <br> نفـوسٌ أبـاةٌ ومـاضٍ مجيـدْ<br> وروحُ الأضاحي رقيبٌ عَـتيدْ<br> فمِـنّا الوليـدُ و مِـنّا الرّشـيدْ<br> فلـمْ لا نَسُـودُ ولِمْ لا نشيد؟<br> https://rutube.ru/video/0813fe298f15848d22056b72b16563ae/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Syria.ogg '''ВАТАН САКЧЫЛАРЫ'''<br> Ватан сакчылары, сәлам сезләргә!<br> Горур җан юл куймас кимсетүләргә.<br> Гарәпчелекнең бу изге оясы,<br> Кояш тәхете — гел азат буласы.<br> Биек манаралар — Шам түбәләре,<br> Җиде кат күк белән әңгәмәләре.<br> Биек манаралар — Шам түбәләре,<br> Җиде кат күк белән әңгәмәләре.<br> Юнәлткән гүзәл йөзен ул кояшка,<br> Безнең ил охшаш күктәге оҗмахка.<br> Байрагыбыз — илне бердәм итүче,<br> Өметләр бишеге, йөрәк тибеше,<br> Түгелме аңарда күзләрнең бәбәге,<br> Түгелме шәһит канының мидәде?<br> Бабалар мирасы — шанлы юлыбыз,<br> Дәһшәтле сакчыбыз — кодрәт-рухыбыз.<br> Бабалар мирасы — шанлы юлыбыз,<br> Дәһшәтле сакчыбыз — кодрәт-рухыбыз.<br> Бездән — Әл-Вәлид, һәм бездән — Әр-Рәшид.<br> Нигә хөр яшәүгә илтмәсен бу нәшид?<br> === '''СЬЕРРА-ЛЕОНЕ ''' === '''HIGH WE EXALT THEE, REALM OF THE FREE'''<br> High we exalt thee, realm of the free;<br> Great is the love we have for thee;<br> Firmly united ever we stand,<br> Singing thy praise, O native land.<br> We raise up our hearts and our voices on high,<br> The hills and the valleys re-echo our cry;<br> Blessing and peace be ever thine own,<br> Land that we love, our Sierra Leone.<br> One with a faith that wisdom inspires,<br> One with a zeal that never tires;<br> Ever we seek to honour thy name,<br> Ours is the labour, thine the fame.<br> We pray that no harm on thy children may fall,<br> That blessing and peace may descend on us all;<br> So may we serve thee ever alone,<br> Land that we love, our Sierra Leone.<br> Knowledge and truth our forefathers spread,<br> Mighty the nations whom they led;<br> Mighty they made thee, so too may we<br> Show forth the good that is ever in thee.<br> We pledge our devotion, our strength and our might,<br> Thy cause to defend and to stand for thy right;<br> All that we have be ever thine own,<br> Land that we love, our Sierra Leone.<br> https://wikiway.com/sierra-leone/gimn/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Sierra_Leone's_national_anthem.ogg '''БӨЕКЛЕКТӘ ИРЕК ЧИШМӘБЕЗ'''<br> Бөеклектә ирек чишмәбез,<br> Бердәмлектә гомер итәбез;<br> Сөюебез бөек һәм камил,<br> Мактау җырлыйк сиңа, туган ил.<br> Күтәренке рухлы тавышларыбыз,<br> Ярлыкаулы, имин бул, Ватаныбыз!<br> Тау-үзәндә яңгырый өнебез:<br> “Сьерра-Леоне – сөйгән илебез!”<br> Иман рухландырган зирәклек<br> Һәм иҗтиһад – мәңге сүнмәслек;<br> Күңел түребездә синең нам,<br> Бездән хезмәт – сиңа шөһрәт-дан.<br> Имин балалар, дип дога кылабыз,<br> Фатихалы булсын, дип, һәрбарчабыз;<br> Тырышлыкта бар ил-көнебез,<br> Сьерра-Леоне – сөйгән илебез!<br> Гыйлем-хаклык – баба мирасы,<br> Көчле аның өндәү-нидасы;<br> Без булганда син дә куәтле,<br> Күрсәт үзеңдәге гыйззәтне.<br> Без булырбыз иҗтиһадта алымлы,<br> Саклап хокукларың, хаклап юлыңны;<br> Бар булганны сиңа тиңлибез,<br> Сьерра-Леоне – сөйгән илебез!<br> === '''ТАҖИКСТАН''' === '''СУРУДИ МИЛЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН'''<br> Диёри арҷманди мо,<br> Ба бахти мо сари азизи ту баланд бод,<br> Саодати ту, давлати ту бегазанд бод.<br> Зи дурии замонаҳо расидаем,<br> Ба зери парчами ту саф кашидаем,<br> Кашидаем.<br> Зинда бош, эй Ватан,<br> Тоҷикистони озоди ман!<br> Барои ному нанги мо<br> Ту аз умеди рафтагони мо нишонаӣ,<br> Ту баҳри ворисон ҷаҳони ҷовидонаӣ,<br> Ҳазон намерасад ба навбаҳори ту,<br> Ки мазраи вафо бувад канори ту,<br> Канори ту.<br> Зинда бош, эй Ватан,<br> Тоҷикистони озоди ман!<br> Ту модари ягонаӣ,<br> Бақои ту бувад бақои хонадони мо,<br> Мароми ту бувад мароми ҷисму ҷони мо,<br> Зи ту саодати абад насиби мост,<br> Ту ҳастиву ҳама ҷаҳон ҳабиби мост,<br> Ҳабиби мост.<br> Зинда бош, эй Ватан,<br> Тоҷикистони озоди ман!<br> https://rutube.ru/video/f5c41bbb64174d40d3c06a1aee710407/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Tajikistan_anthem.ogg '''ТАҖИКСТАН ҖӨМҺҮРИЯТЕ МИЛЛИ ГИМНЫ'''<br> Әй, кадерле туган җирем,<br> Синең югары дәрәҗәң куандырсын,<br> Сәгадәтең һәм дәүләтең мәңге булсын.<br> Яңа офык ачар заманга ирештек,<br> Синең байрагың астында тезелештек,<br> Тезелештек.<br> Имин бул, Ватаным,<br> Минем азат Таҗикстаным!<br> Безнең борынгы намыбыз –<br> Горурлыгы син халыкның һәм нишаны,<br> Варисларыңның гомерлек бер җиһаны,<br> Мең язларыңның булалмас һич ахыры,<br> Камил булса улларыңның тугрылыгы,<br> Тугрылыгы.<br> Имин бул, Ватаным,<br> Минем азат Таҗикстаным!<br> Син – бердәнбер ил-анабыз,<br> Бакыйлыгың – бакыйлыгыбыз форсаты,<br> Синең максат – җан-тәннәребез максаты,<br> Сәгадәтең – барчабызга әбәд насыйп,<br> Син булганга җиһан безгә күркәм-хәбиб,<br> Күркәм-хәбиб.<br> Имин бул, Ватаным,<br> Минем азат Таҗикстаным!<br> === '''ТАИЛАНД''' === === '''ТАИТИ''' === '''TAHEITI NUI'''<br> ’Ua rahu te atua (i) to’u ’ai’a,<br> Hono no’ano’a o te motu rau,<br> Heihei i te pua ri’i au é,<br> E firi nape morohi ‘ore.<br> ’O ta’u ia e fa’ateniteni nei.<br> ’Ua rahu te atua (i) to’u ’ai’a,<br> Hono no’ano’a o te motu rau,<br> Heihei i te pua ri’i au é,<br> E firi nape morohi ‘ore.<br> ’O ta’u ia e fa’ateniteni nei.<br> Te Tuoro nei te reo here,<br> O te hui’a ’a hi’i to aroha,<br> ’Ia ora o Taheiti Nui é.<br> Te Tuoro nei te reo here,<br> O te hui’a ’a hi’i to aroha,<br> ’Ia ora o Taheiti Nui é.<br> '''TAHEITI NUI'''<br> Mon pays est né de Dieu,<br> Collier d’îles multiples<br> Aux délicates senteurs<br> Reliées d’une tresse immortelle.<br> Aujourd’hui je te loue.<br> Mon pays est né de Dieu,<br> Collier d’îles multiples<br> Aux délicates senteurs<br> Reliées d’une tresse immortelle.<br> Aujourd’hui je te loue.<br> Voici que s’élève la voix de tes enfants:<br> “Répands ton amour<br> Pour que vive Taheiti Nui”.<br> Voici que s’élève la voix de tes enfants:<br> “Répands ton amour<br> Pour que vive Taheiti Nui”.<br> https://wikiway.com/frantsuzskaya-polineziya/gimn/ https://yandex.ru/video/preview/2124185597209512599 '''БӨЕК ТАИТИ'''<br> Тәңрем минем илемне барлыкка китергән,<br> Гүзәл утрауларны Ул бәйләмләп үргән,<br> Мәңгелеккә дип, боҗра әйләгән,<br> Гөлләргә күмеп, хуш ис бөркегән.<br> Илкәемне мин бүген данлыйм һәм мактыйм.<br> Тәңрем минем илемне барлыкка китергән,<br> Гүзәл утрауларны Ул бәйләмләп үргән,<br> Мәңгелеккә дип, боҗра әйләгән,<br> Гөлләргә күмеп, хуш ис бөркегән.<br> Илкәемне мин бүген данлыйм һәм мактыйм.<br> Һәм балаларның гозерен тыңлыйм:<br> “Мәхәббәтең синең җирләргә сеңсен,<br> Бөек Таити мәңге яшәсен өчен!”<br> Һәм балаларның гозерен тыңлыйм:<br> “Мәхәббәтең синең җирләргә сеңсен,<br> Бөек Таити мәңге яшәсен өчен!”<br> === '''ТАНЗАНИЯ''' === === '''ТАТАРСТАН''' === https://rutube.ru/video/0559ece20cdd2df4ce6236e6571a7b31/ https://yandex.ru/video/preview/16499833098390044613?q_source=title https://rutube.ru/video/a9a16cf1bd1fb701c535db8f0dc710d5/ === '''ТОГО''' === === '''ТӨНЬЯК ИРЛАНДИЯ ''' === '''A LONDONDERRY AIR'''<br> Would God, I were the tender apple blossom,<br> That floats and falls from off the twisted bough,<br> To lie and faint within your silken bosom,<br> Within your silken bosom as that does now.<br> Or would I were a little burnish'd apple<br> For you to pluck me, gliding by so cold,<br> While sun and shade your robe of lawn will dapple,<br> Your robe of lawn, and your hair's spun gold.<br> Yea, would to God, I were among the roses,<br> That lean to kiss you as you float between<br> While on the lowest branch a bud uncloses<br> A bud uncloses, to touch you, my queen.<br> Nay, since you will not love, would I were growing<br> A happy daisy, in the garden path<br> That so your silver foot might press me going,<br> Might press me going even unto death,<br> Might press me going even unto death.<br> https://rutube.ru/video/53aff0cdf0617a82d2fd995a1691c55d/ https://box.hitplayer.ru/?s=londonderry%20air '''ЛОНДОНДЕРРИ ХЫЯЛАРЫ'''<br> Ходай кушса, мин алма чәчәге булып<br> Үсәр идем агач итәгендә,<br> Синең, мәхәббәтем, иңбашыңа кунып,<br> Шиңәр өчен ефәк күкрәгеңдә.<br> Җимеш булып кызарып таңнар атканда,<br> Төшәр идем аяк табаныңа,<br> Кояш нуры бәдәнеңне назлаганда,<br> Алтын чәчең төшкәч үлән кочагына. <br> Бастыр, Ходам, гөлчәчәкләр арасына,<br> Салыйм, күз карашы сөйкемендә,<br> Бу җавапсыз татлы сөю сусавыма<br> Соң кат бәлзәм салыйм гомеремдә.<br> Акбаш чәчәгедәй үсеп юл буенда,<br> Бәхет сукмагыма бер ятыймчы,<br> Сөеклемнең көмеш үкчәсе астында<br> Әҗәлемне бер карусыз каршылыймчы.<br> Зарыгып көткән әҗәлемне каршылыймчы…<br> '''ГРЁЗЫ ЛОНДОНДЕРРИ'''<br> Будь воля Бога, яблоневым цветом<br> Я распустился б нежно на ветви,<br> К тебе, любовь моя, прильнул бы летом,<br> Чтоб увядать на шёлковой груди.<br> Быть может, плодом стал бы я безгласым,<br> К ногам твоим упал бы на заре,<br> Когда теплом лучей твой стан обласкан<br> И прядь волос твоих златая на траве.<br> Позволь, Господь, смиренно встану я средь роз,<br> Чтоб наслаждаться взором милых глаз,<br> И жажду безответных сладких грёз<br> Я утолю последний в жизни раз.<br> Счастливой маргариткой у дорожки<br> Взрасту и лягу на земную твердь,<br> И под её серебряною ножкой<br> Покорно обрету желанную мной смерть,<br> Покорно обрету желанную мной смерть...<br> '''Төньяк Ирландиянең популяр халык көенә берничә мәхәббәт шигыре язылган. Бөекбританиядә “Danny boy” (Бәләкәч Денни) тексты күбрәк кулланыла, ә мөһаҗирлектә яшәүче ирландиялеләр, туган илләрен сагынып җырлаганда, “A Londonderry Air” (Лондондерри хыяллары) исемле шигырьне үз итәләр икән. Читтә үткәрелгән сораштырулар шуны күрсәткән. Соңгысы берьюлы татар һәм урыс телләренә тәрҗемә ителде (Википедиядә дә безнең тәрҗемә урнаштырылган).'''<br> === '''ТӨНЬЯК ОСЕТИЯ''' === https://rutube.ru/video/53870924b9abf80967cd0890fe3b813f/ === '''ТӨРКИЯ''' === '''İSTİKLÂL MARŞI'''<br> Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak,<br> Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.<br> O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak;<br> O benimdir, o benim milletimindir ancak.<br> Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilal!<br> Kahraman ırkıma bir gül; ne bu şiddet, bu celal?<br> Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helal…<br> Hakkıdır, Hakk’a tapan milletimin istiklal.<br> https://rutube.ru/video/be308eaf6560b205eb5c75e811df3530/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Istiklâl_Marsi_instrumetal.ogg '''БӘЙСЕЗЛЕК МАРШЫ'''<br> Курыкма, сүнмәс бу шәфәкъ нурларында ал байрак,<br> Исән-имин илем өстендә янган иң соңгы учак,<br> Ул минем милләтемнең йолдызыдыр — балкыячак,<br> Ул минем милләтемә, милләтемә анчак.<br> Чытма йөзеңне, зинһар өчен, әй, назлы һилал,<br> Каһарман халкыма гөл сыман бу шиддәт һәм бу җәләл.<br> Юкса, синең өчен түккән каныбыз булмас хәләл;<br> Хактыр, Хакка табынган милләтемә истикълал!<br> '''Гадәттә Төркия гимнының беренче ике куплеты гына уйнала. Биредә тәрҗемә ителгәннәрдән кала, тагын 8 куплеты бар. Төркия гимны Кипр утравының төрекләр яшәгән өлешендә дә гамәлдә.'''<br> === '''ТӨРКМӘНСТАН''' === '''TÜRKMENISTAN RESPUBLIKASYNYŇ DÖWLET GIMNI'''<br> Janym gurban saňa, erkana ýurdum,<br> Mert pederleň ruhy bardyr köňülde.<br> Bitarap, garaşsyz topragyň nurdur,<br> Baýdagyň belentdir dünýäň öňünde.<br> Gaýtalama:<br> Halkyň guran Baky beýik binasy,<br> Berkarar döwletim, jigerim-janym.<br> Başlaryň täji sen, diller senasy,<br> Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!<br> Gardaşdyr tireler, amandyr iller,<br> Owal-ahyr birdir biziň ganymyz.<br> Harasatlar almaz, syndyrmaz siller,<br> Nesiller döş gerip gorar şanymyz.<br> Gaýtalama:<br> Halkyň guran Baky beýik binasy,<br> Berkarar döwletim, jigerim-janym.<br> Başlaryň täji sen, diller senasy,<br> Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!<br> https://rutube.ru/video/2c38158019d95a1154c5413ebdf40744/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:US_Navy_Band_-_National_Anthem_of_Turkmenistan.ogg '''ТӨРКМӘНСТАН ҖӨМҺҮРИЯТЕНЕҢ ДӘҮЛӘТ ГИМНЫ'''<br> Җаным корбан сиңа, әй, туган йортым,<br> Бабалар рухы яши күңелемдә.<br> Бәйсез, тарафсыз, туфрагың нурлыдыр,<br> Горур байрагың – дөньяның түрендә.<br> Кушымта:<br> Халык корган бөек һәм бакый бина –<br> Егәрем-җаным, кадерле Ватаным.<br> Күңелемнең нуры син, рухым җыры,<br> Дөнья белән яшә, Төрекмәнстаным!<br> Бердәм минем халкым, иминдер илем,<br> Бабалар каны – безнең ул каныбыз.<br> Давыллар имәс һәм сындырмас җилләр,<br> Күмсен илебезне шөһрәт-даныбыз.<br> Кушымта:<br> Халык корган бөек һәм бакый бина –<br> Егәрем-җаным, кадерле Ватаным.<br> Күңелемнең нуры син, рухым җыры,<br> Дөнья белән яшә, Төрекмәнстаным!<br> '''ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ГИМН РЕСПУБЛИКИ ТУРКМЕНИСТАН'''<br> Жизнь отдать я готов за родимый очаг, –<br> Духом предков отважных славны сыны,<br> Земля моя свята. В мире реет мой флаг –<br> Символ великой нейтральной страны!<br> Припев:<br> Великая, навеки созданная народом<br> Держава родная, суверенный край,<br> Туркменистан – светоч и песня души,<br> Во веки веков ты живи, процветай!<br> Един мой народ, и по жилам племён<br> Течёт предков кровь – нетленная весть,<br> Не страшны нам бури, невзгоды времён,<br> Сохраним и умножим славу и честь!<br> Припев:<br> Великая, навеки созданная народом<br> Держава родная, суверенный край,<br> Туркменистан – светоч и песня души,<br> Во веки веков ты живи, процветай!<br> Төркмәнстан Җөмһүриятенең дәүләт гимнының беренчел тексты 1996 елда төркмән һәм урыс телләрендә кабул ителде. Ул вакытта гимн кушымтадан башлана иде. Гимнның тагын бер атамасы – “Бәйсез һәм тарафсыз Төрекмәнстанның дәүләт гимны” (төрекмәнчә – '''Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň Döwlet Gimni''').<br> === '''ТРИНИДАД-ТОБАГО''' === === '''ТУВАЛУ''' === === '''ТЫВА''' === '''Мен – тыва мен'''<br> Арт-арттың оваазынга<br> дажын салып чалбарган,<br> Таңды, Саян ыдыынга<br> Агын өргээн тыва мен.<br> Мен – тыва мен,<br> Мөңге харлыг дагның оглу мен.<br> Мен – тыва мен,<br> Мөңгүн суглуг чурттуң төлу мен.<br> Өгбелерим чуртунда<br> Өлчей тарып иженген,<br> Өткүт хөөмей ырынга<br> Өөрүп талаан тыва мен.<br> Мен – тыва мен,<br> Мөңге харлыг дагның оглу мен.<br> Мен – тыва мен,<br> Мөңгүн суглуг чурттуң төлу мен.<br> Аймак чоннар бүлези<br> Акы-дуңма найыралдыг,<br> Депшилгеже чүткүлдүг<br> Демниг чурттуг тыва мен.<br> Мен – тыва мен,<br> Мөңге харлыг дагның оглу мен.<br> Мен – тыва мен,<br> Мөңгүн суглуг чурттуң төлу мен.<br> Мен – тыва мен!<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Mentyvamenvocal.ogg https://rutube.ru/video/d1c6d8f5730ee157308bb2bd2cc7577e/ '''Мин – тывалы'''<br> Изге үткел оваасына<br> Таш салганда догалы –<br> Таңды, Саян тауларына<br> Аклык өргән тывалы.<br> Мин – тывалы,<br> Мәңгелек кар яткан тау улы,<br> Мин – тывалы,<br> Көмеш сулар аккан ил кызы.<br> Ата-баба Ватанында<br> Үз бәхетенә юл салып,<br> Дәртле хөмәй җырларына<br> Сокланам мин – тывалы.<br> Мин – тывалы,<br> Мәңгелек кар яткан тау улы,<br> Мин – тывалы,<br> Көмеш сулар аккан ил кызы.<br> Хөр гаиләдә халыклар<br> Бер-берсенең туганы;<br> Алгарышка юл тоткан<br> Бердәм илле тывалы.<br> Мин – тывалы,<br> Мәңгелек кар яткан тау улы,<br> Мин – тывалы,<br> Көмеш сулар аккан ил кызы.<br> Мин – тывалы!<br> Бу куәтле, җырлаучының һәм тыңлаучының аңына һәм бөтен күзәнәкләренә үтеп керә торган гимн 2011 елның 11 августында рәсми рәвештә кабул ителде. 2011 елның 13 августында кичкырын Тыва Җөмһүриятенең яңа гимны төбәк хөкүмәтенең тынлы оркестры һәм хоры башкаруында киң җәмәгатьчелеккә дә тәкъдим ителде. Тыва Җөмһүриятенең атказанган сәнгать эшлеклесе '''Аяна Монгуш''' дирижёрлык итте. Төн уртасына таба гимнның видеоязмасы Интернетта пәйда булды. Сүзлекләр актара-актара төн утырып чыккач, аның тексты иртә белән татар теленә дә тәрҗемә ителгән иде инде.<br> Моңа кадәр рәсми чараларда '''“Тооруктуг долгай таңдым”''' (“Урманнарымда йөргәндә”) дип аталган тыва халык җырының көе генә уйнала иде. Ул җыр текстының эчтәлеге... чит кешегә гимн буларак җырлап күрсәтерлек түгел иде. Аның юлга-юл тәрҗемәсе:<br> ''“Мин һәрвакыт канәгатьмен урманнарымда йөргәндә: урманнарым бай бит минем – һәрнәрсәгә, җәнлекләргә. Тау-кыялар һәм урманнар арасында туып үстем, шуңа күрә мин куәтле, һәм мин баеп та китәрмен. Тугыз төрле терлек-туар – көтү көтеп тукландырсам, үзем кебек тәрбия кылсам, һичшиксез, баеп китәрмен”.''<br> === '''УГАНДА''' === === '''УДМУРТИЯ''' === Удмурт телендә (рәсми)<br> '''Удмурт Элькунлэн Кункрезез'''<br> 1. Шунды сиос ӝуато палэзез,<br> Юг ӟардон вуэ музъемам.<br> Оскон тӧлпо — милемлы Куншетэд,<br> Дан тыныд, Доре мынам!<br> Югдыты, Быдӟым Инмаре,<br> Кыдёкысь инвисъёсмес,<br> Кыдаты выль шудбурмес,<br> Эрико, йӧн бурдъёсмес!<br> 2. Тон кадь мусо вань меда дуннеос,<br> Кужымед пыӵа ёзвиям.<br> Ӟеч ивордэ гурлало туриос,<br> Дан тыныд, Доре мынам!<br> Югдыты, Быдӟым Инмаре,<br> Кыдёкысь инвисъёсмес,<br> Кыдаты выль шудбурмес,<br> Эрико, йӧн бурдъёсмес!<br> 3. Дун ошмес ву жильыртэ шуръёсын,<br> Волга-Кам — пачыл вирсэрам.<br> Россиен ӵош кайгуын но данын<br> Тон, Удмуртие мынам!<br> Югдыты, Быдӟым Инмаре,<br> Кыдёкысь инвисъёсмес,<br> Кыдаты выль шудбурмес,<br> Эрико, йӧн бурдъёсмес!<br> Рус телендә (рәсми)<br> '''Гимн Удмуртской Республики'''<br> 1. Солнце горит в алых гроздьях рябин,<br> Новый день встречает земля,<br> Реет твой Флаг над простором равнин,<br> О Удмуртия моя!<br> Воссияй, Отчизна моя,<br> Счастьем путь нам озаряй!<br> Да хранит Господь тебя,<br> Расцветай, любимый край!<br> 2. Краше тебя нет на свете земли,<br> Широки леса и поля,<br> Весть о тебе вдаль несут журавли,<br> Славься, Родина моя!<br> Воссияй, Отчизна моя,<br> Счастьем путь нам озаряй!<br> Да хранит Господь тебя,<br> Расцветай, любимый край!<br> 3. Каму и Волгу питала века<br> Родников живая вода,<br> В горе и славе с Россией всегда<br> Ты, Удмуртия моя!<br> Воссияй, Отчизна моя,<br> Счастьем путь нам озаряй!<br> Да хранит Господь тебя,<br> Расцветай, любимый край!<br> https://rutube.ru/video/a4bb07bb9070a7523d4f1cc996e86813/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Шунды_сиос_ӝуато_палэзез~.ogg Удмурт тексты тәрҗемәсе<br> '''Удмурт җɵмһүрᴎяте гимны'''<br> 1. Кояш нурлый миләш тәлгәшләрен,<br> Җир-суны назлый ил таңы,<br> Рух терәге — җилферди Байрагың,<br> Дан сиңа, дан, Ватаным!<br> Ярлыка, Бөек Аллабыз,<br> Нурга күм офыкларны!<br> Насыйп ит бәхет, азатлык,<br> Куәтлә канатларны!<br> 2. Юк синең күк сөйкемле дөньяда,<br> Төкәнмәс егәр-дәрманың,<br> Сине мактап каңгылдый торналар,<br> Дан сиңа, дан, Ватаным!<br> Ярлыка, Бөек Аллабыз,<br> Нурга күм офыкларны!<br> Насыйп ит бәхет, азатлык,<br> Куәтлә канатларны!<br> 3. Туендыра Чулман-Иделләрен<br> Саф сулы елгаң һәм чишмәң.<br> Уртак синең шатлык-кайгы, гамең<br> Ил белән, Удмуртиям!<br> Ярлыка, Бөек Аллабыз,<br> Нурга күм офыкларны!<br> Насыйп ит бәхет, азатлык,<br> Куәтлә канатларны!<br> === '''УКРАИНА''' === '''''Українська мова'''''<br> Ще не вмерли України і слава, і воля,<br> Ще нам, браття українці, усміхнеться доля.<br> Згинуть наші воріженькi, як роса на сонці,<br> Запануєм і ми, браття, у своїй сторонці.<br> Душу й тіло ми положим за нашу свободу,<br> І покажем, що ми, браття, козацького роду.<br> Душу й тіло ми положим за нашу свободу,<br> І покажем, що ми, браття, козацького роду.<br> https://rutube.ru/video/3ce5095cedeaa7e6839563167f33cdf7/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_anthem_of_Ukraine,_instrumental.oga https://rutube.ru/video/64685dd80af36b9a5a0936ab015720a6/ '''''Үзебезнең тәрҗемә'''''<br> Бар әле Украинаның ихтыяры һәм даны,<br> Язмыш ярлыкар әле без украин туганнарны.<br> Кояш нуры төшкән чыктай, юк булырлар дошманнар,<br> Туган ягыбызда без дә булырбыз әле паннар.<br> Азатлыгыбыз хакына булсын җан һәм тән фида,<br> Көч-куәтне күрсәтербез казак нәселе рухында.<br> Азатлыгыбыз хакына булсын җан һәм тән фида,<br> Көч-куәтне күрсәтербез казак нәселе рухында.<br> '''''Украина татарлары тәрҗемәсе'''''<br> И данлыклы, и ирекле Украина илебез,<br> Елмаеп карап торабыз, язмышларыбыз тигез.<br> Дошманнарыбыз кояшта чык сыман югалырлар,<br> Туганнар кебек яшәрләр илебездә халыклар.<br> Җаныбыз-тәнебез кебек кадерле ирегебез,<br> Казак нәселе куәтен дөньяга күрсәтербез.<br> Җаныбыз-тәнебез кебек кадерле ирегебез,<br> Казак нәселе куәтен дөньяга күрсәтербез.<br> === '''УРУГВАЙ''' === '''ORIENTALES, LA PATRIA O LA TUMBA!'''<br> '''''Мурга (эчке бәйрәм тантанасы) версиясе'''''<br> Orientales, la Patria o la Tumba!<br> Libertad o con gloria morir!<br> Orientales, la Patria o la Tumba!<br> Libertad o con gloria morir!<br> Es el voto que el alma pronuncia,<br> Y que heroicos sabremos cumplir!<br> Es el voto que el alma pronuncia,<br> Y que heroicos sabremos cumplir!<br> Que sabremos cumplir!<br> Es el voto que el alma pronuncia,<br> Y que heroicos sabremos cumplir!<br> Que sabremos cumplir!<br> Sabremos cumplir!<br> Sabremos cumplir!<br> Sabremos cumplir!<br> Libertad, libertad, Orientales!<br> Ese grito a la Patria salvó<br> Que a sus bravos en fieras batallas<br> De entusiasmo sublime inflamó.<br> Libertad, libertad, Orientales!<br> Ese grito a la Patria salvó<br> Que a sus bravos en fieras batallas<br> De entusiasmo sublime inflamó.<br> De este don sacrosanto la gloria<br> Merecimos tiranos temblad!<br> Tiranos temblad!<br> Tiranos temblad!<br> Oh! Libertad en la lid clamaremos,<br> Y muriendo, también libertad!<br> Libertad en la lid clamaremos,<br> Y muriendo, también libertad!<br> Y muriendo, también libertad!<br> También libertad!<br> También libertad!<br> Orientales, la Patria o la Tumba!<br> Libertad o con gloria morir!<br> Orientales, la Patria o la Tumba!<br> Libertad o con gloria morir!<br> Es el voto que el alma pronuncia,<br> Y que heroicos sabremos cumplir!<br> Es el voto que el alma pronuncia,<br> Y que heroicos sabremos cumplir!<br> Que sabremos cumplir!<br> Es el voto que el alma pronuncia,<br> Y que heroicos sabremos cumplir!<br> Que sabremos cumplir!<br> Que sabremos cumplir!<br> Que sabremos cumplir!<br> https://zvyki.com/song/97399165/Gimn_-_Urugvaya/{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} https://wikiway.com/uruguay/gimn/ '''ВАТАНДАШЛАР, ТУГАН ИЛ ЙӘ ҮЛЕМ'''<br> Ватандашлар, туган ил йә үлем,<br> Йә азатлык өчен шәһадәт!<br> Ватандашлар, туган ил йә үлем,<br> Йә азатлык өчен шәһадәт! ─<br> Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br> Азатлык яуларбыз бергәләп!<br> Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br> Азатлык яуларбыз бергәләп!<br> Яуларбыз бергәләп!<br> Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br> Азатлык яуларбыз бергәләп!<br> Яуларбыз бергәләп!<br> Яулыйк бергәләп!<br> Яулыйк бергәләп!<br> Яулыйк бергәләп!<br> Азатлык, азатлык, ватандашлар! ─<br> Бу аваз Ватанны коткарды,<br> Аяусыз сугышларда батырлар<br> Аңардан көч-куәт, рух алды.<br> Азатлык, азатлык, ватандашлар! ─<br> Бу аваз Ватанны коткарды,<br> Аяусыз сугышларда батырлар<br> Аңардан көч-куәт, рух алды.<br> Бу олы җиңүгә без лаеклы,<br> Без лаеклы, залим, калтыран!<br> Залим, калтыран!<br> Залим, калтыран!<br> Һәй! Җаннарыбыз азатлык дип ярсый,<br> Гомерлеккә азат булыйк без!<br> Җаннарыбыз азатлык дип ярсый,<br> Гомерлеккә азат булыйк без!<br> Гомерлеккә азат булыйк без!<br> Мәңгегә азат!<br> Мәңгегә азат!<br> Ватандашлар, туган ил йә үлем,<br> Йә азатлык өчен шәһадәт!<br> Ватандашлар, туган ил йә үлем,<br> Йә азатлык өчен шәһадәт! ─<br> Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br> Азатлык яуларбыз бергәләп!<br> Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br> Азатлык яуларбыз бергәләп!<br> Яуларбыз бергәләп!<br> Антлар эчә безнең җаннарыбыз,<br> Азатлык яуларбыз бергәләп!<br> Яуларбыз бергәләп!<br> Яуларбыз бергәләп!<br> Яуларбыз бергәләп!<br> '''Халыкара мәйданда 11 куплетлы Уругвай дәүләт гимнының иң кыска, җыйнак варианты гына кулланыла. Ә илнең үзендә гимнның “Мурга версиясе” дип аталган 4 минутлык башкарылышы гамәлдә. Биредә ил халкының XIX гасырдагы азатлык көрәше чагылыш тапкан.'''<br> === '''УЭЛЬС''' === Вализ телендә<br> '''HEN WLAD FY NHADAU'''<br> 1. Mae hen wlad fy nhadau yn annwyl i mi,<br> Gwlad beirdd a chantorion, enwogion o fri;<br> Ei gwrol ryfelwyr, gwladgarwyr tra mâd,<br> Tros ryddid gollasant eu gwaed.<br> Cytgan:<br> Gwlad, gwlad, pleidiol wyf i'm gwlad.<br> Tra mor yn fur i'r bur hoff bau,<br> O bydded i'r hen iaith barhau.<br> 2. Hen Cymru fynyddig, paradwys y bardd,<br> Pob dyffryn, pob clogwyn, i'm golwg sydd hardd;<br> Trwy deimlad gwladgarol, mor swynol yw si<br> Ei nentydd, afonydd, i mi.<br> Cytgan.<br> 3. Os treisiodd y gelyn fy ngwlad tan ei droed,<br> Mae hen iaith y Cymry mor fyw ag erioed,<br> Ni luddiwyd yr awen gan erchyll law brad,<br> Na thelyn berseiniol fy ngwlad.<br> Cytgan.<br> https://rutube.ru/video/a9af111fde0838d69793fb97fa700f69/ https://yandex.ru/video/preview/8950171051893717078 https://vk.com/video-38514064_456250360 '''АТА-БАБАМ ИЛЕ'''<br> 1. Ата-бабам иле миңа кадерле.<br> Бардлар, җырчылар данлыклы иле;<br> Кыю көрәшче, затлы ватандарлар<br> Ирек өчен кан койганнар.<br> Кушымта:<br> Илем, турылыклы мин аңа;<br> Саф-пакь диңгез Ватан сагында –<br> Борынгы тел яшәр тагын да.<br> 2. Бу үзән-таулар – оҗмах бардларына,<br> Күмелгән ил халкымның моңнарына,<br> Чишмә чылтыравы, дулкыннар шавы –<br> Һәр җырда алар шаңдавы.<br> Кушымта.<br> 3. Күпме дошман җиреңне таптап изгән,<br> Ә борынгы Кымру телебез исән;<br> Сатлык җан аңа һич комачау булмас,<br> Илемнең арфасы тынмас.<br> Кушымта.<br> Инглиз телендә<br> '''THE LAND OF MY FATHERS'''*<br> 1. The land of my fathers is dear unto me,<br> Old land where the minstrels are honored and free;<br> Its warring defenders so gallant and brave,<br> For freedom their life’s blood they gave.<br> Refrain:<br> Home, home, true am I to home,<br> While seas secure the land so pure,<br> O may the old language endure.<br> * '''Инглиз телендә гадәттә гимнның беренче куплеты гына башкарыла.'''<br> === '''ҮЗӘК АФРИКА ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === Француз телендә<br> '''LA RENAISSANCE'''<br> O Central Afrique, ô berceau des Bantous!<br> Reprends ton droit au respect, à la vie!<br> Longtemps soumis, longtemps brimé partous,<br> Mais de ce jour brisant la tyrannie.<br> Dans le travail, l'ordre et la dignité,<br> Tu reconquiers ton droit, ton unité,<br> Et pour franchir cette étape nouvelle,<br> De nos ancêtres la voix nous appelle.<br> Chorus:<br> Au travail! dans l'ordre et la dignité,<br> Dans le respect du droit dans l'unité,<br> Brisant la misère et la tyrannie,<br> Brandissant l’étendard de la Patrie.<br> Санго телендә<br> '''E ZINGO'''<br> Bêafrîka, mbeso tî âBantu<br> Kîri mo gbû gîgî tî mo-mvenî<br> Mo bâa pâsi na gbe tî âzo kûê<br> Me fadësô, mo ke na kürü gô<br> Mo sö benda, mo bûngbi kûê ôko<br> Na kusâra ngâ na nëngö-terê<br> Tî tö ndâ tî finî dutï tî ë sô<br> E mä gbegô tî-âkötarä tî ë<br> Chorus:<br> E gbû kua nzönî na nëngö-terê<br> E kpë ndiä nzönî na mängö-terê<br> E kinda wasïöbê, ë tomba pâsi<br> E yâa bandêra tî ködrö tî ë!<br> https://wikiway.com/car/gimn/ https://yandex.ru/video/preview/5774219819091910386 '''ЯҢАРЫШ'''<br> Үзәк Африка, банту бишеге!<br> Шәрәфле тормыш – бу ихтыярың!<br> Күптән көлкегә калган, изелеп,<br> Золым богавын ватып ташладың.<br> Хезмәт һәм тәртип аша – мәртәбә,<br> Хокуклар яулап, бердәм буласы.<br> Бу яңа авыр юлны үтәргә! –<br> Ата-бабаның гозер-нидасы.<br> Кушымта:<br> Бердәмлек белән тырыш хезмәттә<br> Яула хокуклар, иреш хөрмәткә;<br> Бетсен фәкыйрьлек, золым һәр җирдә,<br> Ватан байрагы, горур җилфердә!<br> === '''ҮЗБӘКСТАН''' === '''ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ДАВЛАТ МАДҲИЯСИ'''<br> 1. Серқуёш ҳур улкам, элга бахт, нажот,<br> Сен ўзинг дўстларга йўлдош, меҳрибон,<br> Меҳрибон!<br> Яшнагай то абад илму фан, ижод,<br> Шуҳратинг порласин токи бор жаҳон!<br> Хор:<br> Олтин бу водийлар — жон Ўзбекистон,<br> Аждодлар мардона руҳи сенга ёр!<br> Улуғ халқ қудрати жўш урган замон,<br> Оламни маҳлиё айлаган диёр!<br> 2. Бағри кенг ўзбекнинг ўчмас иймони,<br> Эркин, ёш авлодлар сенга зўр қанот,<br> Зўр қанот!<br> Истиқлол машъали, тинчлик посбони,<br> Ҳақсевар, она юрт, мангу бўл обод!<br> Хор.<br> https://rutube.ru/video/82b2bb82acaa431a44b77acb249903df/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Uzbekistan_anthem.ogg '''ҮЗБӘКСТАН ҖӨМҺҮРИЯТЕ ДӘҮЛӘТ ГИМНЫ'''<br> 1. Кояшлы хөр илем, сиңа бәхет, нәҗат,<br> Син үзең дусларга юлдаш, миһербан,<br> Миһербан!<br> Гөрләп үссен мәңге гыйлем, фән, иҗат,<br> Шөһрәтең нурлансын, яктырсын бар җиһан!<br> Кушымта:<br> Алтын бу үзәннәр — җан Үзбәкстан,<br> Мирасың, рухың — бабалар мәрданы!<br> Бөеклек кодрәте ирешкән заман,<br> Бар галәм соклангыч сиңа, Ватаным!<br> 2. Ихласлы үзбәкнең үлемсез иманы,<br> Ирекле яшь буын — сиңа зур канат,<br> Зур канат!<br> Бәйсезлек мәшгале* саклар дөньяны,<br> Намуслы ана йорт, мәңге бул, чәчәк ат!<br> Кушымта. * '''Мәшгаль''' — факел.<br> '''Гимнның тарихы'''<br> Советлар Берлеге таркалгач, Үзбәкстан (Беларусь һәм Таҗикстан белән беррәттән) союздаш республика чорындагы гимнның көен саклап калды. Ә '''иске гимн''' “Сәлам сиңа, рус халкы, өлкән туганыбыз” дигән сүзләр белән башлана һәм аңарда шул замандагы рәсми идеология тулысынча чагыла иде.<br> Гимнга үзбәк телендәге яңа сүзләрнең ахыргы варианты 2006 елда расланды. Урыс теле Үзбәкстанда рәсми тел булып саналмаса да, 2019 елда гимнның әдәби тәрҗемәсе дә пәйда булды. Дәүләт җырының дүрт варианты яздырылган, алар шартлы рәвештә '''“Катгый”''', '''“Гадәти”''', '''“Яшьләр өчен”''' һәм '''“Сүзсез”''' дип атала. Гимнның икенче атамасы — '''Серқуёш ҳур улкам''' (Кояшлы хөр илем).<br> === '''ҮРДҮН''' === ١<br> 𝄇 عَاشَ الْمَلِيكْ 𝄆<br> سَامِيًا مَقَامُهُ<br> خَافِقَاتٍ فِي الْمَعَالِي أَعْلَامُهُ<br> ٢<br> نَحْنُ أَحْرَزْنَا الْمُنَىٰ<br> يَوْمَ أَحْيَيْتَ لَنَا<br> نَهْضَةً تَحْفِزُنَا<br> تَتَسَامَىٰ فَوْقَ هَامِ الشُّهُبِ<br> جوقة:<br> يَا مَلِيكَ الْعَرَبِ<br> لَكَ مِنْ خَيْرِ نَبِي<br> شَرَفٌ فِي النَّسَبِ<br> حَدَّثَتْ عَنْهُ بُطُونُ الْكُتُبِ<br> ٣<br> اَلشَّبَابُ الْأَمْجَدُ<br> جُنْدُكَ الْمُجَنَّدُ<br> عَزْمُهُ لَا يَخْمَدُ<br> فِيهِ مِنْ مَعْنَاكَ رَمْزُ الدَّأَبِ<br> جوقة<br> ٤<br> دُمْتَ نُورًا وَهُدَىٰ<br> فِي الْبَرَايَا سَيِّدَا<br> هَانِئًا مُمَجَّدَا<br> تَحْتَ أَعْلَامِكَ مَجْدُ الْعَرَبِ<br> جوقة<br> https://rutube.ru/video/9247d99b01a53f46cf287c0d92817fb9/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:National_anthem_of_Jordan_instrumental.ogg === '''ФАРЕР УТРАУЛАРЫ''' === '''TÚ ALFAGRA LAND MÍTT'''<br> I. Tú alfagra land mítt, mín dýrasta ogn!<br> á vetri so randhvítt, á sumri við logn,<br> tú tekur meg at tær so tætt í tín favn.<br> Tit oyggjar so mætar, Guð signi tað navn,<br> sum menn tykkum góvu, tá teir tykkum sóu.<br> Ja, Guð signi Føroyar, mítt land!<br> II. Hin roðin, sum skínur á sumri í líð,<br> hin ódnin, sum týnir mangt lív vetrartíð,<br> og myrkrið, sum fjalir mær bjartasta mál,<br> og ljósið, sum spælir mær sigur í sál:<br> alt streingir, ið tóna, sum vága og vóna,<br> at eg verji Føroyar, mítt land.<br> III. Eg nígi tí niður í bøn til tín, Guð:<br> Hin heilagi friður mær falli í lut!<br> Lat sál mína tváa sær í tíni dýrd!<br> So torir hon vága - av Gudi væl skírd -<br> at bera tað merkið, sum eyðkennir verkið,<br> ið varðveitir Føroyar, mítt land!<br> https://rutube.ru/video/c2e2119508c9749d50bbbd93d4aa4ba9/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tú_alfagra_land_mítt.ogg === '''ФИДЖИ''' === Инглиз телендә<br> '''God bless Fiji!'''<br> '''I.''' Blessing grant, oh God of nations, on the isles of Fiji,<br> As we stand united under noble banner blue.<br> And we honour and defend the cause of freedom ever,<br> Onward march together,<br> God bless Fiji!<br> '''''Chorus:'''''<br> For Fiji, ever Fiji, let our voices ring with pride,<br> For Fiji, ever Fiji, her name hail far and wide,<br> A land of freedom, hope and glory to endure what ever befall.<br> May God bless Fiji, forevermore!<br> '''II.''' Blessing grant, oh God of nations, on the isles of Fiji,<br> Shores of golden sand and sunshine, happiness and song.<br> Stand united, we of Fiji, fame and glory ever<br> Onward march together, God bless Fiji.<br> '''''Chorus.'''''<br> Фиджи телендә<br> '''Meda Dau Doka'''<br> '''I.''' Meda dau doka ka vinakata na vanua<br> E ra sa dau tiko kina na savasava<br> Rawa tu na gauna ni sautu na veilomani<br> Biu na i tovo tawa savasava<br> '''''Chorus:'''''<br> Me bula ga ko Viti ka me toro ga ki liu<br> Me ra turaga vinaka ko ira na i liuliu<br> Me ra liutaki na tamata e na veika vinaka<br> Me oti kina na i tovo ca<br> '''II.''' Bale ga vei kemuni na cauravou e Viti<br> Ni yavala me savasava na vanua<br> Ni kakua ni vosota na dukadukali<br> Ka me da sa qai biuta vakadua<br> '''''Chorus.'''''<br> https://rutube.ru/video/ab42f472f1c7483b1e759836c4c36b3d/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fiji_National_Anthem.ogg === '''ФИЛИППИН''' === Пилипино телендә '''LUPANG HINIRANG'''<br> Bayang magiliw, perlas ng silanganan,<br> Alab ng puso, sa dibdib moy buhay<br> Lupang hinirang, duyan ka ng magiting<br> Sa manlulupig, di ka pasisiil.<br> Sa dagat at bundok,<br> Sa simoy at sa langit mong bughaw,<br> May dilag ang tula<br> At awit sa paglayang minamahal.<br> Ang kislap ng watawat moy<br> Tagumpay na nagniningning.<br> Ang bituin at araw niya<br> Kailan pa may di magdidilim<br> Lupa ng araw, ng luwalhatit pagsinta,<br> Buhay ay langit sa piling mo.<br> Aming ligaya na pag may mang-aapi,<br> Ang mamatay nang dahil sa iyo.<br> https://rutube.ru/video/0f4b8fb19219d148d3cabdc72dda113c/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Lupang_Hinirang_instrumental.ogg '''КҮҢЕЛ ТАРТКАН ИЛ'''<br> Сөекле Ватан, Шәрык энҗе бөртеге,<br> Дөрләп янучы йөрәгең бакыйлык.<br> Күңел тарткан ил, син кыюлар бишеге,<br> Илбасарларга бирелмәслек алып.<br> Диңгез дә, таулар да<br> Һәм һава да, һәм биек күкләр дә<br> Дан җырлыйлар сиңа,<br> Азатлыкка мәдхия-шигырьләрдә.<br> Синең байрагыңның очкыннары —<br> Бөек җиңүләрдән,<br> Ай-кояшы аның, йолдызлары —<br> Мәңгелек сүнмәс ямь.<br> Күмелгәнсең, Ватан, шәфәкъ нурларына,<br> Синең куеныңда тормыш — җәннәт;<br> Дошман аяк басса әгәр туфрагыңа,<br> Синең өчен үлем — мең ләззәт.<br> === '''ФИНЛЯНДИЯ''' === '''MAAMME'''<br> Oi maamme, Suomi, synnyinmaa,<br> soi, sana kultainen!<br> Ei laaksoa, ei kukkulaa,<br> ei vettä, rantaa rakkaampaa,<br> kuin kotimaa tää pohjoinen,<br> maa kallis isien.<br> Ei laaksoa, ei kukkulaa,<br> ei vettä, rantaa rakkaampaa,<br> kuin kotimaa tää pohjoinen,<br> maa kallis isien.<br> '''VÅRT LAND'''<br> Vårt land, vårt land, vårt fosterland,<br> ljud högt, o dyra ord!<br> Ej lyfts en höjd mot himlens rand,<br> ej sänks en dal, ej sköljs en strand,<br> mer älskad än vår bygd i nord,<br> än våra fäders jord!<br> Ej lyfts en höjd mot himlens rand,<br> ej sänks en dal, ej sköljs en strand,<br> mer älskad än vår bygd i nord,<br> än våra fäders jord!<br> https://rutube.ru/video/35ad5057d3cae595e07af2de5532dd5c/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Maamme.ogg '''ТУГАН ЯГЫМ'''<br> Әй, Суоми, туган ягым,<br> Горур яңгырый атың!<br> Түбәләре күккә ашкан таулар,<br> Диңгез дулкыннары каккан ярлар –<br> Кайларда гына бар тагын,<br> Синдәгедәй якын!<br> Түбәләре күккә ашкан таулар,<br> Диңгез дулкыннары каккан ярлар –<br> Кайларда гына бар тагын,<br> Синдәгедәй якын!<br> '''НАШ КРАЙ РОДНОЙ'''<br> (''перевод Александра Блока'')<br> Наш край, наш край, наш край родной, —<br> О, звук, всех громче слов!<br> Чей кряж, растущий над землёй,<br> Чей брег, встающий над водой,<br> Любимей гор и берегов<br> Родной земли отцов?<br> Чей кряж, растущий над землёй,<br> Чей брег, встающий над водой,<br> Любимей гор и берегов<br> Родной земли отцов?<br> Финляндиянең һәрдаим кулланышта булган гимны башта швед телендә язылган булган. Аның тагын 10 куплеты бар. Шведлар халык санының биш процентын гына тәшкил итсәләр дә, швед теле Финляндиядә икенче дәүләт теле булып санала. Гимн бүгенгә кадәр дәүләт парламенты тарафыннан рәсми рәвештә расланмаган.<br> === '''ФРАНЦИЯ''' === '''LA MARSEILLAISE'''<br> Allons, enfants de la Patrie,<br> Le jour de gloire est arrivé,<br> Contre nous de la tyrannie<br> L’étendard sanglant est levé,<br> L’étendard sanglant est levé!<br> Entendez vous dans nos campagnes<br> Mugir ces féroces soldats?<br> Ils viennent jusque dans vos bras,<br> Égorger nos fils, nos compagnes!<br> Refrain:<br> ||: Aux armes citoyens!<br> Formez vos bataillons!<br> Marchons, marchons,<br> Qu’ un sang impur<br> Abreuve nos sillons. :||<br> https://rutube.ru/video/e1b71c870b43347417729879853978e4/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:La_Marseillaise.ogg '''МАРСЕЛЬЕЗА'''<br> Әйдәгез, Ил-Ватан уллары,<br> Данлы көннәр якынлашты,<br> Безгә каршы явыз тирания<br> Канлы байракларын асты,<br> Канлы байракларын асты!<br> Күрәсезме, безнең авылларда<br> Тупас солдатлар ни кыра? —<br> Безнең кул җиткәнне көтеп,<br> Йорт-җирләребездә узына!<br> Кушымта:<br> ||: Корал тотып кулга,<br> Басыгыз сафларга!<br> Алга, яуга —<br> Дошман каны<br> Аксын басуларга! :||<br> Гимнның тагын алты куплеты бар. Тәрҗемә иткәндә шигырьдәге бер гыйбарәне “йомшартырга” туры килде. Чынбарлыкта исә “...йорт-җирләребездә узына” дигән юлны “...җәмәгатебезне бугазлый” дип күчерәсе иде безнең телгә. Шигырьнең җиденче куплеты “балаларныкы” дип атала.<br> === '''ХӘБӘШСТАН''' === Амһара теле язуындагы текст<br> '''የዜግነት ክብር'''<br> የዜግነት ክብር በኢትዮጵያችን ፀንቶ<br> ታየ ህዝባዊነት ዳር እስከዳር በርቶ<br> ለሰላም ለፍትህ ለህዝቦች ነፃነት<br> በእኩልነት በፍቅር ቆመናል ባንድነት<br> መሰረተ ፅኑ ሰብዕናን ያልሻርን<br> ህዝቦች ነን ለስራ በስራ የኖርን<br> ድንቅ የባህል መድረክ ያኩሪ ቅርስ ባለቤት<br> የተፈጥሮ ፀጋ የጀግና ህዝብ እናት<br> እንጠብቅሻለን አለብን አደራ<br> ኢትዮጵያችን ኑሪ እኛም ባንቺ እንኩራ።<br> Латин транскрипциясе<br> '''YÄZÊGENNÄT KEBER'''<br> Yäzêgennät Keber Bä-Ityoppyachen Sänto<br> Tayyä Hezbawinnät Dar Eskädar Bärto.<br> Läsälam Läfeteh Lähezboch Näsannat;<br> Bäekkulennat Bäfeqer Qomänal Bäandennat.<br> Mäsärätä Senu Säbeenan Yalsharen;<br> Hezboch Nän Läsera Bäsera Yänoren.<br> Denq Yäbahel Mädräk Yäahuri Qers Baläbet;<br> Yätäfätro Sägga Yäakuri Qers Baläbet;<br> Ennetäbbeqeshallän Alläbben Adära;<br> Ityoppyachchen nuri Eññam Banchi Ennekura!<br> https://rutube.ru/video/443a1bc4465352f1c409e7cab1112285/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Wedefit_Gesgeshi_Widd_Innat_Ittyoppya.ogg Тәрҗемәсе<br> '''ВАТАНДАШЛЫКНЫ ХАКЛАУ'''<br> Без хаклыйбыз Хәбәшстанның ватандашларын,<br> Милли горурлык балкыта ил тарафларын. <br> Тату илдә хөкем сөрә гаделлек, ирек,<br> Тигезлектә, туганлыкта – безнең бердәмлек.<br> Бездә җәмгыять нигезе – кеше кадере,<br> Тырыш хезмәттә көн күрә илдә һәрбере;<br> Буыннан буынга күчә баба мирасы.<br> Саф табигать, күркәм халык Ватан-анасы,<br> Күз карасы күк саклау сине – бурычыбыз,<br> Мәңге яшә, Хәбәшстан, горурлыгыбыз!<br> '''Хәбәшстан (Эфиопия) – узган гасырлардагы колониализм чорында да үз бәйсезлеген саклап кала алган бердәнбер Африка иле.'''<br> Гимнның икенче исеме – '''Алга атла, сөекле Хәбәшстан-анабыз''' (амһара телендә – '''ወደፊት ገስግሺ ውድ እናት ኢትዮጵያ''', транскрипциясе – '''Wodefit Gesgeshi, Widd Innat Ityopp’ya'''.<br> === '''ҺАИТИ''' === '''La Dessalinienne'''<br> Pour le Pays, pour les Ancêtres,<br> Marchons unis, marchons unis.<br> Dans nos rangs point de traîtres !<br> Du sol soyons seuls maîtres.<br> Marchons unis, marchons unis<br> Pour le Pays, pour les Ancêtres,<br> Marchons, marchons, marchons unis,<br> Pour le Pays, pour les Ancêtres…<br> Pour les Aïeux, pour la Patrie<br> Bêchons joyeux, bêchons joyeux<br> Quand le champ fructifie<br> L'âme se fortifie<br> Bêchons joyeux, bêchons joyeux<br> Pour les Aïeux, pour la Patrie<br> Bêchons, bêchons, bêchons joyeux<br> Pour les Aïeux, pour la Patrie.<br> Pour le Pays et pour nos Pères<br> Formons des Fils, formons des Fils<br> Libres, forts et prospères<br> Toujours nous serons frères<br> Formons des Fils, formons des Fils<br> Pour le Pays et pour nos Pères<br> Formons, formons, formons des Fils<br> Pour le Pays et pour nos Pères.<br> Pour les Aïeux, pour la Patrie<br> O Dieu des Preux, O Dieu des Preux !<br> Sous ta garde infinie<br> Prends nos droits, notre vie<br> O Dieu des Preux, O Dieu des Preux !<br> Pour les Aïeux, pour la Patrie<br> O Dieu, O Dieu, O Dieu des Preux<br> Pour les Aïeux, pour la Patrie.<br> Pour le Drapeau, pour la Patrie<br> Mourir est beau, mourir est beau !<br> Notre passé nous crie :<br> Ayez l'âme aguerrie!<br> Mourir est beau, mourir est beau<br> Pour le Drapeau, pour la Patrie<br> Mourir, mourir, mourir est beau<br> Pour le Drapeau, pour la Patrie.<br> https://rutube.ru/video/fff559d2b05c16dd95632728dfc6b0ad/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Haiti_National_Anthem.ogg === '''ҺИНДОНЕЗИЯ''' === https://rutube.ru/video/ef1c1738c4d30fba57d869754d9c58ba/ === '''ҺИНДСТАН''' === '''जनगणमन-अधिनायक (Jana-gaṇa-mana adhināyaka)'''<br> जनगणमन-अधिनायक जय हे<br> भारतभाग्यविधाता!<br> पंजाब सिन्ध गुजरात मराठा<br> द्राविड़ उत्कल बंग<br> विन्ध्य हिमाचल यमुना गंगा<br> उच्छलजलधितरंग<br> तव शुभ नामे जागे,<br> तव शुभ आशिष मागे<br> गाहे तव जयगाथा।<br> जनगणमंगलदायक जय हे<br> भारतभाग्यविधाता!<br> जय हे, जय हे, जय हे,<br> जय जय जय जय हे।।<br> '''''Укылышы:'''''<br> Jana-gaṇa-mana adhināyaka jaya hē<br> Bhārata-bhāgya-vidhātā.<br> Pañjāba-Sindha-Gujarāta-Marāṭhā,<br> Drāviṛa-Utkala Baṅga<br> Vindhya Himācala Yamunā Gaṅgā,<br> Ucchala jaladhi taraṅga<br> Tava śubha nāmē jāgē,<br> tava śubhāśīṣa māṅgē<br> gāhē tava jaya gāthā.<br> Jana gaṇa maṅgala-dāyaka jaya hē,<br> Bhārata bhāgya vidhātā.<br> Jaya hē, jaya hē, jaya hē,<br> jaya jaya jaya jaya hē.<br> https://rutube.ru/video/c14cec680a4f3167a2e0dd49fee0c304/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Jana_Gana_Mana_instrumental.ogg Дан сиңа, дан, халык уй-хыялын беркетүче,<br> Бһарат язмышын хәл итүче,<br> Пәнҗаб, Синдһа, Гөҗарат, Маратһа илһамы,<br> Дравид, Одиша, Бенгал җаны.<br> Исемең Виндһья, Һималай тауларында,<br> Ямуна һәм Ганг моңнарында,<br> Һәм тәкрарлый рухланып аны,<br> Дулкын кагып, Һинд океаны.<br> Син иминлек, өмет бирүче,<br> Дан сиңа, дан, халыкны бәхеткә илтүче,<br> Бһарат язмышын хәл итүче.<br> Дан сиңа, дан сиңа, шөһрәт-дан,<br> Дан сиңа, дан сиңа, Һиндстан!<br> '''“Халык уй-хыялын беркетүче”: мәгънәсе шулай аңлатыла торган “Jana gaṇa mana adhināẏaka” (जनगणमन-अधिनायक ) җыры — олы һәм күпхалыклы, күпмилләтле Һиндстанның дәүләт гимны. Аның көен һәм сүзләрен 1861-1941 елларда яшәгән язучы, шагыйрь, көйязар, рәссам һәм җырчы Рабиндранат Тагор һинди һәм бенгал телләрендә иҗат итеп калдырган (биредә текст – һинди телендә). Автор гимн текстын үзе үк инглиз теленә дә күчергән. Хәзерге заманда шигырь аңарда аталган төбәкләр һәм башка халыклар телләренә дә тәрҗемә ителгән.'''<br> === '''ҺОРВАТИЯ''' === '''Lijepa naša domovino'''<br> Lijepa naša domovino,<br> Oj, junačka zemljo mila,<br> Stare slave djedovino,<br> Da bi vazda sretna bila!<br> Mila kano si nam slavna,<br> Mila si nam ti jedina,<br> Mila kuda si nam ravna,<br> Mila kuda si planina!<br> Teci, Dravo, Savo, teci,<br> Nit' ti, Dunav, silu gubi,<br> Sinje more, svijetu reci<br> Da svoj narod Hrvat ljubi<br> Dok mu njive sunce grije,<br> Dok mu hrašće bura vije,<br> Dok mu mrtve grobak krije,<br> Dok mu živo srce bije!<br> https://rutube.ru/video/85c26af6f75f3e7abf217fd527511767/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Lijepa_nasa_domovino_instrumental.ogg '''Безнең гүзәл Ватаныбыз'''<br> Безнең гүзәл Ватаныбыз,<br> Әй, каһарман, сөекле ил,<br> Ата-бабадан даныбыз,<br> Мәңгелеккә бул син имин.<br> Газиз синең данлы чагың,<br> Газиз синең бердәмлегең,<br> Газиз мәһабәт тауларың,<br> Газиз ямьле үзәнлегең.<br> Драва ага, Сава ага,<br> Дунай-елга көче арта,<br> Күк диңгез сөйли дөньяга:<br> Һорват Ватанын ярата —<br> Кояш җирне җылытканда,<br> Имәннәрне җил бөккәндә,<br> Адәм зат гүргә ашканда,<br> Йөрәк күкрәктә типкәндә.<br> === '''ЧАД''' === '''''Француз телендә'''''<br> '''La Tchadienne'''<br> '''''Refrain:'''''<br> Peuple Tchadien, debout et à l'ouvrage !<br> Tu as conquis ta terre et ton droit ;<br> Ta liberté naîtra de ton courage.<br> Lève les yeux, l'avenir est à Toi.<br> Ô mon Pays, que Dieu te prenne en garde,<br> Que tes voisins admirent tes enfants.<br> Joyeux, pacifique, avance en chantant,<br> Fidèle à tes anciens qui te regardent.<br> '''''Refrain.'''''<br> https://rutube.ru/video/185958eca0cca0bace02ba9e7dc5f890/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:La_Tchadienne_(instrumental).ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Чадлылар җыры'''<br> '''''Кушымта:'''''<br> Әй, Чад халкы, кузгал, кереш хезмәткә!<br> Хаклы хуҗа син үз җиреңә;<br> Азатлыгың туа синең җөрьәттән.<br> Ач күзләрең киләчәгеңә.<br> Илем, Аллаһ үзе синең сагыңда,<br> Таң калдырсын Җирне балаларың.<br> Күңелең күтәр, җырлап атла алга,<br> Сиңа карап, сөенсен картларың.<br> '''''Кушымта.'''''<br> '''Рәсми башкарыла торган беренче куплет, гимнның идеологик-рухландыргыч өлеше. Кушымтадан башлана, кушымта белән тәмамлана. Тагын өчесе бар. Болары илнең табигый һәм кеше хезмәте аша барлыкка килә торган байлыкларына, уңган кешеләренә, оста һөнәр ияләренә багышланган. Илнең төньягында утлап йөргән көтүләр, көньягындагы уңдырышлы кырлар-басулар, көтүчеләр, балыкчылар, сәүдәгәрләр, мөһәндисләр, галимнәр, шәкертләр һәм хәтта тауменәрләр дә телгә алына. Французча текст гарәп теленә тәрҗемә ителгән.'''<br> === '''ЧЕХ ҖӨМҺҮРИЯТЕ''' === '''''Čeština'''''<br> '''Kde domov můj?'''<br> Kde domov můj? Kde domov můj? <br> Voda hučí po lučinách, <br> bory šumí po skalinách, <br> v sadě skví se jara květ, <br> zemský ráj to na pohled! <br> A to jest ta krásná země, <br> země česká, domov můj,<br> země česká, domov můj!<br> https://rutube.ru/video/2eada0ff6675f34e1f45ce520cafbfd7/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Czech_anthem.ogg '''''Tatarça-Zamanälif 2012'''''<br> Кайда минем туган йортым?<br> Qayda minem tuğan yortım?<br> Sular ağa bolınnarda,<br> Urman şawlıy taw-qıyada,<br> Şaw çäçäktä ul yazın –<br> Ocmaxlar qayda tağın!<br> Güzällektä tuğan yortım,<br> Çex cirendä uçağım,<br> Çex cirendä uçağım. <br> '''''Deutsch'''''<br> '''Wo ist mein Heim?'''<br> Wo ist mein Heim, mein Vaterland? <br> Wo durch Wiesen Bäche brausen, <br> Wo auf Felsen Wälder rauschen, <br> Wo ein Eden uns entzückt, <br> Wenn der Lenz die Fluren schmückt, <br> Dieses Land, so schön vor allen, <br> Böhmen ist mein Heimatland, <br> Böhmen ist mein Heimatland!<br> '''''Русский перевод'''''<br> '''Где он, мой дом?'''<br> Где он, мой дом, где он, дом мой?<br> Вода журчит там на лугах, <br> Боры шумят там на скалах<br> И сады цветут весной –<br> На поверку, рай земной! <br> Вот прекрасная Отчизна –<br> Земля чешская, дом мой,<br> Земля чешская, дом мой.<br> === '''ЧИЛИ''' === '''Himno nacional de Chile'''<br> Puro, Chile, es tu cielo azulado<br> Puras brisas te cruzan también.<br> Y tu campo de flores bordado<br> Es la copia feliz del Edén.<br> Majestuosa es la blanca montaña<br> Que te dio por baluarte el Señor<br> Que te dio por baluarte el Señor,<br> Y ese mar que tranquilo te baña<br> Te promete un futuro esplendor<br> Y ese mar que tranquilo te baña<br> Te promete un futuro esplendor.<br> '''''Coro:'''''<br> Dulce Patria, recibe los votos<br> Con que Chile en tus aras juró:<br> Que o la tumba serás de los libres<br> O el asilo contra la opresión<br> Que o la tumba serás de los libres<br> O el asilo contra la opresión<br> Que o la tumba serás de los libres<br> O el asilo contra la opresión<br> O el asilo contra la opresión<br> O el asilo contra la opresión.<br> https://rutube.ru/video/05d37ea9b6326509a72686eb83d5a08f/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_National_Anthem_of_Chile.ogg '''Чили милли гимны'''<br> Саф-пакь Чили, синең күгең якты, зәңгәр,<br> Болыннарың чәчәк-чәчәк каймада,<br> Бөтерелә диңгездән искән җилләр —<br> Бар соң мондый оҗмах өлгесе кайда!<br> Ак түбәле бу мәһабәт тауларны —<br> Сагың итеп Хак иңдергән аларны,<br> Сак итеп Ходай иңдергән аларны.<br> Ярларыңа каккан тыныч дулкыннар<br> Вәгъдә итә мәңгелек гүзәл еллар,<br> Ярларыңа каккан тыныч дулкыннар<br> Вәгъдә итә мәңгелек гүзәл еллар.<br> '''''Кушымта:'''''<br> Изге Ватан, Чили дога-антын<br> Кабул ит, багышлый кыз-улың:<br> “Йә булырсың азатлар зираты,<br> Йә золымнан сыеныр урын,<br> Йә булырсың азатлар зираты,<br> Йә золымнан сыеныр урын,<br> Йә булырсың азатлар зираты,<br> Йә золымнан сыеныр урын,<br> Йә золымнан сыеныр урын,<br> Йә золымнан сыеныр урын”.<br> '''Рәсми башкарыла торган рәвештәге җыелма өлеше. Гимн текстында җәмгысы алты куплет бар.'''<br> === '''ЧУАШСТАН''' === '''ТӐВAН ҪӖРШЫВ'''<br> Ҫурхи тӗнче вӑраннӑ чух,<br> Хаваслӑ кун шӑраннӑ чух,<br> Чун савӑнать: чӗре сикет,<br> Ҫӗршывӑм ҫинчен юрлас килет.<br> Хушса юрламалли:<br> Тӑван ҫӗршыв, тӑван ҫӗршыв,<br> Асран кайми юратнӑ ҫӗршыв.<br> Тӑван ҫӗршыв, тӑван ҫӗршыв,<br> Мухтав сана ҫуралнӑ ҫӗршыв.<br> Яшсем–херсем вылянӑ чух,<br> Атте–анне ӑс панӑ чух,<br> Чун савӑнать, чӗре сикет,<br> Татах та нумай пурнас килет.<br> Хушса юрламалли<br> Тӑвансемпе пӗрлешнӗ чух,<br> Чӑваш тӗнчи ҫӗкленнӗ чух,<br> Чун савӑнать: чӗре сикет,<br> Татах та хастар пулас килет.<br> Хушса юрламалли<br> https://rutube.ru/video/7d03d506bb9c8a2849c97b4f56f90fc7/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Chuvashia.ogg '''ТУГАН ҖИР'''<br> 1. Язгы дөнья уянган чак,<br> Һәвәс көннәр җылынган чак,<br> Җан сөенә, йөрәк җилкенә,<br> Ил турында җырлыйсы килә.<br> Кушымта:<br> Туган җирем, туган ягым,<br> Сөйгән илем, изге Анам.<br> Туган җирем, туган ягым,<br> Мактау сиңа, дан сиңа, дан!<br> 2. Яшь-җилкенчәк уйный-көлә,<br> Ата-ана үгет бирә,<br> Җан сөенә, йөрәк җилкенә,<br> Әле озак яшисе килә.<br> Кушымта.<br> 3. Туган-кардәш берләшкән чак,<br> Чуашлар күмәкләшкән чак,<br> Җан сөенә, йөрәк җилкенә,<br> Эшчән-уңган буласы килә.<br> Кушымта.<br> === '''ШВЕЙЦАРИЯ''' === '''Schweizerpsalm'''<br> Trittst im Morgenrot daher,<br> Seh’ ich dich im Strahlenmeer, <br> Dich, du Hocherhabener, Herrlicher! <br> Wenn der Alpen Firn sich rötet,<br> Betet, freie Schweizer betet.<br> Eure fromme Seele ahnt,<br> Eure fromme Seele ahnt –<br> Gott im hehren Vaterland!<br> Gott, den Herrn, im hehren Vaterland! <br> Kommst im Abendglühn daher,<br> Find’ ich Dich im Sternenheer,<br> Dich, du Menschenfreundlicher, Liebender!<br> In des Himmels lichten Räumen<br> Kann ich froh und selig träumen;<br> Denn die fromme Seele ahnt,<br> Denn die fromme Seele ahnt –<br> Gott im hehren Vaterland!<br> Gott, den Herrn, im hehren Vaterland! <br> Ziehst im Nebelflor daher,<br> Such’ ich Dich im Wolkenmeer,<br> Dich, du Unergründlicher, Ewiger!<br> Aus dem grauen Luftgebilde<br> Bricht die Sonne klar und milde,<br> Und die fromme Seele ahnt,<br> Und die fromme Seele ahnt –<br> Gott im hehren Vaterland!<br> Gott, den Herrn, im hehren Vaterland! <br> Fährst im wilden Sturm daher,<br> Bist Du selbst uns Hort und Wehr,<br> Du, allmächtig Waltender, Rettender!<br> In Gewitternacht und Grauen<br> Laßt uns kindlich Ihm vertrauen! <br> Ja, die fromme Seele ahnt,<br> Ja, die fromme Seele ahnt –<br> Gott im hehren Vaterland!<br> Gott, den Herrn, im hehren Vaterland!<br> https://rutube.ru/video/8d215123ab75bce82a03a5ff144fa9b4/ https://rutube.ru/video/ecab53f5f40024008ae29d95276eb8ba/ Алман тексты тәрҗемәсе<br> '''Швейцария догасы'''<br> Килсәң таң шәфәгындә,<br> Күрәм нур диңгезендә,<br> Тәңрем, Сине – Кодрәт иясен! <br> Альп карлары алсулана,<br> Азат бәндәләр догада,<br> Һәм тәкъва җан инана,<br> Һәм тәкъва җан инана:<br> Ходай – изге Ватанда!<br> Хак Тәгалә – изге Ватанда! <br> Кичке эңгер-меңгердә<br> Табам күкләр түрендә<br> Сине, Ярлыкаучы, Сөюче!<br> Хыялларда күккә ашып,<br> Шат күңелле уйга батып,<br> Тәкъва җаннар инана,<br> Тәкъва җаннар инана:<br> Ходай – изге Ватанда!<br> Хак Тәгалә – изге Ватанда! <br> Күк өртелсә томанга,<br> Эзлим Сине болытта,<br> Акыл ирешмәслек, Бакый зат!<br> Соры пәрдәләрне ертып,<br> Ягымлы нур сипсә кояш,<br> Тәкъва җаннар инана,<br> Тәкъва җаннар инана:<br> Ходай – изге Ватанда!<br> Хак Тәгалә – изге Ватанда! <br> Бураннар кар ураса,<br> Безгә терәк-ышаныч,<br> И Яралтучы, Коткаручы!<br> Яшен яшьнәп күк күкрәсә, <br> Сиңа гына сыгынабыз!<br> Һәм тәкъва җан инана,<br> Һәм тәкъва җан инана:<br> Ходай – изге Ватанда!<br> Хак Тәгалә – изге Ватанда!<br> '''Cantique suisse'''<br> Sur nos monts, quand le soleil<br> Annonce un brillant réveil,<br> Et prédit d’un plus beau jour Le retour,<br> Les beautés de la Patrie<br> Parlent à l’âme attendrie:<br> Au ciel montent plus joyeux,<br> Au ciel montent plus joyeux<br> Les accents d’un cœur pieux,<br> Les accents émus d’un cœur pieux.<br> Lorsqu’un doux rayon du soir<br> Joue encore dans le bois noir,<br> Le cœur se sent plus heureux près de Dieu.<br> Loin des vains bruits de la plaine<br> L’âme en paix est plus sereine;<br> Au ciel montent plus joyeux,<br> Au ciel montent plus joyeux<br> Les accents d’un cœur pieux,<br> Les accents émus d’un cœur pieux. <br> Lorsque dans la sombre nuit<br> La foudre éclate avec bruit,<br> Notre cœur pressent encore le Dieu fort.<br> Dans l’orage et la détresse, <br> Il est notre forteresse.<br> Offrons-Lui de cœurs pieux,<br> Offrons-Lui de cœurs pieux,<br> Dieu nous bénira des cieux,<br> Dieu nous bénira du hauts des cieux.<br> Des grands monts vient le secours,<br> Suisse! espère en Dieu toujours!<br> Garde la foi des aïeux, vis comme eux! <br> Sur l’autel de la partrie<br> Met tes biens, ton cœurs, ta vie! <br> C’est le trésor précieux, <br> C’est le trésor précieux<br> Que Dieu nous bénira des cieux,<br> Que Dieu nous bénira du hauts des cieux.<br> https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Swiss_Psalm.ogg<br> https://yandex.ru/video/preview/5091516978263507943 Француз тексты тәрҗемәсе<br> '''Кояш таулар өстендә'''<br> Уяныгыз! дигәндә,<br> Мәсих кабат җиргә иңәр диеп,<br> Ватаныбыз күркәмлеге<br> Тәкъва җанга бирә хәбәр.<br> Һәм кабат күккә аша,<br> Һәм кабат күккә аша<br> Ихлас күңел догабыз,<br> Ихлас күңел түре догабыз.<br> Кичен шәфәкъ нурлары<br> Урманнарны яктыртса,<br> Тәңре хозурында без бәхетле.<br> Ыгы-зыгысыз үзәндә<br> Тыныч җаннар да борчусыз;<br> Һәм кабат күккә аша,<br> Һәм кабат күккә аша<br> Ихлас күңел догасы,<br> Ихлас күңел түре догасы.<br> Яшен яшьнәсә төнлә,<br> Күк күкрәсә, җил купса,<br> Йөрәк тоя Тәңре кодрәтен.<br> Ул, авырлыклар килгәндә,<br> Ышанычлы терәгебез.<br> Ачыйк тәкъва җанны Аңа,<br> Ачыйк тәкъва җанны Аңа,<br> Ярлыкагыл, диеп, Алла,<br> Ярлыкагыл, диеп, безне Алла.<br> Безнең иминлек – Күктән,<br> Илһам алыйк Тәңредән!<br> Ата-баба күк сакла динне!<br> Ватанга багышла җаның,<br> Тапкан малың, хезмәтеңне!<br> Бу – тиңдәшсез хәзинә,<br> Бу – тиңдәшсез хәзинә:<br> Бәхет Алладан иңә,<br> Безнең бәхет Алладан иңә.<br> Итальян телендәге текст '''Salmo svizzero''' дип атала.<br> Романш телендәге текст '''Psalm svizzer''' дип атала.<br> === '''ШВЕЦИЯ (дәүләт гимны)''' === '''Du Gamla Du Fria'''<br> Du gamla, du fria, du fjällhöga nord<br> Du tysta, du glädjerika sköna!<br> Jag hälsar dig, vänaste land uppå jord,<br> Din sol, din himmel, dina ängder gröna,<br> Din sol, din himmel, dina ängder gröna.<br> Du tronar på minnen från fornstora dar,<br> då ärat ditt namn flög över jorden.<br> Jag vet att du är och du blir vad du var.<br> Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden,<br> Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden.<br> https://rutube.ru/video/f2e644afbb38c128d45914c910fca2cf/ https://my.mail.ru/music/search/Гимн%20Швеции%20 https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:United_States_Navy_Band_-_Sweden.ogg '''Борынгы азат илем'''<br> Котып түрендә – борынгы үрләрең,<br> Тыныч иркенлектә җиһан гүзәле!<br> Сәлам, Ватаным, урман-күлләреңә,<br> Күгең, кояшың һәм үзәннәреңә,<br> Күгең, кояшың һәм үзәннәреңә.<br> Хәтер түрендә – ил булып үскәнең,<br> Даның танытып, җир гизеп үткәнең.<br> Изге теләгем: кодрәтле бул, илем!<br> Котып түрендә – яшәвем, үлемем,<br> Котып түрендә – яшәвем, үлемем.<br> === '''ШВЕЦИЯ (кыйрал гимны)''' === '''Kungssången'''<br> 1. Ur svenska hjärtans djup en gång<br> en samfälld och en enkel sång,<br> som går till konungen fram!<br> Var honom trofast och hans ätt,<br> gör kronan på hans hjässa lätt,<br> och all din tro till honom sätt,<br> du folk av frejdad stam!<br> 5. Du himlens Herre, med oss var,<br> som förr du med oss varit har,<br> och liva på vår strand<br> det gamla lynnets art igen<br> hos sveakungen och hans män.<br> Och låt din ande vila än<br> utöver nordanland!<br> https://yandex.ru/video/preview/5773466526456716945 '''Кыйрал җыры'''<br> 1. Шведлар йөрәге түреннән<br> гади генә бер җыр иңгән,<br> яд итеп кыйралын!<br> Бул син кыйралыңа тугры,<br> булсын аның таҗы нурлы,<br> аның нәселе данлыклы,<br> әй, ирекле кавем!<br> 5. Ашкач та күкләргә җаның,<br> газиз булсын сиңа халкың, —<br> һәм Свея җирендә<br> тормыш янә кабатлансын,<br> борынгы рух гел саклансын.<br> Синең җаның хозурлансын<br> Төньяк иле өстендә.<br> '''Королевская песня'''<br> ('''''Игорь Крайнюков тәрҗемәсе''''')<br> 1. В сердцах у шведов как-то раз<br> Родился гимн без пышных фраз,<br> Пусть к королю придёт.<br> Ему ты верностью плати,<br> Короны тяжесть сократи,<br> И с верою в него цвети,<br> Прославленный народ!<br> 5. И после смерти с нами будь,<br> Как прежде, укажи нам путь,<br> Едины мы с тобой.<br> Дух древний в нас с тобой сидит,<br> О свеях память он хранит…<br> Пускай душа твоя парит<br> Над северной землёй.<br> === '''ШОТЛАНДИЯ''' === Шотланд (гэль) телендә<br> '''FHLÙR NA H-ALBANN'''<br> O Fhlùr na h-Albann,<br> cuin a chì sinn<br> an seòrsa laoich<br> a sheas gu bàs 'son<br> am bileag feòir is fraoich,<br> a sheas an aghaidh<br> feachd uailleil Iomhair<br> 's a ruaig e dhachaidh<br> air chaochladh smaoin?<br> Na cnuic tha lomnochd<br> ‘s tha duilleach Foghair mar bhrat air làr,<br> am fearann caillte<br> dan tug na seòid ud gràdh,<br> a sheas an aghaidh<br> feachd uailleil Iomhair<br> 's a ruaig e dhachaigh<br> air chaochladh smaoin.<br> Tha 'n eachdraidh dùinte<br> ach air dìochuimhne chan fheum i bhith,<br> is faodaidh sinn èirigh<br> gu bhith nar Rìoghachd a-rìs<br> a sheas an aghaidh<br> feachd uailleil Iomhair<br> 's a ruaig e dhachaidh<br> air chaochladh smaoin<br> Инглиз телендә<br> '''FLOWER OF SCOTLAND'''<br> O flower of Scotland<br> When will we see<br> Your like again<br> That fought and died for<br> Your wee bit hill and glen<br> And stood against him<br> Proud Edward's army<br> And sent him homeward<br> Tae think again<br> The hills are bare now<br> And autumn leaves lie thick and still<br> O'er land that is lost now<br> Which those so dearly held<br> And stood against him<br> Proud Edward's army<br> And sent him homeward<br> Tae think again<br> Those days are passed now<br> And in the past they must remain<br> But we can still rise now<br> And be the nation again<br> And stood against him<br> Proud Edward's army<br> And sent him homeward<br> Tae think again<br> https://rutube.ru/video/bf509d6043c02ee4d023a7ad0ae554c0/ https://muz.zvukofon.com/track/1325741351-navan-o-fhluir-na-h-albann-o-flower-of-scotland{{Deadlink|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} https://yandex.ru/video/preview/17505676802856677467 '''ШОТЛАНД ЧӘЧӘГЕ'''<br> Шотланд Чәчәге,<br> кайчан кабат<br> күрербез илнең,<br> җан фида кылып,<br> Эдвардны җиңгән<br> Һилл-Гленн кебек булганын?<br> Баскынны ул куып<br> кире кайтарган, –<br> уйлансын дип.<br> Бу калкулыклар<br> шыр ялангач,<br> яфрак коела,<br> кайчандыр көзен<br> Эдвардны җиңеп,<br> югалган ил өстенә.<br> Баскынны ул куып<br> кире кайтарган, –<br> уйлансын дип.<br> Ул көннәр – күптән<br> үткән заман,<br> без әле кабат<br> күтәрелә алабыз –<br> Эдвардны җиңгән<br> шул кыю милләт булып.<br> Баскынны ул куып<br> кире кайтарган, –<br> уйлансын дип<br> '''ЭДВАРД II''' – XIV гасыр башында Шотландияне басып алырга дип сугыш башлаган һәм хәлиткеч яуда тар-мар ителгән инглиз кыйралы.<br> '''ҺИЛЛ-ГЛЕНН''' – Шотландиянең таулы һәм тигезлекле өлешләренең гомуми атамасы, халыкта Шотландия синонимы буларак та кулланыла.<br> === '''ШРИ ЛАНКА''' === Синһал телендә<br> ශ්‍රී ලංකා මාතා අප ශ්‍රී ලංකා<br> නමෝ නමෝ නමෝ නමෝ මාතා<br> සුන්දර සිරිබරිනී<br> සුරැඳි අති ශෝභමාන ලංකා<br> ධාන්‍ය ධනය නෙක<br> මල් පලතුරු පිරි ජය භුමිය රම්‍යා<br> අප හට සැප සිරි සෙත සදනා<br> ජීවනයේ මාතා<br> පිළිගනු මැන අප භක්තී පූජා<br> නමෝ නමෝ මාතා අප ශ්‍රී ලංකා<br> නමෝ නමෝ නමෝ නමෝ මාතා<br> ඔබ වේ අප විද්‍යා<br> ඔබ මය අප සත්‍යා<br> ඔබ වේ අප ශක්ති<br> අප හද තුළ භක්තී<br> ඔබ අප ආලෝකේ<br> අපගේ අනුප්‍රාණේ<br> ඔබ අප ජීවන වේ<br> අප මුක්තිය ඔබ වේ<br> නව ජීවන දෙමිනේ<br> නිතින අප පුබුදු කරන් මාතා<br> ඥාන වීර්ය වඩවමින රැගෙන<br> යනු මැන ජය භූමී කරා<br> එක මවකගෙ දරු කැල බැවිනා<br> යමු යමු වී නොපමා<br> ප්‍රේම වඩා සැම භේද දුරැර දා<br> නමෝ නමෝ මාතා අප ශ්‍රී ලංකා<br> නමෝ නමෝ නමෝ නමෝ මාතා<br> Укылышы:<br> Śrī laṁkā mātā, apa Śrī laṁkā<br> Namō namō namō namō mātā<br> Sundara siribarinī<br> Suræn̆di ati shōbhamāna laṁkā<br> Dhānya dhanaya neka<br> Mal palaturu piri jaya bhumiya ramyā<br> Apa haṭa sæpa siri seta sadanā<br> Jīvanayē mātā<br> Piḷiganu mæna apa bhaktī pūjā<br> Namō namō mātā,<br> apa Śrī laṁkā<br> Namō namō namō namō mātā<br> Oba vē apa vidyā<br> Oba maya apa satyā<br> Oba vē apa shakti<br> Apa hada tuḷa bhaktī<br> Oba apa ālōkē<br> Apagē anuprāṇē<br> Oba apa jīvana vē<br> Apa muktiya oba vē<br> Nava jīvana demine<br> Nitina apa pubudu karan mātā<br> Gnāna vīrya vaḍavamina rægena<br> Yanu mæna jaya bhūmī karā<br> Eka mavakage daru kæla bævinā<br> Yamu yamu vī nopamā<br> Prēma vaḍā sæma bhēda duræra dā<br> Namō namō mātā, Apa Śrī laṁkā<br> Namō namō namō namō mātā<br> https://wikiway.com/sri-lanka/gimn/ https://rutube.ru/video/827057bc2f76af2803257956805de8e6/ https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sri_Lankan_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band_(2003).oga Дан-шөһрәт яула, Шри Ланка ана!<br> Сәлам сиңа, Анам, сәлам сиңа!<br> ................................ === '''ЭКВАДОР''' === '''¡SALVE, OH PATRIA!'''<br> Coro:<br> ¡Salve, oh Patria, mil veces!<br> ¡Oh Patria! ¡gloria a ti, gloria a ti!<br> Ya tu pecho, tu pecho, reboza<br> Gozo y paz ya tu pecho reboza;<br> Y tu frente, tu frente radiosa<br> Más que el sol contemplamos lucir,<br> Y tu frente, tu frente radiosa<br> Más que el sol contemplamos lucir.<br> 2. Los primeros los hijos del suelo<br> Que soberbio, el Pichincha decora<br> Te aclamaron por siempre señora<br> Y vertieron su sangre por ti.<br> Dios miró y a septó el holocausto<br> Y esa sangre fue germen fecundo<br> De otros héroes que atónito el mundo<br> Vió en tu torno a millares surgir,<br> a millares surgir, a millares surgir.<br> Coro:<br> ¡Salve, oh Patria, mil veces!<br> ¡Oh Patria! ¡gloria a ti, gloria a ti!<br> Ya tu pecho, tu pecho, reboza<br> Gozo y paz ya tu pecho reboza;<br> Y tu frente, tu frente radiosa<br> Más que el sol contemplamos lucir,<br> Y tu frente, tu frente radiosa<br> Más que el sol contemplamos lucir.<br> https://rutube.ru/video/ca28070b4983f2f40cf3090e3d08cc5c/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Anthem_of_Ecuador.ogg https://my.mail.ru/music/songs/гимн-республики-эквадор-с-1948-г-salve-oh-patria-3cef9729f8c79858a78d43bccaa03ba3 '''''Алты куплетлы гимнның халыкара шартларда башкару өчен рәсмиләштерелгән өлеше. Кушымтадан башлана һәм кушымта белән тәмамлана. Ярты минутлык увертюрасы бар.'''''<br> '''МЕҢ ЯШӘ, ВАТАН!'''<br> Кушымта:<br> Әй Ватан, мең яшә, әй Ватан!<br> Дан сиңа, сиңа дан!<br> Синең күкрәгеңдә, күкрәгеңдә —<br> Тынычлык һәм шатлык ил-көнгә;<br> Һәм синең балкышлы йөзеңнән<br> Кояштан күбрәк нур сибелә,<br> Һәм синең балкышлы йөзеңнән<br> Кояштан күбрәк нур сибелә.<br> 2. Җиребезнең тәүге азатлары,<br> Пичинчаның* мәшһүр уллары —<br> Синең өчен алар кан койган,<br> Сине хаким итеп таныткан.<br> Алла кабул иткән бу корбанны,<br> Кальбеңә яралгы булганны,<br> Дөньяны алар гаҗәпләндергән,<br> Көрәшкә меңнәрне күтәргән,<br> Меңнәрне күтәргән, меңнәрне күтәргән.<br> Кушымта.<br> * '''Пичинча''' — Эквадорда азатлык өчен күтәрелеш башланган провинция.<br> === '''ЭКВАТОР ГВИНЕЯСЫ''' === https://rutube.ru/video/fd48ffa34dc6d0a2df7f9c0e6a249d94/ https://flag-gimn.ru/hymns/equatorial-guinea/ === '''ЭРИТРЕЯ''' === '''''Тигринья телендә'''''<br> ||: ኤርትራ ኤርትራ ኤርትራ፡<br> በዓል ደማ እናልቀሰ ተደምሲሱ፡<br> መስዋእታ ብሓርነት ተደቢሱ። :||<br> መዋእል ነኺሳ ኣብ ዕላማ፡<br> ትእምርቲ ጽንዓት ኰይኑ ስማ፡<br> ኤርትራ'ዛ ሓበን ውጹዓት፡<br> ኣመስኪራ ሓቂ ክምትዕወት።<br> ኤርትራ ኤርትራ፡<br> ኣብ ዓለም ጨቢጣቶ ግቡእ ክብራ።<br> ናጽነት ዘምጽኣ ልዑል ኒሕ፡<br> ንህንጻ ንልምዓት ክሰርሕ፡<br> ስልጣነ ከነልብሳ ግርማ፡<br> ሕድሪ'ለና ግምጃ ክንስልማ።<br> ||: ኤርትራ ኤርትራ፡<br> ኣብ ዓለም ጨቢጣቶ ግቡእ ክብራ። :||<br> '''''Гарәп телендә'''''<br> ||: إرتريا إرتريا إرتريا<br> قد دحرت بغيظهم أعداءها<br> وتوجت بالنصر تضحياتها :||<br> مع الأعداء قد مرت من عهود<br> غدا اسمها معجزة الصمود<br> فخر المكافحين في إرتريا<br> قد برهنت أن العلا لها<br> إرتريا إرتريا<br> تبوأت مكانها بين الأمم<br> بإصرارنا الذي جنى التحرير<br> سننجز البناء والتعمير<br> لتزدهر وتلبس الوقار<br> تعاهدنا أن تسمو إرتريا<br> ||: إرتريا إرتريا<br> تبوات مكانها بين الأمم :||<br> https://rutube.ru/video/02590c3f2d781252aaa4b5058918e486/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:National_Anthem_of_Eritrea_by_US_Navy_Band.ogg ||: Эритра, Эритра, Эритра,<br> Мәрхәмәтсез дошман тар-мар ителгән,<br> Һәм шәһадәт хөррият булып иңгән. :||<br> Һәрдаим тугры теләгенә,<br> Әйләнде ныклык үрнәгенә,<br> Горурлык терәге, Эритра<br> Хаклык өстенлеген раслап тора.<br> Эритра, Эритра,<br> Хак урынын Җир йөзендә ул кора.<br> Фидакарьлек илгә юл салды,<br> Ватан яңарышка юл алды,<br> Бурычы итеп алгарышын,<br> Уңган халык барысын булдыра.<br> ||: Эритра, Эритра,<br> Хак урынын Җир йөзендә ул кора. :||<br> === '''ЭСТОНИЯ''' === '''MU ISAMAA, MU ÕNN JA RÕÕM'''<br> Mu isamaa, mu õnn ja rõõm,<br> kui kaunis oled sa!<br> Ei leia mina iial teal<br> see suure, laia ilma peal,<br> mis mul nii armas oleks ka,<br> kui sa, mu isamaa!<br> Sa oled mind ju sünnitand<br> ja üles kasvatand;<br> sind tänan mina alati<br> ja jään sull’ truuiks surmani,<br> mul kõige armsam oled sa,<br> mu kallis isamaa!<br> Su üle Jumal valvaku,<br> mu armas isamaa!<br> Ta olgu sinu kaitseja<br> ja võtku rohkest õnnista,<br> mis iial ette võtad sa,<br> mu kallis isamaa!<br> https://rutube.ru/video/d1e3c09f9103115dae6e51b29b72dceb/ https://wikiway.com/estonia/gimn/ '''ИЛЕМ, БӘХЕТ-КУАНЫЧЫМ'''<br> Илем, бәхет-куанычым,<br> кадерлем, багалмам!<br> Дөнья гизеп эзләсәм дә,<br> Кая барып тезләнсәм дә,<br> синдәй гүзәлне табалмам,<br> әй сөекле Ватан!<br> Син тудырдың, син үстердең<br> анам кебек мине;<br> сиңа мәңге мин бурычлы,<br> гүргә кадәр турылыклы,<br> рәхмәт укып сөям сине,<br> газиз туган илем!<br> Нигъмәтеннән аермасын<br> Ходай сине, илем!<br> Хак Тәгалә ярлыкасын,<br> бөтен дөньяда хуплансын<br> һәр ниятең, изге эшең,<br> газиз туган илем!<br> === '''ЯМАЙКА''' === JAMAICA, LAND WE LOVE<br> '''I.''' Eternal Father, bless our land<br> Guard us with Thy mighty hand<br> Keep us free from evil powers<br> Be our light through countless hours<br> To our leaders, Great Defender,<br> Grant true wisdom from above<br> Justice, truth be ours forever<br> Jamaica, land we love<br> Jamaica, Jamaica,<br> Jamaica, land we love.<br> '''II.''' Teach us true respect for all<br> Stir response to duty's call<br> Strengthen us the weak to cherish<br> Give us vision lest we perish<br> Knowledge send us, Heavenly Father,<br> Grant true wisdom from above<br> Justice, truth be ours forever<br> Jamaica, land we love<br> Jamaica, Jamaica,<br> Jamaica, land we love.<br> https://rutube.ru/video/42ecb4f460c891d5e3cef506788d3114/ https://wikiway.com/jamaica/gimn/ https://ru.wikipedia.org/wiki/Файл:%22Jamaica,_Land_We_Love%22,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.oga === '''ЯҢА ЗЕЛАНДИЯ''' === '''''Маори телендә '''''<br> '''AOTEAROA'''<br> 1. E Ihoā Atua,<br> O ngā iwi mātou rā,<br> Āta whakarangona;<br> Me aroha noa.<br> Kia hua ko te pai;<br> Kia tau tō atawhai;<br> Manaakitia mai<br> Aotearoa.<br> '''''Инглиз телендә'''''<br> '''GOD DEFEND NEW ZEALAND'''<br> 1. God of nations! at Thy feet<br> In the bonds of love we meet,<br> Hear our voices, we entreat,<br> God defend our Free Land.<br> Guard Pacific's triple star,<br> From the shafts of strife and war,<br> Make her praises heard afar,<br> God defend New Zealand!<br> https://rutube.ru/video/5559eb22df9b7b79051fdcb238bcf146/ https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:New_Zealand_national_anthem,_performed_by_the_United_States_Navy_Band.wav '''АОТЕАРОА'''<br> Әй Тәңребез, Аллабыз,<br> Тик Сиңа табынабыз,<br> Таң иле милләте без —<br> Сиңа мәхәббәтебез.<br> Илне муллыкта яшәт,<br> Кайгырт һәм ярдәм күрсәт,<br> Сакла гел иминлектә<br> Аотеароаны.<br> '''Беренче куплеты, рәсми башкарыла торганы. Тагын дүрт куплеты бар.'''<br> === '''ЯПОНИЯ''' === '''日本語で ''(Nihongo de)'''''<br> '''君が代 (Kimi gayo)'''<br> きみがよは (Kimi gayo wa)<br> ちよにやちよに (Čiyoni, yačiyoni)<br> さざれいしの (Sazare iśi-no)<br> いわおとなりて (Iwao to narite)<br> こけのむすまで (Koke-no musu made)<br> https://rutube.ru/video/caf89205dab6b7616c57e46f1915db75/ https://my.mail.ru/music/search/君が代 https://tt.wikipedia.org/wiki/Файл:Kimi_ga_Yo_instrumental.ogg '''''Татар телендә'''''<br> '''Галиҗәнап хакимлеге'''<br> Мең еллар без бәхетле;<br> Нәселең булсын тәхетле<br> Вак ташлар<br> Кодрәтле тау-кыя булып киткәнче,<br> Итәкләрендә мүк үскәнче.<br> o0ty2vlz278hap1g1vhup1kezlzd3c8 0 1491934 6026440 6024682 2026-09-03T22:12:20Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026440 wikitext text/x-wiki {{мәгълүмати исемлек}} [[Файл:Fatherland 1st class.jpg|thumb|120px|I дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлар өчен» ордены]] Бу исемлектә [[Ватан алдындагы казанышлар өчен ордены|«Ватан алдындагы казанышлар өчен» орденының]] I дәрәҗәсенә ия затлар бирелә. {{TOC left}} == Кораллы көчләр вәкиле кавалерлары == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасына волонтёрлар керткән мәгълүматка нигезләнә, '''тулы түгел''' һәм хаталы була ала. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру/тулыландыру/төзәтү һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз. Тамгалары татарчалаштырылмаган чакта, башка телдәгесен бирә. ''Авышлы язу'' әлегә [[Татарча Википедия]]дә үзләре турында мәкалә булмаганнарны билгели.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q131436514. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=label |columns=number:#,p18:сурәт,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p108,p373:медиа,p570 |thumb_size = 100}} {| class='wikitable sortable' ! # ! сурәт ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! медиа ! үлем датасы |- | style='text-align:right'| 1 | [[Файл:Viktor Zolotov (2023-10-16).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4193368|Виктор Золотов]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-01-27 | [[Саз (шәһәр)]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q851436|тән сакчысы]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Zolotov|Viktor Zolotov]] | |- | style='text-align:right'| 2 | [[Файл:Shoigu 2024-10-10.jpg|center|128px]] | [[Сергей Шойгу]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-21 | [[Чадан]] | ''[[:d:Q4239246|Красноярск дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q13582652|төзелеш инженеры]]''<br/>''[[:d:Q83307|министр]]'' | ''[[:d:Q726762|Рус география җәмгыяте]]''<br/>''[[:d:Q672108|Россия Федерациясе иминлек советы]]'' | [[:commons:Category:Sergei Shoigu|Sergei Shoigu]] | |} {{Wikidata list end}} == Кораллы көчләр вәкиле булмаган кавалерлар == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасына волонтёрлар керткән мәгълүматка нигезләнә, '''тулы түгел''' һәм хаталы була ала. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру/тулыландыру/төзәтү һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз. Тамгалары татарчалаштырылмаган чакта, башка телдәгесен бирә. ''Авышлы язу'' әлегә [[Татарча Википедия]]дә үзләре турында мәкалә булмаганнарны билгели.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q18080431. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=label |columns=number:#,p18:сурәт,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p108,p373:медиа,p570 |thumb_size = 100}} {| class='wikitable sortable' ! # ! сурәт ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! медиа ! үлем датасы |- | style='text-align:right'| 1 | [[Файл:Alexander Zhukov 2018-07-12.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q57735|Alexander Zhukov]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-06-01 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q49126|Һарвард эшмәкәрлек мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>[[Harvard universitetı|Гарвард университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Zhukov|Alexander Zhukov]] | |- | style='text-align:right'| 2 | [[Файл:Alexander Baranov.jpg|center|128px]] | [[Александр Баранов (педиатр)|Александр Баранов]] | data-sort-value="1941" | 1941-07-15 | ''[[:d:Q19810894|Арзаматово]]'' | [[Казан дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q1919436|педиатр]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[:commons:Category:Alexander Alexandrovich Baranov|Alexander Alexandrovich Baranov]] | |- | style='text-align:right'| 3 | [[Файл:Meeting with permanent members of the Security Council (cropped).jpg|center|128px]] | [[Александр Бортников]] | data-sort-value="1951" | 1951-11-15 | [[Пермь]] | ''[[:d:Q2378801|Петербург дәүләт тимер юллар университеты]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Vasilyevich Bortnikov|Alexander Vasilyevich Bortnikov]] | |- | style='text-align:right'| 4 | [[Файл:Aleksandr Sergeyevich Dzasokhov (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2624267|Александр Дзасохов]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-04-03 | [[Владикавказ]] | ''[[:d:Q4412485|Төньяк Кавказ таучылык-металлургия институты]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Alexander Dzasokhov|Alexander Dzasokhov]] | |- | style='text-align:right'| 5 | [[Файл:Alexander Konovalov 2024.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4230977|Александр Коновалов]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-12-12 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[хирург]] | ''[[:d:Q4397981|Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе]]'' | [[:commons:Category:Aleksandr Nikolayevich Konovalov|Aleksandr Nikolayevich Konovalov]] | |- | style='text-align:right'| 6 | [[Файл:Alexander Maslyakov (2021-09-17) 05 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q54977|Александр Масляков]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-11-24 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]'' | ''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]'' | [[КВН]]<br/>''[[:d:Q4053893|Әйдәгез әле, кызлар!]]''<br/>''[[:d:Q4053894|Әйдәгез әле, егетләр!]]''<br/>''[[:d:Q4109863|Весёлые ребята]]''<br/>''[[:d:Q4028659|12 нче кат]]''<br/>''[[:d:Q70620928|Алло, талантларны эзлибез!]]''<br/>''[[:d:Q4238090|Кызыл канәфер (фестиваль)]]''<br/>''[[:d:Q2445097|Ел җыры]]''<br/>''[[:d:Q497935|Что? Где? Когда?]]''<br/>''[[:d:Q2026107|Дан минуты]]''<br/>''[[:d:Q4139139|ССРБ Яшьләр һәм балалар өчен телепрограммалар баш редакциясе]]''<br/>''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]'' | [[:commons:Category:Alexander Maslyakov|Alexander Maslyakov]] | data-sort-value="2024" | 2024-09-08 |- | style='text-align:right'| 7 | [[Файл:Скринский Александр Николаевич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q709201|Александр Скринский]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-01-15 | [[Ырынбур]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1063329|РФА СБ Төш физикасы институты]]'' | [[:commons:Category:Alexander Skrinsky|Alexander Skrinsky]] | |- | style='text-align:right'| 8 | [[Файл:Alexander Chubarian 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4517378|Александр Чубарьян]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-14 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | ''[[:d:Q4201452|РФА гомуми тарих институты]]'' | [[:commons:Category:Alexander Oganovich Chubarian|Alexander Oganovich Chubarian]] | |- | style='text-align:right'| 9 | [[Файл:Aleksandr Shirvindt 2018 - 07.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4524232|Александр Ширвиндт]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-07-19 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q12406482|юморист]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q4304032|Мәскәү академия сатира театры]]'' | [[:commons:Category:Aleksandr Shirvindt|Aleksandr Shirvindt]] | data-sort-value="2024" | 2024-03-15 |- | style='text-align:right'| 10 | [[Файл:2019-11-18 Aleksandr Shokhin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4526318|Александр Шохин]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-12-25 | [[Плесецк районы]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>''[[:d:Q1969986|Россия сәнәгатькәрләр һәм эшмәкәрләр берлеге]]'' | [[:commons:Category:Aleksandr Shokhin|Aleksandr Shokhin]] | |- | style='text-align:right'| 11 | [[Файл:Pakhmutova November 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q260885|Александра Пахмутова]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-11-09 | ''[[:d:Q25395453|Beketovka]]'' | [[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]]<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | | [[:commons:Category:Aleksandra Pakhmutova|Aleksandra Pakhmutova]] | |- | style='text-align:right'| 12 | [[Файл:Alexey Gordeyev (2019-03-13).jpg|center|128px]] | [[Алексей Гордеев]] | data-sort-value="1955" | 1955-02-28 | [[Франкфурт-ам-Одер]] | ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q83307|министр]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Gordeyev|Alexey Gordeyev]] | |- | style='text-align:right'| 13 | [[Файл:Alexei Leonov.jpg|center|128px]] | [[Алексей Леонов]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-30 | ''[[:d:Q27574003|Кемерово өлкәсенең Тисуль районы Листвянка авылы]]'' | ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4240123|Илкүләм авиация университетының Кременчуг очучылык көллияте]]'' | ''[[:d:Q105550321|хәрби очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q618694|очучы-истребитель]]''<br/>''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q19934710|хәрби-һава көчләре офицеры]]''<br/>''[[:d:Q408832|хәрби очучы]]''<br/>''[[:d:Q157148|генерал-майор]]''<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[галим]]<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Aleksei Leonov|Aleksei Leonov]] | data-sort-value="2019" | 2019-10-11 |- | style='text-align:right'| 14 | [[Файл:Alexey Miller (2022-05-27).jpg|center|128px]] | [[Алексей Миллер]] | data-sort-value="1962" | 1962-01-31 | [[Санкт-Петербург]] | [[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[эшкуар]] | [[Санкт-Петербург хакимият органнары|Санкт-Петербург хөкүмәте]]<br/>''[[:d:Q2035634|Санкт-Петербургның зур порты]]''<br/>''[[:d:Q805798|Балтыйк торбаүткәргеч системасы]]''<br/>''[[:d:Q2659854|Россия Федерациясенең энергетика министрлыгы]]''<br/>[[Газпром]] | [[:commons:Category:Alexey Miller|Alexey Miller]] | |- | style='text-align:right'| 15 | [[Файл:Alexey Chaly.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q15829163|Алексей Чалый]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-06-13 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1987511|Акъяр дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q194236|separatism]]'' | | [[:commons:Category:Aleksei Chalyi|Aleksei Chalyi]] | |- | style='text-align:right'| 16 | [[Файл:PatriarchAlexy2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q151040|Алексий II]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-02-23 | [[Таллинн]] | | ''[[:d:Q171692|патриарх]]''<br/>[[рухани]] | | [[:commons:Category:Patriarch Alexy II|Patriarch Alexy II]] | data-sort-value="2008" | 2008-12-05 |- | style='text-align:right'| 17 | [[Файл:Alisa Freindlich 8 December 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q271630|Алиса Фрейндлих]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-12-08 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q13360094|Александр Островский исемендәге Ленинград театр институты]]''<br/>''[[:d:Q4483553|239нчы санлы физика-математика лицее]]'' | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q222344|кинооператор]]'' | | [[:commons:Category:Alisa Freindlich|Alisa Freindlich]] | |- | style='text-align:right'| 18 | [[Файл:Анатолий Торкунов (15-06-2023) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Анатолий Торкунов]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-26 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q19829994|Корея белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]'' | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | [[:commons:Category:Anatoly Torkunov|Anatoly Torkunov]] | |- | style='text-align:right'| 19 | [[Файл:Andrei Kostin 2012.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4235374|Андрей Костин]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-09-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>''[[:d:Q1979607|финансист]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | ''[[:d:Q1549389|ВТБ банкы]]''<br/>''[[:d:Q1959942|ССРБ Чит ил эшләре министрлыгы]]'' | [[:commons:Category:Andrei Kostin|Andrei Kostin]] | |- | style='text-align:right'| 20 | [[Файл:BGromov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q504137|Борис Громов]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-11-07 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Boris Gromov|Boris Gromov]] | |- | style='text-align:right'| 21 | [[Файл:Boris Gryzlov (2011-05-18).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q188296|Борис Грызлов]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-12-15 | [[Владивосток]] | ''[[:d:Q4407705|Профессор М. А. Бонч-Бруевич исемендәге Санкт-Петербург дәүләт телекоммуникацияләр университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Boris Gryzlov|Boris Gryzlov]] | |- | style='text-align:right'| 22 | [[Файл:Борис Николаевич Ельцин-1 (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Борис Ельцин]] | data-sort-value="1931" | 1931-02-01 | [[Бутка]] | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]''<br/>[[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]] | ''[[:d:Q13582652|төзелеш инженеры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1340643|төзүче]]''<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Boris Yeltsin|Boris Yeltsin]] | data-sort-value="2007" | 2007-04-23 |- | style='text-align:right'| 23 | [[Файл:Boris Kravtsov (cropped) (2022-02-02).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4237307|Борис Кравцов]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-12-28 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]] | | [[:commons:Category:Boris Vasilyevich Kravtsov|Boris Vasilyevich Kravtsov]] | |- | style='text-align:right'| 24 | [[Файл:Boris Paton.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2704774|Борис Патон]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-11-14 | [[Киев]] | ''[[:d:Q85449|Киев политехника институты]]''<br/>''[[:d:Q2387454|Илкүләм авиация университеты]]'' | ''[[:d:Q18576582|металлург]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | ''[[:d:Q4201864|Украина милли фәннәр академиясенең Евгений Оскарович Патон исемендәге электросварка институты]]''<br/>''[[:d:Q839979|"Кызыл Сормово" кораблар төзү предприятиесе]]''<br/>''[[:d:Q4314276|Фән һәм тормыш (журнал)]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q958769|Украина милли фәннәр академиясе]]'' | [[:commons:Category:Borys Paton|Borys Paton]] | data-sort-value="2020" | 2020-08-19 |- | style='text-align:right'| 25 | | ''[[:d:Q2221431|Борис Покровский]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-01-10 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q28054786|опера режиссёры]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1776724|театр директоры]]'' | [[Зур театр]]<br/>''[[:d:Q172218|А. С. Пушкин исемендәге Түбән Новгород дәүләт академия опера һәм балет театры]]''<br/>''[[:d:Q4211516|Борис Александрович Покровский исемендәге Мәскәү дәүләт камера музыкасы театры]]''<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[:commons:Category:Boris Pokrovsky|Boris Pokrovsky]] | data-sort-value="2009" | 2009-06-05 |- | style='text-align:right'| 26 | [[Файл:Борис Эйфман. Boris Eifman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q893688|Борис Эйфман]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-07-22 | [[Рубцовск]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]'' | | [[:commons:Category:Boris Eifman|Boris Eifman]] | |- | style='text-align:right'| 27 | [[Файл:Валентина Матвиенко (17-03-2025) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Валентина Матвиенко]] | data-sort-value="1949" | 1949-04-07 | [[Шепетивка]] | ''[[:d:Q4407665|Санкт-Петербург дәүләт химия-фармацевтика университеты]]''<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | ''[[:d:Q4379628|провизор]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[губернатор]] | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Valentina Matviyenko|Valentina Matviyenko]] | |- | style='text-align:right'| 28 | [[Файл:1st meeting of 8th State Duma 07.jpg|center|128px]] | [[Валентина Терешкова]] | data-sort-value="1937" | 1937-03-06 | ''[[:d:Q1132498|Олы Масленниково]]'' | ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]'' | [[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[офицер]] | ''[[:d:Q4538916|Ярославль шиналар заводы]]''<br/>''[[:d:Q4239585|Кызыл Перекоп комбинаты]]''<br/>''[[:d:Q269668|Восток-6]]''<br/>[[ССРБ Югары Шурасы]]<br/>''[[:d:Q1643162|ССРБ Югары Советының Президиумы]]''<br/>''[[:d:Q3849241|Бөтенсоюз чит илләр белән мәдәни элемтәләр җәмгыяте]]''<br/>''[[:d:Q4538835|Ярославль өлкә думасы]]''<br/>[[Россия Дәүләт думасы|Россия Федерациясе Федераль мәҗлесенең Дәүләт думасы]] | [[:commons:Category:Valentina Tereshkova|Valentina Tereshkova]] | |- | style='text-align:right'| 29 | [[Файл:НГШ ВС РФ В.В. Герасимов.jpg|center|128px]] | [[Валерий Герасимов]] | data-sort-value="1955" | 1955-09-08 | [[Казан]] | [[94-нче гимназия (Казан)|94 нче гимназия]]<br/>[[Казан Суворов хәрби училищесы|Казан Суворов хәрби укуханәсе]]<br/>[[Казан танк университеты|Казан югары хәрби башлыклар уку йорты]]<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]]<br/>''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | [[:commons:Category:Valery Gerasimov|Valery Gerasimov]] | |- | style='text-align:right'| 30 | [[Файл:Valery Zorkin official portrait.png|center|128px]] | ''[[:d:Q506261|Валерий Зорькин]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-02-18 | ''[[:d:Q3578549|Диңгез буе краеның Октябрьский районы]]'' | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q584759|Россия Федерациясе Конституцион Мәхкәмәсе]]'' | [[:commons:Category:Valery Zorkin|Valery Zorkin]] | |- | style='text-align:right'| 31 | [[Файл:Valery Kozlov 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4226696|Валерий Козлов]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-01-01 | ''[[:d:Q4235623|Рязань өлкәсе Михайловский районы Костыли авылы]]'' | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>''[[:d:Q6102478|Россия фәннәр академиясе хәбәрләре. Математика сериясе]]''<br/>''[[:d:Q2421092|"Квант" журналы]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Valery Kozlov (mathematician)|Valery Kozlov (mathematician)]] | |- | style='text-align:right'| 32 | [[Файл:Valeriy Fokin TASS Moscow 03-2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4491327|Валерий Фокин]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-02-28 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q487596|драматург]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q1979285|«Современник» театры]]'' | [[:commons:Category:Valery Fokin|Valery Fokin]] | |- | style='text-align:right'| 33 | [[Файл:Vagit Alekperov2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q451455|Вахит Галиәкбәров]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-09-01 | [[Бакы]] | ''[[:d:Q724207|Азәрбайҗан дәүләт нефть һәм сәнәгать академиясе]]'' | [[эшкуар]]<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Vahid Alakbarov|Vahid Alakbarov]] | |- | style='text-align:right'| 34 | [[Файл:YakovlevVF.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2559418|Вениамин Яковлев]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-02-12 | [[Петухово (Курган өлкәсе)|Петухово]] | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>[[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]] | ''[[:d:Q4201505|Кануннамә һәм чагыштырма хокук белеме институты]]'' | [[:commons:Category:Veniamin Yakovlev|Veniamin Yakovlev]] | data-sort-value="2018" | 2018-07-24 |- | style='text-align:right'| 35 | [[Файл:Viktor Zolotov (2023-10-16).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4193368|Виктор Золотов]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-01-27 | [[Саз (шәһәр)]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q851436|тән сакчысы]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Zolotov|Viktor Zolotov]] | |- | style='text-align:right'| 36 | [[Файл:Viktor Zubkov (2019-06-02) 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Виктор Зубков (1941)|Виктор Зубков]] | data-sort-value="1941" | 1941-09-15 | ''[[:d:Q2598374|Свердловск өлкәсенең Кушва районындагы юкка чыккан Арбат бистәсе]]'' | ''[[:d:Q1628690|Санкт-Петербург дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Газпром]] | [[:commons:Category:Viktor Zubkov|Viktor Zubkov]] | |- | style='text-align:right'| 37 | [[Файл:Савиных Виктор Петрович (cropped).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q431006|Виктор Савиных]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-03-07 | [[Березкины]] | [[Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты]] | [[Галәмче|космонавт]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q10497074|хәрби бортинженер]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>''[[:d:Q432425|бортинженер]]''<br/>[[инженер]] | ''[[:d:Q763402|Энергия]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты]] | [[:commons:Category:Viktor Savinykh|Viktor Savinykh]] | |- | style='text-align:right'| 38 | [[Файл:Садовничий Виктор Антонович - ректор МГУ.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2622956|Виктор Садовничий]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-04-03 | ''[[:d:Q4238883|Краснопавливка]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Viktor Sadovnichiy|Viktor Sadovnichiy]] | |- | style='text-align:right'| 39 | [[Файл:ЧЕРНОМЫРДИН Виктор Степанович.jpg|center|128px]] | [[Виктор Черномырдин]] | data-sort-value="1938" | 1938-04-09 | ''[[:d:Q2458112|Кара Отрог]]'' | ''[[:d:Q4406402|Самар дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q4304088|Мәскәү дәүләт ачык университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Chernomyrdin|Viktor Chernomyrdin]] | data-sort-value="2010" | 2010-11-03 |- | style='text-align:right'| 40 | [[Файл:Виталий Лазаревич Гинзбург.jpg|center|128px]] | [[Виталий Гинзбург]] | data-sort-value="1916" | 1916-10-04 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]'' | ''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]'' | [[:commons:Category:Vitaly Ginzburg|Vitaly Ginzburg]] | data-sort-value="2009" | 2009-11-08 |- | style='text-align:right'| 41 | [[Файл:World association of Russian press talk (2014-12-25) 06.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4197397|Виталий Игнатенко]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-04-19 | [[Сочи]] | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vitaly Ignatenko|Vitaly Ignatenko]] | |- | style='text-align:right'| 42 | [[Файл:Vitaly Smirnov 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4424623|Виталий Смирнов]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-02-14 | [[Хабарау|Хабаровск]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q26481809|спорт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Vitaly Smirnov|Vitaly Smirnov]] | |- | style='text-align:right'| 43 | [[Файл:AndreevVA.jpg|center|128px]] | [[Владимир Андреев (1930)|Владимир Андреев]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-27 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q1970338|М. Н. Ермолов ис. Мәскәү драма театры]]''<br/>''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]''<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Andreev|Vladimir Andreev]] | data-sort-value="2020" | 2020-08-29 |- | style='text-align:right'| 44 | [[Файл:Vladimir Vasilev in Dagestan (2018-07-19) 4 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Владимир Васильев (1949)|Владимир Васильев (депутат)]] | data-sort-value="1949" | 1949-08-11 | [[Клин (шәһәр)|Клин]] | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]]<br/>''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Abdualievich Vasiliev|Vladimir Abdualievich Vasiliev]] | |- | style='text-align:right'| 45 | [[Файл:Vladimir Vinokur at Laima Rendez Vous Jurmala 2017 (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2452298|Владимир Винокур]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-03-31 | [[Курск]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q18545066|стендап-комик]]''<br/>''[[:d:Q736415|конферансье]]''<br/>''[[:d:Q1148872|пародист]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[укытучы]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q12406482|юморист]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]'' | ''[[:d:Q4142200|КиВиН]]''<br/>''[[:d:Q4387538|Радионяня]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Vinokur|Vladimir Vinokur]] | |- | style='text-align:right'| 46 | [[Файл:Vladimir Dolgikh 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2544308|Владимир Долгих]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-12-05 | [[Иланский|Илански]] | [[Иркутск илкүләм тикшеренү техник университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q18576582|металлург]]''<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[эшкуар]] | ''[[:d:Q4327355|Авраамий Павлович Завенягин исемендәге Норильск тау-металлургия комбинаты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Dolgikh|Vladimir Dolgikh]] | data-sort-value="2020" | 2020-10-08 |- | style='text-align:right'| 47 | [[Файл:Vladimir Zhirinovsky - Ldpr.ru (cropped).jpg|center|128px]] | [[Владимир Жириновский]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-25 | [[Алматы]] | ''[[:d:Q4201451|Көнчыгыш телләре университеты]]''<br/>''[[:d:Q4475845|Марксизм-ленинизм университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''<br/>''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Zhirinovsky|Vladimir Zhirinovsky]] | data-sort-value="2022" | 2022-04-06 |- | style='text-align:right'| 48 | [[Файл:Vladimir Zeldin in Kremlin 21 May 2015-2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q472024|Владимир Зельдин]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-01-28<br/>1914-02-21 | [[Мичуринск]] | | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Zeldin|Vladimir Zeldin]] | data-sort-value="2016" | 2016-10-31 |- | style='text-align:right'| 49 | [[Файл:Vladimir Konstantinov, 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4231352|Владимир Константинов]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-11-19 | ''[[:d:Q2457159|Владимировка]]'' | ''[[:d:Q4314801|Илкүләм табигать саклау һәм курорт төзелеше академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Konstantinov|Vladimir Konstantinov]] | |- | style='text-align:right'| 50 | [[Файл:Kotelnikov.jpg|center|128px]] | [[Владимир Котельников|Владимир Котелников]] | data-sort-value="1908" | 1908-08-24 | [[Казан]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''<br/>''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]'' | ''[[:d:Q2039827|РФА радиотехника һәм электроника институты]]''<br/>''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''<br/>''[[:d:Q16683726|"Мәскәү энергетика институты" махсус конструкторлык бюросы]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Kotelnikov|Vladimir Kotelnikov]] | data-sort-value="2005" | 2005-02-11 |- | style='text-align:right'| 51 | [[Файл:2021 Vladimir Potanin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q739315|Владимир Потанин]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-01-03 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q16919633|Россия чыгышлы олигарх]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Potanin|Vladimir Potanin]] | |- | style='text-align:right'| 52 | [[Файл:Vladimir Putin at award ceremonies (2024-12-12) 10.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q983851|Владимир Ресин]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-21 | [[Минск]] | ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q63755054|төзелеш подрядчигы]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Resin|Vladimir Resin]] | |- | style='text-align:right'| 53 | [[Файл:Rustem Khamitov and Vladimir Spivakov (2014-10-14) 10.jpg|center|128px]] | [[Владимир Спиваков]] | data-sort-value="1944" | 1944-09-12 | [[Уфа]] | [[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]]<br/>''[[:d:Q4438728|Санкт-Петербург консерваториясенең урта махсус музыка мәктәбе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q1259917|скрипкачы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Spivakov|Vladimir Spivakov]] | |- | style='text-align:right'| 54 | [[Файл:Vladimir Fedoseev M2017-05.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q692153|Владимир Федосеев]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-08-05 | [[Санкт-Петербург]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q29169123|баянчы]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Fedoseyev|Vladimir Fedoseyev]] | |- | style='text-align:right'| 55 | [[Файл:Science talk (2016-04-27) 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2587259|Владимир Фортов]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-23 | [[Ногинск]] | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q83307|министр]]'' | ''[[:d:Q4330436|Россия фәннәр академиясенең Югары температуралар берләшкән институты]]''<br/>''[[:d:Q4201689|Россия фәннәр академиясенең Химия физикасы мәсьәләләре институты]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q4201824|РФА химик физика институты]]''<br/>[[Россия фундаменталь тикшеренүләр фонды|Русия фундаменталь тикшеренүләр фонды]]<br/>''[[:d:Q25383155|Россия фәннәр академиясенең энергетика, машина төзелеше, механика һәм идарә процесслары бүлеге]]''<br/>''[[:d:Q15751150|Югары температуралар җылылык физикасы]]''<br/>''[[:d:Q1888743|Физик фәннәр уңышлары]]''<br/>''[[:d:Q4101734|Фән дөньясында]]''<br/>''[[:d:Q254096|Фәннәр академиясе докладлары]]''<br/>''[[:d:Q4109632|Россия фәннәр академиясе хәбәрчесе]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Fortov|Vladimir Fortov]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-29 |- | style='text-align:right'| 56 | [[Файл:Vladimir Etush 2000 portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2545982|Владимир Этуш]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-05-06 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q1186561|Е. Вахатангов исемендәге дәүләт академия театры]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Etush|Vladimir Etush]] | data-sort-value="2019" | 2019-03-09 |- | style='text-align:right'| 57 | [[Файл:Vyacheslav Volodin (15-01-2024).jpg|center|128px]] | [[Вячеслав Володин]] | data-sort-value="1964" | 1964-02-04 | ''[[:d:Q4061836|Саратов өлкәсенең Хвалынск районы Алексеевка бистәсе]]'' | [[Николай Иванович Вавилов исемендәге Сарытау дәүләт генетика, биотехнология һәм инженерия университеты]]<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q16694417|Россия Федерациясе Эчке эшләр министрлыгының Санкт-Петербург университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>[[хокук белгече]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4366447|П. А. Столыпин ис. Идел буе идарә итү институты]]'' | [[:commons:Category:Vyacheslav Volodin|Vyacheslav Volodin]] | |- | style='text-align:right'| 58 | [[Файл:Vyacheslav Lebedev official portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q13632114|Вячеслав Лебедев]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-08-14 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>[[адвокат]] | | [[:commons:Category:Vyacheslav Lebedev|Vyacheslav Lebedev]] | data-sort-value="2024" | 2024-02-23 |- | style='text-align:right'| 59 | [[Файл:Galina Vishnevskaya.jpg|center|128px]] | [[Галина Вишневская (1926)|Галина Вишневская]] | data-sort-value="1926" | 1926-10-25 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q16678507|Николай Андреевич Римский-Корсаков исемендәге музыка мәктәбе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q864380|биограф]]''<br/>''[[:d:Q18939491|көндәлек авторы]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q28054786|опера режиссёры]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:Galina Vishnevskaya|Galina Vishnevskaya]] | data-sort-value="2012" | 2012-12-11 |- | style='text-align:right'| 60 | [[Файл:Galina Voltchek 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4124226|Галина Волчек]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-12-19 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]'' | ''[[:d:Q1979285|«Современник» театры]]'' | [[:commons:Category:Galina Volchek|Galina Volchek]] | data-sort-value="2019" | 2019-12-26 |- | style='text-align:right'| 61 | [[Файл:Gennady Mesyats.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4291469|Геннадий Месяц]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-29 | [[Кемерово]] | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]''<br/>''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | [[:commons:Category:Gennady Mesyats|Gennady Mesyats]] | |- | style='text-align:right'| 62 | [[Файл:Rozhdestvensky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q437262|Геннадий Рождественский]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-05-04 | [[Мәскәү]] | [[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]]<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q1643514|аранжировкачы]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[:commons:Category:Gennady Rozhdestvensky|Gennady Rozhdestvensky]] | data-sort-value="2018" | 2018-06-16 |- | style='text-align:right'| 63 | [[Файл:Геннадий Викторович Сакович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4405436|Геннадий Сакович]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-04-13 | [[Чита]] | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]'' | ''[[:d:Q4481782|«Алтай» Федераль фәнни-җитештерү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q4201686|Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе Химия-энергетика технологияләре мәсьәләләре институты]]'' | [[:commons:Category:Gennady Sakovich|Gennady Sakovich]] | |- | style='text-align:right'| 64 | [[Файл:Первый президент РЖД Геннадий Фадеев.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q13503320|Геннадий Фадеев]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-04-10 | [[Шимановск]] | ''[[:d:Q4154244|Ерак Көнчыгыш дәүләт тимер юллар университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Gennadiy Fadeev|Gennadiy Fadeev]] | |- | style='text-align:right'| 65 | [[Файл:Genadiy Hazanov's rehearsal at Laima Rendez Vous Jurmala 2017 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1944158|Геннадий Хазанов]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-12-01 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q62018260|Дәүләт цирк һәм эстрада сәнгате укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10774753|эстрада артисты]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q18545066|стендап-комик]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q12406482|юморист]]''<br/>''[[:d:Q1148872|пародист]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q98925420|Шаяннар һәм тапкырлар клубы уенчысы]]'' | ''[[:d:Q4304090|Мәскәү дәүләт эстрада театры]]'' | [[:commons:Category:Gennady Khazanov|Gennady Khazanov]] | |- | style='text-align:right'| 66 | [[Файл:Novozhilov Genrikh.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4323971|Генрих Новожилов]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-10-27 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | ''[[:d:Q10497074|хәрби бортинженер]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[С.В. Ильюшин исемендәге авиация комплексы]] | [[:commons:Category:Genrikh Novozhilov|Genrikh Novozhilov]] | data-sort-value="2019" | 2019-04-28 |- | style='text-align:right'| 67 | [[Файл:Georgy Poltavchenko 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q983514|Георгий Полтавченко]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-02-24 | [[Бакы]] | ''[[:d:Q1628751|Санкт-Петербург дәүләт аэро-космос приборлары төзелеше университеты]]''<br/>''[[:d:Q42415980|Беларусь Республикасы Милли иминлек академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Georgy Sergeyevich Poltavchenko|Georgy Sergeyevich Poltavchenko]] | |- | style='text-align:right'| 68 | [[Файл:Georgy Tolstoy at Jurist of Year-2012 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4459933|Георгий Толстой]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-09-24 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[:commons:Category:Georgy Tolstoy|Georgy Tolstoy]] | data-sort-value="2025" | 2025-11-10 |- | style='text-align:right'| 69 | [[Файл:Grigory Rapota 2021.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q370422|Григорий Рапота]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-02-05 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q1978570|Тышкы разведка академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q881836|хәрби резерв офицеры]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Grigory Rapota|Grigory Rapota]] | |- | style='text-align:right'| 70 | [[Файл:Denis Pushilin (cropped, 2022-02-21).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16514790|Денис Пушилин]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-05-09 | [[Макийивка|Макиивка]] | ''[[:d:Q4166082|Донбасс илкүләм төзелеш һәм архитектура академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Denis Pushilin|Denis Pushilin]] | |- | style='text-align:right'| 71 | [[Файл:Dmitry Kozak official portrait.png|center|128px]] | [[Дмитрий Козак]] | data-sort-value="1958" | 1958-11-07 | ''[[:d:Q4077293|Бандурове]]'' | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[адвокат]] | | [[:commons:Category:Dmitry Kozak|Dmitry Kozak]] | |- | style='text-align:right'| 72 | [[Файл:Dmitry Medvedev and Li Keqiang 20191101 (cropped-2).jpg|center|128px]] | [[Дмитрий Медведев]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-14 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Dmitry Medvedev|Dmitry Medvedev]] | |- | style='text-align:right'| 73 | [[Файл:Evgeny Velikhov (2017-06-20) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4106859|Евгений Велихов]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-02-02 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q16742096|төшче галим]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[галим]] | ''[[:d:Q1794356|"Курчатов институты" илкүләм тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>[[Россия фәннәр академиясе]] | [[:commons:Category:Evgeny Velikhov|Evgeny Velikhov]] | data-sort-value="2024" | 2024-12-05 |- | style='text-align:right'| 74 | [[Файл:YPrimakov (cropped).jpg|center|128px]] | [[Евгений Примаков]] | data-sort-value="1929" | 1929-10-29 | [[Киев]] | ''[[:d:Q4304150|Мәскәү Көнчыгышны өйрәнү институты]]''<br/>''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]'' | ''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''<br/>''[[:d:Q871588|Россия Федерациясе сәүдә-сәнәгать палатасы]]'' | [[:commons:Category:Yevgeny Primakov|Yevgeny Primakov]] | data-sort-value="2015" | 2015-06-26 |- | style='text-align:right'| 75 | [[Файл:Denis Manturov with Evgeny Fedosov (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4482144|Евгений Федосов]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-05-14 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>''[[:d:Q133270798|Ingenieur Luft- und Raumfahrttechnik]]'' | ''[[:d:Q4146900|Авиацион системалар дәүләт фәнни-тикшеренү институты]]'' | [[:commons:Category:Evgeny Fedosov|Evgeny Fedosov]] | data-sort-value="2025" | 2025-09-08 |- | style='text-align:right'| 76 | [[Файл:Евгений Чазов.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1981523|Евгений Чазов]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-06-10 | [[Түбән Новгород]] | ''[[:d:Q4315019|Александр Александрович Богомолец исемендәге Илкүләм медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q3264451|кардиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | [[:commons:Category:Yevgeniy Chazov|Yevgeniy Chazov]] | data-sort-value="2021" | 2021-11-12 |- | style='text-align:right'| 77 | [[Файл:Egor Stroev Predsedatel Soveta Federatsii.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1143350|Егор Строев]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-02-25 | ''[[:d:Q2629861|Россия Федерациясенең Орёл өлкәсе Хотынец районы]]'' | ''[[:d:Q4298331|Мичуринск дәүләт аграр университеты]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Yegor Stroyev|Yegor Stroyev]] | |- | style='text-align:right'| 78 | [[Файл:E.V.Basin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4078989|Ефим Басин]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-01-03 | ''[[:d:Q1965458|Россия Федерациясенең Смоленск өлкәсе Хиславичи шәһәр төрендәге бистәсе]]'' | ''[[:d:Q1964941|Беларус дәүләт транспорт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Efim Basin|Efim Basin]] | |- | style='text-align:right'| 79 | [[Файл:Jacques Chirac (1997) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Жак Ширак]] | data-sort-value="1932" | 1932-11-29 | ''[[:d:Q117662853|clinique Geoffroy Saint-Hilaire]]'' | [[Säyäsi tikşerenülär institutı (Parij)|Сәяси тикшеренүләр институты]]<br/>''[[:d:Q3128334|Cours Hattemer]]''<br/>''[[:d:Q1059546|Бөек Лүдовик литсие]]''<br/>''[[:d:Q273579|Милли идарә мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q3268614|Карно лицее]]''<br/>''[[:d:Q667786|Harvard Summer School]]'' | ''[[:d:Q599151|вазыйфаи зат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Jacques Chirac|Jacques Chirac]] | data-sort-value="2019" | 2019-09-26 |- | style='text-align:right'| 80 | [[Файл:Zhores Alferov April 2016.jpg|center|128px]] | [[Жорес Алфёров]] | data-sort-value="1930" | 1930-03-15 | [[Витебск]] | [[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]]<br/>''[[:d:Q815268|Беларус милли техника университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | [[Россия фәннәр академиясе]]<br/>[[РФА Ж. И. Алферов исемендәге Санкт-Петербург милли тикшеренү академия университеты|Россия фәннәр академиясенең Жорес Иванович Алфёров исемендәге Санкт-Петербург академия университеты]] | [[:commons:Category:Zhores Alfyorov|Zhores Alfyorov]] | data-sort-value="2019" | 2019-03-01 |- | style='text-align:right'| 81 | [[Файл:Zurab Tsereteli 2014 3x4 portrait.jpg|center|128px]] | [[Зураб Церетели]] | data-sort-value="1934" | 1934-01-04 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q619600|Тбилиси дәүләт сәнгатьләр академиясе]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1281618|сынчы]]''<br/>''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q15977927|сәнгать мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q5322166|дизайнер]]'' | | [[:commons:Category:Zurab Tsereteli|Zurab Tsereteli]] | data-sort-value="2025" | 2025-04-22 |- | style='text-align:right'| 82 | [[Файл:Ivan Dedov, June 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4156727|Иван Дедов]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-02-12 | ''[[:d:Q4163058|Липецк өлкәсе Дмитряшевка авылы]]'' | ''[[:d:Q4125386|Воронеж дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q30263227|Эндокринология институты фәнни-тикшеренү үзәге]]'' | [[:commons:Category:Ivan Dedov|Ivan Dedov]] | |- | style='text-align:right'| 83 | [[Файл:Igor Ivanov 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q378027|Игорь Иванов]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-09-23 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q4304417|Moscow Military Academy]]''<br/>''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q7330070|чит ил эшләре министры]]'' | ''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]'' | [[:commons:Category:Igor Sergeyevich Ivanov|Igor Sergeyevich Ivanov]] | |- | style='text-align:right'| 84 | [[Файл:Igor Moiseyev 1961.png|center|128px]] | [[Игорь Моисеев]] | data-sort-value="1906" | 1906-01-08 | [[Киев]] | ''[[:d:Q4303894|Мәскәү дәүләт хореография академиясе]]'' | ''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]'' | | [[:commons:Category:Igor Moiseyev|Igor Moiseyev]] | data-sort-value="2007" | 2007-11-02 |- | style='text-align:right'| 85 | [[Файл:Илья Глазунов, 2015.jpg|center|128px]] | [[Илья Глазунов]] | data-sort-value="1930" | 1930-06-10 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | [[:commons:Category:Ilya Glazunov|Ilya Glazunov]] | data-sort-value="2017" | 2017-07-09 |- | style='text-align:right'| 86 | [[Файл:Inna Churikova on XXII MIFF.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q447069|Инна Чурикова]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-10-05 | [[Бәләбәй]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q2396186|"Ленком" театры]]'' | [[:commons:Category:Inna Churikova|Inna Churikova]] | data-sort-value="2023" | 2023-01-14 |- | style='text-align:right'| 87 | [[Файл:Official portrait of Iosif Kobzon (1).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1980296|Иосиф Кобзон]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-09-11 | ''[[:d:Q2415330|Часив-Яр]]'' | ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4314987|Милли тау эше университеты]]''<br/>''[[:d:Q58229230|Советлар Берлеге Коммунистлар фиркасының Мәскәү шәһәр комитеты каршындагы Марксизм-ленинизм университеты]]'' | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Iosif Kobzon|Iosif Kobzon]] | data-sort-value="2018" | 2018-08-30 |- | style='text-align:right'| 88 | [[Файл:Irina Antonova 02 (mos.ru) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q452606|Ирина Антонова]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-03-20 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q47090899|музей эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]'' | ''[[:d:Q4872|Пушкин ис. дәүләт тасвирый сәнгать музее]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Irina Antonova|Irina Antonova]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-30 |- | style='text-align:right'| 89 | [[Файл:Aliyevs and Irina Viner-Usmanova 17 May 2019 04 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2288379|Ирина Винер-Усманова]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-07-30 | [[Сәмәрканд]] | | ''[[:d:Q16947675|гимнаст]]''<br/>''[[:d:Q42331265|гимнастика тренеры]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]'' | ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]'' | [[:commons:Category:Irina Viner|Irina Viner]] | |- | style='text-align:right'| 90 | [[Файл:Patriarch Kirill 2014 official portrait.jpg|center|128px]] | [[Кирилл (Мәскәү патриархы)|Кирилл (Гундяев)]] | data-sort-value="1946" | 1946-01-27 | [[Санкт-Петербург]] | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | ''[[:d:Q392651|махсус агент]]''<br/>''[[:d:Q15283040|православ епискобы]]''<br/>''[[:d:Q171692|патриарх]]''<br/>''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''<br/>[[рухани]]<br/>[[Әрхәрәй|епископ]] | | [[:commons:Category:Patriarch Kirill I|Patriarch Kirill I]] | |- | style='text-align:right'| 91 | [[Файл:Константин Эрнст (29-01-2026) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4532584|Константин Эрнст]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-02-06 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>''[[:d:Q2059704|телережиссёр]]''<br/>''[[:d:Q56425414|media manager]]'' | [[Первый канал (Россия)|Первый канал]] | [[:commons:Category:Konstantin Ernst|Konstantin Ernst]] | |- | style='text-align:right'| 92 | [[Файл:Larisa Latynina, 2010.jpg|center|128px]] | [[Лариса Латынина]] | data-sort-value="1934" | 1934-12-27 | [[Херсон]] | | ''[[:d:Q13381572|спорт гимнасты]]''<br/>''[[:d:Q805221|балет артисты]]'' | | [[:commons:Category:Larisa Latynina|Larisa Latynina]] | |- | style='text-align:right'| 93 | [[Файл:Лев Лещенко (29-03-2026) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2622339|Лев Лещенко]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-02-01 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | [[:commons:Category:Lev Leshchenko|Lev Leshchenko]] | |- | style='text-align:right'| 94 | [[Файл:Церемония вручения государственных наград Российской Федерации 22 декабря 2014 года 10.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4057379|Лейла Адамян]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-20 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q2640827|гинеколог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q13638192|акушер]]'' | ''[[:d:Q16679867|Акушырлык, гинекология һәм перинатология фәнни үзәге]]''<br/>''[[:d:Q19909671|Академик В.И. Кулаков исемендәге Илкүләм акушерлык, гинекология һәм перинаталогия медицина тикшеренү үзәге]]'' | [[:commons:Category:Leyla Adamyan|Leyla Adamyan]] | |- | style='text-align:right'| 95 | [[Файл:Leo Bokeria M2017-05.jpg|center|128px]] | [[Лео Бокерия]] | data-sort-value="1939" | 1939-12-22 | [[Очамчира]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[хирург]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q19842026|кардиохирург]]''<br/>[[кардиология]] | ''[[:d:Q4314610|А. Н. Бакулев исемендәге Россия илкүләм йөрәк һәм тамырлары хирургиясе медицина тикшеренү үзәге]]'' | [[:commons:Category:Leo Bokeria|Leo Bokeria]] | |- | style='text-align:right'| 96 | [[Файл:Leonid Bronevoy (2008) 03.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1962550|Леонид Броневой]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-12-17 | [[Киев]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''<br/>''[[:d:Q4146801|Үзбәкстан дәүләт сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q4304134|Кече Бронная театры]]''<br/>''[[:d:Q4274098|Александр Сергеевич Пушкин исемендәге Магнитогорск драма театры]]''<br/>''[[:d:Q4336201|Максим Горький исемендәге Ырынбур өлкә драма театры]]''<br/>''[[:d:Q16640039|Михаил Юрьевич Лермонтов исемендәге Грозный рус драма театры]]''<br/>''[[:d:Q4125407|Алексей Васильевич Кольцов исемендәге Воронеж академия драма театры]]''<br/>''[[:d:Q2396186|"Ленком" театры]]'' | [[:commons:Category:Leonid Bronevoy|Leonid Bronevoy]] | data-sort-value="2017" | 2017-12-09 |- | style='text-align:right'| 97 | [[Файл:Leonid Kuchma.jpg|center|128px]] | [[Леонид Кучма]] | data-sort-value="1938" | 1938-08-09 | ''[[:d:Q4506786|Чайкине]]'' | ''[[:d:Q1989628|Олесь Һончар исемендәге Днепропетровск милли университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Leonid Kuchma|Leonid Kuchma]] | |- | style='text-align:right'| 98 | [[Файл:Leonid Pasechnik (cropped, 2022-02-21).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q43590358|Леонид Пасечник]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-03-15 | [[Луганск]] | ''[[:d:Q4166273|Донецк инженер һәм элемтә гаскәре югары хәрби-сәяси укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Leonid Pasechnik|Leonid Pasechnik]] | |- | style='text-align:right'| 99 | [[Файл:Opening of 5th Congress of teachers for Russian Language and Library 17.jpg|center|128px]] | [[Людмила Вербицкая]] | data-sort-value="1936" | 1936-06-17 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Lyudmila Verbitskaya|Lyudmila Verbitskaya]] | data-sort-value="2019" | 2019-11-24 |- | style='text-align:right'| 100 | [[Файл:Людмила Георгиевна Зыкина.jpg|center|128px]] | [[Людмила Зыкина]] | data-sort-value="1929" | 1929-06-10 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4146899|М.М. Ипполитов-Иванов исемендәге дәүләт музыкаль-педагогика институты]]''<br/>''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | [[:commons:Category:Lyudmila Zykina|Lyudmila Zykina]] | data-sort-value="2009" | 2009-07-01 |- | style='text-align:right'| 101 | [[Файл:Magomedali Magomedov 2016 (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Магомедали Магомедов]] | data-sort-value="1930" | 1930-06-15 | ''[[:d:Q4256248|Леваши]]'' | ''[[:d:Q4153922|Дагстан дәүләт аграр университеты]]''<br/>[[Дагстан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Magomedali Magomedov|Magomedali Magomedov]] | data-sort-value="2022" | 2022-12-04 |- | style='text-align:right'| 102 | [[Файл:Maya Plisetskaya (2009-04-21).jpg|center|128px]] | [[Майя Плисецкая]] | data-sort-value="1925" | 1925-11-20 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]'' | | [[:commons:Category:Maya Plisetskaya|Maya Plisetskaya]] | data-sort-value="2015" | 2015-05-02 |- | style='text-align:right'| 103 | [[Файл:Mark Zakharov 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1229601|Марк Захаров]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-10-13 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1776724|театр директоры]]'' | ''[[:d:Q4304032|Мәскәү академия сатира театры]]''<br/>[[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | [[:commons:Category:Mark Zakharov|Mark Zakharov]] | data-sort-value="2019" | 2019-09-28 |- | style='text-align:right'| 104 | [[Файл:Shaimiev official portrait 04.jpg|center|128px]] | [[Минтимер Шәймиев]] | data-sort-value="1937" | 1937-01-20 | [[Әнәк]] | [[Казан дәүләт аграр университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Mintimer Shaimiev|Mintimer Shaimiev]] | |- | style='text-align:right'| 105 | [[Файл:Михаил Боярский 1985 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q544641|Михаил Боярский]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-12-26 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]'' | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q855091|гитарист]]''<br/>''[[:d:Q1075651|keyboardist]]''<br/>''[[:d:Q465501|каскадер]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q16678266|спорт җанатары]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Boyarsky|Mikhail Boyarsky]] | |- | style='text-align:right'| 106 | [[Файл:16-03-2020 Mikhail Kovalchuk.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4225541|Михаил Ковальчук]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-21 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q1794356|"Курчатов институты" илкүләм тикшеренү үзәге]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Mikhail Kovalchuk|Mikhail Kovalchuk]] | |- | style='text-align:right'| 107 | [[Файл:Mikhail Piotrovsky - 2018 - 03.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2280388|Михаил Пиотровский]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-12-09 | [[Ереван]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | ''[[:d:Q132783|Эрмитаж музее]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Piotrovsky|Mikhail Piotrovsky]] | |- | style='text-align:right'| 108 | [[Файл:Visit of Mikhail Fradkov, Russian Prime Minister, to the EC - 2005.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q150080|Михаил Фрадков]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-09-01 | ''[[:d:Q15874|Kurumoch]]'' | ''[[:d:Q4304094|«Станкин» Мәскәү дәүләт технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q4127435|Бөтенрусия тышкы сәүдә академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Fradkov|Mikhail Fradkov]] | |- | style='text-align:right'| 109 | [[Файл:Mikhail Shmakov 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4525581|Михаил Шмаков]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-12 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q1355654|югары фирка мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q15627169|профсоюз эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Shmakov|Mikhail Shmakov]] | |- | style='text-align:right'| 110 | [[Файл:Sklifosovsky institute 4 August 2011 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4502045|Могели Хубутия]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-06-17 | [[Сухум]] | ''[[:d:Q4318620|Идел буе медицина тикшеренү университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4304061|Николай Васильевич Склифосовский исемендәге Мәскәү шәһәр ашыгыч ярдәм фәнни-тикшеренү институты]]''<br/>''[[:d:Q4304082|Россия медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[:commons:Category:Mogeli Hubutia|Mogeli Hubutia]] | |- | style='text-align:right'| 111 | [[Файл:Rakhimov and Putin (2010-02-08) 02.jpg|center|128px]] | [[Мортаза Рәхимов]] | data-sort-value="1934" | 1934-02-07 | [[Күгәрчен районы]] | [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Murtaza Rakhimov|Murtaza Rakhimov]] | data-sort-value="2023" | 2023-01-11 |- | style='text-align:right'| 112 | [[Файл:MRostropovich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q152043|Мстислав Ростропович]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-03-27 | [[Бакы]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q13219637|виолончелист]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q1643514|аранжировкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[:commons:Category:Mstislav Rostropovich|Mstislav Rostropovich]] | data-sort-value="2007" | 2007-04-27 |- | style='text-align:right'| 113 | [[Файл:AlievMukhu..jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q559930|Муху Алиев]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-08-06 | ''[[:d:Q4451317|Тануси]]'' | [[Дагстан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Mukhu Aliyev|Mukhu Aliyev]] | |- | style='text-align:right'| 114 | [[Файл:BabkinaNG2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4074462|Надежда Бабкина]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-19 | [[Актүбә (Әстерхан өлкәсе)|Актүбә]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''<br/>''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]'' | | [[:commons:Category:Nadezhda Babkina|Nadezhda Babkina]] | |- | style='text-align:right'| 115 | [[Файл:Mikhalkov 2022.jpg|center|128px]] | [[Никита Михалков]] | data-sort-value="1945" | 1945-10-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''<br/>''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]''<br/>[[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]]<br/>''[[:d:Q4130727|1239 нче мәктәп (Мәскәү)]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q8246794|блогер]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q17125263|ютубчы]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Nikita Mikhalkov|Nikita Mikhalkov]] | |- | style='text-align:right'| 116 | [[Файл:Laverov.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4252323|Николай Лавёров]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-01-12 | ''[[:d:Q257367|Архангельск өлкәсенең Коноша районы]]'' | ''[[:d:Q4146982|Дәүләт төсле металлар һәм алтын университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q16335312|геохимик]]'' | ''[[:d:Q4201470|РФА Руда чыганаклары геологиясе, петрография, минералогия һәм геохимия институты]]'' | [[:commons:Category:Nikolay Lavyorov|Nikolay Lavyorov]] | data-sort-value="2016" | 2016-11-27 |- | style='text-align:right'| 117 | [[Файл:Makarovets N A.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4275420|Николай Макаровец]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-21 | ''[[:d:Q2235501|Кролевец]]'' | ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q23809299|баш конструктор]]''<br/>''[[:d:Q1048210|генераль директор]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]'' | [[:commons:Category:Nikolay Makarovets|Nikolay Makarovets]] | data-sort-value="2019" | 2019-03-31 |- | style='text-align:right'| 118 | [[Файл:Nikolay Patrushev 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q446865|Николай Патрушев]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-07-11 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4407693|Санкт-Петербург дәүләт диңгез техник университеты]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q42415980|Беларусь Республикасы Милли иминлек академиясе]]'' | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[офицер]]<br/>''[[:d:Q9352089|разведчик]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Patrushev|Nikolay Patrushev]] | |- | style='text-align:right'| 119 | [[Файл:Nikolay Ryzhkov senator portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q366524|Николай Рыжков]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-09-28 | ''[[:d:Q4171560|Дылеевка]]''<br/>[[Торецк]] | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q4286179|Донбасс дәүләт машина төзелеше академиясенең Машина төзелеше көллияте]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>''[[:d:Q484876|оешманың баш җитәкчесе]]'' | ''[[:d:Q1983444|Урал авыр машиналар төзелеше заводы]]'' | [[:commons:Category:Nikolay Ryzhkov|Nikolay Ryzhkov]] | data-sort-value="2024" | 2024-02-28 |- | style='text-align:right'| 120 | [[Файл:Nikolay Tokarev, October 2010.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4459474|Николай Токарев]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-12-20 | [[Караганда|Караганды]] | ''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | [[SSRB däwlät iminlek komitäte|ССРБ Дәүләт иминлеге комитеты]] | [[:commons:Category:Nikolay Tokarev|Nikolay Tokarev]] | |- | style='text-align:right'| 121 | [[Файл:Oleg Dobrodeev (2019-02-04).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4163665|Олег Добродеев]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-10-28 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]'' | [[НТВ]]<br/>''[[:d:Q2537294|Бөтенроссия дәүләт телевизион һәм радиотапшырулар ширкәте]]'' | [[:commons:Category:Oleg Dobrodeev|Oleg Dobrodeev]] | |- | style='text-align:right'| 122 | [[Файл:Oleg Kononenko Official Portrait (jsc2023e052791).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q375659|Олег Кононенко]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-06-21 | [[Төрекмәнабад]] | ''[[:d:Q171249|«Харьков авиация институты» Илкүләм аэрокосмик университеты]]'' | [[инженер]]<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q55351476|сынаучы галәмгизәр]]'' | | [[:commons:Category:Oleg Kononenko|Oleg Kononenko]] | |- | style='text-align:right'| 123 | [[Файл:Oleg Kutafin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2791031|Олег Кутафин]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-06-26 | [[Одесса]] | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Oleg Kutafin|Oleg Kutafin]] | data-sort-value="2008" | 2008-12-04 |- | style='text-align:right'| 124 | [[Файл:OlegTabakov.jpg|center|128px]] | [[Олег Табаков]] | data-sort-value="1935" | 1935-08-17 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1759246|театраль продюсер]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>[[менеджер]]<br/>''[[:d:Q1776724|театр директоры]]''<br/>[[язучы]] | ''[[:d:Q1979285|«Современник» театры]]''<br/>''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]''<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''<br/>''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''<br/>''[[:d:Q1432635|Һелсинки театр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4304284|Олег Табаков театры]]''<br/>''[[:d:Q4304021|Мәскәү сәнгать театры]]''<br/>''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Oleg Tabakov|Oleg Tabakov]] | data-sort-value="2018" | 2018-03-12 |- | style='text-align:right'| 125 | [[Файл:Ilkayev (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4199875|Радий Илькаев]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-10-09 | ''[[:d:Q16017664|Тутура]]'' | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q3152467|Россия федераль атом төш үзәге — Бөтенроссия эксперименталь физика фәнни-тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | [[:commons:Category:Radiy Ilkaev|Radiy Ilkaev]] | data-sort-value="2025" | 2025-12-10 |- | style='text-align:right'| 126 | [[Файл:Rodion Shchedrin (2009-04-21).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q165706|Родион Щедрин]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-12-16 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>[[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q8178443|либреттист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q1643514|аранжировкачы]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[:commons:Category:Rodion Shchedrin|Rodion Shchedrin]] | data-sort-value="2025" | 2025-08-29 |- | style='text-align:right'| 127 | [[Файл:Tcalikov RH.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4503054|Руслан Цаликов]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-07-31 | [[Владикавказ]] | [[К. Л. Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты|Коста Леванович Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Ruslan Tsalikov|Ruslan Tsalikov]] | |- | style='text-align:right'| 128 | [[Файл:Рашид Нургалиев (Rashid Nurgaliyev) (2012).jpeg|center|128px]] | [[Рәшит Нургалиев]] | data-sort-value="1956" | 1956-10-08 | [[Җетекара]] | ''[[:d:Q4361461|Петрозаводск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q42415980|Беларусь Республикасы Милли иминлек академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q16258947|beamter]]''<br/>''[[:d:Q4991371|солдат]]'' | [[SSRB däwlät iminlek komitäte|ССРБ Дәүләт иминлеге комитеты]]<br/>''[[:d:Q2474763|Россия Федерациясенең Федераль контрразведка хезмәте]]''<br/>[[Россия Федерациясе федераль иминлек хезмәте|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәте]] | [[:commons:Category:Rashid Nurgaliev|Rashid Nurgaliev]] | |- | style='text-align:right'| 129 | [[Файл:Rustam Minnikhanov official photo 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Рөстәм Миңнеханов]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-01 | [[Яңа Арыш]] | ''[[:d:Q2177105|Россия дәүләт сәүдә-икътисад университеты]]''<br/>[[Казан дәүләт аграр университеты]]<br/>''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q20726593|вертолёт пилоты]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q10349745|автоузышчы]]'' | | [[:commons:Category:Rustam Minnikhanov|Rustam Minnikhanov]] | |- | style='text-align:right'| 130 | [[Файл:Sergey Aksyonov (2018).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15838823|Сергей Аксёнов]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-11-26 | ''[[:d:Q37801|Бельцы]]'' | ''[[:d:Q4419914|Симферополь югары хәрби-сәяси төзелеш укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Serhiy Aksyonov|Serhiy Aksyonov]] | |- | style='text-align:right'| 131 | [[Файл:Sergei Ivanov (2019-10-26) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Сергей Иванов (1953)|Сергей Иванов]] | data-sort-value="1953" | 1953-01-31 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1978570|Тышкы разведка академиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q42415980|Беларусь Республикасы Милли иминлек академиясе]]'' | ''[[:d:Q5121444|разведчик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Sergei Ivanov|Sergei Ivanov]] | data-sort-value="2026" | 2026-06-26 |- | style='text-align:right'| 132 | [[Файл:Sergey Kirienko (01113353) (9776894576) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Сергей Кириенко]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-26 | [[Сухум]] | ''[[:d:Q4123106|Идел дәүләт су транспорты универистеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Kiriyenko|Sergey Kiriyenko]] | |- | style='text-align:right'| 133 | [[Файл:Сергей Лавров (29-05-2025) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Сергей Лавров (1950)|Сергей Лавров]] | data-sort-value="1950" | 1950-03-21 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q4525134|1414 санлы мәктәп]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q83307|министр]]''<br/>''[[:d:Q7330070|чит ил эшләре министры]]'' | [[Россия Федерациясе чит ил эшләре министрлыгы]] | [[:commons:Category:Sergey Lavrov|Sergey Lavrov]] | |- | style='text-align:right'| 134 | [[Файл:Сергей Нарышкин 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q983654|Сергей Нарышкин]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-27 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Naryshkin|Sergey Naryshkin]] | |- | style='text-align:right'| 135 | [[Файл:Sergey Sobyanin 2018 official portrait.jpg|center|128px]] | [[Сергей Собянин]] | data-sort-value="1958" | 1958-06-21 | [[Няксимволь]] | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]]<br/>''[[:d:Q4235579|Кострома дәүләт технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q28656881|Кострома дәүләт университеты]]'' | [[инженер]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[мэр]] | | [[:commons:Category:Sergey Sobyanin|Sergey Sobyanin]] | |- | style='text-align:right'| 136 | [[Файл:StepashinSV-2002.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q313989|Сергей Степашин]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-03-02 | ''[[:d:Q623329|Люйшунькоу]]'' | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]<br/>''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q2285706|хөкүмәт башлыгы]]'' | | [[:commons:Category:Sergei Stepashin|Sergei Stepashin]] | |- | style='text-align:right'| 137 | [[Файл:Sergey Chemezov 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7453960|Сергей Чемезов]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-08-20 | [[Черемхово (Иркутск өлкәсе)]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>[[Байкал дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[SSRB däwlät iminlek komitäte|ССРБ Дәүләт иминлеге комитеты]]<br/>[[Россия Федерациясе федераль иминлек хезмәте|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәте]] | [[:commons:Category:Sergey Chemezov|Sergey Chemezov]] | |- | style='text-align:right'| 138 | [[Файл:Станислав Говорухин (cropped).jpg|center|128px]] | [[Станислав Говорухин]] | data-sort-value="1936" | 1936-03-29 | [[Березники]] | [[94-нче гимназия (Казан)|94 нче гимназия]]<br/>[[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q2059704|телережиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q486839|парламент әгъзасы]]'' | | [[:commons:Category:Stanislav Govorukhin|Stanislav Govorukhin]] | data-sort-value="2018" | 2018-06-14 |- | style='text-align:right'| 139 | [[Файл:Tatiana Doronina 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4166919|Татьяна Доронина]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-09-12 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1776724|театр директоры]]'' | | [[:commons:Category:Tatiana Doronina|Tatiana Doronina]] | |- | style='text-align:right'| 140 | [[Файл:Fanil Fanisovich Sarvarov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q137532686|Фәнил Сәрвәров]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-03-11 | [[Гремячинск]] | [[Казан танк университеты|Казан югары хәрби башлыклар уку йорты]]<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Fanil Sarvarov|Fanil Sarvarov]] | data-sort-value="2025" | 2025-12-22 |- | style='text-align:right'| 141 | [[Файл:Eduard Rossel 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q569362|Эдуард Россель]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-08 | [[Бор (Түбән Новгород өлкәсе)]] | [[Урал дәүләт тау университеты|Урал дәүләт тау эше университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Eduard Rossel|Eduard Rossel]] | |- | style='text-align:right'| 142 | [[Файл:Eduard Khudainatov, May 2012.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4502077|Эдуард Худайнатов]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-09-11 | [[Чимкәнт]] | | [[инвестор]]<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q16919633|Россия чыгышлы олигарх]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Eduard Khudainatov|Eduard Khudainatov]] | |- | style='text-align:right'| 143 | [[Файл:Bystritskaya.jpg|center|128px]] | [[Элина Быстрицкая]] | data-sort-value="1928" | 1928-04-04 | [[Киев]] | ''[[:d:Q4220226|И. К. Карпенко-Карый исемендәге Киев илкүләм театр, кино һәм телевидение университеты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]'' | [[:commons:Category:Elina Bystritskaya|Elina Bystritskaya]] | data-sort-value="2019" | 2019-04-26 |- | style='text-align:right'| 144 | [[Файл:Troitska church.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q749447|Ювеналий]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-22 | [[Ярославль]] | ''[[:d:Q4407661|Санкт-Петербург руханиләр семинариясе]]'' | ''[[:d:Q15283040|православ епискобы]]'' | | [[:commons:Category:Juvenal (Poyarkov)|Juvenal (Poyarkov)]] | |- | style='text-align:right'| 145 | [[Файл:Yuri Antonov 2026.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2356011|Юрий Антонов]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-02-19 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | ''[[:d:Q27929469|Михаил Клеофас Огинский исемендәге Молодечна дәүләт музыка укуханәсе]]'' | [[җырчы]]<br/>[[композитор]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q855091|гитарист]]''<br/>''[[:d:Q1075651|keyboardist]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q1863064|аккордеончы]]'' | | [[:commons:Category:Yuri Antonov (musician)|Yuri Antonov (musician)]] | |- | style='text-align:right'| 146 | [[Файл:Yury Bugakov 2018-06-27.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4097745|Юрий Бугаков]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-01-25 | [[Новосибирск]] | [[Себер дәүләт инженерия һәм биотехнология университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1055894|депутат]]'' | | [[:commons:Category:Yury Bugakov|Yury Bugakov]] | data-sort-value="2020" | 2020-12-30 |- | style='text-align:right'| 147 | [[Файл:Yuri Vorobiev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4125213|Юрий Воробьёв]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-02-02 | [[Красноярск]] | | ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Yuri Vorobiev|Yuri Vorobiev]] | |- | style='text-align:right'| 148 | [[Файл:Vladimir Putin at award ceremonies (2017-05-24) 04 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2622333|Юрий Григорович]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-01-02 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''<br/>[[Рус балеты академиясе]] | ''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | ''[[:d:Q207028|Мария театры]]'' | [[:commons:Category:Yuri Grigorovich|Yuri Grigorovich]] | data-sort-value="2025" | 2025-05-19 |- | style='text-align:right'| 149 | [[Файл:Yuri Luzhkov.jpg|center|128px]] | [[Юрий Лужков]] | data-sort-value="1936" | 1936-09-21 | [[Мәскәү]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[мэр]]<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Yuri Luzhkov|Yuri Luzhkov]] | data-sort-value="2019" | 2019-12-10 |- | style='text-align:right'| 150 | [[Файл:Vladimir Putin with RAS economists July 2011 10.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q85404|Юрий Осипов]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-07-07 | [[Тубыл]] | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | [[математик]] | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201581|Россия фәннәр академиясе Урал бүлекчәсенең Николай Николаевич Красовский исемендәге Математика һәм механика институты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Россия фәннәр академиясе]]<br/>''[[:d:Q4129923|Хисаплау математика һәм математик физика (журнал)]]''<br/>''[[:d:Q5275326|Дифференциаль тигезләмәләр (журнал)]]''<br/>''[[:d:Q4284720|Математик уеннар теориясе һәм аның кулланылышы (журнал)]]''<br/>''[[:d:Q4101734|Фән дөньясында]]''<br/>''[[:d:Q4263826|Әдәби һәйкәлләр]]''<br/>''[[:d:Q1768199|Зур Россия энциклопедиясе]]'' | [[:commons:Category:Yury Sergeevich Osipov|Yury Sergeevich Osipov]] | |- | style='text-align:right'| 151 | [[Файл:Vladimir Putin in Lenkom 30 November 2011 10.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2623285|Юрий Соломин]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-06-18 | [[Чита]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]'' | [[:commons:Category:Yuri Solomin|Yuri Solomin]] | data-sort-value="2024" | 2024-01-11 |- | style='text-align:right'| 152 | [[Файл:Yuri Termikanov (7872318150) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q469552|Юрий Темирканов]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-12-10 | [[Налчык]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''<br/>''[[:d:Q4438728|Санкт-Петербург консерваториясенең урта махсус музыка мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q28054786|опера режиссёры]]'' | | [[:commons:Category:Yuri Temirkanov|Yuri Temirkanov]] | data-sort-value="2023" | 2023-11-02 |- | style='text-align:right'| 153 | [[Файл:Yurij Trutnev 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4464552|Юрий Трутнев]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-11-02 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[инженер]] | ''[[:d:Q3152467|Россия федераль атом төш үзәге — Бөтенроссия эксперименталь физика фәнни-тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | [[:commons:Category:Yurij Alekseevich Trutnev|Yurij Alekseevich Trutnev]] | data-sort-value="2021" | 2021-08-06 |- | style='text-align:right'| 154 | [[Файл:Yuri Ushakov (2023-05-23).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4479563|Юрий Ушаков]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-13 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Yuri Ushakov|Yuri Ushakov]] | |- | style='text-align:right'| 155 | [[Файл:Yuriy Chaika official portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q612244|Юрий Чайка]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-05-21 | [[Амурдагы Николаевск]] | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q600751|прокурор]]'' | | [[:commons:Category:Yuriy Chaika|Yuriy Chaika]] | |- | style='text-align:right'| 156 | [[Файл:Aman Tuleyev, June 2010.jpeg|center|128px]] | [[Әман Түлиев]] | data-sort-value="1944" | 1944-05-13 | [[Төрекмәнбашы]] | ''[[:d:Q4418282|Себер дәүләт тимер юллары университеты]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Aman Tuleyev|Aman Tuleyev]] | data-sort-value="2023" | 2023-11-20 |} {{Wikidata list end}} == Моны да карагыз == {{seealso|«Ватан алдындагы казанышлар өчен» ордены тулы кавалерлары исемлеге|II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлар өчен» ордены кавалерлары исемлеге|III дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлар өчен» ордены кавалерлары исемлеге|IV дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлар өчен» ордены кавалерлары исемлеге}} {{Портал|Шәхесләр|Россия Федерациясе|Җәмгыять}} [[Төркем:Исемлекләр:Шәхесләр]] [[Төркем:Исемлекләр:Россия]] [[Төркем:"Ватан алдында казанышлары өчен" ордены кавалерлары]] 3elngtt353r85a9u1dnyajv7zhkjojd 0 1491937 6026403 6025579 2026-09-03T18:02:01Z ListeriaBot 24345 Wikidata list updated [V2] 6026403 wikitext text/x-wiki {{мәгълүмати исемлек}} [[Файл:Fatherland 4th class.jpg|thumb|120px|IV дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлар өчен» ордены]] Бу исемлектә [[Ватан алдындагы казанышлар өчен ордены|«Ватан алдындагы казанышлар өчен» орденының]] IV дәрәҗәсенә ия затлар бирелә. {{TOC left}} == Кораллы көчләр вәкиле кавалерлары == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасына волонтёрлар керткән мәгълүматка нигезләнә, '''тулы түгел''' һәм хаталы була ала. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру/тулыландыру/төзәтү һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз. Тамгалары татарчалаштырылмаган чакта, башка телдәгесен бирә. ''Авышлы язу'' әлегә [[Татарча Википедия]]дә үзләре турында мәкалә булмаганнарны билгели.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q56427058. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=label |columns=number:#,p18:сурәт,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p108,p373:медиа,p570 |thumb_size = 100}} {| class='wikitable sortable' ! # ! сурәт ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! медиа ! үлем датасы |- | style='text-align:right'| 1 | | ''[[:d:Q130271249|Alexander Kuznetsov]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-10-08<br/>1977-08-10 | ''[[:d:Q53898|Nikolskoye]]'' | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 2 | [[Файл:Dmitry Kochnev 2022.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24258891|Dmitry Kochnev]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-03-01 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[офицер]] | | [[:commons:Category:Dmitry Kochnev|Dmitry Kochnev]] | |- | style='text-align:right'| 3 | | ''[[:d:Q2041851|Адильгерей Магомедтагиров]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-11-01 | ''[[:d:Q1438521|Gunibsky District]]'' | ''[[:d:Q4059211|Ministry of the Interior Academy of the Republic of Belarus]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2009" | 2009-06-05 |- | style='text-align:right'| 4 | | ''[[:d:Q47453758|Александр Богомолов]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-05-11 | [[Чита]] | | [[офицер]] | | | data-sort-value="2016" | 2016-11-24 |- | style='text-align:right'| 5 | | ''[[:d:Q84719294|Александр Бондаренко]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-09-24 | | | | | | |- | style='text-align:right'| 6 | [[Файл:Генерал-майор А. С. Волков в парадной форме.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15206102|Александр Волков]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-06-22 | [[Тамбов]] | | [[галим]] | | [[:commons:Category:Alexander Sergeevich Volkov|Alexander Sergeevich Volkov]] | data-sort-value="2005" | 2005-01-07 |- | style='text-align:right'| 7 | | ''[[:d:Q109495114|Александр Вязников]]'' | data-sort-value="1963" | 1963 | | | | | | |- | style='text-align:right'| 8 | [[Файл:Alexander Galkin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4132609|Александр Галкин]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-03-22 | [[Владикавказ]] | ''[[:d:Q4412489|North-Caucasian Military School]]'' | | | [[:commons:Category:Alexander Viktorovich Galkin|Alexander Viktorovich Galkin]] | |- | style='text-align:right'| 9 | [[Файл:Командующий войсками Южного военного округа Герой РФ Генерал армии Дворников А.В.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4156031|Александр Дворников]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-08-22 | [[Уссурийск]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Aleksandr Dvornikov|Aleksandr Dvornikov]] | |- | style='text-align:right'| 10 | | ''[[:d:Q112991921|Александр Зорин]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-08-11 | [[Харьков]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 11 | [[Файл:Aleksandr Kolpachenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4228662|Александр Колпаченко]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-01-12 | [[Олександрия]] | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | | | [[:commons:Category:Alexander Kolpachenko|Alexander Kolpachenko]] | |- | style='text-align:right'| 12 | | ''[[:d:Q112992147|Александр Кубасов]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-16 | [[Архангельск]]<br/>[[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-10-27 |- | style='text-align:right'| 13 | [[Файл:Лапин А. П. Генерал полковник.jpg|center|128px]] | [[Александр Лапин]] | data-sort-value="1964" | 1964-01-01 | [[Казан]] | [[Казан танк университеты|Казан югары хәрби башлыклар уку йорты]] | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Lapin (general)|Alexander Lapin (general)]] | |- | style='text-align:right'| 14 | [[Файл:Matovnikov (2018-06-28) 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q47006186|Александр Матовников]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-09-19 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304238|РФ ФИХ чик буе гаскәрләре институты]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Alexander Matovnikov|Alexander Matovnikov]] | |- | style='text-align:right'| 15 | | ''[[:d:Q124768970|Александр Мирошниченко]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-07-03 | [[Мәскәү]] | | | | | data-sort-value="2025" | 2025-03-08 |- | style='text-align:right'| 16 | | ''[[:d:Q60831164|Александр Михайлов]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-01-18 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | | | |- | style='text-align:right'| 17 | | ''[[:d:Q43429363|Александр Мусиенко]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-03-16 | [[Била Церква|Била-Серква]] | ''[[:d:Q4220259|Kyiv Military College of Frunze]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 18 | | ''[[:d:Q15081137|Александр Попов]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-06-14 | [[Мариуполь]] | | [[офицер]] | | | |- | style='text-align:right'| 19 | [[Файл:Alexander Chayko, 2026.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q75838595|Александр Чайко]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-07-27 | [[Голицыно]] | ''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4304417|Moscow Military Academy]]''<br/>''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Chayko|Alexander Chayko]] | |- | style='text-align:right'| 20 | [[Файл:Авдеев, Алексей Юрьевич.png|center|128px]] | ''[[:d:Q84721286|Алексей Авдеев]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-17 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | ''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Alexey Avdeev|Alexey Avdeev]] | |- | style='text-align:right'| 21 | | ''[[:d:Q71164614|Алексей Артемьев]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | [[Долгопрудный]]<br/>[[Мәскәү өлкәсе]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 22 | [[Файл:Alexey Berngart.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q111174447|Алексей Бернгард]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q182902|Chita Oblast]]'' | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 23 | [[Файл:Governor A. Dyumin official portrait (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2425119|Алексей Дюмин]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-08-28 | [[Курск]] | ''[[:d:Q4114399|Профессор Николай Егорович Жуковский һәм Юрий Алексеевич Гагарин исемендәге Россия Федерациясе хәрби-һава көчләре академиясе]]'' | [[губернатор]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | ''[[:d:Q2060629|Presidential Administration of Russia]]'' | [[:commons:Category:Alexey Dyumin|Alexey Dyumin]] | |- | style='text-align:right'| 24 | [[Файл:Aleksey Zavizon.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19648006|Алексей Завизьон]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-05-13 | [[Нарва]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Zavizyon|Alexey Zavizyon]] | |- | style='text-align:right'| 25 | [[Файл:Сенатор Наумец.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24263686|Алексей Наумец]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-02-11 | | | [[офицер]] | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Alexey Naumets|Alexey Naumets]] | |- | style='text-align:right'| 26 | [[Файл:Alexey Ragozin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109492298|Алексей Рагозин]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-04-10 | | | | | [[:commons:Category:Alexey Ragozin|Alexey Ragozin]] | |- | style='text-align:right'| 27 | [[Файл:Aleksey Salmin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109494437|Алексей Салмин]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-10-30 | [[Сембер]] | ''[[:d:Q4220259|Kyiv Military College of Frunze]]''<br/>''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Salmin|Alexey Salmin]] | data-sort-value="2023" | 2023-02-07 |- | style='text-align:right'| 28 | | ''[[:d:Q109492204|Алексей Сергеев]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-07-29 | [[Мәскәү]] | | | | | data-sort-value="2017" | 2017-08-04 |- | style='text-align:right'| 29 | [[Файл:Anatoly Khrulyov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2026709|Анатолий Хрулёв]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-06-03 | [[Наро-Фоминск]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Khrulyov|Anatoly Khrulyov]] | |- | style='text-align:right'| 30 | | ''[[:d:Q112992092|Андрей Богомолов]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-08-23 | | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 31 | [[Файл:Andrey Gurulev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20066698|Андрей Гурулёв]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-10-16 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Andrey Gurulev|Andrey Gurulev]] | |- | style='text-align:right'| 32 | [[Файл:Andrey Ivanayev (2025-12-09).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q62713913|Андрей Иванаев]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-01-19 | [[Җаек (шәһәр)|Җаек]] | ''[[:d:Q4475228|Сембер танк укуханәсе]]'' | | | [[:commons:Category:Andrey Ivanayev|Andrey Ivanayev]] | |- | style='text-align:right'| 33 | [[Файл:Andrey Kartapolov, 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15068409|Андрей Картаполов]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-11-09 | [[Веймар]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | [[офицер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Россия Дәүләт думасы|Россия Федерациясе Федераль мәҗлесенең Дәүләт думасы]] | [[:commons:Category:Andrey Kartapolov|Andrey Kartapolov]] | |- | style='text-align:right'| 34 | | ''[[:d:Q124169708|Андрей Кондрашкин]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-06-23 | ''[[:d:Q2072817|Pervomaysky]]'' | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | | | data-sort-value="2023" | 2023-09-16 |- | style='text-align:right'| 35 | [[Файл:Кузьменко АВ.png|center|128px]] | ''[[:d:Q24010729|Андрей Кузьменко]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-11-10 | [[Бакы]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Andrey Kuzmenko|Andrey Kuzmenko]] | |- | style='text-align:right'| 36 | [[Файл:Мерзликин Андрей Викторович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4290868|Андрей Мерзликин]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-11-08 | [[Липецк]] | ''[[:d:Q4304238|РФ ФИХ чик буе гаскәрләре институты]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Andrey Viktorovich Merzlikin|Andrey Viktorovich Merzlikin]] | |- | style='text-align:right'| 37 | [[Файл:Мордвичев Андрей 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q111287990|Андрей Мордвичев]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-01-14 | [[Павлодар]] | | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | [[:commons:Category:Andrey Mordvichev|Andrey Mordvichev]] | |- | style='text-align:right'| 38 | | ''[[:d:Q97965639|Андрей Панфёров]]'' | data-sort-value="1960" | 1960 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | ''[[:d:Q4325494|Новосибирск югары хәрби җитәкчеләр укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q4114415|Россия Федерациясе Саклану министрлыгының хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q21644385|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Себер идарә институты]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 39 | [[Файл:Andrey Ruzinsky 07.08.2020 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108435234|Андрей Рузинский]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-10-24 | [[Тула]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 40 | [[Файл:Andrey Serdukov, 2020.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q27190892|Андрей Сердюков]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-03-04 | ''[[:d:Q4468905|Uglegorsky, Rostov Oblast]]'' | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Andrey Serdyukov|Andrey Serdyukov]] | |- | style='text-align:right'| 41 | [[Файл:Серёжников Андрей Артурович, сенатор Российской Федерации.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q130305343|Андрей Сережников]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-12-21 | [[Черкесск]] | [[Кубан дәүләт университеты]] | [[офицер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]] | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Andrey Serezhnikov|Andrey Serezhnikov]] | |- | style='text-align:right'| 42 | [[Файл:Andrey Holzakov.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q109492611|Андрей Холзаков]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-11-13 | [[Ижау]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Andrey Kholzakov|Andrey Kholzakov]] | |- | style='text-align:right'| 43 | [[Файл:Award ceremonies (2016-03-17) 04.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24352823|Вадим Байкулов]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-08-27 | [[Михайловка (шәһәр)]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Vadim Baikulov|Vadim Baikulov]] | |- | style='text-align:right'| 44 | | ''[[:d:Q29359320|Вадим Орлов]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-07-17 | [[Нижнеудинск]] | ''[[:d:Q4220259|Kyiv Military College of Frunze]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | [[офицер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 45 | [[Файл:Vadim Pankov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18634747|Вадим Паньков]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-01-02 | [[Гомель]] | | | | [[:commons:Category:Vadim Pankov|Vadim Pankov]] | |- | style='text-align:right'| 46 | [[Файл:НГШ ВС РФ В.В. Герасимов.jpg|center|128px]] | [[Валерий Герасимов]] | data-sort-value="1955" | 1955-09-08 | [[Казан]] | [[94-нче гимназия (Казан)|94 нче гимназия]]<br/>[[Казан Суворов хәрби училищесы|Казан Суворов хәрби укуханәсе]]<br/>[[Казан танк университеты|Казан югары хәрби башлыклар уку йорты]]<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]]<br/>''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | [[:commons:Category:Valery Gerasimov|Valery Gerasimov]] | |- | style='text-align:right'| 47 | | ''[[:d:Q18243129|Валерий Канакин]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-05-05 | ''[[:d:Q18794082|Аўчарныя Выселкі]]'' | ''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025-08-28 |- | style='text-align:right'| 48 | [[Файл:Valery Solodchuk.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q107097476|Валерий Солодчук]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-03-24 | [[Әстерхан]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Valery Solodchuk|Valery Solodchuk]] | |- | style='text-align:right'| 49 | | ''[[:d:Q4125138|Виктор Воробьёв]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-06-20 | [[Армавир (Россия)|Армавир]] | | [[офицер]] | | | data-sort-value="1995" | 1995-01-07 |- | style='text-align:right'| 50 | [[Файл:Award ceremonies (2016-03-17) 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24352736|Виктор Романов]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-10-25 | [[Ташкент вилаяте]] | ''[[:d:Q4508701|Чиләбе хәрби авиация штурманнары институты]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Romanov|Viktor Romanov]] | |- | style='text-align:right'| 51 | [[Файл:Viktor Sokolov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28148315|Виктор Соколов]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-04-04 | ''[[:d:Q192176|Bender]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q10669499|naval officer]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Sokolov|Viktor Sokolov]] | |- | style='text-align:right'| 52 | | ''[[:d:Q4527649|Виктор Шуляк]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-08-29 | ''[[:d:Q4061811|Oleksiivka]]'' | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | [[офицер]] | | | |- | style='text-align:right'| 53 | [[Файл:Vitaly Gerasimov (2026-02-20) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Виталий Герасимов (1977)]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-09 | [[Казан]] | [[Казан танк университеты|Казан югары хәрби башлыклар уку йорты]]<br/>''[[:d:Q28666111|Chelyabinsk High Tank Command School]]''<br/>''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | | | |- | style='text-align:right'| 54 | [[Файл:Виталий Демидкин.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109490538|Виталий Демидкин]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-01-23 | [[Коломна]] | ''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | | ''[[:d:Q294405|Alpha Group]]'' | [[:commons:Category:Vitaly Demidkin|Vitaly Demidkin]] | |- | style='text-align:right'| 55 | [[Файл:Майборода ВВ (марка).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18634560|Виталий Майборода]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-06-12 | [[Раменское]] | | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Vitaly Maiboroda|Vitaly Maiboroda]] | data-sort-value="2013" | 2013 |- | style='text-align:right'| 56 | [[Файл:Vladimir Alekseyev (general).png|center|128px]] | ''[[:d:Q109491354|Владимир Алексеев]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-04-24 | ''[[:d:Q4142100|Golod'ki]]'' | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 57 | [[Файл:Admiral Vladimir Sergeyevich Vysotsky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q982209|Владимир Высоцкий]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-08-18 | ''[[:d:Q1004265|Комарно]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4314683|Nakhimov Naval School, Saint Petersburg]]'' | [[диңгезче]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Vysotsky (Admiral)|Vladimir Vysotsky (Admiral)]] | data-sort-value="2021" | 2021-02-05 |- | style='text-align:right'| 58 | [[Файл:Vladimir Kasatonov (2016).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16662195|Владимир Касатонов]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-06-17 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Kasatonov|Vladimir Kasatonov]] | |- | style='text-align:right'| 59 | | ''[[:d:Q4227759|Владимир Колесников]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-05-14 | [[Гудаута]] | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[адвокат]] | | | |- | style='text-align:right'| 60 | [[Файл:Кочетков Владимир Анатольевич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109492924|Владимир Кочетков]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-03-05 | ''[[:d:Q27477358|Subbotino]]''<br/>[[Красноярск крае]] | ''[[:d:Q4325494|Новосибирск югары хәрби җитәкчеләр укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Vladimir Kochetkov|Vladimir Kochetkov]] | |- | style='text-align:right'| 61 | | ''[[:d:Q28499146|Владимир Майстренко]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-08-04 | [[Псков]] | [[Казан танк университеты|Казан югары хәрби башлыклар уку йорты]]<br/>''[[:d:Q4496367|Kharkiv Guards Higher Tank Command School]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 62 | | ''[[:d:Q4301083|Владимир Молтенской]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-07-21 | ''[[:d:Q4128782|Vygonichi]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | [[галим]] | | | |- | style='text-align:right'| 63 | | ''[[:d:Q123014243|Владимир Николаевич Винокуров]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-03-08 | ''[[:d:Q4322742|Novikovo]]'' | ''[[:d:Q4450887|Tambov Higher Military Aviation Engineering School]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | | ''[[:d:Q11350303|Special Purpose Center of the FSB of Russia]]'' | | |- | style='text-align:right'| 64 | [[Файл:Vladimir Seliverstov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q65137359|Владимир Селивёрстов]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-08-01 | ''[[:d:Q4439455|Stanki]]'' | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Seliverstov|Vladimir Seliverstov]] | |- | style='text-align:right'| 65 | | ''[[:d:Q112992082|Владимир Сотников]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-06-22 | [[Олександрия]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 66 | | ''[[:d:Q4279689|Вячеслав Маляров]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-01-10 | [[Балакау]] | ''[[:d:Q15846190|Smolensk State University of Sports]]'' | ''[[:d:Q4028259|103rd Guards Airborne Division]]'' | ''[[:d:Q294405|Alpha Group]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-09-03 |- | style='text-align:right'| 67 | | ''[[:d:Q97184141|Вячеслав Сахнов]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-11-04 | [[Лобня]] | | | | | data-sort-value="2008" | 2008-09-17 |- | style='text-align:right'| 68 | [[Файл:Gennady Anashkin, 2024.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4064999|Геннадий Анашкин]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-12-17 | [[Самар]] | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Gennady Anashkin|Gennady Anashkin]] | |- | style='text-align:right'| 69 | [[Файл:Gennady Zhidko (official portrait).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q47005966|Геннадий Жидко]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-09-12 | ''[[:d:Q3711457|Sardoba District]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q28666102|Чырчык югары танклар җитәкчелеге һәм инженериясе укуханәсе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Gennady Zhidko|Gennady Zhidko]] | data-sort-value="2023" | 2023-08-16 |- | style='text-align:right'| 70 | [[Файл:Yuriy Grehov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q84723671|Грехов, Юрий Николаевич]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-10-15 | [[Түбән Новгород]] | ''[[:d:Q2250766|Советлар Берлеге Маршалы Георгий Жуков исемендәге Хәрби һава-космос саклану академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Yuriy Grehov|Yuriy Grehov]] | |- | style='text-align:right'| 71 | | ''[[:d:Q4383357|Денис Пудовкин]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-08-13 | [[Ногинск]] | | ''[[:d:Q4335344|officer]]'' | ''[[:d:Q2350636|Vympel]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-09-03 |- | style='text-align:right'| 72 | [[Файл:Dmitry Glushenkov in profile (2012-08-01).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109492832|Дмитрий Глушенков]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-07-21 | [[Александров (шәһәр)|Александров]] | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 73 | [[Файл:Dmitry Klimenko, March 2000.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22137539|Дмитрий Клименко]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-08-22 | [[Нижын]] | ''[[:d:Q4331484|Odesa higher artillery command school]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q4070283|тупчы]]'' | | [[:commons:Category:Dmytro Klymenko|Dmytro Klymenko]] | |- | style='text-align:right'| 74 | [[Файл:Dmitry Mironov, November 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q26160915|Дмитрий Миронов]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-10-13 | [[Хабарау|Хабаровск]] | ''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]'' | [[офицер]]<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | | [[:commons:Category:Dmitry Mironov|Dmitry Mironov]] | |- | style='text-align:right'| 75 | | ''[[:d:Q30879032|Дмитрий Пронягин]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-09-11 | [[Түбән Новгород өлкәсе]] | ''[[:d:Q4460408|Tomsk High Military School of Communication Engineering]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 76 | [[Файл:Yevgeny Zinichev official portrait (mchs.gov.ru).jpg|center|128px]] | [[Евгений Зиничев]] | data-sort-value="1966" | 1966-08-18 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Yevgeny Zinichev|Yevgeny Zinichev]] | data-sort-value="2021" | 2021-09-08 |- | style='text-align:right'| 77 | | ''[[:d:Q15070927|Евгений Лазебин]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-05-24 | ''[[:d:Q4460926|Topchikha]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4334747|Михаил Васильевич Фрунзе исемендәге Омск югары гомумгәскәр җитәкчелек укуханәсе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 78 | [[Файл:Evgeniy Nikiforov (2018).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q47453160|Евгений Никифоров]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-09-10 | ''[[:d:Q182902|Chita Oblast]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Evgeniy Nikiforov|Evgeniy Nikiforov]] | |- | style='text-align:right'| 79 | [[Файл:Евгений Валентинович Поплавский.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q62714030|Евгений Поплавский]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-08-04 | [[Донецк]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Evgeny Valentinovich Poplavsky|Evgeny Valentinovich Poplavsky]] | |- | style='text-align:right'| 80 | [[Файл:Евгений Алексеевич Устинов.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30887878|Евгений Устинов]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-11-06 | [[Сосновски районы|Сосновское районы]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Evgeniy Ustinov|Evgeniy Ustinov]] | |- | style='text-align:right'| 81 | [[Файл:Dmitry Medvedev and Eugeny Fedotov 19 feb 2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4482200|Евгений Федотов]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-08-23 | [[Ставрополь крае]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 82 | | ''[[:d:Q71164610|Зулкаид Каидов]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-01-29 | ''[[:d:Q4099999|Burshag]]''<br/>''[[:d:Q619726|Agulsky District]]'' | | | | | |- | style='text-align:right'| 83 | | ''[[:d:Q29516264|Игорь Медоев]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-10-20 | [[Владикавказ]] | | [[офицер]] | | | |- | style='text-align:right'| 84 | [[Файл:Igor Mishutkin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109491015|Игорь Мишуткин]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-01-03 | [[Рудный]] | ''[[:d:Q4407751|Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург югары гомумгаскәр җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]''<br/>''[[:d:Q13416137|РФ Саклану министрылыгының хәрби университеты]]'' | | | [[:commons:Category:Igor Mishutkin|Igor Mishutkin]] | |- | style='text-align:right'| 85 | [[Файл:Ilya Sizov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q113579117|Илья Сизов]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-08-17 | [[Кинешма|Киңәшмә]] | | | | [[:commons:Category:Ilya Sizov|Ilya Sizov]] | |- | style='text-align:right'| 86 | [[Файл:Парад победы Симферополь 2020 7.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q111685062|Константин Касторнов]]'' | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q4240970|Krivyanskaya]]'' | ''[[:d:Q25390998|Орджоникидзе югары гомумхәрби идарә укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Konstantin Kastornov|Konstantin Kastornov]] | |- | style='text-align:right'| 87 | [[Файл:Leonty Shevtsov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1443232|Леонтий Шевцов]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-03-14 | [[Степное (Тимирязев районы)]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q52223|Ташкент югары гомумхәрби җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | [[:commons:Category:Leonty Shevtsov|Leonty Shevtsov]] | |- | style='text-align:right'| 88 | | ''[[:d:Q120267362|Магомед Абдуразаков]]'' | data-sort-value="1939" | 1939 | ''[[:d:Q13667630|Teletl]]''<br/>''[[:d:Q1438511|Shamilsky District]]'' | ''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | | | | data-sort-value="2021" | 2021-08-17 |- | style='text-align:right'| 89 | | ''[[:d:Q120265882|Магомед Гамзатов]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-11-20 | [[Махачкала]] | | | | | data-sort-value="2015" | 2015-10-10 |- | style='text-align:right'| 90 | | ''[[:d:Q782149|Михаил Абрамов]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-07-06 | [[Владивосток]] | ''[[:d:Q4458747|Тын океан хәрби-диңгез институты]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 91 | [[Файл:Зусько Михаил Степанович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56358514|Михаил Зусько]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-05-24 | ''[[:d:Q4110015|Vetly]]'' | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q12090790|military leader]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Zusko|Mikhail Zusko]] | |- | style='text-align:right'| 92 | | ''[[:d:Q15070689|Михаил Кузнецов]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-08-21 | ''[[:d:Q4535103|Yurovo]]'' | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q1936668|miner]]'' | ''[[:d:Q2350636|Vympel]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-09-03 |- | style='text-align:right'| 93 | [[Файл:Mikhail Matveevsky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109492602|Михаил Матвеевский]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-01-01 | ''[[:d:Q2217266|Kichmengsko-Gorodetsky District]]'' | | | | [[:commons:Category:Mikhail Matveevsky|Mikhail Matveevsky]] | |- | style='text-align:right'| 94 | [[Файл:Mikhail Nosulev, 2023.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q62714111|Михаил Носулев]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-11-08 | [[Лабинск]] | ''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Nosulev|Mikhail Nosulev]] | |- | style='text-align:right'| 95 | [[Файл:Mikhail Teplinskiy 2022.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4455230|Михаил Теплинский]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-01-09 | ''[[:d:Q2415358|Моспыне]]'' | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Michael Teplinskyi|Michael Teplinskyi]] | |- | style='text-align:right'| 96 | [[Файл:2019 Nikolay Antoshkin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4067585|Николай Антошкин]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-12-19 | [[Кузьминовка (Федоровка районы)|Көҗмә]] | ''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4336213|Ырынбур югары хәрби авиация очучылары укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1377734|Chernobyl liquidator]]''<br/>[[офицер]] | | [[:commons:Category:Nikolay Antoshkin|Nikolay Antoshkin]] | data-sort-value="2021" | 2021-01-17 |- | style='text-align:right'| 97 | [[Файл:Макаревич Олег Леонтьевич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109492544|Олег Макаревич]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-12-30 | [[Күзнәй]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Oleg Makarevich|Oleg Makarevich]] | |- | style='text-align:right'| 98 | [[Файл:Oleg Yakushev, 2024.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q126970985|Олег Якушев]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-11-24 | [[Чимкәнт]]<br/>[[Казакъ Совет Социалистик Республикасы|Казакъ Cовет Социалистик Республикаcы]] | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Oleg Yakushev|Oleg Yakushev]] | |- | style='text-align:right'| 99 | [[Файл:Бариев Радик Абрарович.jpg|center|128px]] | [[Радик Бариев (1961)|Радик Бариев]] | data-sort-value="1961" | 1961-07-31 | ''[[:d:Q4082543|Билокоровычи]]'' | | | | [[:commons:Category:Radik Bariev|Radik Bariev]] | |- | style='text-align:right'| 100 | | ''[[:d:Q4217205|Роман Катасонов]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-06-12 | [[Серпухов]] | ''[[:d:Q4325494|Новосибирск югары хәрби җитәкчеләр укуханәсе]]'' | | ''[[:d:Q2350636|Vympel]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-09-03 |- | style='text-align:right'| 101 | | ''[[:d:Q97640863|Руслан Холбан]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-04-26 | ''[[:d:Q1012868|Vulcănești]]'' | | [[офицер]] | | | data-sort-value="2009" | 2009-05-13 |- | style='text-align:right'| 102 | | [[Рәфәгать Хәбибуллин]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-28 | [[Вязгай]] | ''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Ryafagat Khabibullin|Ryafagat Khabibullin]] | data-sort-value="2016" | 2016-07-08 |- | style='text-align:right'| 103 | [[Файл:Rustam Muradov.jpg|center|128px]] | [[Рөстәм Моратов]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-21 | ''[[:d:Q532847|Chinar]]'' | [[Казан Суворов хәрби училищесы|Казан Суворов хәрби укуханәсе]] | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Rustam Muradov|Rustam Muradov]] | |- | style='text-align:right'| 104 | [[Файл:Sergey Bakaneev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q65658847|Сергей Баканеев]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-02-21 | ''[[:d:Q4079316|Батальщиковский]]'' | ''[[:d:Q4331484|Odesa higher artillery command school]]''<br/>''[[:d:Q4297700|Михаил хәрби артиллерия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Bakaneev|Sergey Bakaneev]] | |- | style='text-align:right'| 105 | | ''[[:d:Q28665149|Сергей Бунин]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-11-09 | [[Троицк (Чиләбе өлкәсе)|Троицк]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 106 | | ''[[:d:Q119423251|Сергей Горячев]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-10-22 | [[Ожерелье]] | ''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | data-sort-value="2023" | 2023-06-12 |- | style='text-align:right'| 107 | [[Файл:Sergey Istrakov (2017).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16656467|Сергей Истраков]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-02-05 | [[Черняховск]] | | | | [[:commons:Category:Sergey Istrakov|Sergey Istrakov]] | |- | style='text-align:right'| 108 | [[Файл:Sergey Kisel, 2020.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q62713910|Сергей Кисель]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-03-27 | [[Кызылурда]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Sergey Kisel|Sergey Kisel]] | |- | style='text-align:right'| 109 | [[Файл:Sergey Kuzovlev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19645742|Сергей Кузовлев]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-01-07 | [[Мичуринск]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | [[офицер]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Kuzovlev|Sergey Kuzovlev]] | |- | style='text-align:right'| 110 | [[Файл:Sergey Kuralenko (2020).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22970390|Сергей Кураленко]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-12-21 | [[Ратенов]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4496367|Kharkiv Guards Higher Tank Command School]]''<br/>''[[:d:Q4478136|Уссурийск Суворов хәрби укуханәсе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Sergey Kuralenko|Sergey Kuralenko]] | |- | style='text-align:right'| 111 | [[Файл:Colonel General Sergei Makarov 19.06.2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4275403|Сергей Макаров]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-09-19 | ''[[:d:Q1991209|Nikolayevka]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Afanasievich Makarov|Sergey Afanasievich Makarov]] | |- | style='text-align:right'| 112 | [[Файл:Глава Республики Дагестан Сергей Меликов (cropped).jpg|center|128px]] | [[Сергей Меликов]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-12 | [[Орехово-Зуево]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q12789691|янарал-убирс]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Melikov|Sergey Melikov]] | |- | style='text-align:right'| 113 | [[Файл:Meniaylo's press-conference at TASS.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4290693|Сергей Меняйло]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-08-22 | [[Алагир]] | ''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1412751|Azerbaijan Higher Military Naval School]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Meniaylo|Sergey Meniaylo]] | |- | style='text-align:right'| 114 | [[Файл:Palagin Sergey.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15077541|Сергей Палагин]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-03-26 | [[Сарытау]] | | ''[[:d:Q20726593|вертолёт пилоты]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Palagin|Sergey Palagin]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-06 |- | style='text-align:right'| 115 | [[Файл:Sergey Pinchuk (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Сергей Пинчук]] | data-sort-value="1971" | 1971-07-26 | [[Акъяр]] | ''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4314683|Nakhimov Naval School, Saint Petersburg]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Pinchuk|Sergey Pinchuk]] | |- | style='text-align:right'| 116 | [[Файл:Rudskoi.S.F.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q50379197|Сергей Рудской]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-10-02 | [[Николаев (Николаев өлкәсе)|Мыколаив]] | ''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q3920471|Minsk Suvorov Military School]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Rudskoy|Sergey Rudskoy]] | |- | style='text-align:right'| 117 | [[Файл:Sevrukov Sergey.jpg|center|128px]] | [[Сергей Севрюков]] | data-sort-value="1964" | 1964-07-13 | [[Бөгелмә]] | ''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1995987|Suvorov military school]]'' | | | [[:commons:Category:Sergey Sevrukov|Sergey Sevrukov]] | |- | style='text-align:right'| 118 | [[Файл:Sergey Ivanovich Chernyavsky (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18279902|Сергей Чернявский]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-04-04 | [[Сызран районы]] | ''[[:d:Q4447913|Syzran Higher Military Aviation School]]'' | ''[[:d:Q20726593|вертолёт пилоты]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Ivanovich Chernyavsky|Sergey Ivanovich Chernyavsky]] | data-sort-value="2018" | 2018-06-09 |- | style='text-align:right'| 119 | [[Файл:Sergey Shavrin, July 2011.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4519238|Сергей Шаврин]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-11-05 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304417|Moscow Military Academy]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Shavrin|Sergey Shavrin]] | |- | style='text-align:right'| 120 | | ''[[:d:Q64575077|Сергей Юдин]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-06-22 | [[Бакы]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | | | data-sort-value="2019" | 2019-06-10 |- | style='text-align:right'| 121 | | ''[[:d:Q109495066|Хасан Калоев]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-07-21 | [[Владикавказ]] | ''[[:d:Q25390998|Орджоникидзе югары гомумхәрби идарә укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 122 | [[Файл:Russian Armed Forces General Staff Chief Gen. Yury Baluyevsky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1423289|Юрий Балуевский]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-01-09 | [[Трускавец|Трускаветс]] | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4407751|Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург югары гомумгаскәр җитәкчелек укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Yuri Baluyevsky|Yuri Baluyevsky]] | |- | style='text-align:right'| 123 | | ''[[:d:Q109486992|Юрий Евтушенко]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-05-29 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q4174329|Ekaterinburg Military Academy]]''<br/>''[[:d:Q4325494|Новосибирск югары хәрби җитәкчеләр укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q13416137|РФ Саклану министрылыгының хәрби университеты]]'' | ''[[:d:Q4991371|солдат]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-11-09 |- | style='text-align:right'| 124 | [[Файл:Yuriy Stavitskiy (2020).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16701562|Юрий Ставицкий]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-01-21 | [[Мурманск өлкәсе]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q20824158|Инженер гаскәре маршалы А. И. Прошляков исемендә Төмән югары хәрби-инженер командалык укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1791304|РФ КК Гомумгаскәр академиясенең хәрби мөһәндисләр институты]]'' | ''[[:d:Q151197|хәрби инженер]]'' | | [[:commons:Category:Yuriy Stavitskiy|Yuriy Stavitskiy]] | |- | style='text-align:right'| 125 | | ''[[:d:Q28354845|Юрий Торшин]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-05-06 | ''[[:d:Q1966041|Belye Berega]]'' | | | | | data-sort-value="2016" | 2016-09-11 |- | style='text-align:right'| 126 | [[Файл:Yakov Rezantsev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q62713990|Яков Резанцев]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-06-17 | ''[[:d:Q25505846|Elbanka]]'' | ''[[:d:Q15622370|Far Eastern Higher Combined Arms Command School]]''<br/>''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Yakov Rezantsev|Yakov Rezantsev]] | |} {{Wikidata list end}} == Кораллы көчләр вәкиле булмаган кавалерлар == {{notice|Түбәндәге төзмә [[кеше]]ләр һәм [[робот]]лар аңларлык күп телле халыкара [[Викимәгълүмат]] белем базасына волонтёрлар керткән мәгълүматка нигезләнә, '''тулы түгел''' һәм хаталы була ала. Бәйле шәхес турында белем блокларын тутыру/тулыландыру/төзәтү һәм соңыннан уң яктагы <u>'''яңарт'''</u>ка басу белән аны баетуда ярдәм итә аласыз. Тамгалары татарчалаштырылмаган чакта, башка телдәгесен бирә. ''Авышлы язу'' әлегә [[Татарча Википедия]]дә үзләре турында мәкалә булмаганнарны билгели.}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P166 wd:Q18080423. ?item wdt:P31 wd:Q5 } |section= |sort=label |columns=number:#,p18:сурәт,label:Исем,p569,p19,p69,p106,p108,p373:медиа,p570 |thumb_size = 100}} {| class='wikitable sortable' ! # ! сурәт ! Исем ! туу датасы ! туу урыны ! уку йорты ! һөнәр төре ! эш урыны ! медиа ! үлем датасы |- | style='text-align:right'| 1 | | ''[[:d:Q4374625|A. I. Potapov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-08-22 | ''[[:d:Q4174575|Елань-Коленовский район]]'' | [[Себер дәүләт медицина университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4481784|Федераль фәнни һигиена үзәге]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-09-26 |- | style='text-align:right'| 2 | [[Файл:Ovcinnikov 14.5.2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q81216566|Adol'f Nikolaevič Ovčinnikov]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-12-19 | [[Карачев]] | ''[[:d:Q12147571|vocational school in the Soviet Union]]'' | ''[[:d:Q2145981|реставратор]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-04-15 |- | style='text-align:right'| 3 | | ''[[:d:Q504888|Adolf Shayevich]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-28 | [[Хабарау|Хабаровск]] | | ''[[:d:Q133485|раввин]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 4 | [[Файл:Akhmed Makhmudovich Dudayev (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55663482|Ahmed Dudaev]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-08-02 | ''[[:d:Q4169056|Duba-Yurt]]'' | [[Грозный дәүләт нефть техника университеты|Академик М.Д. Миллионщиков исемендәге Грозный дәүләт нефть техник университеты]]<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | [[Jurnalist|журналист]] | ''[[:d:Q4150108|Grozny (TV channel)]]'' | | |- | style='text-align:right'| 5 | | ''[[:d:Q4507394|Albert Charkin]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-16 | [[Биләү]] | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q1281618|сынчы]]'' | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | [[:commons:Category:Albert Charkin|Albert Charkin]] | data-sort-value="2017" | 2017-01-09 |- | style='text-align:right'| 6 | [[Файл:Albert Likhanov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5566407|Albert Likhanov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-13 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q62083492|young adult author]]'' | | [[:commons:Category:Albert Likhanov|Albert Likhanov]] | data-sort-value="2021" | 2021-12-25 |- | style='text-align:right'| 7 | | ''[[:d:Q24932839|Albert Pomortsev]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-09-25 | | | ''[[:d:Q18702210|bandy player]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 8 | [[Файл:Aleftina Yevdokimova in Enough Stupidity in Every Wise Man.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15066210|Aleftina Evdokimova]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-10-06 | ''[[:d:Q4338095|Osnova]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]'' | [[:commons:Category:Aleftina Yevdokimova|Aleftina Yevdokimova]] | data-sort-value="2025" | 2025-05-04 |- | style='text-align:right'| 9 | [[Файл:RVIO Discussion Club.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4189962|Aleksandr Aleksandrovich Zdanovich]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-01-01 | [[Красноярск]] | ''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q17489339|Яңа вакыт тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | [[:commons:Category:Alexander Zdanovich|Alexander Zdanovich]] | |- | style='text-align:right'| 10 | | ''[[:d:Q4363653|Aleksandr Aleksandrovitsj Piskoenov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-11-05 | [[Таганрог]] | ''[[:d:Q4114348|Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 11 | | ''[[:d:Q4076543|Aleksandr Baldin]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-02-26 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]''<br/>''[[:d:Q259517|Берләшкән атом-төш тикшеренүләр институты]]''<br/>''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | data-sort-value="2001" | 2001-04-29 |- | style='text-align:right'| 12 | | ''[[:d:Q16335388|Aleksandr Belokon]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-12-05 | ''[[:d:Q19615595|Журавинка]]'' | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | data-sort-value="2013" | 2013-12-28 |- | style='text-align:right'| 13 | [[Файл:Alexander Belousov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4082833|Aleksandr Belousov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-09-08 | [[Ровно|Ривне]] | ''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Belousov|Alexander Belousov]] | |- | style='text-align:right'| 14 | | ''[[:d:Q4080862|Aleksandr Bezdolny]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-05 | [[Җалаулы (Павлодар өлкәсе)]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2009" | 2009-12-02 |- | style='text-align:right'| 15 | [[Файл:Alexander Braverman July 2011 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4095597|Aleksandr Braverman]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-05-01 | [[Харьков]] | | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q484876|оешманың баш җитәкчесе]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Aleksandr Braverman|Aleksandr Braverman]] | |- | style='text-align:right'| 16 | | ''[[:d:Q4100149|Aleksandr Butakov]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-08-30 | [[Иркутск]] | [[Иркутск дәүләт университеты]] | [[галим]] | [[Ф.М. Достоевский исемендәге Омск дәүләт университеты|Омск дәүләт университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 17 | [[Файл:Alexander Chekalin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4508231|Aleksandr Chekalin]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-09-06 | [[Верея]] | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]]<br/>''[[:d:Q4304088|Мәскәү дәүләт ачык университеты]]''<br/>''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Alexander Chekalin|Alexander Chekalin]] | |- | style='text-align:right'| 18 | | ''[[:d:Q4508617|Aleksandr Chelpanov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-09-08 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 19 | [[Файл:Чернышев Александр Константинович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q41573994|Aleksandr Chernyshev]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-10-23 | | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q3152467|Россия федераль атом төш үзәге — Бөтенроссия эксперименталь физика фәнни-тикшеренү үзәге]]'' | [[:commons:Category:Alexander Chernyshev|Alexander Chernyshev]] | |- | style='text-align:right'| 20 | [[Файл:Chuchalin1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4518375|Aleksandr Chuchalin]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-01-05 | [[Реутов]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[:commons:Category:Alexander Grigorievich Chuchalin|Alexander Grigorievich Chuchalin]] | |- | style='text-align:right'| 21 | [[Файл:Alexander Dondukov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4166135|Aleksandr Dondukov]]'' | data-sort-value="1954" | 1954 | [[Самар]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q333780|Yakovlev]]'' | [[:commons:Category:Alexander Dondukov|Alexander Dondukov]] | |- | style='text-align:right'| 22 | | ''[[:d:Q4160862|Aleksandr Dzizinsky]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-09-01 | [[Фастив]] | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]] | [[галим]] | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]] | | data-sort-value="2020" | 2020-01-14 |- | style='text-align:right'| 23 | | ''[[:d:Q15065848|Aleksandr Dzyuba]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-08-13 | ''[[:d:Q4238259|Krasnoarmeysky]]'' | ''[[:d:Q4447913|Syzran Higher Military Aviation School]]'' | ''[[:d:Q1281521|fighter pilot]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 24 | | ''[[:d:Q23655867|Aleksandr Efimovitsj Glazev]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-07-20 | ''[[:d:Q2217673|Dobrinsky District]]'' | | ''[[:d:Q25272184|kolkhoznik]]'' | | | data-sort-value="2016" | 2016-12-08 |- | style='text-align:right'| 25 | [[Файл:Alexander Faifman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4480647|Aleksandr Fayfman]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-08-10 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]'' | ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q2059704|телережиссёр]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Faifman|Alexander Faifman]] | |- | style='text-align:right'| 26 | | ''[[:d:Q4491249|Aleksandr Flyarkovsky]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-07-06 | [[Санкт-Петербург]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]'' | | | data-sort-value="2014" | 2014-05-08<br/>2014-03-08 |- | style='text-align:right'| 27 | | ''[[:d:Q15065364|Aleksandr Georgievitsj Gladisjev]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-06-15 | ''[[:d:Q4296298|Mirskoy]]'' | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт юридик университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>[[менеджер]] | | | |- | style='text-align:right'| 28 | | ''[[:d:Q95791303|Aleksandr Golutva]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-03-18 | [[Лиепая]] | | ''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q1826375|line producer]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 29 | [[Файл:Aleksandr Gorshkov (figure skater).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1393578|Aleksandr Gorshkov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-10-08 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''<br/>''[[:d:Q17361147|бозда биюче]]''<br/>''[[:d:Q57199189|figure skating coach]]'' | | [[:commons:Category:Aleksandr Gorshkov|Aleksandr Gorshkov]] | data-sort-value="2022" | 2022-11-17 |- | style='text-align:right'| 30 | [[Файл:Alexander Granberg (2007-04-02).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1668314|Aleksandr Granberg]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-06-25 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201841|Institute of Economics and Industrial Engineering]]''<br/>''[[:d:Q4426262|Commission for the Study of the Natural Productive Forces]]''<br/>''[[:d:Q1131600|Дәүләт идарә университеты]]''<br/>[[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | [[:commons:Category:Alexander Granberg|Alexander Granberg]] | data-sort-value="2010" | 2010-08-22 |- | style='text-align:right'| 31 | [[Файл:Alexander Nazarchuk.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4312238|Aleksandr Grigorevitsj Nazartsjoek]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-06 | ''[[:d:Q4397329|Romanovo, Romanovsky District, Altai Krai]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Nazarchuk|Alexander Nazarchuk]] | data-sort-value="2021" | 2021-02-01 |- | style='text-align:right'| 32 | | ''[[:d:Q39394488|Aleksandr Gritsenko]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-11-09 | [[Краснодар]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''<br/>''[[:d:Q4131780|Gazprom VNIIGAZ]]'' | | data-sort-value="2026" | 2026-02-21 |- | style='text-align:right'| 33 | | ''[[:d:Q29051304|Aleksandr Kashtanov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-03-25 | ''[[:d:Q4097041|Броннитсы өязе]]'' | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | data-sort-value="2022" | 2022 |- | style='text-align:right'| 34 | [[Файл:Александр Кирилин.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4221307|Aleksandr Kirilin]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-07-13 | | ''[[:d:Q4406400|Самар дәүләт аэрокосмос университеты]]'' | ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | ''[[:d:Q4406400|Самар дәүләт аэрокосмос университеты]]''<br/>''[[:d:Q136426|Progress State Research and Production Rocket Space Center]]'' | [[:commons:Category:Aleksandr Kirilin|Aleksandr Kirilin]] | |- | style='text-align:right'| 35 | [[Файл:Kosopkin (2007-07-06).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4235183|Aleksandr Kosopkin]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-06-01 | [[Чита]] | | | | [[:commons:Category:Aleksandr Kosopkin|Aleksandr Kosopkin]] | data-sort-value="2009" | 2009-01-09 |- | style='text-align:right'| 36 | | ''[[:d:Q4235105|Aleksandr Kosovan]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-10-26 | ''[[:d:Q341115|Akhtyrskiy]]'' | ''[[:d:Q1296887|Новосибирск дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]'' | [[офицер]] | | | |- | style='text-align:right'| 37 | | ''[[:d:Q15070415|Aleksandr Krasnikov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-10-08 | ''[[:d:Q1000831|Yegorlykskaya]]'' | | | | | |- | style='text-align:right'| 38 | | ''[[:d:Q4239770|Aleksandr Krasovsky]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-04-10 | [[Кировград]] | ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2003" | 2003-06-02 |- | style='text-align:right'| 39 | | ''[[:d:Q4242045|Aleksandr Kruzhalin]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-10-18 | [[Липецк]] | | ''[[:d:Q730242|очучы-сынаучы]]'' | | | data-sort-value="2011" | 2011-06-23 |- | style='text-align:right'| 40 | [[Файл:Александр Петрович Кудрявцев (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4244579|Aleksandr Kudryavtsev]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-03 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | [[:commons:Category:Alexander Petrovich Kudryatsev|Alexander Petrovich Kudryatsev]] | |- | style='text-align:right'| 41 | | ''[[:d:Q30346064|Aleksandr Kulikov]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-05-27 | [[Түбән Новгород]] | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q488205|автор-башкаручы]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]'' | | | data-sort-value="2016" | 2016-10-28 |- | style='text-align:right'| 42 | [[Файл:Алекса́ндр Бори́сович Лебзя́к.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q620521|Aleksandr Lebziak]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-04-15 | [[Донецк]] | | ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''<br/>''[[:d:Q22122536|boxing trainer]]'' | | [[:commons:Category:Alexandr Lebziak|Alexandr Lebziak]] | |- | style='text-align:right'| 43 | [[Файл:Alexander Lentsov 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19309851|Alexander Lentsov]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-12-20 | ''[[:d:Q1968861|Kholmskaya]]'' | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | | | [[:commons:Category:Alexander Lentsov|Alexander Lentsov]] | |- | style='text-align:right'| 44 | | ''[[:d:Q15071226|Aleksandr Lisitsyn]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-07-03 | ''[[:d:Q23884876|Шатилово]]'' | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q7498982|РФА океанбелем институты]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-02-11 |- | style='text-align:right'| 45 | [[Файл:Biologist Aleksandr Makarov in 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4275329|Aleksandr Makarov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-09-30 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | ''[[:d:Q4201612|РФА молекуляр биология институты]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[:commons:Category:Alexander Makarov (biologist)|Alexander Makarov (biologist)]] | |- | style='text-align:right'| 46 | | ''[[:d:Q4275922|Aleksandr Makovsky]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-11-21 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | ''[[:d:Q4201505|Кануннамә һәм чагыштырма хокук белеме институты]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-05-11 |- | style='text-align:right'| 47 | [[Файл:Alexander Maltsev Panini 1979.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q582248|Aleksandr Maltsev]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-20 | [[Кирово-Чепецк]] | | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Maltsev|Alexander Maltsev]] | |- | style='text-align:right'| 48 | | ''[[:d:Q4280400|Aleksandr Manzhosin]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-09-28 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 49 | | ''[[:d:Q21106395|Aleksandr Matveenko]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-20 | [[Камьянске]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''<br/>''[[:d:Q193007|Сухой]]'' | [[:commons:Category:Aleksandr Matveenko|Aleksandr Matveenko]] | data-sort-value="2021" | 2021-01-12 |- | style='text-align:right'| 50 | [[Файл:Alexander Mikhailov, 2014.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4297299|Aleksandr Michailov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-09-15 | ''[[:d:Q2629594|Shchigrovsky District]]'' | ''[[:d:Q6687296|Ukrainian State University of Railway Transport]]''<br/>''[[:d:Q1355654|югары фирка мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Alexander Mikhailov|Alexander Mikhailov]] | data-sort-value="2020" | 2020-12-04 |- | style='text-align:right'| 51 | | ''[[:d:Q18044517|Aleksandr Michaylovitsj Dzjubenko]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-10-23 | ''[[:d:Q2634134|Okhtyrka Raion]]'' | ''[[:d:Q4123678|Вологда дәүләт сөтчелек сәнәгате академиясе]]'' | | | | data-sort-value="1999" | 1999-09-05 |- | style='text-align:right'| 52 | | ''[[:d:Q4298004|Aleksandr Mikhalchenko]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-04-15 | ''[[:d:Q4054984|Abramivka]]'' | ''[[:d:Q1817355|«Львов политехникасы» илкүләм университеты]]'' | | | | data-sort-value="2019" | 2019-11-26 |- | style='text-align:right'| 53 | [[Файл:Alexandr Mindadze.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4294075|Aleksandr Mindadze]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-28 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Mindadze|Alexander Mindadze]] | |- | style='text-align:right'| 54 | [[Файл:Alexander Moiseev 2025 official portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4299705|Aleksandr Moiseyev]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-04-16 | ''[[:d:Q2589273|Borskoye]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4114449|Александр Степанович Попов исемендәге хәрби-диңгез радиоэлектроника институты]]''<br/>''[[:d:Q18405150|Higher Special Officer Classes of the Navy]]'' | ''[[:d:Q10669499|naval officer]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Alexeevich Moiseev|Alexander Alexeevich Moiseev]] | |- | style='text-align:right'| 55 | | ''[[:d:Q19818038|Aleksandr Moskalets]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-25 | [[Минусинск]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 56 | [[Файл:Alexander Nazarov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4312127|Aleksandr Nazarov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-02-24 | [[Павлодар өлкәсе]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Aleksandr Nazarov|Aleksandr Nazarov]] | |- | style='text-align:right'| 57 | [[Файл:Alexander Nekipelov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4316505|Aleksandr Nekipelov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-11-16 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | [[:commons:Category:Alexander Nekipelov|Alexander Nekipelov]] | |- | style='text-align:right'| 58 | [[Файл:Aleksandr Pekarsh (2014-07-31).jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q111794304|Aleksandr Pekarsh]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-06-30 | [[Кенәл]] | ''[[:d:Q4406400|Самар дәүләт аэрокосмос университеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]'' | ''[[:d:Q420843|Komsomolsk-on-Amur Aircraft Production Association]]'' | [[:commons:Category:Aleksandr Pekarsh|Aleksandr Pekarsh]] | |- | style='text-align:right'| 59 | | ''[[:d:Q4371934|Aleksandr Ponomaryov]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-10-13 | [[Аткар]] | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 60 | [[Файл:Aleksander Aleksandrovich Potapov.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4374613|Aleksandr Potapov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-07-05 | ''[[:d:Q4063019|Altyariq]]'' | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q4201621|Академик Н. Н. Бурденко исемендәге нейрохирургия институты]]'' | [[:commons:Category:Aleksander Potapov|Aleksander Potapov]] | data-sort-value="2021" | 2021-05-15 |- | style='text-align:right'| 61 | | ''[[:d:Q109487866|Aleksandr Potapov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-06 | | ''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | | | | data-sort-value="2021" | 2021-03-04 |- | style='text-align:right'| 62 | [[Файл:ProshkinAA.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4382330|Aleksandr Proshkin]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-03-25 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q13360094|Александр Островский исемендәге Ленинград театр институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q4407688|Питырбур дәүләт кәмит театры]]'' | [[:commons:Category:Aleksandr Proshkin|Aleksandr Proshkin]] | |- | style='text-align:right'| 63 | [[Файл:Vladimir Putin at award ceremonies (2022-06-12) 13.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15088821|Aleksandr Rumyantsev]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-02-12 | ''[[:d:Q224764|Novoheorhiivsk]]'' | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q4481780|National Medical Research Center of Pediatric Hematology, Oncology and Immunology]]'' | [[:commons:Category:Alexander Rumyantsev|Alexander Rumyantsev]] | |- | style='text-align:right'| 64 | [[Файл:Aleksandr Samokutyayev 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q928034|Aleksandr Samokutyayev]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-03-13 | [[Пенза]] | [[Пенза дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4513575|Escuela Superior Militar de Aviación de Pilotos de Chernígov]]''<br/>''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Aleksandr Samokutyayev|Aleksandr Samokutyayev]] | data-sort-value="2026" | 2026-06-17 |- | style='text-align:right'| 65 | | ''[[:d:Q4166488|Aleksandr Semjonovitsj Dontsjenko]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-06-25 | [[Чита]] | ''[[:d:Q4208096|Kazakh National Agrarian Research University]]'' | [[галим]] | [[Себер дәүләт инженерия һәм биотехнология университеты]] | | data-sort-value="2025" | 2025-11-30 |- | style='text-align:right'| 66 | | ''[[:d:Q15066879|Aleksandr Sergeevitsj (diplomat) Zasipkin]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-11 | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 67 | | ''[[:d:Q4418657|Aleksandr Sergeyevich Sigov]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-05-31 | [[Донецк]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q3272997|"Мәскәү радиотехника, электроника һәм автоматика институты" (МИРЭА) Россия технология университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 68 | | ''[[:d:Q111554133|Aleksandr Shkurko]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-04 | [[Харьков]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q10333969|музейчылык белгече]]'' | | | data-sort-value="2022" | 2022-04-10 |- | style='text-align:right'| 69 | [[Файл:Alexander Skvortsov cropped.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q555679|Aleksandr Skvortsov]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-05-06 | [[Щёлково]] | ''[[:d:Q29017984|Ставрополь югары хәрби очучылар һәм штурманнар авиация училищесы]]''<br/>''[[:d:Q2250766|Советлар Берлеге Маршалы Георгий Жуков исемендәге Хәрби һава-космос саклану академиясе]]'' | [[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>''[[:d:Q55351476|сынаучы галәмгизәр]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Skvortsov|Alexander Skvortsov]] | |- | style='text-align:right'| 70 | | ''[[:d:Q15076956|Aleksandr Soldatenkov]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-01-14 | ''[[:d:Q4336208|Ырынбур өязе]]'' | ''[[:d:Q4406400|Самар дәүләт аэрокосмос университеты]]'' | ''[[:d:Q17394262|astronautical engineer]]'' | | | data-sort-value="2013" | 2013-08-11 |- | style='text-align:right'| 71 | [[Файл:Alexander Wladimirowitsch Starowoitow.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4440158|Aleksandr Starovoitov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-10-18 | [[Балашау]] | [[Пенза дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-07-17 |- | style='text-align:right'| 72 | [[Файл:Aleksandr Stempkovsky, July 2020.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4441615|Aleksandr Stempkovsky]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-02-03 | [[Серпухов]] | ''[[:d:Q182118|«МИЭТ» илкүләм тикшеренү университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4201683|Institute for Design Problems in Microelectronics]]'' | [[:commons:Category:Aleksandr Stempkovsky|Aleksandr Stempkovsky]] | |- | style='text-align:right'| 73 | [[Файл:RIAN archive 821412 1st Congress of People's Deputies of USSR (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4446914|Aleksandr Sukharev]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-10-11 | ''[[:d:Q19805136|Малая Трещевка]]'' | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]] | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Sukharev|Alexander Sukharev]] | data-sort-value="2021" | 2021-03-07 |- | style='text-align:right'| 74 | | ''[[:d:Q2541942|Aleksandr Tatarinov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-10-25 | ''[[:d:Q182902|Chita Oblast]]'' | ''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 75 | | ''[[:d:Q15071612|Aleksandr Tikhonov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-08-17 | [[Прокопьевск]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 76 | | ''[[:d:Q28665009|Aleksandr Tretyekov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-06-03 | | ''[[:d:Q32360735|Novocherkassk Veterinary and Zootechnical Institute]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2016" | 2016-11-09 |- | style='text-align:right'| 77 | | ''[[:d:Q4105792|Aleksandr Vedernikov]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-12-23 | [[Воробьева Гора]]<br/>[[Мокино (Советск районы)]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q98834013|bass singer]]'' | | [[:commons:Category:Aleksandr Filippovich Vedernikov|Aleksandr Filippovich Vedernikov]] | data-sort-value="2018" | 2018-01-09 |- | style='text-align:right'| 78 | | ''[[:d:Q130286340|Aleksandr Veprev]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-12-10 | ''[[:d:Q1658299|Ust-Ilimsky District]]'' | [[Иркутск илкүләм тикшеренү техник университеты]] | ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q484876|оешманың баш җитәкчесе]]'' | ''[[:d:Q18405664|National Institute of Aviation Technologies JSC]]''<br/>[[Иркутск авиация заводы|Өркет авиация завыты]] | | |- | style='text-align:right'| 79 | [[Файл:Mikhailov-1998.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1996390|Aleksandr Yakovlevich Mikhailov]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-10-05 | ''[[:d:Q4333966|Olovyannaya]]'' | ''[[:d:Q4154225|Ерак Көнчыгыш дәүләт сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>[[җырчы]] | ''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]'' | [[:commons:Category:Aleksandr Yakovlevich Mikhailov (actor)|Aleksandr Yakovlevich Mikhailov (actor)]] | |- | style='text-align:right'| 80 | | ''[[:d:Q15066890|Aleksandr Zakharov]]'' | data-sort-value="1932" | 1932 | ''[[:d:Q2627920|Ustyuzhensky District]]'' | | [[инженер]] | | | data-sort-value="2002" | 2002 |- | style='text-align:right'| 81 | [[Файл:Alexander Zelin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q984963|Aleksandr Zelin]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-05-06 | ''[[:d:Q2354490|Перевальск]]'' | ''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q618694|очучы-истребитель]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Zelin|Alexander Zelin]] | |- | style='text-align:right'| 82 | [[Файл:Alexander Zharov (2020).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11756298|Aleksandr Zharov]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-08-11 | [[Чиләбе]] | ''[[:d:Q4534008|Көньяк Урал дәүләт медицина университеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Aleksandr Zharov|Aleksandr Zharov]] | |- | style='text-align:right'| 83 | [[Файл:Жученко Александр Александрович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4181991|Aleksandr Zhuchenko]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-25 | [[Ессентуки]] | | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | ''[[:d:Q1338761|Молдова фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4127490|All-Russian Research Institute of Agricultural Biotechnology Russian Academy of Agricultural Sciences]]''<br/>''[[:d:Q4397945|Russian Academy of Agricultural Sciences]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-06-01 |- | style='text-align:right'| 84 | [[Файл:Alexander Zhukov 2018-07-12.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q57735|Alexander Zhukov]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-06-01 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q49126|Һарвард эшмәкәрлек мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>[[Harvard universitetı|Гарвард университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Zhukov|Alexander Zhukov]] | |- | style='text-align:right'| 85 | [[Файл:Alexandra Frantseva (2013).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q13222060|Aleksandra Frantseva]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-04-24 | [[Петропавловск-Камчатский]] | | ''[[:d:Q132041876|para alpine skier]]'' | | [[:commons:Category:Alexandra Frantseva|Alexandra Frantseva]] | |- | style='text-align:right'| 86 | [[Файл:ParamonovAA.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q269231|Aleksei Paramonov]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-02-21 | [[Боровск]] | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''<br/>''[[:d:Q18702210|bandy player]]'' | | [[:commons:Category:Aleksei Paramonov|Aleksei Paramonov]] | data-sort-value="2018" | 2018-08-24 |- | style='text-align:right'| 87 | [[Файл:Alexey Petrenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1966992|Aleksei Petrenko]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-03-26 | ''[[:d:Q4508779|Chemer]]'' | ''[[:d:Q4496334|Харкау милли сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:Aleksey Petrenko (actor)|Aleksey Petrenko (actor)]] | data-sort-value="2017" | 2017-02-22 |- | style='text-align:right'| 88 | | ''[[:d:Q19788434|Aleksei Tkachev]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-09-11 | ''[[:d:Q2783750|Bryansk Governorate]]'' | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025-04-03 |- | style='text-align:right'| 89 | [[Файл:Aleksei German (Russian VOA) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2622675|Aleksei Yuryevich German]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-07-20 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q4424972|Смоленск дырам тиятры]]''<br/>''[[:d:Q1981162|Товстоногов исемендәге Зур дырам тиятры]]''<br/>''[[:d:Q158478|Ленфильм]]''<br/>''[[:d:Q16702696|Studio PiÈF]]''<br/>''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Aleksei Yuryevich German|Aleksei Yuryevich German]] | data-sort-value="2013" | 2013-02-21 |- | style='text-align:right'| 90 | | ''[[:d:Q2602906|Aleksej Norajrovič Sisakjan]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-10-14 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q259517|Берләшкән атом-төш тикшеренүләр институты]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-05-01 |- | style='text-align:right'| 91 | [[Файл:Alexey Aleshin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16272059|Aleksey Alyoshin]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-05-24 | [[Ашкабад]] | [[Кемерово дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Aleshin|Alexey Aleshin]] | |- | style='text-align:right'| 92 | [[Файл:Ботян Алексей Николаевич 2016 год.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4095212|Aleksey Botyan]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-01-28 | [[Чартавичы]] | | ''[[:d:Q5121444|разведчик]]''<br/>''[[:d:Q9352089|разведчик]]'' | | [[:commons:Category:Aleksiej Botian|Aleksiej Botian]] | data-sort-value="2020" | 2020-02-13 |- | style='text-align:right'| 93 | [[Файл:Фатьянов, почтовая марка РОССИЯ.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4481497|Aleksey Fatyanov]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-03-05 | [[Вязники|Вәзники]] | | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q12335006|өлкән сержант]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Fatyanov|Alexey Fatyanov]] | data-sort-value="1959" | 1959-11-13 |- | style='text-align:right'| 94 | | ''[[:d:Q4715975|Aleksey Galkin]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-04-11 | [[Черкассы|Черкасы]] | ''[[:d:Q4325494|Новосибирск югары хәрби җитәкчеләр укуханәсе]]'' | [[офицер]] | | | |- | style='text-align:right'| 95 | [[Файл:Aleksey Ivanov (2017-04-28).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30346241|Aleksey Ivanov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-01-06 | ''[[:d:Q4025695|Sharyinsky District]]'' | | | | [[:commons:Category:Alexey Mikhailovich Ivanov|Alexey Mikhailovich Ivanov]] | data-sort-value="2021" | 2021-06-04 |- | style='text-align:right'| 96 | | ''[[:d:Q18243133|Aleksey Ivanovich Kandinsky]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-02-24 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>[[профессор]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | | data-sort-value="2000" | 2000-10-04 |- | style='text-align:right'| 97 | | ''[[:d:Q4213498|Aleksey Karabash]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-02-10 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304107|Мәскәү дәүләт нәзек химия технологияләре университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q126824|Александр Ильич Лейпунский исемендәге Физика һәм энергетика институты — Россия Федерациясе дәүләт фәнни үзәге]]'' | | data-sort-value="2003" | 2003 |- | style='text-align:right'| 98 | | ''[[:d:Q360406|Aleksey Kiselyov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-03-17 | [[Рязань]] | | ''[[:d:Q11338576|боксчы]]''<br/>''[[:d:Q22122536|boxing trainer]]'' | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | | data-sort-value="2005" | 2005-06-19 |- | style='text-align:right'| 99 | [[Файл:Alexey Kozlov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4226689|Aleksey Kozlov]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-12-21 | ''[[:d:Q3882808|Oparino]]'' | | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Alexey Kozlov|Alexey Kozlov]] | data-sort-value="2015" | 2015-11-02 |- | style='text-align:right'| 100 | | ''[[:d:Q4249483|Aleksey Kutepov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-09-10 | ''[[:d:Q111987519|Mirnyj (rejon jefriemowski)]]'' | ''[[:d:Q4304096|Мәскәү дәүләт инженер экологиясе университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4304096|Мәскәү дәүләт инженер экологиясе университеты]]''<br/>''[[:d:Q30263208|Institute of Solution Chemistry]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-02-28 |- | style='text-align:right'| 101 | [[Файл:Lipanov A..jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4262412|Aleksey Lipanov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-03-03 | ''[[:d:Q994485|Ust-Barguzin]]'' | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q4480245|Lyubertsy Soyuz Science Production Association]]''<br/>[[М. Т. Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты|Михаил Тимофеевич Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты]] | [[:commons:Category:Aleksey Lipanov|Aleksey Lipanov]] | |- | style='text-align:right'| 102 | [[Файл:Alexey Malinin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21641396|Aleksey Malinin]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-06-04 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3272997|"Мәскәү радиотехника, электроника һәм автоматика институты" (МИРЭА) Россия технология университеты]]'' | ''[[:d:Q128124|тавыш режиссёры]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q2961972|production sound mixer]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Malinin|Alexey Malinin]] | |- | style='text-align:right'| 103 | | ''[[:d:Q26255720|Aleksey Markovitsj Kolomiets]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-11-07 | [[Черниговка (Диңгез буе крае)|Черниговка]] | | [[галим]] | | | data-sort-value="2026" | 2026-01-30 |- | style='text-align:right'| 104 | [[Файл:Col Gen Maslov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4283990|Aleksey Maslov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-09-23 | ''[[:d:Q19686046|Панское]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Fyodorovich Maslov|Alexey Fyodorovich Maslov]] | data-sort-value="2022" | 2022-12-25 |- | style='text-align:right'| 105 | | ''[[:d:Q4715984|Aleksey Nasedkin]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-12-20 | [[Мәскәү]] | [[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]] | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | | data-sort-value="2014" | 2014-12-04 |- | style='text-align:right'| 106 | [[Файл:Aven Nikolaev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4320101|Aleksey Nikolaev]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-01-31 | ''[[:d:Q4196582|Иванау сәнәгать өлкәсе]]'' | | | | [[:commons:Category:Alexey Nikolayev|Alexey Nikolayev]] | data-sort-value="2017" | 2017-06-01 |- | style='text-align:right'| 107 | [[Файл:Aleksey Shabunin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q39391943|Aleksey Shabunin]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-03-13 | [[Кемерово]] | ''[[:d:Q4219236|Кемерово дәүләт медицина университеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | [[хирург]]<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q4397981|Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4145421|С. П. Боткин исемендәге шәһәр клиник хастаханәсе]]'' | [[:commons:Category:Alexey Shabunin|Alexey Shabunin]] | |- | style='text-align:right'| 108 | | ''[[:d:Q111371483|Aleksey Sharov]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-02-06 | [[Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]] | ''[[:d:Q15622370|Far Eastern Higher Combined Arms Command School]]''<br/>''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | data-sort-value="2022" | 2022-03-22 |- | style='text-align:right'| 109 | | ''[[:d:Q109490406|Aleksey Shmarinov]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-04-04 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]''<br/>''[[:d:Q644687|иллюстратор]]'' | | | data-sort-value="2023" | 2023-06-09 |- | style='text-align:right'| 110 | | ''[[:d:Q4527490|Aleksey Shulezhko]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-09-11 | [[Таганрог]] | ''[[:d:Q4412476|Төньяк-Көнбатыш дәүләт читтән торып укулы техника университеты]]'' | ''[[:d:Q18576582|металлург]]''<br/>[[инженер]] | | | data-sort-value="2010" | 2010-12-14 |- | style='text-align:right'| 111 | | ''[[:d:Q15060943|Aleksey Shumilin]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-03-02 | [[Санкт-Петербург]] | | | | | data-sort-value="2021" | 2021-10-04 |- | style='text-align:right'| 112 | [[Файл:Презентация 29 июня 2013 г. на стадионе «Маракана».jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4429139|Aleksey Sorokin]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-04-05 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q2563977|senior management]]''<br/>''[[:d:Q111398859|association football executive]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Sorokin (football administrator)|Alexey Sorokin (football administrator)]] | |- | style='text-align:right'| 113 | | ''[[:d:Q16335619|Aleksey Ugarov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-03-30 | [[Мәскәү]] | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | ''[[:d:Q18576582|металлург]]'' | | | data-sort-value="2011" | 2011-03-01 |- | style='text-align:right'| 114 | [[Файл:Aleksey Vorobyev in Akademicheskiy District.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4125127|Aleksey Vorobyov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-30 | [[Вышний Волочёк районы]] | ''[[:d:Q4453264|Тверь дәүләт техник университеты]]''<br/>''[[:d:Q4476703|Урал идарә институты]]'' | | | [[:commons:Category:Aleksey Vorobyev|Aleksey Vorobyev]] | |- | style='text-align:right'| 115 | | ''[[:d:Q4175386|Aleksey Yemelyanov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-02-15 | [[Ершичи районы]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-07-11 |- | style='text-align:right'| 116 | [[Файл:Alexei Zemskii.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q26084479|Aleksey Zemsky]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-10-11 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''<br/>''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]'' | | [[:commons:Category:Alexei Zemskii|Alexei Zemskii]] | |- | style='text-align:right'| 117 | [[Файл:Alexy (Kutiepov) 05 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4062011|Aleksy]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-05-10 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | | [[:commons:Category:Alexius (Kutepov)|Alexius (Kutepov)]] | |- | style='text-align:right'| 118 | [[Файл:Алёна Владимировна Кауфман.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q2832655|Alena Gorbunova]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-06-30 | [[Екатеринбург]] | | ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]'' | | [[:commons:Category:Alyona Kaufman|Alyona Kaufman]] | |- | style='text-align:right'| 119 | [[Файл:Alevtina Fedulova (duma.gov.ru).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4482265|Alevtina Fedulova]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-04-14 | [[Электросталь]] | ''[[:d:Q4304086|Мәскәү дәүләт өлкә университеты]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Alevtina Fedulova|Alevtina Fedulova]] | data-sort-value="2026" | 2026-02-05 |- | style='text-align:right'| 120 | [[Файл:Глава Митрополичьего округа РПЦ в Казахстане Митрополит Астанайский и Казахстанский Александр.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4060873|Alexander (Mogilyov)]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-05-18 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | ''[[:d:Q161944|диякын]]''<br/>''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''<br/>''[[:d:Q189854|мәтран]]'' | | [[:commons:Category:Alexander (Mogilyov)|Alexander (Mogilyov)]] | |- | style='text-align:right'| 121 | [[Файл:Alexander Volkov (Udmurtia).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1378384|Alexander Alexandrovich Volkov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-12-25 | [[Брянск]] | ''[[:d:Q689800|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Alexander Alexandrovich Volkov (politician)|Alexander Alexandrovich Volkov (politician)]] | data-sort-value="2017" | 2017-05-20 |- | style='text-align:right'| 122 | | ''[[:d:Q2642109|Alexander Andreev]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-12-10 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4201800|РФА Физик проблемнар институты]]''<br/>''[[:d:Q156598|Лейден университеты]]'' | [[:commons:Category:Aleksandr Fyodorovich Andreev|Aleksandr Fyodorovich Andreev]] | data-sort-value="2023" | 2023-03-14 |- | style='text-align:right'| 123 | [[Файл:1st meeting of 8th State Duma 83.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2833421|Alexander Babakov]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-02-08 | [[Кишинёв]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Alexander Babakov|Alexander Babakov]] | |- | style='text-align:right'| 124 | [[Файл:Bastrykin 2026-03-07.png|center|128px]] | ''[[:d:Q1485118|Alexander Bastrykin]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-08-27 | [[Псков]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q2577002|Investigative Committee of Russia]]'' | [[:commons:Category:Alexander Bastrykin|Alexander Bastrykin]] | |- | style='text-align:right'| 125 | [[Файл:Bedritskiy.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4080673|Alexander Bedritsky]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-10 | [[Аңгрән]] | [[Ташкәнт мәгълүмати технологияләр университеты|Ташкент мәгълүмати технологияләр университеты]] | ''[[:d:Q2310145|метеоролог]]''<br/>''[[:d:Q1377734|Chernobyl liquidator]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Bedritsky|Alexander Bedritsky]] | |- | style='text-align:right'| 126 | [[Файл:Alexander Belyakov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4083536|Alexander Belyakov]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-05-20 | [[Сортавала]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Belyakov|Alexander Belyakov]] | |- | style='text-align:right'| 127 | [[Файл:Alexander Dmitrievich Bondarenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109491608|Alexander Bondarenko]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-11-22 | ''[[:d:Q4238031|Krasnaya Polyana]]'' | | ''[[:d:Q131512|фермер]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Bondarenko|Alexander Bondarenko]] | |- | style='text-align:right'| 128 | | ''[[:d:Q4226415|Alexander Borisovich Kozhukhov]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-03-06 | [[Шобаркодык]] | | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | | data-sort-value="2008" | 2008-09-04 |- | style='text-align:right'| 129 | [[Файл:Borovkov alexander 1968.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4094322|Alexander Borovkov]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-03-06 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4201572|РФА СБ математика институты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | [[:commons:Category:Alexander Borovkov|Alexander Borovkov]] | data-sort-value="2026" | 2026-05-14 |- | style='text-align:right'| 130 | [[Файл:Bronshtein AS.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4097061|Alexander Bronshtein]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-09-19 | [[Хмельницкий|Хмелнытскый]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q21638293|National Medical Research Center of Coloproctology named after A. N. Ryzhikh]]'' | [[:commons:Category:Alexander Bronshtein|Alexander Bronshtein]] | |- | style='text-align:right'| 131 | | ''[[:d:Q2025985|Alexander Dmitriyev]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-01-19 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q3912947|Glinka Choir School]]''<br/>''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | | |- | style='text-align:right'| 132 | [[Файл:Official portrait of Alexander Fomin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28736608|Alexander Fomin]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-05-25 | [[Риддер]] | ''[[:d:Q4114529|ССРБ Саклану министрлыгының хәрби институты]]''<br/>''[[:d:Q4114415|Россия Федерациясе Саклану министрлыгының хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Fomin|Alexander Fomin]] | |- | style='text-align:right'| 133 | [[Файл:Alexander Grushko 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3658303|Alexander Grushko]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-04-25 | [[Осло]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Grushko|Alexander Grushko]] | |- | style='text-align:right'| 134 | [[Файл:Сенатор Карелин.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q187247|Alexander Karelin]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-09-19 | [[Новосибирск]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q12839983|wrestler]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Aleksandr Karelin|Aleksandr Karelin]] | |- | style='text-align:right'| 135 | [[Файл:Alexander Karlin 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1960321|Alexander Karlin]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-29 | ''[[:d:Q1822589|Тюменцево районы]]'' | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Alexander Karlin|Alexander Karlin]] | |- | style='text-align:right'| 136 | [[Файл:Харчевский Александр Николаевич 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4496163|Alexander Kharchevsky]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-05-09 | ''[[:d:Q219770|Жашкив]]'' | ''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Alexander Kharchevsky|Alexander Kharchevsky]] | data-sort-value="2024" | 2024-08-14 |- | style='text-align:right'| 137 | [[Файл:Alexander Khinshtein (2024-12-05) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4497838|Alexander Khinshtein]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-10-26 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q16678105|Moscow University of the Ministry of Internal Affairs of Russia]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[язучы]] | | [[:commons:Category:Alexander Khinshtein|Alexander Khinshtein]] | |- | style='text-align:right'| 138 | [[Файл:Alexander Khloponin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q737860|Alexander Khloponin]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-03-06 | ''[[:d:Q35381|Colombo]]'' | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Khloponin|Alexander Khloponin]] | |- | style='text-align:right'| 139 | [[Файл:Inauguration of Alexandr Khodirev 18 september 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4498833|Alexander Khodyrev]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-08-16 | ''[[:d:Q3862887|Mordovo]]'' | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 140 | | ''[[:d:Q4499175|Alexander Kholminov]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-09-08 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]'' | | | data-sort-value="2015" | 2015-11-26 |- | style='text-align:right'| 141 | | ''[[:d:Q4719314|Alexander Kinshchak]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-10-20 | [[Коломна]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 142 | [[Файл:Alexander Kolmakov.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q544617|Alexander Kolmakov]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-07-31 | [[Королёв (шәһәр)|Королёв]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Kolmakov|Alexander Kolmakov]] | |- | style='text-align:right'| 143 | | ''[[:d:Q4233262|Alexander Kornejev]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-06-19 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q12902372|флейтист]]''<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | | data-sort-value="2010" | 2010-08-31 |- | style='text-align:right'| 144 | [[Файл:A A Kotenkov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4236004|Alexander Kotenkov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-09-23 | ''[[:d:Q918992|Leningradsky District]]'' | ''[[:d:Q4166431|Дон дәүләт техник университеты]]''<br/>''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]''<br/>''[[:d:Q4152016|Россия Федерациясе Кораллы Көчләренең Гуманитар академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Alexander Kotenkov|Alexander Kotenkov]] | |- | style='text-align:right'| 145 | | ''[[:d:Q130271249|Alexander Kuznetsov]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-10-08<br/>1977-08-10 | ''[[:d:Q53898|Nikolskoye]]'' | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 146 | [[Файл:Alexander Lazarev, November 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2654948|Alexander Lazarev]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-07-05 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 147 | [[Файл:Alexander Litvak.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4263554|Alexander Litvak]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-11-17 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q42704516|Faculty of Radiophysics, Nizhny Novgorod State University]]''<br/>''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q4201666|Нижгар эшле үзәлекчелек урнатмасы]]'' | [[:commons:Category:Alexander Litvak|Alexander Litvak]] | |- | style='text-align:right'| 148 | | ''[[:d:Q4267338|Alexander Losyukov]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-11-15 | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-11-16 |- | style='text-align:right'| 149 | [[Файл:Shilov's gallery (2024-11-01) 09 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4523838|Alexander Maxovich Shilov]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-10-06 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | | [[:commons:Category:Alexandr Shilov|Alexandr Shilov]] | |- | style='text-align:right'| 150 | [[Файл:Aleksandr Misurkin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2655329|Alexander Misurkin]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-09-23 | ''[[:d:Q4176860|Yershichi]]'' | | [[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>''[[:d:Q15982858|motivational speaker]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Aleksandr Misurkin|Aleksandr Misurkin]] | |- | style='text-align:right'| 151 | [[Файл:Alexander Mitta.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1390108|Alexander Mitta]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-03-28 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт төзелеш университеты]]<br/>''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3658608|карикатурачы рәссам]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Alexander Mitta|Alexander Mitta]] | data-sort-value="2025" | 2025-07-14 |- | style='text-align:right'| 152 | [[Файл:Spencer Abraham, Mohamed ElBaradei & Alexander Rumyantsev (01119229) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4400069|Alexander Rumyantsev]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-07-26 | [[Сәрхәтабад]] | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1794356|"Курчатов институты" илкүләм тикшеренү үзәге]]'' | [[:commons:Category:Alexander Rumyantsev (minister)|Alexander Rumyantsev (minister)]] | |- | style='text-align:right'| 153 | [[Файл:Alexander Shiyanov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q42308842|Alexander Shiyanov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-08-29 | ''[[:d:Q4203105|Irgakly]]'' | ''[[:d:Q4439026|Ставрополь дәүләт аграр университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Shiyanov|Alexander Shiyanov]] | data-sort-value="2017" | 2017-10-23 |- | style='text-align:right'| 154 | [[Файл:А.Л. Сидоров.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q61550404|Alexander Sidorov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-03-15 | [[Ханты-Мансийск]] | ''[[:d:Q4467498|Төмән индустриаль университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Aleksandr Sidorov|Aleksandr Sidorov]] | |- | style='text-align:right'| 155 | [[Файл:Titel Alexander 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4458222|Alexander Titel]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-11-30 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | ''[[:d:Q28054786|опера режиссёры]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | | |- | style='text-align:right'| 156 | [[Файл:Alexander Voloshin (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4124082|Alexander Voloshin]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-03-03 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4127435|Бөтенрусия тышкы сәүдә академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[эшкуар]] | | [[:commons:Category:Alexander Staliyevich Voloshin|Alexander Staliyevich Voloshin]] | |- | style='text-align:right'| 157 | [[Файл:Открытие VI фестиваля Ночной Хоккейной Лиги 14.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1385616|Alexander Yakushev]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-01-02 | [[Балашиха]] | | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Yakushev|Alexander Yakushev]] | |- | style='text-align:right'| 158 | [[Файл:Alexander Zaveryukha.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4182978|Alexander Zaveryukha]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-04-30 | ''[[:d:Q4539392|Yasnogorskiy]]'' | ''[[:d:Q4336188|Ырынбур дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | data-sort-value="2015" | 2015-03-21 |- | style='text-align:right'| 159 | | ''[[:d:Q24010838|Alexander Zhamoida]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-12-05 | [[Санкт-Петербург]] | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4127500|A.P. Karpinsky Russian Geological Research Institute]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-05-28 |- | style='text-align:right'| 160 | [[Файл:Dmitry Medvedev and Alexander Zhilkin (2009-08-17).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1778750|Alexander Zhilkin]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-26 | ''[[:d:Q27535753|Tsvetnoye]]'' | ''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''<br/>[[Әстерхан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Zhilkin|Alexander Zhilkin]] | |- | style='text-align:right'| 161 | [[Файл:Alexander Zhulin in 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q727580|Alexander Zhulin]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-07-20 | [[Королёв (шәһәр)|Королёв]] | | ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''<br/>''[[:d:Q17361147|бозда биюче]]''<br/>''[[:d:Q55284884|figure skating choreographer]]''<br/>''[[:d:Q57199189|figure skating coach]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Zhulin|Alexander Zhulin]] | |- | style='text-align:right'| 162 | [[Файл:Alexander Zhuravlyov, 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23655980|Alexander Zhuravlyov]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-12-02 | ''[[:d:Q974374|Golyshmanovo]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Zhuravlyov|Alexander Zhuravlyov]] | |- | style='text-align:right'| 163 | | ''[[:d:Q21712252|Alexander Zinenko]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-01-17 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 164 | [[Файл:Alexandr Zubkov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q722063|Alexandr Zubkov]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-08-10 | ''[[:d:Q132732|Bratsk]]'' | | ''[[:d:Q13383011|бабсличе]]''<br/>''[[:d:Q13382981|чаначы-спортчы]]'' | | [[:commons:Category:Alexandr Zubkov|Alexandr Zubkov]] | |- | style='text-align:right'| 165 | [[Файл:Alexandra Levitskaya.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4256597|Alexandra Levitskaya]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-02-07 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Alexandra Levitskaya|Alexandra Levitskaya]] | |- | style='text-align:right'| 166 | [[Файл:АЛЕКСАНДРА ЗАХАРОВА 17 04 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4188704|Alexandra Zakharova]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-06-17 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q2396186|"Ленком" театры]]'' | [[:commons:Category:Alexandra Zakharova|Alexandra Zakharova]] | |- | style='text-align:right'| 167 | [[Файл:Alexei Kasatonov 2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1348811|Alexei Kasatonov]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-10-14 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]'' | | [[:commons:Category:Alexei Kasatonov|Alexei Kasatonov]] | |- | style='text-align:right'| 168 | [[Файл:Alexey Meshkov, 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2643961|Alexei Meshkov]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-22 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Meshkov (diplomat)|Alexey Meshkov (diplomat)]] | |- | style='text-align:right'| 169 | [[Файл:Vladimir Putin and Alexei Mishin 24 March 2014 (cropped).jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q1323788|Alexei Mishin]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-08 | [[Акъяр]] | ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]'' | ''[[:d:Q55284884|figure skating choreographer]]''<br/>''[[:d:Q13219587|фигурист]]''<br/>''[[:d:Q57199189|figure skating coach]]'' | ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]'' | [[:commons:Category:Alexei Mishin|Alexei Mishin]] | |- | style='text-align:right'| 170 | [[Файл:Alexey Ostrovsky 2019.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4339012|Alexei Ostrovsky]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-01-14 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q4304088|Мәскәү дәүләт ачык университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Ostrovsky|Alexey Ostrovsky]] | |- | style='text-align:right'| 171 | [[Файл:Alexey Pushkov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4384817|Alexei Pushkov]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-08-10 | [[Ханбалык|Пекин]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>[[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Alexey Pushkov|Alexey Pushkov]] | |- | style='text-align:right'| 172 | [[Файл:Александров Алексей Иванович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4061077|Alexey Alexandrov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-05-03 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[хокук белгече]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[:commons:Category:Alexey Alexandrov (politician)|Alexey Alexandrov (politician)]] | |- | style='text-align:right'| 173 | | ''[[:d:Q4066414|Alexey Anichin]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-12-01 | [[Акъяр]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[офицер]] | | | |- | style='text-align:right'| 174 | [[Файл:Alexey Bugaev 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15925169|Alexey Bugaev]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-03-30 | [[Красноярск]] | [[Себер федераль университеты]] | ''[[:d:Q132041876|para alpine skier]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Bugaev|Alexey Bugaev]] | |- | style='text-align:right'| 175 | [[Файл:Alexey Chernyshev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4514340|Alexey Chernyshyov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-28 | [[Новосергиевка районы]] | ''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4336188|Ырынбур дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Alexei Chernyshev|Alexei Chernyshev]] | |- | style='text-align:right'| 176 | [[Файл:Alexey Kukushkin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q115941001|Alexey Kukushkin]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-10-23 | ''[[:d:Q4189139|Zayakoshye]]''<br/>''[[:d:Q4512935|Череповец өязе]]''<br/>[[Вологда өлкәсе]] | | | | [[:commons:Category:Alexey Kukushkin|Alexey Kukushkin]] | data-sort-value="2022" | 2022-12-27 |- | style='text-align:right'| 177 | [[Файл:Alexey Kuzmenkov, 2023.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q118120604|Alexey Kuzmenkov]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-06-10 | [[Һорливка]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1592900|Андрей Васильевич Хрулёв исемендәге Хәрби матди-техник тәэминат академиясе]]''<br/>''[[:d:Q104217028|Volsky Military Institute of Rear Services]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Kuzmenkov|Alexey Kuzmenkov]] | |- | style='text-align:right'| 178 | [[Файл:Alexey Likhachev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q9956195|Alexey Likhachev]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-12-23 | ''[[:d:Q137297985|Арзамас-75]]'' | ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Likhachev|Alexey Likhachev]] | |- | style='text-align:right'| 179 | [[Файл:Alexey Panteleev.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4344281|Alexey Panteleev]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-02-02 | [[Самар]] | ''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Alexey Panteleev|Alexey Panteleev]] | data-sort-value="2026" | 2026-06-02 |- | style='text-align:right'| 180 | [[Файл:Mikhail Mishustin with Alexei Rybnikov (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q195773|Alexey Rybnikov]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-07-17 | [[Мәскәү]] | [[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]]<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[:commons:Category:Alexei Rybnikov|Alexei Rybnikov]] | |- | style='text-align:right'| 181 | [[Файл:Alexey Shishkov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28354924|Alexey Shishkov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-09-08 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q4412489|North-Caucasian Military School]]''<br/>[[Кубан дәүләт университеты]] | [[офицер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Alexey Shishkov|Alexey Shishkov]] | data-sort-value="2016" | 2016-09-25 |- | style='text-align:right'| 182 | | ''[[:d:Q85136931|Alexey Stepanovich Barchuk]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-09-14 | [[Волковяни]] | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q16062369|онколог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[хирург]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4314501|Профессор Н. Н. Петров исемендәге онкология фәнни-тикшеренү институты]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-10-09 |- | style='text-align:right'| 183 | [[Файл:Alexey Voyevoda (RUS).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q714637|Alexey Voyevoda]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-05-09 | ''[[:d:Q4209737|Kalynovytsia]]'' | | ''[[:d:Q13383011|бабсличе]]''<br/>''[[:d:Q56677347|кул көрәшчесе]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Aleksey Voevoda|Aleksey Voevoda]] | |- | style='text-align:right'| 184 | [[Файл:Alina Pokrovskaya (2012-02-16).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4369225|Alina Pokrovskaya]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-02-29 | [[Донецк]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | [[:commons:Category:Alina Pokrovskaya|Alina Pokrovskaya]] | |- | style='text-align:right'| 185 | [[Файл:Aksenova portret.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4060019|Alisa Aksyonova]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-03-13 | ''[[:d:Q3951105|Savino (urban locality), Savinsky District, Ivanovo Oblast]]'' | ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]'' | ''[[:d:Q47090899|музей эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q4113090|Vladimir-Suzdal Museum-Reserve]]'' | [[:commons:Category:Alisa Aksyonova|Alisa Aksyonova]] | |- | style='text-align:right'| 186 | [[Файл:Demidova, Alla -NF 20191207 fRF05.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1071694|Alla Demidova]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-09-29 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | [[:commons:Category:Alla Demidova|Alla Demidova]] | |- | style='text-align:right'| 187 | [[Файл:АллаГрязноваПортрет.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4151121|Alla Gryaznova]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-27 | [[Мәскәү]] | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | [[:commons:Category:Alla Gryaznova|Alla Gryaznova]] | |- | style='text-align:right'| 188 | [[Файл:2010 Likhachev Foundation Prize ceremony - Alla Manilova (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4280443|Alla Manilova]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-07-16 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4129748|School of Journalism & Mass Communication]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[Jurnalist|журналист]] | | [[:commons:Category:Alla Manilova|Alla Manilova]] | |- | style='text-align:right'| 189 | [[Файл:Alu Alkhanov 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q319240|Alu Alkhanov]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-01-20 | [[Балпык би кенте]] | ''[[:d:Q16677223|Institute of Mahilioŭ Ministry of Internal Affairs of the Republic of Belarus]]''<br/>''[[:d:Q4398525|РФ ЭЭМның Ростов юридик институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Alu Alkhanov|Alu Alkhanov]] | |- | style='text-align:right'| 190 | [[Файл:Anastasija Davydova (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q240381|Anastasia Davydova]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-02-02 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q18715859|synchronized swimmer]]'' | | [[:commons:Category:Anastasia Davydova|Anastasia Davydova]] | |- | style='text-align:right'| 191 | | ''[[:d:Q4114833|Anastasia Voznesenskaya]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-07-27 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | data-sort-value="2022" | 2022-01-14 |- | style='text-align:right'| 192 | [[Файл:Rakova Anastasiya Vladimirovna.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q51667450|Anastasiya Rakova]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-02-08 | [[Ханты-Мансийск]] | ''[[:d:Q13419624|Төмән дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q382887|дәүләт вазифаи заты]]'' | ''[[:d:Q4170550|Хант-Манси — Югра автономияле округы думасы]]''<br/>''[[:d:Q28667017|Government of the Khanty-Mansiysk Autonomous Okrug - Ugra]]''<br/>''[[:d:Q56689802|Избирательная комиссия Тюменской области]]''<br/>''[[:d:Q2060629|Presidential Administration of Russia]]''<br/>''[[:d:Q1961573|Ministry of Regional Development]]''<br/>''[[:d:Q4068147|Apparatus of the Government of Russia]]''<br/>[[Мәскәү хөкүмәте]] | [[:commons:Category:Anastasiya Rakova|Anastasiya Rakova]] | |- | style='text-align:right'| 193 | | ''[[:d:Q4148325|Anatoli Grebnev]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-11-02 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''<br/>[[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]] | ''[[:d:Q4426345|Kultura]]'' | | data-sort-value="2002" | 2002-06-19 |- | style='text-align:right'| 194 | | ''[[:d:Q3615113|Anatoli Isayev]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-07-14 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q16984098|Higher School of Coaches]]'' | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | | data-sort-value="2016" | 2016-07-10 |- | style='text-align:right'| 195 | [[Файл:Anatoli Ivanishin 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q487622|Anatoli Ivanishin]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-01-15 | [[Иркутск]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Anatoli Ivanishin|Anatoli Ivanishin]] | |- | style='text-align:right'| 196 | | ''[[:d:Q16335536|Anatolij Tsyb]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-01-21 | ''[[:d:Q4194638|Zuyivtsi]]'' | ''[[:d:Q4469637|Uzhhorod National University]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q18245236|рентгенолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4287769|Россия медицина радиологиясе фәнни үзәге]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-11-08 |- | style='text-align:right'| 197 | | ''[[:d:Q4289839|Anatoliy Ivanovitsj (politik) Melnikov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-04-29 | ''[[:d:Q1822748|Talmensky District]]'' | | | | | data-sort-value="2019" | 2019-06-11 |- | style='text-align:right'| 198 | | ''[[:d:Q4276644|Anatoliy Ivanovitsj Malasjenkov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-16 | [[Фәрганә]] | ''[[:d:Q4452982|Ташкент медицина академиясе]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4314610|А. Н. Бакулев исемендәге Россия илкүләм йөрәк һәм тамырлары хирургиясе медицина тикшеренү үзәге]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-03-29 |- | style='text-align:right'| 199 | | ''[[:d:Q4234048|Anatoliy Koroteyev]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-07-22 | [[Мәскәү өлкәсе]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]'' | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q3152107|Keldysh Research Center]]'' | | |- | style='text-align:right'| 200 | | ''[[:d:Q29359280|Anatoliy Nikitin]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-04-27 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q13219637|виолончелист]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-02-27 |- | style='text-align:right'| 201 | [[Файл:Anatoly Sidorov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4418822|Anatoliy Sidorov]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-07-02 | ''[[:d:Q2949626|Siva]]'' | ''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Sidorov|Anatoly Sidorov]] | |- | style='text-align:right'| 202 | | ''[[:d:Q15070698|Anatoliy Tichonovitsj Koezovlev]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-04 | ''[[:d:Q849924|Bryukhovetsky District]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-02 |- | style='text-align:right'| 203 | | ''[[:d:Q20925379|Anatoliĭ Vasilʹevich Rzhanov]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-04-09 | [[Иваново]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q1327627|электротехник]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]''<br/>''[[:d:Q4201787|Institute of Semiconductor Physics]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-07-25 |- | style='text-align:right'| 204 | | ''[[:d:Q4530060|Anatoliĭ Ėĭngorn]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-10-29<br/>1919 | [[Сембер]] | | ''[[:d:Q15117302|воллейболчы]]'' | | | data-sort-value="2003" | 2003-03-01 |- | style='text-align:right'| 205 | [[Файл:Anatoly Aksakov 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4059843|Anatoly Aksakov]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-11-28 | [[Ермолаево (Куергазы районы)|Ярмалай]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | [[:commons:Category:Anatoly Aksakov|Anatoly Aksakov]] | |- | style='text-align:right'| 206 | [[Файл:Anatoly Alexandrov 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4061076|Anatoly Alexandrov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-04-07 | ''[[:d:Q841029|Изәслав]]'' | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[:commons:Category:Anatoly Alexandrov|Anatoly Alexandrov]] | |- | style='text-align:right'| 207 | [[Файл:Anatoly Antonov (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4067324|Anatoly Antonov]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-05-15 | [[Омск]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Antonov|Anatoly Antonov]] | |- | style='text-align:right'| 208 | [[Файл:Anatoly Belonogov.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4082610|Anatoly Belonogov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-02-24 | ''[[:d:Q4475510|Umlekan]]'' | ''[[:d:Q4154233|Ерак Көнчыгыш дәүләт аграр университеты]]''<br/>''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Belonogov|Anatoly Belonogov]] | data-sort-value="2019" | 2019-09-07 |- | style='text-align:right'| 209 | | ''[[:d:Q97498912|Anatoly Bykov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-06-19 | [[Белая Калитва]] | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-05-16 |- | style='text-align:right'| 210 | [[Файл:Anatoly Cherepashuk.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4512885|Anatoly Cherepaschuk]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-07-07 | [[Сызран]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1853182|Sternberg Astronomical Institute]]''<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | [[:commons:Category:Anatoly Cherepaschuk|Anatoly Cherepaschuk]] | |- | style='text-align:right'| 211 | [[Файл:Anatoly Chubais 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q201005|Anatoly Chubais]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-06-16 | [[Барысав (шәһәр)|Барысау]] | ''[[:d:Q3551555|Санкт-Петербург дәүләт инженер-икътисади университеты]]''<br/>''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[:commons:Category:Anatoly Chubais|Anatoly Chubais]] | |- | style='text-align:right'| 212 | [[Файл:Anatoly Derevyanko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4158848|Anatoly Derevyanko]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-01-09 | ''[[:d:Q18399212|Kozmodemyanovka]]'' | ''[[:d:Q4087768|Благовещенск дәүләт педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q2027201|Беларусь дәүләт педагогия университеты]]'' | ''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | ''[[:d:Q4201411|Institute of Archaeology and Ethnography]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | [[:commons:Category:Anatoly Derevyanko|Anatoly Derevyanko]] | |- | style='text-align:right'| 213 | | ''[[:d:Q4171801|Anatoly Dyakov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-11-10 | ''[[:d:Q4283520|Marinskaya]]'' | ''[[:d:Q4412485|Төньяк Кавказ таучылык-металлургия институты]]'' | | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-08-12 |- | style='text-align:right'| 214 | | ''[[:d:Q487755|Anatoly Gribkov]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-03-23 | ''[[:d:Q13664940|Духовое]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Gribkov|Anatoly Gribkov]] | data-sort-value="2008" | 2008-02-12 |- | style='text-align:right'| 215 | [[Файл:Anatoly Guzhvin, April 2002.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4151671|Anatoly Guzhvin]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-03-25 | [[Актүбә (Әстерхан өлкәсе)|Актүбә]] | [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Guzhvin|Anatoly Guzhvin]] | data-sort-value="2004" | 2004-08-17 |- | style='text-align:right'| 216 | [[Файл:Anatoly Isaikin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4203619|Anatoly Isaikin]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-12-17 | [[Владивосток]] | ''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q387543|Иркутск дәүләт лингвистика университеты]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Isaykin|Anatoly Isaykin]] | |- | style='text-align:right'| 217 | | ''[[:d:Q487773|Anatoly Kolesov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-01-18 | ''[[:d:Q737748|Osakarov District]]'' | | ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]'' | | | data-sort-value="2012" | 2012-01-02 |- | style='text-align:right'| 218 | | ''[[:d:Q4231340|Anatoly Konstantinov]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-06-12 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2006" | 2006-10-22 |- | style='text-align:right'| 219 | [[Файл:Anatoly Kornukov-2 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4233431|Anatoly Kornukov]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-01-10 | [[Кадийивка (шәһәр)|Кадиевка]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Kornukov|Anatoly Kornukov]] | data-sort-value="2014" | 2014-07-01 |- | style='text-align:right'| 220 | | ''[[:d:Q4240491|Anatoly Kretov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-05-13 | ''[[:d:Q4422307|Skorodnoye]]'' | [[Белгород дәүләт технология университеты|Владимир Григорьевич Шухов исемендәге Белгород дәүләт технология университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | ''[[:d:Q4081709|Белгород өлкәсе думасы]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-07-29 |- | style='text-align:right'| 221 | [[Файл:5 Kroll+Fedorov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4241573|Anatoly Kroll]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-04-20 | [[Чиләбе]] | | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q1643514|аранжировкачы]]'' | | [[:commons:Category:Anatoliy Kroll|Anatoliy Kroll]] | |- | style='text-align:right'| 222 | [[Файл:Анатолий Кузнецов (1995-11-26).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2003697|Anatoly Kuznetsov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-12-31 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4146899|М.М. Ипполитов-Иванов исемендәге дәүләт музыкаль-педагогика институты]]''<br/>''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Borisovich Kuznetsov|Anatoly Borisovich Kuznetsov]] | data-sort-value="2014" | 2014-03-07 |- | style='text-align:right'| 223 | [[Файл:Anatoly Lysenko 3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4270654|Anatoly Lysenko]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-04-14 | [[Винница]] | ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]'' | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>''[[:d:Q4330237|Public Television of Russia]]''<br/>''[[:d:Q2537294|Бөтенроссия дәүләт телевизион һәм радиотапшырулар ширкәте]]''<br/>''[[:d:Q4204952|Soviet Central Television]]''<br/>''[[:d:Q4288147|International Academy of Television and Radio]]''<br/>[[Первый канал (Россия)|Первый канал]] | [[:commons:Category:Anatoly Lysenko|Anatoly Lysenko]] | data-sort-value="2021" | 2021-06-20 |- | style='text-align:right'| 224 | | ''[[:d:Q62712644|Anatoly Mamonov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937 | [[Каспийск]] | ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]'' | | ''[[:d:Q4081709|Белгород өлкәсе думасы]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004 |- | style='text-align:right'| 225 | [[Файл:Анатолий Марчевский открывает 32 кинофестиваль Россия 2021 год.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20651105|Anatoly Marchevsky]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-04-09 | [[Довжанск (Украина)|Довжанск]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>[[Клоун|кылавын]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Marchevsky|Anatoly Marchevsky]] | |- | style='text-align:right'| 226 | [[Файл:Anatoly Margiyev, April 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4281203|Anatoly Margiyev]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-04-22 | | | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Margiyev|Anatoly Margiyev]] | |- | style='text-align:right'| 227 | | ''[[:d:Q21641640|Anatoly Mertsalov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-06-20 | [[Орёл]] | ''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2009" | 2009-05-04 |- | style='text-align:right'| 228 | [[Файл:Anatoly Smelyansky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4424269|Anatoly Mironovich Smelyansky]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-12-13 | [[Түбән Новгород]] | ''[[:d:Q4318650|Минин үнивиристите]]'' | ''[[:d:Q17337766|театраль тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q10379007|театр белгече]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Smelyansky|Anatoly Smelyansky]] | |- | style='text-align:right'| 229 | | ''[[:d:Q39083768|Anatoly Muranov]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-05-13 | ''[[:d:Q1969516|Sarayevsky District]]'' | ''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]'' | ''[[:d:Q16533|хөкемче]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025-10 |- | style='text-align:right'| 230 | | ''[[:d:Q17412718|Anatoly Noskov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-02-11 | [[Рыбинск]] | | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]'' | | | data-sort-value="2014" | 2014-07-20 |- | style='text-align:right'| 231 | [[Файл:Анатолий Пахомов-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4265869|Anatoly Pakhomov]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-09-02 | ''[[:d:Q4323173|Novoarjánguelskaya]]'' | ''[[:d:Q133965|Кубан дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Pakhomov|Anatoly Pakhomov]] | |- | style='text-align:right'| 232 | [[Файл:2010-06-19 Перминов Анатолий Николаевич.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q487968|Anatoly Perminov]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-06-16 | ''[[:d:Q48947216|raïon de Tchernivsky]]'' | ''[[:d:Q4351538|Пирем хәрби ракета гаскәрләре институты]]''<br/>''[[:d:Q4114348|Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[:commons:Category:Anatoly Perminov|Anatoly Perminov]] | |- | style='text-align:right'| 233 | | ''[[:d:Q4373510|Anatoly Porshnev]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-11 | [[Иваново өлкәсе]] | ''[[:d:Q1131600|Дәүләт идарә университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | data-sort-value="2008" | 2008-06-10 |- | style='text-align:right'| 234 | | ''[[:d:Q4383272|Anatoly Pugachyov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-08-12 | ''[[:d:Q16691371|Рахманово (Егорьевскан кӀошт)]]'' | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q17345122|уролог]]''<br/>[[хирург]] | | | data-sort-value="2013" | 2013-09-22 |- | style='text-align:right'| 235 | | ''[[:d:Q4401791|Anatoly Ryzhkin]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-01-21 | | | | | | data-sort-value="2021" | 2021-01-26 |- | style='text-align:right'| 236 | | ''[[:d:Q4423402|Anatoly Sliva]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-02-10 | [[Славгарад|Слауһарад]] | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 237 | [[Файл:Anatoly Starikov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28500607|Anatoly Starikov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-09-18 | ''[[:d:Q19721849|Сыртинское сельское поселение]]'' | [[Магнитогорск дәүләт техник университеты|Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Starikov|Anatoly Starikov]] | data-sort-value="2019" | 2019-04-25 |- | style='text-align:right'| 238 | | ''[[:d:Q4448168|Anatoly Sysoyev]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-01-09 | [[Златоуст]] | ''[[:d:Q4146982|Дәүләт төсле металлар һәм алтын университеты]]'' | ''[[:d:Q18576582|металлург]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-02-16 |- | style='text-align:right'| 239 | | ''[[:d:Q17684021|Anatoly Tikhonov]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-04-20 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | | data-sort-value="2014" | 2014-08-21 |- | style='text-align:right'| 240 | | ''[[:d:Q112993456|Anatoly Turchak]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-07-28 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 241 | [[Файл:Усольцев.gif|center|128px]] | ''[[:d:Q18640613|Anatoly Usoltsev]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-01-01 | ''[[:d:Q13643577|Ivanovka]]'' | ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]'' | | ''[[:d:Q4286173|Kalinin Machine-Building Plant]]''<br/>''[[:d:Q3700371|NPO Novator]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-11-15 |- | style='text-align:right'| 242 | | ''[[:d:Q97210058|Anatoly Vaskov]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-09-15 | ''[[:d:Q2545989|Brasovsky District]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Төньяк-Көнбатыш идарә институты|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Төньяк-Көнбатыш идарә институты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | | |- | style='text-align:right'| 243 | [[Файл:Vladimir Putin 20 August 2001-4.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15066504|Anatoly Yefremov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-01-30 | ''[[:d:Q2607262|Приморски районы]]'' | | [[галим]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Yefremov|Anatoly Yefremov]] | data-sort-value="2009" | 2009-10-13 |- | style='text-align:right'| 244 | | ''[[:d:Q4183299|Anatoly Zavrazhnov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-05-06 | [[Сорочинск]] | ''[[:d:Q4336188|Ырынбур дәүләт аграр университеты]]'' | [[укытучы]] | ''[[:d:Q4298331|Мичуринск дәүләт аграр университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 245 | [[Файл:Zhiharev general.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4180750|Anatoly Zhikharev]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-07-05 | ''[[:d:Q4381891|Protopopivka]]'' | ''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Anatoly Zhikharev|Anatoly Zhikharev]] | |- | style='text-align:right'| 246 | [[Файл:Andrey Reus (2008-08-12) 04.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4393744|Andery Reus]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-05-10 | [[Чиләбе]] | | | | [[:commons:Category:Andrey Reus|Andrey Reus]] | |- | style='text-align:right'| 247 | [[Файл:Композитор Андрей Яковлевич Эшпай.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q502147|Andrei Eshpai]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-05-15 | [[Козьмодемьянск]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q4525065|école Gnessine]]''<br/>''[[:d:Q4059172|Academic Music College of the Moscow Conservatory]]'' | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1643514|аранжировкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[:commons:Category:Andrey Eshpai|Andrey Eshpai]] | data-sort-value="2015" | 2015-11-08 |- | style='text-align:right'| 248 | [[Файл:Andrei Fursenko 2010 Moscow Unesco.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q501649|Andrei Fursenko]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-07-17 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Andrei Fursenko|Andrei Fursenko]] | |- | style='text-align:right'| 249 | [[Файл:Andrey Isayev 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4203535|Andrei Isayev]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-10-01 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q15627169|профсоюз эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Andrey Isayev|Andrey Isayev]] | |- | style='text-align:right'| 250 | [[Файл:Andrey Klishas official portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4223993|Andrei Klishas]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-11-09 | [[Екатеринбург]] | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]]<br/>''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[хокук белгече]] | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]] | [[:commons:Category:Andrey Klishas|Andrey Klishas]] | |- | style='text-align:right'| 251 | [[Файл:Kokoshin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4227402|Andrei Kokoshin]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-10-26 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q16308157|американист]]'' | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>[[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | [[:commons:Category:Andrey Kokoshin|Andrey Kokoshin]] | |- | style='text-align:right'| 252 | [[Файл:2023 Andrei Konchalovsky (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55208|Andrei Konchalovsky]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-20 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''<br/>[[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]]<br/>''[[:d:Q4059172|Academic Music College of the Moscow Conservatory]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>''[[:d:Q1759246|театраль продюсер]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q943995|impresario]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Andrei Konchalovsky|Andrei Konchalovsky]] | |- | style='text-align:right'| 253 | [[Файл:2021 Andrei Krasov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4239752|Andrei Krasov]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-01-27 | [[Новосергиевка районы]] | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Andrei Krasov|Andrei Krasov]] | |- | style='text-align:right'| 254 | [[Файл:Mylnikov Andrej Andreevich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3740994|Andrei Mylnikov]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-02-22 | [[Энгельс (шәһәр)|Энгельс]] | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q282718|mosaicist]]''<br/>''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | [[:commons:Category:Andrey Mylnikov|Andrey Mylnikov]] | data-sort-value="2012" | 2012-05-16 |- | style='text-align:right'| 255 | [[Файл:Andrey Nikolayev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4320111|Andrei Nikolayev (military officer)]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 256 | [[Файл:Андрей Смирнов (10-06-2023) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4424586|Andrei Smirnov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-12 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Andrei Smirnov (actor)|Andrei Smirnov (actor)]] | |- | style='text-align:right'| 257 | [[Файл:Вице-адмирал Воложинский.png|center|128px]] | ''[[:d:Q18786016|Andrei Volozhinsky]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-06-04 | [[Таллинн]] | ''[[:d:Q4407686|Санкт-Петербург хәрби-диңгез институты]]''<br/>''[[:d:Q4314683|Nakhimov Naval School, Saint Petersburg]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Andrey Volozhinsky|Andrey Volozhinsky]] | |- | style='text-align:right'| 258 | [[Файл:Andrey Yatskin (2024-05-13) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q99541861|Andrei Yatskin]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-04-25 | [[Красноярск]] | ''[[:d:Q4248098|Курган югары хәрби-сәяси укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q13416137|РФ Саклану министрылыгының хәрби университеты]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Andrei Yatskin|Andrei Yatskin]] | |- | style='text-align:right'| 259 | [[Файл:Andrey Denisov senator portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4157965|Andrej Denisov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-10-03 | [[Харьков]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Andrey Denisov|Andrey Denisov]] | |- | style='text-align:right'| 260 | [[Файл:Andrey Akimov (2023-10-11).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4059500|Andrey Akimov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-09-22 | [[Санкт-Петербург]] | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | ''[[:d:Q806798|банкир]]'' | ''[[:d:Q1549389|ВТБ банкы]]''<br/>''[[:d:Q5295453|Donau Bank]]''<br/>''[[:d:Q56885947|IMAG]]''<br/>''[[:d:Q1924338|Gazprombank]]'' | [[:commons:Category:Andrey Akimov|Andrey Akimov]] | |- | style='text-align:right'| 261 | [[Файл:Andrey Anatolievich Kozicyn general director of UMMC.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4226635|Andrey Anatolyevich Kozitsyn]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-06-09 | [[Югары Пышма]] | [[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q2961975|башкарма директор]]''<br/>[[эшкуар]] | | [[:commons:Category:Andrey Anatolyevich Kozitsyn|Andrey Anatolyevich Kozitsyn]] | |- | style='text-align:right'| 262 | | ''[[:d:Q4083607|Andrey Belyansky]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-12-11 | ''[[:d:Q2427489|Bilokurakyne]]'' | ''[[:d:Q1968183|Донецк милли техника университеты]]'' | | | | data-sort-value="2006" | 2006-03-22 |- | style='text-align:right'| 263 | [[Файл:Bezrukov Photo Business.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24963220|Andrey Bezrukov]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-08-30 | [[Канск]] | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q849751|Йорк университеты]]''<br/>''[[:d:Q273523|École Nationale des Ponts et Chaussées]]''<br/>''[[:d:Q49127|Җон Кеннеди ис. идарә итү мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q134962714|Russian spy]]'' | ''[[:d:Q863254|Foreign Intelligence Service]]'' | [[:commons:Category:Andrey Bezrukov|Andrey Bezrukov]] | |- | style='text-align:right'| 264 | [[Файл:Andrei Borisenko 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q502101|Andrey Borisenko]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-04-17 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q4483554|Saint Petersburg Lyceum 30]]'' | [[инженер]]<br/>[[Галәмче|космонавт]] | | [[:commons:Category:Andrei Borisenko|Andrei Borisenko]] | |- | style='text-align:right'| 265 | [[Файл:Андрей Саввич Борисов.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4093820|Andrey Borisov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-11-28 | ''[[:d:Q734349|Kobyaysky District]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q487596|драматург]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | | [[:commons:Category:Andrey Borisov|Andrey Borisov]] | |- | style='text-align:right'| 266 | [[Файл:Andrey Bulyga, 2024.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q62714158|Andrey Bulyga]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-10-13 | [[Сарыүзек (Җидесу өлкәсе)|Сарыүзек]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4475222|Uljanovská vyšší vojensko-technická škola]]''<br/>''[[:d:Q1592900|Андрей Васильевич Хрулёв исемендәге Хәрби матди-техник тәэминат академиясе]]'' | ''[[:d:Q26204040|deputy minister]]''<br/>[[офицер]] | | [[:commons:Category:Andrey Bulyga|Andrey Bulyga]] | |- | style='text-align:right'| 267 | [[Файл:Андрей Черненко (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15061421|Andrey Chernenko]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-08-19 | [[Хабарау|Хабаровск]] | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | [[Jurnalist|журналист]] | | [[:commons:Category:Andrey Chernenko|Andrey Chernenko]] | |- | style='text-align:right'| 268 | [[Файл:Andrey Dementyev 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1943650|Andrey Dementyev]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-07-16 | [[Тверь]] | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | [[шагыйрь]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q822146|җыр сүзләрен язучы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q15949613|язучы-новеллист]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>[[язучы]] | | [[:commons:Category:Andrey Dementyev (poet)|Andrey Dementyev (poet)]] | data-sort-value="2018" | 2018-06-26 |- | style='text-align:right'| 269 | | ''[[:d:Q4755794|Andrey Glukhov]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-06-01 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | | ''[[:d:Q13382576|ишүче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 270 | [[Файл:Andrey Gurev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4152529|Andrey Guryev]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-03-24 | [[Красная Поляна (Лобня микрорайоны)|Красная Поляна]] | | [[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Andrey Gurev|Andrey Gurev]] | |- | style='text-align:right'| 271 | | ''[[:d:Q4248614|Andrey Ilyich Kurnakov]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-10-05 | [[Орёл]] | ''[[:d:Q4496242|Харьков сынлы сәнгать институты (1921-1963)]]''<br/>''[[:d:Q4336933|Oryol Art School]]''<br/>''[[:d:Q12166926|Харьков дәүләт дизайн һәм сәнгать академиясе]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | ''[[:d:Q7101513|Иван Сергеевич Тургенев исемендәге Орёл дәүләт университеты]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-02-07 |- | style='text-align:right'| 272 | [[Файл:Andrey Kaprin.png|center|128px]] | ''[[:d:Q57413972|Andrey Kaprin]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-08-02 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304082|Россия медицина университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q16062369|онколог]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''<br/>[[Россия халыклар дуслыгы университеты]]<br/>''[[:d:Q4304221|Moskovskiĭ nauchno-issledovatelʹskiĭ onkologicheskiĭ institut im. P.A. Gert͡sena]]''<br/>''[[:d:Q110319413|National Medical Research Radiological Center]]'' | [[:commons:Category:Andrey Kaprin|Andrey Kaprin]] | |- | style='text-align:right'| 273 | [[Файл:Андрей Леонидович Хазин.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4494649|Andrey Khazin]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-02-01 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>''[[:d:Q4398068|Россия дәүләт социаль университеты]]'' | [[:commons:Category:Andrey Khazin|Andrey Khazin]] | |- | style='text-align:right'| 274 | [[Файл:Orgcommittee of 80th anniversary of Vladimir Zhirinovsky (2025-05-14) 15.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4230645|Andrey Kondrashov]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-06-30 | | | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q11814411|documentarian]]'' | ''[[:d:Q2537294|Бөтенроссия дәүләт телевизион һәм радиотапшырулар ширкәте]]''<br/>''[[:d:Q223799|ТАСС]]'' | [[:commons:Category:Andrey Olegovich Kondrashov|Andrey Olegovich Kondrashov]] | |- | style='text-align:right'| 275 | [[Файл:Vladimir Putin at award ceremonies (2017-01-26) 09.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4225537|Andrey Kovalchuk]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-09-07 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2360835|Сергей Григорьевич Строганов исемендәге Россия дәүләт сәнгать-сәнәгать университеты]]'' | ''[[:d:Q1281618|сынчы]]'' | | [[:commons:Category:Andrey Kovalchuk|Andrey Kovalchuk]] | |- | style='text-align:right'| 276 | [[Файл:Andrey Lavrov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q502113|Andrey Lavrov]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-03-26 | [[Краснодар]] | ''[[:d:Q4243511|Кубань дәүләт физкультура, спорт һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q12840545|култупчысы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Andrey Lavrov|Andrey Lavrov]] | |- | style='text-align:right'| 277 | | ''[[:d:Q4255935|Andrey Lebedinsky]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-12-23 | [[Хабарау|Хабаровск]] | | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | data-sort-value="2024" | 2024-01-09 |- | style='text-align:right'| 278 | [[Файл:Andrey Makarevich Hockenheim - 1.jpg|center|128px]] | [[Андрей Макаревич|Andrey Makareviç]] | data-sort-value="1953" | 1953-12-11 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''<br/>''[[:d:Q16495374|Moscow school number 19]]'' | [[җырчы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q855091|гитарист]]''<br/>''[[:d:Q753110|җырлар авторы]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q12374149|rock musician]]''<br/>''[[:d:Q822146|җыр сүзләрен язучы]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q1075651|keyboardist]]''<br/>''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]''<br/>''[[:d:Q488205|автор-башкаручы]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q12356615|сәяхәтче]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q21771805|winemaker]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | ''[[:d:Q1492998|Mashina Vremeni]]''<br/>''[[:d:Q4336497|Оркестр креольского танго]]'' | [[:commons:Category:Andrey Makarevich|Andrey Makarevich]] | |- | style='text-align:right'| 279 | [[Файл:Andrey Myagkov in Office Romance, 1977 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q502651|Andrey Myagkov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-07-08 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''<br/>''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | [[:commons:Category:Andrey Myagkov|Andrey Myagkov]] | data-sort-value="2021" | 2021-02-18 |- | style='text-align:right'| 280 | [[Файл:Andrei Petrov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q502390|Andrey Petrov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-09-02 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]'' | | [[:commons:Category:Andrei Petrov|Andrei Petrov]] | data-sort-value="2006" | 2006-02-15 |- | style='text-align:right'| 281 | [[Файл:2014-SakharovAN.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4409469|Andrey Sakharov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-06-02 | [[Кулебаки]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4201714|РФА Россия тарихы институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Andrei Sakharov (Historian)|Andrei Sakharov (Historian)]] | data-sort-value="2019" | 2019-06-26 |- | style='text-align:right'| 282 | | ''[[:d:Q16629484|Andrey Vdovin]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-11-21 | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 283 | [[Файл:Anna Milenina (RUS) 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2560358|Anna Burmistrova]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-07-15 | [[Краснотурьинск]] | [[Россия дәүләт һөнәри-педагогика университеты]] | ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]'' | | [[:commons:Category:Anna Burmistrova|Anna Burmistrova]] | |- | style='text-align:right'| 284 | | ''[[:d:Q4243478|Anna Kubanova]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-09-21 | | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-05-16 |- | style='text-align:right'| 285 | | ''[[:d:Q4420294|Anna Sinilkina]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-09-14 | ''[[:d:Q23879593|Сорочинка]]'' | | ''[[:d:Q26481809|спорт эшлеклесе]]'' | | | data-sort-value="1997" | 1997-08-26 |- | style='text-align:right'| 286 | | ''[[:d:Q4775706|Anton Chermashentsev]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-06-21<br/>1976-01-21 | [[Новосибирск]] | | ''[[:d:Q13382576|ишүче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 287 | [[Файл:Expedition 53 Qualification Exams (NHQ201708300012) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q592219|Anton Shkaplerov]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-02-20 | [[Акъяр]] | | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]] | | [[:commons:Category:Anton Shkaplerov|Anton Shkaplerov]] | |- | style='text-align:right'| 288 | [[Файл:Антон Златопольский (29-01-2026) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q14848579|Anton Zlatopolsky]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-09-12 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | | [[:commons:Category:Anton Zlatopolskii|Anton Zlatopolskii]] | |- | style='text-align:right'| 289 | [[Файл:Antonina Seredina (1960).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q116478|Antonina Seredina]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-12-23 | [[Тверь]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q16004471|kayaker]]''<br/>''[[:d:Q13382566|каноэда ишүче]]'' | | [[:commons:Category:Antonina Seredina|Antonina Seredina]] | data-sort-value="2016" | 2016-09-02 |- | style='text-align:right'| 290 | [[Файл:Anthony (Cheremisov).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4067281|Antoniy]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-11-17 | ''[[:d:Q4456025|Ternovka]]'' | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | | [[:commons:Category:Anthony (Cheremisov)|Anthony (Cheremisov)]] | data-sort-value="2026" | 2026-04-23 |- | style='text-align:right'| 291 | [[Файл:Ara Abramyan 2021.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4055033|Ara Abramyan]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-04-15 | ''[[:d:Q949136|Malishka]]'' | ''[[:d:Q4314967|Armenian National Agrarian University]]''<br/>''[[:d:Q1474624|Ереван дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Ara Abramyan|Ara Abramyan]] | |- | style='text-align:right'| 292 | | ''[[:d:Q44683520|Arkade Krasnoshteyn]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-26 | [[Һорливка]] | ''[[:d:Q689800|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университеты]]'' | ''[[:d:Q820037|шахтёр]]''<br/>''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]'' | | | data-sort-value="2009" | 2009-05-01 |- | style='text-align:right'| 293 | [[Файл:Аркадий Викторович Бахин.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4079822|Arkady Bakhin]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-05-08 | [[Каунас]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Arkady Bakhin|Arkady Bakhin]] | |- | style='text-align:right'| 294 | | ''[[:d:Q4096631|Arkady Brish]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-05-14 | [[Минск]] | ''[[:d:Q55385873|Faculty of Physics and Mathematics of the Belarusian State University]]'' | ''[[:d:Q16742096|төшче галим]]'' | ''[[:d:Q3152467|Россия федераль атом төш үзәге — Бөтенроссия эксперименталь физика фәнни-тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q4127504|Dukhov Automatics Research Institute]]''<br/>''[[:d:Q17043283|Institute of Chemistry of BSSR Academy of Sciences]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-03-19 |- | style='text-align:right'| 295 | [[Файл:Deputy Prime Minister Arkady Dvorkovich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1430324|Arkady Dvorkovich]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-03-26 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1982521|New Economic School]]''<br/>[[Дьюк университеты|Дьюк үнивирситите]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q15916915|chess official]]''<br/>''[[:d:Q10873124|шахматчы]]'' | | [[:commons:Category:Arkady Vladimirovich Dvorkovich|Arkady Vladimirovich Dvorkovich]] | |- | style='text-align:right'| 296 | | ''[[:d:Q18848985|Arkady Mikhaylov]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-09-24 | ''[[:d:Q18778727|Ilzho]]'' | ''[[:d:Q1628775|Санкт-Петербург дәүләт су коммуникацияләре университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2015" | 2015-01-17 |- | style='text-align:right'| 297 | | ''[[:d:Q15072204|Armen Medvedev]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-28 | [[Мәскәү]] | | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q4220892|кинокритик]]''<br/>''[[:d:Q4220878|кино белгече]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-12-13 |- | style='text-align:right'| 298 | | ''[[:d:Q4057375|Arnold Adamyan]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-06 | [[Ереван]] | ''[[:d:Q2082826|Мхитар Гераци исемендәге Ереван дәүләт медицина университеты]]'' | [[хирург]] | ''[[:d:Q4201818|Вишневски исемендәге хирургия институты]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-09-11 |- | style='text-align:right'| 299 | | ''[[:d:Q4153612|Aron Davidson]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-05-12 | ''[[:d:Q148990|Сновск]]'' | ''[[:d:Q94192|Украина илкүләм металлургия академиясе]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q18576582|металлург]]'' | ''[[:d:Q4412485|Төньяк Кавказ таучылык-металлургия институты]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-06-24 |- | style='text-align:right'| 300 | [[Файл:Arsen Kanokov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q594635|Arsen Kanokov]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-02-22 | [[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]] | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Arsen Bashirovich Kanokov|Arsen Bashirovich Kanokov]] | |- | style='text-align:right'| 301 | | ''[[:d:Q59680950|Artem Totolian]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-09-25 | [[Гөмре]] | ''[[:d:Q2082826|Мхитар Гераци исемендәге Ереван дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | ''[[:d:Q4201853|Эксперименталь медицина институты]]'' | | data-sort-value="2023" | 2023-03-16 |- | style='text-align:right'| 302 | [[Файл:Mak Artur Afanasievich.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4275190|Arthur Mac]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-05-15 | [[Каманича]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q4146907|Дәүләт оптика институты]]'' | [[:commons:Category:Artur Mak|Artur Mak]] | data-sort-value="2016" | 2016-02-21 |- | style='text-align:right'| 303 | [[Файл:Muraviev A.A.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16678616|Artur Muravyov]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-02-05 | [[Клин (шәһәр)|Клин]] | ''[[:d:Q4453265|Тверь дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]] | | [[:commons:Category:Artur Muraviev|Artur Muraviev]] | |- | style='text-align:right'| 304 | [[Файл:2023 Artem Zhoga.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q111434556|Artyom Zhoga]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-01-18 | ''[[:d:Q4524351|Shiroky]]'' | | ''[[:d:Q4991371|солдат]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Artem Zhoga|Artem Zhoga]] | |- | style='text-align:right'| 305 | [[Файл:Аскольд Запашный.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4186648|Askold Zapashny]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-09-27 | [[Харьков]] | | ''[[:d:Q2429735|jongleur]]''<br/>[[Цирк|сыйрк]]<br/>''[[:d:Q11957145|акрабат]]''<br/>''[[:d:Q26876991|inline speed skater]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q8011071|animal trainer]]''<br/>''[[:d:Q3090865|tightrope walker]]''<br/>''[[:d:Q61817103|principal director]]''<br/>''[[:d:Q17307272|цирк артисты]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[:commons:Category:Askold Zapashny|Askold Zapashny]] | |- | style='text-align:right'| 306 | [[Файл:Джаримов А.А..JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q2471231|Aslan Dzharimov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-11-07 | ''[[:d:Q4173585|Egerukhay]]'' | ''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q133965|Кубан дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Aslan Dzarimov|Aslan Dzarimov]] | |- | style='text-align:right'| 307 | | ''[[:d:Q21140565|Aslan Jusoepovitsj Tsivadze]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-01-20 | [[Батум]] | ''[[:d:Q1425119|Georgian Technical University]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4201634|РФА гомуми һәм органик химия институты]]''<br/>''[[:d:Q19908085|Frumkin Institute of Physical Chemistry and Electrochemistry]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4304107|Мәскәү дәүләт нәзек химия технологияләре университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 308 | [[Файл:TozujVisit.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q732556|Aslan Tkhakushinov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-12 | ''[[:d:Q4475254|Ulyap]]'' | [[Адыгея дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]'' | | [[:commons:Category:Aslan Tkhakuschinov|Aslan Tkhakuschinov]] | |- | style='text-align:right'| 309 | | ''[[:d:Q4219516|Aslanbek Kerashev]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-06-25 | [[Майкоп]] | [[Х. М. Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты|Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | [[Jurnalist|журналист]] | | | |- | style='text-align:right'| 310 | | ''[[:d:Q4482178|Avangard Fedotov]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-04-04 | [[Донецк]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>[[профессор]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | | data-sort-value="2015" | 2015-12-27 |- | style='text-align:right'| 311 | [[Файл:БагратАлекян.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19613131|Bagrat Alekyan]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-04-15 | [[Ереван]] | ''[[:d:Q2082826|Мхитар Гераци исемендәге Ереван дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q19842026|кардиохирург]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[:commons:Category:Bagrat Alekyan|Bagrat Alekyan]] | |- | style='text-align:right'| 312 | [[Файл:Zhamsuev BB.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4178003|Bair Zhamsuev]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-01-29 | ''[[:d:Q393898|Aginskoye]]'' | ''[[:d:Q4182332|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге Байкал арты дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Bair Zhamsuev|Bair Zhamsuev]] | |- | style='text-align:right'| 313 | [[Файл:Khakimov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16713162|Bakhtiyer Khakimov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-07-19 | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Bakhtiyor Khakimov|Bakhtiyor Khakimov]] | |- | style='text-align:right'| 314 | [[Файл:Бэлла Куркова 17 ноября 2011 года (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4248485|Bella Kurkova]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-12-26 | [[Брянск]] | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q22976182|тележурналист]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | | [[:commons:Category:Bella Kurkova|Bella Kurkova]] | data-sort-value="2023" | 2023-01-19 |- | style='text-align:right'| 315 | | ''[[:d:Q47670067|Bella Zlatkis]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-07-05 | [[Мәскәү]] | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | ''[[:d:Q806798|банкир]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 316 | | ''[[:d:Q4083887|Ben Bentsianov]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-10-03 | [[Ростов-на-Дону]] | | ''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | | | data-sort-value="2009" | 2009-04-02 |- | style='text-align:right'| 317 | [[Файл:Veniamin primorye.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q673905|Beniamin]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-11-08 | [[Хороль]] | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | | [[:commons:Category:Beniamin (Pushkar)|Beniamin (Pushkar)]] | |- | style='text-align:right'| 318 | [[Файл:Berl Lazar 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2640998|Berl Lazar]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-05-19 | [[Милан]] | ''[[:d:Q642221|Tomchei Temimim]]'' | ''[[:d:Q4501412|Chief Rabbi]]''<br/>''[[:d:Q133485|раввин]]''<br/>''[[:d:Q2070184|shaliach]]'' | | [[:commons:Category:Berl Lazar|Berl Lazar]] | |- | style='text-align:right'| 319 | | ''[[:d:Q60826700|Boris Aleksandrovich Nikiforov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-02 | [[Әлшәй районы]] | [[Магнитогорск дәүләт техник университеты|Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Магнитогорск дәүләт техник университеты|Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты]] | | data-sort-value="2025" | 2025-12-28 |- | style='text-align:right'| 320 | [[Файл:Aleshin2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4063809|Boris Aleshin]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-03-03 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q42952392|MIPT Department of Control and Applied Mathematics]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''<br/>''[[:d:Q4146900|Авиацион системалар дәүләт фәнни-тикшеренү институты]]''<br/>''[[:d:Q1136226|Берләшкән авиатөзү корпорациясе]]''<br/>''[[:d:Q1840188|Rostec]]'' | [[:commons:Category:Boris Aleshin|Boris Aleshin]] | |- | style='text-align:right'| 321 | | ''[[:d:Q28529751|Boris Balashov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-04 | [[Тамбов өлкәсе]] | ''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 322 | [[Файл:Puttkamer, Chertok & Dick in Moscow (cropped), only Chertok.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q470193|Boris Chertok]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-03-01 | [[Луҗ]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q10497074|хәрби бортинженер]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[:commons:Category:Boris Chertok|Boris Chertok]] | data-sort-value="2011" | 2011-12-14 |- | style='text-align:right'| 323 | [[Файл:Boris Gaugar.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16635499|Boris Gaidar]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-19 | [[Запорожье]] | ''[[:d:Q4208094|Казакъстан милли тыйб университеты]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | [[:commons:Category:Boris Gaidar|Boris Gaidar]] | data-sort-value="2021" | 2021-10-29 |- | style='text-align:right'| 324 | [[Файл:Борис Говорин (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4140881|Boris Govorin]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-06-27 | [[Иркутск]] | [[Иркутск илкүләм тикшеренү техник университеты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Boris Govorin|Boris Govorin]] | |- | style='text-align:right'| 325 | | ''[[:d:Q4073731|Boris Ilitsj Ajuev]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-04-16 | [[Ростов-на-Дону]] | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | | | |- | style='text-align:right'| 326 | | ''[[:d:Q4196002|Boris Ivanov]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-02-28 | [[Одесса]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q571291|Моссовет ис. театр]]'' | | data-sort-value="2002" | 2002-12-02 |- | style='text-align:right'| 327 | | ''[[:d:Q101110622|Boris Ivanovich Nikonov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-03 | [[Рәүде (Свердловск өлкәсе)|Рәүде]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 328 | | ''[[:d:Q4491467|Boris Ivanovitsj (Geroy Sotsialistitsjeskogo Troeda) Fomin]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-08-18 | [[Костянтынивка|Костәнтынивка]] | ''[[:d:Q1164068|Харьков политехника институты]]'' | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | | | data-sort-value="2007" | 2007-04-14 |- | style='text-align:right'| 329 | | ''[[:d:Q4225535|Boris Kovalchuk]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-04-10 | [[Магнитогорск]] | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q4201720|Institute of High Current Electronics]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-02-07 |- | style='text-align:right'| 330 | | ''[[:d:Q4270984|Boris Lvov-Anokhin]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-10-09 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q13360094|Александр Островский исемендәге Ленинград театр институты]]'' | ''[[:d:Q487596|драматург]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q943995|impresario]]''<br/>''[[:d:Q10379007|театр белгече]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | | | data-sort-value="2000" | 2000-04-14 |- | style='text-align:right'| 331 | [[Файл:Ректор МИИТа Борис Лёвин.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4272898|Boris Lyovin]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-11 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] | ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]'' | [[галим]] | | [[:commons:Category:Boris Alekseyevich Lyovin|Boris Alekseyevich Lyovin]] | data-sort-value="2023" | 2023-06-30 |- | style='text-align:right'| 332 | [[Файл:Boris Lubimov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4271497|Boris Lyubimov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-06-29 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q17337766|театраль тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q10379007|театр белгече]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[:commons:Category:Boris Lubimov|Boris Lubimov]] | |- | style='text-align:right'| 333 | [[Файл:Boris Maltsev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4279493|Boris Maltsev]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-07-12 | [[Пермь]] | ''[[:d:Q1736331|Томск дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Boris Maltsev|Boris Maltsev]] | data-sort-value="2021" | 2021-11-02 |- | style='text-align:right'| 334 | | ''[[:d:Q18245433|Boris Mayorsky]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-19 | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 335 | [[Файл:Борис Мессерер 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4291289|Boris Messerer]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-03-15 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q1281618|сынчы]]''<br/>''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q15977927|сәнгать мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]''<br/>''[[:d:Q2707485|сәхнә бизәүче]]''<br/>''[[:d:Q11613590|театраль сәхнә мохите дизайнеры]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | | [[:commons:Category:Boris Messerer|Boris Messerer]] | |- | style='text-align:right'| 336 | [[Файл:Мясоедов Б.Ф. 2008.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17675584|Boris Myasoyedov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-09-02 | [[Рязань]] | ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q7263638|Россия фәннәр академиясенең Владимир Иванович Вернадский исемендәге Геохимия һәм аналитик химия институты]]'' | [[:commons:Category:Boris Myasoedov|Boris Myasoedov]] | |- | style='text-align:right'| 337 | | ''[[:d:Q16335480|Boris Mylnikov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-08-02 | [[Санкт-Петербург]] | | | | | data-sort-value="2013" | 2013-06-12 |- | style='text-align:right'| 338 | | ''[[:d:Q4316864|Boris Nemensky]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-12-24 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]''<br/>''[[:d:Q4408486|Saratov Art School]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[:commons:Category:Boris Nemensky|Boris Nemensky]] | |- | style='text-align:right'| 339 | | ''[[:d:Q4223834|Boris Nikolaevitsj Klimitsjev]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-06-01 | [[Тум|Томск]] | | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | | data-sort-value="2013" | 2013-09-14 |- | style='text-align:right'| 340 | | ''[[:d:Q481381|Boris Nikolayevich Yeryomin]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-03-06 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q408832|хәрби очучы]]'' | | [[:commons:Category:Boris Nikolayevich Yeryomin|Boris Nikolayevich Yeryomin]] | data-sort-value="2005" | 2005-04-04 |- | style='text-align:right'| 341 | [[Файл:Борис Обносов 02 (04-01-2022).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18634690|Boris Obnosov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-01-26 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | ''[[:d:Q3339447|Tactical Missiles Corporation]]'' | [[:commons:Category:Boris Obnosov|Boris Obnosov]] | |- | style='text-align:right'| 342 | | ''[[:d:Q4335049|Boris Onyky]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-02-20 | [[Акъяр]] | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-12-11 |- | style='text-align:right'| 343 | | ''[[:d:Q4188796|Boris Petrowitsch Sachartschenja]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-05-01 | [[Орша]] | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q32637|Россия фәннәр академиясенең Абрам Фёдорович Иоффе исемендәге Физика-техника институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]] | | data-sort-value="2005" | 2005-04-10 |- | style='text-align:right'| 344 | | ''[[:d:Q39083170|Boris Pissetskiï]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-09-24 | [[Новосибирск]] | | ''[[:d:Q108124869|fencing coach]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 345 | [[Файл:Boris R Rotenberg Moscow asv2018-01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4398632|Boris Rotenberg]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-01-03 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]'' | [[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q10349745|автоузышчы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>[[менеджер]] | | [[:commons:Category:Boris Romanovich Rotenberg|Boris Romanovich Rotenberg]] | |- | style='text-align:right'| 346 | [[Файл:Boris Runov 20.02.2015.png|center|128px]] | ''[[:d:Q15088801|Boris Runov]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-05-24 | [[Ногинск]] | ''[[:d:Q4304067|В. П. Горячкин исемендәге Мәскәү дәүләт авыл хуҗалыгы инженерлары университеты]]'' | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[:commons:Category:Boris Runov|Boris Runov]] | data-sort-value="2017" | 2017-09-22 |- | style='text-align:right'| 347 | | ''[[:d:Q4296620|Boris Sergeevitsj Mitin]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-27 | ''[[:d:Q21851144|Знаменка]]'' | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4398071|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университеты]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-11-03 |- | style='text-align:right'| 348 | | ''[[:d:Q4420214|Boris Sinelnikov]]'' | data-sort-value="1945" | 1945 | [[Николаев (Николаев өлкәсе)|Мыколаив]] | ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 349 | [[Файл:Слюсарь Борис Николаевич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108269948|Boris Slyusar]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-02-24 | ''[[:d:Q4071983|Atamanskaya]]'' | ''[[:d:Q4166431|Дон дәүләт техник университеты]]'' | ''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]''<br/>''[[:d:Q484876|оешманың баш җитәкчесе]]'' | ''[[:d:Q1027577|Rostvertol]]'' | [[:commons:Category:Boris Sliusar'|Boris Sliusar']] | data-sort-value="2015" | 2015-08-13 |- | style='text-align:right'| 350 | | ''[[:d:Q4453657|Boris Tevlin]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-07-12 | [[Сарытау]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | | data-sort-value="2012" | 2012-07-02 |- | style='text-align:right'| 351 | | ''[[:d:Q15060942|Boris Tichonovitsj Sjoemilin]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-05-25 | [[Брянск]] | ''[[:d:Q15262522|Minsk Higher Party School]]''<br/>''[[:d:Q2418908|Беларус дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | data-sort-value="2003" | 2003-05-15 |- | style='text-align:right'| 352 | | ''[[:d:Q893684|Boris Tishchenko]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-23 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2675537|music teacher]]'' | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-12-09 |- | style='text-align:right'| 353 | | ''[[:d:Q4102509|Boris Vaynshteyn]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-07-10 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]]<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q16744668|физико-химик]]''<br/>''[[:d:Q15142825|кристаллограф]]'' | ''[[:d:Q4201552|РФА бәллүрбелем институты]]'' | | data-sort-value="1996" | 1996-10-28 |- | style='text-align:right'| 354 | | ''[[:d:Q4107647|Boris Veremey]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-12-25 | ''[[:d:Q3859660|Misheronsky]]'' | | ''[[:d:Q730242|очучы-сынаучы]]'' | | | data-sort-value="2002" | 2002-02-06 |- | style='text-align:right'| 355 | [[Файл:Boris Volynov 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q448538|Boris Volynov]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-12-18 | [[Иркутск]] | ''[[:d:Q4217985|Кача югары хәрби авиация укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q379318|flight instructor]]''<br/>''[[:d:Q730242|очучы-сынаучы]]'' | | [[:commons:Category:Boris Volynov|Boris Volynov]] | |- | style='text-align:right'| 356 | | ''[[:d:Q32362508|Boris Zubarev]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-11-19 | [[Иркутск]] | ''[[:d:Q1513804|Каныш Сәтбаев исемендәге Казакъ илкүләм техника университеты]]'' | | | | data-sort-value="2020" | 2020-01-31 |- | style='text-align:right'| 357 | [[Файл:Vladimir Putin at award ceremonies (2016-03-10) 34.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4194287|Boris Zubitsky]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-12-16 | [[Кемерово]] | ''[[:d:Q4244744|Кузбасс дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Boris Zubitskiy|Boris Zubitskiy]] | data-sort-value="2017" | 2017-02-07 |- | style='text-align:right'| 358 | [[Файл:Bruno Freindlich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q442973|Bruno Freindlich]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-09-27 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''<br/>''[[:d:Q4479389|Annenschule]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q1186567|Александр тиятры]]'' | [[:commons:Category:Bruno Freindlich|Bruno Freindlich]] | data-sort-value="2002" | 2002-07-07<br/>2002-07-09 |- | style='text-align:right'| 359 | [[Файл:Buwaisar Saytiev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q313452|Buvaisar Saitiev]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-03-11 | [[Хәсәүйорт]] | | ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Buwaisar Saytiev|Buwaisar Saytiev]] | data-sort-value="2025" | 2025-03-02 |- | style='text-align:right'| 360 | [[Файл:Пуликовский Константин Борисович.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1961031|Constantine Pulikovsky]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-02-09 | [[Уссурийск]] | ''[[:d:Q4475228|Сембер танк укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Konstantin Pulikovsky|Konstantin Pulikovsky]] | |- | style='text-align:right'| 361 | | ''[[:d:Q24883886|Damba Zhalsarayev]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-12-05 | ''[[:d:Q21806361|Dodo-Gol]]''<br/>''[[:d:Q740565|Khorinsky District]]'' | | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | | data-sort-value="2002" | 2002-01-21 |- | style='text-align:right'| 362 | [[Файл:Голощекин Давид Семенович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1178577|David Goloschekin]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-06-10 | [[Мәскәү]] | | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1327329|multi-instrumentalist]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q12800682|саксофонист]]''<br/>''[[:d:Q15981151|җазмен]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q1259917|скрипкачы]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:David Goloschekin|David Goloschekin]] | |- | style='text-align:right'| 363 | [[Файл:Иоселиани, Давид Георгиевич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16656045|David Ioseliani]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-06-03 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[:commons:Category:David Ioseliani|David Ioseliani]] | |- | style='text-align:right'| 364 | | ''[[:d:Q24350831|David Kantor]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-12-05 | ''[[:d:Q4345019|Parafiivka]]'' | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="1996" | 1996-06-26 |- | style='text-align:right'| 365 | [[Файл:David Toukhmanov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q925653|David Tukhmanov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-07-20 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | [[композитор]] | | [[:commons:Category:David Tukhmanov|David Tukhmanov]] | |- | style='text-align:right'| 366 | | ''[[:d:Q4061649|Denis Alekseyev]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-07-29 | | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | | |- | style='text-align:right'| 367 | [[Файл:Vladimir Putin at award ceremonies (2025-12-24) 28.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q739505|Denis Matsuev]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-06-11 | [[Иркутск]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:Denis Matsuev|Denis Matsuev]] | |- | style='text-align:right'| 368 | | ''[[:d:Q33106392|Devil Minasbekyan]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-05-23 | ''[[:d:Q158903|Шуша]]'' | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[инженер]] | | | |- | style='text-align:right'| 369 | [[Файл:Dmitriy Sautin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q555752|Dmitri Sautin]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-03-15 | [[Воронеж]] | ''[[:d:Q4125411|Воронеж дәүләт спорт академиясе]]'' | ''[[:d:Q16004431|competitive diver]]'' | | [[:commons:Category:Dmitriy Sautin|Dmitriy Sautin]] | |- | style='text-align:right'| 370 | | ''[[:d:Q4447405|Dmitri Sukhorukov]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-11-02 | ''[[:d:Q21335036|Bely Kolodez, Shebekinsky District, Belgorod Oblast]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q16670724|Ленинград хәрби-мөһәндислек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2003" | 2003-07-08 |- | style='text-align:right'| 371 | [[Файл:Mother I am also 80 years old.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1972155|Dmitri Zhilinsky]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-05-25 | ''[[:d:Q4123415|Vólkovka]]'' | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | ''[[:d:Q4304102|Мәскәү дәүләт матбугат университеты]]'' | [[:commons:Category:Dmitry Zhilinsky|Dmitry Zhilinsky]] | data-sort-value="2015" | 2015-07-29 |- | style='text-align:right'| 372 | [[Файл:Dmitry Aristov 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30880475|Dmitry Aristov]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-01-12 | [[Саликам]] | ''[[:d:Q4114560|Хәрби финанс-икътисади институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q4220275|Kyiv Suvorov Military School]]''<br/>''[[:d:Q56305706|Вайсковы фінансава-эканамічны ўнівэрсытэт]]'' | | | [[:commons:Category:Dmitry Aristov|Dmitry Aristov]] | |- | style='text-align:right'| 373 | | ''[[:d:Q4097568|Dmitry Bryantsev]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-02-18 | [[Санкт-Петербург]] | [[Рус балеты академиясе]] | ''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]''<br/>''[[:d:Q8178443|либреттист]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]'' | | | data-sort-value="2004" | 2004-06-29 |- | style='text-align:right'| 374 | [[Файл:Dmitry Bulgakov (official portrait).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4098840|Dmitry Bulgakov]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-20 | ''[[:d:Q2387452|Sovetsky District]]'' | ''[[:d:Q1592900|Андрей Васильевич Хрулёв исемендәге Хәрби матди-техник тәэминат академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[офицер]] | | [[:commons:Category:Dmitry Bulgakov|Dmitry Bulgakov]] | |- | style='text-align:right'| 375 | [[Файл:GaevDV.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2629823|Dmitry Gayev]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]'' | ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | | [[:commons:Category:Dmitry Gayev|Dmitry Gayev]] | data-sort-value="2012" | 2012-10-27 |- | style='text-align:right'| 376 | [[Файл:Hvorostovsky (cropped).jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q333201|Dmitry Khvorostovsky]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-10-16 | [[Красноярск]] | ''[[:d:Q4239224|Краснояр дәүләт музыка һәм театр академиясе]]'' | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | | [[:commons:Category:Dmitri Hvorostovsky|Dmitri Hvorostovsky]] | data-sort-value="2017" | 2017-11-22 |- | style='text-align:right'| 377 | [[Файл:Dk2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4223733|Dmitry Klimov]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-07-13 | [[Лихославль]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201677|Institute for Problems in Mechanics of the Russian Academy of Sciences]]'' | [[:commons:Category:Dmitrii Mikhaylovich Klimov|Dmitrii Mikhaylovich Klimov]] | |- | style='text-align:right'| 378 | | ''[[:d:Q4279936|Dmitry Mamleyev]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-09-12 | [[Кукан]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q42909|хәбәрче]]'' | | | data-sort-value="2012" | 2012-02-02 |- | style='text-align:right'| 379 | [[Файл:Dmitry Mezentsev (2018-11-09).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q385485|Dmitry Mezentsev]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-18 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2378801|Петербург дәүләт тимер юллар университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Dmitry Mezentsev|Dmitry Mezentsev]] | |- | style='text-align:right'| 380 | [[Файл:Dmitry Mindiashvili, September 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4294090|Dmitry Mindiashvili]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-06-04 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q4239244|Красноярск дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | [[:commons:Category:Dmitry Mindiashvili|Dmitry Mindiashvili]] | data-sort-value="2021" | 2021-05-24 |- | style='text-align:right'| 381 | [[Файл:Dmitry Pevtsov 2021.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3400285|Dmitry Pevtsov]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-07-08 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q10349745|автоузышчы]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Dmitry Pevtsov|Dmitry Pevtsov]] | |- | style='text-align:right'| 382 | [[Файл:Dmitry-Rundkvist.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4400114|Dmitry Rundkvist]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-08-10 | [[Санкт-Петербург]] | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | ''[[:d:Q4146793|Vernadsky State Geological Museum]]'' | [[:commons:Category:Dmitry Rundkvist|Dmitry Rundkvist]] | data-sort-value="2022" | 2022-01-15 |- | style='text-align:right'| 383 | [[Файл:Dmitry Utkin passport photo (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q45666735|Dmitry Utkin]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-06-11 | [[Асбест (шәһәр)|Азбис]] | | ''[[:d:Q38239859|army officer]]'' | | [[:commons:Category:Dmitry Utkin|Dmitry Utkin]] | data-sort-value="2023" | 2023-08-23 |- | style='text-align:right'| 384 | [[Файл:Dmitriy Yazov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q48041|Dmitry Yazov]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-11-08 | ''[[:d:Q25730364|Yazovo]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Dmitry Timofeyevich Yazov|Dmitry Timofeyevich Yazov]] | data-sort-value="2020" | 2020-02-25 |- | style='text-align:right'| 385 | [[Файл:Zavgayev Doku.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1967713|Doku Zavgayev]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-12-22 | ''[[:d:Q4083843|Beno-Yurt]]'' | ''[[:d:Q4145910|Тау төбәге дәүләт аграр университеты]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | [[:commons:Category:Doku Zavgayev|Doku Zavgayev]] | |- | style='text-align:right'| 386 | | ''[[:d:Q61792108|Donat Sarkisov]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-09-05 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q3615132|патологоанатом]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q3368718|патолог]]''<br/>''[[:d:Q10872101|анатом]]'' | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4201818|Вишневски исемендәге хирургия институты]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-11-16 |- | style='text-align:right'| 387 | [[Файл:Эдгард Запашный.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4186654|Edgard Zapashny]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-07-11 | [[Ялта]] | ''[[:d:Q30257758|Moscow Institute of Entrepreneurship and Law]]''<br/>''[[:d:Q4398068|Россия дәүләт социаль университеты]]'' | ''[[:d:Q8011071|animal trainer]]''<br/>''[[:d:Q17307272|цирк артисты]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q154409|Moscow State Circus]]'' | [[:commons:Category:Edgard Zapashny|Edgard Zapashny]] | |- | style='text-align:right'| 388 | | ''[[:d:Q55650238|Eduard Ailamazyan]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-01-02 | [[Егорьевск]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[галим]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q24935583|Д. О. Отт исемендәге акушерлык, гинекология һәм репродуктология фәнни-тикшеренү институты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 389 | [[Файл:Artemev eduard 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q706995|Eduard Artemyev]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-30 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q2109840|Academy of Choral Art named after V.S. Popov]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[:commons:Category:Eduard Artemyev|Eduard Artemyev]] | data-sort-value="2022" | 2022-12-29 |- | style='text-align:right'| 390 | | ''[[:d:Q1287921|Eduard Asadov]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-09-07 | [[Мары]] | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>[[язучы]] | | | data-sort-value="2004" | 2004-04-21 |- | style='text-align:right'| 391 | [[Файл:Eduard Esterleyn.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21663663|Eduard Esterleyn]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-07-28 | ''[[:d:Q18791846|Nekrasovo, Saratov Oblast]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Eduard Esterleyn|Eduard Esterleyn]] | data-sort-value="2025" | 2025-11-10 |- | style='text-align:right'| 392 | [[Файл:Эдуард Хиль (17-11-2007) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q360190|Eduard Khil]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-09-04 | [[Смоленск]] | ''[[:d:Q16678507|Николай Андреевич Римский-Корсаков исемендәге музыка мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q16686025|Petersburg-concert]]'' | [[:commons:Category:Eduard Khil|Eduard Khil]] | data-sort-value="2012" | 2012-06-04 |- | style='text-align:right'| 393 | | ''[[:d:Q4501890|Eduard Khrutsky]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-05-15 | [[Мәскәү]] | | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]'' | | | data-sort-value="2010" | 2010-06-02 |- | style='text-align:right'| 394 | [[Файл:KocherginES.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4236701|Eduard Kochergin]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-09-22 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q13360094|Александр Островский исемендәге Ленинград театр институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q2707485|сәхнә бизәүче]]''<br/>''[[:d:Q112730632|theater artist]]''<br/>''[[:d:Q11613590|театраль сәхнә мохите дизайнеры]]''<br/>''[[:d:Q47492700|theatre maker]]'' | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 395 | | ''[[:d:Q4283081|Eduard Martsevich]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-12-29 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | | | data-sort-value="2013" | 2013-10-12 |- | style='text-align:right'| 396 | | ''[[:d:Q4375009|Eduard Potyomkin]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-07-17 | [[Мурманск]] | ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2020" | 2020-05-14 |- | style='text-align:right'| 397 | | ''[[:d:Q2025507|Eduard Rozovsky]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-12-14 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q222344|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q1208175|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q1540876|Санкт-Петербург дәүләт кино һәм телевидение университеты]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011-07-26 |- | style='text-align:right'| 398 | [[Файл:Eduard Sagalaev 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4404393|Eduard Sagalaev]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-10-03 | [[Сәмәрканд]] | ''[[:d:Q4406337|Сәмәрканд дәүләт университеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q56425414|media manager]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Eduard Sagalaev|Eduard Sagalaev]] | data-sort-value="2023" | 2023-05-13 |- | style='text-align:right'| 399 | [[Файл:Edward Serov 001.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4417727|Eduard Serov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-09-09 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | [[:commons:Category:Edward Serov|Edward Serov]] | data-sort-value="2016" | 2016-09-19<br/>2016 |- | style='text-align:right'| 400 | | ''[[:d:Q4427257|Eduard Sokolow]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-09-08 | [[Тула]] | ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2016" | 2016-09-05 |- | style='text-align:right'| 401 | | ''[[:d:Q4123358|Eduard Volkov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-07-18 | [[Донецк өлкәсе]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | | data-sort-value="2025" | 2025-06-04 |- | style='text-align:right'| 402 | | ''[[:d:Q3656851|Eduard Volodarsky]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-02-03 | [[Харьков]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q487596|драматург]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-10-08 |- | style='text-align:right'| 403 | [[Файл:Edvard Radzinsky 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q283859|Edvard Radzinsky]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-09-23 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304158|Мәскәү тарих-архив институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | [[:commons:Category:Edvard Radzinsky|Edvard Radzinsky]] | |- | style='text-align:right'| 404 | [[Файл:Анисимов Выставки 5.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4189635|Efrem Zverkov]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-02-01 | ''[[:d:Q18405779|Нестерово]]'' | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | | | data-sort-value="2012" | 2012-07-31 |- | style='text-align:right'| 405 | [[Файл:Catherine Lakhova.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4255359|Ekaterina Filippovna Lachova]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-05-26 | [[Екатеринбург]] | [[Урал дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Catherine Lakhova|Catherine Lakhova]] | |- | style='text-align:right'| 406 | | ''[[:d:Q4174550|Ekaterina Ilinitsjna Elanskaja]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-09-13 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]'' | | | data-sort-value="2013" | 2013-07-16 |- | style='text-align:right'| 407 | [[Файл:Ekaterina Maximova 1972.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q254142|Ekaterina Maximova]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-02-01 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q5716684|биюче]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]'' | [[Зур театр]] | [[:commons:Category:Ekaterina Maksimova|Ekaterina Maksimova]] | data-sort-value="2009" | 2009-04-28 |- | style='text-align:right'| 408 | [[Файл:Elena Dementieva at the 2010 US Open 06 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11667|Elena Dementieva]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-10-15<br/>1981-10-14 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q10833314|теннисчы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]'' | | [[:commons:Category:Elena Dementieva|Elena Dementieva]] | |- | style='text-align:right'| 409 | [[Файл:Голухова, Елена Зеликовна.png|center|128px]] | ''[[:d:Q29358799|Elena Golukhova]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-01-11 | | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4314610|А. Н. Бакулев исемендәге Россия илкүләм йөрәк һәм тамырлары хирургиясе медицина тикшеренү үзәге]]'' | [[:commons:Category:Elena Golykhova|Elena Golykhova]] | |- | style='text-align:right'| 410 | [[Файл:Remizova Elena 1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q15979662|Elena Remizova]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-09-22 | [[Петухово (Курган өлкәсе)|Петухово]] | | ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]'' | | [[:commons:Category:Elena Remizova|Elena Remizova]] | |- | style='text-align:right'| 411 | [[Файл:Elena Tchaikovskaia 2019 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q515855|Elena Tchaikovskaia]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-12-30 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''<br/>''[[:d:Q55284884|figure skating choreographer]]''<br/>''[[:d:Q57199189|figure skating coach]]'' | | [[:commons:Category:Elena Tchaikovskaia|Elena Tchaikovskaia]] | |- | style='text-align:right'| 412 | [[Файл:Sibneftemash PX2Q0030.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4344022|Elena Vladimirovna Panina]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-04-29 | [[Рославль]] | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Elena Panina|Elena Panina]] | |- | style='text-align:right'| 413 | [[Файл:2011 Rostelecom Cup - Vodorezova.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q273999|Elena Vodorezova]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-05-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''<br/>''[[:d:Q57199189|figure skating coach]]'' | | [[:commons:Category:Elena Vodorezova|Elena Vodorezova]] | |- | style='text-align:right'| 414 | [[Файл:Elisso Virsaladze 20171101 184452.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q273667|Eliso Virsaladze]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-09-14 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q2478876|Tbilisi State Conservatoire]]'' | ''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q657167|University of Music and Theatre Munich]]'' | [[:commons:Category:Eliso Virsaladze|Eliso Virsaladze]] | |- | style='text-align:right'| 415 | [[Файл:Emilia Moskvitina, March 2020.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q63381333|Emilia Moskvitina]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-14 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q3127709|harpist]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[:commons:Category:Emilia Moskvitina|Emilia Moskvitina]] | data-sort-value="2026" | 2026-07-29 |- | style='text-align:right'| 416 | [[Файл:Eugen Doga (3).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q2632350|Eugen Doga]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-03-01 | ''[[:d:Q1994861|Mocra]]'' | | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Eugen Doga|Eugen Doga]] | data-sort-value="2025" | 2025-06-03 |- | style='text-align:right'| 417 | | ''[[:d:Q4279501|Eugene Maltsev]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-08-09 | [[Рязань өлкәсе]] | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2003" | 2003-12-24 |- | style='text-align:right'| 418 | [[Файл:Церемония награждения медалью «Герой Труда Российской Федерации» 02 (Канаева).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q253431|Eugenia Kanaeva]]'' | data-sort-value="1990" | 1990-04-02 | [[Омск]] | | ''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]'' | | [[:commons:Category:Yevgeniya Olegovna Kanayeva|Yevgeniya Olegovna Kanayeva]] | |- | style='text-align:right'| 419 | | ''[[:d:Q4172828|Eugeniusz]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-08-30 | [[Навагрудак|Наваһрудак]] | | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | | | data-sort-value="2002" | 2002-10-11 |- | style='text-align:right'| 420 | [[Файл:Eugeny Gerasimov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4136019|Evgeniy Gerasimov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-02-25 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q465501|каскадер]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Eugeny Gerasimov|Eugeny Gerasimov]] | |- | style='text-align:right'| 421 | | ''[[:d:Q4412931|Evgeniy Nikolaevitsj Sedov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-02-22 | [[Павловск (Воронеж өлкәсе)]] | ''[[:d:Q137355|Воронеж дәүләт аграр университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4127519|Бөтенроссия җимешле культуралары селекциясе фәнни-тикшеренү институты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 422 | [[Файл:Evgeniy Steblov 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3061588|Evgeniy Steblov]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-12-08 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | ''[[:d:Q571291|Моссовет ис. театр]]'' | [[:commons:Category:Evgeniy Steblov|Evgeniy Steblov]] | |- | style='text-align:right'| 423 | | ''[[:d:Q4297432|Evgeniya Mikhailova]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-10-09 | ''[[:d:Q1275240|Suntar]]'' | [[М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты|Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты|Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 424 | | ''[[:d:Q15065461|Evgeniĭ Danilovich Goldberg]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-10-25 | [[Тум|Томск]] | [[Себер дәүләт медицина университеты]] | [[галим]] | [[Себер дәүләт медицина университеты]] | | data-sort-value="2008" | 2008-05-31 |- | style='text-align:right'| 425 | [[Файл:Evgeniy Knyazev (2018).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4224937|Evgeny Kniazev]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-08-09 | ''[[:d:Q4422753|Скуратовский]]'' | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]''<br/>''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | [[:commons:Category:Yevgeniy Vladimirovich Knyazev (aktors)|Yevgeniy Vladimirovich Knyazev (aktors)]] | |- | style='text-align:right'| 426 | | ''[[:d:Q4298549|Evgeny Mishenko]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-03-09 | [[Вязники|Вәзники]] | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-07-20 |- | style='text-align:right'| 427 | | ''[[:d:Q4298417|Evgeny Mishin]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-07-17 | ''[[:d:Q2637060|Верхнеднепровск районы]]'' | ''[[:d:Q1341318|Элемтә хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q5352191|техник]]''<br/>''[[:d:Q1377734|Chernobyl liquidator]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-01-18 |- | style='text-align:right'| 428 | [[Файл:Eugene Shlyakhto.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55102706|Evgeny Shlyakhto]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-29 | ''[[:d:Q2628088|Pogar]]'' | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q50036173|Russian Society of Cardiology]]''<br/>''[[:d:Q30199003|Almazov Centre]]''<br/>''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | [[:commons:Category:Evgeny Shlyakhto|Evgeny Shlyakhto]] | |- | style='text-align:right'| 429 | | ''[[:d:Q4452500|Evgeny Tatarsky]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-09-10 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]'' | | | data-sort-value="2015" | 2015-02-23 |- | style='text-align:right'| 430 | | ''[[:d:Q4526465|Ewald Emiljewitsch Spielrain]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-07-09 | [[Ростов-на-Дону]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q107290369|физик-җылылыкчы]]'' | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''<br/>''[[:d:Q4330436|Россия фәннәр академиясенең Югары температуралар берләшкән институты]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-03-31 |- | style='text-align:right'| 431 | | ''[[:d:Q65123965|Faikov Yury Ivanovich]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-11-16 | [[Сысоевка]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2022" | 2022-10-13 |- | style='text-align:right'| 432 | [[Файл:2025-FedonkinMA.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1930226|Mikhail Fedonkin]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-06-19 | [[Орехово-Зуево]] | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | ''[[:d:Q4398112|Изге Алладан сүз итүче Яхъя исемендәге Россия православ университеты]]''<br/>''[[:d:Q4135690|Geological Institute of the Russian Academy of Sciences]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Fedonkin|Mikhail Fedonkin]] | |- | style='text-align:right'| 433 | | ''[[:d:Q4515184|Fedor Chekhankov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-09-21 | [[Чиләбе]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | data-sort-value="2012" | 2012-08-01 |- | style='text-align:right'| 434 | | ''[[:d:Q5857941|Fedor Serbinenko]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-05-24 | [[Ставрополь крае]]<br/>''[[:d:Q4162862|Dmitrievskoe]]''<br/>''[[:d:Q2470618|Krasnogvardeysky District, Stavropol Krai]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q9385011|neurosurgeon]]'' | ''[[:d:Q4201621|Академик Н. Н. Бурденко исемендәге нейрохирургия институты]]'' | | data-sort-value="2002" | 2002-03-01 |- | style='text-align:right'| 435 | [[Файл:Admiral of the fleet Feliks Nikolayevich Gromov1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q525238|Feliks Gromov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-29 | [[Владивосток]] | ''[[:d:Q4458747|Тын океан хәрби-диңгез институты]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Feliks Gromov|Feliks Gromov]] | data-sort-value="2021" | 2021-01-22 |- | style='text-align:right'| 436 | | ''[[:d:Q4326942|Fjodor Dzaboevitsj Nogaev]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-09-20 | [[Владикавказ]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2010" | 2010-02-19 |- | style='text-align:right'| 437 | | ''[[:d:Q4169417|Fjodor Ivanovitsj Doebovitskiy]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-02-20 | [[Тамбов губернасы]] | ''[[:d:Q1807470|Воронеж дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4201824|РФА химик физика институты]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | | data-sort-value="1999" | 1999-02-16 |- | style='text-align:right'| 438 | [[Файл:Frants Klintsevich, 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15702796|Frants Klintsevich]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-06-15 | [[Крайванцы]] | ''[[:d:Q4410170|Sverdlovsk Military-Political Tank Artillery High School]]''<br/>''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Frants Klintsevich|Frants Klintsevich]] | |- | style='text-align:right'| 439 | | ''[[:d:Q4099232|Fyodor Bunkin]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-01-17 | ''[[:d:Q21635358|Аксіньіна]]'' | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]'' | ''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]''<br/>''[[:d:Q16655721|РФА Гомуми физика институты]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-05-06 |- | style='text-align:right'| 440 | [[Файл:LadyginFI.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1974927|Fyodor Ladygin]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-03-10 | ''[[:d:Q2216782|Короча районы]]'' | ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q12789691|янарал-убирс]]'' | | [[:commons:Category:Fyodor Ladygin|Fyodor Ladygin]] | data-sort-value="2021" | 2021-12-11 |- | style='text-align:right'| 441 | | ''[[:d:Q4369760|Fyodor Polenov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-06-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4407686|Санкт-Петербург хәрби-диңгез институты]]'' | | | | data-sort-value="2000" | 2000-11-30 |- | style='text-align:right'| 442 | | ''[[:d:Q4394087|Fyodor Reshetnikov]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-11-25 | ''[[:d:Q4283183|Marchikhina Buda]]'' | ''[[:d:Q4146982|Дәүләт төсле металлар һәм алтын университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4101968|Андрей Анатольевич Бочвар исемендәге Органик булмаган материаллар югары технологик фәнни-тикшеренү институты]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011-06-19 |- | style='text-align:right'| 443 | [[Файл:RUSMARKA-3355.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1965296|Fyodor Uglov]]'' | data-sort-value="1904" | 1904-09-22 | ''[[:d:Q16663551|Kirensky Uyezd]]'' | [[Иркутск дәүләт медицина университеты]]<br/>[[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | [[хирург]]<br/>''[[:d:Q96036530|health activist]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q482980|автор]]'' | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-06-22 |- | style='text-align:right'| 444 | [[Файл:The grave of the Hero of Socialist Labor Fyodor Vasilyev.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4104710|Fyodor Vasilyev]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-10-15 | ''[[:d:Q4100585|Буценіна]]'' | | | | [[:commons:Category:Fyodor Vasilyev (farmer)|Fyodor Vasilyev (farmer)]] | data-sort-value="2000" | 2000-11-20 |- | style='text-align:right'| 445 | | ''[[:d:Q4133049|Gadzhi Gamzatov]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-05-05 | ''[[:d:Q18279705|Tsada]]'' | ''[[:d:Q4153934|Дагъстан дәүләт педагогика университеты]]''<br/>[[Дагстан дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]'' | ''[[:d:Q4153937|Dagestan Scientific Center RAS]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011-10-06<br/>2011-10-05 |- | style='text-align:right'| 446 | | ''[[:d:Q4066351|Galina Anisimova]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-07-17 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | data-sort-value="2018" | 2018-12-06 |- | style='text-align:right'| 447 | [[Файл:Galina Kulakova Grenoble 1968 001.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q466589|Galina Kulakova]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-04-29 | | | ''[[:d:Q13382608|чаңгы узышчысы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | [[:commons:Category:Galina Kulakova|Galina Kulakova]] | |- | style='text-align:right'| 448 | [[Файл:Савельева Галина Михайловна.png|center|128px]] | ''[[:d:Q26255467|Galina Savelyeva]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-02-23 | ''[[:d:Q13636597|Kuwaka]]'' | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q13645592|MSU Faculty]]'' | [[:commons:Category:Galina Savelyeva|Galina Savelyeva]] | data-sort-value="2022" | 2022-11-29 |- | style='text-align:right'| 449 | | ''[[:d:Q4523055|Galina Shergova]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-08-31 | [[Чита]] | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[шагыйрь]] | | | data-sort-value="2017" | 2017-05-11 |- | style='text-align:right'| 450 | | ''[[:d:Q4150026|Garis Grodbergas]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-01-03 | [[Клайпеда]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q765778|органист]]''<br/>[[композитор]] | | | data-sort-value="2016" | 2016-11-10 |- | style='text-align:right'| 451 | [[Файл:Gedeon (Dokukin).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4134721|Gedeon]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-12-18 | ''[[:d:Q477166|Novopokrovskaya]]'' | ''[[:d:Q1823638|Старапул руханилар академиясе]]'' | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | | [[:commons:Category:Gedeon (Dokukin)|Gedeon (Dokukin)]] | data-sort-value="2003" | 2003-03-21 |- | style='text-align:right'| 452 | | ''[[:d:Q4370596|Gennadi Poloka]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-07-15 | [[Каен (Новосибирск өлкәсе)|Каен]]<br/>[[Самар]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q222344|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-12-05 |- | style='text-align:right'| 453 | | ''[[:d:Q112977145|Gennadiy Biryukov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-01-17 | [[Рудня (шәһәр)|Рудня]]<br/>[[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] | ''[[:d:Q4097537|Брянск дәүләт техник университеты]]'' | ''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-08-18 |- | style='text-align:right'| 454 | | ''[[:d:Q15071402|Gennadiy Dmitrievitsj Likov]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-04-02 | [[Абакан]] | ''[[:d:Q1296887|Новосибирск дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1377734|Chernobyl liquidator]]''<br/>[[инженер]] | | | data-sort-value="2001" | 2001-07-07 |- | style='text-align:right'| 455 | [[Файл:Gennady Kirillov 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19618050|Gennadiy Nikolaevitsj Kirillov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-08-18 | [[Бахмут (Донецк өлкәсе)|Бахмут]] | | | | [[:commons:Category:Gennady Kirillov|Gennady Kirillov]] | |- | style='text-align:right'| 456 | [[Файл:Gennady Zibrov 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28665307|Gennadiy Zibrov]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-10-29 | ''[[:d:Q19804644|Borshchyovo]]'' | ''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Gennadiy Zibrov|Gennadiy Zibrov]] | |- | style='text-align:right'| 457 | [[Файл:2012-05-03. Геннадий Антохин.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q107998556|Gennady Antokhin]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-03-06 | [[Красноярск]] | | [[диңгезче]]<br/>''[[:d:Q849424|көймә капитаны]]'' | | [[:commons:Category:Gennady Antohin|Gennady Antohin]] | |- | style='text-align:right'| 458 | | ''[[:d:Q4083541|Gennady Belyakov]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-09-11 | [[Красноярск]] | | [[галим]] | ''[[:d:Q174220|Академик Михаил Фёдорович Решетнёв исемендәге Себер дәүләт аэро-космос университеты]]''<br/>''[[:d:Q212071|ректор]]''<br/>''[[:d:Q4129667|Higher Attestation Commission of Russia]]'' | | |- | style='text-align:right'| 459 | [[Файл:Bordovsky and Medvedev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4093508|Gennady Bordovsky]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-10 | ''[[:d:Q1765130|Altaysky District]]'' | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | | [[:commons:Category:Gennady Bordovsky|Gennady Bordovsky]] | |- | style='text-align:right'| 460 | | ''[[:d:Q15065272|Gennady Gatilov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-08-25 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 461 | | ''[[:d:Q4139303|Gennady Gladkov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-02-18 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4059172|Academic Music College of the Moscow Conservatory]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q64356038|musical theatre composer]]''<br/>''[[:d:Q2405480|тавыш яздыру актеры]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | | data-sort-value="2023" | 2023-10-16 |- | style='text-align:right'| 462 | [[Файл:Gorbunov GA.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4143694|Gennady Gorbunov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-01 | [[Нәриман районы|Нариман районы]] | [[Әстерхан дәүләт техник университеты|Әстерхан дәүләт техника университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Gennadiy Gorbunov|Gennadiy Gorbunov]] | data-sort-value="2021" | 2021-10-17 |- | style='text-align:right'| 463 | | ''[[:d:Q18238395|Gennady Gubin]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-07-06 | [[Яңа Мәскәү]] | [[Х. М. Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты|Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q21645815|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Көньяк Россия идарә институты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 464 | | ''[[:d:Q4229277|Gennady Komarov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-06-02 | ''[[:d:Q9174369|Kraskovo]]'' | | | | | |- | style='text-align:right'| 465 | [[Файл:Conference on RACIP2 Group Photo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4226731|Gennady Kozlov]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-02-25 | ''[[:d:Q4475024|Ульянинское сельское поселение]]'' | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]'' | [[:commons:Category:Gennady Kozlov|Gennady Kozlov]] | |- | style='text-align:right'| 466 | [[Файл:ГЯКрасников 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4238198|Gennady Krasnikov]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-04-30 | [[Тамбов]] | ''[[:d:Q182118|«МИЭТ» илкүләм тикшеренү университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q4310655|Mikron Group]]''<br/>[[Россия фәннәр академиясе]] | [[:commons:Category:Gennady Krasnikov|Gennady Krasnikov]] | |- | style='text-align:right'| 467 | [[Файл:Gennady Kulik.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4246171|Gennady Kulik]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-01-20 | ''[[:d:Q2533365|Novosokolnichesky District]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Gennady Kulik|Gennady Kulik]] | data-sort-value="2023" | 2023-06-16 |- | style='text-align:right'| 468 | | ''[[:d:Q4249854|Gennady Kutsev]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-09-17 | ''[[:d:Q2502487|Ushumun]]'' | [[А. А. Ежевский исемендәге Иркутск дәүләт аграр университеты|Александр Александр улы Ежевский исемендәге Иркутск дәүләт аграр университеты]] | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q387543|Иркутск дәүләт лингвистика университеты]]''<br/>''[[:d:Q4239251|Красноярск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q13419624|Төмән дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q56315244|Ministry of Higher and Secondary Specialized Education of the RSFSR]]''<br/>''[[:d:Q100234137|State Committee for Public Education]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-10-09 |- | style='text-align:right'| 469 | | ''[[:d:Q4284839|Gennady Matishov]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-01-01 | | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4534163|Southern Scientific Center RAS]]''<br/>''[[:d:Q4308104|Murmansk Marine Biological Institute]]'' | | |- | style='text-align:right'| 470 | [[Файл:Меликьян, Геннадий Георгиевич, депутат ГД.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4289472|Gennady Melikyan]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-11-27 | [[Кропоткин (шәһәр)|Кропоткин]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]'' | | [[:commons:Category:Gennadiy Melikyan|Gennadiy Melikyan]] | |- | style='text-align:right'| 471 | [[Файл:Gennadiy Onishchenko 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2384738|Gennady Onishchenko]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-11-20 | ''[[:d:Q1427896|Çaŋgır-Taş]]'' | ''[[:d:Q4166242|Донецк милли тыйб университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q26832546|медицина администраторы]]''<br/>''[[:d:Q1068947|chief physician]]''<br/>''[[:d:Q93120567|chief medical officer]]'' | ''[[:d:Q4397981|Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе]]'' | [[:commons:Category:Gennadiy Onishchenko|Gennadiy Onishchenko]] | |- | style='text-align:right'| 472 | [[Файл:Gennadiy Osipov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4337871|Gennady Osipov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-06-27 | [[Рузай]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Gennady Osipov|Gennady Osipov]] | |- | style='text-align:right'| 473 | | ''[[:d:Q24642283|Gennady Panatov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-03-20 | [[Усть-Лабинск]] | ''[[:d:Q4406400|Самар дәүләт аэрокосмос университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]'' | ''[[:d:Q642622|Beriev]]'' | [[:commons:Category:Gennady Panatov|Gennady Panatov]] | |- | style='text-align:right'| 474 | | ''[[:d:Q21154132|Gennady Ponomarev]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-02 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[хокук белгече]] | | | data-sort-value="2020" | 2020-05-02 |- | style='text-align:right'| 475 | [[Файл:Геннадий Райков.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4388959|Gennady Raykov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-08 | [[Хабарау|Хабаровск]] | [[Омск дәүләт техник университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Gennadiy Raykov|Gennadiy Raykov]] | data-sort-value="2023" | 2023-09-28 |- | style='text-align:right'| 476 | | ''[[:d:Q4403907|Gennady Savin]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-01-15 | [[Владикавказ]] | ''[[:d:Q42952392|MIPT Department of Control and Applied Mathematics]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4288062|Joint Supercomputer Center of the Russian Academy of Sciences]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4129931|Dorodnitsyn Computing Centre]]'' | | |- | style='text-align:right'| 477 | | ''[[:d:Q85867247|Gennady Turmov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-08-28 | [[Воронеж]] | ''[[:d:Q499220|Ерак Көнчыгыш дәүләт техник университеты]]'' | | | | data-sort-value="2020" | 2020-11-11 |- | style='text-align:right'| 478 | | ''[[:d:Q15064846|Gennady Vavilov]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-05-07 | [[Абдулла (шәһәр)|Абдулла]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 479 | [[Файл:Gennady Voronin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4125484|Gennady Voronin]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-11-26 | ''[[:d:Q731716|Belogorsky District]]'' | ''[[:d:Q4402649|Владимир Фёдорович Уткин исемендәге Рязань дәүләт радиотехника университеты]]'' | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1326886|инженер-электрик]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4146817|Goskomoboronprom Rossii]]''<br/>''[[:d:Q16709940|Ulyanovsk ammunition plant]]''<br/>''[[:d:Q2826650|Federal Agency for Technical Regulation and Metrology]]'' | [[:commons:Category:Gennady Voronin|Gennady Voronin]] | data-sort-value="2025" | 2025-11-22 |- | style='text-align:right'| 480 | | ''[[:d:Q2427354|Gennady Yukhtin]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-03-30 | ''[[:d:Q19868972|Chubovka]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]'' | | | data-sort-value="2022" | 2022-02-18 |- | style='text-align:right'| 481 | [[Файл:Gen maj Zaycev Gennadiy Nikolaevich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11301660|Gennady Zaytsev]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-09-11 | [[Чусавай районы]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Gennady Zaitsev|Gennady Zaitsev]] | |- | style='text-align:right'| 482 | | ''[[:d:Q4180312|Gennady Zhilin]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-11 | ''[[:d:Q27578492|Shutkino]]'' | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>[[хокук белгече]] | | | data-sort-value="2025" | 2025-09-17 |- | style='text-align:right'| 483 | | ''[[:d:Q4459877|Genrich Tolstikov]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-01-21 | [[Таҗикстан Совет Социалистик Республикасы|Таҗик Совет Социалистик Республикасы]] | ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4201644|Ufa Institute of Chemistry]]''<br/>[[Россия Фәннәр академиясенең Уфа фәнни үзәге|Русия Фәннәр академиясенең Уфа фәнни үзәге]]<br/>''[[:d:Q4325471|Novosibirsk Institute of Organic Chemistry]]''<br/>''[[:d:Q3032414|Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-04-25 |- | style='text-align:right'| 484 | [[Файл:Genrikh Borovik.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4094238|Genrikh Borovik]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-11-16 | [[Минск]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]'' | | [[:commons:Category:Genrikh Borovik|Genrikh Borovik]] | |- | style='text-align:right'| 485 | | ''[[:d:Q16335668|George Chernov]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-04-08 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | | | data-sort-value="2009" | 2009-04-06 |- | style='text-align:right'| 486 | | ''[[:d:Q967310|George Garanian]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-08-15 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304094|«Станкин» Мәскәү дәүләт технология университеты]]'' | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q12800682|саксофонист]]''<br/>''[[:d:Q15981151|җазмен]]''<br/>''[[:d:Q1643514|аранжировкачы]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q806349|bandleader]]'' | | | data-sort-value="2010" | 2010-01-11 |- | style='text-align:right'| 487 | | ''[[:d:Q21091852|Georgij Petrovič Butikov]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-04-21 | [[Санкт-Петербург]] | | [[галим]] | | | data-sort-value="2002" | 2002-03-25 |- | style='text-align:right'| 488 | [[Файл:Georgiy Mamedov 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4279841|Georgiy Mamedov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-09-09 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q6039742|Россия фәннәр академиясенең АКШ һәм Канада тикшеренүләре институты]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Georgiy Mamedov|Georgiy Mamedov]] | |- | style='text-align:right'| 489 | | ''[[:d:Q4429182|Georgiy Vasilevitsj Sorokin]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-10-25 | [[Кисловодск]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | data-sort-value="2010" | 2010-08-19 |- | style='text-align:right'| 490 | | ''[[:d:Q1325160|Georgiy Zatsepin]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-05-15 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | ''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201879|Institute for Nuclear Research]]'' | [[:commons:Category:Georgy Zatsepin|Georgy Zatsepin]] | data-sort-value="2010" | 2010-03-08 |- | style='text-align:right'| 491 | [[Файл:Georgy Boos (4000506030) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q708130|Georgy Boos]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-01-22 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | [[:commons:Category:Georgy Valentinovich Boos|Georgy Valentinovich Boos]] | |- | style='text-align:right'| 492 | [[Файл:G.S. Golitsyn.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1995340|Georgy Golitsyn]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-01-23 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q4201781|A.M. Obukhov Institute of Atmospheric Physics RAS]]'' | | data-sort-value="2026" | 2026-05-06 |- | style='text-align:right'| 493 | | ''[[:d:Q4213191|Georgy Kapralov]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-10-08 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]'' | ''[[:d:Q4220878|кино белгече]]''<br/>''[[:d:Q4220892|кинокритик]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-10-14 |- | style='text-align:right'| 494 | [[Файл:George Luntovsky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4269542|Georgy Luntovsky]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-04-12 | [[Курск]] | ''[[:d:Q4127489|Бөтенроссия читтән торып уку финанс-икътисад инситуты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>''[[:d:Q1979607|финансист]]'' | | [[:commons:Category:George Luntovsky|George Luntovsky]] | data-sort-value="2024" | 2024-03-10 |- | style='text-align:right'| 495 | [[Файл:Майер-Георгий-Владимирович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4274787|Georgy Mayer]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-11-20 | ''[[:d:Q499191|Semipalatinsk Oblast]]'' | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | [[:commons:Category:Georgy Mayer|Georgy Mayer]] | |- | style='text-align:right'| 496 | [[Файл:Georgy Menglet Postal card Russia 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4290346|Georgy Menglet]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-09-04 | [[Воронеж]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q4304032|Мәскәү академия сатира театры]]''<br/>''[[:d:Q4444572|Студыя Дзікага]]''<br/>''[[:d:Q1981162|Товстоногов исемендәге Зур дырам тиятры]]''<br/>''[[:d:Q1186561|Е. Вахатангов исемендәге дәүләт академия театры]]'' | [[:commons:Category:Georgy Menglet|Georgy Menglet]] | data-sort-value="2001" | 2001-05-01 |- | style='text-align:right'| 497 | [[Файл:Rykovanov G.-2020.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4401909|Georgy Rykovanov]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-02-09 | [[Вологда]] | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q4386632|All-Russian Scientific Research Institute Of Technical Physics]]'' | [[:commons:Category:Georgy Rykovanov|Georgy Rykovanov]] | |- | style='text-align:right'| 498 | [[Файл:ShevtsovGE.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4522018|Georgy Shevtsov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-10-28 | [[Троицкое (Диңгез буе крае)|Троицкое]] | ''[[:d:Q4412476|Төньяк-Көнбатыш дәүләт читтән торып укулы техника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Georgiy Shevtzov|Georgiy Shevtzov]] | |- | style='text-align:right'| 499 | [[Файл:Georgy Shpak before boarding the aircraft.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q544815|Georgy Shpak]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-09-08 | [[Осиповичи|Асиповичы]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Georgy Shpak|Georgy Shpak]] | |- | style='text-align:right'| 500 | [[Файл:Георгий Тараторкин Фотограф Дмитрий Дубинский 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4451898|Georgy Taratorkin]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-01-11 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''<br/>''[[:d:Q571291|Моссовет ис. театр]]'' | [[:commons:Category:Georgi Taratorkin|Georgi Taratorkin]] | data-sort-value="2017" | 2017-02-04 |- | style='text-align:right'| 501 | [[Файл:Gerard Vasiliev March 2007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4104590|Gerard Vasilyev]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-24 | ''[[:d:Q4456308|Tersko-Orlovsky Mayak]]'' | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | ''[[:d:Q4146755|Мәскәү опереттасы дәүләт академия театры]]'' | [[:commons:Category:Gerard Vasilyev|Gerard Vasilyev]] | |- | style='text-align:right'| 502 | [[Файл:Nazarenko Gerasim.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15074679|Gerasim Nazarenko]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-06-29 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>''[[:d:Q3025301|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясе]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4201724|Institute for Systems Analysis]]''<br/>[[Rusiä Federatsiäseneñ Üzäk bankı|Русия Федерациясенең Үзәк банкы]] | | |- | style='text-align:right'| 503 | [[Файл:Metropolitan German at Armenian Genocide events 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q874366|German (Timofeev)]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-11 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | | [[:commons:Category:German (Timofeev)|German (Timofeev)]] | |- | style='text-align:right'| 504 | | ''[[:d:Q4094173|German Borlikov]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-12-20 | [[Чемаши]] | ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q13582652|төзелеш инженеры]]'' | ''[[:d:Q786280|Басан Бадьминович Городовиков исемендәге Калмык дәүләт университеты]]'' | | data-sort-value="2018" | 2018-10-12 |- | style='text-align:right'| 505 | | ''[[:d:Q4130457|German Platonovitsj Vjatkin]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-05-01 | [[Чиләбе]] | ''[[:d:Q1777988|Көньяк Урал дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q1777988|Көньяк Урал дәүләт университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 506 | [[Файл:Gevork Vartanian 2020 stamp of Russia.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q376495|Gevork Vartanian]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-02-17 | [[Ростов-на-Дону]] | | ''[[:d:Q5121444|разведчик]]''<br/>''[[:d:Q9352089|разведчик]]'' | | [[:commons:Category:Gevork Vartanian|Gevork Vartanian]] | data-sort-value="2012" | 2012-01-10 |- | style='text-align:right'| 507 | [[Файл:Dobrovolsky G V.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4163623|Gleb Dobrovolsky]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-09-09 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12370538|туфрак белгече]]''<br/>''[[:d:Q28378128|педолог]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Россия фәннәр академиясе]] | [[:commons:Category:Gleb Dobrovolsky|Gleb Dobrovolsky]] | data-sort-value="2013" | 2013-04-08 |- | style='text-align:right'| 508 | [[Файл:Lozino-Lozinsky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q937507|Gleb Lozino-Lozinskiy]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-12-25 | [[Киев]] | ''[[:d:Q1164068|Харьков политехника институты]]'' | ''[[:d:Q10497074|хәрби бортинженер]]'' | | [[:commons:Category:Gleb Evgenievich Lozino-Lozinskiy|Gleb Evgenievich Lozino-Lozinskiy]] | data-sort-value="2001" | 2001-11-28 |- | style='text-align:right'| 509 | [[Файл:G panfilov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q977918|Gleb Panfilov]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-05-21 | [[Магнитогорск]] | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]''<br/>''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Gleb Panfilov|Gleb Panfilov]] | data-sort-value="2023" | 2023-08-26 |- | style='text-align:right'| 510 | [[Файл:Черный-ГГ.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4518783|Gorimir Chyorny]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-01-22 | [[Каманича]] | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q6804564|механика белгече]]'' | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[:commons:Category:Gorimir Chyorny|Gorimir Chyorny]] | data-sort-value="2012" | 2012-11-06 |- | style='text-align:right'| 511 | [[Файл:Григо́рий Нау́мович Чухра́й.webp|center|128px]] | ''[[:d:Q466155|Grigori Chukhrai]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-05-23 | [[Мелитополь]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''<br/>''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Grigory Chukhrai|Grigory Chukhrai]] | data-sort-value="2001" | 2001-10-28 |- | style='text-align:right'| 512 | | ''[[:d:Q15065758|Grigoriy Devyatykh]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-12-01 | [[Нулин өязе]] | ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4318652|Нижгар ил яраклама үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]'' | | data-sort-value="2005" | 2005-02-17 |- | style='text-align:right'| 513 | | ''[[:d:Q4513146|Grigoriy Grigorevitsj Tsjerkasjin]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-11-22 | [[Красноярск крае]] | | [[офицер]] | | | data-sort-value="2006" | 2006-11-13 |- | style='text-align:right'| 514 | [[Файл:Grigory Kogatko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15068971|Grigoriy Iosifovitsj Kogatko]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-03-12 | ''[[:d:Q4106600|Velykooleksandrivka]]'' | ''[[:d:Q1592900|Андрей Васильевич Хрулёв исемендәге Хәрби матди-техник тәэминат академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Grigory Kogatko|Grigory Kogatko]] | |- | style='text-align:right'| 515 | | ''[[:d:Q4067667|Grigory Antyufeyev]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-11-08 | [[Ростов-на-Дону]] | | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 516 | [[Файл:Балыхин Григорий Артёмович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55104097|Grigory Balykhin]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-11-19 | ''[[:d:Q4188372|Zatyshne]]'' | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q4376652|Председатели комитетов Государственной думы]]'' | | [[:commons:Category:Grigory Balykhin|Grigory Balykhin]] | |- | style='text-align:right'| 517 | | ''[[:d:Q4165135|Grigory Dolnikov]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-05-08 | [[Сахаравка]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q222982|очучы-ас]]'' | | | data-sort-value="1996" | 1996-03-23 |- | style='text-align:right'| 518 | | ''[[:d:Q4144434|Grigory Gorlov]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-12-25 | ''[[:d:Q21337245|Letyakhi]]'' | ''[[:d:Q4439026|Ставрополь дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | data-sort-value="2003" | 2003-08-15 |- | style='text-align:right'| 519 | [[Файл:Grigory Kisunko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4222338|Grigory Kisunko]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-07-20 | ''[[:d:Q4083277|Bilmanka]]'' | ''[[:d:Q4267928|University of Luhansk]]'' | ''[[:d:Q56312763|electronic engineer]]''<br/>[[галим]]<br/>[[офицер]] | ''[[:d:Q112960327|MAK Vympel]]''<br/>''[[:d:Q3704981|GSKB Almaz-Antey]]''<br/>''[[:d:Q1341318|Элемтә хәрби академиясе]]'' | [[:commons:Category:Grigory Kisunko|Grigory Kisunko]] | data-sort-value="1998" | 1998-10-11 |- | style='text-align:right'| 520 | | ''[[:d:Q4361819|Grigory Petukhov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-10-10 | [[Калиновски (Чесма районы)|Калиновский (Чесма районы)]] | ''[[:d:Q4508686|Көньяк Урал дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2010" | 2010-12-13 |- | style='text-align:right'| 521 | [[Файл:Grigory Trubnikov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28500696|Grigory Trubnikov]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-04-17 | ''[[:d:Q132732|Bratsk]]'' | [[Липецк дәүләт техник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | [[Россия Федерациясе мәгариф һәм фән министрлыгы]]<br/>''[[:d:Q16679158|Летняя школа «Рускага рэпарцёра»]]''<br/>[[Россия Федерациясенең фән һәм югары белем министрлыгы]] | [[:commons:Category:Grigory Trubnikov|Grigory Trubnikov]] | |- | style='text-align:right'| 522 | | ''[[:d:Q20742154|Guerman Smirnov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-18 | [[Королёв (шәһәр)|Королёв]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2015" | 2015-07-14 |- | style='text-align:right'| 523 | [[Файл:Пашинян гурген амаякович 2003 февраль 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q59205301|Gurgen Amayakovich Pashinyan]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-02-19 | ''[[:d:Q62337|Vanadzor]]'' | ''[[:d:Q2082826|Мхитар Гераци исемендәге Ереван дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q17143199|medical examiner]]'' | | [[:commons:Category:Gurgen Amayakovich Pashinyan|Gurgen Amayakovich Pashinyan]] | data-sort-value="2010" | 2010-01-24 |- | style='text-align:right'| 524 | | ''[[:d:Q16694697|Harutyun Sarkisov]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-12-14 | [[Бакы]] | ''[[:d:Q20514915|Yerevan Veterinary-Cattle-breeding Institute]]''<br/>''[[:d:Q4314967|Armenian National Agrarian University]]'' | ''[[:d:Q202883|ветеринар]]''<br/>''[[:d:Q3779582|микробиолог]]'' | ''[[:d:Q12836444|Azerbaijan Scientific-Research Livestock Institute]]''<br/>''[[:d:Q21659435|Ya. R. Kovalenko and K.I. Skryabin's Russian Scientific and Research Institute for Experimental Veterinary]]'' | | data-sort-value="2001" | 2001-04-23 |- | style='text-align:right'| 525 | | ''[[:d:Q4242927|Hermogen Krymsky]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-18 | [[Олёкминск]] | [[М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты|Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | [[М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты|Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 526 | | ''[[:d:Q40006795|I. A. Rogov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-01-29 | [[Әстерхан]] | ''[[:d:Q4304100|Россия биотехнология университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4304100|Россия биотехнология университеты]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-08-10 |- | style='text-align:right'| 527 | | ''[[:d:Q4209514|Ida Kalinina]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-10-21 | [[Таулы Алтай]] | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q1368409|селекционер]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2015" | 2015-02-05 |- | style='text-align:right'| 528 | | ''[[:d:Q15064273|Igor Alekseevich Bakulov]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-08-13 | [[Екатеринбург]] | [[К. И. Скрябин исемендәге Мәскәү дәүләт ветеринария медицинасы һәм биотехнологиясе академиясе|К.И. Скрябин ис. Мәскәү дәүләт ветеринар медицинасы һәм биотехнология академиясе]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q202883|ветеринар]]'' | [[К. И. Скрябин исемендәге Мәскәү дәүләт ветеринария медицинасы һәм биотехнологиясе академиясе|К.И. Скрябин ис. Мәскәү дәүләт ветеринар медицинасы һәм биотехнология академиясе]] | | data-sort-value="2010" | 2010-05-20 |- | style='text-align:right'| 529 | [[Файл:Igor Artemyev 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4070235|Igor Artemyev]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-11-27 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q26481809|спорт эшлеклесе]]''<br/>[[хокук белгече]] | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | [[:commons:Category:Igor Artemyev|Igor Artemyev]] | |- | style='text-align:right'| 530 | [[Файл:Igor Barinov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4078238|Igor Barinov]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-05-22 | [[Новочеркасск]] | ''[[:d:Q4325494|Новосибирск югары хәрби җитәкчеләр укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Igor Barinov|Igor Barinov]] | |- | style='text-align:right'| 531 | | ''[[:d:Q40029902|Igor Belyayev]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-06 | | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 532 | [[Файл:Igor Butman IF Moscow 04-2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1657675|Igor Butman]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-10-27 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q12800682|саксофонист]]''<br/>''[[:d:Q806349|bandleader]]''<br/>''[[:d:Q15981151|җазмен]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:Igor Butman|Igor Butman]] | |- | style='text-align:right'| 533 | [[Файл:Igor Farkhutdinov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4481355|Igor Farkhutdinov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-04-16 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q4239246|Красноярск дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Igor Farkhutdinov|Igor Farkhutdinov]] | data-sort-value="2003" | 2003-08-20 |- | style='text-align:right'| 534 | | ''[[:d:Q4139600|Igor Glebov]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-01-21 | [[Санкт-Петербург]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q4125415|Воронеж дәүләт инженер технологияләр университеты]]'' | | data-sort-value="2002" | 2002-01-11 |- | style='text-align:right'| 535 | | ''[[:d:Q4199711|Igor Ilyinsky]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-06-28 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4334739|Омск танк инженерлары институты]]''<br/>''[[:d:Q4418282|Себер дәүләт тимер юллары университеты]]''<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15319501|social scientist]]''<br/>[[язучы]] | ''[[:d:Q277872|Мәскәү гуманитар университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 536 | [[Файл:Игорь Леонидович Кириллов (2018-11-27) .jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1974633|Igor Kirillov]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-09-14 | [[Мәскәү]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q270389|яңалыклар алып баручы]]''<br/>''[[:d:Q1371925|диктор]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q4220878|кино белгече]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q61817103|principal director]]''<br/>''[[:d:Q22976182|тележурналист]]'' | ''[[:d:Q113072351|Taganka Theatre]]''<br/>''[[:d:Q4204952|Soviet Central Television]]'' | [[:commons:Category:Igor Kirillov|Igor Kirillov]] | data-sort-value="2021" | 2021-10-29<br/>2021-10-30 |- | style='text-align:right'| 537 | [[Файл:Kirillov Igor Anatolyevich (3x4 cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109493880|Igor Kirillov]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-07-13 | [[Кострома]] | ''[[:d:Q4114347|Радиацион, химик һәм биологик саклану һәм мөһәндис гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Igor Anatolyevich Kirillov|Igor Anatolyevich Kirillov]] | data-sort-value="2024" | 2024-12-17 |- | style='text-align:right'| 538 | [[Файл:Igor Konashenkov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18243880|Igor Konashenkov]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-05-15 | [[Кишинёв]] | ''[[:d:Q2250766|Советлар Берлеге Маршалы Георгий Жуков исемендәге Хәрби һава-космос саклану академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Igor Konashenkov|Igor Konashenkov]] | |- | style='text-align:right'| 539 | [[Файл:Igor Korobov (2017).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22453451|Igor Korobov]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-08-03 | [[Вязьма]] | ''[[:d:Q29017984|Ставрополь югары хәрби очучылар һәм штурманнар авиация училищесы]]''<br/>''[[:d:Q4114415|Россия Федерациясе Саклану министрлыгының хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | [[:commons:Category:Igor Korobov|Igor Korobov]] | data-sort-value="2018" | 2018-11-21 |- | style='text-align:right'| 540 | [[Файл:Igor Kostolevsky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1657736|Igor Kostolevsky]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-09-10 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт төзелеш университеты]]<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Igor Kostolevsky|Igor Kostolevsky]] | |- | style='text-align:right'| 541 | [[Файл:Igor Yevgenyevich Levitin (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q982464|Igor Levitin]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-02-21 | ''[[:d:Q169520|Tsebrykove]]'' | ''[[:d:Q1592900|Андрей Васильевич Хрулёв исемендәге Хәрби матди-техник тәэминат академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Igor Levitin|Igor Levitin]] | |- | style='text-align:right'| 542 | | ''[[:d:Q4275371|Igor Mikhajlovich Makarov]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-10-22 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q3272997|"Мәскәү радиотехника, электроника һәм автоматика институты" (МИРЭА) Россия технология университеты]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-01-14 |- | style='text-align:right'| 543 | | ''[[:d:Q15072427|Igor Mizin]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-04-12 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]'' | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]'' | ''[[:d:Q4314488|Навукова-даследчы інстытут аўтаматычнай апаратуры імя акадэміка У. С. Семяніхіна]]''<br/>''[[:d:Q28666129|The Institute of Informatics Problems of The Russian Academy of Sciences]]''<br/>''[[:d:Q3272997|"Мәскәү радиотехника, электроника һәм автоматика институты" (МИРЭА) Россия технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q4304299|Мәскәү элемтә һәм информатика техник университеты]]'' | | data-sort-value="1999" | 1999-09-08 |- | style='text-align:right'| 544 | [[Файл:Morgulov-1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4302421|Igor Morgulov]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-05-04 | | ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Igor Morgulov|Igor Morgulov]] | |- | style='text-align:right'| 545 | | ''[[:d:Q4381610|Igor Prostyakov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-02-13 | [[Краснодар]] | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 546 | [[Файл:Vladimir Putin 28 December 2000-5.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4383402|Igor Puzanov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-01-31 | [[Төмән]] | ''[[:d:Q4334747|Михаил Васильевич Фрунзе исемендәге Омск югары гомумгәскәр җитәкчелек укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Igor Puzanov|Igor Puzanov]] | data-sort-value="2023" | 2023-10-22 |- | style='text-align:right'| 547 | [[Файл:Igor Rogachev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4395424|Igor Rogachyov]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-03-01 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Igor Rogachev|Igor Rogachev]] | data-sort-value="2012" | 2012-04-07 |- | style='text-align:right'| 548 | | ''[[:d:Q4413490|Igor Seleznyov]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-09-23 | [[Бозаулык]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''<br/>''[[:d:Q1131600|Дәүләт идарә университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q10497074|хәрби бортинженер]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q2382556|MKB Raduga]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-02-20 |- | style='text-align:right'| 549 | [[Файл:VNIIOGramberg2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4147631|Igor Sergeyevich Gramberg]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-06-15 | [[Санкт-Петербург]] | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]'' | ''[[:d:Q4101971|All Russian Research Institute of Geology and Mineral Resources of the World Ocean]]'' | [[:commons:Category:Igor Gramberg|Igor Gramberg]] | data-sort-value="2002" | 2002-10-19 |- | style='text-align:right'| 550 | [[Файл:Игорь Сергун.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4417188|Igor Sergun]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-03-28 | [[Подольск]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4304417|Moscow Military Academy]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Igor Sergun|Igor Sergun]] | data-sort-value="2016" | 2016-01-03 |- | style='text-align:right'| 551 | | ''[[:d:Q48954287|Igor Shiklomanov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-02-28 | [[Тверь өлкәсе]] | | [[галим]]<br/>''[[:d:Q3644587|һидрулыг]]'' | | | data-sort-value="2010" | 2010-08-22 |- | style='text-align:right'| 552 | | ''[[:d:Q4442887|Igor Stoletov]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-03-26 | [[Владимир (шәһәр)|Владимир]] | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q2145981|реставратор]]''<br/>''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | | | data-sort-value="2014" | 2014-08-11 |- | style='text-align:right'| 553 | | ''[[:d:Q962900|Igor Talankin]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-10-03 | [[Ногинск]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''<br/>''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''<br/>''[[:d:Q141336|Мосфильм]]''<br/>''[[:d:Q4271077|Lesia Ukrainka Lviv Academic Dramatic Theatre]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-07-24 |- | style='text-align:right'| 554 | [[Файл:Igor Volk 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q280301|Igor Volk]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-04-12 | ''[[:d:Q1106097|Змиив]]'' | ''[[:d:Q3010496|Ukrainian State Flight Academy]]''<br/>''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''<br/>''[[:d:Q55149460|Fedotov Test Pilot School]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q730242|очучы-сынаучы]]''<br/>[[офицер]] | ''[[:d:Q282717|Gromov Flight Research Institute]]'' | [[:commons:Category:Igor Volk|Igor Volk]] | data-sort-value="2017" | 2017-01-03 |- | style='text-align:right'| 555 | [[Файл:Igor Yusufov Fund Energy 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4535427|Igor Yusufov]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-06-12 | [[Дәрбәнт]] | ''[[:d:Q4127435|Бөтенрусия тышкы сәүдә академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]'' | [[инвестор]] | | [[:commons:Category:Igor Ysyphov|Igor Ysyphov]] | |- | style='text-align:right'| 556 | [[Файл:Илья Резник.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1990888|Ilya Reznik]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-04-04 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]'' | [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q753110|җырлар авторы]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q822146|җыр сүзләрен язучы]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | | [[:commons:Category:Ilya Reznik|Ilya Reznik]] | |- | style='text-align:right'| 557 | [[Файл:Ilias Umakhanov (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q26255538|Ilyas Umakhanov]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-03-27 | [[Махачкала]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Ilyas Umakhanov|Ilyas Umakhanov]] | |- | style='text-align:right'| 558 | [[Файл:Inna Makarova in The Young Guard.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q910373|Inna Makarova]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-07-28 | [[Тайга (шәһәр)|Тайга]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | [[:commons:Category:Inna Makarova|Inna Makarova]] | data-sort-value="2020" | 2020-03-25 |- | style='text-align:right'| 559 | | ''[[:d:Q4428105|Inna Solovyova]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-11-16 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q17337766|театраль тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q4220892|кинокритик]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''<br/>''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | | data-sort-value="2024" | 2024-05-29 |- | style='text-align:right'| 560 | [[Файл:Josef Gitelson portret.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4139022|Iosif Gitel'son]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-07-06 | [[Самар]] | ''[[:d:Q4239243|Красноярск дәүләт медицина университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q14906342|биофизик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4201433|Institute of Biophysics SB RAS]]''<br/>''[[:d:Q4239227|Krasnoyarsk Summer School]]''<br/>[[Себер федераль университеты]] | [[:commons:Category:Iossif Gitelson|Iossif Gitelson]] | data-sort-value="2022" | 2022-09-25 |- | style='text-align:right'| 561 | | ''[[:d:Q50472272|Iouri Charov]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-05 | [[Ярославль]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 562 | [[Файл:Ирина Богачёва 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4089164|Irina Bogacheva]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-02 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[:commons:Category:Irina Bogachova|Irina Bogachova]] | data-sort-value="2019" | 2019-09-19 |- | style='text-align:right'| 563 | [[Файл:Irina Bugrimova.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4097796|Irina Bugrimova]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-03-13 | [[Харьков]] | | ''[[:d:Q17307272|цирк артисты]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Irina Bugrimova|Irina Bugrimova]] | data-sort-value="2001" | 2001-02-20 |- | style='text-align:right'| 564 | | ''[[:d:Q4495010|Irina Khaleyeva]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-02-04 | [[Пхеньян]] | ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]'' | | data-sort-value="2025" | 2025-02-03 |- | style='text-align:right'| 565 | [[Файл:Maly Theatre foto 17 Ирина Муравьёва (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1962742|Irina Muravyova]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-02-08 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | [[:commons:Category:Irina Muravyova (actress)|Irina Muravyova (actress)]] | |- | style='text-align:right'| 566 | | ''[[:d:Q60694582|Irina Rodimtseva]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-01-02 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q674426|куратор]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | ''[[:d:Q4304009|Moscow Kremlin Museums]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-10-23 |- | style='text-align:right'| 567 | | ''[[:d:Q1366574|Isaac Schwartz]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-05-13 | [[Ромны]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]'' | | [[:commons:Category:Isaac Schwartz|Isaac Schwartz]] | data-sort-value="2009" | 2009-12-27 |- | style='text-align:right'| 568 | [[Файл:Mahmudov Iskandar Kahramonovich president of UMMC.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q124776|Iskander Makhmudov]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-12-05 | [[Бохара]] | [[Ташкәнт мәгълүмати технологияләр университеты|Ташкент мәгълүмати технологияләр университеты]]<br/>''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | [[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q16919633|Россия чыгышлы олигарх]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 569 | [[Файл:Issa Kostoyev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4235476|Issa Kostoyev]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-08-08 | ''[[:d:Q1025929|Ekazhevo]]'' | ''[[:d:Q427677|Казакъстан милли университеты]]'' | ''[[:d:Q384593|полиция хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q60032090|employé de la milice soviétique]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Issa Kostoyev|Issa Kostoyev]] | |- | style='text-align:right'| 570 | [[Файл:Новаков Иван Александрович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4321864|Ivan A. Novakov]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-07-02 | ''[[:d:Q1255190|Apanasenkovsky District]]'' | ''[[:d:Q4122969|Волгоград дәүләт техник университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4122969|Волгоград дәүләт техник университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 571 | | ''[[:d:Q15065805|Ivan Antonovitsj Denisenkov]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-10-15 | ''[[:d:Q4416944|Сяргеева (Пачынкаўскі раён)]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2000" | 2000-01-17 |- | style='text-align:right'| 572 | | ''[[:d:Q4074411|Ivan Babichev]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-13 | | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 573 | | ''[[:d:Q4076834|Ivan Balov]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-01-10 | ''[[:d:Q23958093|Выползово]]'' | | | | | data-sort-value="2012" | 2012-05-07 |- | style='text-align:right'| 574 | [[Файл:Rustam Minnikhanov and Ivan Bortnik (2012-04-03) 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4094750|Ivan Bortnik]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-05-09 | [[Серпухов]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | [[галим]] | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | [[:commons:Category:Ivan Mikhailovich Bortnik|Ivan Mikhailovich Bortnik]] | |- | style='text-align:right'| 575 | [[Файл:Ivan Dusharin 9552.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4171399|Ivan Dusharin]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-11-01 | [[Похвистнево]] | ''[[:d:Q27943445|Togliatti State Polytechnic Institute]]'' | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | [[:commons:Category:Ivan Dusharin|Ivan Dusharin]] | data-sort-value="2024" | 2024-04-22 |- | style='text-align:right'| 576 | | ''[[:d:Q4142311|Ivan Golubev]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-03-05 | ''[[:d:Q19831398|Troitskoye-Tatarovo]]''<br/>''[[:d:Q2218202|Vyaznikovsky District]]'' | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]]<br/>''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | | | | data-sort-value="2003" | 2003-12-20 |- | style='text-align:right'| 577 | | ''[[:d:Q12849313|Ivan Gorelovsky]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-01-25 | [[Түбән Новгород өлкәсе]]<br/>[[Ковернино районы]] | ''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]'' | | | | data-sort-value="2021" | 2021-10-29 |- | style='text-align:right'| 578 | [[Файл:Ivan Ushachev academician.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q27132931|Ivan Grigorevitsj Oesjatsjjov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-01-20 | ''[[:d:Q1761017|Дмитровск районы]]'' | ''[[:d:Q4331443|Odesa State Agrarian University]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4127479|All-Russian Research Institute of Agricultural Economics]]'' | [[:commons:Category:Ivan Ushachev|Ivan Ushachev]] | |- | style='text-align:right'| 579 | | ''[[:d:Q17146229|Ivan Grigoryev]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-10-01 | ''[[:d:Q4403844|Savelyevka]]'' | | | | | data-sort-value="2014" | 2014-05-06 |- | style='text-align:right'| 580 | | ''[[:d:Q4151561|Ivan Gudilin]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-05-01 | ''[[:d:Q4336906|Orlovskiy Uyezd]]'' | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[галим]] | [[Себер дәүләт инженерия һәм биотехнология университеты]] | | data-sort-value="2008" | 2008-08-21 |- | style='text-align:right'| 581 | [[Файл:Ivan Kamenskikh, 2020.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q100741770|Ivan Kamenskikh]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-02-03 | [[Очёр]] | ''[[:d:Q689800|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университеты]]'' | | ''[[:d:Q4386632|All-Russian Scientific Research Institute Of Technical Physics]]''<br/>''[[:d:Q12835116|Federal Agency on Atomic Energy]]''<br/>''[[:d:Q514140|Rosatom]]'' | [[:commons:Category:Ivan Kamenskikh|Ivan Kamenskikh]] | |- | style='text-align:right'| 582 | | ''[[:d:Q16718298|Ivan Mikhailovich Chizh]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-07 | ''[[:d:Q545069|Biaroza District]]'' | ''[[:d:Q4406401|Самара дәүләт медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 583 | | ''[[:d:Q21467341|Ivan Mikoyan]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-09-01 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]'' | ''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]''<br/>''[[:d:Q10497074|хәрби бортинженер]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q125516302|aircraft designer]]'' | ''[[:d:Q188508|Russian Aircraft Corporation MiG]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-11-25 |- | style='text-align:right'| 584 | | ''[[:d:Q21641889|Ivan Mosyakin]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-01 | ''[[:d:Q1761017|Дмитровск районы]]'' | ''[[:d:Q7101513|Иван Сергеевич Тургенев исемендәге Орёл дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2022" | 2022-06-04 |- | style='text-align:right'| 585 | [[Файл:Ivan Mozgovenko mit Klarinette.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4299596|Ivan Mozgovenko]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-02-13 | ''[[:d:Q29385|Yashalta]]'' | ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | ''[[:d:Q639669|музыкачы]]''<br/>''[[:d:Q713200|башкаручы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | | [[:commons:Category:Ivan Mozgovenko|Ivan Mozgovenko]] | data-sort-value="2021" | 2021-12-31 |- | style='text-align:right'| 586 | | ''[[:d:Q40024427|Ivan Paplevtchenkov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-10-09 | ''[[:d:Q4384335|Putilovo]]'' | | ''[[:d:Q25272184|kolkhoznik]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-08-28 |- | style='text-align:right'| 587 | | ''[[:d:Q4345179|Ivan Paristy]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-08-19 | ''[[:d:Q149144|Бахмач]]'' | | ''[[:d:Q45920048|railway executive]]'' | ''[[:d:Q1550653|ССҖБ тимер юллары]]''<br/>[[Россия тимер юллары|Русия тимер юллары]] | [[:commons:Category:Ivan Leontyevich Paristy|Ivan Leontyevich Paristy]] | data-sort-value="2005" | 2005-09-21 |- | style='text-align:right'| 588 | [[Файл:Ivan Dmitriev Postal card Russia 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4162746|Ivan Petrovich Dmitriev]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-07-17 | [[Вышний Волочёк|Вышний Волочёк шәһәре]] | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Ivan Petrovich Dmitriev|Ivan Petrovich Dmitriev]] | data-sort-value="2003" | 2003-10-23 |- | style='text-align:right'| 589 | | ''[[:d:Q4383040|Ivan Pstygo]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-04-10 | [[Сухополь]] | ''[[:d:Q28665007|Тамбу югары хәрби авиация очучылары укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q18618543|Military Academy of the General Staff of the Armed Forces of the USSR]]'' | ''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>[[офицер]]<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]'' | | [[:commons:Category:Ivan Pstygo|Ivan Pstygo]] | data-sort-value="2009" | 2009-02-23 |- | style='text-align:right'| 590 | [[Файл:Pushechnikow.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4384618|Ivan Pushechnikov]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-02-20 | [[Харьков]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q16003954|гобойчы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | | data-sort-value="2010" | 2010-08-09 |- | style='text-align:right'| 591 | | ''[[:d:Q4409171|Ivan Sautov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-09-16 | [[Таллинн]] | [[Санкт-Петербург дәүләт архитектура-төзелеш университеты]] | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | | | data-sort-value="2008" | 2008-08-01 |- | style='text-align:right'| 592 | [[Файл:Ivan Savvidis.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1978876|Ivan Savvidi]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-03-27 | ''[[:d:Q145127|Tsalka]]'' | ''[[:d:Q4398497|Ростов дәүләт икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Ivan Savvidis|Ivan Savvidis]] | |- | style='text-align:right'| 593 | [[Файл:Vladimir Putin 18 March 2000-2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4519059|Ivan Shabanov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-10-18 | ''[[:d:Q13649615|Nizhnyaya Baygora]]'' | ''[[:d:Q137355|Воронеж дәүләт аграр университеты]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Ivan Shabanov|Ivan Shabanov]] | |- | style='text-align:right'| 594 | | ''[[:d:Q4430086|Ivan Sofronov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-09-01 | [[Благовещен районы]] | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q3152467|Россия федераль атом төш үзәге — Бөтенроссия эксперименталь физика фәнни-тикшеренү үзәге]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-04-25 |- | style='text-align:right'| 595 | | ''[[:d:Q3484594|Ivan Toropov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-08-27 | [[Койгородок]]<br/>''[[:d:Q76467|Усть-Сысольск өязе]]'' | | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]'' | | | data-sort-value="2011" | 2011-04-21 |- | style='text-align:right'| 596 | | ''[[:d:Q3541577|Ivan Tretyak]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-02-20 | ''[[:d:Q4277232|Mala Popivka]]'' | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2007" | 2007-05-03 |- | style='text-align:right'| 597 | [[Файл:Трубилин Иван Тимофеевич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15069679|Ivan Trubilin]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-01-22 | ''[[:d:Q2858109|Shkurinskaya]]'' | ''[[:d:Q4449473|Tavrian State Agrotechnological University]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | ''[[:d:Q133965|Кубан дәүләт аграр университеты]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-12-08 |- | style='text-align:right'| 598 | [[Файл:Expedition 72 Press Conference (NHQ202409100029).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21856852|Ivan Vagner]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-07-10 | ''[[:d:Q1026610|Severoonezhsk]]'' | ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]'' | [[Галәмче|космонавт]] | | [[:commons:Category:Ivan Vagner|Ivan Vagner]] | |- | style='text-align:right'| 599 | [[Файл:Ivan Lobanov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4264593|Ivan Vasilevitsj Lobanov]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-01-28 | [[Сарытау]] | [[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]<br/>''[[:d:Q4366447|П. А. Столыпин ис. Идел буе идарә итү институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Ivan Vasilievich Lobanov|Ivan Vasilievich Lobanov]] | |- | style='text-align:right'| 600 | | ''[[:d:Q36367748|Ivan Vlasovitsj Gordienko]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-01-03 | ''[[:d:Q21336217|Жигайловка]]'' | [[Иркутск дәүләт университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q16636182|Dobretsov Geological Institute]]''<br/>''[[:d:Q1055243|Бурят дәүләт университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 601 | | ''[[:d:Q39083123|Ivan Vorobyov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-08-26 | [[Түбән Сырга районы]] | | | | | data-sort-value="2018" | 2018-10-06 |- | style='text-align:right'| 602 | | ''[[:d:Q4536909|Ivan Yakovlev]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-08-05 | ''[[:d:Q4514018|Chernolesskoye]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | [[офицер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1377734|Chernobyl liquidator]]'' | | [[:commons:Category:Ivan Kirillovich Yakovlev|Ivan Kirillovich Yakovlev]] | data-sort-value="2002" | 2002-09-13 |- | style='text-align:right'| 603 | | ''[[:d:Q4177503|Ivan Yefremov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-26 | ''[[:d:Q48947113|Салобелякский район]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4475228|Сембер танк укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 604 | | ''[[:d:Q15061091|Iwan Szyłow]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-09-03 | ''[[:d:Q4429734|Соснови Острог]]'' | ''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4209557|Россия эчке эшләр министрлыгының Калининград юриспуденция институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-12-22 |- | style='text-align:right'| 605 | [[Файл:Ия Саввина (1968).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q466030|Iya Savvina]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-03-02 | [[Воронеж]] | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | [[:commons:Category:Iya Savvina|Iya Savvina]] | data-sort-value="2011" | 2011-08-27 |- | style='text-align:right'| 606 | | ''[[:d:Q188070|Izabella Yurieva]]'' | data-sort-value="1899" | 1899-08-26 | [[Ростов-на-Дону]] | | [[җырчы]] | | [[:commons:Category:Izabella Danilovna Yurieva|Izabella Danilovna Yurieva]] | data-sort-value="2000" | 2000-01-20 |- | style='text-align:right'| 607 | | ''[[:d:Q15064603|Jevgenij Bolkhovitin]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-27 | | | | | | |- | style='text-align:right'| 608 | | ''[[:d:Q4345163|Juri Nikolajewitsch Pariski]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-05-23 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q11063|астроном]]'' | ''[[:d:Q1937388|Special Astrophysical Observatory of the Russian Academy of Science]]'' | [[:commons:Category:Yuriy Nikolaevich Pariyskiy|Yuriy Nikolaevich Pariyskiy]] | data-sort-value="2021" | 2021-07-31 |- | style='text-align:right'| 609 | | ''[[:d:Q16266930|Jurij Ovodov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-28 | [[Харьков]] | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4229557|Komi Scientific Center UB RAS]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-03-06 |- | style='text-align:right'| 610 | | ''[[:d:Q49954494|Juriy Aleksandrovitsj Nazarov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-08-22 | ''[[:d:Q20122061|Жадинское]]'' | ''[[:d:Q4122971|Волгоград дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4122971|Волгоград дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]'' | | data-sort-value="2026" | 2026-04-10 |- | style='text-align:right'| 611 | | ''[[:d:Q15061542|Juriy Dmitrievitsj Tsvetkov]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-05-23 | [[Тверь]] | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4201824|РФА химик физика институты]]'' | | data-sort-value="2018" | 2018-07-07 |- | style='text-align:right'| 612 | | ''[[:d:Q4070067|Juriy Michaylovitsj Arskiy]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-11-25 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q2537306|VINITI]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-12-26 |- | style='text-align:right'| 613 | [[Файл:Milëkhin, Yuriy Mikhaylovich (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q26255532|Juriy Michaylovitsj Miljochin]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-05-27 | [[Тамбов]] | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4480245|Lyubertsy Soyuz Science Production Association]]'' | [[:commons:Category:Yury Milekhin|Yury Milekhin]] | |- | style='text-align:right'| 614 | | ''[[:d:Q3182262|Juwenali von Kursk]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-04-29 | ''[[:d:Q4091999|Большемечетный]]'' | ''[[:d:Q4408429|Сарытау руханилар семинариясе]]'' | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | | | data-sort-value="2013" | 2013-01-13 |- | style='text-align:right'| 615 | | [[Kamil Wäliev]] | data-sort-value="1931" | 1931-01-15 | [[Югары Шүләңгер]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | [[Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]<br/>''[[:d:Q4310655|Mikron Group]]''<br/>''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]''<br/>''[[:d:Q16655721|РФА Гомуми физика институты]]''<br/>''[[:d:Q4483572|Institute of Physics and Technology]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-07-28 |- | style='text-align:right'| 616 | | ''[[:d:Q1382482|Karen Khachaturian]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-09-19 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | | data-sort-value="2011" | 2011-07-19 |- | style='text-align:right'| 617 | [[Файл:Карен Шахназаров (16-04-2026) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q167113|Karen Shakhnazarov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-07-08 | [[Краснодар]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q47541952|продюсер]]'' | | [[:commons:Category:Karen Shakhnazarov|Karen Shakhnazarov]] | |- | style='text-align:right'| 618 | [[Файл:Stamps of Azerbaijan, 2007-813.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q669448|Kerim Kerimov]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-11-14 | [[Бакы]] | ''[[:d:Q724207|Азәрбайҗан дәүләт нефть һәм сәнәгать академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4114348|Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе]]'' | [[инженер]]<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q17394262|astronautical engineer]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | ''[[:d:Q737127|TsNIIMash]]''<br/>[[Мәскәү]] | [[:commons:Category:Kerim Kerimov|Kerim Kerimov]] | data-sort-value="2003" | 2003-03-29 |- | style='text-align:right'| 619 | [[Файл:Хапсироков Хизир Хаджибекирович 2.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q19916060|Khizir Khapsirokov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-03-18 | ''[[:d:Q4494375|Khabez]]'' | ''[[:d:Q4439029|Ставрополь дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | [[Х. М. Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты|Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Khizir Khapsirokov|Khizir Khapsirokov]] | data-sort-value="2013" | 2013-10-09 |- | style='text-align:right'| 620 | [[Файл:Ivanova K.N.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4141936|Kira Golovko]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-03-11 | [[Ессентуки]] | ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-08-16 |- | style='text-align:right'| 621 | [[Файл:Kirill Androsov, July 2011 (cropped).jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4066067|Kirill Androsov]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-06-13 | [[Мурманск]] | ''[[:d:Q4407693|Санкт-Петербург дәүләт диңгез техник университеты]]'' | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Kirill Androsov|Kirill Androsov]] | |- | style='text-align:right'| 622 | [[Файл:Kirill Kleimyonov (2018-06-07).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4223214|Kirill Kleimyonov]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-09-20 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | | [[:commons:Category:Kirill Kleimyonov|Kirill Kleimyonov]] | |- | style='text-align:right'| 623 | [[Файл:Kirsan Ilyumzhinov in Tasnimnews Agency.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q313594|Kirsan Ilyumzhinov]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-04-05 | [[Элиста]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q15916915|chess official]]''<br/>''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Kirsan Ilyumzhinov|Kirsan Ilyumzhinov]] | |- | style='text-align:right'| 624 | | ''[[:d:Q4063680|Klavdiya Altsman]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-11-13 | ''[[:d:Q2109898|Yermakovsky District]]'' | | | | | data-sort-value="2010" | 2010-11-01 |- | style='text-align:right'| 625 | | ''[[:d:Q28355951|Klementina Rostovtseva]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-03-02 | [[Тула]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[укытучы]] | ''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]'' | | data-sort-value="2005" | 2005-09-07 |- | style='text-align:right'| 626 | | ''[[:d:Q18409625|Kliment Trubetskoy]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-07-03 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4146982|Дәүләт төсле металлар һәм алтын университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4201673|Research Institute of Comprehensive Exploitation of Mineral Resources RAS]]'' | | |- | style='text-align:right'| 627 | [[Файл:Komov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4229962|Komov Nikolay Vasilevitsj]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-01-05 | ''[[:d:Q3879092|Novokhopyorsky District]]'' | ''[[:d:Q137355|Воронеж дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Komov|Nikolay Komov]] | |- | style='text-align:right'| 628 | [[Файл:Chumanov Hero portret.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q15061292|Konstantin Chumanov]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-01-06 | [[Златоуст]] | | | | [[:commons:Category:Konstantin Chumanov|Konstantin Chumanov]] | |- | style='text-align:right'| 629 | | ''[[:d:Q4422634|Konstantin Georgievich Skryabin]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-04-29 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1794356|"Курчатов институты" илкүләм тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q4201612|РФА молекуляр биология институты]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-11-05 |- | style='text-align:right'| 630 | | ''[[:d:Q4227778|Konstantin Kolesnikov]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-12-27 | ''[[:d:Q19830513|Taratino]]'' | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q763402|Энергия]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-05-13 |- | style='text-align:right'| 631 | [[Файл:Konstantin Kosachev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q736840|Konstantin Kosachev]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-09-17 | ''[[:d:Q4280027|Mamontovka]]'' | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Konstantin Kosachev|Konstantin Kosachev]] | |- | style='text-align:right'| 632 | [[Файл:KostinK.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4235381|Konstantin Kostin]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-09-17 | [[Пушкино]] | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Konstantin Kostin|Konstantin Kostin]] | |- | style='text-align:right'| 633 | | ''[[:d:Q18613504|Konstantin Kunitskij]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-04-02 | [[Витебск]] | | | | | data-sort-value="2012" | 2012-11-03 |- | style='text-align:right'| 634 | [[Файл:Konstantin Raykin M2017-05.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1693403|Konstantin Raikin]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-07-08 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4059142|D. K. Fadeev Academic Gymnasium]]''<br/>''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q974144|укытучы]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]'' | | [[:commons:Category:Konstantin Raykin|Konstantin Raykin]] | |- | style='text-align:right'| 635 | [[Файл:Konstantin Romodanovskiy 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3944435|Konstantin Romodanovsky]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-10-31 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Konstantin Romodanovskiy|Konstantin Romodanovskiy]] | data-sort-value="2024" | 2024-10-18 |- | style='text-align:right'| 636 | | ''[[:d:Q15076940|Konstantin Solntsev]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-29 | ''[[:d:Q4344025|Panino]]'' | ''[[:d:Q4304107|Мәскәү дәүләт нәзек химия технологияләре университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4480799|MSU Faculty of Materials Science]]''<br/>''[[:d:Q4201634|РФА гомуми һәм органик химия институты]]''<br/>''[[:d:Q4201596|Россия фәннәр академиясенең Александр Александрович Байков исемендәге Металлургия һәм материаллар белеме институты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 637 | | ''[[:d:Q4445334|Konstantin Sudakov]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-07-06 | [[Чиләбе]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-08-11 |- | style='text-align:right'| 638 | [[Файл:Konstantin Totsky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4461526|Konstantin Totsky]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-02-23 | [[Каган (шәһәр)|Каган]] | ''[[:d:Q4304238|РФ ФИХ чик буе гаскәрләре институты]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Konstantin Totsky|Konstantin Totsky]] | data-sort-value="2018" | 2018-08-23 |- | style='text-align:right'| 639 | [[Файл:Konstantin Tsitsin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4506006|Konstantin Tsitsin]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-08-23 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Konstantin Tsitsin|Konstantin Tsitsin]] | |- | style='text-align:right'| 640 | [[Файл:Ваншенкин 2003.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1096163|Konstantin Vanshenkin]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-12-17 | [[Мәскәү]] | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q822146|җыр сүзләрен язучы]]''<br/>''[[:d:Q753110|җырлар авторы]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q11774202|эссеист]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]'' | | [[:commons:Category:Konstantin Vanshenkin|Konstantin Vanshenkin]] | data-sort-value="2012" | 2012-12-15 |- | style='text-align:right'| 641 | [[Файл:SedovKV.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4412933|Konstantin Vjatsjeslavovitsj Sedov]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-06-29 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Konstantin Sedov|Konstantin Sedov]] | data-sort-value="2012" | 2012-11-29 |- | style='text-align:right'| 642 | | ''[[:d:Q4113441|Konstantin Vlasko-Vlasov]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-02-16 | ''[[:d:Q35658999|Троицкое]]'' | | | | | data-sort-value="2009" | 2009-05-24 |- | style='text-align:right'| 643 | [[Файл:Ksenya Yudaeva 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4533741|Kseniya Yudayeva]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-03-17 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1982521|New Economic School]]'' | ''[[:d:Q806798|банкир]]'' | | [[:commons:Category:Ksenya Yudaeva|Ksenya Yudaeva]] | |- | style='text-align:right'| 644 | [[Файл:Лариса Долина (Белые ночи Санкт-Петербурга - 2024, день 2) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2509356|Larisa Dolina]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-09-10 | [[Бакы]] | ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4146678|Гнесиннар ис. дәүләт музыка укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q61817103|principal director]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]'' | [[:commons:Category:Larisa Dolina|Larisa Dolina]] | |- | style='text-align:right'| 645 | [[Файл:Лазутина Лариса Евгеньевна.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q235747|Larisa Lazutina]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-06-01 | [[Кондопога]] | | ''[[:d:Q13382608|чаңгы узышчысы]]'' | | [[:commons:Category:Larisa Lazutina|Larisa Lazutina]] | |- | style='text-align:right'| 646 | [[Файл:Мишустина, Лариса Павловна, депутат ГД.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q96472311|Larisa Mishustina]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-12-25 | ''[[:d:Q4379197|Pristen, Pristensky District, Kursk Oblast]]'' | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | [[:commons:Category:Larisa Mishustina|Larisa Mishustina]] | |- | style='text-align:right'| 647 | | ''[[:d:Q968192|Lemansky Alexander Alexeevich]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-05-24 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q3704981|GSKB Almaz-Antey]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-09-27 |- | style='text-align:right'| 648 | [[Файл:Митрополит Лев Церпицкий - 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4256138|Leo]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-04-13 | [[Залужжа (Ставбцовский районы)|Залужжа]]<br/>''[[:d:Q2061349|Stoŭbcy District]]''<br/>[[Минск өлкәсе]]<br/>[[Беларус Совет Социалистик Республикасы]]<br/>[[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] | ''[[:d:Q467025|Pontifical Gregorian University]]'' | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | [[:commons:Category:Leo (Tserpitsky)|Leo (Tserpitsky)]] | |- | style='text-align:right'| 649 | | ''[[:d:Q4141707|Leo Golovanov]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-09-24 | [[Һельсинки|Һелсинки]] | | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-11-04 |- | style='text-align:right'| 650 | [[Файл:Leonid Drachevsky 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4167786|Leonid Drachevsky]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-04-05 | [[Алматы]] | ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]''<br/>''[[:d:Q1355654|югары фирка мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q13382576|ишүче]]'' | | [[:commons:Category:Leonid Drachevsky|Leonid Drachevsky]] | |- | style='text-align:right'| 651 | | ''[[:d:Q28665096|Leonid Georgievitsj Grabtsjak]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-11-26 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-08-23 |- | style='text-align:right'| 652 | | ''[[:d:Q4152689|Leonid Gusev]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-04-03 | [[Мәскәү губернасы|Мәскәү губерниясе]] | ''[[:d:Q4304299|Мәскәү элемтә һәм информатика техник университеты]]'' | [[инженер]]<br/>[[галим]] | ''[[:d:Q3272997|"Мәскәү радиотехника, электроника һәм автоматика институты" (МИРЭА) Россия технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q4397978|Россия космос системалары]]''<br/>''[[:d:Q106500919|Moskovskii nauchno-issledovatelʹskiĭ institut radiosviazi]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-03-11 |- | style='text-align:right'| 653 | [[Файл:Leonid Ivlev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108894565|Leonid Ivlev]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-05-01 | ''[[:d:Q19804777|Zavershye]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Leonid Ivlev|Leonid Ivlev]] | |- | style='text-align:right'| 654 | [[Файл:КалининЛеонид.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4209467|Leonid Kalinin]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-11-05 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | | | [[:commons:Category:Leonid Kalinin|Leonid Kalinin]] | |- | style='text-align:right'| 655 | | ''[[:d:Q1819421|Leonid Keldysh]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-04-07 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1888743|Физик фәннәр уңышлары]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-11-11 |- | style='text-align:right'| 656 | | ''[[:d:Q55104067|Leonid Kostyuk]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-06-05 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q62018260|Дәүләт цирк һәм эстрада сәнгате укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q17307272|цирк артисты]]''<br/>''[[:d:Q11957145|акрабат]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | | |- | style='text-align:right'| 657 | [[Файл:Kuravlev (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2368070|Leonid Kuravlyov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-10-08 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q11481802|dub actor]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | [[:commons:Category:Leonid Kuravlyov|Leonid Kuravlyov]] | data-sort-value="2022" | 2022-01-30 |- | style='text-align:right'| 658 | | ''[[:d:Q4269461|Leonid Lunin]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-02-07 | ''[[:d:Q2025084|Ryazanskaya]]'' | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 659 | [[Файл:Leonid Markelov 2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1378185|Leonid Markelov]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-06-25 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q13416137|РФ Саклану министрылыгының хәрби университеты]]''<br/>''[[:d:Q4114529|ССРБ Саклану министрлыгының хәрби институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Leonid Markelov|Leonid Markelov]] | |- | style='text-align:right'| 660 | | ''[[:d:Q19911254|Leonid Nemenko]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-03-01 | ''[[:d:Q4512623|Cherevki]]'' | [[Иркутск илкүләм тикшеренү техник университеты]] | | | | data-sort-value="2020" | 2020-08-11 |- | style='text-align:right'| 661 | | ''[[:d:Q4385073|Leonid Pchyolkin]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-02-08 | [[Купино (Новосибирск өлкәсе)]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]'' | | | data-sort-value="2004" | 2004-09-25 |- | style='text-align:right'| 662 | [[Файл:Печатников.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18397769|Leonid Pechatnikov]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-06-20 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Leonid Pechatnikov|Leonid Pechatnikov]] | |- | style='text-align:right'| 663 | [[Файл:Leonid Polezhayev (2011-01-31).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4369706|Leonid Polezhayev]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-01-30 | [[Исилкүл]] | [[Омск дәүләт аграр университеты|Пётр Аркадьевич Столыпин исемендәге Омск дәүләт аграр университеты]]<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Leonid Polezhayev|Leonid Polezhayev]] | |- | style='text-align:right'| 664 | [[Файл:Potapov in 2004.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1062335|Leonid Potapov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-07-04 | ''[[:d:Q4468469|Uakit]]'' | ''[[:d:Q4154244|Ерак Көнчыгыш дәүләт тимер юллар университеты]]''<br/>[[Байкал дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Leonid Potapov|Leonid Potapov]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-12 |- | style='text-align:right'| 665 | [[Файл:LReiman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q734909|Leonid Reiman]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-07-12 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Leonid Reiman|Leonid Reiman]] | |- | style='text-align:right'| 666 | [[Файл:Леонид Петрович Решетников.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18276710|Leonid Reshetnikov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-02-06 | [[Потсдам]] | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | | [[:commons:Category:Leonid Reshetnikov|Leonid Reshetnikov]] | |- | style='text-align:right'| 667 | [[Файл:Leonid Roketsky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4396843|Leonid Roketsky]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-03-15 | ''[[:d:Q4327601|Nosiv]]'' | ''[[:d:Q1817355|«Львов политехникасы» илкүләм университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Leonid Roketsky|Leonid Roketsky]] | |- | style='text-align:right'| 668 | [[Файл:Leonid Roshal 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1346360|Leonid Roshal]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-04-27 | [[Ливны]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q1919436|педиатр]]''<br/>[[хирург]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | [[:commons:Category:Leonid Roshal|Leonid Roshal]] | |- | style='text-align:right'| 669 | [[Файл:Леонид Слуцкий (26-05-2025) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2037108|Leonid Slutsky]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-01-04 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304111|Мәскәү дәүләт икътисад, статистика һәм информатика университеты]]''<br/>''[[:d:Q4304094|«Станкин» Мәскәү дәүләт технология университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Leonid Eduardovich Slutsky|Leonid Eduardovich Slutsky]] | |- | style='text-align:right'| 670 | | ''[[:d:Q28528524|Leonid Stepanovitsj Tarasevitsj]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-22 | ''[[:d:Q1305171|Белосток воеводалыгы]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]] | [[галим]] | [[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]] | | data-sort-value="2016" | 2016-03-31 |- | style='text-align:right'| 671 | | ''[[:d:Q6351133|Leonid Tatarinov]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-11-12 | [[Тула]] | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q1662561|палеонтолог]]'' | ''[[:d:Q1975612|А. А. Борисяк исемендәге РФА Палеонтология институты]]''<br/>''[[:d:Q4201691|Россия фәннәр академиясенең Алексей Николаевич Северцов исемендәге Экология һәм эволюция мәсьәләләре институты]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011-08-24 |- | style='text-align:right'| 672 | [[Файл:Leonid Tyagachev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4467829|Leonid Tyagachev]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-10-10 | ''[[:d:Q507335|Dedenevo]]'' | ''[[:d:Q4304086|Мәскәү дәүләт өлкә университеты]]'' | ''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Leonid Tyagachev|Leonid Tyagachev]] | |- | style='text-align:right'| 673 | [[Файл:Dodin, Lev.IMG 4154 (cropped).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q913497|Lev Dodin]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-05-14 | [[Новокузнецк]] | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]'' | ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''<br/>''[[:d:Q1113233|Academic Maly Drama Theater of Europe]]'' | [[:commons:Category:Lev Dodin|Lev Dodin]] | |- | style='text-align:right'| 674 | [[Файл:Lev Durov 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2632355|Lev Durov]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-12-23 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]'' | ''[[:d:Q2396186|"Ленком" театры]]'' | [[:commons:Category:Lev Durov|Lev Durov]] | data-sort-value="2015" | 2015-08-20 |- | style='text-align:right'| 675 | | ''[[:d:Q4482848|Lev Feoktistov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-02-14 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | | data-sort-value="2002" | 2002-02-14 |- | style='text-align:right'| 676 | | ''[[:d:Q4532582|Lev Konstantinovich Ernst]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-01-08 | ''[[:d:Q4416455|Senkovo]]'' | ''[[:d:Q4130472|Вятка дәүләт агротехнология университеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q18404991|Федераль хайван үрчетү фәнни үзәге – Академик Л. К. Эрнст исемендәге Бөтенроссия хайван үрчетү институты]]''<br/>''[[:d:Q4130472|Вятка дәүләт агротехнология университеты]]''<br/>''[[:d:Q472795|VASKhNIL]]''<br/>''[[:d:Q4397945|Russian Academy of Agricultural Sciences]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-04-26 |- | style='text-align:right'| 677 | [[Файл:Lev Kurakov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4247767|Lev Kurakov]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-01-04 | [[Чуаш Ишәкие]] | [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]<br/>''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | [[И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Lev Kurakov|Lev Kurakov]] | data-sort-value="2020" | 2020-12-21 |- | style='text-align:right'| 678 | [[Файл:Lyubimov IMGP1652.PNG|center|128px]] | ''[[:d:Q4271510|Lev Lvovitsj Ljubimov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-06-14 | [[Рязань]] | ''[[:d:Q4402655|С.А. Есенин исемендәге Рязань дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | ''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]''<br/>''[[:d:Q4146754|Гуманитар фәннәр дәүләт академик университеты]]''<br/>[[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | | data-sort-value="2021" | 2021-04-03 |- | style='text-align:right'| 679 | | ''[[:d:Q4338439|Lev Ossovsky]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-04-22 | [[Одесса]] | | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>[[профессор]] | | | data-sort-value="2012" | 2012-08-31 |- | style='text-align:right'| 680 | | ''[[:d:Q84722085|Lev Pavlovič Matvejev]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-08-22 | [[Тверь]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]''<br/>[[Чиләбе дәүләт университеты]] | | data-sort-value="2006" | 2006-07-21 |- | style='text-align:right'| 681 | | ''[[:d:Q4384593|Lev Puchkov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-06-05 | [[Порецкое]] | ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-01-07<br/>2021-01-04 |- | style='text-align:right'| 682 | | ''[[:d:Q1515138|Lev Razgon]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-04-01<br/>1908-04-14 | [[Горки (шәһәр)|Һорки]] | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]'' | | | data-sort-value="1999" | 1999-09-08 |- | style='text-align:right'| 683 | [[Файл:Лев Якобсон.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4536745|Lev Yakobson]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-09-22 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | [[:commons:Category:Lev Yakobson|Lev Yakobson]] | |- | style='text-align:right'| 684 | | ''[[:d:Q20065008|Lev Zakharov]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-12-13 | [[Тула]] | ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1783007|KBP Instrument Design Bureau]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-06-03 |- | style='text-align:right'| 685 | | ''[[:d:Q29359263|Leyla Namazova-Baranova]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-06-18 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1919436|педиатр]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4314601|Россия илкүләм балалар сәламәтлелеге медицина тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 686 | [[Файл:Lidia Miheeva.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q106839042|Lidia Miheeva]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-05-17 | [[Барнавыл]] | ''[[:d:Q4062936|Алтай дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Lidia Miheeva|Lidia Miheeva]] | |- | style='text-align:right'| 687 | [[Файл:Lidiya Fedoseyeva-Shukshina (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4482111|Lidiya Fedoseyeva-Shukshina]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-09-25 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q1001385|Дәүләт кино актеры театры]]'' | [[:commons:Category:Lidiya Fedoseeva-Shukshina|Lidiya Fedoseeva-Shukshina]] | |- | style='text-align:right'| 688 | [[Файл:Путин Жаркова.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4178251|Lidiya Zharkova]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-08-07 | ''[[:d:Q4245204|Кузнечиха]]'' | ''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]'' | ''[[:d:Q182436|китапханәче]]'' | | [[:commons:Category:Lidiya Zharkova|Lidiya Zharkova]] | data-sort-value="2009" | 2009-01-04 |- | style='text-align:right'| 689 | [[Файл:Liliya Tolmacheva.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4459793|Liliya Tolmachyova]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-06-06 | [[Түбән Идел крае]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | ''[[:d:Q4408454|Saratov Theatre of the Young Audience named after Yu. P. Kiselyov]]''<br/>''[[:d:Q571291|Моссовет ис. театр]]''<br/>''[[:d:Q1979285|«Современник» театры]]'' | [[:commons:Category:Liliya Tolmacheva|Liliya Tolmacheva]] | data-sort-value="2013" | 2013-08-25 |- | style='text-align:right'| 690 | [[Файл:Liliya Yudina.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4533822|Liliya Yudina]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-05-14 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]'' | [[:commons:Category:Lilya Yudina|Lilya Yudina]] | data-sort-value="2025" | 2025-11-23 |- | style='text-align:right'| 691 | | ''[[:d:Q29359024|Ljubov Ilinitsjna Kolesnikova]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-12-20 | [[Парычы]] | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]] | [[галим]] | | | |- | style='text-align:right'| 692 | | ''[[:d:Q4218923|Ljubov Petrovna Kezina]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-11-01 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2024" | 2024-05-05 |- | style='text-align:right'| 693 | [[Файл:MW - Université de Tours - Ludvig Faddeev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1030228|Ludvig Faddeev]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-23 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q581272|St. Petersburg Department of Steklov Institute of Mathematics of Russian Academy of Sciences]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q28695|Хельсинки университеты]]'' | [[:commons:Category:Ludvig Faddeev|Ludvig Faddeev]] | data-sort-value="2017" | 2017-02-26 |- | style='text-align:right'| 694 | [[Файл:Lyubov Glebova.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4139623|Lyubov Glebova]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-03-07 | [[Арзамас]] | ''[[:d:Q4069144|Арзамас дәүләт педагогика институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Lyubov Glebova|Lyubov Glebova]] | |- | style='text-align:right'| 695 | | ''[[:d:Q53865341|Lyubov Kudelina]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-04-04 | [[Владивосток]] | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 696 | [[Файл:Vladimir Putin 22 January 2001-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3739052|Lyubov Sliska]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-10-15 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q4408431|Сарытау дәүләт юридик академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Lyubov Sliska|Lyubov Sliska]] | |- | style='text-align:right'| 697 | [[Файл:Егорова Любовь Ивановна.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q239998|Lyubov Yegorova]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-05-05 | [[Северск]] | [[Томск дәүләт педагогика университеты]] | ''[[:d:Q13382608|чаңгы узышчысы]]'' | ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]'' | [[:commons:Category:Lyubov Ivanovna Egorova|Lyubov Ivanovna Egorova]] | |- | style='text-align:right'| 698 | [[Файл:Ludmila Chursina, 2016-2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3540962|Lyudmila Chursina]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-07-20 | [[Дүшәнбе]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q1186561|Е. Вахатангов исемендәге дәүләт академия театры]]''<br/>''[[:d:Q158478|Ленфильм]]''<br/>''[[:d:Q1186567|Александр тиятры]]''<br/>''[[:d:Q1958711|Русия әрмесенең Үзәк академия театры]]'' | [[:commons:Category:Ludmila Chursina|Ludmila Chursina]] | data-sort-value="2026" | 2026-06-10 |- | style='text-align:right'| 699 | [[Файл:Lyudmila Lyadova.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4272534|Lyudmila Lyadova]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-03-29 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q111599291|école musicale pour enfants n° 1]]''<br/>''[[:d:Q4476712|Урал дәүләт консерваториясе]]'' | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | | [[:commons:Category:Lyudmila Lyadova|Lyudmila Lyadova]] | data-sort-value="2021" | 2021-03-10 |- | style='text-align:right'| 700 | | ''[[:d:Q4275414|Lyudmila Makarova]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-10-20 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q1981162|Товстоногов исемендәге Зур дырам тиятры]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-05-30 |- | style='text-align:right'| 701 | [[Файл:Lyudmila Maksakova.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4276040|Lyudmila Maksakova]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-09-26 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | [[:commons:Category:Lyudmila Maksakova|Lyudmila Maksakova]] | |- | style='text-align:right'| 702 | [[Файл:Lyudmila Polyakova.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4371410|Lyudmila Polyakova]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-01-28 | [[Мәскәү]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]''<br/>''[[:d:Q4304134|Кече Бронная театры]]''<br/>''[[:d:Q4304130|Станиславский ис. Мәскәү драма театры]]''<br/>''[[:d:Q113072351|Taganka Theatre]]''<br/>''[[:d:Q4525054|School of Drama Art]]'' | [[:commons:Category:Lyudmila Polyakova|Lyudmila Polyakova]] | |- | style='text-align:right'| 703 | [[Файл:RUSI (cropped).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4402261|Lyudmila Ryumina]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-28 | [[Воронеж]] | ''[[:d:Q4146899|М.М. Ипполитов-Иванов исемендәге дәүләт музыкаль-педагогика институты]]'' | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q706364|арт-директор]]'' | | [[:commons:Category:Lyudmila Ryumina|Lyudmila Ryumina]] | data-sort-value="2017" | 2017-08-31 |- | style='text-align:right'| 704 | | ''[[:d:Q4409490|Lyudmila Sakharova]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-09-12 | [[Мәскәү]] | [[Пермь дәүләт гуманитар-педагогика университеты]] | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q4070300|ballerina]]''<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]'' | ''[[:d:Q115035|Perm Opera and Ballet Theatre]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-04-27 |- | style='text-align:right'| 705 | [[Файл:Шапошникова Людмила Васильевна.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4520334|Lyudmila Shaposhnikova]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-07-26 | [[Новочеркасск]] | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | ''[[:d:Q4288619|Nicholas Roerich Museum, Moscow]]'' | [[:commons:Category:Ludmila Vasilyevna Shaposhnikova|Ludmila Vasilyevna Shaposhnikova]] | data-sort-value="2015" | 2015-08-24 |- | style='text-align:right'| 706 | [[Файл:Швецова Людмила.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4521801|Lyudmila Shvetsova]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-09-24 | [[Алматы]] | ''[[:d:Q171249|«Харьков авиация институты» Илкүләм аэрокосмик университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Россия дәүләт гуманитар университеты]] | [[:commons:Category:Lyudmila Shvetsova|Lyudmila Shvetsova]] | data-sort-value="2014" | 2014-10-29 |- | style='text-align:right'| 707 | | ''[[:d:Q4176481|Lyudmila Yermakova]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-07-05 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4146899|М.М. Ипполитов-Иванов исемендәге дәүләт музыкаль-педагогика институты]]''<br/>''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | | data-sort-value="2008" | 2008-08-04 |- | style='text-align:right'| 708 | | ''[[:d:Q18238693|Magomed Dzhambulatov]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-12-25 | ''[[:d:Q851694|Buynaksky District]]'' | ''[[:d:Q4153922|Дагстан дәүләт аграр университеты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2009" | 2009-12-25 |- | style='text-align:right'| 709 | [[Файл:SuleymanovMV (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19908708|Magomed Suleymanov]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-04-28 | [[Эзбербаш]] | ''[[:d:Q4398135|Россия кооперация университеты]]'' | | | [[:commons:Category:Magomed Suleymanov|Magomed Suleymanov]] | |- | style='text-align:right'| 710 | [[Файл:Maksim Dunaevsky2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4170711|Maksim Dunayevsky]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-01-15 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | | [[:commons:Category:Maksim Dunayevsky|Maksim Dunayevsky]] | |- | style='text-align:right'| 711 | [[Файл:Maxim Suraev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q461807|Maksim Surayev]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-05-24 | [[Чиләбе]] | ''[[:d:Q4174242|Ейск югары хәрби авиация институты]]''<br/>''[[:d:Q4217985|Кача югары хәрби авиация укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q618694|очучы-истребитель]]''<br/>''[[:d:Q8246794|блогер]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Maxim Suraev|Maxim Suraev]] | |- | style='text-align:right'| 712 | [[Файл:Makvala Kasrashvili.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4216746|Makvala Kasrashvili]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-03-13 | ''[[:d:Q172415|Кутаиси]]'' | ''[[:d:Q2478876|Tbilisi State Conservatoire]]'' | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>[[җырчы]] | | [[:commons:Category:Makvala Kasrashvili|Makvala Kasrashvili]] | |- | style='text-align:right'| 713 | | ''[[:d:Q21110954|Marat Melsovich Oganesyan]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-08-15 | [[Кишинёв]] | ''[[:d:Q1098106|Technical University of Moldova]]''<br/>''[[:d:Q4407698|Санкт-Петербург дәүләт мәдәният институты]]'' | | | [[:commons:Category:Marat Melsovich Hovhannisyan|Marat Melsovich Hovhannisyan]] | |- | style='text-align:right'| 714 | [[Файл:Маргарита Симоньян (12-02-2026).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4419809|Margarita Simonyan]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-04-06 | [[Краснодар]] | [[Кубан дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q19962872|Newfound Regional High School]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q1685363|пропагандист]]'' | ''[[:d:Q22868|RT]]''<br/>''[[:d:Q15294742|Россия бүген]]'' | [[:commons:Category:Margarita Simonyan|Margarita Simonyan]] | |- | style='text-align:right'| 715 | [[Файл:We Can! (2009-06-01) 33.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2351499|Maria Kiselyova]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-09-28 | [[Самар]] | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]'' | ''[[:d:Q18715859|synchronized swimmer]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q2041767|Мәскәү шәһәр думасы]]'' | [[:commons:Category:Mariya Aleksandrovna Kiseleva|Mariya Aleksandrovna Kiseleva]] | |- | style='text-align:right'| 716 | [[Файл:Maria Vladimirovna Mironova.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4296110|Maria Mironova]]'' | data-sort-value="1910" | 1910-12-24 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | [[:commons:Category:Maria Vladimirovna Mironova|Maria Vladimirovna Mironova]] | data-sort-value="1997" | 1997-11-13 |- | style='text-align:right'| 717 | [[Файл:Maria Zakharova.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20812953|Maria Zakharova]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-12-24 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1328323|functionary]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q822146|җыр сүзләрен язучы]]''<br/>''[[:d:Q1685363|пропагандист]]''<br/>''[[:d:Q2358549|press agent]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | | [[:commons:Category:Maria Zakharova|Maria Zakharova]] | |- | style='text-align:right'| 718 | [[Файл:Marina Leonova 2012.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4258894|Marina Leonova]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-02-18 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]''<br/>''[[:d:Q2393361|dance teacher]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]'' | | [[:commons:Category:Marina Leonova|Marina Leonova]] | |- | style='text-align:right'| 719 | [[Файл:Marina Neyolova.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q521665|Marina Neyolova]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-01-08 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]''<br/>''[[:d:Q4483554|Saint Petersburg Lyceum 30]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | [[:commons:Category:Marina Neyolova|Marina Neyolova]] | |- | style='text-align:right'| 720 | [[Файл:Maria Gromova (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q267603|Mariya Gromova]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-07-20 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q18715859|synchronized swimmer]]'' | | [[:commons:Category:Maria Gromova|Maria Gromova]] | |- | style='text-align:right'| 721 | | ''[[:d:Q2030025|Mark Ermler]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-05-05 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | | data-sort-value="2002" | 2002-04-14 |- | style='text-align:right'| 722 | | ''[[:d:Q4144095|Mark Gorenstein]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-16 | [[Одесса]] | ''[[:d:Q4325442|Михаил Иванович Глинка исемендәге Новосибирск дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q1259917|скрипкачы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 723 | [[Файл:MKrivosheev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4240867|Mark Krivosheyev]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-07-30 | [[Полтава]] | ''[[:d:Q4304299|Мәскәү элемтә һәм информатика техник университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4294658|Ministry of Communications of the USSR]]''<br/>''[[:d:Q16977159|NIIR]]'' | [[:commons:Category:Mark Krivosheyev|Mark Krivosheyev]] | data-sort-value="2018" | 2018-10-16 |- | style='text-align:right'| 724 | [[Файл:Mark Rozovsky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4396693|Mark Rozovsky]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-04-03 | [[Петропавловск-Камчатский]] | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[композитор]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1776724|театр директоры]]'' | | [[:commons:Category:Mark Rozovskiy|Mark Rozovskiy]] | |- | style='text-align:right'| 725 | | ''[[:d:Q4222366|Mart Kitajev]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-03-30 | [[Зилаер|Җылаер]] | ''[[:d:Q2607021|Латвия сынлы сәнгать академиясе]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q11613590|театраль сәхнә мохите дизайнеры]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-01-08 |- | style='text-align:right'| 726 | [[Файл:Шаккум 11-11-2025.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4519585|Martin Shakkum]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-09-21 | [[Красногорск]] | ''[[:d:Q103831611|Kaliningrad Higher Engineering Order of Lenin Red Banner School of Engineering Troops named after A.A.Zhdanov]]''<br/>''[[:d:Q4303890|Мәскәү дәүләт коммуналь хуҗалык һәм төзелеш академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]'' | | [[:commons:Category:Martin Shakkum|Martin Shakkum]] | |- | style='text-align:right'| 727 | [[Файл:Lysenko M.A.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q97168193|Maryana Lysenko]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-02-26 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | [[:commons:Category:Maryana Lysenko|Maryana Lysenko]] | |- | style='text-align:right'| 728 | | ''[[:d:Q4444742|Melor Sturua]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-04-10 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | [[Jurnalist|журналист]] | | | data-sort-value="2021" | 2021-06-01 |- | style='text-align:right'| 729 | [[Файл:Mitropolit mercurius.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4291023|Mercurius]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-01-21 | [[Порхов]] | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]] | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | | [[:commons:Category:Mercurius (Ivanov)|Mercurius (Ivanov)]] | |- | style='text-align:right'| 730 | [[Файл:Мефодий (Немцов).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4292061|Methodius (Niemcov)]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-02-16 | [[Ровеньки|Ровенкы]] | [[Санкт-Петербург руханилар академиясе]]<br/>''[[:d:Q4331403|Odesa Theological Seminary]]''<br/>''[[:d:Q4330331|Sts Cyril and Methodius’ Church Post-Graduate and Doctoral School]]'' | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | ''[[:d:Q270725|Новодевичий кәшишханәсе]]''<br/>''[[:d:Q4339424|Department for External Church Relations of the Moscow Patriarchate]]''<br/>''[[:d:Q1242146|Тын кәшишханәсе]]''<br/>''[[:d:Q16695479|Holy Trinity Church of St. Stephen Monastery]]''<br/>''[[:d:Q816122|Belogorsky Monastery]]'' | [[:commons:Category:Methodius (Niemcov)|Methodius (Niemcov)]] | |- | style='text-align:right'| 731 | [[Файл:Михаил Петрович Одинцов, 1944 год.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4331606|Michael Odintsov]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-11-18 | ''[[:d:Q4370584|Polozovo]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>''[[:d:Q408832|хәрби очучы]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Petrovich Odintsov|Mikhail Petrovich Odintsov]] | data-sort-value="2011" | 2011-12-12 |- | style='text-align:right'| 732 | [[Файл:Перельман михаил израилевич 2003 май 03.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4350524|Michael Perelman]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-12-20 | [[Минск]] | [[Төньяк Осетия дәүләт медицина академиясе]]<br/>''[[:d:Q2510885|Беларус дәүләт тыйб университеты]]''<br/>''[[:d:Q4538824|Ярославль дәүләт медицина университеты]]'' | [[хирург]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Izrailevich Perelman|Mikhail Izrailevich Perelman]] | data-sort-value="2013" | 2013-03-29 |- | style='text-align:right'| 733 | [[Файл:Mikhail Titarenko.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4458216|Michael Titarenko]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-04-27 | ''[[:d:Q21337191|Lakomaya Buda]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q15255771|синолог]]'' | ''[[:d:Q4201389|Institute of China and Contemporary Asia of the Russian Academy of Sciences]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Titarenko|Mikhail Titarenko]] | data-sort-value="2016" | 2016-02-25 |- | style='text-align:right'| 734 | [[Файл:Gerber and Mityakov (06-10-1994) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4296989|Michail Alekseevitsj Mitjukov]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-01-07 | ''[[:d:Q2219403|Ust-Udinsky District]]'' | [[Иркутск дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]] | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]] | [[:commons:Category:Mikhail Mityukov|Mikhail Mityukov]] | |- | style='text-align:right'| 735 | | ''[[:d:Q4429205|Michail Ivanovitsj (general armii) Sorokin]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-06-01 | ''[[:d:Q18792562|Никольское (Гагинан кӀошт)]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2005" | 2005-02-22 |- | style='text-align:right'| 736 | | ''[[:d:Q20742139|Michail Ivanovitsj Potsjkaylov]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-12-14 | [[Вострав (Ляхавицкий районы)|Вострав]] | ''[[:d:Q1817355|«Львов политехникасы» илкүләм университеты]]'' | | | | data-sort-value="2011" | 2011-04-09 |- | style='text-align:right'| 737 | [[Файл:Mikhail Mokretsov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4300055|Mikhail Mokretsov]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-02-09 | [[Игра районы]] | [[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Mokretsov|Mikhail Mokretsov]] | |- | style='text-align:right'| 738 | [[Файл:Mikhail Barshchevsky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4078827|Mikhail Barshchevsky]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-12-27 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q382887|дәүләт вазифаи заты]]''<br/>''[[:d:Q61747890|интеллектуаль уеннар катнашучысы]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | [[:commons:Category:Mikhail Barshchevsky|Mikhail Barshchevsky]] | |- | style='text-align:right'| 739 | [[Файл:Сенатор Михаил Белоусов.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q110402562|Mikhail Belousov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-10-11 | [[Южно-Сахалинск]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Mikhail Belousov|Mikhail Belousov]] | |- | style='text-align:right'| 740 | | ''[[:d:Q4085916|Mikhail Beskhmelnitsyn]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-03-17 | ''[[:d:Q25610632|Chernikovo]]'' | | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Beskmelnitsyn|Mikhail Beskmelnitsyn]] | data-sort-value="2020" | 2020-05-26 |- | style='text-align:right'| 741 | [[Файл:Mikhail Leonidovich Bogdanov 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4089252|Mikhail Bogdanov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-03-02 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Leonidovich Bogdanov|Mikhail Leonidovich Bogdanov]] | |- | style='text-align:right'| 742 | | ''[[:d:Q4093879|Mikhail Borisov]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-03-22 | ''[[:d:Q16657690|Kamenskiy Uyezd]]'' | | [[Jurnalist|журналист]] | | | data-sort-value="2010" | 2010-03-10 |- | style='text-align:right'| 743 | | ''[[:d:Q1930289|Mikhail Budyko]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-01-20 | [[Гомель]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q1113838|климатолог]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | ''[[:d:Q4146795|State Hydrological Institute]]''<br/>''[[:d:Q4139127|The Voeikov Main Geophysical Observatory]]'' | | data-sort-value="2001" | 2001-12-10 |- | style='text-align:right'| 744 | [[Файл:Mikhail Bushnov.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4100691|Mikhail Bushnov]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-10-21 | [[Ростов-на-Дону]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Bushnov|Mikhail Bushnov]] | data-sort-value="2014" | 2014-06-12 |- | style='text-align:right'| 745 | [[Файл:Михаил Анатольевич Чернышёв, мэр Ростова-на-Дону.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4514356|Mikhail Chernyshyov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-06 | [[Ростов-на-Дону]] | ''[[:d:Q4166431|Дон дәүләт техник университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Chernyshyov|Mikhail Chernyshyov]] | |- | style='text-align:right'| 746 | | ''[[:d:Q4286234|Mikhail Davidovich Mashkovsky]]'' | data-sort-value="1908" | 1908-03-01 | [[Пинск]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q2114605|фармаколог]]'' | ''[[:d:Q4504035|centre pour la chimie des médicaments]]'' | | data-sort-value="2002" | 2002-06-04<br/>2002-06-05 |- | style='text-align:right'| 747 | [[Файл:Михаил Давыдов на вручении ордена «За заслуги перед Отечеством» IV степени.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4153782|Mikhail Davydov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-10-11 | [[Канатып]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[галим]]<br/>[[хирург]]<br/>''[[:d:Q16062369|онколог]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q16692656|Н. Н. Блохин исемендәге Россия илкүләм онкология медицина тикшеренү үзәге]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Davydov|Mikhail Davydov]] | data-sort-value="2025" | 2025-02-08 |- | style='text-align:right'| 748 | [[Файл:Mikhail Derzhavin 2011-01-30.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4158905|Mikhail Derzhavin]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-06-15 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q12406482|юморист]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]'' | ''[[:d:Q4304032|Мәскәү академия сатира театры]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Derzhavin|Mikhail Derzhavin]] | data-sort-value="2018" | 2018-01-10 |- | style='text-align:right'| 749 | [[Файл:Mikhail Arkadevich Dmitriev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4162754|Mikhail Dmitriyev]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-25 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Arkadievich Dmitriev|Mikhail Arkadievich Dmitriev]] | |- | style='text-align:right'| 750 | [[Файл:Mikhail Filippov, May 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4484099|Mikhail Filippov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-08-15 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q1503571|Маяковский театры]]'' | | |- | style='text-align:right'| 751 | [[Файл:U.S. Embassy Jakarta, Indonesia - 14072180694 (Mikhail Galuzin).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4132780|Mikhail Galuzin]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-06-14 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Galuzin|Mikhail Galuzin]] | |- | style='text-align:right'| 752 | [[Файл:Михаил Семенович Глуз.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4140201|Mikhail Gluz]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-09-19 | [[Сахалин өлкәсе]] | | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-07-08 |- | style='text-align:right'| 753 | [[Файл:Mikhail Gulevskyi.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4151809|Mikhail Gulevskiy]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-11-11 | [[Липецк өлкәсе]] | [[Липецк дәүләт техник университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Gulevskyi|Mikhail Gulevskyi]] | |- | style='text-align:right'| 754 | | ''[[:d:Q15067277|Mikhail Ivanov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-12-06 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | ''[[:d:Q4201435|Institute of Biochemistry and Physiology of Microorganisms]]''<br/>''[[:d:Q4201601|Winogradsky Institute of Microbiology RAS]]'' | | data-sort-value="2018" | 2018-07-03 |- | style='text-align:right'| 755 | [[Файл:Mikhail Kirpichnikov in 2000.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4221782|Mikhail Kirpichnikov]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-11-09 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Mikhail Kirpichnikov|Mikhail Kirpichnikov]] | |- | style='text-align:right'| 756 | | ''[[:d:Q4223132|Mikhail Kleandrov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-14 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | ''[[:d:Q1528756|Таҗик милли университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4201486|РФА дәүләт һәм хокук институты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 757 | [[Файл:Михаил Витальевич Комиссар.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15714589|Mikhail Komissar]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-01-27 | [[Харьков]] | ''[[:d:Q1164068|Харьков политехника институты]]'' | ''[[:d:Q108800680|media executive]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | ''[[:d:Q379271|Interfax]]''<br/>''[[:d:Q4294505|ССРБ Саклану министрлыгы]]''<br/>''[[:d:Q1974987|USSR State Committee for Television and Radio]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Komissar|Mikhail Komissar]] | |- | style='text-align:right'| 758 | [[Файл:Mikhail Korniyenko cropped.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q520334|Mikhail Korniyenko]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-04-15 | [[Сызран]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[Галәмче|космонавт]]<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Mikhail Kornienko|Mikhail Kornienko]] | |- | style='text-align:right'| 759 | | ''[[:d:Q4226757|Mikhail Kozlov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-27 | [[Печора (шәһәр)]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 760 | | ''[[:d:Q15070428|Mikhail Krasnov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-05-31 | [[Шуя]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q12013238|офтальмолог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q19908572|Гельмгольц исемендәге Мәскәү күз авырулары фәнни-тикшеренү институты]]''<br/>''[[:d:Q30274286|Research Institute of Eye Diseases, Russian Academy of Sciences]]''<br/>''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4109644|Vestnik oftalmologii]]'' | | data-sort-value="2006" | 2006-06-24 |- | style='text-align:right'| 761 | | ''[[:d:Q97174873|Mikhail Krotov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-07-29 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 762 | | ''[[:d:Q4248327|Mikhail Kurilko-Ryumin]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-02-08 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q2707485|сәхнә бизәүче]]'' | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-03-16 |- | style='text-align:right'| 763 | [[Файл:Курленя Михаил Владимирович (Учёный).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18603017|Mikhail Kurlenya]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-03 | [[Болотное]] | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201478|Chinakal Institute of Mining of the Siberian Branch of the RAS]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Kurlenya|Mikhail Kurlenya]] | |- | style='text-align:right'| 764 | | ''[[:d:Q15070706|Mikhail Kuzmin]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-06-20 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q16335312|геохимик]]'' | | | data-sort-value="2024" | 2024-11-24 |- | style='text-align:right'| 765 | [[Файл:Lavrent'ev MM (old).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1930306|Mikhail Lavrentyev]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-07-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4201572|РФА СБ математика институты]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Mikhaylovich Lavrentyev|Mikhail Mikhaylovich Lavrentyev]] | data-sort-value="2010" | 2010-07-16 |- | style='text-align:right'| 766 | [[Файл:Mikhail Lavrovsky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4252288|Mikhail Lavrovsky]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-10-29<br/>1942-11-15 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q4303894|Мәскәү дәүләт хореография академиясе]]''<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Lavrovsky|Mikhail Lavrovsky]] | |- | style='text-align:right'| 767 | [[Файл:Mikhail Leontyev 08.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q981933|Mikhail Leontyev]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-10-12 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q1685363|пропагандист]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Vladimirovich Leontyev|Mikhail Vladimirovich Leontyev]] | |- | style='text-align:right'| 768 | [[Файл:Mikhail Lesin (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4259359|Mikhail Lesin]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-07-11 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт төзелеш университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>[[эшкуар]] | | [[:commons:Category:Mikhail Lesin|Mikhail Lesin]] | data-sort-value="2015" | 2015-11-05 |- | style='text-align:right'| 769 | [[Файл:Mikhail Mamiashvili RN 09-2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1661985|Mikhail Mamiashvili]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-11-21 | [[Канатып]] | | ''[[:d:Q12369333|көрәшче]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q1328323|functionary]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Mamiashvili|Mikhail Mamiashvili]] | |- | style='text-align:right'| 770 | [[Файл:Mikhail Mikhailovsky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4297725|Mikhail Mikhailovsky]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-06-27 | [[Санкт-Петербург]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Mikhail Mikhailovsky|Mikhail Mikhailovsky]] | |- | style='text-align:right'| 771 | | ''[[:d:Q4305140|Mikhail Motsak]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-11-22 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q16334349|П. С. Нахимов исемендәге хәрби-диңгез көчләре академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | data-sort-value="2019" | 2019-10-19 |- | style='text-align:right'| 772 | | ''[[:d:Q4311548|Mikhail Nagibin]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-11-11 | [[Таганрог]] | ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | | | data-sort-value="2000" | 2000-03-31 |- | style='text-align:right'| 773 | [[Файл:Mikhail Narolin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4313444|Mikhail Narolin]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-10-19 | ''[[:d:Q16904871|Perlyovka]]'' | ''[[:d:Q137355|Воронеж дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Narolin|Mikhail Narolin]] | data-sort-value="2011" | 2011-01-21 |- | style='text-align:right'| 774 | [[Файл:Mikhail Nozhkin 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4327048|Mikhail Nozhkin]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-01-19 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q753110|җырлар авторы]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q822146|җыр сүзләрен язучы]]''<br/>''[[:d:Q482980|автор]]''<br/>''[[:d:Q488205|автор-башкаручы]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Nozhkin|Mikhail Nozhkin]] | data-sort-value="2026" | 2026-06-22 |- | style='text-align:right'| 775 | | ''[[:d:Q17675304|Mikhail Ostrovsky]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-02-22 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4201438|Emanuel Institute of Biochemical Physics]]''<br/>''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 776 | | ''[[:d:Q4342875|Mikhail Paltsev]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-11-09 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q1794356|"Курчатов институты" илкүләм тикшеренү үзәге]]'' | | data-sort-value="2025" | 2025-04-17 |- | style='text-align:right'| 777 | | ''[[:d:Q4374105|Mikhail Posokhin]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-07-10 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Posokhin|Mikhail Posokhin]] | |- | style='text-align:right'| 778 | [[Файл:Пуговкин в фильме «Доброе утро».jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q730275|Mikhail Pugovkin]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-07-13 | ''[[:d:Q19814870|Рамешки (Нерехтан кӀошт)]]'' | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''<br/>''[[:d:Q4087798|Благовещенск югары танк командирлар укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q4167658|Drama Theatre of the Northern Fleet]]''<br/>''[[:d:Q4400756|Old Theatre of Vilnius]]''<br/>''[[:d:Q2396186|"Ленком" театры]]''<br/>''[[:d:Q4123700|Вологда дырам тиятры]]''<br/>''[[:d:Q141336|Мосфильм]]''<br/>''[[:d:Q1012251|Gorky Film Studio]]''<br/>''[[:d:Q1001385|Дәүләт кино актеры театры]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Pugovkin|Mikhail Pugovkin]] | data-sort-value="2008" | 2008-07-25 |- | style='text-align:right'| 779 | | ''[[:d:Q6353351|Mikhail Roshchevsky]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-03-05 | [[Псков]] | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2025" | 2025-07-05 |- | style='text-align:right'| 780 | | ''[[:d:Q4396311|Mikhail Rozhkov]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-08-30 | [[Лукоянов өязе]] | ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | ''[[:d:Q56418646|балалайкачы]]'' | | | data-sort-value="2018" | 2018-06-18 |- | style='text-align:right'| 781 | | ''[[:d:Q48956587|Mikhail Sayamov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-04-02 | | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[галим]] | | | data-sort-value="2021" | 2021-11-17 |- | style='text-align:right'| 782 | [[Файл:World association of Russian press talk (2014-12-25) 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4417930|Mikhail Seslavinsky]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-02-28 | [[Дзержинск (Россия)|Дзержинск]] | ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q911554|business magnate]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q18120029|библиофил]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Seslavinsky|Mikhail Seslavinsky]] | |- | style='text-align:right'| 783 | | ''[[:d:Q4528398|Mikhail Shchadov]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-11-14 | ''[[:d:Q2626661|Ust-Orda Buryat Okrug]]'' | ''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011-11-13 |- | style='text-align:right'| 784 | | ''[[:d:Q4524888|Mikhail Shkabardnya]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-07-18 | ''[[:d:Q984417|Tbilisskaya]]'' | ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025-01-28 |- | style='text-align:right'| 785 | | ''[[:d:Q103538006|Mikhail Sirota]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-11-07 | | ''[[:d:Q4062927|Алтай дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2001" | 2001-02-10 |- | style='text-align:right'| 786 | [[Файл:Mikhail Gusman MoscowTass 01-2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4152860|Mikhail Solomonovich Gusman]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-01-23 | [[Бакы]] | ''[[:d:Q3701492|Azerbaijan University of Languages]]''<br/>''[[:d:Q1355654|югары фирка мәктәбе]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Gusman|Mikhail Gusman]] | |- | style='text-align:right'| 787 | | ''[[:d:Q4410277|Mikhail Svetin]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-12-11 | [[Киев]] | ''[[:d:Q3912944|R. Glier Kyiv Municipal Academy of Music]]'' | ''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Svetin|Mikhail Svetin]] | data-sort-value="2015" | 2015-08-30 |- | style='text-align:right'| 788 | [[Файл:Mikhail Terentiev 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4455642|Mikhail Terentiev]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-05-14 | [[Красноярск]] | ''[[:d:Q4239251|Красноярск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q16029547|биатлонист]]''<br/>''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Terentiev|Mikhail Terentiev]] | |- | style='text-align:right'| 789 | [[Файл:Mikhail Trinoga, 17 November 2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6849732|Mikhail Trinoga]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-10 | [[Ивано-Франковск өлкәсе]] | | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Trinoga|Mikhail Trinoga]] | |- | style='text-align:right'| 790 | [[Файл:Mikhail Tyurin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q362180|Mikhail Tyurin]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-03-02 | [[Коломна]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[инженер]]<br/>[[Галәмче|космонавт]] | | [[:commons:Category:Mikhail Tyurin|Mikhail Tyurin]] | |- | style='text-align:right'| 791 | | ''[[:d:Q16629125|Mikhail Vanitsjkin]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-05-22 | [[Мәскәү]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 792 | | ''[[:d:Q4104642|Mikhail Vasilyev]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-10-27 | [[Санкт-Петербург]] | | [[язучы]] | | | data-sort-value="2010" | 2010-05-14 |- | style='text-align:right'| 793 | | ''[[:d:Q32362399|Mikhail Vsevolodovich Kabanov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-07-25 | [[Түрткүл|Дүрткүл]] | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q4201609|Institute of Monitoring of Climatic and Ecological Systems SB RAS]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-01-18 |- | style='text-align:right'| 794 | [[Файл:Михаил Задорнов (22-03-2026) (cropped).png|center|128px]] | ''[[:d:Q3313719|Mikhail Zadornov]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-05-04 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Zadornov minfin|Mikhail Zadornov minfin]] | |- | style='text-align:right'| 795 | | ''[[:d:Q15965968|Mikhail Zakharov]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-12 | ''[[:d:Q4503746|Tselinnoye, Kurgan Oblast]]'' | ''[[:d:Q1777988|Көньяк Урал дәүләт университеты]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 796 | [[Файл:Zalichanov M.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4185435|Mikhail Zalikhanov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-06-22 | ''[[:d:Q788875|Кабарда-Балкар Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]'' | [[Х. М. Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты|Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q15623737|бозбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | ''[[:d:Q27972247|High Mountain Geophysical Institute, Rosgydromet]]''<br/>[[Х. М. Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты|Хатута Мутович Бербеков исемендәге Кабарда-Балкар дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Mikhail Zalichanov|Mikhail Zalichanov]] | |- | style='text-align:right'| 797 | | ''[[:d:Q16335418|Mikhail Zaytsev]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-09-06 | | | ''[[:d:Q1162163|директор]]'' | ''[[:d:Q1503571|Маяковский театры]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-12-14 |- | style='text-align:right'| 798 | | ''[[:d:Q4181386|Mikhail Zhukov]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-08-24 | ''[[:d:Q4109156|Verkhovye]]'' | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1467445|Новосибирск дәүләт техник университеты]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Zhukov (scientist)|Mikhail Zhukov (scientist)]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-04 |- | style='text-align:right'| 799 | [[Файл:Mikhalina Lysova 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4270710|Mikhalina Lysova]]'' | data-sort-value="1992" | 1992-03-29 | [[Түбән Тагил]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]''<br/>''[[:d:Q13382608|чаңгы узышчысы]]'' | | [[:commons:Category:Mikhalina Lysova|Mikhalina Lysova]] | |- | style='text-align:right'| 800 | | ''[[:d:Q4229008|Mira Koltsova]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-12-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''<br/>''[[:d:Q4303894|Мәскәү дәүләт хореография академиясе]]'' | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]'' | ''[[:d:Q4085328|Berezka Ensemble]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-08-01 |- | style='text-align:right'| 801 | | ''[[:d:Q15075467|Mitrofan Studenikin]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-12-02 | ''[[:d:Q13650330|Listopadovka]]'' | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4314601|Россия илкүләм балалар сәламәтлелеге медицина тикшеренү үзәге]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-07-07 |- | style='text-align:right'| 802 | | ''[[:d:Q16335428|Modest Kabanov]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-03-19 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q211346|психиатр]]'' | | | data-sort-value="2013" | 2013-03-05 |- | style='text-align:right'| 803 | | ''[[:d:Q4186652|Mstislav Zapashny]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-16 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[Клоун|кылавын]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q8011071|animal trainer]]''<br/>''[[:d:Q17307272|цирк артисты]]'' | | | data-sort-value="2016" | 2016-09-22 |- | style='text-align:right'| 804 | [[Файл:Zyazikov in 2007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q561800|Murat Zyazikov]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-09-10 | [[Ош (Кыргызстан)|Ош]] | [[Чечен дәүләт университеты|Әхмәт хаҗи Әбделхәмид улы Кадыйров исемендәге Чечен дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Murat Zyazikov|Murat Zyazikov]] | |- | style='text-align:right'| 805 | [[Файл:Nadezda Gerasimova.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18543373|Nadezhda Gerasimova]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-03-22 | [[Выжлавичы]] | ''[[:d:Q4407696|Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университетының Сәнәгый менеджмент, икътисад һәм сәүдә институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Nadezda Gerasimova|Nadezda Gerasimova]] | |- | style='text-align:right'| 806 | | ''[[:d:Q4062301|Nariman Aliyev]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-12-21 | ''[[:d:Q1438473|Kayakentsky District]]'' | ''[[:d:Q4153922|Дагстан дәүләт аграр университеты]]'' | | | | data-sort-value="2007" | 2007-11-26 |- | style='text-align:right'| 807 | | ''[[:d:Q587057|Natalia Bekhtereva]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-07-07 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q6337803|нейробиолог]]''<br/>''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q23719406|нейрофизиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | [[:commons:Category:Natalia Bekhtereva|Natalia Bekhtereva]] | data-sort-value="2008" | 2008-06-22 |- | style='text-align:right'| 808 | [[Файл:Natalia Ishchenko in 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1800208|Natalia Ishchenko]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-04-08 | [[Смоленск]] | ''[[:d:Q805777|Иммануил Кант ис. Балтыйк федераль университеты]]'' | ''[[:d:Q18715859|synchronized swimmer]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q10843402|йөзүче]]'' | | [[:commons:Category:Natalia Ishchenko|Natalia Ishchenko]] | |- | style='text-align:right'| 809 | [[Файл:Solzhenitsyna, Natalia.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4427694|Natalia Solzhenitsyna]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-07-22 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Natalia Solzhenitsyna|Natalia Solzhenitsyna]] | |- | style='text-align:right'| 810 | | ''[[:d:Q273150|Natalya Belokhvostikova]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-07-28 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 811 | [[Файл:Natalya Narochnitskaya 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q275585|Natalya Narochnitskaya]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-12-23 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | ''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]'' | [[:commons:Category:Natalya Narochnitskaya|Natalya Narochnitskaya]] | |- | style='text-align:right'| 812 | | ''[[:d:Q4454863|Natalya Tenyakova]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-07-03 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q4076929|Baltic House Festival Theatre]]''<br/>''[[:d:Q1981162|Товстоногов исемендәге Зур дырам тиятры]]''<br/>''[[:d:Q571291|Моссовет ис. театр]]''<br/>''[[:d:Q4304021|Мәскәү сәнгать театры]]'' | | data-sort-value="2025" | 2025-06-18 |- | style='text-align:right'| 813 | [[Файл:Natalya Timakova (government.ru).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4457316|Natalya Timakova]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-04-12 | [[Алматы]] | ''[[:d:Q3064305|МДУның фәлсәфә факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]] | ''[[:d:Q2027448|«Сколково» Мәскәү идарә мәктәбе]]'' | [[:commons:Category:Natalya Timakova|Natalya Timakova]] | |- | style='text-align:right'| 814 | [[Файл:Naum Marder.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30201793|Naum Marder]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-03-27 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304299|Мәскәү элемтә һәм информатика техник университеты]]''<br/>''[[:d:Q2568866|Fuqua School of Business]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Naum Marder|Naum Marder]] | data-sort-value="2017" | 2017-05-19 |- | style='text-align:right'| 815 | | ''[[:d:Q4454465|Naum Temkin]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-10-27 | ''[[:d:Q637218|Svesa]]'' | | | | | data-sort-value="2006" | 2006-01-18 |- | style='text-align:right'| 816 | | ''[[:d:Q56661071|Nestor Serebryanikov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-02-21 | [[Сухум]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | [[инженер]] | | | data-sort-value="2007" | 2007-02-22 |- | style='text-align:right'| 817 | [[Файл:Bogoslovsky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1975649|Nikita Bogoslovsky]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-05-09 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4407730|Académie centrale de musique de Leningrad]]''<br/>''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''<br/>''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Nikita Bogoslovsky|Nikita Bogoslovsky]] | data-sort-value="2004" | 2004-04-04 |- | style='text-align:right'| 818 | [[Файл:Морозов-НФ-выст.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4302987|Nikita Morozov]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-07-28 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | [[математик]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Nikita Morozov|Nikita Morozov]] | data-sort-value="2024" | 2024-07-25 |- | style='text-align:right'| 819 | [[Файл:Nikita Simonyan 1977.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q713136|Nikita Simonyan]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-10-12 | [[Армавир (Россия)|Армавир]] | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''<br/>''[[:d:Q111398859|association football executive]]'' | | [[:commons:Category:Nikita Simonyan|Nikita Simonyan]] | data-sort-value="2025" | 2025-11-23 |- | style='text-align:right'| 820 | | ''[[:d:Q1369521|Nikolai Arnoldovich Petrov]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-04-14 | [[Мәскәү]] | [[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]]<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[:commons:Category:Nikolay Arnoldovich Petrov|Nikolay Arnoldovich Petrov]] | data-sort-value="2011" | 2011-08-03 |- | style='text-align:right'| 821 | [[Файл:Nikolay Bordyuzha CSTO chief.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q328343|Nikolai Bordyuzha]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-10-20 | [[Орёл]] | | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Nikolai Bordyuzha|Nikolai Bordyuzha]] | |- | style='text-align:right'| 822 | [[Файл:Николай Кузьмич Долгушкин.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q48956611|Nikolai Dolgushkin]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-30 | | ''[[:d:Q4406366|Самар дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | | |- | style='text-align:right'| 823 | | ''[[:d:Q110895639|Nikolai Fedoryak]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-09-11 | [[Ивановка (Диңгез буе крае)|Ивановка]] | | | [[Федерация Советы]] | | |- | style='text-align:right'| 824 | | ''[[:d:Q30346205|Nikolai Kalinin]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-08-12 | ''[[:d:Q9174369|Kraskovo]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | data-sort-value="2004" | 2004-06-06 |- | style='text-align:right'| 825 | [[Файл:Николай Кондратенко.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4230550|Nikolai Kondratenko]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-02-16 | ''[[:d:Q4364540|Plastunovskaya]]'' | ''[[:d:Q133965|Кубан дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Nikolay Kondratenko|Nikolay Kondratenko]] | data-sort-value="2013" | 2013-11-23 |- | style='text-align:right'| 826 | [[Файл:Nikolay Kormiltsev, November 2004.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4233193|Nikolai Kormiltsev]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-03-14 | [[Омск]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]''<br/>[[офицер]] | | [[:commons:Category:Nikolay Kormiltsev|Nikolay Kormiltsev]] | |- | style='text-align:right'| 827 | | ''[[:d:Q4235351|Nikolai Kostechko]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-11-25 | [[Дамашыцы]] | ''[[:d:Q4114415|Россия Федерациясе Саклану министрлыгының хәрби академиясе]]''<br/>[[Хәрби радиоэлектроника университеты]]<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | | | | data-sort-value="2022" | 2022-07-03 |- | style='text-align:right'| 828 | [[Файл:NKovalyov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1990789|Nikolai Kovalyov]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-06 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304157|Александр Николаевич Тихонов исемендәге Мәскәү дәүләт электроника һәм математика институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Nikolai Kovalev|Nikolai Kovalev]] | data-sort-value="2019" | 2019-04-05 |- | style='text-align:right'| 829 | [[Файл:Nikolai Kutuzov Gaika.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4249623|Nikolai Kutuzov]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-04-17 | [[Мәскәү]] | [[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | [[:commons:Category:Nikolai Kutuzov|Nikolai Kutuzov]] | data-sort-value="2011" | 2011-08-02 |- | style='text-align:right'| 830 | | ''[[:d:Q4265369|Nikolai Lozhchenko]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-04-24 | ''[[:d:Q4104251|Vasylivka]]'' | ''[[:d:Q4508686|Көньяк Урал дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q484876|оешманың баш җитәкчесе]]'' | | | data-sort-value="2015" | 2015-03-14 |- | style='text-align:right'| 831 | [[Файл:Defense meeting (2010-06-16) 08.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q581931|Nikolai Makarov]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-10-07 | ''[[:d:Q23843285|Glebovo-Gorodishche]]'' | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>[[офицер]] | | [[:commons:Category:Nikolay Makarov|Nikolay Makarov]] | |- | style='text-align:right'| 832 | [[Файл:Nikolay Maksimov.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4276228|Nikolai Maksimov]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-05-15 | ''[[:d:Q890122|Болһрад]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4314683|Nakhimov Naval School, Saint Petersburg]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Maksimov|Nikolay Maksimov]] | |- | style='text-align:right'| 833 | [[Файл:Morozov EC2004.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1219306|Nikolai Morozov]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-12-17 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q55284884|figure skating choreographer]]''<br/>''[[:d:Q17361147|бозда биюче]]''<br/>''[[:d:Q57199189|figure skating coach]]'' | | [[:commons:Category:Nikolai Morozov|Nikolai Morozov]] | |- | style='text-align:right'| 834 | | ''[[:d:Q4535573|Nikolai P. Yushkin]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-05-20 | ''[[:d:Q19900079|Иван-Гора]]'' | ''[[:d:Q3162985|Ислам Кәримов исемендәге Ташкент дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q13416354|минералогия белгече]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>[[укытучы]] | [[Питирим Сорокин исемендәге Сыктывкар дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q61931541|Institute of Geology Komi SC UB RAS]]'' | [[:commons:Category:Nikolay Yushkin|Nikolay Yushkin]] | data-sort-value="2012" | 2012-09-17 |- | style='text-align:right'| 835 | | ''[[:d:Q23759204|Nikolai Parahin]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-05-18 | ''[[:d:Q764628|Novoderevenkovsky District]]'' | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2016" | 2016-04-06 |- | style='text-align:right'| 836 | | ''[[:d:Q109485849|Nikolai Putov]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-01-20 | [[Житомир]] | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | | data-sort-value="2007" | 2007-07-26 |- | style='text-align:right'| 837 | [[Файл:Vladimir Putin at award ceremonies (2026-06-12) 22.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q133304314|Nikolai Russu]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-12-16 | [[Исилкүл]] | [[Себер дәүләт автомобиль-юл университеты|Себер дәүләт автомобиль юллары университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 838 | | ''[[:d:Q55655808|Nikolai Serdtsev]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-04-21 | [[Чиләбе]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q20824158|Инженер гаскәре маршалы А. И. Прошляков исемендә Төмән югары хәрби-инженер командалык укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q151197|хәрби инженер]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-06-04 |- | style='text-align:right'| 839 | | ''[[:d:Q55106028|Nikolai Staskov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-08-28 | ''[[:d:Q4097889|Буда (Краснінскі раён)]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | | | |- | style='text-align:right'| 840 | [[Файл:Nikolai Trofimov 1947.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4463927|Nikolai Trofimov]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-01-21 | [[Акъяр]] | ''[[:d:Q13360094|Александр Островский исемендәге Ленинград театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q4407688|Питырбур дәүләт кәмит театры]]''<br/>''[[:d:Q4076929|Baltic House Festival Theatre]]''<br/>''[[:d:Q1981162|Товстоногов исемендәге Зур дырам тиятры]]'' | [[:commons:Category:Nikolai Trofimov|Nikolai Trofimov]] | data-sort-value="2005" | 2005-11-07 |- | style='text-align:right'| 841 | | ''[[:d:Q15061500|Nikolai Tskhadaia]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-10-20 | [[Түбән Доманик]] | [[Ухта дәүләт техник университеты]] | [[профессор]] | | [[:commons:Category:Nikolay Tsadaya|Nikolay Tsadaya]] | |- | style='text-align:right'| 842 | [[Файл:Nikolay Vinnichenko 2020.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1810452|Nikolai Vinnichenko]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-04-10 | ''[[:d:Q2466428|Shemonaikha District]]'' | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[адвокат]] | | [[:commons:Category:Nikolay Vinnichenko|Nikolay Vinnichenko]] | |- | style='text-align:right'| 843 | [[Файл:Nikolaj Evmenov (2022).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16647625|Nikolai Yevmenov]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-04-02 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4129769|Су асты йөзү югары хәрби-диңгез укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]'' | ''[[:d:Q10669499|naval officer]]'' | | [[:commons:Category:Nikolaj Evmenov|Nikolaj Evmenov]] | |- | style='text-align:right'| 844 | [[Файл:Nikolay Abroskin crop.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4055103|Nikolay Abroskin]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-01-01 | ''[[:d:Q18765728|Armiyovo]]'' | [[Мордовия дәүләт университеты|Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[офицер]] | | [[:commons:Category:Nikolay Abroskin|Nikolay Abroskin]] | |- | style='text-align:right'| 845 | | ''[[:d:Q15715592|Nikolay Aksyonov]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-06-08 | [[Сортавала]] | ''[[:d:Q4408431|Сарытау дәүләт юридик академиясе]]'' | ''[[:d:Q13382576|ишүче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 846 | | ''[[:d:Q4344058|Nikolay Aleksandrovitsj Panitsjev]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-08-03 | ''[[:d:Q675279|Drybin district]]'' | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 847 | | ''[[:d:Q4067748|Nikolay Anfimov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-03-29 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q737127|TsNIIMash]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-10-29 |- | style='text-align:right'| 848 | [[Файл:Николай Басков (Белые ночи Санкт-Петербурга — 2021. Григорий Лепс собирает друзей) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q194917|Nikolay Baskov]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-10-15 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q355242|showman]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q822146|җыр сүзләрен язучы]]''<br/>[[җырчы]] | | [[:commons:Category:Nikolay Baskov|Nikolay Baskov]] | |- | style='text-align:right'| 849 | | ''[[:d:Q19907511|Nikolay Bochkov]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-19 | ''[[:d:Q3968383|Staroyuryevsky District]]'' | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | ''[[:d:Q19908469|Россия медицина фәннәре академиясенең Медико-генетик тикшеренүләр үзәге]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011-09-28 |- | style='text-align:right'| 850 | [[Файл:Пионер советской вычислительной техники Н.П.Брусенцов, 10.2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4097210|Nikolay Brusentsov]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-02-07 | [[Камьянске]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''<br/>''[[:d:Q1515426|Украина милли музыка академиясе]]'' | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Nikolay Brusentsov|Nikolay Brusentsov]] | data-sort-value="2014" | 2014-12-04 |- | style='text-align:right'| 851 | [[Файл:Deputies (2012-11-20).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4098702|Nikolay Bulayev]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-09-01 | ''[[:d:Q2218533|Shatsky District]]'' | ''[[:d:Q4402655|С.А. Есенин исемендәге Рязань дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Nikolay Bulaev|Nikolay Bulaev]] | |- | style='text-align:right'| 852 | | ''[[:d:Q4156522|Nikolay Devyatkov]]'' | data-sort-value="1907" | 1907-03-29 | [[Вологда]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q4314552|NPP Istok]]'' | | data-sort-value="2001" | 2001-02-01 |- | style='text-align:right'| 853 | | ''[[:d:Q4161350|Nikolay Didenko]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-05-22 | [[Түбән Тагил]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 854 | [[Файл:Николай Дмитриевич Никандров.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4319612|Nikolay Dmitrievitsj Nikandrov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-10-20 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4397941|Россия мәгариф академиясе]]'' | [[:commons:Category:Nikolay Nikandrov|Nikolay Nikandrov]] | data-sort-value="2024" | 2024-10-11 |- | style='text-align:right'| 855 | | ''[[:d:Q17617393|Nikolay Dmitriyevich Yushuk]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-12-22 | [[Авады]] | [[Иркутск дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | ''[[:d:Q4304082|Россия медицина университеты]]'' | | data-sort-value="2023" | 2023-10-17 |- | style='text-align:right'| 856 | [[Файл:Nikolay Dudov, March 2011.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4170291|Nikolay Dudov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-01-01 | ''[[:d:Q4412457|Severo-Zadonsk]]'' | ''[[:d:Q4324583|Novomoskovsk Institute of the D. Mendeleev University of Chemical Technology]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Dudov|Nikolay Dudov]] | |- | style='text-align:right'| 857 | | ''[[:d:Q28358523|Nikolay Efimovitsj Momot]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-08-26 | ''[[:d:Q19618708|Курский]]'' | ''[[:d:Q4331465|Odesa Polytechnic National University]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q811122|төзүче]]'' | | | data-sort-value="1997" | 1997-03-16 |- | style='text-align:right'| 858 | | ''[[:d:Q4481333|Nikolay Fartushny]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-01 | [[Днипропетровск өлкәсе|Днепропетровск өлкәсе]] | ''[[:d:Q4163197|Днепродзержинск дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q18576582|металлург]]''<br/>[[инженер]] | ''[[:d:Q4449572|Taganrog Metallurgical Plant]]'' | | |- | style='text-align:right'| 859 | | ''[[:d:Q4481970|Nikolay Fedorenko]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-04-28 | ''[[:d:Q4377263|Preobrazhenka]]'' | ''[[:d:Q4304107|Мәскәү дәүләт нәзек химия технологияләре университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | ''[[:d:Q4304107|Мәскәү дәүләт нәзек химия технологияләре университеты]]''<br/>''[[:d:Q4504389|РФА Үзәк икътисад-математика институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | data-sort-value="2006" | 2006-04-01 |- | style='text-align:right'| 860 | [[Файл:KutinGK.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4249723|Nikolay Georgievitsj Koetin]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-07-24 | [[Санкт-Петербург]] | | | | [[:commons:Category:Nikolay Kutin|Nikolay Kutin]] | |- | style='text-align:right'| 861 | [[Файл:Nikolay Gerasimenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4135981|Nikolay Gerasimenko]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-12-01 | ''[[:d:Q4108243|Verkh-Suyetka]]'' | ''[[:d:Q3461622|Алтай дәүләт медицина университеты]]'' | [[хирург]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[:commons:Category:Gerasimenko (surname)|Gerasimenko (surname)]] | |- | style='text-align:right'| 862 | [[Файл:Николай Николаевич Гончар.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4143172|Nikolay Gonchar]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-10-18 | [[Мурманск]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Gonchar|Nikolay Gonchar]] | |- | style='text-align:right'| 863 | | ''[[:d:Q28497443|Nikolay Gushchin]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-01-18 | ''[[:d:Q4413998|Selnikovo]]'' | ''[[:d:Q4402649|Владимир Фёдорович Уткин исемендәге Рязань дәүләт радиотехника университеты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2010" | 2010-07-15 |- | style='text-align:right'| 864 | [[Файл:Николай Калистратов.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4209957|Nikolay Kalistratov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-01-02 | ''[[:d:Q4057951|Адорье]]'' | ''[[:d:Q4407693|Санкт-Петербург дәүләт диңгез техник университеты]]'' | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Kalistratov|Nikolay Kalistratov]] | data-sort-value="2023" | 2023-01-26 |- | style='text-align:right'| 865 | | ''[[:d:Q52599042|Nikolay Makarkin]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-12-10 | ''[[:d:Q18173043|Novoe Pshenevo]]'' | ''[[:d:Q4402649|Владимир Фёдорович Уткин исемендәге Рязань дәүләт радиотехника университеты]]''<br/>[[Мордовия дәүләт университеты|Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университеты]] | [[галим]] | [[Мордовия дәүләт университеты|Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 866 | [[Файл:Makarov Nikolay Andreevich 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4275381|Nikolay Makarov]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-12-22 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | ''[[:d:Q4201410|РФА археология институты]]'' | [[:commons:Category:Makarov Nikolay Andreevich|Makarov Nikolay Andreevich]] | |- | style='text-align:right'| 867 | [[Файл:Nikolay Maksyuta 007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4276406|Nikolay Maksyuta]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-05-26 | ''[[:d:Q4188729|Zakharivka]]'' | ''[[:d:Q348791|Admiral Makarov National University of Shipbuilding]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q2106711|кораб төзүчесе]]''<br/>[[менеджер]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q4122988|Volgograd shipbuilding plant]]'' | [[:commons:Category:Nikolay Maksyuta|Nikolay Maksyuta]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-01 |- | style='text-align:right'| 868 | | ''[[:d:Q4285448|Nikolay Matyuk]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-10-14 | ''[[:d:Q4260530|Лешна]]'' | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[галим]] | | [[:commons:Category:Nikolay Matyuk|Nikolay Matyuk]] | data-sort-value="2007" | 2007-02-12 |- | style='text-align:right'| 869 | | ''[[:d:Q20035908|Nikolay Melnikov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-07-25 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]'' | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | ''[[:d:Q4144711|Mining Institute KSC RAS]]''<br/>[[Мурманск арктик университеты]] | | data-sort-value="2018" | 2018-06-02 |- | style='text-align:right'| 870 | [[Файл:Nikolay Volkov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4123338|Nikolay Mikhailovich Volkov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-12-19 | ''[[:d:Q2217663|Shablykinsky District]]'' | ''[[:d:Q4331401|Odesa State Academy of Civil Engineering and Architecture]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Nikolay Volkov|Nikolay Volkov]] | |- | style='text-align:right'| 871 | | ''[[:d:Q18408750|Nikolay Nikitovich Puzyryov]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-11-22 | [[Яковлево]] | | [[галим]] | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q98767231|All Russian Scientific Research Institute of Geophysical Prospecting]]'' | | data-sort-value="2005" | 2005-10-05 |- | style='text-align:right'| 872 | | ''[[:d:Q47604603|Nikolay Nikolaevitsj Kosov]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-06-30 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | | | | |- | style='text-align:right'| 873 | [[Файл:Nikolay Olshansky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4334450|Nikolay Olshansky]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-04-19 | ''[[:d:Q2566975|Drabiv Raion]]'' | ''[[:d:Q1817355|«Львов политехникасы» илкүләм университеты]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Nikolay Olshansky|Nikolay Olshansky]] | |- | style='text-align:right'| 874 | | ''[[:d:Q28354958|Nikolay Parkhomenko]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-02-04 | ''[[:d:Q1011449|Mahdalynivka]]'' | [[Себер дәүләт физик культура һәм спорт университеты|Себер дәүләт физкультура һәм спорт университеты]] | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | | data-sort-value="2009" | 2009-07-10 |- | style='text-align:right'| 875 | [[Файл:Петраков, Николай Яковлевич, депутат ГД.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4360394|Nikolay Petrakov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-03-01 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | [[:commons:Category:Nikolay Petrakov|Nikolay Petrakov]] | data-sort-value="2014" | 2014-01-09 |- | style='text-align:right'| 876 | [[Файл:Polukhin Nikolay 1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q586588|Nikolay Polukhin]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-07-07 | ''[[:d:Q28523640|Гладилово]]'' | | ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Polukhin|Nikolay Polukhin]] | |- | style='text-align:right'| 877 | | ''[[:d:Q4371995|Nikolay Ponomaryov-Stepnoy]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-12-03 | [[Пугачев (шәһәр)|Пугачев]] | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1794356|"Курчатов институты" илкүләм тикшеренү үзәге]]'' | | |- | style='text-align:right'| 878 | | ''[[:d:Q4372580|Nikolay Popov]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-12-14 | [[Усть-Лабинск]] | | [[инженер]] | | | data-sort-value="2008" | 2008-02-03 |- | style='text-align:right'| 879 | | ''[[:d:Q28354965|Nikolay Popov]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-10-22 | ''[[:d:Q1764338|Sosnovsky District, Tambov Oblast]]'' | | | | | data-sort-value="2015" | 2015-09-23 |- | style='text-align:right'| 880 | [[Файл:Nikolay Rastorguyev (2017).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4390600|Nikolay Rastorguyev]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-02-21 | [[Лыткарино]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q855091|гитарист]]''<br/>''[[:d:Q46185|bass guitar]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q12360214|bass guitarist]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q1055894|депутат]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Rastorguyev|Nikolay Rastorguyev]] | |- | style='text-align:right'| 881 | | ''[[:d:Q4413496|Nikolay Seleznev]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-05-02 | ''[[:d:Q16673893|Maly Antibes]]'' | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]]<br/>''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | | | | data-sort-value="2021" | 2021-03-06 |- | style='text-align:right'| 882 | [[Файл:Nv sobolev photo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18409066|Nikolay Sobolev]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-05-28 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay V. Sobolev|Nikolay V. Sobolev]] | data-sort-value="2022" | 2022-03-25 |- | style='text-align:right'| 883 | [[Файл:2024 Nikolay Tsiskaridze.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2634607|Nikolay Tsiskaridze]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-12-31 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q4303894|Мәскәү дәүләт хореография академиясе]]'' | ''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]''<br/>''[[:d:Q2393361|dance teacher]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Tsiskaridze|Nikolay Tsiskaridze]] | |- | style='text-align:right'| 884 | | ''[[:d:Q30346485|Nikolay Vereshchagin]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-12-18 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q21643413|Scientific Center of Neurology]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-10-11 |- | style='text-align:right'| 885 | [[Файл:Nikolai Vinogradov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4111789|Nikolay Vinogradov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-22 | [[Владимир (шәһәр)|Владимир]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Vinogradov|Nikolay Vinogradov]] | data-sort-value="2025" | 2025-06-12 |- | style='text-align:right'| 886 | [[Файл:Nikolay Volodin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21637285|Nikolay Volodin]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-07-16 | ''[[:d:Q23883762|Хотьково (Шаблыкинан кӀошт)]]'' | ''[[:d:Q4398054|Владимир Иванович Вернадский исемендәге Россия дәүләт халык хуҗалыгы университеты]]'' | ''[[:d:Q1781198|агроном]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Nikolay Volodin|Nikolay Volodin]] | data-sort-value="2017" | 2017-03-21 |- | style='text-align:right'| 887 | | ''[[:d:Q4536568|Nikolay Yaitsky]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-06-11 | ''[[:d:Q4537719|Yampil]]'' | ''[[:d:Q4166242|Донецк милли тыйб университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[хирург]] | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | | data-sort-value="2025" | 2025-07-11 |- | style='text-align:right'| 888 | | ''[[:d:Q112989346|Nina Aleksandrovna Koshurnikova]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-12-20 | [[Тум|Томск]] | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q12765408|epidemiologist]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025-02-13 |- | style='text-align:right'| 889 | [[Файл:Ананиашвили Нина Гедевановна.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q253952|Nina Ananiashvili]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-03-19 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q4303894|Мәскәү дәүләт хореография академиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]'' | ''[[:d:Q7603057|State Ballet of Georgia]]'' | [[:commons:Category:Nina Ananiashvili|Nina Ananiashvili]] | |- | style='text-align:right'| 890 | | ''[[:d:Q255473|Nina Gavrilyuk]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-04-13 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q13382608|чаңгы узышчысы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 891 | | ''[[:d:Q4151946|Nina Gulyayeva]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-04-18 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]'' | | data-sort-value="2025" | 2025-10-03 |- | style='text-align:right'| 892 | | ''[[:d:Q4292461|Nina Meshko]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-05-18<br/>1917 | [[Тверь губернасы]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q12130228|Moscow State Institute of Music named after A.G. Schnittke]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | data-sort-value="2008" | 2008-10-09 |- | style='text-align:right'| 893 | | ''[[:d:Q4334208|Nina Olkhina]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-10-10 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | ''[[:d:Q1981162|Товстоногов исемендәге Зур дырам тиятры]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-08-20 |- | style='text-align:right'| 894 | | ''[[:d:Q4405072|Nina Sazonova]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-12-25 | ''[[:d:Q4061495|Alexandrovsky Uyezd]]'' | ''[[:d:Q96144507|Faculty of Medicine]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q1958711|Русия әрмесенең Үзәк академия театры]]'' | [[:commons:Category:Nina Sazonova|Nina Sazonova]] | data-sort-value="2004" | 2004-03-01 |- | style='text-align:right'| 895 | [[Файл:Nina Urgant 1962.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4476911|Nina Urgant]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-09-04 | [[Луга]] | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-12-03 |- | style='text-align:right'| 896 | | ''[[:d:Q18009092|Ninel Petrova]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-03-15 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q4070300|ballerina]]''<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]'' | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | | data-sort-value="2026" | 2026-03-07 |- | style='text-align:right'| 897 | | ''[[:d:Q12161542|Ninel' Tkachenko]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-11-21 | [[Харьков]] | ''[[:d:Q3912941|Kharkov Musical School]]'' | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q61817103|principal director]]'' | ''[[:d:Q2561905|Беларус Җөмһүрияте опера һәм балет театры]]''<br/>''[[:d:Q4303887|Moscow Philharmonic Society]]''<br/>''[[:d:Q195513|Әдис милли академия опера һәм балет театры]]''<br/>''[[:d:Q1515426|Украина милли музыка академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1246092|Илбау милли академия опера һәм балет театры]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-09-26 |- | style='text-align:right'| 898 | | ''[[:d:Q16438154|Olda Andreeva]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-07-21 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-05-07 |- | style='text-align:right'| 899 | | ''[[:d:Q27918378|Oleg Aksyutin]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-05 | [[Самар]] | ''[[:d:Q4406400|Самар дәүләт аэрокосмос университеты]]'' | [[менеджер]] | [[Газпром]] | | |- | style='text-align:right'| 900 | [[Файл:Expedition 39 crew portrait2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7086024|Oleg Artemyev]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-12-28 | [[Рига]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[Галәмче|космонавт]]<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Oleg Artemyev|Oleg Artemyev]] | |- | style='text-align:right'| 901 | [[Файл:Oleg Belakovsky 2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4081511|Oleg Belakovsky]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-09-06 | [[Кропивницкий|Кропывнытскый]] | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q2577681|sports physician]]'' | | [[:commons:Category:Oleg Belakovsky|Oleg Belakovsky]] | data-sort-value="2015" | 2015-07-19 |- | style='text-align:right'| 902 | | ''[[:d:Q4082923|Oleg Belotserkovskii]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-08-29 | [[Ливны]] | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Россия фәннәр академиясе]]<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>''[[:d:Q4129931|Dorodnitsyn Computing Centre]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q4201405|Institute for Computer Aided Design]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-07-14 |- | style='text-align:right'| 903 | [[Файл:Oleg Betin 2012-01-04.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q377027|Oleg Betin]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-08-25 | [[Тамбов]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Oleg Betin|Oleg Betin]] | data-sort-value="2023" | 2023-06-17 |- | style='text-align:right'| 904 | | ''[[:d:Q4089621|Oleg Bogomolov]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-08-20 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-08-14 |- | style='text-align:right'| 905 | [[Файл:Oleg Budargin (2015-11-09) 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4097965|Oleg Budargin]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-11-16 | ''[[:d:Q1373959|Klyuchi]]'' | ''[[:d:Q2621984|Fedorosky Polar State University]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Oleg Budargin|Oleg Budargin]] | |- | style='text-align:right'| 906 | | ''[[:d:Q18634132|Oleg Bukharin]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-09-16 | [[Чиләбе]] | ''[[:d:Q4534008|Көньяк Урал дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q30281906|Institute of Cellular and Intracellular Symbiosis]]''<br/>''[[:d:Q4336165|Ырынбур дәүләт медицина академиясе]]'' | | |- | style='text-align:right'| 907 | | ''[[:d:Q21065076|Oleg Bykov]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-10-15 | [[Тула]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | ''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-08-27 |- | style='text-align:right'| 908 | [[Файл:Oleg Karpov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q48953359|Oleg Edoeardovitsj Karpov]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-12-24 | [[Рязань]] | ''[[:d:Q2333445|Рязань дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q45153143|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм медицина һәм хирургия үзәге]]'' | [[:commons:Category:Oleg Karpov|Oleg Karpov]] | |- | style='text-align:right'| 909 | [[Файл:Демченко Олег Фёдорович (irkut com).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4157729|Oleg Fjodorowitsch Demtschenko]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-10-13 | ''[[:d:Q35902|Zhambyl District, North Kazakhstan Region]]'' | ''[[:d:Q4406400|Самар дәүләт аэрокосмос университеты]]'' | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]''<br/>''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 910 | | ''[[:d:Q636198|Oleg Gorobiy]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-07-02 | [[Воронеж]] | ''[[:d:Q1807470|Воронеж дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4125411|Воронеж дәүләт спорт академиясе]]'' | ''[[:d:Q16004471|kayaker]]''<br/>''[[:d:Q13382566|каноэда ишүче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 911 | [[Файл:Oleg Kosenkov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15069617|Oleg Ivanovich Kosenkov]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-04-21 | [[Цемравичы]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>[[Тимер юлы гаскәрләре һәм хәрби бәйләнешләр хәрби институты]]<br/>''[[:d:Q1592900|Андрей Васильевич Хрулёв исемендәге Хәрби матди-техник тәэминат академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Oleg Kosenkov|Oleg Kosenkov]] | |- | style='text-align:right'| 912 | | ''[[:d:Q4208207|Oleg Kazachkovsky]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-11-03 | [[Днипро]] | ''[[:d:Q1989628|Олесь Һончар исемендәге Днепропетровск милли университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | ''[[:d:Q1794356|"Курчатов институты" илкүләм тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q1516026|Атым йокташкычлары беле-тикшеренү урнатмасы]]''<br/>''[[:d:Q126824|Александр Ильич Лейпунский исемендәге Физика һәм энергетика институты — Россия Федерациясе дәүләт фәнни үзәге]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-01-10 |- | style='text-align:right'| 913 | [[Файл:Oleg Korolev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1962353|Oleg Korolyov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-02-23 | ''[[:d:Q1655801|Terbunsky District]]'' | [[Николай Иванович Вавилов исемендәге Сарытау дәүләт генетика, биотехнология һәм инженерия университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Oleg Korolyov|Oleg Korolyov]] | |- | style='text-align:right'| 914 | [[Файл:Oleg Kotov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q342338|Oleg Kotov]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-10-27 | [[Акмәсҗит]] | | [[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q432425|бортинженер]]'' | | [[:commons:Category:Oleg Kotov|Oleg Kotov]] | |- | style='text-align:right'| 915 | [[Файл:Oleg Kovalev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4225606|Oleg Kovalyov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-09-07 | ''[[:d:Q4103419|Vannóvskoye]]'' | ''[[:d:Q4398494|Ростов дәүләт төзелеш университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Oleg Kovalev|Oleg Kovalev]] | data-sort-value="2020" | 2020-05-11 |- | style='text-align:right'| 916 | | ''[[:d:Q4241823|Oleg Krokhin]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-03-14 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-12-20 |- | style='text-align:right'| 917 | [[Файл:Сенатор Кувшинников.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4230285|Oleg Kuvshinnikov]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-02-02 | [[Череповец]] | ''[[:d:Q1131600|Дәүләт идарә университеты]]'' | [[губернатор]]<br/>''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]'' | | [[:commons:Category:Oleg Kuvshinnikov|Oleg Kuvshinnikov]] | |- | style='text-align:right'| 918 | [[Файл:Кузин О. С. 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16668235|Oleg Kuzin]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-04-10 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | | | [[:commons:Category:Oleg Sergeevich Kuzin|Oleg Sergeevich Kuzin]] | |- | style='text-align:right'| 919 | [[Файл:Oleg Losik 4.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4267195|Oleg Losik]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-12-04 | [[Ярцево]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[укытучы]] | | [[:commons:Category:Oleg Losik|Oleg Losik]] | data-sort-value="2012" | 2012-08-20 |- | style='text-align:right'| 920 | | ''[[:d:Q15207414|Oleg Loskov]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-07-29 | ''[[:d:Q19851119|Vasilyevka]]'' | | | ''[[:d:Q2431005|Vityaz]]''<br/>''[[:d:Q294405|Alpha Group]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-09-03 |- | style='text-align:right'| 921 | | ''[[:d:Q4300232|Oleg Mokshantsev]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-12-30 | [[Кишинёв]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | data-sort-value="2007" | 2007-01-22 |- | style='text-align:right'| 922 | | ''[[:d:Q15066396|Oleg N. Favorsky]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-01-27 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q190610|Baranov Central Institute of Aviation Motor Development]]''<br/>''[[:d:Q16495857|Aviamotor Scientific and Technical Complex «Soyuz»]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-06-24 |- | style='text-align:right'| 923 | [[Файл:Expedition 71 Press Conference (NHQ202403200025).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q963226|Oleg Novitskiy]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-10-12 | [[Чэрвень (горад)|Червен]] | ''[[:d:Q4094046|Borisoglebsk Higher Aviators School]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>''[[:d:Q408832|хәрби очучы]]''<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Oleg Novitskiy|Oleg Novitskiy]] | |- | style='text-align:right'| 924 | [[Файл:Oleg Romantsev in 2022.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q433612|Oleg Romantsev]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-01-04 | ''[[:d:Q19614375|Gavrilovskoïé]]'' | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | [[:commons:Category:Oleg Romantsev|Oleg Romantsev]] | |- | style='text-align:right'| 925 | [[Файл:Oleg Saitov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q49380|Oleg Saitov]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-05-26 | [[Яңа Куйбышев|Новокуйбышевск]] | | ''[[:d:Q11338576|боксчы]]'' | | [[:commons:Category:Oleg Saitov|Oleg Saitov]] | |- | style='text-align:right'| 926 | [[Файл:Oleg Savelyev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16013015|Oleg Savelyev]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-10-27 | [[Санкт-Петербург]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Oleg Savelyev|Oleg Savelyev]] | |- | style='text-align:right'| 927 | [[Файл:Oleg Siyenko, February 2011.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q15079286|Oleg Siyenko]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-02-11 | [[Батайск]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]]<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | | [[:commons:Category:Oleg Siyenko|Oleg Siyenko]] | |- | style='text-align:right'| 928 | [[Файл:Oleg Skripochka.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q927249|Oleg Skripochka]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-12-24 | [[Невинномысск]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[Галәмче|космонавт]]<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q432425|бортинженер]]'' | [[Роскосмос]] | [[:commons:Category:Oleg Skripochka|Oleg Skripochka]] | |- | style='text-align:right'| 929 | | ''[[:d:Q4457028|Oleg Tibekin]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-08-01 | [[Красноярск]] | | | | | data-sort-value="1999" | 1999-12-16 |- | style='text-align:right'| 930 | [[Файл:Ольга-Аросева.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q459777|Olga Aroseva]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-12-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q62018260|Дәүләт цирк һәм эстрада сәнгате укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]'' | ''[[:d:Q4304032|Мәскәү академия сатира театры]]'' | [[:commons:Category:Olga Alexandrovna Aroseva|Olga Alexandrovna Aroseva]] | data-sort-value="2013" | 2013-10-13 |- | style='text-align:right'| 931 | [[Файл:Olga Bogdanova (mil.ru).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q27955197|Olga Bogdanova]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-08-07 | ''[[:d:Q2633540|Sculeni]]'' | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Olga Bogdanova|Olga Bogdanova]] | |- | style='text-align:right'| 932 | | ''[[:d:Q4500589|Olga Khokhryakova]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-11 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]'' | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]] | | data-sort-value="2019" | 2019-07-31 |- | style='text-align:right'| 933 | [[Файл:Olga Medvedtseva.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q236635|Olga Medvedtseva]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-07-07 | [[Бородино (шәһәр)]] | [[Себер федераль университеты]] | ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]''<br/>''[[:d:Q13382608|чаңгы узышчысы]]'' | | [[:commons:Category:Olga Medvedtseva|Olga Medvedtseva]] | |- | style='text-align:right'| 934 | | ''[[:d:Q4173804|Olga Yegorova]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-06-29 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]] | ''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>[[хокук белгече]] | | | |- | style='text-align:right'| 935 | [[Файл:Otari Arshba.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4071023|Otari Arshba]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-04-12 | [[Сухум]] | ''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Otari Arshba|Otari Arshba]] | |- | style='text-align:right'| 936 | | ''[[:d:Q4058054|Pavel Ayedonitsky]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-08-19 | ''[[:d:Q4463595|Troitske]]'' | ''[[:d:Q4059172|Academic Music College of the Moscow Conservatory]]''<br/>''[[:d:Q4146678|Гнесиннар ис. дәүләт музыка укуханәсе]]'' | [[композитор]] | | | data-sort-value="2003" | 2003-03-16 |- | style='text-align:right'| 937 | [[Файл:Pbalakshin2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4076330|Pavel Balakshin]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-07-10 | ''[[:d:Q2601494|Kotlassky District]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Pavel Balakshin|Pavel Balakshin]] | data-sort-value="2024" | 2024-04-15 |- | style='text-align:right'| 938 | | ''[[:d:Q18755240|Pavel Borodin]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-06-30<br/>1911 | [[Орёл]] | ''[[:d:Q4304031|Мәскәү дәүләт автомобил-юл техника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="1998" | 1998-03-11 |- | style='text-align:right'| 939 | [[Файл:Pavel Bure in Canucks uniform.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q440741|Pavel Bure]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-03-31 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]'' | | [[:commons:Category:Pavel Bure|Pavel Bure]] | |- | style='text-align:right'| 940 | | ''[[:d:Q4151550|Pavel Gudz]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-09-28 | ''[[:d:Q4444747|Stufchyntsi]]'' | ''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | [[укытучы]] | | [[:commons:Category:Pavel Gudz|Pavel Gudz]] | data-sort-value="2008" | 2008-05-05 |- | style='text-align:right'| 941 | [[Файл:Gusev and Shoigu 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4152702|Pavel Gusev]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-04 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | | [[:commons:Category:Pavel Gusev|Pavel Gusev]] | |- | style='text-align:right'| 942 | [[Файл:PI Sidorov.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4418859|Pavel Ivanovitsj (vratsj) Sidorov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-03-13 | [[Архангельск]] | ''[[:d:Q4412318|Төньяк дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4412318|Төньяк дәүләт медицина университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 943 | [[Файл:Pavel Kamnev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23948772|Pavel Kamnev]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-14 | [[Махачкала]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]'' | | [[:commons:Category:Pavel Kamnev|Pavel Kamnev]] | data-sort-value="2023" | 2023-01-09 |- | style='text-align:right'| 944 | | ''[[:d:Q4499636|Pavel Khomsky]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-03-30 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q487596|драматург]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q571291|Моссовет ис. театр]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-09-06 |- | style='text-align:right'| 945 | [[Файл:Pavel Kogan.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1398124|Pavel Kogan]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-06-06 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q1259917|скрипкачы]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:Pavel Kogan|Pavel Kogan]] | |- | style='text-align:right'| 946 | [[Файл:Pavel Lebeshev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4256037|Pavel Lebeshev]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-02-15 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q222344|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1208175|кинооператор]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Pavel Lebeshev|Pavel Lebeshev]] | data-sort-value="2003" | 2003-02-23 |- | style='text-align:right'| 947 | | ''[[:d:Q7155792|Pavel Melnikov]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-08-08 | [[Новочеркасск]] | | ''[[:d:Q13382576|ишүче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 948 | | ''[[:d:Q4318306|Pavel Necheporenko]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-08-18 | ''[[:d:Q161980|Чыһырын]]'' | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q1278335|коралчы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q56418646|балалайкачы]]'' | | | data-sort-value="2009" | 2009-03-27 |- | style='text-align:right'| 949 | [[Файл:Popov HR.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16586877|Pavel Popov]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-01-01 | [[Красноярск]] | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Pavel Popov|Pavel Popov]] | |- | style='text-align:right'| 950 | [[Файл:Pavel Popovich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q118490|Pavel Popovich]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-10-05 | ''[[:d:Q70592|Узын]]'' | ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]] | | [[:commons:Category:Pavel Popovich|Pavel Popovich]] | data-sort-value="2009" | 2009-09-29 |- | style='text-align:right'| 951 | [[Файл:Pavel Rozhkov 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18043447|Pavel Rozhkov]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-06-30 | [[Раменское]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | ''[[:d:Q4344898|Russian Paralympic Committee]]'' | [[:commons:Category:Pavel Rozhkov|Pavel Rozhkov]] | |- | style='text-align:right'| 952 | | ''[[:d:Q4408634|Pavel Sarkisov]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-09-19 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-04-25 |- | style='text-align:right'| 953 | | ''[[:d:Q4419758|Pavel Simonov]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-04-20 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]'' | ''[[:d:Q4201459|Institute of Higher Nervous Activity]]'' | | data-sort-value="2002" | 2002-06-06 |- | style='text-align:right'| 954 | [[Файл:Павел Яковлевич Слободкин.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4423690|Pavel Slobodkin]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-05-09 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[:commons:Category:Pavel Slobodkin|Pavel Slobodkin]] | data-sort-value="2017" | 2017-08-08 |- | style='text-align:right'| 955 | | ''[[:d:Q15076162|Pavel Steblin]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-11 | ''[[:d:Q214945|Pápa]]'' | | | | | data-sort-value="2002" | 2002 |- | style='text-align:right'| 956 | [[Файл:Pavel Vinogradov 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q466075|Pavel Vinogradov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-08-31 | [[Магадан]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[Галәмче|космонавт]]<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q55351476|сынаучы галәмгизәр]]'' | | [[:commons:Category:Pavel Vinogradov|Pavel Vinogradov]] | |- | style='text-align:right'| 957 | [[Файл:Peter Pimashkov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4362893|Petr Pimashkov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-07-02 | [[Бовки]] | ''[[:d:Q4418288|Себер дәүләт технологик университеты]]''<br/>''[[:d:Q4146982|Дәүләт төсле металлар һәм алтын университеты]]''<br/>''[[:d:Q16666967|Krasnoyarsk Polytechnic College]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Petr Pimashkov|Petr Pimashkov]] | data-sort-value="2021" | 2021-08-12 |- | style='text-align:right'| 958 | [[Файл:Petr Shaboltay (2023-10-17).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4519164|Petr Shaboltay]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-08-11 | ''[[:d:Q21344289|Uvelye]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[:commons:Category:Petr Shaboltay|Petr Shaboltay]] | |- | style='text-align:right'| 959 | [[Файл:Mitrapalit Filaret 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1392426|Philaret]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-03-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]''<br/>''[[:d:Q56737452|Moscow Theological Seminary]]'' | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''<br/>''[[:d:Q123819727|Orthodox theologian]]''<br/>''[[:d:Q189854|мәтран]]'' | | [[:commons:Category:Philaret (Vakhromeyev)|Philaret (Vakhromeyev)]] | data-sort-value="2021" | 2021-01-12 |- | style='text-align:right'| 960 | [[Файл:Aksenov Petr Nikolaevich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q39083626|Pyotr Aksyonov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-25 | ''[[:d:Q4341824|Pavlovskoe]]'' | | [[галим]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1340643|төзүче]]'' | | [[:commons:Category:Pyotr Aksyonov|Pyotr Aksyonov]] | data-sort-value="2022" | 2022-11-04 |- | style='text-align:right'| 961 | | ''[[:d:Q23889062|Pyotr Goncharov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-02-02 | [[Красноярск крае]] | [[Себер дәүләт инженерия һәм биотехнология университеты]] | [[галим]] | | | data-sort-value="2016" | 2016-04-18 |- | style='text-align:right'| 962 | [[Файл:Klimuk.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q434546|Pyotr Klimuk]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-07-10 | [[Камаровка (Брэсцкий районы)|Камаровка]] | ''[[:d:Q4513575|Escuela Superior Militar de Aviación de Pilotos de Chernígov]]''<br/>''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Piotr Klimuk|Piotr Klimuk]] | |- | style='text-align:right'| 963 | [[Файл:Pyotr Latyshev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2358865|Pyotr Latyshev]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-08-30 | [[Хмельницкий|Хмелнытскый]] | ''[[:d:Q4334698|Россия ЭЭМның Омск академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Pyotr Latyshev|Pyotr Latyshev]] | data-sort-value="2008" | 2008-12-02 |- | style='text-align:right'| 964 | [[Файл:Петр Монастырский.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4301447|Pyotr Monastyrsky]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-07-17 | [[Одесса]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''<br/>''[[:d:Q13438887|Professional technical school]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | ''[[:d:Q4331473|Odesa Young Spectator's Theatre]]''<br/>''[[:d:Q153502|Самар дырам тиятры]]''<br/>''[[:d:Q4348492|Пинзә өлкә дырам тиятры]]''<br/>''[[:d:Q4366448|Самар дәүләт социаль-педагогика университеты]]''<br/>''[[:d:Q4167650|Koleso Drama Theatre]]'' | [[:commons:Category:Pyotr Monastersky|Pyotr Monastersky]] | data-sort-value="2013" | 2013-07-01 |- | style='text-align:right'| 965 | [[Файл:Peter Ossovskiy.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q20891977|Pyotr Ossovsky]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-05-18 | ''[[:d:Q591872|Мала-Выска]]'' | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Pyotr Ossovsky (painter)|Pyotr Ossovsky (painter)]] | data-sort-value="2015" | 2015-08-01 |- | style='text-align:right'| 966 | [[Файл:Пётр Серков.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q112992983|Pyotr Serkov]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-07-07 | [[Полдомасово (Сембер өлкәсе)]]<br/>[[Сембер районы]] | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Pyotr Serkov|Pyotr Serkov]] | |- | style='text-align:right'| 967 | [[Файл:Pyotr Sumin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2375587|Pyotr Sumin]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-06-21 | [[Югары Санарка]] | ''[[:d:Q1777988|Көньяк Урал дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Petr Sumin|Petr Sumin]] | data-sort-value="2011" | 2011-01-06 |- | style='text-align:right'| 968 | | ''[[:d:Q4107030|Pyotr Velyaminov]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-12-07 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | [[:commons:Category:Pyotr Velyaminov|Pyotr Velyaminov]] | data-sort-value="2009" | 2009-06-14 |- | style='text-align:right'| 969 | [[Файл:Vinogradov pa.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30605681|Pyotr Vinogradov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-07-10 | [[Ногинск]] | ''[[:d:Q4303891|Мәскәү дәүләт физик мәдәният академиясе]]'' | [[галим]] | | [[:commons:Category:Pyotr Alekseyevich Vinogradov|Pyotr Alekseyevich Vinogradov]] | data-sort-value="2017" | 2017-06-07 |- | style='text-align:right'| 970 | | ''[[:d:Q4058816|Rafik Sabirovitsj Ayzatoelov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-27 | ''[[:d:Q4450837|Tambovka]]'' | ''[[:d:Q4418285|Себер дәүләт сәнәгый университеты]]'' | | ''[[:d:Q4418285|Себер дәүләт сәнәгый университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 971 | | ''[[:d:Q4276258|Raisa Maksimova]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-11-02 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]''<br/>''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q1255617|Сарытау драма театры]]''<br/>''[[:d:Q4408454|Saratov Theatre of the Young Audience named after Yu. P. Kiselyov]]''<br/>''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]''<br/>''[[:d:Q4304021|Мәскәү сәнгать театры]]'' | | data-sort-value="2024" | 2024-12-11 |- | style='text-align:right'| 972 | [[Файл:RR5110-0128R.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q464868|Raisa Smetanina]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-02-29 | [[Мохча]] | | ''[[:d:Q13382608|чаңгы узышчысы]]'' | | [[:commons:Category:Raisa Smetanina|Raisa Smetanina]] | |- | style='text-align:right'| 973 | [[Файл:RIAN archive 644728 Ballerina Raisa Struchkova in scene from ballet Sleeping Beauty.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4444413|Raisa Struchkova]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-10-05 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4303894|Мәскәү дәүләт хореография академиясе]]'' | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q4070300|ballerina]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]'' | [[Зур театр]]<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | | data-sort-value="2005" | 2005-05-02 |- | style='text-align:right'| 974 | [[Файл:Khaitov.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4494688|Rakhim Khaitov]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-01-06 | [[Сәмәрканд]] | ''[[:d:Q18399739|Сәмәрканд дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | ''[[:d:Q4304082|Россия медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q30897635|Institute of Immunology]]'' | [[:commons:Category:Rakhim Khaitov|Rakhim Khaitov]] | data-sort-value="2022" | 2022-03-11 |- | style='text-align:right'| 975 | [[Файл:Rem Khramov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q29043638|Rem Khramov]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-06-28 | [[Воронеж]] | [[Грозный дәүләт нефть техника университеты|Академик М.Д. Миллионщиков исемендәге Грозный дәүләт нефть техник университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Rem Khramov|Rem Khramov]] | data-sort-value="2020" | 2020-02-16 |- | style='text-align:right'| 976 | [[Файл:Sagdeev Renad.jpg|center|128px]] | [[Renad Säğdiev]] | data-sort-value="1941" | 1941-12-13 | [[Казан]] | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4201378|International Tomography Center]]'' | [[:commons:Category:Renad Sagdeyev|Renad Sagdeyev]] | |- | style='text-align:right'| 977 | | ''[[:d:Q4532086|Revold Entov]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-03-23 | [[Киев]] | ''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | | data-sort-value="2025" | 2025-10-22<br/>2025 |- | style='text-align:right'| 978 | | ''[[:d:Q2023059|Rimma Kazakova]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-01-27 | [[Акъяр]] | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q822146|җыр сүзләрен язучы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>[[җырчы]] | | [[:commons:Category:Rimma Kazakova|Rimma Kazakova]] | data-sort-value="2008" | 2008-05-19 |- | style='text-align:right'| 979 | [[Файл:Markova Rimma.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4282079|Rimma Markova]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-03-03 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Rimma Markova|Rimma Markova]] | data-sort-value="2015" | 2015-01-15 |- | style='text-align:right'| 980 | | ''[[:d:Q7347353|Robert Markaryan]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-20 | [[Бакы]] | ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 981 | [[Файл:Rolan Bykov (1).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q378333|Rolan Bykov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-10-12 | [[Киев]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>[[язучы]] | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Rolan Bykov|Rolan Bykov]] | data-sort-value="1998" | 1998-10-06 |- | style='text-align:right'| 982 | [[Файл:Генерал-лейтенант Бердников Р.Б.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109492823|Roman Berdnikov]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-08-31 | [[Камень-на-Оби]] | ''[[:d:Q4220275|Kyiv Suvorov Military School]]''<br/>''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Roman Berdnikov|Roman Berdnikov]] | |- | style='text-align:right'| 983 | [[Файл:Roman Kartsev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4216344|Roman Kartsev]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-05-20 | [[Одесса]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q18545066|стендап-комик]]''<br/>''[[:d:Q12406482|юморист]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]'' | | [[:commons:Category:Roman Kartsev|Roman Kartsev]] | data-sort-value="2018" | 2018-10-02 |- | style='text-align:right'| 984 | | ''[[:d:Q7362095|Roman Monchenko]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-08-09 | | | ''[[:d:Q13382576|ишүче]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-01-02 |- | style='text-align:right'| 985 | [[Файл:Petushkov Roman.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4361864|Roman Petushkov]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-02-18 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4303891|Мәскәү дәүләт физик мәдәният академиясе]]'' | ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]'' | | [[:commons:Category:Roman Petushkov|Roman Petushkov]] | |- | style='text-align:right'| 986 | [[Файл:Roman Romanenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q457064|Roman Romanenko]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-08-09 | [[Щёлково]] | ''[[:d:Q4407757|Saint Petersburg Suvorov Military School]]''<br/>''[[:d:Q4513575|Escuela Superior Militar de Aviación de Pilotos de Chernígov]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Roman Romanenko|Roman Romanenko]] | |- | style='text-align:right'| 987 | | ''[[:d:Q19909962|Roman Vasilevitsj Maystrisjin]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-08-04 | ''[[:d:Q4367374|Pidhirne]]'' | | ''[[:d:Q811122|төзүче]]'' | | | data-sort-value="2003" | 2003-03-23 |- | style='text-align:right'| 988 | | ''[[:d:Q55104273|Rostislav Karpov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-09-08 | [[Тум|Томск]] | [[Себер дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q3264451|кардиолог]]''<br/>''[[:d:Q2419397|терапевт]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | [[Себер дәүләт медицина университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 989 | | ''[[:d:Q4523829|Rostislav Shilo]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-10-23 | [[Дальнереченск]] | | | | | data-sort-value="2016" | 2016-04-26 |- | style='text-align:right'| 990 | | ''[[:d:Q55809379|Rudiy Khodzhoyan]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-09-10 | | | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 991 | [[Файл:Rudolf Furmanov (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4493522|Rudolf Furmanov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-10-22 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q943995|impresario]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | | [[:commons:Category:Rudolf Furmanov|Rudolf Furmanov]] | data-sort-value="2021" | 2021-04-09 |- | style='text-align:right'| 992 | [[Файл:Kehlerov (2013-04-12).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4219877|Sabir Gadzjimetovitsj Kechlerov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-05-02 | ''[[:d:Q1657935|Orta-Stal]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Sabir Kehlerov|Sabir Kehlerov]] | |- | style='text-align:right'| 993 | | ''[[:d:Q4064375|Said Amirov]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-03-05 | ''[[:d:Q27061589|Dzhangamakhi]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 994 | [[Файл:KatykSA.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4217534|Sali Aleksandrovitsj Katik]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-10-20 | [[Серов (шәһәр)|Серов]] | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Sali Katyk|Sali Katyk]] | data-sort-value="2010" | 2010-05-28 |- | style='text-align:right'| 995 | | ''[[:d:Q4247880|Seid Kurbanov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-12-21 | ''[[:d:Q4405804|Salik]]'' | ''[[:d:Q4153922|Дагстан дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2009" | 2009-03-12 |- | style='text-align:right'| 996 | | ''[[:d:Q50289101|Semion Kazarov]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-08-20 | [[Әстерхан]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q4258700|Lenenergo]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-10-30 |- | style='text-align:right'| 997 | [[Файл:Semen Gershtein (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2269323|Semyon Gershteyn]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-07-13 | [[Харбин]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1664876|Institute for High Energy Physics]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[:commons:Category:Semen Solomonovich Gershtein (physicist)|Semen Solomonovich Gershtein (physicist)]] | data-sort-value="2023" | 2023-02-20 |- | style='text-align:right'| 998 | [[Файл:Semyon Vainshtok (2006-04-26).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2800420|Semyon Vainshtok]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-10-05 | [[Климыуци (Дондушени)]] | ''[[:d:Q1741154|Киев милли төзелеш һәм архитектура университеты]]'' | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Semyon Vainshtok|Semyon Vainshtok]] | |- | style='text-align:right'| 999 | | ''[[:d:Q18399814|Serafim Afonin]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-06-30 | ''[[:d:Q4341634|Pavlovka]]'' | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | ''[[:d:Q18576582|металлург]]'' | | | data-sort-value="2014" | 2014-10-28 |- | style='text-align:right'| 1000 | [[Файл:Serafim Tulikov 1999.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3479110|Serafim Tulikov]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-07-07 | [[Калуга]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q753110|җырлар авторы]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]'' | | [[:commons:Category:Serafim Tulikov|Serafim Tulikov]] | data-sort-value="2004" | 2004-01-29 |- | style='text-align:right'| 1001 | | ''[[:d:Q4247167|Serafima Kundirenko]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-07-07 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q15117302|воллейболчы]]'' | | | data-sort-value="2005" | 2005-12-08 |- | style='text-align:right'| 1002 | | ''[[:d:Q112122224|Sergeev Aleksej Georgievich]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-04-01 | [[Курск]] | ''[[:d:Q4304083|Мәскәү политехника университеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4113278|Александр һәм Николай Григорьевич Столетовлар исемендәге Владимир дәүләт университеты]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-07-22 |- | style='text-align:right'| 1003 | [[Файл:Sergey Avakyants, 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3701171|Sergei Avakyants]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-04-06 | [[Ереван]] | ''[[:d:Q16334349|П. С. Нахимов исемендәге хәрби-диңгез көчләре академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Avakyants|Sergey Avakyants]] | |- | style='text-align:right'| 1004 | [[Файл:Sergei Dorensky, December 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6125697|Sergei Dorensky]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-12-03 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q2675537|music teacher]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-02-26 |- | style='text-align:right'| 1005 | [[Файл:2009-12-26 Сергей Франк.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q1426030|Sergei Frank]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-08-13 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q4127435|Бөтенрусия тышкы сәүдә академиясе]]'' | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Sergei Frank|Sergei Frank]] | |- | style='text-align:right'| 1006 | [[Файл:Sergei Krikalev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q313815|Sergei Krikalev]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-08-27 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]'' | [[Галәмче|космонавт]]<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q222344|кинооператор]]'' | ''[[:d:Q763402|Энергия]]''<br/>''[[:d:Q730282|Yuri Gagarin Cosmonaut Training Center]]''<br/>''[[:d:Q737127|TsNIIMash]]'' | [[:commons:Category:Sergei Krikalev|Sergei Krikalev]] | |- | style='text-align:right'| 1007 | [[Файл:Неверов, Сергей Иванович (июнь 2020).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4315683|Sergei Neverov]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-12-21 | [[Таштагол]] | ''[[:d:Q4418285|Себер дәүләт сәнәгый университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Ivanovich Neverov|Sergey Ivanovich Neverov]] | |- | style='text-align:right'| 1008 | [[Файл:Sergei Roldugin in Palmyra.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4396930|Sergei Roldugin]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-09-28 | [[Сахалин өлкәсе]] | ''[[:d:Q5371998|Emils Darzins Music School]]''<br/>''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q13219637|виолончелист]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[:commons:Category:Sergei Roldugin|Sergei Roldugin]] | |- | style='text-align:right'| 1009 | [[Файл:Sergei Ryabkov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4402403|Sergei Ryabkov]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-07-08 | [[Санкт-Петербург]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Sergei Ryabkov|Sergei Ryabkov]] | |- | style='text-align:right'| 1010 | [[Файл:Sergei Shmatko.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q1860698|Sergei Shmatko]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-09-26 | [[Ставрополь]] | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q155354|Марбург университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | ''[[:d:Q1785784|Rosenergoatom]]''<br/>''[[:d:Q757657|Atomstroyexport]]'' | [[:commons:Category:Sergei Shmatko|Sergei Shmatko]] | data-sort-value="2021" | 2021-11-07 |- | style='text-align:right'| 1011 | [[Файл:Sergei Slonimsky, October 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q959291|Sergei Slonimsky]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-08-12 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q61996872|musicographer]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | [[:commons:Category:Sergei Slonimsky|Sergei Slonimsky]] | data-sort-value="2020" | 2020-02-09 |- | style='text-align:right'| 1012 | [[Файл:Sergey Solovyov 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2362904|Sergei Solovyov]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-08-25 | [[Кемь (шәһәр)|Кемь]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Sergey Solovyov (director)|Sergey Solovyov (director)]] | data-sort-value="2021" | 2021-12-13 |- | style='text-align:right'| 1013 | [[Файл:Sergey Tarakanov, November 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1942732|Sergei Tarakanov]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-04-25 | [[Лодейное Поле]] | | ''[[:d:Q3665646|баскетболчы]]'' | | [[:commons:Category:Sergei Tarakanov (basketball)|Sergei Tarakanov (basketball)]] | |- | style='text-align:right'| 1014 | | ''[[:d:Q22919411|Sergei Tkachev]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-11-10 | ''[[:d:Q4097557|Брянск өязе]]'' | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | data-sort-value="2022" | 2022-03-28 |- | style='text-align:right'| 1015 | [[Файл:YurskyS.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2622252|Sergei Yursky]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-03-16 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q13360094|Александр Островский исемендәге Ленинград театр институты]]''<br/>''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]''<br/>''[[:d:Q1981162|Товстоногов исемендәге Зур дырам тиятры]]''<br/>''[[:d:Q571291|Моссовет ис. театр]]'' | [[:commons:Category:Sergey Yursky|Sergey Yursky]] | data-sort-value="2019" | 2019-02-08 |- | style='text-align:right'| 1016 | [[Файл:Sergei Zalyotin 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q203026|Sergei Zalyotin]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-04-21 | [[Щёкино]] | ''[[:d:Q4094046|Borisoglebsk Higher Aviators School]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Sergei Zalyotin|Sergei Zalyotin]] | |- | style='text-align:right'| 1017 | [[Файл:Борисюк Сергей Константинович.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q16514357|Sergej Borisiuk]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-11-06 | [[Пенза]] | ''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Sergey Borisuk|Sergey Borisuk]] | |- | style='text-align:right'| 1018 | | ''[[:d:Q15060674|Sergej Jasjkin]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-07-08 | [[Пермь]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 1019 | | ''[[:d:Q4482221|Sergey Aleksandrovich Fedotov]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-03-19 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | ''[[:d:Q12051314|сейсмолог]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q7940086|вулканолог]]'' | ''[[:d:Q2656051|РФА ЕКБ Вулканология һәм сейсмология институты]]''<br/>''[[:d:Q4201777|Schmidt Institute of Physics of the Earth]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-08-20 |- | style='text-align:right'| 1020 | [[Файл:MaevSergey.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18634559|Sergey Alexandrovich Mayev]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-07-13 | [[Грахово районы]]<br/>[[Удмурт Автономияле Совет Социалистик Республикасы]] | ''[[:d:Q4334739|Омск танк инженерлары институты]]'' | | | [[:commons:Category:Sergey Alexandrovich Mayev|Sergey Alexandrovich Mayev]] | |- | style='text-align:right'| 1021 | | ''[[:d:Q4074673|Sergey Bagayev]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-09-09 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q4201554|Institute of Laser Physics]]'' | [[:commons:Category:Sergey Bagaev|Sergey Bagaev]] | data-sort-value="2024" | 2024-08-15 |- | style='text-align:right'| 1022 | | ''[[:d:Q107529861|Sergey Berezin]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-03-19 | [[Тула]] | ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]'' | | ''[[:d:Q1783007|KBP Instrument Design Bureau]]'' | | data-sort-value="2005" | 2005-12-30 |- | style='text-align:right'| 1023 | [[Файл:Putin with Shevron CEO (2010-06-17) 12.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1981824|Sergey Bogdanchikov]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-08-10 | ''[[:d:Q18767270|Богдановка (Севернин кӀошт)]]'' | | [[менеджер]] | | [[:commons:Category:Sergey Bogdanchikov|Sergey Bogdanchikov]] | |- | style='text-align:right'| 1024 | [[Файл:Sergey Mitin, November 2011.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4296640|Sergey Gerasimovich Mitin]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-06-14 | [[Түбән Новгород]] | ''[[:d:Q4318652|Нижгар ил яраклама үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Sergey Mitin|Sergey Mitin]] | |- | style='text-align:right'| 1025 | [[Файл:Sergey F. Goncharov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18543383|Sergey Goncharov]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-10-19 | | ''[[:d:Q4406401|Самара дәүләт медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | [[галим]] | | [[:commons:Category:Sergey Goncharov (physician)|Sergey Goncharov (physician)]] | |- | style='text-align:right'| 1026 | [[Файл:Sergey Goryaev.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q15065534|Sergey Goryayev]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-07-26 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2360835|Сергей Григорьевич Строганов исемендәге Россия дәүләт сәнгать-сәнәгать университеты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1413824|glassblower]]''<br/>''[[:d:Q1281618|сынчы]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Goryaev|Sergey Goryaev]] | data-sort-value="2013" | 2013-09-08 |- | style='text-align:right'| 1027 | [[Файл:Катанадов Сергей Леонидович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1321955|Sergey Katanandov]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-04-21 | [[Петрозаводск]] | ''[[:d:Q4361461|Петрозаводск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Katanandov|Sergey Katanandov]] | |- | style='text-align:right'| 1028 | [[Файл:Sergey Katyrin 2022.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4217551|Sergey Katyrin]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-02 | [[Мәскәү өлкәсе]] | ''[[:d:Q4304031|Мәскәү дәүләт автомобил-юл техника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Katyrin|Sergey Katyrin]] | |- | style='text-align:right'| 1029 | | ''[[:d:Q4222679|Sergey Kishkin]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-05-17<br/>1906-05 | [[Луганск]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q18576582|металлург]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q4127502|All Russian Scientific Research Institute of Aviation Materials]]''<br/>''[[:d:Q4201596|Россия фәннәр академиясенең Александр Александрович Байков исемендәге Металлургия һәм материаллар белеме институты]]'' | | data-sort-value="2002" | 2002-05-03 |- | style='text-align:right'| 1030 | [[Файл:Sergey Ivanovich Kislyak 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q460281|Sergey Kislyak]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-09-07 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''<br/>''[[:d:Q4127435|Бөтенрусия тышкы сәүдә академиясе]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q121998|илче]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Sergey Kislyak (diplomat)|Sergey Kislyak (diplomat)]] | |- | style='text-align:right'| 1031 | [[Файл:Kobylash si.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16664249|Sergey Kobylash]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-04-01 | [[Одесса]] | ''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Kobylash|Sergey Kobylash]] | |- | style='text-align:right'| 1032 | | ''[[:d:Q4227795|Sergey Kolesnikov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-06-01 | ''[[:d:Q2223049|Gusanagyugh]]'' | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | [[Иркутск дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Россия фәннәр академиясе]]<br/>''[[:d:Q4304086|Мәскәү дәүләт өлкә университеты]]''<br/>''[[:d:Q4398054|Владимир Иванович Вернадский исемендәге Россия дәүләт халык хуҗалыгы университеты]]''<br/>''[[:d:Q30263964|Scientific Center of Family Health Problems and Human Reproduction]]''<br/>''[[:d:Q30263269|Scientific Research Institute of Experimental and Clinical Medicine]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1033 | | ''[[:d:Q4229308|Sergey Komarov]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-05-20 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4220878|кино белгече]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | | data-sort-value="2002" | 2002-06-25 |- | style='text-align:right'| 1034 | [[Файл:Sergey N. Lebedev 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q36150|Sergey Lebedev]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-04-09 | [[Җиззәх]] | ''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1978570|Тышкы разведка академиясе]]''<br/>''[[:d:Q85449|Киев политехника институты]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q9352089|разведчик]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Lebedev (politician)|Sergey Lebedev (politician)]] | |- | style='text-align:right'| 1035 | [[Файл:LoparevSYu.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28498933|Sergey Loparev]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-07-13 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304094|«Станкин» Мәскәү дәүләт технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q4127435|Бөтенрусия тышкы сәүдә академиясе]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4127504|Dukhov Automatics Research Institute]]'' | [[:commons:Category:Sergey Loparev|Sergey Loparev]] | |- | style='text-align:right'| 1036 | [[Файл:Makovetsky 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4275889|Sergey Makovetsky]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-06-13 | [[Киев]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]'' | | [[:commons:Category:Sergei Makovetsky|Sergei Makovetsky]] | |- | style='text-align:right'| 1037 | [[Файл:Мартынов Сергей Александрович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q71167967|Sergey Martynov]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-22 | [[Шатки районы]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Sergey Martynov|Sergey Martynov]] | |- | style='text-align:right'| 1038 | | ''[[:d:Q7453663|Sergey Matveyev]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-09-08 | [[Псков]] | | ''[[:d:Q13382576|ишүче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1039 | | ''[[:d:Q29957659|Sergey Michaylovitsj Kolobkov]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-10-04 | ''[[:d:Q21851649|Корсаково]]'' | ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q29169123|баянчы]]'' | | | data-sort-value="2007" | 2007-03-08 |- | style='text-align:right'| 1040 | | ''[[:d:Q4296088|Sergey Mironov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-08-06 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | ''[[:d:Q136231|Н. Н. Приоров исемендәге Россия илкүләм травматология һәм ортопедия институты]]'' | | data-sort-value="2023" | 2023-08-14 |- | style='text-align:right'| 1041 | | ''[[:d:Q4338985|Sergey Ostrovoy]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-08-24 | [[Новосибирск]] | | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q42909|хәбәрче]]''<br/>''[[:d:Q822146|җыр сүзләрен язучы]]'' | | | data-sort-value="2005" | 2005-12-03 |- | style='text-align:right'| 1042 | | ''[[:d:Q4475530|Sergey Pavlovich Umnov]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-10-16 | ''[[:d:Q3815609|Kirovsky District]]'' | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1043 | [[Файл:Попов Сергей Александрович (политик).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4372604|Sergey Popov]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-07-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Sergey Aleksandrovich Popov|Sergey Aleksandrovich Popov]] | |- | style='text-align:right'| 1044 | | ''[[:d:Q4379097|Sergey Prisekin]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-12-12 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Prisekin|Sergey Prisekin]] | data-sort-value="2015" | 2015-10-29<br/>2015 |- | style='text-align:right'| 1045 | [[Файл:Razov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4388701|Sergey Razov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-01-28 | [[Сочи]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Razov|Sergey Razov]] | |- | style='text-align:right'| 1046 | [[Файл:Sergey Ryabukhin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q52105935|Sergey Ryabukhin]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-11-13 | [[Вольск]] | [[Сембер дәүләт техник университеты]]<br/>[[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Sergey Ryabukhin|Sergey Ryabukhin]] | |- | style='text-align:right'| 1047 | [[Файл:Sergey Ryazansky 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3329196|Sergey Ryazansky]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-11-13 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q593644|химик]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Ryazansky|Sergey Ryazansky]] | |- | style='text-align:right'| 1048 | [[Файл:Sergei Shakhrai 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4521357|Sergey Shakhray]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-04-30 | [[Акмәсҗит]] | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]<br/>''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q29817148|badminton executive and administrator]]''<br/>[[хокук белгече]] | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[:commons:Category:Sergei Shakhrai|Sergei Shakhrai]] | |- | style='text-align:right'| 1049 | [[Файл:Sergey Shatalov, December 2010.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4520831|Sergey Shatalov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-01-02 | [[Псков]] | ''[[:d:Q4059142|D. K. Fadeev Academic Gymnasium]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Dmitrievich Shatalov|Sergey Dmitrievich Shatalov]] | |- | style='text-align:right'| 1050 | [[Файл:Shatirov SV.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4520897|Sergey Shatirov]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-02-24 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Sergey Shatirov|Sergey Shatirov]] | |- | style='text-align:right'| 1051 | [[Файл:Шляков Сергей Анатольевич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30895393|Sergey Shlyakov]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-10-05 | [[Чиләбе]] | | | | [[:commons:Category:Sergey Shlyakov|Sergey Shlyakov]] | |- | style='text-align:right'| 1052 | [[Файл:Sergei Shumakov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q14848580|Sergey Shumakov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-02-03 | [[Курск]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q4182948|кафедра җитәкчесе]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q4220892|кинокритик]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | [[:commons:Category:Sergei Shumakov|Sergei Shumakov]] | |- | style='text-align:right'| 1053 | [[Файл:Sergey Skachkov 16.06.2012(3).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4421667|Sergey Skachkov]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-04-19 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q2643890|вокалист]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q1075651|keyboardist]]''<br/>[[җырчы]] | | [[:commons:Category:Zemlyane|Zemlyane]] | |- | style='text-align:right'| 1054 | | ''[[:d:Q4422748|Sergey Skuratov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-31 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q4097860|Богырыслан ватандашлар авиациясе очучылары укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q4407700|Санкт-Петербург дәүләт гражданнар авиациясе университеты]]'' | ''[[:d:Q122767683|airline pilot]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q484876|оешманың баш җитәкчесе]]''<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]'' | ''[[:d:Q581161|Ural Airlines]]'' | [[:commons:Category:Sergei Skuratov|Sergei Skuratov]] | |- | style='text-align:right'| 1055 | [[Файл:Sergey Chepikov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q550670|Sergey Tchepikov]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-01-30 | ''[[:d:Q1076287|Khor]]'' | | ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]''<br/>''[[:d:Q13382608|чаңгы узышчысы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Chepikov|Sergey Chepikov]] | |- | style='text-align:right'| 1056 | [[Файл:С.А. Цикалюк 2016 фото.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q97206481|Sergey Tsikaluk]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-03-01 | [[Сахалин өлкәсе]]<br/>''[[:d:Q4500635|Khoe]]'' | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | | | [[:commons:Category:Sergey Tsikaluk|Sergey Tsikaluk]] | |- | style='text-align:right'| 1057 | [[Файл:Цой Сергей Петрович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4506047|Sergey Tsoy]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-04-23 | [[Караболак (шәһәр)|Караболак]] | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Tsoy|Sergey Tsoy]] | |- | style='text-align:right'| 1058 | [[Файл:Sergey Vasilyevich Vershinin 2021.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18237376|Sergey Vershinin]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-07-24 | [[Россия]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Vasilyevich Vershinin|Sergey Vasilyevich Vershinin]] | |- | style='text-align:right'| 1059 | [[Файл:Golubkov-s-v-2017-8295.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q43428980|Sergey Victorovich Golubkov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-02-22 | [[Орша]] | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]'' | [[галим]]<br/>[[инженер]] | ''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | [[:commons:Category:Sergey Victorovich Golubkov|Sergey Victorovich Golubkov]] | data-sort-value="2018" | 2018-05-05 |- | style='text-align:right'| 1060 | [[Файл:Sergei A. Volkov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q283544|Sergey Volkov]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-04-01 | [[Чугуйив|Чуһуив]] | ''[[:d:Q28665007|Тамбу югары хәрби авиация очучылары укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q55351476|сынаучы галәмгизәр]]''<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Sergey Aleksandrovich Volkov|Sergey Aleksandrovich Volkov]] | |- | style='text-align:right'| 1061 | [[Файл:Sergey Nikolaevich Volkov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q51667441|Sergey Volkov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-12-29 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4146979|Дәүләт җиртөзүчелек университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4146979|Дәүләт җиртөзүчелек университеты]]'' | [[:commons:Category:Sergey Nikolaevich Volkov|Sergey Nikolaevich Volkov]] | |- | style='text-align:right'| 1062 | | ''[[:d:Q124770455|Sergey Vyazalov]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-06-04 | ''[[:d:Q3484355|Verkhnyaya Inta]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1063 | | ''[[:d:Q4536790|Sergey Yakovenko]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-07-19 | | | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-06-28 |- | style='text-align:right'| 1064 | [[Файл:Sergey Yastrzhembskiy 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2624119|Sergey Yastrzhembsky]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-12-04 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Yastrzhembskiy|Sergey Yastrzhembskiy]] | |- | style='text-align:right'| 1065 | [[Файл:Vladimir Putin at award ceremonies (2018-11-27) 26 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15066348|Sergey Yeliseyev]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-03-27 | [[Ногинск]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q141108986|sambo coach]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Eliseev|Sergey Eliseev]] | |- | style='text-align:right'| 1066 | [[Файл:MIBF2013 img 10 Sergey Esin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4177126|Sergey Yesin]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-12-18 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Yesin|Sergey Yesin]] | data-sort-value="2017" | 2017-12-11<br/>2017-12-10 |- | style='text-align:right'| 1067 | [[Файл:Митрополит Сергий (Фомин).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q748314|Sergius]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-24 | [[Краснозаводск]] | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | | [[:commons:Category:Sergius (Fomin)|Sergius (Fomin)]] | |- | style='text-align:right'| 1068 | [[Файл:Shamil Zainalov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4184319|Shamil Zaynalov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-11-14 | [[Хәсәүйорт]] | [[Дагстан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Shamil Zainalov|Shamil Zainalov]] | |- | style='text-align:right'| 1069 | | ''[[:d:Q21643559|Shevalye Nusuev]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-08-28 | [[Махачкала]] | | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | | data-sort-value="2005" | 2005-08-29 |- | style='text-align:right'| 1070 | [[Файл:Silnikov Mikhail.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q42295459|Silnikov Mikhail]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-04-03 | [[Санкт-Петербург]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q16694417|Россия Федерациясе Эчке эшләр министрлыгының Санкт-Петербург университеты]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Silnikov|Mikhail Silnikov]] | |- | style='text-align:right'| 1071 | | ''[[:d:Q126846|Spartak Belyaev]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-10-27<br/>1921-10-27 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]'' | ''[[:d:Q1794356|"Курчатов институты" илкүләм тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1063329|РФА СБ Төш физикасы институты]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-01-05 |- | style='text-align:right'| 1072 | | ''[[:d:Q70253260|Spartak Borisov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-11-22 | [[Олёкминск]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2022" | 2022-03-23 |- | style='text-align:right'| 1073 | [[Файл:Gusev Stanislav Dmitriyevich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4152713|Stanislav Gusev]]'' | data-sort-value="1937" | 1937 | | | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:Stanislav Gusev|Stanislav Gusev]] | data-sort-value="2012" | 2012-11-14 |- | style='text-align:right'| 1074 | | ''[[:d:Q24352188|Stanislav Leonovich Gaudasinskiĭ]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-03-04 | [[Иваново өлкәсе]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q28054786|опера режиссёры]]'' | ''[[:d:Q2334387|Михайловский театры]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-03-20 |- | style='text-align:right'| 1075 | [[Файл:Lyubshin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q457434|Stanislav Lyubshin]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-04-06 | ''[[:d:Q19908140|Vladykino]]'' | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]'' | ''[[:d:Q4304021|Мәскәү сәнгать театры]]''<br/>''[[:d:Q1979285|«Современник» театры]]''<br/>''[[:d:Q113072351|Taganka Theatre]]''<br/>''[[:d:Q1970338|М. Н. Ермолов ис. Мәскәү драма театры]]''<br/>''[[:d:Q4304134|Кече Бронная театры]]'' | [[:commons:Category:Stanislav Lyubshin|Stanislav Lyubshin]] | |- | style='text-align:right'| 1076 | [[Файл:Станислав Марзоев, 2001.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18245718|Stanislav Marzoev]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-10-13 | [[Новороссийск]] | ''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]'' | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | [[:commons:Category:Stanislav Vasilyevich Marzoev|Stanislav Vasilyevich Marzoev]] | data-sort-value="2002" | 2002-11-03 |- | style='text-align:right'| 1077 | [[Файл:S S Naboitchenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4311239|Stanislav Naboychenko]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-03-25 | [[Акмәсҗит]] | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q18576582|металлург]]'' | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]''<br/>[[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]] | [[:commons:Category:Stanislav Naboichenko|Stanislav Naboichenko]] | data-sort-value="2022" | 2022-04-20 |- | style='text-align:right'| 1078 | [[Файл:2021 Stanislav Pozdnyakov.png|center|128px]] | ''[[:d:Q940359|Stanislav Pozdnyakov]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-09-27 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q4325461|Новосибирск дәүләт педагогика үниверситеты]]'' | ''[[:d:Q13381863|кылычбаз]]'' | | [[:commons:Category:Stanislav Pozdnyakov|Stanislav Pozdnyakov]] | |- | style='text-align:right'| 1079 | [[Файл:Stanislav Rostotsky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q734925|Stanislav Rostotsky]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-04-21 | [[Рыбинск]] | ''[[:d:Q4304155|Мәскәү фәлсәфә, әдәбият һәм тарих институты]]''<br/>''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | [[:commons:Category:Stanislav Rostotsky|Stanislav Rostotsky]] | data-sort-value="2001" | 2001-08-10 |- | style='text-align:right'| 1080 | | ''[[:d:Q4102119|Stanislav Vavilov]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-02-09 | [[Тверь]] | ''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q4201486|РФА дәүләт һәм хокук институты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1081 | [[Файл:Kirichuk SM.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4221485|Stepan Kirichuk]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-05-18 | ''[[:d:Q944303|Kobryn district]]'' | [[Урал дәүләт тимер юллары университеты]]<br/>''[[:d:Q20677373|Brest State College of Railway Transport]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q21029761|Баранавіцкае аддзяленне Беларускай чыгункі]]'' | [[:commons:Category:Stepan Kirichuk|Stepan Kirichuk]] | |- | style='text-align:right'| 1082 | [[Файл:Светлана Безродная (1).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4080996|Svetlana Bezrodnaya]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-02-12 | ''[[:d:Q2042212|Barvikha]]'' | | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1259917|скрипкачы]]'' | | [[:commons:Category:Svetlana Bezrodnaya|Svetlana Bezrodnaya]] | |- | style='text-align:right'| 1083 | [[Файл:Svetlana Khorkina 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q233830|Svetlana Khorkina]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-01-19 | [[Белгород]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q13381572|спорт гимнасты]]'' | | [[:commons:Category:Svetlana Khorkina|Svetlana Khorkina]] | |- | style='text-align:right'| 1084 | [[Файл:Konovalova Svetlana 1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q15979660|Svetlana Konovalova]]'' | data-sort-value="1990" | 1990-02-10 | ''[[:d:Q1147452|Shilovo]]'' | | ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]'' | | [[:commons:Category:Svetlana Konovalova (biathlete)|Svetlana Konovalova (biathlete)]] | |- | style='text-align:right'| 1085 | [[Файл:Главный редактор РИА «Новости» Светлана Миронюк.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4015966|Svetlana Mironyuk]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-01-03 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q1048210|генераль директор]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]'' | | [[:commons:Category:Svetlana Mironyuk|Svetlana Mironyuk]] | |- | style='text-align:right'| 1086 | [[Файл:Svetlana Orlova, August 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4336754|Svetlana Orlova]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-23 | [[Облучье]] | ''[[:d:Q18407712|Ерак Көнчыгыш федераль университетының Педагогика мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Svetlana Orlova|Svetlana Orlova]] | |- | style='text-align:right'| 1087 | [[Файл:Svetlana Romashina (2021-06-30).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q242776|Svetlana Romashina]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-09-21 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q18715859|synchronized swimmer]]''<br/>''[[:d:Q10843402|йөзүче]]'' | | [[:commons:Category:Svetlana Romashina|Svetlana Romashina]] | |- | style='text-align:right'| 1088 | [[Файл:Певица Светлана Варгузова.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4103681|Svetlana Varguzova]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-09-11 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]] | | [[:commons:Category:Svetlana Varguzova|Svetlana Varguzova]] | |- | style='text-align:right'| 1089 | [[Файл:Svetlana Zakharova in Moscow 06-2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q266708|Svetlana Zakharova]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-06-10 | [[Луцк|Лутск]] | [[Рус балеты академиясе]] | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]'' | ''[[:d:Q891586|Bolshoi Ballet]]'' | [[:commons:Category:Svetlana Zaharova|Svetlana Zaharova]] | |- | style='text-align:right'| 1090 | [[Файл:Belza.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q338623|Svyatoslav Belza]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-04-26 | [[Чиләбе]] | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q11774202|эссеист]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q1350157|музыка тәнкыйтьчесе]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q13570226|әдәбият тарихчысы]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>[[язучы]] | [[Максим Горький исемендәге Дөнья әдәбияты институты]]<br/>''[[:d:Q1865276|Literaturnaya gazeta]]''<br/>''[[:d:Q1770000|Russia-K]]'' | [[:commons:Category:Svyatoslav Belza|Svyatoslav Belza]] | data-sort-value="2014" | 2014-06-03 |- | style='text-align:right'| 1091 | | ''[[:d:Q97210583|Tamara Konovalova]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-01-06 | ''[[:d:Q23846093|Загнилецкий Хутор]]'' | | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1092 | [[Файл:Tamara Sinyavskaya 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3742244|Tamara Sinyavskaya]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-07-06<br/>1943-08-06 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4059172|Academic Music College of the Moscow Conservatory]]''<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[:commons:Category:Tamara Sinyavskaya|Tamara Sinyavskaya]] | |- | style='text-align:right'| 1093 | | ''[[:d:Q18543267|Tatiana Antonova]]'' | data-sort-value="1956" | 1956 | [[Түбән Новгород]] | | ''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1094 | [[Файл:Moskalkova 2023.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4303668|Tatiana Moskalkova]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-05-30 | [[Витебск]] | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q169180|ombudsman]]''<br/>''[[:d:Q1055894|депутат]]'' | | [[:commons:Category:Tatyana Moskalkova|Tatyana Moskalkova]] | |- | style='text-align:right'| 1095 | | ''[[:d:Q14848587|Tatiana Olegovna Paukhova]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-05-28 | [[Кисловодск]] | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1096 | [[Файл:Shevtsova HR.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16207094|Tatiana Shevtsova]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-07-22 | [[Козельск]] | [[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Tatiana Shevtsova|Tatiana Shevtsova]] | |- | style='text-align:right'| 1097 | [[Файл:Tatiana Tarasova 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q267861|Tatiana Tarasova]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-02-13 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q55284884|figure skating choreographer]]''<br/>''[[:d:Q13219587|фигурист]]''<br/>''[[:d:Q57199189|figure skating coach]]'' | | [[:commons:Category:Tatiana Tarasova|Tatiana Tarasova]] | |- | style='text-align:right'| 1098 | [[Файл:2019 Tatyana Yakovleva.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4536978|Tatiana Yakovleva]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-07-07 | [[Сарыкылыч]] | ''[[:d:Q4196593|Иваново дәүләт медицина академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4398068|Россия дәүләт социаль университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Tatyana Yakovleva|Tatyana Yakovleva]] | |- | style='text-align:right'| 1099 | [[Файл:2012-01-18 Татьяна Миткова crop.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q1960615|Tatyana Mitkova]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-09-13 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q270389|яңалыклар алып баручы]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]'' | | [[:commons:Category:Tatyana Mitkova|Tatyana Mitkova]] | |- | style='text-align:right'| 1100 | | ''[[:d:Q4344101|Tatyana Pankova]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-12-27 | [[Санкт-Петербург]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>[[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | | data-sort-value="2011" | 2011-07-09 |- | style='text-align:right'| 1101 | | ''[[:d:Q4529211|Tatyana Shchuko]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-09-07 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | data-sort-value="2016" | 2016-02-21 |- | style='text-align:right'| 1102 | [[Файл:Tatyana Shmyga.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2533413|Tatyana Shmyga]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-12-31 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]'' | | [[:commons:Category:Tatyana Shmyga|Tatyana Shmyga]] | data-sort-value="2011" | 2011-02-03 |- | style='text-align:right'| 1103 | [[Файл:Tatyana Eremeeva 1948.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4176256|Tatyana Yeremeyeva]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-07-04 | [[Архангельск]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]'' | [[:commons:Category:Tatyana Eremeeva|Tatyana Eremeeva]] | data-sort-value="2012" | 2012-11-29 |- | style='text-align:right'| 1104 | [[Файл:Bolloev in Roza Khutor 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4090816|Taymuraz Bolloyev]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-02-28 | ''[[:d:Q4494659|Khaznidon]]'' | | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>[[эшкуар]] | | [[:commons:Category:Taimuraz Bolloev|Taimuraz Bolloev]] | |- | style='text-align:right'| 1105 | [[Файл:2010-12-28 Taimuraz Mamsurov.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q2087597|Taymuraz Mamsurov]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-04-13 | [[Беслан]] | ''[[:d:Q4412485|Төньяк Кавказ таучылык-металлургия институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Taymuraz Mamsurov|Taymuraz Mamsurov]] | |- | style='text-align:right'| 1106 | | ''[[:d:Q4389751|Teimuraz Ramishvili]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-05-04 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1107 | | ''[[:d:Q16323958|Temirbolat Berezov]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-10-19 | ''[[:d:Q3651433|Jimara]]'' | [[Төньяк Осетия дәүләт медицина академиясе]] | ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]''<br/>''[[:d:Q16062369|онколог]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''<br/>[[Россия халыклар дуслыгы университеты]] | | data-sort-value="2014" | 2014-03-10 |- | style='text-align:right'| 1108 | | ''[[:d:Q23656612|Tigran Turpayev]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-10-20 | [[Әстерхан]] | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | ''[[:d:Q4201691|Россия фәннәр академиясенең Алексей Николаевич Северцов исемендәге Экология һәм эволюция мәсьәләләре институты]]''<br/>''[[:d:Q4201427|Koltzov Institute of Developmental Biology]]'' | | data-sort-value="2003" | 2003-10-26 |- | style='text-align:right'| 1109 | | ''[[:d:Q84720523|Umarpascha Jusupowitsch Chanaliew]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-03 | ''[[:d:Q6874792|Mirza-Aki]]'' | | | | | |- | style='text-align:right'| 1110 | | ''[[:d:Q18786181|V. A. Chanturii︠a︡]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-10-15 | [[Мәскәү]] | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201673|Research Institute of Comprehensive Exploitation of Mineral Resources RAS]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1111 | [[Файл:Vadim Albertovich Tulpanov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4467454|Vadim Albertovich Tulpanov]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-05-08 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4146609|Адмирал С. О. Макаров исемендәге дәүләт диңгез академиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vadim Albertovich Tulpanov|Vadim Albertovich Tulpanov]] | data-sort-value="2017" | 2017-04-04 |- | style='text-align:right'| 1112 | | ''[[:d:Q4061086|Vadim Aleksandrov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-02-21 | [[Волхов (шәһәр)]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 1113 | [[Файл:Vadim Ivanov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4196013|Vadim Ivanov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-09-18 | [[Кәфә]] | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4201431|Institute of Bioorganic Chemistry]]'' | [[:commons:Category:Vadim Ivanov|Vadim Ivanov]] | data-sort-value="2022" | 2022-04-08 |- | style='text-align:right'| 1114 | | ''[[:d:Q3553160|Vadim Kirpitchenko]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-09-25 | [[Курск]] | | ''[[:d:Q5121444|разведчик]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q9352089|разведчик]]'' | | | data-sort-value="2005" | 2005-12-03 |- | style='text-align:right'| 1115 | | ''[[:d:Q4382129|Vadim Prokhorov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-10-01 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-09-18 |- | style='text-align:right'| 1116 | [[Файл:Vadim Shamarin official portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q126971319|Vadim Shamarin]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | [[Таганрог]] | ''[[:d:Q4326217|Новочеркасск югары хәрби элемтә җитәкчелеге укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1341318|Элемтә хәрби академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Vadim Shamarin|Vadim Shamarin]] | |- | style='text-align:right'| 1117 | [[Файл:Vadim Yakovenko conference July 16, 2019 cropped.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109487240|Vadim Yakovenko]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-01-02 | [[Сочи]] | [[Кубан дәүләт университеты]] | | | [[:commons:Category:Vadim Yakovenko|Vadim Yakovenko]] | |- | style='text-align:right'| 1118 | | ''[[:d:Q2382967|Vadim Yusov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-04-20 | ''[[:d:Q4222773|Klavdino]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q222344|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q1208175|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1414443|кинематографист]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-08-23 |- | style='text-align:right'| 1119 | | ''[[:d:Q86247402|Vadim Znamenov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-12-17 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | ''[[:d:Q4360238|Peterhof Museal Reserve]]'' | [[:commons:Category:Vadim Znamenov|Vadim Znamenov]] | data-sort-value="2020" | 2020-02-24 |- | style='text-align:right'| 1120 | [[Файл:Вахит Усмаев.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4477774|Vakhit Usmayev]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-11-20 | ''[[:d:Q928616|Шали районы]]'' | ''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | ''[[:d:Q3095455|peace officer]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Vakhit Usmayev|Vakhit Usmayev]] | |- | style='text-align:right'| 1121 | | ''[[:d:Q4395803|Valentin Alekseyevich Rodionov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-07-12 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2025" | 2025-09-01 |- | style='text-align:right'| 1122 | [[Файл:Valentin Balakhnichev (2004-07-08; cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18921379|Valentin Balakhnichev]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-23 | [[Луцк|Лутск]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | [[:commons:Category:Valentin Balakhnichev|Valentin Balakhnichev]] | data-sort-value="2026" | 2026-02-02 |- | style='text-align:right'| 1123 | | ''[[:d:Q1851361|Valentin Berlinsky]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-01-19 | [[Иркутск]] | [[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]] | ''[[:d:Q13219637|виолончелист]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | data-sort-value="2008" | 2008-12-15 |- | style='text-align:right'| 1124 | | ''[[:d:Q4088158|Valentin Bliznyuk]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-04-12 | [[Җомба]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>''[[:d:Q95218771|chief designer]]''<br/>''[[:d:Q125516302|aircraft designer]]'' | ''[[:d:Q194009|Tupolev]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-12-30 |- | style='text-align:right'| 1125 | | ''[[:d:Q3553582|Valentin Ezhov]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-01-21 | [[Самар]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-05-08 |- | style='text-align:right'| 1126 | | ''[[:d:Q4223722|Valentin Klimov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-25 | | ''[[:d:Q4398071|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q484876|оешманың баш җитәкчесе]]'' | ''[[:d:Q194009|Tupolev]]''<br/>''[[:d:Q1332515|Vnukovo Airlines]]''<br/>''[[:d:Q4398071|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университеты]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-10-21 |- | style='text-align:right'| 1127 | | ''[[:d:Q2630429|Valentin Korabelnikov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-04 | [[Рассказово]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1128 | | ''[[:d:Q4253094|Valentin Lazutkin]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-01-10 | [[Мәскәү өлкәсе]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 1129 | [[Файл:1983 CPA 5386.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q535157|Valentin Lebedev]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-04-14 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>[[язучы]] | ''[[:d:Q763402|Энергия]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1130 | | ''[[:d:Q4285512|Valentin Matyashev]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-10-08 | [[Биштау]] | | [[инженер]] | ''[[:d:Q3526589|Tikhomirov Scientific Research Institute of Instrument Design]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-01-06 |- | style='text-align:right'| 1131 | [[Файл:Valentin Mazikin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30345993|Valentin Mazikin]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-12-17 | ''[[:d:Q773103|Promyshlennaya]]'' | ''[[:d:Q4244744|Кузбасс дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Valentin Mazikin|Valentin Mazikin]] | data-sort-value="2022" | 2022-01-21 |- | style='text-align:right'| 1132 | | ''[[:d:Q94934593|Valentin Michajlovič Kovalʹčuk]]'' | data-sort-value="1916" | 1916-07-22 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4258142|Institute for Philosophy, Literature and History in Leningrad]]''<br/>''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | ''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4407711|РФА Санкт-Петербург тарих институты]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-09-04 |- | style='text-align:right'| 1133 | | ''[[:d:Q4418827|Valentin Mikhaĭlovich Sidorov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-05-05 | ''[[:d:Q19966394|Sorokpenino]]'' | ''[[:d:Q4304033|Moscow Academic Art Liceum]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-01-09 |- | style='text-align:right'| 1134 | | ''[[:d:Q28465029|Valentin Mitrofanovitsj Krjazjkov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-08-15 | [[Яңа Оскол]] | ''[[:d:Q1628690|Санкт-Петербург дәүләт аграр университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1628690|Санкт-Петербург дәүләт аграр университеты]]''<br/>''[[:d:Q4101915|Federal Scientific Agroengineering Center VIM]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-08-20 |- | style='text-align:right'| 1135 | | ''[[:d:Q4299788|Valentin Moiseenko]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-01-01 | [[Орехово (Дальнереченск районы)|Орехово]] | ''[[:d:Q499220|Ерак Көнчыгыш дәүләт техник университеты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2023" | 2023-05-25 |- | style='text-align:right'| 1136 | [[Файл:V. Nikolaev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1703782|Valentin Nikolayev]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-08-16 | ''[[:d:Q19884495|Yerosovo]]'' | ''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]'' | | [[:commons:Category:Valentin Nikolayev|Valentin Nikolayev]] | data-sort-value="2009" | 2009-10-09 |- | style='text-align:right'| 1137 | [[Файл:Parmon.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4345609|Valentin Parmon]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-04-18 | [[Бранденбург-ам-ден-Һафел]] | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4201824|РФА химик физика институты]]''<br/>''[[:d:Q4201537|РФА СБ катализ институты]]'' | [[:commons:Category:Valentin Parmon|Valentin Parmon]] | |- | style='text-align:right'| 1138 | [[Файл:Валентин Распутин.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q529309|Valentin Rasputin]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-03-15 | ''[[:d:Q4006652|Ust'-Uda]]'' | [[Иркутск дәүләт университеты]] | [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q6625963|язучы-романист]]''<br/>''[[:d:Q15949613|язучы-новеллист]]'' | | [[:commons:Category:Valentin Rasputin|Valentin Rasputin]] | data-sort-value="2015" | 2015-03-14 |- | style='text-align:right'| 1139 | | ''[[:d:Q60695095|Valentin Solokhin]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-08-29 | ''[[:d:Q793969|Meñdiqara District]]'' | ''[[:d:Q4418282|Себер дәүләт тимер юллары университеты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2018" | 2018-11-20 |- | style='text-align:right'| 1140 | [[Файл:Valentin Tsvetkov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4503431|Valentin Tsvetkov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-08-27 | ''[[:d:Q2072887|Florești]]'' | ''[[:d:Q1164215|National University "Zaporizhzhia Polytechnic"]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Valentin Tsvetkov|Valentin Tsvetkov]] | data-sort-value="2002" | 2002-10-18 |- | style='text-align:right'| 1141 | | ''[[:d:Q4312383|Valentin Vasilevitsj Naydenko]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-12-07 | ''[[:d:Q2996203|Vasylkiv Raion]]'' | ''[[:d:Q1351705|Төрекмән дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2005" | 2005-10-20 |- | style='text-align:right'| 1142 | | ''[[:d:Q4113462|Valentin Vlasov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-08-20 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | | | | data-sort-value="2017" | 2017-08-04 |- | style='text-align:right'| 1143 | | ''[[:d:Q4181757|Valentin Zhuravlyov]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-23 | ''[[:d:Q4518633|Chërnaya Kholunitsa]]'' | ''[[:d:Q4318620|Идел буе медицина тикшеренү университеты]]'' | [[хирург]] | | | data-sort-value="2016" | 2016-05-14 |- | style='text-align:right'| 1144 | [[Файл:Valentina Pivnenko 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4362360|Valentina Pivnenko]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-14 | [[Петрозаводск]] | ''[[:d:Q4361461|Петрозаводск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4059262|Хезмәт һәм социаль мөнәсәбәтләр академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Valentina Pivnenko|Valentina Pivnenko]] | |- | style='text-align:right'| 1145 | | ''[[:d:Q4410813|Valentina Sviridova]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-09-11 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q15117302|воллейболчы]]'' | | | data-sort-value="2012" | 2012-07-04 |- | style='text-align:right'| 1146 | [[Файл:Valentina Talyzina 2020 3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q544810|Valentina Talyzina]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-01-22 | [[Омск]] | [[Омск дәүләт аграр университеты|Пётр Аркадьевич Столыпин исемендәге Омск дәүләт аграр университеты]]<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2405480|тавыш яздыру актеры]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q571291|Моссовет ис. театр]]'' | [[:commons:Category:Valentina Talyzina|Valentina Talyzina]] | data-sort-value="2025" | 2025-06-21 |- | style='text-align:right'| 1147 | [[Файл:Valeri Kamensky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1334360|Valeri Kamensky]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-04-18 | [[Воскресенск]] | | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]'' | | [[:commons:Category:Valeri Kamensky|Valeri Kamensky]] | |- | style='text-align:right'| 1148 | [[Файл:В. Л. Макаров на конференции.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4275346|Valeri Makarov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-25 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q2008672|Obafemi Awolowo University]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[математик]] | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4504389|РФА Үзәк икътисад-математика институты]]'' | [[:commons:Category:Valery Makarov|Valery Makarov]] | |- | style='text-align:right'| 1149 | [[Файл:Walerij Tokariew - jsc2005e36546.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q448872|Valeri Tokarev]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-10-29 | ''[[:d:Q753201|Kapustin Yar]]'' | ''[[:d:Q29017984|Ставрополь югары хәрби очучылар һәм штурманнар авиация училищесы]]''<br/>''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Valery Tokarev|Valery Tokarev]] | |- | style='text-align:right'| 1150 | | ''[[:d:Q48953336|Valeriy Michaylovitsj Kasjin]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-09-14 | [[Черновцы|Чернивси]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q3704976|KBM]]''<br/>''[[:d:Q4310722|Vysokotochnye Kompleksy]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1151 | [[Файл:Valery Charushin and Vladimir Putin, June 2012.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q15061480|Valeriy Nikolaevitsj Tsjaroesjin]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-05-10 | [[Елански (Камышлов районы)|Еланский]] | [[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | [[:commons:Category:Valery Charushin|Valery Charushin]] | |- | style='text-align:right'| 1152 | | ''[[:d:Q4415359|Valeriy Semenchenko]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-02-02 | [[Sofiä|София]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 1153 | | ''[[:d:Q4444955|Valeriy Subbotin]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-12-12 | [[Бакы]] | ''[[:d:Q724207|Азәрбайҗан дәүләт нефть һәм сәнәгать академиясе]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q107290369|физик-җылылыкчы]]'' | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''<br/>''[[:d:Q2489707|РФА Гамәли математика институты]]''<br/>''[[:d:Q126824|Александр Ильич Лейпунский исемендәге Физика һәм энергетика институты — Россия Федерациясе дәүләт фәнни үзәге]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-10-19 |- | style='text-align:right'| 1154 | [[Файл:Valery Lukin, March 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4268868|Valeriy Vladimirovitsj Loekin]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-12-20 | [[Санкт-Петербург]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | | [[:commons:Category:Valery Lukin|Valery Lukin]] | |- | style='text-align:right'| 1155 | [[Файл:Tikhonov, Valery Vladimirovich.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4458661|Valeriy Vladimirovitsj Tichonov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-13 | [[Иске Русса]] | [[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]]<br/>[[Төньяк-Көнбатыш идарә институты|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Төньяк-Көнбатыш идарә институты]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1156 | [[Файл:АксаковВ.Е.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4059836|Valery Aksakov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-11-04 | ''[[:d:Q4240605|Krivandino]]'' | ''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Valeriy Aksakov|Valeriy Aksakov]] | |- | style='text-align:right'| 1157 | [[Файл:Valery Asapov 2013 (crop).jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q40934617|Valery Asapov]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-01-01 | [[Константиновка (Киров өлкәсе)|Константиновка]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]''<br/>[[офицер]] | | [[:commons:Category:Valery Asapov|Valery Asapov]] | data-sort-value="2017" | 2017-09-24 |- | style='text-align:right'| 1158 | [[Файл:Maly Theatre foto 23 Валерий Бабятинский.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4074628|Valery Babyatinsky]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-07-15 | [[Камышлы (Волгоград өлкәсе)|Камышлы]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]'' | [[:commons:Category:Valeriy Babyatinskiy|Valeriy Babyatinskiy]] | |- | style='text-align:right'| 1159 | [[Файл:Чичканов Валерий Петрович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4516801|Valery Chichkanov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-07-25 | [[Верхотурье шәһәр бүлгесе]] | [[Урал дәүләт тау университеты|Урал дәүләт тау эше университеты]]<br/>''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | [[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]<br/>[[Россия фәннәр академиясе]] | [[:commons:Category:Valery Chichkanov|Valery Chichkanov]] | data-sort-value="2023" | 2023-09-18 |- | style='text-align:right'| 1160 | [[Файл:Valery Gennadyevich Evnevich 2 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4173033|Valery Evnevich]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-09-02 | [[Батум]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | | | [[:commons:Category:Valery Evnevich|Valery Evnevich]] | |- | style='text-align:right'| 1161 | [[Файл:Valery Fedorov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15065836|Valery Fyodorov]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-08-01 | [[Ковров]] | [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Valery Fedorov|Valery Fedorov]] | |- | style='text-align:right'| 1162 | [[Файл:Dmitry Medvedev 8 December 2008-3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4131158|Valery Gavrilov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-07-18 | ''[[:d:Q16668435|Кузнецово]]'' | | | | | |- | style='text-align:right'| 1163 | [[Файл:Valery Goreglyad.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4143963|Valery Goreglyad]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-06-18 | [[Глуск]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Rusiä Federatsiäseneñ Üzäk bankı|Русия Федерациясенең Үзәк банкы]] | [[:commons:Category:Valery Goreglyad|Valery Goreglyad]] | |- | style='text-align:right'| 1164 | [[Файл:Гребенников Валерий Васильевич депутат.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4148251|Valery Grebennikov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-10-14 | [[Минск]] | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]] | [[:commons:Category:Valeriy Grebennikov|Valeriy Grebennikov]] | |- | style='text-align:right'| 1165 | | ''[[:d:Q4233109|Valery Korichnev]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-11-14 | [[Урнар]]<br/>[[Чуаш Автономияле Совет Социалистик Республикасы]] | | | | | data-sort-value="2011" | 2011-10-14 |- | style='text-align:right'| 1166 | [[Файл:Waleri Grigorjewitsch Korsun.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q709634|Valery Korzun]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-03-05 | [[Красный Сулин]] | ''[[:d:Q4217985|Кача югары хәрби авиация укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q55351476|сынаучы галәмгизәр]]'' | | [[:commons:Category:Valery Korzun|Valery Korzun]] | |- | style='text-align:right'| 1167 | | ''[[:d:Q4246103|Valery Kuleshov]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-11-06 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4201841|Institute of Economics and Industrial Engineering]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1168 | [[Файл:Valery Leontiev at Laima Rendez Vous Jurmala 2017 (2) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q32927|Valery Leontiev]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-03-19 | [[Усть-Уса]] | ''[[:d:Q4407698|Санкт-Петербург дәүләт мәдәният институты]]''<br/>''[[:d:Q116976714|Усерасійская творчая майстэрня эстраднага мастацтва імя Л. С. Маслюкова]]'' | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>[[композитор]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]'' | | [[:commons:Category:Valery Leontiev|Valery Leontiev]] | |- | style='text-align:right'| 1169 | [[Файл:Valery Loshchinin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15071341|Valery Loshchinin]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-09-11 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4204524|Faculty of History of the Belarusian State University]]''<br/>''[[:d:Q2418908|Беларус дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Valery Loshchinin|Valery Loshchinin]] | data-sort-value="2023" | 2023-03-14 |- | style='text-align:right'| 1170 | [[Файл:Lunin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4269458|Valery Lunin]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-01-31 | ''[[:d:Q2217653|Uritsky District]]'' | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | [[:commons:Category:Valeriy Lunin|Valeriy Lunin]] | data-sort-value="2020" | 2020-03-09 |- | style='text-align:right'| 1171 | [[Файл:Valery Maleev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4277608|Valery Maleyev]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-05-28 | ''[[:d:Q1651077|Bokhansky District]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Valery Maleev|Valery Maleev]] | |- | style='text-align:right'| 1172 | [[Файл:Valery Manilov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22246881|Valery Manilov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-01-10 | ''[[:d:Q997568|Тульчын]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Valery Manilov|Valery Manilov]] | data-sort-value="2023" | 2023-07-01 |- | style='text-align:right'| 1173 | [[Файл:Валерий Иванович Марченков.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56307639|Valery Marchenkov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-05 | ''[[:d:Q4337769|Асінаўка (Манастыршчынскі раён)]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Valery Marchenkov|Valery Marchenkov]] | |- | style='text-align:right'| 1174 | | ''[[:d:Q4308369|Valery Musin]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-28 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201486|РФА дәүләт һәм хокук институты]]'' | [[:commons:Category:Valery Musin|Valery Musin]] | data-sort-value="2015" | 2015-12-22 |- | style='text-align:right'| 1175 | [[Файл:Valery Nazarov, June 2010.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4312150|Valery Nazarov]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-09-11 | [[Мичуринск]] | ''[[:d:Q4407705|Профессор М. А. Бонч-Бруевич исемендәге Санкт-Петербург дәүләт телекоммуникацияләр университеты]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Valery Nazarov|Valery Nazarov]] | |- | style='text-align:right'| 1176 | | ''[[:d:Q34205255|Valery Nosov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-05 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304083|Мәскәү политехника университеты]]'' | | | | data-sort-value="2003" | 2003-12-07 |- | style='text-align:right'| 1177 | | ''[[:d:Q22919662|Valery Novikov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-05-28 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | ''[[:d:Q10497074|хәрби бортинженер]]''<br/>''[[:d:Q125516302|aircraft designer]]'' | | | data-sort-value="2012" | 2012-06-14 |- | style='text-align:right'| 1178 | [[Файл:Vpmatveenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4284648|Valery Pavlovich Matveyenko]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-02-09 | [[Киҗел]] | ''[[:d:Q689800|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университеты]]'' | ''[[:d:Q6804564|механика белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4476807|Россия фәннәр академиясенең Урал бүлекчәсе]]''<br/>''[[:d:Q4351552|Россия фәннәр академиясе Урал бүлекчәсенең Пермь фәнни үзәге]]''<br/>''[[:d:Q4201599|Россия фәннәр академиясе Урал бүлекчәсенең Тоташ мөхитләр механикасы институты]]''<br/>''[[:d:Q46815702|Perm Federal Research Center of the Ural Branch of the Russian Academy of Sciences]]'' | [[:commons:Category:Valeriy Matveenko|Valeriy Matveenko]] | |- | style='text-align:right'| 1179 | [[Файл:Valery Polyansky, May 2019-3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3553683|Valery Polyansky]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-19 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[:commons:Category:Valery Polyansky|Valery Polyansky]] | |- | style='text-align:right'| 1180 | | ''[[:d:Q4380149|Valery Prozorov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-04-29 | [[Бакы]] | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 1181 | [[Файл:Redkozybov Valery 1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q16691556|Valery Redkozubov]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-07-20 | [[Гуково (шәһәр)]] | | ''[[:d:Q4144610|тау чаңгычы]]'' | | [[:commons:Category:Valery Redkozubov|Valery Redkozubov]] | |- | style='text-align:right'| 1182 | [[Файл:Ryazanskiy VV.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4402637|Valery Ryazansky]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-12-04 | [[Истра районы]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Valery Ryazanskiy|Valery Ryazanskiy]] | |- | style='text-align:right'| 1183 | [[Файл:Ryumin, Valery Victorovitch.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q472497|Valery Ryumin]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-16 | [[Амурдагы Комсомольск]] | ''[[:d:Q4304099|Moscow State Forest University]]'' | [[Галәмче|космонавт]]<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q432425|бортинженер]]'' | | [[:commons:Category:Valery Ryumin|Valery Ryumin]] | data-sort-value="2022" | 2022-06-06 |- | style='text-align:right'| 1184 | [[Файл:Valery Sahakian in 2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q71938352|Valery Sahakian]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-22 | | | | | [[:commons:Category:Valery Sahakian|Valery Sahakian]] | |- | style='text-align:right'| 1185 | | ''[[:d:Q105945931|Valery Semerikov]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-28 | [[Боровица (Луза районы)|Боровица]]<br/>[[Гавриловская (Киров өлкәсе)|Гавриловская]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1186 | [[Файл:Serov Valeriy Mihaylovich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4417717|Valery Serov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-04-15 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт төзелеш университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2026" | 2026-07-11 |- | style='text-align:right'| 1187 | [[Файл:Meeting with theatre people (2017-12-06) 05.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19915733|Valery Shadrin]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-02-12 | | | ''[[:d:Q1759246|театраль продюсер]]'' | | [[:commons:Category:Valery Shadrin|Valery Shadrin]] | data-sort-value="2022" | 2022-12-03 |- | style='text-align:right'| 1188 | | ''[[:d:Q4454218|Valery Telichenko]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-24 | [[Курск өлкәсе]] | [[Мәскәү дәүләт төзелеш университеты]] | [[галим]] | | | |- | style='text-align:right'| 1189 | | ''[[:d:Q60831300|Valery Trufakin]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-09-07 | ''[[:d:Q1680875|Yekaterinoslavka]]'' | ''[[:d:Q4064568|Амур дәүләт медицина академиясе]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4064568|Амур дәүләт медицина академиясе]]''<br/>''[[:d:Q16679135|Research Institute of Physiology and Fundamental Medicine of the Siberian Branch of the Russian Academy of Medical Sciences]]''<br/>''[[:d:Q28605413|Institute of Clinical and Experimental Lymphology]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-10-04 |- | style='text-align:right'| 1190 | | ''[[:d:Q4477716|Valery Uskov]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-04-22 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025-08-24 |- | style='text-align:right'| 1191 | | ''[[:d:Q4126109|Valery Voskoboynikov]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-11-29 | [[Краснодар крае]] | ''[[:d:Q171249|«Харьков авиация институты» Илкүләм аэрокосмик университеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[ССРБ Югары Шурасы]]<br/>''[[:d:Q4146817|Goskomoboronprom Rossii]]''<br/>''[[:d:Q97197871|Ministry of defence industries of the Russian Federation]]''<br/>''[[:d:Q1961355|NPO Saturn]]''<br/>''[[:d:Q3442298|Росавиакосмос]]''<br/>''[[:d:Q4294632|Ministry of Industry and Energy of the Russian Federation]]''<br/>''[[:d:Q2028312|Россия Федерациясенең сәнәгать һәм сәүдә министрлыгы]]'' | [[:commons:Category:Valery Voskoboynikov|Valery Voskoboynikov]] | data-sort-value="2011" | 2011-02-07 |- | style='text-align:right'| 1192 | [[Файл:Востротин Валерий Александрович.png|center|128px]] | ''[[:d:Q661432|Valery Vostrotin]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-11-20 | [[Кәсле]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q4174329|Ekaterinburg Military Academy]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Valery Vostrotin|Valery Vostrotin]] | data-sort-value="2024" | 2024-02-13 |- | style='text-align:right'| 1193 | [[Файл:Valery Yevtukhovich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2542190|Valery Yevtukhovich]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-04-17 | [[Вязьма]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Valery Yevtukhovich|Valery Yevtukhovich]] | |- | style='text-align:right'| 1194 | | ''[[:d:Q18237433|Valeryan Viktorov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-08-12 | [[Канаш (шәһәр)|Канаш]] | [[И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 1195 | | ''[[:d:Q4103933|Varnava]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-04-21 | ''[[:d:Q1969526|Ryazansky District]]'' | | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-06-01 |- | style='text-align:right'| 1196 | | ''[[:d:Q121757774|Vasili Pyatibrat]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-11-01 | ''[[:d:Q4074438|Babychivka]]'' | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1197 | | ''[[:d:Q29219017|Vasilii Neznamov]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-02-26 | [[Абдулла районы]] | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q3152467|Россия федераль атом төш үзәге — Бөтенроссия эксперименталь физика фәнни-тикшеренү үзәге]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1198 | | ''[[:d:Q4519056|Vasily Shabanov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-05-17<br/>1940 | ''[[:d:Q25727003|Михайловка (Седельникован кӀошт)]]'' | [[Омск дәүләт педагогика университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q4201783|L.V. Kirensky Institute of Physics]]''<br/>''[[:d:Q117813456|Akademgorodok]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1199 | | ''[[:d:Q28913528|Vasiliy Fyodorovich Bólotnov]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-11-09 | ''[[:d:Q4440319|Старое Погорелово]]'' | | ''[[:d:Q392933|weapons industry]]''<br/>''[[:d:Q507443|pharmaceutical industry]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-12-30 |- | style='text-align:right'| 1200 | [[Файл:Vasiliy Peskov - MIBF 2011 - 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4359683|Vasiliy Mihaylovich Peskov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-03-14 | ''[[:d:Q1654862|Novousmansky District]]'' | | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q957729|фотокорреспондент]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q22976182|тележурналист]]''<br/>''[[:d:Q12356615|сәяхәтче]]''<br/>''[[:d:Q1155838|корреспондент]]''<br/>[[язучы]] | | [[:commons:Category:Vasiliy Peskov|Vasiliy Peskov]] | data-sort-value="2013" | 2013-08-12 |- | style='text-align:right'| 1201 | [[Файл:Rustam Minnikhanov and Vasily Smirnov (2012-12-18) 04.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4424602|Vasiliy Vasilevitsj Smirnov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-30 | [[Кострома өлкәсе]] | | | | [[:commons:Category:Vasily Smirnov|Vasily Smirnov]] | |- | style='text-align:right'| 1202 | | ''[[:d:Q2019660|Vasily Abaev]]'' | data-sort-value="1900" | 1900-12-02 | ''[[:d:Q3649174|Kobi]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q14467526|телбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q16832248|иранист]]''<br/>''[[:d:Q1595570|өлкәне өйрәнүче]]''<br/>''[[:d:Q16312408|итимулыг]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q1371378|этнолог]]'' | ''[[:d:Q4201878|РФА тел белеме институты]]''<br/>[[Россия Милли китапханәсе|Россия милли китапханәсе]] | [[:commons:Category:Vasily Abaev|Vasily Abaev]] | data-sort-value="2001" | 2001-03-18 |- | style='text-align:right'| 1203 | [[Файл:Vasily Anisimov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4066322|Vasily Anisimov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-09-19 | [[Алматы]] | ''[[:d:Q1046493|Narkhoz University]]'' | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Vasily Anisimov|Vasily Anisimov]] | |- | style='text-align:right'| 1204 | | ''[[:d:Q26412|Vasily Belov]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-10-23 | ''[[:d:Q4457522|Timonikha]]'' | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | [[шагыйрь]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q6625963|язучы-романист]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]'' | | [[:commons:Category:Vasily Ivanovich Belov|Vasily Ivanovich Belov]] | data-sort-value="2012" | 2012-12-04 |- | style='text-align:right'| 1205 | [[Файл:Vasily Bochkarev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4095385|Vasily Bochkaryov]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-11-22 | [[Иркутск]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | ''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]'' | [[:commons:Category:Vasily Bochkarev (actor)|Vasily Bochkarev (actor)]] | |- | style='text-align:right'| 1206 | [[Файл:Vasiliy Bochkariov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4095390|Vasily Bochkaryov]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-29<br/>1949-04-24 | ''[[:d:Q110258516|Іва]]'' | [[Пенза дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4366456|Идел буе дәүләт технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q30257433|Пенза дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vasily Bochkarev|Vasily Bochkarev]] | data-sort-value="2016" | 2016-06-22 |- | style='text-align:right'| 1207 | | ''[[:d:Q22918497|Vasily Borisov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-01-18 | ''[[:d:Q13665142|Verkhneye Turovo]]'' | ''[[:d:Q1807470|Воронеж дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | | | |- | style='text-align:right'| 1208 | | ''[[:d:Q112994525|Vasily Ektov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-08-10 | ''[[:d:Q645518|Kirsanovsky District]]'' | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q484876|оешманың баш җитәкчесе]]'' | ''[[:d:Q3704989|Dolgoprudnenskoe Scientific Production Plant]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-02-26 |- | style='text-align:right'| 1209 | | ''[[:d:Q4140258|Vasily Glukhikh]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-02-10 | [[Урал өлкәсе]] | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | [[галим]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург]] | | data-sort-value="2021" | 2021-07-19 |- | style='text-align:right'| 1210 | | ''[[:d:Q4501426|Vasily Khristenko]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-04-12 | ''[[:d:Q3615618|Акмола губернасы]]'' | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q11774156|мемуарист]]'' | | | data-sort-value="2010" | 2010-02-09 |- | style='text-align:right'| 1211 | | ''[[:d:Q4230552|Vasily Kondratov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-02-12 | [[Түбән Новгород өлкәсе]] | ''[[:d:Q4318652|Нижгар ил яраклама үнивирситите]]'' | | | | data-sort-value="2012" | 2012-04-12 |- | style='text-align:right'| 1212 | [[Файл:LanovoiV2001.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2626298|Vasily Lanovoy]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-01-16 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | [[:commons:Category:Vasily Lanovoy|Vasily Lanovoy]] | data-sort-value="2021" | 2021-01-28 |- | style='text-align:right'| 1213 | [[Файл:Vasily Nebenzya at the 2019 St. Petersburg International Economic Forum.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1000053|Vasily Nebenzya]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-02-26 | [[Волгоград]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Берләшкән Милләтләр Оешмасы]] | [[:commons:Category:Vasily Nebenzya|Vasily Nebenzya]] | |- | style='text-align:right'| 1214 | | ''[[:d:Q36676615|Vasily Perchik]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-12-02 | ''[[:d:Q147747|Сторожынетс]]'' | | ''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q141108986|sambo coach]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1215 | [[Файл:Vasily Reshetnikov (mil.ru).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4394078|Vasily Reshetnikov]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-12-23 | [[Днипро]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q408832|хәрби очучы]]'' | | [[:commons:Category:Vasily Reshetnikov|Vasily Reshetnikov]] | data-sort-value="2023" | 2023-03-20 |- | style='text-align:right'| 1216 | [[Файл:Interpolisschaaktoernooi Tilburg 1819 Smyslov aan zet, Bestanddeelnr 929-3630.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q104148|Vasily Smyslov]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-03-24 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>''[[:d:Q2627699|шаһмат композиторы]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q105269|Grandmaster]]'' | | [[:commons:Category:Vassily Smyslov|Vassily Smyslov]] | data-sort-value="2010" | 2010-03-27 |- | style='text-align:right'| 1217 | [[Файл:Solodovnikov-v-g.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4428171|Vasily Solodovnikov]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-03-08 | [[Самар губернасы]] | ''[[:d:Q4127435|Бөтенрусия тышкы сәүдә академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4406402|Самар дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q15936497|африканис]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | ''[[:d:Q4201381|Institute for African Studies]]''<br/>''[[:d:Q4201836|Россия фәннәр академиясенең Икътисад институты]]''<br/>''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]'' | [[:commons:Category:Vasiliy Solodovnikov|Vasiliy Solodovnikov]] | data-sort-value="2018" | 2018-09-30 |- | style='text-align:right'| 1218 | | ''[[:d:Q32362419|Vasily Stepanovich Starovoitov]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-01-21 | [[Марозавичы (Буда-Кашалёвский районы)|Марозавичы]] | ''[[:d:Q1777988|Көньяк Урал дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q600277|Чиләбе трактор заводы]]''<br/>''[[:d:Q21843380|Mobile Vehicle Engineering Institute]]''<br/>[[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | | data-sort-value="2002" | 2002-03-29 |- | style='text-align:right'| 1219 | [[Файл:Titov2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16706271|Vasily Titov]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-12-30 | [[Ленинград өлкәсе]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>[[менеджер]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q1979607|финансист]]'' | | [[:commons:Category:Vasily Titov|Vasily Titov]] | |- | style='text-align:right'| 1220 | [[Файл:Vasiliy Tonkoshkurov (2016).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q51668686|Vasily Tonkoshkurov]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-01-27 | [[Караганда|Караганды]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q52223|Ташкент югары гомумхәрби җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Vasily Tonkoshkurov|Vasily Tonkoshkurov]] | |- | style='text-align:right'| 1221 | | ''[[:d:Q4188784|Vasily Zakharchenko]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-08-01 | [[Санкт-Петербург]] | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]<br/>''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]<br/>''[[:d:Q1314076|Tekhnika Molodezhi]]'' | [[:commons:Category:Vasily Zakharchenko|Vasily Zakharchenko]] | data-sort-value="1999" | 1999-10-22 |- | style='text-align:right'| 1222 | | ''[[:d:Q4181347|Vasily Zhukov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-01 | ''[[:d:Q18770152|Verkhnesmorodino]]'' | ''[[:d:Q1807470|Воронеж дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q2306091|социолог]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]'' | ''[[:d:Q4398068|Россия дәүләт социаль университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1223 | [[Файл:Vatanyar Saidovich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4536263|Vatanyar Yagya]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-09-18 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4126647|СПДУ Көнчыгыш факультеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Vatanyar Yagya|Vatanyar Yagya]] | data-sort-value="2020" | 2020-06-17 |- | style='text-align:right'| 1224 | | ''[[:d:Q4418833|Veniamin Sidorov]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-10-19 | ''[[:d:Q19884343|Babarino]]''<br/>''[[:d:Q4196582|Иванау сәнәгать өлкәсе]]'' | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1794356|"Курчатов институты" илкүләм тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q1063329|РФА СБ Төш физикасы институты]]'' | | data-sort-value="2006" | 2006-12-20 |- | style='text-align:right'| 1225 | [[Файл:Veniamin Smekhov 1 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q183535|Veniamin Smekhov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-08-10 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]'' | | [[:commons:Category:Veniamin Smekhov|Veniamin Smekhov]] | |- | style='text-align:right'| 1226 | [[Файл:Vladimir Putin awarding doctors 19 April 2010 10.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4123276|Veniamin Volkov]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-01-20 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q12013238|офтальмолог]]'' | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | [[:commons:Category:Veniamin Volkov|Veniamin Volkov]] | data-sort-value="2019" | 2019-02-21 |- | style='text-align:right'| 1227 | [[Файл:Menshov Alentova (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2995395|Vera Alentova]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-02-21 | [[Котлас]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | | [[:commons:Category:Vera Alentova|Vera Alentova]] | data-sort-value="2025" | 2025-12-25 |- | style='text-align:right'| 1228 | [[Файл:Vera Chistova.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4516431|Vera Chistova]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-11-23 | [[Наро-Фоминск]] | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 1229 | | ''[[:d:Q4177526|Vera Efremova]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-11-10 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q487596|драматург]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-06-02 |- | style='text-align:right'| 1230 | | ''[[:d:Q4176903|Vera Ershova]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-03-25 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q153502|Самар дырам тиятры]]'' | | data-sort-value="2006" | 2006-04-05 |- | style='text-align:right'| 1231 | | ''[[:d:Q19908734|Vera Gorodovskaya]]'' | data-sort-value="1919" | 1919 | [[Ростов]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[композитор]] | | | data-sort-value="1999" | 1999 |- | style='text-align:right'| 1232 | | ''[[:d:Q4419108|Vera Grigorevna Silaeva]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-11-29 | [[Смоленск]] | | ''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q16947675|гимнаст]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1233 | [[Файл:2019 UEC Track Elite European Championships 189.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q505731|Viatcheslav Ekimov]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-02-04 | [[Выборг]] | | ''[[:d:Q2309784|вилаузышчы]]'' | | [[:commons:Category:Viatcheslav Ekimov|Viatcheslav Ekimov]] | |- | style='text-align:right'| 1234 | [[Файл:Трубников ВИ.png|center|128px]] | ''[[:d:Q3556785|Viatcheslav Troubnikov]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-04-25 | [[Иркутск]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q4991371|солдат]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q9352089|разведчик]]'' | ''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]'' | [[:commons:Category:Viacheslav Trubnikov|Viacheslav Trubnikov]] | data-sort-value="2022" | 2022-04-18 |- | style='text-align:right'| 1235 | [[Файл:Victor Matveyev 2018-06-27.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15072125|Victor A. Matveev]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-12-11 | [[Тайга (шәһәр)|Тайга]] | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q259517|Берләшкән атом-төш тикшеренүләр институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201879|Institute for Nuclear Research]]'' | [[:commons:Category:Viktor Matveev|Viktor Matveev]] | |- | style='text-align:right'| 1236 | | ''[[:d:Q65659284|Victor Anokhin]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-01-17 | ''[[:d:Q2629589|Medvensky District]]'' | ''[[:d:Q1807470|Воронеж дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1807470|Воронеж дәүләт университеты]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-10-29 |- | style='text-align:right'| 1237 | [[Файл:Viktor Basargin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q982320|Victor Basargin]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-08-03 | [[Асбест (шәһәр)|Азбис]] | [[Урал дәүләт тау университеты|Урал дәүләт тау эше университеты]]<br/>''[[:d:Q4476703|Урал идарә институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]'' | ''[[:d:Q28664673|Uralasbest]]'' | [[:commons:Category:Viktor Basargin|Viktor Basargin]] | |- | style='text-align:right'| 1238 | [[Файл:Viktor Cherkesov-1 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1189178|Victor Cherkesov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-07-13 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | [[:commons:Category:Viktor Cherkesov|Viktor Cherkesov]] | data-sort-value="2022" | 2022-11-08 |- | style='text-align:right'| 1239 | [[Файл:Pv-tyryshkin-v-i-1999-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4467155|Victor Ivanovich Tyryshkin]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-10-04 | [[Белая (Фалёнки районы)|Белая]] | ''[[:d:Q3025301|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Victor Ivanovich Tyryshkin|Victor Ivanovich Tyryshkin]] | |- | style='text-align:right'| 1240 | [[Файл:2012-02-22 Виктор Матросов.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4284972|Victor Matrosov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-10-07 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[математик]] | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | [[:commons:Category:Victor Matrosov|Victor Matrosov]] | data-sort-value="2015" | 2015-01-19 |- | style='text-align:right'| 1241 | | ''[[:d:Q571006|Victor Pavlov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-10-05 | [[Мәскәү]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | | data-sort-value="2006" | 2006-08-24 |- | style='text-align:right'| 1242 | | ''[[:d:Q15066257|Victor Sergejevich Jegerev]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-11-18 | ''[[:d:Q16020078|Botino]]'' | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | | [[:commons:Category:Victor Yegerev|Victor Yegerev]] | data-sort-value="2016" | 2016-04-20 |- | style='text-align:right'| 1243 | [[Файл:Vladimir Putin and Viktor Tolokonsky, February 2012.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4459819|Victor Tolokonsky]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-05-27 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q4325464|Новосибирск дәүләт икътисад һәм идарә университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Tolokonsky|Viktor Tolokonsky]] | |- | style='text-align:right'| 1244 | [[Файл:Vic Wild in 2022 - 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Vik Wayld]] | data-sort-value="1986" | 1986-08-23 | [[Вайт-Салмон (Вашингтон)|Вайт-Салмон]] | | ''[[:d:Q15709642|snowboarder]]'' | | [[:commons:Category:Vic Wild|Vic Wild]] | |- | style='text-align:right'| 1245 | | ''[[:d:Q25390862|Viktor Andreevitsj Malisjevskiy]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-10-07 | [[Сокологирск|Первомайск]] | ''[[:d:Q1164068|Харьков политехника институты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q18212308|Central Research Institute of Structural Materials Prometey]]'' | | data-sort-value="2018" | 2018-09-23 |- | style='text-align:right'| 1246 | | ''[[:d:Q39082327|Viktor Avdienko]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-06-22 | [[Волгоград]] | ''[[:d:Q4122948|Волгоград дәүләт физик культура академиясе]]'' | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1247 | [[Файл:Берестовой Виктор Иванович политик.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4084810|Viktor Berestovoy]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-05-09 | ''[[:d:Q552936|Алексеевский районы]]'' | ''[[:d:Q137355|Воронеж дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Berestovoy|Viktor Berestovoy]] | |- | style='text-align:right'| 1248 | [[Файл:Viktor Bocharov in 2015 (sakha.gov.ru).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21636445|Viktor Bocharov]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-10-23 | ''[[:d:Q4194911|Zyryanskoye]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1377734|Chernobyl liquidator]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Bocharov|Viktor Bocharov]] | |- | style='text-align:right'| 1249 | [[Файл:Виктор Боков.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4090580|Viktor Bokov]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-09-19 | ''[[:d:Q18807807|Язвицы]]'' | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>[[язучы]] | | [[:commons:Category:Viktor Bokov|Viktor Bokov]] | data-sort-value="2009" | 2009-10-15 |- | style='text-align:right'| 1250 | [[Файл:Viktor Bondarev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4093124|Viktor Bondarev]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-12-07 | ''[[:d:Q19805277|Novobogoroditskoye]]'' | ''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Viktor Bondarev|Viktor Bondarev]] | |- | style='text-align:right'| 1251 | | ''[[:d:Q4094844|Viktor Bortsov]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-06-14 | [[Ырынбур]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-05-20 |- | style='text-align:right'| 1252 | [[Файл:Admiral Viktor Viktorovich Chirkov3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1265382|Viktor Chirkov]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-09-08 | [[Алматы]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4458747|Тын океан хәрби-диңгез институты]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Chirkov|Viktor Chirkov]] | |- | style='text-align:right'| 1253 | | ''[[:d:Q4170474|Viktor Dulov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-06-14 | [[Благовещенск]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | [[Иркутск илкүләм тикшеренү техник университеты]]<br/>''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201751|РФА СБ гамәли һәм назари механика институты]]''<br/>''[[:d:Q4201456|Institute of Computational Modeling]]''<br/>''[[:d:Q4239251|Красноярск дәүләт университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201676|Institute of Problems of Mechanical Engineering]]'' | | data-sort-value="2001" | 2001-08-01 |- | style='text-align:right'| 1254 | [[Файл:Feodorov V.D.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4493940|Viktor Fedorov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-11-23 | ''[[:d:Q1004265|Комарно]]'' | ''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Fyodorov|Viktor Fyodorov]] | |- | style='text-align:right'| 1255 | [[Файл:Fedorov Viktor Vasilevich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4493938|Viktor Fyodorov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-12 | ''[[:d:Q3739436|Krasnogorodsk]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q1048694|Россия дәүләт китапханәсе]]'' | [[:commons:Category:Viktor Fedorov|Viktor Fedorov]] | |- | style='text-align:right'| 1256 | [[Файл:Viktor Gerashchenko2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4136108|Viktor Gerashchenko]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-21 | [[Санкт-Петербург]] | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]'' | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>''[[:d:Q835692|Yukos]]''<br/>[[Rusiä Federatsiäseneñ Üzäk bankı|Русия Федерациясенең Үзәк банкы]]<br/>[[Россия Дәүләт думасы|Россия Федерациясе Федераль мәҗлесенең Дәүләт думасы]] | [[:commons:Category:Viktor Gerashchenko|Viktor Gerashchenko]] | data-sort-value="2025" | 2025-05-11 |- | style='text-align:right'| 1257 | | ''[[:d:Q4141303|Viktor Golant]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-01-14 | [[Санкт-Петербург]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q32637|Россия фәннәр академиясенең Абрам Фёдорович Иоффе исемендәге Физика-техника институты]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-10-18 |- | style='text-align:right'| 1258 | [[Файл:Official portrait of Viktor Goremykin (2024).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15065503|Viktor Goremykin]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-02-04 | ''[[:d:Q19650915|Kormovoe]]'' | ''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q28666111|Chelyabinsk High Tank Command School]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Viktor Goremykin|Viktor Goremykin]] | |- | style='text-align:right'| 1259 | [[Файл:Victor Grishin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4149871|Viktor Grishin]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-02-17 | [[Олы Березники районы]] | ''[[:d:Q4460386|Томск дәүләт идарә итү системалары һәм радиоэлектроника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Victor Grishin|Victor Grishin]] | |- | style='text-align:right'| 1260 | | ''[[:d:Q70253570|Viktor Gupalov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-20 | [[Маркакүл (авыл)]] | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | | | | data-sort-value="2020" | 2020-05-11 |- | style='text-align:right'| 1261 | [[Файл:Viktor-Ivanov-Painter.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6161929|Viktor Ivanov]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-08-02 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Ivanovich Ivanov|Viktor Ivanovich Ivanov]] | |- | style='text-align:right'| 1262 | | ''[[:d:Q60831303|Viktor Ivanov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-03-25 | [[Җизказган]] | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | [[галим]] | | | |- | style='text-align:right'| 1263 | | ''[[:d:Q30879018|Viktor Ivanovič Cholstov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-06-14 | [[Моршанск]] | ''[[:d:Q4114347|Радиацион, химик һәм биологик саклану һәм мөһәндис гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | [[менеджер]] | | | |- | style='text-align:right'| 1264 | [[Файл:Viktor Kiryanov, April 2011.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4221903|Viktor Kiryanov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-12-29 | [[Тихвин]] | | ''[[:d:Q384593|полиция хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q60032090|employé de la milice soviétique]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Kiryanov|Viktor Kiryanov]] | |- | style='text-align:right'| 1265 | | ''[[:d:Q4224130|Viktor Klochay]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-06-27 | ''[[:d:Q103812172|Uman Raion]]'' | | ''[[:d:Q18576582|металлург]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1266 | [[Файл:State Council Presidium and the Council for the Development of Physical Education and Sport-2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4228233|Viktor Kolodyazhny]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-06-26 | [[Үргәнеч]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Kolodyazhny|Viktor Kolodyazhny]] | |- | style='text-align:right'| 1267 | | ''[[:d:Q18001855|Viktor Komar]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-09-29 | [[Сызран]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | ''[[:d:Q21643494|NIKFI]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-06-24 |- | style='text-align:right'| 1268 | | ''[[:d:Q4230765|Viktor Konetsky]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-06-06 | [[Санкт-Петербург]] | | [[язучы]]<br/>[[диңгезче]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]'' | | | data-sort-value="2002" | 2002-03-30 |- | style='text-align:right'| 1269 | | ''[[:d:Q2569975|Viktor Kravchenko]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-12-05 | [[Богданович (шәһәр)]] | ''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1270 | [[Файл:KrokhmalVV2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21103007|Viktor Krokhmal]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-24 | ''[[:d:Q4249025|Kurchánskaya]]'' | ''[[:d:Q133965|Кубан дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | ''[[:d:Q133965|Кубан дәүләт аграр университеты]]'' | [[:commons:Category:Viktor Krokhmal|Viktor Krokhmal]] | |- | style='text-align:right'| 1271 | | ''[[:d:Q19910285|Viktor Kuznetsov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-08-04 | [[Новосибирск өлкәсе]] | ''[[:d:Q4418282|Себер дәүләт тимер юллары университеты]]''<br/>''[[:d:Q4244744|Кузбасс дәүләт техника университеты]]'' | [[менеджер]] | | | data-sort-value="2017" | 2017-12-30 |- | style='text-align:right'| 1272 | | ''[[:d:Q17146233|Viktor Livanov]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-09-17 | [[Хабарау|Хабаровск]] | ''[[:d:Q4398071|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[С.В. Ильюшин исемендәге авиация комплексы]] | [[:commons:Category:Viktor Livanov|Viktor Livanov]] | data-sort-value="2014" | 2014-05-15 |- | style='text-align:right'| 1273 | [[Файл:Лобко Виктор Николаевич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4264748|Viktor Lobko]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-05-06 | [[Минск өлкәсе]] | ''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Lobko|Viktor Lobko]] | |- | style='text-align:right'| 1274 | | ''[[:d:Q1386636|Viktor Mamatov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-07-21 | [[Белово]] | | ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]'' | | | data-sort-value="2023" | 2023-10-27 |- | style='text-align:right'| 1275 | | ''[[:d:Q4289849|Viktor Melnikov]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-07-10 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4127435|Бөтенрусия тышкы сәүдә академиясе]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>''[[:d:Q13382576|ишүче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1276 | | ''[[:d:Q84725254|Viktor Nikitin]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-09-08 | | [[Казан ветеринария институты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4439026|Ставрополь дәүләт аграр университеты]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-12-14 |- | style='text-align:right'| 1277 | | ''[[:d:Q15076944|Viktor Nikonorovitsj Solkin]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-07-25 | [[Петровск районы|Питрау районы]] | | | | | data-sort-value="2026" | 2026-01-16 |- | style='text-align:right'| 1278 | [[Файл:Viktor Onopko 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q310544|Viktor Onopko]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-10-14 | [[Луганск]] | | ''[[:d:Q937857|футболчы]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Onopko|Viktor Onopko]] | |- | style='text-align:right'| 1279 | [[Файл:Victor Orlov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4336636|Viktor Orlov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-03-23<br/>1940-03-22 | [[Черногорск]] | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q520549|геолог]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Victor Orlov|Victor Orlov]] | data-sort-value="2021" | 2021-08-23 |- | style='text-align:right'| 1280 | [[Файл:Victor Ozerov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19311626|Viktor Ozerov]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-01-05 | [[Абакан]] | ''[[:d:Q4325494|Новосибирск югары хәрби җитәкчеләр укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Victor Ozerov|Victor Ozerov]] | |- | style='text-align:right'| 1281 | [[Файл:Панин-В.Е.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4344003|Viktor Panin]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-11-10 | [[Симәй]] | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | [[:commons:Category:Viktor Yevgenievich Panin|Viktor Yevgenievich Panin]] | data-sort-value="2020" | 2020-09-25 |- | style='text-align:right'| 1282 | | ''[[:d:Q4349982|Viktor Perevalov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-11-06 | [[Зур Грязнуха (Каменски шәһәр бүлгесе)|Зур Грязнуха]] | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-01-07 |- | style='text-align:right'| 1283 | | ''[[:d:Q39390976|Viktor Pliss]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-02-10 | [[Сыктывкар]] | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | data-sort-value="2019" | 2019-01-04 |- | style='text-align:right'| 1284 | | ''[[:d:Q4371357|Viktor Polyakov]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-03-03 | [[Тум|Томск]] | ''[[:d:Q4304031|Мәскәү дәүләт автомобил-юл техника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[инженер]]<br/>[[менеджер]]<br/>[[эшкуар]] | | [[:commons:Category:Viktor Nikolaevich Polyakov|Viktor Nikolaevich Polyakov]] | data-sort-value="2004" | 2004-06-01 |- | style='text-align:right'| 1285 | [[Файл:Viktor Popov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4372441|Viktor Popov]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-12-10 | [[Бежецк|Бежетск]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[:commons:Category:Viktor Popov|Viktor Popov]] | data-sort-value="2008" | 2008-07-28 |- | style='text-align:right'| 1286 | | ''[[:d:Q4374353|Viktor Posuvalyuk]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-05-07 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q620573|гарәбиятче]]'' | | | data-sort-value="1999" | 1999-08-01 |- | style='text-align:right'| 1287 | | ''[[:d:Q1711135|Viktor Romanov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-09-15 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4407701|Санкт-Петербург дәүләт технология һәм дизайн университеты]]'' | ''[[:d:Q2309784|вилаузышчы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1288 | [[Файл:Сазонов Виктор Фёдорович (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4405034|Viktor Sazonov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-11-26 | [[Сарытау]] | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Sazonov|Viktor Sazonov]] | data-sort-value="2018" | 2018-09-20 |- | style='text-align:right'| 1289 | | ''[[:d:Q4235883|Viktor Sevastjanovitsj Kot]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-11-08 | [[Шахтарск]] | ''[[:d:Q4513575|Escuela Superior Militar de Aviación de Pilotos de Chernígov]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1290 | [[Файл:FOTO IMG 0018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15060923|Viktor Shurygin]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-12-23 | [[Тверь]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4122969|Волгоград дәүләт техник университеты]]''<br/>''[[:d:Q4502928|Titan-Barrikady]]'' | [[:commons:Category:Viktor Shurygin|Viktor Shurygin]] | |- | style='text-align:right'| 1291 | [[Файл:Владимир Путин вернул медаль Олимпийских игр 1956 года Виктору Шувалову (cropped).jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q1441281|Viktor Shuvalov]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-12-15 | ''[[:d:Q18173027|Nabornyje Syresi]]'' | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Shuvalov|Viktor Shuvalov]] | data-sort-value="2021" | 2021-04-18 |- | style='text-align:right'| 1292 | | ''[[:d:Q4426883|Viktor Soyfer]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-06-18 | [[Самар]] | ''[[:d:Q4406400|Самар дәүләт аэрокосмос университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4406400|Самар дәүләт аэрокосмос университеты]]''<br/>[[Академик С. П. Королёв исемендәге Самар илкүләм тикшеренү университеты|Академик С. П. Королёв исемендәге Самар милли тикшеренү университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 1293 | [[Файл:Viktor Surzhikov 7 May 2007 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4446497|Viktor Surzhikov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-08-18 | ''[[:d:Q18802398|Старый Город (Дмитриеван кӀошт)]]'' | ''[[:d:Q4127489|Бөтенроссия читтән торып уку финанс-икътисад инситуты]]'' | | | | data-sort-value="2009" | 2009-01-13 |- | style='text-align:right'| 1294 | [[Файл:Viktor Taranin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q63256238|Viktor Taranin]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-02-19 | ''[[:d:Q21643671|Отскочное]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[эшкуар]] | | [[:commons:Category:Viktor Taranin|Viktor Taranin]] | |- | style='text-align:right'| 1295 | [[Файл:Mastrangelo and Tretyakov's press conference (2008-03-25) 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q82384|Viktor Tretiakov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-10-17 | [[Красноярск]] | [[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]]<br/>''[[:d:Q4059172|Academic Music College of the Moscow Conservatory]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1259917|скрипкачы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q55021|Hochschule für Musik und Tanz Köln]]'' | [[:commons:Category:Viktor Viktorovich Tretyakov|Viktor Viktorovich Tretyakov]] | |- | style='text-align:right'| 1296 | [[Файл:Виктор Васильевич Усачёв.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q100154426|Viktor Uchasev]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-12-11 | ''[[:d:Q4188210|Zassovskaya]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Usachev|Viktor Usachev]] | |- | style='text-align:right'| 1297 | [[Файл:Viktor Vladimirovitsj Vanslov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4103431|Viktor Vanslov]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-05-16 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q4164507|сәнгать тәнкыйтьчесе]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]'' | ''[[:d:Q4201801|РФА Фәлсәфә институты]]''<br/>''[[:d:Q16655753|Institute of Theory and History of Fine Arts]]'' | [[:commons:Category:Viktor Vanslov|Viktor Vanslov]] | data-sort-value="2019" | 2019-07-04 |- | style='text-align:right'| 1298 | | ''[[:d:Q4110807|Viktor Vidmanov]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-02-25 | [[Николаевка районы (Сембер өлкәсе)|Николаевка районы]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025 |- | style='text-align:right'| 1299 | [[Файл:Волончунас Виктор Владимирович (ДГ 2017).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4123894|Viktor Volonchunas]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-06-19 | ''[[:d:Q21672238|Орлово]]'' | ''[[:d:Q4538874|Ярославль дәүләт техник университеты]]''<br/>''[[:d:Q1355654|югары фирка мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q4127489|Бөтенроссия читтән торып уку финанс-икътисад инситуты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Volonchunas|Viktor Volonchunas]] | |- | style='text-align:right'| 1300 | | ''[[:d:Q4124733|Viktor Wolski]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-08-10 | [[Злынка]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q56759261|economic geographer]]'' | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q19908064|Institute of Latin American Studies of the Russian Academy of Sciences]]'' | | data-sort-value="1999" | 1999-11-18 |- | style='text-align:right'| 1301 | [[Файл:Choeurs de l'armée Rouge 00662 Pompelle.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4174937|Viktor Yeliseyev]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-06-09 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[:commons:Category:Viktor Yeliseyev|Viktor Yeliseyev]] | |- | style='text-align:right'| 1302 | [[Файл:Viktor Yermakov 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4176446|Viktor Yermakov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-09 | [[Днипро]] | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Yermakov|Viktor Yermakov]] | |- | style='text-align:right'| 1303 | [[Файл:Viktor Zakharchenko (cropped) (2022-02-02).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4188788|Viktor Zakharchenko]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-03-22 | ''[[:d:Q4172443|Diadkóvskaya]]'' | ''[[:d:Q4325442|Михаил Иванович Глинка исемендәге Новосибирск дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q3075052|фольклорчы]]''<br/>''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Zakharchenko|Viktor Zakharchenko]] | |- | style='text-align:right'| 1304 | [[Файл:Victor Zavarzin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4182909|Viktor Zavarzin]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-11-28 | ''[[:d:Q18777411|Zaoleshenka]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Victor Zavarzin|Victor Zavarzin]] | |- | style='text-align:right'| 1305 | [[Файл:Viktor Zimin.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q2570032|Viktor Zimin]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-08-23 | ''[[:d:Q27468722|Диссос]]'' | ''[[:d:Q1736331|Томск дәүләт архитектура һәм төзелеш университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Zimin|Viktor Zimin]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-23 |- | style='text-align:right'| 1306 | | ''[[:d:Q14271790|Ville Golovko]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-11-24 | ''[[:d:Q737925|Бар]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q171861|The Artist]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q17307272|цирк артисты]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-12-27 |- | style='text-align:right'| 1307 | | ''[[:d:Q4100101|Viloriy Vilorevitsj Boeslovskiy]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-12-01 | [[Грозный]] | | | | | data-sort-value="2000" | 2000-09-14 |- | style='text-align:right'| 1308 | | ''[[:d:Q1352592|Vitali Davydov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-04-01 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1309 | [[Файл:Виталий Мельников.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4289852|Vitali Melnikov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-05-01 | ''[[:d:Q19619068|Mazanovo]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | | | data-sort-value="2022" | 2022-03-21 |- | style='text-align:right'| 1310 | | ''[[:d:Q907162|Vitalii Goldanskii]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-06-18 | [[Витебск]] | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]'' | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''<br/>''[[:d:Q4304107|Мәскәү дәүләт нәзек химия технологияләре университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201824|РФА химик физика институты]]''<br/>''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]'' | | data-sort-value="2001" | 2001-01-14 |- | style='text-align:right'| 1311 | [[Файл:Valdai International Discussion Club 2019 (10).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4116829|Vitaly Naumkin]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-05-21 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q4201451|Көнчыгыш телләре университеты]]''<br/>''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q3155377|ислам белгече]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]'' | [[:commons:Category:Vitaly Naumkin|Vitaly Naumkin]] | |- | style='text-align:right'| 1312 | | ''[[:d:Q4164793|Vitaliy Alekseevitsj Doletskiy]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-08-01 | ''[[:d:Q4390162|Rozkopane]]'' | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | [[инженер]] | ''[[:d:Q4538874|Ярославль дәүләт техник университеты]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-12-23 |- | style='text-align:right'| 1313 | | ''[[:d:Q4095496|Vitaliy Bojarov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-08-27 | [[Чугуйив|Чуһуив]] | | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q501700|counterintelligence]]'' | | | data-sort-value="2016" | 2016-08-30 |- | style='text-align:right'| 1314 | [[Файл:Shvetz.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4521782|Vitaliy Ivanovitsj Sjvets]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-03-19 | [[Никополь]] | ''[[:d:Q4304107|Мәскәү дәүләт нәзек химия технологияләре университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4304107|Мәскәү дәүләт нәзек химия технологияләре университеты]]'' | [[:commons:Category:Vitaly Shvets|Vitaly Shvets]] | data-sort-value="2019" | 2019-05-14 |- | style='text-align:right'| 1315 | [[Файл:Academician Vitaliy Zhurkin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4181896|Vitaliy Vladimirovich Zhurkin]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-01-14 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | ''[[:d:Q6039742|Россия фәннәр академиясенең АКШ һәм Канада тикшеренүләре институты]]''<br/>''[[:d:Q16655653|Institute of Europe, Russian Academy of Sciences]]'' | [[:commons:Category:Vitaliy Vladimirovich Zhurkin (historian)|Vitaliy Vladimirovich Zhurkin (historian)]] | data-sort-value="2025" | 2025-02-26 |- | style='text-align:right'| 1316 | [[Файл:Рубцов Виталий Владимирович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4399171|Vitaliy Vladimirovitsj Roebtsov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-10-20 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4304064|Мәскәү дәүләт психология һәм педагогика университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1317 | | ''[[:d:Q4078071|Vitaly Barvinok]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-19 | [[Киев]] | ''[[:d:Q4406402|Самар дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4406400|Самар дәүләт аэрокосмос университеты]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-02-20 |- | style='text-align:right'| 1318 | | ''[[:d:Q60694920|Vitaly Bondarenko]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-06-22 | [[Кропивницкий|Кропывнытскый]]<br/>''[[:d:Q3205313|Әдис губернасы]]'' | ''[[:d:Q4496337|Kharkiv National University of Construction and Architecture]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q385378|төзелеш]]''<br/>''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>[[инженер]] | ''[[:d:Q4397939|Russian Academy of Architecture and Construction Sciences]]'' | | data-sort-value="2018" | 2018-02-22 |- | style='text-align:right'| 1319 | [[Файл:Amb Vitaly I. Churkin (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1394102|Vitaly Churkin]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-02-21 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q970153|child actor]]''<br/>''[[:d:Q11085831|сөйләм тәрҗемәчесе]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | [[:commons:Category:Vitaly Churkin|Vitaly Churkin]] | data-sort-value="2017" | 2017-02-20 |- | style='text-align:right'| 1320 | [[Файл:В.А. Лопота.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4266793|Vitaly Lopota]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-09-28 | [[Грозный]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | [[галим]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q4502946|Russian State Scientific Center for Robotics and Technical Cybernetics]]''<br/>''[[:d:Q763402|Энергия]]'' | [[:commons:Category:Vitaly Lopota|Vitaly Lopota]] | |- | style='text-align:right'| 1321 | [[Файл:Vitaly Popkov portrait with one gold star.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4372281|Vitaly Popkov]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-05-01 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4238545|Krasnodar Higher Military Aviation School of Pilots named after Hero of the Soviet Union A.K. Serov]]''<br/>''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]'' | ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]'' | [[:commons:Category:Vitaly Popkov|Vitaly Popkov]] | data-sort-value="2010" | 2010-02-06 |- | style='text-align:right'| 1322 | | ''[[:d:Q26243993|Vitaly Suslov]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-07-08 | [[Владивосток]] | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | ''[[:d:Q4201531|РФА С. И. Вавилов исемендәге Табигый фәннәр тарихы һәм техника институты]]''<br/>''[[:d:Q4203975|Iskusstvo]]''<br/>''[[:d:Q4314524|Scientific-research Museum of the Russian Academy of Arts]]''<br/>''[[:d:Q211043|Russian Museum]]''<br/>''[[:d:Q132783|Эрмитаж музее]]'' | | data-sort-value="2003" | 2003 |- | style='text-align:right'| 1323 | | ''[[:d:Q4110809|Vitaly Vidyapin]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-01-01 | ''[[:d:Q655694|Tikhoretsky District]]'' | ''[[:d:Q4418288|Себер дәүләт технологик университеты]]''<br/>[[Байкал дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | | data-sort-value="2024" | 2024-12-03 |- | style='text-align:right'| 1324 | | ''[[:d:Q4107911|Vitaly Werner]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-01-06 | [[Каменка (Пинзә өлкәсе)|Каменка]] | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | [[галим]] | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | | data-sort-value="2016" | 2016-01-24 |- | style='text-align:right'| 1325 | [[Файл:Viktor Tolmachev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4459782|Vitor Tolmatshov]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-06-08 | [[Богырыслан]] | ''[[:d:Q4406400|Самар дәүләт аэрокосмос университеты]]'' | | | [[:commons:Category:Viktor Tolmachev|Viktor Tolmachev]] | data-sort-value="2026" | 2026-06-29 |- | style='text-align:right'| 1326 | | ''[[:d:Q48513903|Vjatsjeslav Nikolaevitsj Vasilenko]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-08-25 | | ''[[:d:Q4166430|Тын дәүләт аграр университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4166430|Тын дәүләт аграр университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1327 | | ''[[:d:Q60835186|Vladilen Sychev]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-10-06 | [[Одесса]] | ''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | | | | data-sort-value="2024" | 2024-08-14 |- | style='text-align:right'| 1328 | | ''[[:d:Q4315963|Vladimir A. Negovski]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-03-13<br/>1909-03-19<br/>1903-03-19 | ''[[:d:Q1669868|Kozelets]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | [[Россия медицина фәннәре академиясе|Рәсәй тыйб фәннәре әкәдимиясе]] | | data-sort-value="2003" | 2003-08-02 |- | style='text-align:right'| 1329 | | ''[[:d:Q4056836|Vladimir Ageyevets]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-03-01 | [[Каен (Новосибирск өлкәсе)|Каен]] | ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-10-28 |- | style='text-align:right'| 1330 | | ''[[:d:Q4061097|Vladimir Aleksandrov]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-10-10 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4407693|Санкт-Петербург дәүләт диңгез техник университеты]]'' | ''[[:d:Q5287861|chief technology officer]]''<br/>[[инженер]] | | | |- | style='text-align:right'| 1331 | [[Файл:Alyoshin Vladimir.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4063812|Vladimir Alyoshin]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-03-09 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q4303890|Мәскәү дәүләт коммуналь хуҗалык һәм төзелеш академиясе]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[эшкуар]] | | [[:commons:Category:Vladimir Alyoshin|Vladimir Alyoshin]] | |- | style='text-align:right'| 1332 | [[Файл:Яковлев Владимир Анатольевич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q982620|Vladimir Anatolyevich Yakovlev]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-11-25 | [[Олёкминск]] | ''[[:d:Q4412476|Төньяк-Көнбатыш дәүләт читтән торып укулы техника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | [[:commons:Category:Vladimir Anatolyevich Yakovlev|Vladimir Anatolyevich Yakovlev]] | |- | style='text-align:right'| 1333 | [[Файл:Vladimir Suslov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4446721|Vladimir Antonovich Suslov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-11-21 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Suslov|Vladimir Suslov]] | |- | style='text-align:right'| 1334 | | ''[[:d:Q4193128|Vladimir Antonovich Zolotaryov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-07-20 | [[Одесса]] | ''[[:d:Q4407751|Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург югары гомумгаскәр җитәкчелек укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1335 | | ''[[:d:Q4067791|Vladimir Antsiferov]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-11-26 | [[Владивосток]] | [[Иркутск илкүләм тикшеренү техник университеты]] | ''[[:d:Q18576582|металлург]]'' | ''[[:d:Q689800|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университеты]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-03-06 |- | style='text-align:right'| 1336 | [[Файл:Владимир Артяков на пресс-конференции по запуску Lada Granta в серию.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4070396|Vladimir Artyakov]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-07-30 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304088|Мәскәү дәүләт ачык университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Artjakov|Vladimir Artjakov]] | |- | style='text-align:right'| 1337 | | ''[[:d:Q20742085|Vladimir Avenian]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-10-16 | [[Батум]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2015" | 2015-07-22 |- | style='text-align:right'| 1338 | [[Файл:Vladimir Stepanovich Babichev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4074412|Vladimir Babichev]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-01-11 | ''[[:d:Q4404723|Sadovoye, Republic of Kalmykia]]'' | ''[[:d:Q4122971|Волгоград дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vladimir Babichev|Vladimir Babichev]] | data-sort-value="2010" | 2010-12-15 |- | style='text-align:right'| 1339 | [[Файл:Vladimir Bakin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4075893|Vladimir Bakin]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-11-25 | ''[[:d:Q1763275|Ivanovsky District, Amur Oblast]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Bakin|Vladimir Bakin]] | |- | style='text-align:right'| 1340 | [[Файл:Beketov.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4081312|Vladimir Beketov]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-03-29 | ''[[:d:Q4158919|Derzhavni]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vladimir Beketov|Vladimir Beketov]] | |- | style='text-align:right'| 1341 | [[Файл:Boldyrev 2005.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q623297|Vladimir Boldyrev]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-05 | [[Урюпинск районы]] | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q4991371|солдат]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Boldyrev|Vladimir Boldyrev]] | |- | style='text-align:right'| 1342 | | ''[[:d:Q4091126|Vladimir Bolshakov]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-09-21 | ''[[:d:Q2564651|Mologa]]'' | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q15839134|эколог]]'' | ''[[:d:Q19844052|Institute of Plant and Animal Ecology]]''<br/>[[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 1343 | [[Файл:Vladimir Putin with Vladimir Bulgakov-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4098845|Vladimir Bulgakov]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-01 | [[Белая Калитва]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q1934938|хәрби киңәшче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Bulgakov|Vladimir Bulgakov]] | |- | style='text-align:right'| 1344 | [[Файл:Vladimir Churov in Krasnoyarsk.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q940665|Vladimir Churov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-03-17 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4483554|Saint Petersburg Lyceum 30]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q482980|автор]]''<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Vladimir Churov|Vladimir Churov]] | data-sort-value="2023" | 2023-03-22 |- | style='text-align:right'| 1345 | | ''[[:d:Q30880071|Vladimir Degtyar]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-09-13 | [[Тоз-Түбә районы]] | ''[[:d:Q1777988|Көньяк Урал дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q183207|Makeyev Rocket Design Bureau]]''<br/>''[[:d:Q1777988|Көньяк Урал дәүләт университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1346 | | ''[[:d:Q2587217|Vladimir Demin]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-09-05 | ''[[:d:Q18406365|Dvornikovo]]'' | | ''[[:d:Q13141064|бадминтанис]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1347 | [[Файл:Vladimir Dezhurov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q535831|Vladimir Dezhurov]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-07-30 | ''[[:d:Q770345|Yavas]]'' | | [[Галәмче|космонавт]] | | [[:commons:Category:Vladimir Dezhurov|Vladimir Dezhurov]] | |- | style='text-align:right'| 1348 | [[Файл:Vladimir Dmitriev 2011-12-21.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4162736|Vladimir Dmitriev]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-08-25 | [[Мәскәү]] | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]'' | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | [[:commons:Category:Vladimir Dmitriev (politician)|Vladimir Dmitriev (politician)]] | |- | style='text-align:right'| 1349 | | ''[[:d:Q4164385|Vladimir Dolbenkov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-05-21 | [[Веймар]] | ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]'' | [[инженер]] | | | |- | style='text-align:right'| 1350 | | ''[[:d:Q4163991|Vladimir Doveyko]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-05-25 | | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q11957145|акрабат]]''<br/>''[[:d:Q17307272|цирк артисты]]'' | | | data-sort-value="2002" | 2002-07-01 |- | style='text-align:right'| 1351 | [[Файл:Владимир Зиновьевич Дворкин.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4156020|Vladimir Dvorkin]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-01-12 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q16334349|П. С. Нахимов исемендәге хәрби-диңгез көчләре академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Dvorkin|Vladimir Dvorkin]] | |- | style='text-align:right'| 1352 | | ''[[:d:Q4484999|Vladimir Firsov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-04-26 | [[Рославль районы]] | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | [[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q822146|җыр сүзләрен язучы]]''<br/>''[[:d:Q753110|җырлар авторы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]'' | | | data-sort-value="2011" | 2011-11-17 |- | style='text-align:right'| 1353 | [[Файл:Фёдоров Владимир Александрович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4493944|Vladimir Fyodorov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-10 | [[Петрозаводск]] | [[Санкт-Петербург дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]<br/>''[[:d:Q21643878|Petrozavodsk Automotive Technical College]]''<br/>''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vladimir Aleksandrovich Fedorov|Vladimir Aleksandrovich Fedorov]] | |- | style='text-align:right'| 1354 | | ''[[:d:Q4134014|Vladimir Garyugin]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-04-27 | [[Ярославль]] | | | | | data-sort-value="2026" | 2026-05-19 |- | style='text-align:right'| 1355 | | ''[[:d:Q16637875|Vladimir Golman]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-01 | [[Санкт-Петербург]] | [[Санкт-Петербург дәүләт архитектура-төзелеш университеты]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q811122|төзүче]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-03-31 |- | style='text-align:right'| 1356 | [[Файл:Vladimir Grachev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4148174|Vladimir Grachev]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-03-02 | ''[[:d:Q20152010|Taymanikha]]'' | ''[[:d:Q4304157|Александр Николаевич Тихонов исемендәге Мәскәү дәүләт электроника һәм математика институты]]''<br/>[[Пенза дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q18576582|металлург]]''<br/>''[[:d:Q15839134|эколог]]'' | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Grachev|Vladimir Grachev]] | data-sort-value="2026" | 2026-04-26 |- | style='text-align:right'| 1357 | [[Файл:Grodeckiy 20100130 27487.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4150031|Vladimir Grodetsky]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-07-19 | [[Пермь]] | [[М. Т. Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты|Михаил Тимофеевич Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты]] | [[инженер]] | | [[:commons:Category:Vladimir Grodetsky|Vladimir Grodetsky]] | data-sort-value="2014" | 2014-09-24 |- | style='text-align:right'| 1358 | [[Файл:Vladimir Gruzdev, 2015.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q2587409|Vladimir Gruzdev]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-02-06 | [[Королёв (шәһәр)|Королёв]] | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4304417|Moscow Military Academy]]''<br/>''[[:d:Q4114529|ССРБ Саклану министрлыгының хәрби институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Gruzdev|Vladimir Gruzdev]] | |- | style='text-align:right'| 1359 | [[Файл:Гусев В.А. 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4152666|Vladimir Gusev]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-04-25 | [[Тверь]] | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | ''[[:d:Q211043|Russian Museum]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Alexandrovich Gusev|Vladimir Alexandrovich Gusev]] | |- | style='text-align:right'| 1360 | [[Файл:ГУСЕВ ВЛАДИМИР КУЗЬМИЧ (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4152674|Vladimir Gusev]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-04-19 | [[Сарытау]] | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4408459|Сарытау дәүләт социаль-икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vladimir Kuzmich Gusev|Vladimir Kuzmich Gusev]] | data-sort-value="2022" | 2022-08-29 |- | style='text-align:right'| 1361 | [[Файл:Ильин Владимир Александрович F5X2506.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4199550|Vladimir Ilyin]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-05-02 | [[Козельск]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Aleksandrovich Ilyin|Vladimir Aleksandrovich Ilyin]] | data-sort-value="2014" | 2014-06-26 |- | style='text-align:right'| 1362 | [[Файл:Vladimir Isakov 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4203640|Vladimir Isakov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-07-21 | ''[[:d:Q16696381|Voskresensk village (Kirov District, Kaluga Oblast)]]'' | ''[[:d:Q4114476|Military Technical University]]'' | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Isakov (general)|Vladimir Isakov (general)]] | |- | style='text-align:right'| 1363 | | ''[[:d:Q48509096|Vladimir Ivanovitsj (oetsjjoniy) Stepanov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-02-26 | ''[[:d:Q4440090|Старобешеве]]'' | ''[[:d:Q32360735|Novocherkassk Veterinary and Zootechnical Institute]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2002" | 2002-07-13 |- | style='text-align:right'| 1364 | | ''[[:d:Q85868528|Vladimir İvanoviç Şevtsov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-12-30 | ''[[:d:Q18806173|Черкассы (Саракташан кӀошт)]]'' | | | ''[[:d:Q4398099|Академик Г. А. Илизаров исемендәге Россия илкүләм травматология һәм ортопедия медицина тикшеренү үзәге]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1365 | | ''[[:d:Q16657199|Vladimir Kalanda]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-04-16 | [[Диңгез буе крае]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 1366 | | ''[[:d:Q4209709|Vladimir Kalinnikov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-11-27 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4201596|Россия фәннәр академиясенең Александр Александрович Байков исемендәге Металлургия һәм материаллар белеме институты]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q4201634|РФА гомуми һәм органик химия институты]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-01-11 |- | style='text-align:right'| 1367 | | ''[[:d:Q4213893|Vladimir Karakovsky]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-02-14 | [[Екатеринбург]] | [[Көньяк-Урал дәүләт гуманитар-педагогика университеты|Көньяк Урал дәүләт педагогика һәм гуманитар фәннәр университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4138548|Chelyabinsk gymnasium number 1]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-03-03 |- | style='text-align:right'| 1368 | [[Файл:Карпов (2006).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q577986|Vladimir Karpov]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-07-28 | [[Ырынбур]] | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q11338576|боксчы]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q4991371|солдат]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Karpov|Vladimir Karpov]] | data-sort-value="2010" | 2010-01-18 |- | style='text-align:right'| 1369 | | ''[[:d:Q65032166|Vladimir Karrask]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-03-05 | [[Камень-на-Оби]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | ''[[:d:Q1197016|Дәүләт космик фәнни-җитештерү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-03-13 |- | style='text-align:right'| 1370 | [[Файл:Vladimir Kashin 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4218103|Vladimir Kashin]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-08-10 | [[Рязань]] | ''[[:d:Q13416753|Рязань дәүләт агротехнология университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Kashin|Vladimir Kashin]] | |- | style='text-align:right'| 1371 | [[Файл:Владимир Кашпур, 1944 год.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4218267|Vladimir Kashpur]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-10-26 | ''[[:d:Q22344155|Severka]]'' | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Kashpur|Vladimir Kashpur]] | data-sort-value="2009" | 2009-10-17 |- | style='text-align:right'| 1372 | [[Файл:Катренко В.С. 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q41201488|Vladimir Katrenko]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-11-11 | [[Минеральные Воды]] | ''[[:d:Q4398496|Ростов дәүләт транспорт университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт юридик университеты]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Katrenko|Vladimir Katrenko]] | |- | style='text-align:right'| 1373 | [[Файл:Kazimirov Vladimir Nikolaevich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4208299|Vladimir Kazimirov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-08-12 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Kazimirov|Vladimir Kazimirov]] | data-sort-value="2024" | 2024-04-19 |- | style='text-align:right'| 1374 | [[Файл:Vladimir Kharchenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q51670771|Vladimir Kharchenko]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-09-18 | ''[[:d:Q4449485|Tavriiske]]'' | ''[[:d:Q2426185|Кырым дәүләт тыйб академиясе]]'' | [[галим]] | | [[:commons:Category:Vladimir Kharchenko|Vladimir Kharchenko]] | data-sort-value="2020" | 2020-04-19 |- | style='text-align:right'| 1375 | [[Файл:Vladimir Khodyrev (2022-05-27).png|center|128px]] | ''[[:d:Q4498835|Vladimir Khodyrev]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-05-19 | [[Волгоград]] | ''[[:d:Q4146609|Адмирал С. О. Макаров исемендәге дәүләт диңгез академиясе]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q1628775|Санкт-Петербург дәүләт су коммуникацияләре университеты]]''<br/>''[[:d:Q4258599|Lensovet]]'' | | data-sort-value="2024" | 2024-07-28 |- | style='text-align:right'| 1376 | [[Файл:Vladimir Kikot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15068595|Vladimir Kikot]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-01-01 | ''[[:d:Q2427489|Bilokurakyne]]'' | ''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]''<br/>''[[:d:Q4407685|Россия милли гвардия гаскәренең Санкт-Петербург хәрби институты]]''<br/>''[[:d:Q16694417|Россия Федерациясе Эчке эшләр министрлыгының Санкт-Петербург университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[генерал-лейтенант]]<br/>[[хокук белгече]] | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vladimir Kikot|Vladimir Kikot]] | data-sort-value="2013" | 2013-08-12 |- | style='text-align:right'| 1377 | [[Файл:Vladimir Alekseevich Kirillin 1950s.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4221352|Vladimir Kirillin]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-01-20 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q107290369|физик-җылылыкчы]]'' | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Kirillin (physicist)|Vladimir Kirillin (physicist)]] | data-sort-value="1999" | 1999-01-29 |- | style='text-align:right'| 1378 | [[Файл:Rustam Minnikhanov and Vladimir Kirillov (2011-06-30) 05.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4221372|Vladimir Kirillov]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-08-11 | [[Липецк]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Vladimirovich Kirillov|Vladimir Vladimirovich Kirillov]] | |- | style='text-align:right'| 1379 | [[Файл:Vladimir Kogan (2015-11-12) 03.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4225980|Vladimir Kogan]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-04-27 | [[Санкт-Петербург]] | [[Санкт-Петербург дәүләт архитектура-төзелеш университеты]] | ''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>[[эшкуар]] | | [[:commons:Category:Vladimir Kogan|Vladimir Kogan]] | data-sort-value="2019" | 2019-06-19 |- | style='text-align:right'| 1380 | | ''[[:d:Q20564146|Vladimir Kolesnikov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-11-05 | [[Ростов-на-Дону]] | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4398496|Ростов дәүләт транспорт университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1381 | [[Файл:Vladimir Komoyedov (2013-11-21).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4229968|Vladimir Komoyedov]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-08-14 | [[Никополь]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Wladimir Komojedow|Wladimir Komojedow]] | |- | style='text-align:right'| 1382 | [[Файл:2012-03-05 Владимир Кондратьев.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4230592|Vladimir Kondratyev]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-12-25 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q154804|Лейпциг үнивирситите]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q22976182|тележурналист]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Kondratyev (journalist)|Vladimir Kondratyev (journalist)]] | |- | style='text-align:right'| 1383 | [[Файл:Котляков.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4236098|Vladimir Kotlyakov]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-11-06 | [[Красная Поляна (Лобня микрорайоны)|Красная Поляна]] | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | ''[[:d:Q15623737|бозбелгеч]]''<br/>''[[:d:Q901402|географ]]'' | ''[[:d:Q4201464|РФА җәгърафия институты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Kotlyakov|Vladimir Kotlyakov]] | |- | style='text-align:right'| 1384 | | ''[[:d:Q4238951|Vladimir Krasnopolskiy]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-06-14 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]'' | | | data-sort-value="2022" | 2022-09-23 |- | style='text-align:right'| 1385 | | ''[[:d:Q41573976|Vladimir Krivandin]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-08-14 | [[Мәскәү]] | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | [[галим]] | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | | data-sort-value="2022" | 2022-03-24 |- | style='text-align:right'| 1386 | | ''[[:d:Q47453469|Vladimir Kukushkin]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-03-30 | | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | data-sort-value="2007" | 2007-06-25 |- | style='text-align:right'| 1387 | [[Файл:Vladimir Kulakov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4245982|Vladimir Kulakov]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-04-23 | [[Амурдагы Комсомольск]] | [[Воронеж дәүләт техник университеты|Воронеж дәүләт техника университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vladimir Kulakov|Vladimir Kulakov]] | |- | style='text-align:right'| 1388 | | ''[[:d:Q15042089|Vladimir Larionov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-02-10 | ''[[:d:Q1094910|Megino-Kangalassky District]]'' | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2004" | 2004-03-04 |- | style='text-align:right'| 1389 | | ''[[:d:Q17617523|Vladimir Levin]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-03-05 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q21660538|Electronic Computing Technology Scientific-Research Center]]'' | | data-sort-value="2026" | 2026-02-04 |- | style='text-align:right'| 1390 | | ''[[:d:Q16447573|Vladimir Lushin]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-12-19 | [[Самар]] | ''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2002" | 2002 |- | style='text-align:right'| 1391 | [[Файл:Vladimir Lutchenko Panini 1979.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1369747|Vladimir Lutchenko]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-02 | [[Раменское]] | | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Lutchenko|Vladimir Lutchenko]] | |- | style='text-align:right'| 1392 | | ''[[:d:Q23656172|Vladimir Luzyanin]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-04-18 | [[Түбән Новгород]] | ''[[:d:Q4318652|Нижгар ил яраклама үнивирситите]]'' | | | | data-sort-value="2021" | 2021-08-18 |- | style='text-align:right'| 1393 | [[Файл:Лысак Владимир Ильич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17619546|Vladimir Lysak]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-05-17 | [[Волгоград]] | ''[[:d:Q4122969|Волгоград дәүләт техник университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4122969|Волгоград дәүләт техник университеты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Lysak|Vladimir Lysak]] | |- | style='text-align:right'| 1394 | | ''[[:d:Q4274122|Vladimir Magnitsky]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-05-30 | [[Пенза]] | [[Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты]] | ''[[:d:Q294126|surveyor]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q116994205|геодезист]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | data-sort-value="2005" | 2005-10-16 |- | style='text-align:right'| 1395 | [[Файл:Vladimir Maximov - Handball-Teamchef Russia (1) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2035883|Vladimir Maksimov]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-10-14 | [[Кант (шәһәр)|Кант]] | | ''[[:d:Q13365201|handball coach]]''<br/>''[[:d:Q12840545|култупчысы]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Maximov|Vladimir Maximov]] | |- | style='text-align:right'| 1396 | [[Файл:Владимир Машков (06-09-2024) - 08 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1081714|Vladimir Mashkov]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-11-27 | [[Тула]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Mashkov|Vladimir Mashkov]] | |- | style='text-align:right'| 1397 | [[Файл:Владимир Маторин в роли Бориса Годунова.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4284895|Vladimir Matorin]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-05-02 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Anatolyevich Matorin|Vladimir Anatolyevich Matorin]] | |- | style='text-align:right'| 1398 | | ''[[:d:Q4292767|Vladimir Migulin]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-07-10 | [[Фурманов (шәһәр)|Фурманов]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]''<br/>''[[:d:Q4201509|IZMIRAN]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | | data-sort-value="2002" | 2002-09-22 |- | style='text-align:right'| 1399 | [[Файл:Vladimir Mikhalkin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3918250|Vladimir Mikhalkin]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-06-30 | [[Бобруйск|Бабруйск]] | ''[[:d:Q4114348|Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Mikhalkin|Vladimir Mikhalkin]] | data-sort-value="2017" | 2017-01-01 |- | style='text-align:right'| 1400 | [[Файл:VSMokriy.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4300166|Vladimir Mokry]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-06-30 | [[Самар]] | ''[[:d:Q4406400|Самар дәүләт аэрокосмос университеты]]''<br/>''[[:d:Q4406409|Самар дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Mokriy|Vladimir Mokriy]] | |- | style='text-align:right'| 1401 | [[Файл:Vladimir Myshkin 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q948307|Vladimir Myshkin]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-06-19 | [[Кирово-Чепецк]] | | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Myshkin|Vladimir Myshkin]] | |- | style='text-align:right'| 1402 | | ''[[:d:Q4312565|Vladimir Nakoryakov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-07-26 | [[Петровск-Забайкальский]] | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1467445|Новосибирск дәүләт техник университеты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201757|S.S. Kutateladze Institute of Thermophysics SB RAS]]'' | | data-sort-value="2018" | 2018-04-01 |- | style='text-align:right'| 1403 | | ''[[:d:Q4317779|Vladimir Nesterov]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-07-01 | [[Череповец]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[инженер]] | | | data-sort-value="2022" | 2022-12-28 |- | style='text-align:right'| 1404 | | ''[[:d:Q4327935|Vladimir Nuzhdin]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-10-19 | [[Иваново]] | ''[[:d:Q4196665|Иваново дәүләт энергетика университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4196665|Иваново дәүләт энергетика университеты]]'' | | data-sort-value="2024" | 2024-02-24 |- | style='text-align:right'| 1405 | [[Файл:Okrepilov2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4332697|Vladimir Okrepilov]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-02-23 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]]<br/>''[[:d:Q1628751|Санкт-Петербург дәүләт аэро-космос приборлары төзелеше университеты]]''<br/>''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Okrepilov|Vladimir Okrepilov]] | data-sort-value="2026" | 2026-07-06 |- | style='text-align:right'| 1406 | [[Файл:Оноприев Владимир Иванович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4334963|Vladimir Onopriyev]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-11-10 | | | [[язучы]]<br/>[[хирург]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Onopriev|Vladimir Onopriev]] | |- | style='text-align:right'| 1407 | [[Файл:Vps-pvp.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28023235|Vladimir P. Podzolkov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-11-15 | [[Воронеж]] | ''[[:d:Q4239243|Красноярск дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q3264451|кардиолог]]''<br/>[[хирург]]<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q4314610|А. Н. Бакулев исемендәге Россия илкүләм йөрәк һәм тамырлары хирургиясе медицина тикшеренү үзәге]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Podzolkov|Vladimir Podzolkov]] | |- | style='text-align:right'| 1408 | | ''[[:d:Q21106854|Vladimir Pavlovitsj Melnikov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-07-05 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q24932623|Tyumen Scientific Center SB RAS]]''<br/>''[[:d:Q13419624|Төмән дәүләт университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1409 | [[Файл:Vladimir Pekhtin 2002-02-19.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4361931|Vladimir Pekhtin]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-12-09 | [[Санкт-Петербург]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1651055|инженер-гидротехник]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Pekhtin|Vladimir Pekhtin]] | |- | style='text-align:right'| 1410 | | ''[[:d:Q46471|Vladimir Peshekhonov]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-06-14 | [[Санкт-Петербург]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4531079|CSRI Elektropribor]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1411 | | ''[[:d:Q21643669|Vladimir Petrovitsj Otrochov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-02-03 | ''[[:d:Q4323852|Новае Сяло (Манастыршчынскі раён)]]'' | ''[[:d:Q4412476|Төньяк-Көнбатыш дәүләт читтән торып укулы техника университеты]]'' | | | | data-sort-value="2001" | 2001-09-16 |- | style='text-align:right'| 1412 | [[Файл:Vladimir Platonov 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4364651|Vladimir Platonov]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-12-24 | [[Мәскәү]] | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vladimir Platonov|Vladimir Platonov]] | |- | style='text-align:right'| 1413 | [[Файл:Vladimir Pligin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4365068|Vladimir Pligin]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-05-19 | ''[[:d:Q4197484|Ignatovo, Vologodsky District, Vologda Oblast]]'' | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>[[хокук белгече]] | | [[:commons:Category:Vladimir Pligin|Vladimir Pligin]] | |- | style='text-align:right'| 1414 | [[Файл:Award ceremonies (2019-06-12) 14.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30345751|Vladimir Porhanov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-25 | [[Краснодар]] | ''[[:d:Q4243512|Кубань дәүләт медицина университеты]]'' | [[хирург]] | ''[[:d:Q4243512|Кубань дәүләт медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4237412|Regional Clinical Hospital No. 1 named after S.V. Ochapovsky]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Porhanov|Vladimir Porhanov]] | |- | style='text-align:right'| 1415 | [[Файл:Vladimir Pozner by Augustas Didzgalvis.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1380534|Vladimir Pozner]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-04-01 | [[Париж]] | ''[[:d:Q5123519|City and Country School]]''<br/>''[[:d:Q3098911|Стайвесант мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q3427922|ристаратыр]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q1685363|пропагандист]]'' | [[Первый канал (Россия)|Первый канал]]<br/>''[[:d:Q18555670|Radio Moscow]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Posner|Vladimir Posner]] | |- | style='text-align:right'| 1416 | | ''[[:d:Q4380765|Vladimir Pronin]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-09-21 | ''[[:d:Q2181986|Fatezhsky District]]'' | ''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1417 | [[Файл:Генеральный директор - генеральный конструктор КБХА в 1993-2015 годах Владимир Сергеевич Рачук.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56740337|Vladimir Rachuk]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-07-11 | [[Пермь]] | | [[галим]]<br/>[[инженер]] | | | |- | style='text-align:right'| 1418 | [[Файл:Vladimir Retsepter (2018-04-06).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4393891|Vladimir Retsepter]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-02-14 | [[Одесса]] | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q1981162|Товстоногов исемендәге Зур дырам тиятры]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Retsepter|Vladimir Retsepter]] | |- | style='text-align:right'| 1419 | | ''[[:d:Q4395893|Vladimir Rodichenko]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-08-05 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q26481809|спорт эшлеклесе]]'' | | | data-sort-value="2013" | 2013-01-02 |- | style='text-align:right'| 1420 | | ''[[:d:Q30345684|Vladimir Romenets]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-08-20 | [[Актүбә]] | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | ''[[:d:Q18576582|металлург]]'' | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | | data-sort-value="2018" | 2018-03-08 |- | style='text-align:right'| 1421 | [[Файл:Vladimir Rozhkov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4396305|Vladimir Rozhkov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-07-21 | ''[[:d:Q16020065|Борки]]'' | ''[[:d:Q4304096|Мәскәү дәүләт инженер экологиясе университеты]]'' | [[галим]] | | [[:commons:Category:Vladimir Rozhkov|Vladimir Rozhkov]] | data-sort-value="2012" | 2012-07-26 |- | style='text-align:right'| 1422 | | ''[[:d:Q18044360|Vladimir Seredavin]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-07-26 | ''[[:d:Q2224562|Saraktash]]'' | ''[[:d:Q4406401|Самара дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[хирург]] | ''[[:d:Q50035695|Samara Regional Clinical Hospital named after V.D. Seredavina]]'' | | data-sort-value="2003" | 2003-01-17 |- | style='text-align:right'| 1423 | | ''[[:d:Q17266176|Vladimir Severin]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-11-20 | [[Жуковский (Мәскәү өлкәсе)|Жуковски (Мәскәү өлкәсе)]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 1424 | | ''[[:d:Q4519347|Vladimir Shadrikov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-11-18 | [[Рыбинск]] | ''[[:d:Q4538869|К. Д. Ушинский исемендәге Ярославль дәүләт педагогия университеты]]'' | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | ''[[:d:Q4538869|К. Д. Ушинский исемендәге Ярославль дәүләт педагогия университеты]]''<br/>''[[:d:Q958886|Павел Григорьевич Демидов исемендәге Ярославль дәүләт университеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе мәгариф һәм фән министрлыгы]]<br/>''[[:d:Q4146814|Государственный комитет Российской Федерации по высшему образованию]]''<br/>[[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>[[Россия Федерациясенең мәгариф министрлыгы]] | | data-sort-value="2025" | 2025-01-14 |- | style='text-align:right'| 1425 | [[Файл:Vladimir Shainsky (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q674048|Vladimir Shainsky]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-12-12 | [[Киев]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q21674834|Үзбәкстан дәүләт консерваториясе]]''<br/>''[[:d:Q61563|Бакы музыка академиясе]]'' | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q753110|җырлар авторы]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q1259917|скрипкачы]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Shainsky|Vladimir Shainsky]] | data-sort-value="2017" | 2017-12-25 |- | style='text-align:right'| 1426 | [[Файл:Vladimir Shamanov. Cabinet photo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1361037|Vladimir Shamanov]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-02-15 | [[Барнавыл]] | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Shamanov|Vladimir Shamanov]] | |- | style='text-align:right'| 1427 | [[Файл:Vladimir Shatalov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q313399|Vladimir Shatalov]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-12-08 | [[Петропавел|Кызылъяр]] | ''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4217985|Кача югары хәрби авиация укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q138041749|career officer]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Shatalov|Vladimir Shatalov]] | data-sort-value="2021" | 2021-06-15 |- | style='text-align:right'| 1428 | | ''[[:d:Q4528780|Vladimir Shcherbak]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-01-24 | ''[[:d:Q2350804|Попасна]]'' | ''[[:d:Q4243515|Кубан дәүләт технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2010" | 2010-12-12 |- | style='text-align:right'| 1429 | [[Файл:Vladimir Nikolaevich Shtygashev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4527063|Vladimir Shtygashev]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-10-18 | ''[[:d:Q4453073|Tashtyp]]'' | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Shtygashev|Vladimir Shtygashev]] | |- | style='text-align:right'| 1430 | | ''[[:d:Q4527809|Vladimir Shumny]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-02-12 | ''[[:d:Q4498646|Khovmy]]'' | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]'' | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201822|Institute of Cytology and Genetics]]'' | | data-sort-value="2026" | 2026-03-20 |- | style='text-align:right'| 1431 | | ''[[:d:Q4422688|Vladimir Skulachev]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-02-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q104381303|Belozersky Institute of Physico-Chemical Biology]]'' | | data-sort-value="2023" | 2023-02-05 |- | style='text-align:right'| 1432 | [[Файл:Vladimir Solopov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4428450|Vladimir Solopov]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-10-05 | [[Белая Калитва]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q4125407|Алексей Васильевич Кольцов исемендәге Воронеж академия драма театры]]'' | | data-sort-value="2015" | 2015-08-10 |- | style='text-align:right'| 1433 | [[Файл:Владимир Соловьев (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q278625|Vladimir Solovyov]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-10-20 | [[Мәскәү]] | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]]<br/>''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]'' | ''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]'' | [[Россия-1]]<br/>[[Euronews]] | [[:commons:Category:Vladimir Rudol'fovich Solovyov|Vladimir Rudol'fovich Solovyov]] | |- | style='text-align:right'| 1434 | [[Файл:Vladimir Solovyov flight director.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q535172|Vladimir Solovyov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-11-11 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[инженер]]<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q432425|бортинженер]]'' | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Solovyov (flight director)|Vladimir Solovyov (flight director)]] | |- | style='text-align:right'| 1435 | | ''[[:d:Q4440670|Vladimir Starostenko]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-09-02 | [[Татарск]] | ''[[:d:Q4418282|Себер дәүләт тимер юллары университеты]]'' | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q7063944|тимер юлчы]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-10-31 |- | style='text-align:right'| 1436 | | ''[[:d:Q4443536|Vladimir Strashko]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-11-17 | [[Свердловск өлкәсе]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 1437 | | ''[[:d:Q4443594|Vladimir Strekozov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-05-12 | [[Миллерово]] | ''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]'' | [[укытучы]] | | | data-sort-value="2017" | 2017-10-26 |- | style='text-align:right'| 1438 | [[Файл:Встреча Владимира Путина с Владимиром Сунгоркиным 3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4446105|Vladimir Sungorkin]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-16 | [[Хабарау|Хабаровск]] | ''[[:d:Q112107737|Ерак Көнчыгыш дәүләт университеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q56425414|media manager]]''<br/>''[[:d:Q1086863|калумнис]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Sungorkin|Vladimir Sungorkin]] | data-sort-value="2022" | 2022-09-14 |- | style='text-align:right'| 1439 | | ''[[:d:Q15074690|Vladimir Tartakovsky]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-08-10 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q18786052|РФА Органик химия институты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1440 | [[Файл:100413 Titov.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4458253|Vladimir Titov]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-07-28 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Gennadievich Titov|Vladimir Gennadievich Titov]] | data-sort-value="2025" | 2025-02-06 |- | style='text-align:right'| 1441 | | ''[[:d:Q4458256|Vladimir Titov]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-09-19 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4201472|РФА СБ Һидродинамика институты]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-04-10 |- | style='text-align:right'| 1442 | [[Файл:Vladimir Alexandrovich Torlopov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1193444|Vladimir Torlopov]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-11-14 | [[Сыктывкар]] | ''[[:d:Q4229553|Komi State Pedagogical Institute]]''<br/>''[[:d:Q110940012|Komi State Pedagogical Institute]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vladimir Torlopov|Vladimir Torlopov]] | |- | style='text-align:right'| 1443 | [[Файл:Варнавский В.А.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q97195652|Vladimir Varnavskiy]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-20 | [[Омск]] | [[Омск дәүләт техник университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Varnavskiy|Vladimir Varnavskiy]] | data-sort-value="2023" | 2023-05-23 |- | style='text-align:right'| 1444 | | ''[[:d:Q4103958|Vladimir Varov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-05-13 | [[Пермь]] | [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | [[хокук белгече]] | | | data-sort-value="2014" | 2014-05-17 |- | style='text-align:right'| 1445 | [[Файл:RIAN archive 709789 Vladimir Vasilyev in scene from Pyotr Tchaikovsky's ballet The Nutcracker.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2533597|Vladimir Vasiliev]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-04-18 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Vasiliev|Vladimir Vasiliev]] | |- | style='text-align:right'| 1446 | [[Файл:Vladimir Vasiliev byke.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4104577|Vladimir Vasilyev]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-04-01 | [[Ставрополь]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | [[галим]] | | [[:commons:Category:Vladimir Nikolaevich Vasiliev (scientist)|Vladimir Nikolaevich Vasiliev (scientist)]] | |- | style='text-align:right'| 1447 | | ''[[:d:Q39390146|Vladimir Vasilyev]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-04-22 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q4304102|Мәскәү дәүләт матбугат университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4304102|Мәскәү дәүләт матбугат университеты]]''<br/>''[[:d:Q248326|"Наука" нәшрияты]]''<br/>''[[:d:Q4146754|Гуманитар фәннәр дәүләт академик университеты]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-07-09 |- | style='text-align:right'| 1448 | [[Файл:Vladimir Vasin, 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q543998|Vladimir Vasin]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-01-09 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q16004431|competitive diver]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Vasin|Vladimir Vasin]] | |- | style='text-align:right'| 1449 | | ''[[:d:Q4106884|Vladimir Velichko]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-04-23 | ''[[:d:Q13663933|Mozhayskoye, Voronezh Oblast]]'' | ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q3551555|Санкт-Петербург дәүләт инженер-икътисади университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Velichko|Vladimir Velichko]] | |- | style='text-align:right'| 1450 | [[Файл:Верховцев Владимир Николаевич.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q15064965|Vladimir Verkhovtsev]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-01-27 | [[Сөрхандәрья өлкәсе]] | ''[[:d:Q4114348|Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Vladimir Verkhovtsev|Vladimir Verkhovtsev]] | |- | style='text-align:right'| 1451 | [[Файл:Vladimir Petrov, 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1358990|Vladimir Vladimirovich Petrov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-06-30 | [[Красногорск]] | ''[[:d:Q4303891|Мәскәү дәүләт физик мәдәният академиясе]]'' | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Vladimirovich Petrov|Vladimir Vladimirovich Petrov]] | data-sort-value="2017" | 2017-02-28 |- | style='text-align:right'| 1452 | [[Файл:Vladimir Volkov, 2013.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4123289|Vladimir Volkov]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-09-07 | ''[[:d:Q18172968|Красная Подгора]]'' | [[Мордовия дәүләт университеты|Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Dmitrievich Volkov|Vladimir Dmitrievich Volkov]] | |- | style='text-align:right'| 1453 | | ''[[:d:Q7938710|Vladimir Volodenkov]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-04-25 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q13382576|ишүче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1454 | | ''[[:d:Q55103022|Vladimir Vorobyov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-04-08 | | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-03-15 |- | style='text-align:right'| 1455 | [[Файл:Vladimir Voronkov (02816768) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16514912|Vladimir Voronkov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-06-21 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Voronkov|Vladimir Voronkov]] | |- | style='text-align:right'| 1456 | [[Файл:Vsyvtsev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q85960714|Vladimir Vsyvtsev]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-04-21 | [[Верхотурье]] | ''[[:d:Q4334747|Михаил Васильевич Фрунзе исемендәге Омск югары гомумгәскәр җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>[[Себер дәүләт физик культура һәм спорт университеты|Себер дәүләт физкультура һәм спорт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Vsyvtsev|Vladimir Vsyvtsev]] | |- | style='text-align:right'| 1457 | [[Файл:Владимир Николаевич Яковлев.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4536881|Vladimir Yakovlev]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-08-17 | [[Тверь]] | ''[[:d:Q4114348|Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе]]'' | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Nikolaevich Yakovlev (general)|Vladimir Nikolaevich Yakovlev (general)]] | |- | style='text-align:right'| 1458 | [[Файл:Vladimir Yakunin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q699696|Vladimir Yakunin]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-06-30 | [[Меленки]] | ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | [[Россия тимер юллары|Русия тимер юллары]]<br/>''[[:d:Q1061504|Stockholm School of Economics]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Yakunin|Vladimir Yakunin]] | |- | style='text-align:right'| 1459 | | ''[[:d:Q109485861|Vladimir Yalunin]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-25 | [[Ижау]] | [[М. Т. Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты|Михаил Тимофеевич Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты]]<br/>''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | | | | data-sort-value="2022" | 2022-02-05 |- | style='text-align:right'| 1460 | [[Файл:Владимир Михайлович Ярыгин.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4539100|Vladimir Yarygin]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-01-16 | ''[[:d:Q4347404|Pakhotny Ugol]]'' | ''[[:d:Q4450873|Гаврила Романович Державин исемендәге Тамбов дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1716419|кырдыручы]]'' | ''[[:d:Q30890330|Eztm - Elektrostal heavy engineering plant]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Yarygin|Vladimir Yarygin]] | data-sort-value="2017" | 2017-01-16 |- | style='text-align:right'| 1461 | | ''[[:d:Q4539101|Vladimir Yarygin]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-01-10 | [[Вабкәнт]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-06-10 |- | style='text-align:right'| 1462 | [[Файл:Tsigal V.E.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4505551|Vladimir Yefimovich Tsigal]]'' | data-sort-value="1917" | 1917-09-04 | [[Одесса]] | ''[[:d:Q4223072|1 нче санлы Пинзә гимназиясе]]''<br/>''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q1281618|сынчы]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Tsigal|Vladimir Tsigal]] | data-sort-value="2013" | 2013-07-04 |- | style='text-align:right'| 1463 | | ''[[:d:Q4173424|Vladimir Yevstigneyev]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-24 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q3701429|Иван Иванович Ползунов исемендәге Алтай дәүләт техник университеты]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-11-12 |- | style='text-align:right'| 1464 | | ''[[:d:Q4535503|Vladimir Yukhnin]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-02-20 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q4407693|Санкт-Петербург дәүләт диңгез техник университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4412193|Severnoye Design Bureau]]''<br/>''[[:d:Q4407693|Санкт-Петербург дәүләт диңгез техник университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1465 | [[Файл:Vladimir Yurzinov-Sr 2010.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q2006019|Vladimir Yurzinov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-02-20 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Yurzinov Sr|Vladimir Yurzinov Sr]] | |- | style='text-align:right'| 1466 | | ''[[:d:Q4188638|Vladimir Zakharov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-07-05 | ''[[:d:Q4308037|Мурзицы (Сеченован кӀошт)]]'' | | ''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]'' | | | data-sort-value="2013" | 2013-07-14 |- | style='text-align:right'| 1467 | [[Файл:Vladimir Zarudnitsky (2023-04-17).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15090200|Vladimir Zarudnitsky]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-02-06 | [[Абинск]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Vladimir Zarudnitsky|Vladimir Zarudnitsky]] | |- | style='text-align:right'| 1468 | | ''[[:d:Q28498035|Vladimir Zavershinsky]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-11-24 | [[Тарутино]] | ''[[:d:Q4214443|Karachaevo-Cherkessk State University]]'' | | | | data-sort-value="2019" | 2019-09-23 |- | style='text-align:right'| 1469 | | ''[[:d:Q4184395|Vladimir Zaytsev]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-12-08 | [[Энгельс (шәһәр)|Энгельс]] | ''[[:d:Q4407701|Санкт-Петербург дәүләт технология һәм дизайн университеты]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | [[укытучы]] | ''[[:d:Q4407698|Санкт-Петербург дәүләт мәдәният институты]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-10-27 |- | style='text-align:right'| 1470 | | ''[[:d:Q4178767|Vladimir Zheleznikov]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-10-26 | [[Витебск]] | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | ''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q487596|драматург]]'' | | | data-sort-value="2015" | 2015-12-03 |- | style='text-align:right'| 1471 | [[Файл:Zorin Vladimir, Penza.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4193949|Vladimir Zorin]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-04-09 | [[Винница]] | ''[[:d:Q2428356|Ташкент дәүләт икътисад университеты]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q4201873|РФА антропология һәм этнология институты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Zorin (politician)|Vladimir Zorin (politician)]] | |- | style='text-align:right'| 1472 | [[Файл:Zot.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4194121|Vladimir Zotov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-10-26 | ''[[:d:Q1035800|Kushchyovsky District]]'' | ''[[:d:Q1131600|Дәүләт идарә университеты]]''<br/>''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q1131600|Дәүләт идарә университеты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Zotov (economist)|Vladimir Zotov (economist)]] | |- | style='text-align:right'| 1473 | | ''[[:d:Q4056722|Vladislav Agafonnikov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-05-18 | [[Подольск]] | | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | | |- | style='text-align:right'| 1474 | [[Файл:VZakharevich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4188527|Vladislav Georgievitsj Zacharevitsj]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-10-12 | ''[[:d:Q4324499|Novominskaya]]'' | ''[[:d:Q2324386|Көньяк федераль университетының Таганрог технология институты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q2324386|Көньяк федераль университетының Таганрог технология институты]]''<br/>''[[:d:Q2065921|Көньяк федераль университеты]]'' | [[:commons:Category:Vladislav Zakharevich|Vladislav Zakharevich]] | data-sort-value="2013" | 2013-11-16 |- | style='text-align:right'| 1475 | [[Файл:Kazenin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4208279|Vladislav Kazenin]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-21 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | ''[[:d:Q4476712|Урал дәүләт консерваториясе]]'' | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | | [[:commons:Category:Vladislav Kazenin|Vladislav Kazenin]] | data-sort-value="2014" | 2014-02-17 |- | style='text-align:right'| 1476 | [[Файл:Vladislav Khomich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19909643|Vladislav Khomich]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-04-11 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[галим]] | | [[:commons:Category:Vladislav Khomich|Vladislav Khomich]] | |- | style='text-align:right'| 1477 | [[Файл:Краснопольский Владислав Иванович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q60831016|Vladislav Krasnopolskiy]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-07-01 | [[Самар]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q16678078|MONIKI]]'' | [[:commons:Category:Vladislav Krasnopolskiy|Vladislav Krasnopolskiy]] | data-sort-value="2022" | 2022-06-01 |- | style='text-align:right'| 1478 | [[Файл:Владислав Алексеевич Лекомцев.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q15918908|Vladislav Lekomtsev]]'' | data-sort-value="1994" | 1994-12-08 | ''[[:d:Q4397503|Romashkino]]'' | | ''[[:d:Q13382608|чаңгы узышчысы]]''<br/>''[[:d:Q16029547|биатлонист]]'' | | [[:commons:Category:Vladislav Lekomtsev|Vladislav Lekomtsev]] | |- | style='text-align:right'| 1479 | [[Файл:Vladislav Malkevich, Russian First Deputy Minister for Foreign Trade (P-001778-01-30) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4279424|Vladislav Malkevich]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-06-30 | [[Ясынувата]] | ''[[:d:Q4127435|Бөтенрусия тышкы сәүдә академиясе]]''<br/>''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q2994387|киңәшче]]'' | | [[:commons:Category:Vladislav Malkevich (economist)|Vladislav Malkevich (economist)]] | data-sort-value="2020" | 2020-07-06 |- | style='text-align:right'| 1480 | [[Файл:Vladislav Mikosha in Providence Bay 1934.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4293091|Vladislav Mikosha]]'' | data-sort-value="1909" | 1909-11-25 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q1208175|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q1235146|documentary filmmaker]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q33231|фотограф]]''<br/>''[[:d:Q11814411|documentarian]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q222344|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | | [[:commons:Category:Vladislav Mikosha|Vladislav Mikosha]] | data-sort-value="2004" | 2004-12-10 |- | style='text-align:right'| 1481 | [[Файл:Владислав Панченко (2018-11-27) 17.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4344466|Vladislav Panchenko]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-09-15 | [[Барановичи|Баранавичы]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q4201675|Institute on Laser and Information Technologies]]''<br/>[[Россия фундаменталь тикшеренүләр фонды|Русия фундаменталь тикшеренүләр фонды]] | [[:commons:Category:Vladislav Panchenko|Vladislav Panchenko]] | |- | style='text-align:right'| 1482 | [[Файл:Defense meeting (2010-06-16) 07 (cropped V.N.Putilin).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4384296|Vladislav Putilin]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-02-01 | ''[[:d:Q264578|Gribanovsky District]]'' | ''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Vladislav Putilin|Vladislav Putilin]] | |- | style='text-align:right'| 1483 | [[Файл:2012 12 10 Vladislav Piavko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4385525|Vladislav Pyavko]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-02-04 | [[Красноярск]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[:commons:Category:Vladislav Piavko|Vladislav Piavko]] | data-sort-value="2020" | 2020-10-06 |- | style='text-align:right'| 1484 | | ''[[:d:Q24351463|Vladislav Tetyukhin]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-11-29 | [[Мәскәү]] | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | | data-sort-value="2019" | 2019-04-11 |- | style='text-align:right'| 1485 | [[Файл:Vladislav Tikhomirov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4458564|Vladislav Tikhomirov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-14 | [[Ярыслау өлкәсе]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Vladislav Tikhomirov|Vladislav Tikhomirov]] | data-sort-value="2017" | 2017-06-19 |- | style='text-align:right'| 1486 | | ''[[:d:Q4478009|Vladislav Uspensky]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-09-07 | [[Омск]] | | [[композитор]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-06-04 |- | style='text-align:right'| 1487 | | ''[[:d:Q4153754|Vladlen Davydov]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-01-16 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-06-30 |- | style='text-align:right'| 1488 | | ''[[:d:Q4282760|Vladlen Martynov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-12-14 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-03-17 |- | style='text-align:right'| 1489 | | ''[[:d:Q4208408|Vlail Kaznacheyev]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-07-17 | [[Тум|Томск]] | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q14906342|биофизик]]''<br/>[[шагыйрь]] | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]]<br/>''[[:d:Q4418331|Siberian Branch of the Russian Academy of Medical Sciences]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-10-13 |- | style='text-align:right'| 1490 | | ''[[:d:Q116251714|Vsevolod Ivanovich Anikovich]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-06-20 | [[Могилёв]] | ''[[:d:Q4228344|Kolomna Higher Military Artillery Command School]]''<br/>''[[:d:Q48945063|Riga Higher Military Political School]]''<br/>''[[:d:Q2418908|Беларус дәүләт университеты]]'' | | ''[[:d:Q4503224|Tsaritsyno museum]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-02-22 |- | style='text-align:right'| 1491 | [[Файл:Vsevolod Ovchinnikov (2010-11-08).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4330919|Vsevolod Ovchinnikov]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-11-17 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q13416137|РФ Саклану министрылыгының хәрби университеты]]'' | [[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q15991218|Япония белгече]]'' | | [[:commons:Category:Vsevolod Ovchinnikov|Vsevolod Ovchinnikov]] | data-sort-value="2021" | 2021-08-30 |- | style='text-align:right'| 1492 | [[Файл:ShilovskyV.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4265604|Vsevolod Shilovsky]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-06-03 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | ''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]''<br/>''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | [[:commons:Category:Vsevolod Shilovsky|Vsevolod Shilovsky]] | data-sort-value="2025" | 2025-11-26 |- | style='text-align:right'| 1493 | [[Файл:Всеволод Арсеньевич Ткачук.tif|center|128px]] | ''[[:d:Q4458982|Vsevolod Tkachuk]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-12-19 | [[Бийск]] | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q19909099|Кардиология милли медицина тикшеренү үзәге]]'' | [[:commons:Category:Vsevolod Tkachuk|Vsevolod Tkachuk]] | |- | style='text-align:right'| 1494 | | ''[[:d:Q22918464|Vyacheslav Batenin]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-12 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4330436|Россия фәннәр академиясенең Югары температуралар берләшкән институты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1495 | [[Файл:Vyacheslav Bocharov in Moscow 06-2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4095322|Vyacheslav Bocharov]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-10-17 | [[Донской (Тула өлкәсе)|Донской]] | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | ''[[:d:Q2350636|Vympel]]'' | [[:commons:Category:Vyacheslav Bocharov|Vyacheslav Bocharov]] | |- | style='text-align:right'| 1496 | [[Файл:Viacheslav Butusov Nautilius Pompilius butusov-15-50 by Alexey Nikishin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1862092|Vyacheslav Butusov]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-10-15 | [[Красноярск]] | [[Урал дәүләт архитектура-сәнгать университеты]] | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q855091|гитарист]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q753110|җырлар авторы]]''<br/>''[[:d:Q2643890|вокалист]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:Vyacheslav Butusov|Vyacheslav Butusov]] | |- | style='text-align:right'| 1497 | [[Файл:Slava Bykov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q739930|Vyacheslav Bykov]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-07-24 | [[Чиләбе]] | | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]'' | | [[:commons:Category:Vyacheslav Bykov|Vyacheslav Bykov]] | |- | style='text-align:right'| 1498 | | ''[[:d:Q4513998|Vyacheslav Chernoivanov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-06-04 | [[Грозный]] | ''[[:d:Q17372833|Ташкент ирригация һәм авыл хуҗалыгы механикалаштыру инженерлары институты]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1499 | | ''[[:d:Q28823806|Vyacheslav Dadonov]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-27 | [[Ломоносов (шәһәр)|Ломоносов]] | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | [[офицер]] | | | |- | style='text-align:right'| 1500 | [[Файл:Добрынин Вячеслав.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1964606|Vyacheslav Dobrynin]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-25 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q753110|җырлар авторы]]''<br/>''[[:d:Q60723829|pop singer]]''<br/>''[[:d:Q855091|гитарист]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>[[җырчы]] | | [[:commons:Category:Vyacheslav Dobrynin|Vyacheslav Dobrynin]] | data-sort-value="2024" | 2024-10-01 |- | style='text-align:right'| 1501 | | ''[[:d:Q4143809|Vyacheslav Gordeyev]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-08-03 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1502 | [[Файл:Vyacheslav Mikhailov (2018-06-13).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q65705432|Vyacheslav Grigoryevich Mikhailov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-06-10 | | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Vyacheslav Grigorievich Mikhailov|Vyacheslav Grigorievich Mikhailov]] | data-sort-value="2019" | 2019-04-26 |- | style='text-align:right'| 1503 | [[Файл:KL 2018 (4) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4228516|Vyacheslav Koloskov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-06-15 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q15986539|sports official]]'' | | [[:commons:Category:Vyacheslav Koloskov|Vyacheslav Koloskov]] | |- | style='text-align:right'| 1504 | [[Файл:Vyacheslav Makarov, 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4275360|Vyacheslav Makarov]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-05-07 | ''[[:d:Q4242549|Kruttxénskaia Baigorà]]'' | ''[[:d:Q4453246|Тверь Суворов хәрби укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q4398488|Rostov Military Institute of Missile Forces]]''<br/>''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]''<br/>''[[:d:Q3551555|Санкт-Петербург дәүләт инженер-икътисади университеты]]''<br/>[[Төньяк-Көнбатыш идарә институты|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Төньяк-Көнбатыш идарә институты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Vyacheslav Makarov|Vyacheslav Makarov]] | |- | style='text-align:right'| 1505 | [[Файл:Mikhaylov Vyacheslav Aleksandrovich (2017-11-04).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4297342|Vyacheslav Mikhaylov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-04-13 | [[Дубовка|Дубовка (Волгоград өлкәсе)]] | ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]'' | [[:commons:Category:Vyacheslav Mikhailov|Vyacheslav Mikhailov]] | |- | style='text-align:right'| 1506 | | ''[[:d:Q107745772|Vyacheslav Mironov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-12 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4453264|Тверь дәүләт техник университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1507 | | ''[[:d:Q4300626|Vyacheslav Molodin]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-09-26 | [[Орхава]] | ''[[:d:Q4325461|Новосибирск дәүләт педагогика үниверситеты]]'' | ''[[:d:Q17488316|тарихкача дәверне өйрәнүче]]'' | ''[[:d:Q4201411|Institute of Archaeology and Ethnography]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1508 | | ''[[:d:Q4304681|Vyacheslav Mostovoy]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-04-07 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | [[Jurnalist|журналист]] | | | |- | style='text-align:right'| 1509 | [[Файл:Pn-cops-and-robbers-1997-actors.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1841254|Vyacheslav Nevinny]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-11-30 | [[Тула]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Vyacheslav Nevinny|Vyacheslav Nevinny]] | data-sort-value="2009" | 2009-05-31 |- | style='text-align:right'| 1510 | | ''[[:d:Q4322836|Vyacheslav Novitsky]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-23 | [[Тум|Томск]] | [[Себер дәүләт медицина университеты]] | [[галим]] | [[Себер дәүләт медицина университеты]] | | data-sort-value="2021" | 2021-01-07 |- | style='text-align:right'| 1511 | | ''[[:d:Q1357516|Vyacheslav Ovchinnikov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-05-29 | [[Воронеж]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q4059172|Academic Music College of the Moscow Conservatory]]'' | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | data-sort-value="2019" | 2019-02-04 |- | style='text-align:right'| 1512 | | ''[[:d:Q4379307|Vyacheslav Prikhodko]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-01-20 | [[Калининград]] | ''[[:d:Q4304031|Мәскәү дәүләт автомобил-юл техника университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4304031|Мәскәү дәүләт автомобил-юл техника университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1513 | [[Файл:Shalevitch-02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4519680|Vyacheslav Shalevich]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-05-27 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]''<br/>''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q1186561|Е. Вахатангов исемендәге дәүләт академия театры]]''<br/>''[[:d:Q4304133|Drama Theatre named after Ruben Simonov]]'' | [[:commons:Category:Vyacheslav Shalevich|Vyacheslav Shalevich]] | data-sort-value="2016" | 2016-12-21 |- | style='text-align:right'| 1514 | [[Файл:ShtyrovVA.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1192630|Vyacheslav Shtyrov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-05-23 | ''[[:d:Q2619416|Khandyga]]'' | ''[[:d:Q499220|Ерак Көнчыгыш дәүләт техник университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vyacheslav Shtyrov|Vyacheslav Shtyrov]] | |- | style='text-align:right'| 1515 | [[Файл:Стёпин Вячеслав Семёнович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4444882|Vyacheslav Stepin]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-08-19 | ''[[:d:Q1024230|Navlya]]'' | ''[[:d:Q138031260|Department of Philosophy of the Faculty of History of BSU]]'' | [[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]'' | ''[[:d:Q2418908|Беларус дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201531|РФА С. И. Вавилов исемендәге Табигый фәннәр тарихы һәм техника институты]]''<br/>''[[:d:Q815268|Беларус милли техника университеты]]'' | [[:commons:Category:Vjacheslav Stepin|Vjacheslav Stepin]] | data-sort-value="2018" | 2018-12-14 |- | style='text-align:right'| 1516 | | ''[[:d:Q18650952|Vyacheslav Tabolin]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-06-13 | [[Владимир (шәһәр)|Владимир]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''<br/>[[Россия медицина фәннәре академиясе|Рәсәй тыйб фәннәре әкәдимиясе]] | | data-sort-value="2007" | 2007-01-10 |- | style='text-align:right'| 1517 | [[Файл:Vyacheslav Tikhomirov March 2000-1 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4458565|Vyacheslav Tikhomirov]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-03-08 | [[Мичуринск]] | | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | [[:commons:Category:Vyacheslav Tikhomirov|Vyacheslav Tikhomirov]] | data-sort-value="2014" | 2014-12-03 |- | style='text-align:right'| 1518 | [[Файл:VTikhonov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q312483|Vyacheslav Tikhonov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-02-08 | [[Павловский Посад]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q2405480|тавыш яздыру актеры]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Vyacheslav Tikhonov|Vyacheslav Tikhonov]] | data-sort-value="2009" | 2009-12-04 |- | style='text-align:right'| 1519 | | ''[[:d:Q4291466|Walentin Miesiac]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-05-01 | [[Киселёвск]] | ''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2019" | 2019-08-01 |- | style='text-align:right'| 1520 | | ''[[:d:Q97211110|Walentina Konstantinowna Paramonowa]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-08-13 | [[Кошки районы]] | | ''[[:d:Q3566741|motorman]]'' | | | data-sort-value="2025" | 2025-07-25 |- | style='text-align:right'| 1521 | | ''[[:d:Q4317967|Witali Wjatscheslawowitsch Netyksa]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-05-29 | [[Мәскәү]] | | | | | data-sort-value="2011" | 2011-09-03 |- | style='text-align:right'| 1522 | | ''[[:d:Q4523217|Wladislaw Petrowitsch Scherstjuk]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-10-16 | ''[[:d:Q854601|Pavlovsky District]]'' | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1523 | [[Файл:Valery Yakovlev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4536863|Yakovlev Nikolaevich]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-09-25 | [[Өчйорт-Шомырша|Өчызба-Шомырша]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2707485|сәхнә бизәүче]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | [[Чуаш дәүләт академия драма театры]] | | data-sort-value="2024" | 2024-12-20 |- | style='text-align:right'| 1524 | | ''[[:d:Q4154565|Yanush Danilevich]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-12-06 | [[Vilnius|Вилнүс]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | [[галим]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | | data-sort-value="2011" | 2011-05-15 |- | style='text-align:right'| 1525 | | ''[[:d:Q4254432|Yaropolk Lapshin]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-09-28 | [[Самар (Украина)|Новомосковск]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]'' | | | data-sort-value="2011" | 2011-10-26 |- | style='text-align:right'| 1526 | [[Файл:Ясен Засурский.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4188305|Yasen Zasursky]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-10-29 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q13418253|филолог]]'' | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]'' | [[:commons:Category:Yassen Zassoursky|Yassen Zassoursky]] | data-sort-value="2021" | 2021-08-01 |- | style='text-align:right'| 1527 | | ''[[:d:Q16629666|Yefim Velkovsky]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-09-20 | [[Брянск]] | | | | | data-sort-value="2020" | 2020-05-02 |- | style='text-align:right'| 1528 | [[Файл:Yegor Borisov 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1998892|Yegor Borisov]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-08-15 | ''[[:d:Q1111888|Churapcha]]'' | [[Себер дәүләт инженерия һәм биотехнология университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Yegor Borisov|Yegor Borisov]] | |- | style='text-align:right'| 1529 | [[Файл:Elena Gagarina RN MOW 05-11.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4131389|Yelena Gagarina]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-04-17 | [[Заполярный|Заполәрный]] | ''[[:d:Q16157447|Department of History and Theory of Art, Faculty of History, Moscow State University]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | ''[[:d:Q4872|Пушкин ис. дәүләт тасвирый сәнгать музее]]'' | [[:commons:Category:Elena Gagarina|Elena Gagarina]] | |- | style='text-align:right'| 1530 | [[Файл:Elena Vavilova.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24963219|Yelena Vavilova]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-11-16 | [[Тум|Томск]] | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q9352089|разведчик]]''<br/>[[офицер]] | [[SSRB däwlät iminlek komitäte|ССРБ Дәүләт иминлеге комитеты]]<br/>''[[:d:Q863254|Foreign Intelligence Service]]'' | [[:commons:Category:Elena Vavilova|Elena Vavilova]] | |- | style='text-align:right'| 1531 | | ''[[:d:Q4123906|Yelikanida Volosevich]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-06-10 | ''[[:d:Q4288944|Mezensky Uyezd]]'' | ''[[:d:Q4412318|Төньяк дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[хирург]] | | | data-sort-value="2008" | 2008-12-04 |- | style='text-align:right'| 1532 | | ''[[:d:Q30345687|Yevgeniy Rozanov]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-11-08 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | | data-sort-value="2006" | 2006 |- | style='text-align:right'| 1533 | | ''[[:d:Q4183618|Yevgeniy Zagorulko]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-08-26 | ''[[:d:Q4467123|Tyrma]]'' | | ''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-04-03 |- | style='text-align:right'| 1534 | [[Файл:Евгения Симонова 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2391188|Yevgeniya Simonova]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-06-01 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q1503571|Маяковский театры]]'' | [[:commons:Category:Evgeniya Simonova|Evgeniya Simonova]] | |- | style='text-align:right'| 1535 | [[Файл:Coin of Ukraine Yevgen Berezniak R.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4084547|Yevgeny Bereznyak]]'' | data-sort-value="1914" | 1914-02-11 | [[Днипро]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>[[офицер]]<br/>''[[:d:Q1056391|мәктәп директоры]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q193891|veteran]]'' | | [[:commons:Category:Evheny Bereznyak|Evheny Bereznyak]] | data-sort-value="2013" | 2013-11-23 |- | style='text-align:right'| 1536 | [[Файл:Photo E.M.Dianov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4161059|Yevgeny Dianov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-01-31 | ''[[:d:Q4001295|Төплое-Огарөво районы]]'' | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q16655721|РФА Гомуми физика институты]]'' | [[:commons:Category:Yevgeny Dianov|Yevgeny Dianov]] | data-sort-value="2019" | 2019-01-30 |- | style='text-align:right'| 1537 | [[Файл:Rustam Minnikhanov and Evgeny Dod (2010-07-07) 04.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4164114|Yevgeny Dod]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-04-17 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Evgeny Dod|Evgeny Dod]] | |- | style='text-align:right'| 1538 | | ''[[:d:Q15068602|Yevgeny Kim]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-02-27 | [[Каган (шәһәр)|Каган]] | | [[офицер]] | | | data-sort-value="1998" | 1998-11-12 |- | style='text-align:right'| 1539 | [[Файл:Kindinov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4220776|Yevgeny Kindinov]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-05-24 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | [[:commons:Category:Evgeny Kindinov|Evgeny Kindinov]] | |- | style='text-align:right'| 1540 | | ''[[:d:Q4231134|Yevgeny Konopelkin]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-02-22 | [[Әшә]] | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1541 | [[Файл:Evgeniy Kozlovskiy foto.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4226895|Yevgeny Kozlovsky]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-05-07 | [[Довск]] | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q486839|парламент әгъзасы]]'' | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]'' | [[:commons:Category:Evgeniy Kozlovskiy|Evgeniy Kozlovskiy]] | data-sort-value="2022" | 2022-02-20 |- | style='text-align:right'| 1542 | [[Файл:Yevgeny Mironov, 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1393540|Yevgeny Mironov]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-11-29 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]''<br/>''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q1759246|театраль продюсер]]'' | | [[:commons:Category:Yevgeny Mironov|Yevgeny Mironov]] | |- | style='text-align:right'| 1543 | [[Файл:Yevgeny Nazdratenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4312269|Yevgeny Nazdratenko]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-02-16 | [[Северо-Курильск]] | ''[[:d:Q4112965|Владивосток дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Evgeny Nazdratenko|Evgeny Nazdratenko]] | |- | style='text-align:right'| 1544 | [[Файл:Yevgeny Poddubny (2023).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4367499|Yevgeny Poddubny]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-08-22 | [[Белгород]] | ''[[:d:Q2010483|Белгород дәүләт университеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q164236|сугыш корреспонденты]]''<br/>''[[:d:Q1685363|пропагандист]]'' | | [[:commons:Category:Yevgeny Poddubny|Yevgeny Poddubny]] | |- | style='text-align:right'| 1545 | | ''[[:d:Q1688686|Yevgeny Raikov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-03-25 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4146678|Гнесиннар ис. дәүләт музыка укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | | data-sort-value="2010" | 2010-06-11 |- | style='text-align:right'| 1546 | [[Файл:Yevgeny Samoylov 1947.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q328254|Yevgeny Samoylov]]'' | data-sort-value="1912" | 1912-04-03 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q4146968|Мейерхольд ис. дәүләт театры]]''<br/>''[[:d:Q577589|Dovzhenko Film Studios]]''<br/>''[[:d:Q1503571|Маяковский театры]]''<br/>''[[:d:Q36824|Georgian Film Studio]]''<br/>''[[:d:Q537375|Armenfilm]]'' | [[:commons:Category:Yevgeny Samoylov|Yevgeny Samoylov]] | data-sort-value="2006" | 2006-02-17 |- | style='text-align:right'| 1547 | [[Файл:Yevgeny Viktorovich Shkurdalov (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16448420|Yevgeny Shkurdalov]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-07-01 | [[Невель]] | ''[[:d:Q54912764|Григорий Константинович Орджоникидзе исемендәге Сембер югары хәрби элемтә инженерлары укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Yevgeny Shkurdalov|Yevgeny Shkurdalov]] | data-sort-value="2000" | 2000-05-17 |- | style='text-align:right'| 1548 | | ''[[:d:Q60048762|Yevgeny Solokov]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-11-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q15924224|интернист]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q3264451|кардиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4304082|Россия медицина университеты]]'' | | data-sort-value="2025" | 2025-09-28 |- | style='text-align:right'| 1549 | [[Файл:Вручение Государственных премий Российской Федерации за 2015 год 16.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4410117|Yevgeny Sverdlov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-11-16 | [[Днипро]] | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]'' | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1550 | | ''[[:d:Q18122872|Yevgeny Turov]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-01-27 | [[Пермь крае]] | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q4201784|РФА Урал бүлекчәсенең Металлар физикасы институты]]''<br/>''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-11-17 |- | style='text-align:right'| 1551 | [[Файл:RIAN archive 586411 Yevgeny Tyazhelnikov and Mikis Theodorakis.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4467872|Yevgeny Tyazhelnikov]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-01-07 | [[Югары Санарка]] | [[Көньяк-Урал дәүләт гуманитар-педагогика университеты|Көньяк Урал дәүләт педагогика һәм гуманитар фәннәр университеты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | | [[:commons:Category:Yevgeny Tyazhelnikov|Yevgeny Tyazhelnikov]] | data-sort-value="2020" | 2020-12-15 |- | style='text-align:right'| 1552 | [[Файл:Yevgeny Vesnik with radio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2272478|Yevgeny Vesnik]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-01-15 | [[Санкт-Петербург]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>[[офицер]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | ''[[:d:Q4304130|Станиславский ис. Мәскәү драма театры]]''<br/>''[[:d:Q4304032|Мәскәү академия сатира театры]]''<br/>''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]''<br/>''[[:d:Q16678049|Moscow Drama Theatre "Sfera"]]'' | [[:commons:Category:Yevgeny Vesnik|Yevgeny Vesnik]] | data-sort-value="2009" | 2009-04-10 |- | style='text-align:right'| 1553 | | ''[[:d:Q17057135|Yevgeny Yuryev]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-03-28 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2020" | 2020-04-24 |- | style='text-align:right'| 1554 | | ''[[:d:Q3061576|Yevgeny Zharikov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-02-26 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]'' | | | data-sort-value="2012" | 2012-01-18 |- | style='text-align:right'| 1555 | [[Файл:Julia Tchepalova by Ivan Isaev from Russian Ski Magazine.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q236724|Yuliya Chepalova]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-12-23 | [[Амурдагы Комсомольск]] | | ''[[:d:Q13382608|чаңгы узышчысы]]'' | | [[:commons:Category:Yuliya Chepalova|Yuliya Chepalova]] | |- | style='text-align:right'| 1556 | | ''[[:d:Q28665057|Yuri Dyomin]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-06-22 | [[Воронеж]] | ''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | [[хокук белгече]] | | | data-sort-value="2020" | 2020-01-19 |- | style='text-align:right'| 1557 | [[Файл:Yuri Gidzenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q448491|Yuri Guidzenko]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-03-26 | ''[[:d:Q2000479|Yelanets]]'' | [[Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты]] | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q55351476|сынаучы галәмгизәр]]'' | | [[:commons:Category:Yuri Gidzenko|Yuri Gidzenko]] | |- | style='text-align:right'| 1558 | [[Файл:Yury Gulyaev 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4151951|Yuri Gulyayev]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-18 | ''[[:d:Q1025836|Tomilino]]'' | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q2039827|РФА радиотехника һәм электроника институты]]'' | [[:commons:Category:Yury Vasilievich Gulyaev|Yury Vasilievich Gulyaev]] | |- | style='text-align:right'| 1559 | [[Файл:Yuri Matochkin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4284901|Yuri Matochkin]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-18 | [[Сем (Иглин районы)|Сим (Иглин районы)]] | | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Yuri Matochkin|Yuri Matochkin]] | data-sort-value="2006" | 2006-07-06 |- | style='text-align:right'| 1560 | [[Файл:Беленков юрий никитич 1999 июль 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30198321|Yuri Nikitich Belenkov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-02-09 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4318620|Идел буе медицина тикшеренү университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q19909099|Кардиология милли медицина тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4481716|Federal Agency for Health and Social Development]]'' | [[:commons:Category:Yuri Nikitich Belenkov|Yuri Nikitich Belenkov]] | |- | style='text-align:right'| 1561 | [[Файл:Юрий Поляков (16-04-2026) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q737922|Yuri Polyakov]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-11-12 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304086|Мәскәү дәүләт өлкә университеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>[[язучы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q487596|драматург]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | | [[:commons:Category:Yury Polyakov|Yury Polyakov]] | |- | style='text-align:right'| 1562 | [[Файл:Сенкевич Колотило Хейердал.JPEG|center|128px]] | ''[[:d:Q1392345|Yuri Senkevich]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-03-04 | ''[[:d:Q318245|Choibalsan]]'' | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q22976182|тележурналист]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>[[диңгезче]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | | [[:commons:Category:Yuri Senkevich|Yuri Senkevich]] | data-sort-value="2003" | 2003-09-25 |- | style='text-align:right'| 1563 | | ''[[:d:Q84725159|Yuri Shevchenko]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-06-28 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | | | | data-sort-value="2020" | 2020-11-06 |- | style='text-align:right'| 1564 | [[Файл:Юрий Швыткин (депутат).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30879078|Yuri Shvytkin]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-05-24 | [[Красноярск]] | ''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4325494|Новосибирск югары хәрби җитәкчеләр укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Yuri Shvytkin|Yuri Shvytkin]] | data-sort-value="2026" | 2026-03-23 |- | style='text-align:right'| 1565 | [[Файл:Симонов - Почетный профессор (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2343238|Yuri Simonov]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-04 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q4438728|Санкт-Петербург консерваториясенең урта махсус музыка мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[:commons:Category:Yuri Simonov|Yuri Simonov]] | |- | style='text-align:right'| 1566 | [[Файл:Трегубенков Юрий Петрович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15070818|Yuri Tregubenkov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-08-18 | ''[[:d:Q1966011|Lyubokhna]]'' | | | | [[:commons:Category:Yuri Tregubenkov|Yuri Tregubenkov]] | |- | style='text-align:right'| 1567 | | ''[[:d:Q47088145|Yuri Yakovlev (military officer)]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-04-29 | ''[[:d:Q1772048|Belozersky District]]'' | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]''<br/>''[[:d:Q514140|Rosatom]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1568 | [[Файл:Zhuravlev 001.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4181785|Yuri Zhuravlev]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-01-14 | [[Воронеж]] | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]] | [[Россия фәннәр академиясе]]<br/>[[Новосибирск]]<br/>[[Мәскәү]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201572|РФА СБ математика институты]]''<br/>''[[:d:Q4129931|Dorodnitsyn Computing Centre]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-01-14 |- | style='text-align:right'| 1569 | | ''[[:d:Q4418791|Yuriy Ivanovich Sidorenko]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-10-08 | [[Сумы]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]] | | | |- | style='text-align:right'| 1570 | [[Файл:Professor Yuriy Platonov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4364681|Yuriy Platonov]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-07-29 | [[Qarasubazar|Карасубазар]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q212980|психолог]]'' | ''[[:d:Q4407692|Saint Petersburg State Institute of Psychology and Social Work]]''<br/>''[[:d:Q212071|ректор]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1571 | [[Файл:Yury Belyi 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4083052|Yury Belyi]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-03 | ''[[:d:Q402361|Kozintsi]]'' | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[инженер]]<br/>[[офицер]]<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | | [[:commons:Category:Yury Belyi|Yury Belyi]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-06 |- | style='text-align:right'| 1572 | | ''[[:d:Q41230866|Yury Borodin]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-03-22 | [[Благовещенск]] | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]] | [[галим]] | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]] | | data-sort-value="2018" | 2018-11-09 |- | style='text-align:right'| 1573 | | ''[[:d:Q4513827|Yury Chernov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-08-28 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q1281618|сынчы]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | | [[:commons:Category:Yury Chernov|Yury Chernov]] | data-sort-value="2009" | 2009 |- | style='text-align:right'| 1574 | [[Файл:2022-07-08 Yury Chikhanchin.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4516718|Yury Chikhanchin]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-06-17 | [[Красноярск]] | ''[[:d:Q4418288|Себер дәүләт технологик университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Yury Chikhanchin|Yury Chikhanchin]] | |- | style='text-align:right'| 1575 | | ''[[:d:Q4153809|Yury Davydov]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-11-20<br/>1924-02-20 | [[Мәскәү]] | | [[язучы]] | | | data-sort-value="2002" | 2002-01-17 |- | style='text-align:right'| 1576 | | ''[[:d:Q19614472|Yury Gerasimov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-10-29 | [[Тверь]] | | | | | data-sort-value="2014" | 2014-11-01 |- | style='text-align:right'| 1577 | [[Файл:Glazkov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q465461|Yury Glazkov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-10-02 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4439045|Stavropol Suvorov military school]]'' | [[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>''[[:d:Q18844224|язучы-фантаст]]''<br/>''[[:d:Q432425|бортинженер]]''<br/>''[[:d:Q157148|генерал-майор]]'' | | [[:commons:Category:Yuri Glazkov|Yuri Glazkov]] | data-sort-value="2008" | 2008-12-09 |- | style='text-align:right'| 1578 | | ''[[:d:Q4140638|Yury Gnedovsky]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-07-03 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | | | data-sort-value="2024" | 2024-03-04 |- | style='text-align:right'| 1579 | | ''[[:d:Q4143155|Yury Gontar]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-30 | ''[[:d:Q4132930|Galyugaevskaya]]'' | ''[[:d:Q4122971|Волгоград дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]''<br/>''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]''<br/>[[Белгород кооперация, икътисад һәм хокук университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1580 | | ''[[:d:Q15065591|Yury Grigoryev]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-05-29 | ''[[:d:Q1961027|Kulotino]]'' | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | ''[[:d:Q45278700|Belpromproyekt]]''<br/>''[[:d:Q20873634|Мінскпраект]]''<br/>''[[:d:Q56628079|Дзяржкамітэт Рэспублікі Беларусь па архітэктуры і будаўніцтве]]''<br/>''[[:d:Q56632243|Камітэт па архітэктуры і горадабудаўніцтве горада Масквы]]''<br/>''[[:d:Q21641747|Moscow Scientific-Research and Design Institute of Typology and Experimental Design]]'' | [[:commons:Category:Yury Panteleymonovich Grigoryev|Yury Panteleymonovich Grigoryev]] | data-sort-value="2019" | 2019-03-21 |- | style='text-align:right'| 1581 | | ''[[:d:Q50359510|Yury Guskov]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-10-12 | | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[галим]] | | | |- | style='text-align:right'| 1582 | [[Файл:Yury Ivanovich Kazakov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4207581|Yury Kazakov]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-12-24 | [[Архангельск]] | ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | ''[[:d:Q29169123|баянчы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | [[:commons:Category:Yury Ivanovich Kazakov|Yury Ivanovich Kazakov]] | data-sort-value="2019" | 2019-05-06 |- | style='text-align:right'| 1583 | | ''[[:d:Q124035147|Yury Klishin]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-05-25 | ''[[:d:Q4084137|Berdyuzhye]]'' | ''[[:d:Q4174242|Ейск югары хәрби авиация институты]]''<br/>''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | [[офицер]]<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>''[[:d:Q484876|оешманың баш җитәкчесе]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1584 | | ''[[:d:Q18818656|Yury Kolomtsev]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-01-13 | [[Иваново өлкәсе]] | ''[[:d:Q4196665|Иваново дәүләт энергетика университеты]]'' | | | | data-sort-value="2014" | 2014-06-27 |- | style='text-align:right'| 1585 | | ''[[:d:Q4228879|Yury Kolychev]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-12-15 | [[Мәскәү өлкәсе]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | data-sort-value="2019" | 2019-09-16 |- | style='text-align:right'| 1586 | | ''[[:d:Q18045132|Yury Koshelev]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-04-04 | [[Рязань]] | | | | | data-sort-value="2017" | 2017-12-10 |- | style='text-align:right'| 1587 | [[Файл:Yuriy Kovalyov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4225624|Yury Kovalyov]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-04-08 | [[Боготол (шәһәр)]] | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Yuriy Kovalyov|Yuriy Kovalyov]] | data-sort-value="2010" | 2010-04-14 |- | style='text-align:right'| 1588 | | ''[[:d:Q29865224|Yury Kuznetsov]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-02-23 | ''[[:d:Q2110368|Kuraginsky District]]'' | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4101972|VNIIRT]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-04-05 |- | style='text-align:right'| 1589 | [[Файл:Lipatov UA MP and politician.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4262428|Yury Lipatov]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-06-14 | ''[[:d:Q651394|Ramensky District]]'' | ''[[:d:Q4398071|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Yuri Lipatov|Yuri Lipatov]] | |- | style='text-align:right'| 1590 | [[Файл:LonchakovYuriValentinovich.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q539358|Yury Lonchakov]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-03-04 | [[Балкаш (шәһәр)|Балкаш]] | ''[[:d:Q4336213|Ырынбур югары хәрби авиация очучылары укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]'' | [[инженер]]<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]'' | | [[:commons:Category:Yuri Lonchakov|Yuri Lonchakov]] | |- | style='text-align:right'| 1591 | | ''[[:d:Q4290775|Yury Merdenov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-11<br/>1936-02-05 | [[Владикавказ]] | | ''[[:d:Q8011071|animal trainer]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-02-28 |- | style='text-align:right'| 1592 | | ''[[:d:Q4300401|Yury Molin]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-02-03 | [[Ромоданово]] | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1593 | | ''[[:d:Q4299653|Yury Mozzhorin]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-12-28 | [[Мәскәү]]<br/>[[Россия]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4398071|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q737127|TsNIIMash]]''<br/>''[[:d:Q4031207|4 T︠S︡entralʹnyĭ nauchno-issledovatelʹskiĭ institut Ministerstva oborony Rossiiskoi Federatsii]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | | data-sort-value="1998" | 1998-05-15 |- | style='text-align:right'| 1594 | | ''[[:d:Q109487018|Yury Nagaev]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-12-16 | [[Алматы]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | ''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>[[галим]]<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]'' | ''[[:d:Q282717|Gromov Flight Research Institute]]''<br/>''[[:d:Q188508|Russian Aircraft Corporation MiG]]''<br/>''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1595 | | ''[[:d:Q15074971|Yury Natochin]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-12-06 | [[Харьков]] | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | ''[[:d:Q4201829|Россия фәннәр академиясенең Иван Михайлович Сеченов исемендәге Эволюцион физиология һәм биохимия институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 1596 | | ''[[:d:Q15075351|Yury Nikitin]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-08-23 | [[Красноярск]] | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]]<br/>[[Россия медицина фәннәре академиясе|Рәсәй тыйб фәннәре әкәдимиясе]] | | data-sort-value="2021" | 2021-04-02 |- | style='text-align:right'| 1597 | [[Файл:Yuri Onufrienko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q708489|Yury Onufriyenko]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-02-06 | ''[[:d:Q4402774|Riasne]]'' | ''[[:d:Q4174242|Ейск югары хәрби авиация институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>''[[:d:Q55351476|сынаучы галәмгизәр]]'' | | [[:commons:Category:Yury Onufriyenko|Yury Onufriyenko]] | |- | style='text-align:right'| 1598 | [[Файл:Yury Peskov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4359691|Yury Peskov]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-11-30 | [[Ростов-на-Дону]] | ''[[:d:Q4166431|Дон дәүләт техник университеты]]'' | ''[[:d:Q1906857|инженер-механик]]'' | ''[[:d:Q2167923|Rostselmash]]'' | [[:commons:Category:Yury Peskov|Yury Peskov]] | data-sort-value="2020" | 2020-12-31 |- | style='text-align:right'| 1599 | [[Файл:Dmitry Medvedev 25 July 2008-2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4360873|Yury Petrov]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-10 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q106638694|Россия Федерациясе Федераль Мәҗлесенең VIII чакырылыш Дәүләт Думасы]]'' | [[:commons:Category:Yuriy Petrov|Yuriy Petrov]] | |- | style='text-align:right'| 1600 | | ''[[:d:Q4371400|Yury Polyakov]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-10-18 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4201714|РФА Россия тарихы институты]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-12-27 |- | style='text-align:right'| 1601 | [[Файл:Росляк Юрий Витальевич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4397824|Yury Roslyak]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-01-19 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт төзелеш университеты]] | ''[[:d:Q1651055|инженер-гидротехник]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Yuri Roslyak|Yuri Roslyak]] | |- | style='text-align:right'| 1602 | | ''[[:d:Q4409128|Yury Saulsky]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-10-23 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]'' | | | data-sort-value="2003" | 2003-08-28 |- | style='text-align:right'| 1603 | [[Файл:SavenkoJuri.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4403869|Yury Savenko]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-05-26 | [[Калининград]] | ''[[:d:Q805777|Иммануил Кант ис. Балтыйк федераль университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Yury Savenko|Yury Savenko]] | data-sort-value="2020" | 2020-07-31 |- | style='text-align:right'| 1604 | | ''[[:d:Q55102484|Yury Semyonov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-25 | [[Тверь өлкәсе]] | | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2024" | 2024-06-04 |- | style='text-align:right'| 1605 | | ''[[:d:Q4528012|Yury Shurygin]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-05-19 | [[Анжир]] | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4460386|Томск дәүләт идарә итү системалары һәм радиоэлектроника университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1606 | [[Файл:Yuri Spiridonov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4431284|Yury Spiridonov]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-11-01 | ''[[:d:Q4370782|Poltavka, Poltavsky District, Omsk Oblast]]'' | [[Урал дәүләт тау университеты|Урал дәүләт тау эше университеты]]<br/>[[Төньяк-Көнбатыш идарә институты|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Төньяк-Көнбатыш идарә институты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Yuri Spiridonov|Yuri Spiridonov]] | data-sort-value="2010" | 2010-08-12 |- | style='text-align:right'| 1607 | [[Файл:Yuri Tikhomirov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4458584|Yury Tikhomirov]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-07-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4201486|РФА дәүләт һәм хокук институты]]'' | [[галим]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]]<br/>''[[:d:Q4201505|Кануннамә һәм чагыштырма хокук белеме институты]]''<br/>[[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | [[:commons:Category:Yury Tikhomirov|Yury Tikhomirov]] | data-sort-value="2025" | 2025-11-17 |- | style='text-align:right'| 1608 | | ''[[:d:Q4462702|Yury Tretyakov]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-04 | [[Ростов-на-Дону]] | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4201634|РФА гомуми һәм органик химия институты]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-08-11 |- | style='text-align:right'| 1609 | [[Файл:Yury Trushin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q47637544|Yury Trushin]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-07-30 | [[Фролово]] | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]<br/>''[[:d:Q4408459|Сарытау дәүләт социаль-икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Yury Trushin|Yury Trushin]] | |- | style='text-align:right'| 1610 | [[Файл:Yury Neyolov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q546640|Yury Vasilyevich Neyolov]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-06-24 | [[Салехард]] | ''[[:d:Q4467498|Төмән индустриаль университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Yury Neyelov|Yury Neyelov]] | |- | style='text-align:right'| 1611 | [[Файл:Yuri Evgenievich Veltishev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4106996|Yury Veltishchev]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-11-28 | [[Тула өлкәсе]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[:commons:Category:Yury Veltishchev|Yury Veltishchev]] | data-sort-value="2010" | 2010-01-02 |- | style='text-align:right'| 1612 | | ''[[:d:Q4537129|Yury Yakubov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-29 | [[Бөек Луки|Великие-Луки]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1613 | [[Файл:Яров Юрий Фёдорович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4538682|Yury Yarov]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-04-02 | [[Мариинск]] | ''[[:d:Q2654435|Санкт-Петербург дәүләт технология институты]]''<br/>''[[:d:Q3551555|Санкт-Петербург дәүләт инженер-икътисади университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Yury Yarov|Yury Yarov]] | |- | style='text-align:right'| 1614 | [[Файл:Yury Yashin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4539926|Yury Yashin]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-02-12 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4114348|Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Yury Yashin|Yury Yashin]] | data-sort-value="2011" | 2011-07-30 |- | style='text-align:right'| 1615 | | ''[[:d:Q4176584|Yury Yermolayev]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-06-07 | [[Мәскәү өлкәсе]] | | ''[[:d:Q17307272|цирк артисты]]''<br/>''[[:d:Q8011071|animal trainer]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-01-21 |- | style='text-align:right'| 1616 | [[Файл:Ershov Ju. L.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q381315|Yury Yershov]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-05-01 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4201572|РФА СБ математика институты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1617 | [[Файл:Евдокимов, Иванов, Путин.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2387361|Yury Yevdokimov]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-01 | ''[[:d:Q250591|Klevan]]'' | ''[[:d:Q4378138|Prydniprovska State Academy of Civil Engineering and Architecture]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Yuri Evdokimov|Yuri Evdokimov]] | |- | style='text-align:right'| 1618 | | ''[[:d:Q16652665|Yury Zavalishin]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-10-03 | [[Варна районы]] | [[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q1048210|генераль директор]]'' | | | data-sort-value="2019" | 2019-08-19 |- | style='text-align:right'| 1619 | [[Файл:Zelimkhan Alikoevich Mutsoev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4309028|Zelimkhan Mutsoyev]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-10-13 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[эшкуар]] | | [[:commons:Category:Zelimkhan Mutsoev|Zelimkhan Mutsoev]] | |- | style='text-align:right'| 1620 | [[Файл:Zinaida Dragunkina, 17 March 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4167531|Zinaida Dragunkina]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-11-21 | [[Акмәсҗит]] | ''[[:d:Q4126490|Көнчыгыш Казакъстан дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Zinaida Dragunkina|Zinaida Dragunkina]] | |- | style='text-align:right'| 1621 | [[Файл:Zoya Mironova.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q214496|Zoya Mironova]]'' | data-sort-value="1913" | 1913-04-27 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | [[:commons:Category:Zoya Mironova|Zoya Mironova]] | data-sort-value="2008" | 2008-05-04 |- | style='text-align:right'| 1622 | | ''[[:d:Q16593850|Zoya Vinogradova]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-11-27 | [[Пено районы]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]] | | | |- | style='text-align:right'| 1623 | [[Файл:Микаэлян, Андрей Леонович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4292981|Αντρέι Μικαελιάν]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-06-14 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q4304299|Мәскәү элемтә һәм информатика техник университеты]]'' | ''[[:d:Q115003687|radiophysicist]]'' | ''[[:d:Q4314514|Scientific Research Institute of System Development]]'' | [[:commons:Category:Andrey Mikaelyan|Andrey Mikaelyan]] | data-sort-value="2010" | 2010-07-07 |- | style='text-align:right'| 1624 | | ''[[:d:Q21534865|Βλαντίμιρ Σμιρνόφ]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-17 | [[Чиләбе]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q19909099|Кардиология милли медицина тикшеренү үзәге]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-09-27 |- | style='text-align:right'| 1625 | [[Файл:BarmakovYuN.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21088758|Γιούρι Μπαρμάκοφ]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-01-07 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4127504|Dukhov Automatics Research Institute]]''<br/>''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | [[:commons:Category:Yury Barmakov|Yury Barmakov]] | data-sort-value="2025" | 2025-10-12 |- | style='text-align:right'| 1626 | [[Файл:Томашов Юрий Васильевич.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q16706794|Γιούρι Τομάσοφ]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-08-08 | ''[[:d:Q7860593|Tyoplaya Gora]]'' | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q23809299|баш конструктор]]'' | ''[[:d:Q1983444|Урал авыр машиналар төзелеше заводы]]''<br/>''[[:d:Q4476694|Uraltransmash]]''<br/>''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | [[:commons:Category:Yury Tomashov|Yury Tomashov]] | data-sort-value="2019" | 2019-03-26 |- | style='text-align:right'| 1627 | | ''[[:d:Q17464829|Κίριλ Σάμσιεφ]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-08-19 | [[Бежецк|Бежетск]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | | data-sort-value="2014" | 2014-07-28 |- | style='text-align:right'| 1628 | | ''[[:d:Q4296599|Φιόντορ Μίτενκοφ]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-11-25 | [[Базарлы Караболак районы]] | [[Н. Г. Чернышевский исемендәге Сарытау дәүләт университеты|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге милли-тикшеренү дәүләт университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4318652|Нижгар ил яраклама үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q845042|OKBM Afrikantov]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-11-09 |- | style='text-align:right'| 1629 | | ''[[:d:Q112994141|Абросимов, Геннадий Егорович]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-15 | ''[[:d:Q12120368|Mazunino]]''<br/>[[Сарапул районы]] | | ''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-11-12 |- | style='text-align:right'| 1630 | | ''[[:d:Q109485862|Абуков, Алексей Хуршудович]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-12-25 | ''[[:d:Q751051|Merkheuli]]''<br/>[[Гөрҗистан Демократик Җөмһүрияте]] | | | | | data-sort-value="2003" | 2003-02-01 |- | style='text-align:right'| 1631 | | ''[[:d:Q109493485|Авраменко, Владимир Николаевич]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-08-31 | [[Била Церква|Била-Серква]] | | ''[[:d:Q10497074|хәрби бортинженер]]''<br/>''[[:d:Q125516302|aircraft designer]]'' | | | data-sort-value="2024" | 2024-04-02 |- | style='text-align:right'| 1632 | [[Файл:Adam Delimkhanov 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q351025|Адам Делимханов]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-09-25 | ''[[:d:Q4083847|Benoy]]'' | [[Чечен дәүләт университеты|Әхмәт хаҗи Әбделхәмид улы Кадыйров исемендәге Чечен дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Adam Delimkhanov|Adam Delimkhanov]] | |- | style='text-align:right'| 1633 | | ''[[:d:Q2041851|Адильгерей Магомедтагиров]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-11-01 | ''[[:d:Q1438521|Gunibsky District]]'' | ''[[:d:Q4059211|Ministry of the Interior Academy of the Republic of Belarus]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2009" | 2009-06-05 |- | style='text-align:right'| 1634 | [[Файл:Айдар Беляев 2015.jpg|center|128px]] | [[Айдар Беляев]] | data-sort-value="1965" | 1965-12-11 | [[Казан]] | [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]] | ''[[:d:Q10349745|автоузышчы]]'' | | [[:commons:Category:Aidar Belyayev|Aidar Belyayev]] | |- | style='text-align:right'| 1635 | [[Файл:Авдеев Александр Алексеевич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q928083|Александр Авдеев]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-08 | [[Кирмәнчек]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Alexeyevich Avdeyev|Alexander Alexeyevich Avdeyev]] | |- | style='text-align:right'| 1636 | | ''[[:d:Q51668799|Александр Александрович Леонтенков]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-06-20 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | | ''[[:d:Q106599291|Центральное конструкторское бюро тяжелого машиностроения]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1637 | [[Файл:Alexander Archakov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28495810|Александр Арчаков]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-01-10 | [[Кашин]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q19908058|Institute of Biomedical Chemistry]]'' | [[:commons:Category:Alexander Archakov|Alexander Archakov]] | |- | style='text-align:right'| 1638 | [[Файл:Alexander Baranov.jpg|center|128px]] | [[Александр Баранов (педиатр)|Александр Баранов]] | data-sort-value="1941" | 1941-07-15 | ''[[:d:Q19810894|Арзаматово]]'' | [[Казан дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q1919436|педиатр]]''<br/>''[[:d:Q1650915|тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[:commons:Category:Alexander Alexandrovich Baranov|Alexander Alexandrovich Baranov]] | |- | style='text-align:right'| 1639 | [[Файл:Александр Беглов (02-05-2023) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1960874|Александр Беглов]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-05-19 | [[Бакы]] | [[Санкт-Петербург дәүләт архитектура-төзелеш университеты]]<br/>[[Төньяк-Көнбатыш идарә институты|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Төньяк-Көнбатыш идарә институты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Beglov|Alexander Beglov]] | |- | style='text-align:right'| 1640 | [[Файл:Meeting with permanent members of the Security Council (cropped).jpg|center|128px]] | [[Александр Бортников]] | data-sort-value="1951" | 1951-11-15 | [[Пермь]] | ''[[:d:Q2378801|Петербург дәүләт тимер юллар университеты]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Vasilyevich Bortnikov|Alexander Vasilyevich Bortnikov]] | |- | style='text-align:right'| 1641 | | [[Александр Боярчук]] | data-sort-value="1931" | 1931-06-21 | [[Грозный]] | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q11063|астроном]]''<br/>''[[:d:Q752129|астрофизик]]'' | ''[[:d:Q4201418|Institute of Astronomy of the Russian Academy of Sciences]]'' | [[:commons:Category:Aleksandr Alekseevich Boyarchuk|Aleksandr Alekseevich Boyarchuk]] | data-sort-value="2015" | 2015-08-10 |- | style='text-align:right'| 1642 | [[Файл:Alexander Veshnyakov, 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4110299|Александр Вешняков]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-11-24 | ''[[:d:Q2607262|Приморски районы]]'' | ''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Aleksandr Veshnyakov|Aleksandr Veshnyakov]] | |- | style='text-align:right'| 1643 | [[Файл:Генерал-майор А. С. Волков в парадной форме.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15206102|Александр Волков]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-06-22 | [[Тамбов]] | | [[галим]] | | [[:commons:Category:Alexander Sergeevich Volkov|Alexander Sergeevich Volkov]] | data-sort-value="2005" | 2005-01-07 |- | style='text-align:right'| 1644 | [[Файл:Alexander Abdulov 1988 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Александр Габдулов]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-29 | [[Тубыл]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Abdulov|Alexander Abdulov]] | data-sort-value="2008" | 2008-01-03 |- | style='text-align:right'| 1645 | [[Файл:Alexander Golovko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3896822|Александр Головко]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-01-29 | [[Днипро]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4114348|Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q12090790|military leader]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Golovko|Alexander Golovko]] | |- | style='text-align:right'| 1646 | [[Файл:Александр Григорьев (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4149228|Александр Григорьев]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-10-04 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q9352089|разведчик]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Grigoryev|Alexander Grigoryev]] | data-sort-value="2008" | 2008-12-10 |- | style='text-align:right'| 1647 | [[Файл:Aleksandr Sergeyevich Dzasokhov (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2624267|Александр Дзасохов]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-04-03 | [[Владикавказ]] | ''[[:d:Q4412485|Төньяк Кавказ таучылык-металлургия институты]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Alexander Dzasokhov|Alexander Dzasokhov]] | |- | style='text-align:right'| 1648 | [[Файл:Alexander Drozdenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4121061|Александр Дрозденко]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-11-01 | ''[[:d:Q2549636|Bayzaq District]]'' | ''[[:d:Q1628690|Санкт-Петербург дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Drozdenko|Alexander Drozdenko]] | |- | style='text-align:right'| 1649 | [[Файл:Ezhevskij.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4174088|Александр Ежевский]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-10-21 | [[Тулун]] | [[А. А. Ежевский исемендәге Иркутск дәүләт аграр университеты|Александр Александр улы Ежевский исемендәге Иркутск дәүләт аграр университеты]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q83307|министр]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Yezhevsky|Alexander Yezhevsky]] | data-sort-value="2017" | 2017-01-15 |- | style='text-align:right'| 1650 | [[Файл:Alexander Yefimov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2832540|Александр Ефимов]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-02-06 | ''[[:d:Q3812867|Kantemirovka]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q490188|Ю. А. Гагарин исемендәге һава-хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Yefimov|Alexander Yefimov]] | data-sort-value="2012" | 2012-08-31 |- | style='text-align:right'| 1651 | [[Файл:Alexander Zhdankov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q112992113|Александр Жданьков]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-12 | [[Петропавловск-Камчатский]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Zhdankov|Alexander Zhdankov]] | |- | style='text-align:right'| 1652 | [[Файл:Александр Зацепин (2025-06-12).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q641869|Александр Зацепин]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-03-10 | [[Новосибирск]] | [[Казакъ милли консерваториясе]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Zatsepin|Alexander Zatsepin]] | |- | style='text-align:right'| 1653 | [[Файл:Aleksandr Zbruyev (2018-11-27).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1958260|Александр Збруев]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-03-31 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | [[:commons:Category:Aleksandr Zbruyev|Aleksandr Zbruyev]] | |- | style='text-align:right'| 1654 | | ''[[:d:Q9146467|Александр Звягинцев]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-07-08 | [[Житомир]] | ''[[:d:Q4314896|Ярослав Зирәк ис. милли юридик академия]]'' | [[язучы]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>''[[:d:Q600751|прокурор]]'' | [[Россия Федерациясе прокуратурасы]] | | |- | style='text-align:right'| 1655 | [[Файл:Alexander Kaleri NASA portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q345288|Александр Калери]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-05-13 | [[Юрмала]] | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[инженер]]<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q432425|бортинженер]]'' | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[:commons:Category:Alexander Kaleri|Alexander Kaleri]] | |- | style='text-align:right'| 1656 | [[Файл:Kalyagin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2366127|Александр Калягин]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-05-25 | [[Малмыж]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q11481802|dub actor]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]'' | [[:commons:Category:Alexander Kalyagin|Alexander Kalyagin]] | |- | style='text-align:right'| 1657 | | ''[[:d:Q56604181|Александр Козаченко]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-04-15 | [[Төмрек]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | | data-sort-value="2021" | 2021-09-14 |- | style='text-align:right'| 1658 | [[Файл:Parade in Orel - Alexandr Kozlov-2.JPG|center|128px]] | [[Александр Козлов (1949)|Александр Козлов]] | data-sort-value="1949" | 1949-05-02 | [[Сәет (Югары Ослан районы)|Сәет]] | [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Petrovich Kozlov|Alexander Petrovich Kozlov]] | data-sort-value="2021" | 2021-02-06 |- | style='text-align:right'| 1659 | [[Файл:Aleksandr Kolpachenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4228662|Александр Колпаченко]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-01-12 | [[Олександрия]] | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | | | [[:commons:Category:Alexander Kolpachenko|Alexander Kolpachenko]] | |- | style='text-align:right'| 1660 | [[Файл:Alexander Konovalov official portrait.png|center|128px]] | ''[[:d:Q1320379|Александр Коновалов]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-06-09 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q4376232|Изге Тихон Православ гуманитар университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Konovalov|Alexander Konovalov]] | |- | style='text-align:right'| 1661 | [[Файл:Aleksandr Konovalov (2010-04-10).jpg|center|128px]] | [[Александр Коновалов (1934)|Александр Коновалов]] | data-sort-value="1934" | 1934-01-30 | [[Казан]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[РФА КФҮ Органик һәм физик химия институты]] | [[:commons:Category:Aleksandr Konovalov (chemist)|Aleksandr Konovalov (chemist)]] | data-sort-value="2021" | 2021-05-04 |- | style='text-align:right'| 1662 | | [[Александр Кузин]] | data-sort-value="1906" | 1906-05-17 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | | data-sort-value="1999" | 1999-07-26 |- | style='text-align:right'| 1663 | [[Файл:Lavrentyev 2006.jpg|center|128px]] | [[Александр Лаврентьев]] | data-sort-value="1946" | 1946-10-09 | [[Казан]] | | [[инженер]] | | [[:commons:Category:Alexander Lavrentyev|Alexander Lavrentyev]] | |- | style='text-align:right'| 1664 | [[Файл:Man of La Mancha in Mayakovsky Theatre 06.jpg|center|128px]] | [[Александр Лазарев (1938)|Александр Лазарев]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-03 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''<br/>''[[:d:Q4483554|Saint Petersburg Lyceum 30]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q1503571|Маяковский театры]]'' | [[:commons:Category:Alexander Lazarev (actor)|Alexander Lazarev (actor)]] | data-sort-value="2011" | 2011-05-02 |- | style='text-align:right'| 1665 | [[Файл:Alexander Maslyakov (2021-09-17) 05 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q54977|Александр Масляков]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-11-24 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]'' | ''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]'' | [[КВН]]<br/>''[[:d:Q4053893|Әйдәгез әле, кызлар!]]''<br/>''[[:d:Q4053894|Әйдәгез әле, егетләр!]]''<br/>''[[:d:Q4109863|Весёлые ребята]]''<br/>''[[:d:Q4028659|12 нче кат]]''<br/>''[[:d:Q70620928|Алло, талантларны эзлибез!]]''<br/>''[[:d:Q4238090|Кызыл канәфер (фестиваль)]]''<br/>''[[:d:Q2445097|Ел җыры]]''<br/>''[[:d:Q497935|Что? Где? Когда?]]''<br/>''[[:d:Q2026107|Дан минуты]]''<br/>''[[:d:Q4139139|ССРБ Яшьләр һәм балалар өчен телепрограммалар баш редакциясе]]''<br/>''[[:d:Q4304098|Мәскәү дәүләт мәдәният институты]]'' | [[:commons:Category:Alexander Maslyakov|Alexander Maslyakov]] | data-sort-value="2024" | 2024-09-08 |- | style='text-align:right'| 1666 | [[Файл:Alexander Neumyvakin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4317999|Александр Неумывакин]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-05-01 | ''[[:d:Q13664605|Liski (selo)]]'' | ''[[:d:Q4475228|Сембер танк укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Aleksandr Neumyvakin|Aleksandr Neumyvakin]] | data-sort-value="2021" | 2021-12-09 |- | style='text-align:right'| 1667 | [[Файл:Alexander Novak govru.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4321847|Александр Новак]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-08-23 | [[Авдийивка|Авдиивка]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2621984|Fedorosky Polar State University]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Россия Хөкүмәте|Россия Федерациясе Хөкүмәте]] | [[:commons:Category:Alexander Novak|Alexander Novak]] | |- | style='text-align:right'| 1668 | [[Файл:Alexandr Nosatov (2018).jpg|center|128px]] | [[Александр Носатов]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-27 | [[Акъяр]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Alexandr Nosatov|Alexandr Nosatov]] | |- | style='text-align:right'| 1669 | [[Файл:Alexandr Romanchuk.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q63349103|Александр Романчук]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-04-15 | [[Луганск]] | ''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Romanchuk|Alexander Romanchuk]] | |- | style='text-align:right'| 1670 | [[Файл:Savenkov A N.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4403873|Александр Савенков]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-03-29 | [[Ливны]] | ''[[:d:Q13416137|РФ Саклану министрылыгының хәрби университеты]]'' | ''[[:d:Q600751|прокурор]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | [[:commons:Category:Aleksandr Savenkov|Aleksandr Savenkov]] | |- | style='text-align:right'| 1671 | [[Файл:Санчик А.С.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109492568|Александр Санчик]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-10-15 | [[Әндиҗан]] | | | | [[:commons:Category:Alexander Sanchik|Alexander Sanchik]] | |- | style='text-align:right'| 1672 | [[Файл:Alexander Sergeev (2022-05-20).jpg|center|128px]] | [[Александр Сергеев (1955)]] | data-sort-value="1955" | 1955-08-02 | ''[[:d:Q4100355|Бутурлино]]'' | ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q4201666|Нижгар эшле үзәлекчелек урнатмасы]]'' | [[:commons:Category:Alexander Sergeev|Alexander Sergeev]] | |- | style='text-align:right'| 1673 | [[Файл:Скринский Александр Николаевич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q709201|Александр Скринский]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-01-15 | [[Ырынбур]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1063329|РФА СБ Төш физикасы институты]]'' | [[:commons:Category:Alexander Skrinsky|Alexander Skrinsky]] | |- | style='text-align:right'| 1674 | | [[Александр Спирин]] | data-sort-value="1931" | 1931-09-04 | [[Королёв (шәһәр)|Королёв]] | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q2919046|тереклек химиячесе]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201437|РФА Биохимия институты]]''<br/>''[[:d:Q4201415|Institute of Protein Research]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-12-30 |- | style='text-align:right'| 1675 | [[Файл:RIAN archive 148091 Alexander Surikov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4446511|Александр Суриков]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-08-15 | [[Мурманск]] | ''[[:d:Q4408464|Сарытау дәүләт техник университеты]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Surikov|Alexander Surikov]] | |- | style='text-align:right'| 1676 | [[Файл:Alexander Tkachev (March 2014).jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q1979193|Александр Ткачёв]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-12-23 | ''[[:d:Q993797|Vyselki, Krasnodar Krai]]'' | ''[[:d:Q133965|Кубан дәүләт аграр университеты]]''<br/>''[[:d:Q4243515|Кубан дәүләт технология университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Alexander Tkachov (politician)|Alexander Tkachov (politician)]] | |- | style='text-align:right'| 1677 | [[Файл:Alexander Uss (2017-09-29).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4478106|Александр Усс]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-11-03 | ''[[:d:Q27468012|Novogorodka]]'' | ''[[:d:Q4239251|Красноярск дәүләт университеты]]'' | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Себер федераль университеты]]<br/>[[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Alexander Uss|Alexander Uss]] | |- | style='text-align:right'| 1678 | [[Файл:Alexander Filipenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4483985|Александр Филипенко]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-05-31 | [[Караганда|Караганды]] | [[Себер дәүләт автомобиль-юл университеты|Себер дәүләт автомобиль юллары университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Alexander Filipenko|Alexander Filipenko]] | |- | style='text-align:right'| 1679 | [[Файл:Alexander Chubarian 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4517378|Александр Чубарьян]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-14 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | ''[[:d:Q4201452|РФА гомуми тарих институты]]'' | [[:commons:Category:Alexander Oganovich Chubarian|Alexander Oganovich Chubarian]] | |- | style='text-align:right'| 1680 | | [[Александр Чудаков]] | data-sort-value="1921" | 1921-06-16 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Alexander Chudakov|Alexander Chudakov]] | data-sort-value="2001" | 2001-01-25 |- | style='text-align:right'| 1681 | [[Файл:Alexander Chupriyan.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q29865553|Александр Чуприян]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-05-23 | [[Ухта]] | ''[[:d:Q4059227|РФ Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Дәүләт янгын сүндерү хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | ''[[:d:Q16694417|Россия Федерациясе Эчке эшләр министрлыгының Санкт-Петербург университеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе ватандашлар саклануы эшләре, гадәттән тыш хәлләр һәм бәла-каза нәтиҗәләрен бетерү министрлыгы]] | [[:commons:Category:Alexander Chupriyan|Alexander Chupriyan]] | |- | style='text-align:right'| 1682 | [[Файл:2019-11-18 Aleksandr Shokhin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4526318|Александр Шохин]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-12-25 | [[Плесецк районы]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>''[[:d:Q1969986|Россия сәнәгатькәрләр һәм эшмәкәрләр берлеге]]'' | [[:commons:Category:Aleksandr Shokhin|Aleksandr Shokhin]] | |- | style='text-align:right'| 1683 | | ''[[:d:Q60830141|Александр Яковлевич Гриненко]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-06-10 | [[Киселёвск]] | ''[[:d:Q4287774|Astana Medical University]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2019" | 2019-02-23 |- | style='text-align:right'| 1684 | [[Файл:Arta festivalo Fakel en Tjumeno (2016) 02.jpg|center|128px]] | [[Александра Пермякова]] | data-sort-value="1949" | 1949-10-17 | ''[[:d:Q21853036|Питерка]]'' | | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | [[:commons:Category:Alexandra Permyakova|Alexandra Permyakova]] | |- | style='text-align:right'| 1685 | | ''[[:d:Q124769789|Александров, Анатолий Михайлович]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-07-08 | [[Хабаровск крае]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 1686 | [[Файл:Alexey Borodavkin (2018-03-21).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4094465|Алексей Бородавкин]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-12-10 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Borodavkin|Alexey Borodavkin]] | |- | style='text-align:right'| 1687 | [[Файл:Алексей Бородин.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4094507|Алексей Бородин]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-06-06 | [[Чиңдау]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q487596|драматург]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Borodin|Alexey Borodin]] | |- | style='text-align:right'| 1688 | [[Файл:Alexey Gordeyev (2019-03-13).jpg|center|128px]] | [[Алексей Гордеев]] | data-sort-value="1955" | 1955-02-28 | [[Франкфурт-ам-Одер]] | ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q83307|министр]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Gordeyev|Alexey Gordeyev]] | |- | style='text-align:right'| 1689 | [[Файл:Ким Алексей Ростиславович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109492596|Алексей Ким]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-09-21 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | ''[[:d:Q2914820|General Staff of the Armed Forces of the Russian Federation]]'' | [[:commons:Category:Alexey Kim|Alexey Kim]] | |- | style='text-align:right'| 1690 | [[Файл:Alexey Komissarov (26-03-2021).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4229612|Алексей Комиссаров]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-10-20 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304031|Мәскәү дәүләт автомобил-юл техника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Alexey Komissarov|Alexey Komissarov]] | |- | style='text-align:right'| 1691 | [[Файл:KontorovichAE2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4231672|Алексей Конторович]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-01-28 | [[Харьков]] | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q18805|табигать фәннәре белгече]]'' | ''[[:d:Q4201625|Trofimuk Institute of Petroleum Geology and Geophysics, Siberian Branch of Russian Academy of Sciences (IPGG SB RAS)]]''<br/>''[[:d:Q28666306|Federal Research Centre Coal and Coal Chemistry]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | [[:commons:Category:Alexey Kontorovich|Alexey Kontorovich]] | data-sort-value="2023" | 2023-10-24 |- | style='text-align:right'| 1692 | [[Файл:14-03-2020 Alexei Kudrin.png|center|128px]] | [[Алексей Кудрин]] | data-sort-value="1960" | 1960-10-12 | ''[[:d:Q729447|Dobele]]'' | ''[[:d:Q4530466|Economics Faculty of Saint Petersburg State University]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q7614320|finance minister]]'' | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | [[:commons:Category:Alexei Leonidovich Kudrin|Alexei Leonidovich Kudrin]] | |- | style='text-align:right'| 1693 | [[Файл:Alexey Lavrov.jpg|center|128px]] | [[Алексей Лавров (1959)|Алексей Лавров]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-30 | [[Казан]] | ''[[:d:Q4217706|Department of Economic And Social Geography of Russia]]'' | | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | [[:commons:Category:Alexey Lavrov|Alexey Lavrov]] | |- | style='text-align:right'| 1694 | [[Файл:Alexei Leonov.jpg|center|128px]] | [[Алексей Леонов]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-30 | ''[[:d:Q27574003|Кемерово өлкәсенең Тисуль районы Листвянка авылы]]'' | ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4240123|Илкүләм авиация университетының Кременчуг очучылык көллияте]]'' | ''[[:d:Q105550321|хәрби очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q618694|очучы-истребитель]]''<br/>''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q19934710|хәрби-һава көчләре офицеры]]''<br/>''[[:d:Q408832|хәрби очучы]]''<br/>''[[:d:Q157148|генерал-майор]]''<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[галим]]<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Aleksei Leonov|Aleksei Leonov]] | data-sort-value="2019" | 2019-10-11 |- | style='text-align:right'| 1695 | [[Файл:Alexey Miller (2022-05-27).jpg|center|128px]] | [[Алексей Миллер]] | data-sort-value="1962" | 1962-01-31 | [[Санкт-Петербург]] | [[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[эшкуар]] | [[Санкт-Петербург хакимият органнары|Санкт-Петербург хөкүмәте]]<br/>''[[:d:Q2035634|Санкт-Петербургның зур порты]]''<br/>''[[:d:Q805798|Балтыйк торбаүткәргеч системасы]]''<br/>''[[:d:Q2659854|Россия Федерациясенең энергетика министрлыгы]]''<br/>[[Газпром]] | [[:commons:Category:Alexey Miller|Alexey Miller]] | |- | style='text-align:right'| 1696 | [[Файл:Aleksey Ovchinin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4715991|Алексей Овчинин]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-09-28 | [[Рыбинск]] | ''[[:d:Q4174242|Ейск югары хәрби авиация институты]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>''[[:d:Q55351476|сынаучы галәмгизәр]]'' | [[Роскосмос]] | [[:commons:Category:Aleksey Ovchinin|Aleksey Ovchinin]] | |- | style='text-align:right'| 1697 | [[Файл:UlyukaevAV.jpg|center|128px]] | [[Алексей Улюкаев]] | data-sort-value="1956" | 1956-03-23 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>''[[:d:Q1979607|финансист]]''<br/>''[[:d:Q83307|министр]]'' | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[:commons:Category:Alexey Ulyukaev|Alexey Ulyukaev]] | |- | style='text-align:right'| 1698 | [[Файл:Alexei Yagudin in 2022 - 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Алексей Яһудин]] | data-sort-value="1980" | 1980-03-18 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]'' | ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''<br/>''[[:d:Q57199189|figure skating coach]]'' | | [[:commons:Category:Alexei Yagudin|Alexei Yagudin]] | |- | style='text-align:right'| 1699 | [[Файл:Alibek Delimkhanov 12-03-2019 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15065774|Алибек Делимханов]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-10-16 | ''[[:d:Q1148929|Чечен-Ингуш АССР]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Alibek Delimkhanov|Alibek Delimkhanov]] | |- | style='text-align:right'| 1700 | [[Файл:Alisa Freindlich 8 December 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q271630|Алиса Фрейндлих]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-12-08 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q13360094|Александр Островский исемендәге Ленинград театр институты]]''<br/>''[[:d:Q4483553|239нчы санлы физика-математика лицее]]'' | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q222344|кинооператор]]'' | | [[:commons:Category:Alisa Freindlich|Alisa Freindlich]] | |- | style='text-align:right'| 1701 | [[Файл:Alisher Usmanov podium 2013 Fencing WCH SMS-IN t204812.jpg|center|128px]] | [[Алишер Усманов]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-09 | [[Чуст]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>[[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]<br/>''[[:d:Q4671451|Academy of Finance]]'' | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>[[инвестор]]<br/>''[[:d:Q1328323|functionary]]''<br/>''[[:d:Q15472169|иганәче]]'' | ''[[:d:Q2370801|ССРБ Фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4426444|Soviet Peace Committee]]''<br/>''[[:d:Q4131801|Gazprominvestholding]]''<br/>''[[:d:Q1969986|Россия сәнәгатькәрләр һәм эшмәкәрләр берлеге]]'' | [[:commons:Category:Alisher Usmanov|Alisher Usmanov]] | |- | style='text-align:right'| 1702 | [[Файл:Алла Пугачева на фестивале Слово Ново (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q80510|Алла Пугачёва]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-15 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''<br/>''[[:d:Q4146899|М.М. Ипполитов-Иванов исемендәге дәүләт музыкаль-педагогика институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q488205|автор-башкаручы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q61817103|principal director]]''<br/>''[[:d:Q55960555|recording artist]]''<br/>''[[:d:Q822146|җыр сүзләрен язучы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q60723829|pop singer]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:Alla Pugacheva|Alla Pugacheva]] | |- | style='text-align:right'| 1703 | | ''[[:d:Q21637051|Альберт Владимиров]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-07-03 | [[Вологда]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | | data-sort-value="2020" | 2020-04-29 |- | style='text-align:right'| 1704 | [[Файл:Петров Александр Александрович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30887870|Аляксандр Аляксандравіч Пятроў]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-01-28 | [[Чиләбе]] | | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1705 | [[Файл:Anatoly Artamonov 17718.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q1778728|Анатолий Артамонов]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-05-05 | ''[[:d:Q26999276|Krasnoe]]'' | ''[[:d:Q4304067|В. П. Горячкин исемендәге Мәскәү дәүләт авыл хуҗалыгы инженерлары университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Anatoly Artamonov|Anatoly Artamonov]] | |- | style='text-align:right'| 1706 | [[Файл:Anatoly Granov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15065554|Анатолий Гранов]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-04-21 | [[Донецк]] | ''[[:d:Q4166242|Донецк милли тыйб университеты]]'' | [[хирург]] | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4398103|Russian Scientific Center of Radiology and Surgical Technologies]]'' | [[:commons:Category:Anatoly Granov|Anatoly Granov]] | data-sort-value="2017" | 2017-05-12 |- | style='text-align:right'| 1707 | [[Файл:Anatoly Ivanovich Grigoryev, 21 May 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4149244|Анатолий Григорьев]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-03-23 | ''[[:d:Q4287615|Medelivka]]'' | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4201586|РФА тыйб һәм биология проблемнары институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Anatoly Grigoryev (physiologist)|Anatoly Grigoryev (physiologist)]] | data-sort-value="2023" | 2023-02-11 |- | style='text-align:right'| 1708 | | ''[[:d:Q15065899|Анатолий Дмитриевский]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-06 | [[Мәскәү]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | [[галим]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 1709 | [[Файл:Kvashnin (2007-05-15).jpg|center|128px]] | [[Анатолий Квашнин]] | data-sort-value="1946" | 1946-08-15 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]''<br/>[[Курган дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q108787051|Kurgan Mechanical Engineering Institute]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Vasiliyevich Kvashnin|Anatoly Vasiliyevich Kvashnin]] | data-sort-value="2022" | 2022-01-07 |- | style='text-align:right'| 1710 | [[Файл:Anatoly Kontsevoy, 2022.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q62714575|Анатолий Концевой]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-09-08 | [[Гомель өлкәсе|Һомел өлкәсе]] | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | | | [[:commons:Category:Anatoly Kontsevoy|Anatoly Kontsevoy]] | |- | style='text-align:right'| 1711 | [[Файл:Anatoly Kopsov.jpg|center|128px]] | [[Анатолий Копсов]] | data-sort-value="1942" | 1942-04-06 | [[Красноусол]] | ''[[:d:Q4196665|Иваново дәүләт энергетика университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Kopsov|Anatoly Kopsov]] | |- | style='text-align:right'| 1712 | | ''[[:d:Q4752210|Анатолий Покровский]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-11-21 | [[Минск]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[хирург]] | ''[[:d:Q4314610|А. Н. Бакулев исемендәге Россия илкүләм йөрәк һәм тамырлары хирургиясе медицина тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q4201818|Вишневски исемендәге хирургия институты]]''<br/>''[[:d:Q4397981|Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-06-02 |- | style='text-align:right'| 1713 | [[Файл:Анатолий Торкунов (15-06-2023) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Анатолий Торкунов]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-26 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q19829994|Корея белгече]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]'' | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | [[:commons:Category:Anatoly Torkunov|Anatoly Torkunov]] | |- | style='text-align:right'| 1714 | [[Файл:Belousov-HR.jpg|center|128px]] | [[Андрей Белоусов]] | data-sort-value="1959" | 1959-03-17 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Россия Федерациясе саклану министрлыгы]] | [[:commons:Category:Andrei Belousov|Andrei Belousov]] | |- | style='text-align:right'| 1715 | [[Файл:Bocharov official portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4095314|Андрей Бочаров]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-10-14 | [[Барнавыл]] | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4304417|Moscow Military Academy]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Andrei Bocharov|Andrei Bocharov]] | |- | style='text-align:right'| 1716 | [[Файл:Губернатор Московской области Андрей Воробьёв 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q502185|Андрей Воробьёв]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-04-14 | [[Красноярск]] | [[К. Л. Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты|Коста Леванович Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4127435|Бөтенрусия тышкы сәүдә академиясе]]''<br/>[[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[губернатор]]<br/>''[[:d:Q486839|парламент әгъзасы]]'' | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | [[:commons:Category:Andrey Yuryevich Vorobiev|Andrey Yuryevich Vorobiev]] | |- | style='text-align:right'| 1717 | [[Файл:Андрей Золотов 2018.jpg|center|128px]] | [[Андрей Золотов]] | data-sort-value="1937" | 1937-12-13 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q1350157|музыка тәнкыйтьчесе]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q4164507|сәнгать тәнкыйтьчесе]]''<br/>''[[:d:Q14915627|музыка белгече]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q17337766|театраль тәнкыйтьче]]'' | ''[[:d:Q16655753|Institute of Theory and History of Fine Arts]]'' | [[:commons:Category:Andrej Andreevich Zolotov|Andrej Andreevich Zolotov]] | |- | style='text-align:right'| 1718 | [[Файл:Andrei Kostin 2012.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4235374|Андрей Костин]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-09-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>''[[:d:Q1979607|финансист]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | ''[[:d:Q1549389|ВТБ банкы]]''<br/>''[[:d:Q1959942|ССРБ Чит ил эшләре министрлыгы]]'' | [[:commons:Category:Andrei Kostin|Andrei Kostin]] | |- | style='text-align:right'| 1719 | [[Файл:Nikitin A S new photo 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16680743|Андрей Никитин]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-11-26 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1131600|Дәүләт идарә университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Новгород өлкәсе]]<br/>[[Россия Федерациясе Транспорт министрлыгы|Россия Федерациясе транспорт министрылыгы]] | [[:commons:Category:Andrew Nikitin|Andrew Nikitin]] | |- | style='text-align:right'| 1720 | [[Файл:Andrew Borisovich Petrov (cropped).jpg|center|128px]] | [[Андрей Петров (1945)]] | data-sort-value="1945" | 1945-12-27 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]'' | | [[:commons:Category:Andrew Borisovich Petrov|Andrew Borisovich Petrov]] | data-sort-value="2023" | 2023-04-23 |- | style='text-align:right'| 1721 | [[Файл:Andrey Rudskoy 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4399758|Андрей Рудской]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-02-19 | ''[[:d:Q1650873|Федоров районы]]'' | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | | | [[:commons:Category:Andrey Rudskoy|Andrey Rudskoy]] | |- | style='text-align:right'| 1722 | [[Файл:Andrey Serdukov, 2020.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q27190892|Андрей Сердюков]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-03-04 | ''[[:d:Q4468905|Uglegorsky, Rostov Oblast]]'' | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Andrey Serdyukov|Andrey Serdyukov]] | |- | style='text-align:right'| 1723 | [[Файл:Серёжников Андрей Артурович, сенатор Российской Федерации.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q130305343|Андрей Сережников]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-12-21 | [[Черкесск]] | [[Кубан дәүләт университеты]] | [[офицер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хокук белгече]] | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Andrey Serezhnikov|Andrey Serezhnikov]] | |- | style='text-align:right'| 1724 | [[Файл:Trofimuk A.A.jpg|center|128px]] | [[Андрей Трофимук]] | data-sort-value="1911" | 1911-08-03 | [[Федзькавичы|Федзкавичы]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q520549|геолог]]'' | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | [[:commons:Category:Andrey Trofimuk|Andrey Trofimuk]] | data-sort-value="1999" | 1999-03-24 |- | style='text-align:right'| 1725 | [[Файл:Andrey Turchak.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4466480|Андрей Турчак]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-12-20 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1628751|Санкт-Петербург дәүләт аэро-космос приборлары төзелеше университеты]]''<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Andrey Turchak|Andrey Turchak]] | |- | style='text-align:right'| 1726 | | ''[[:d:Q62713665|Андрианов, Валерий Сергеевич]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-11-17 | | | | | | data-sort-value="1999" | 1999-04-17 |- | style='text-align:right'| 1727 | [[Файл:Anton Siluanov (2019-09-25).jpg|center|128px]] | [[Антон Силуанов]] | data-sort-value="1963" | 1963-04-12 | [[Мәскәү]] | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | ''[[:d:Q1979607|финансист]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | [[:commons:Category:Anton Siluanov|Anton Siluanov]] | |- | style='text-align:right'| 1728 | | ''[[:d:Q112147311|Антонов Юрий Яковлевич]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-07-11 | [[Пермь]]<br/>[[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 1729 | [[Файл:Аристов Сергей Алексеевич на открытии реконструированного участка Колы.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q60695264|Аристов, Сергей Алексеевич]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-11-25 | ''[[:d:Q105582978|Обабково]]'' | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | | | [[:commons:Category:Sergey Aristov|Sergey Aristov]] | data-sort-value="2018" | 2018-12-30 |- | style='text-align:right'| 1730 | [[Файл:Аркадий Георгиевич Баскаев.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4079008|Аркадий Баскаев]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-12 | [[Бишкәк]] | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>[[Төньяк Кавказ эчке гаскәрләр хәрби институты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Arkady Baskaev|Arkady Baskaev]] | |- | style='text-align:right'| 1731 | | [[Аркадий Воробьёв|Аркадий Никитич Воробьёв]] | data-sort-value="1924" | 1924-10-03 | [[Тәтеш]]<br/>''[[:d:Q3862887|Mordovo]]'' | | ''[[:d:Q13381376|авыл атлетикачы]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q2066131|спортчы]]''<br/>''[[:d:Q58825429|Olympic competitor]]''<br/>[[язучы]] | | | data-sort-value="2012" | 2012-12-22 |- | style='text-align:right'| 1732 | | [[Аркадий Пудовик]] | data-sort-value="1916" | 1916-03-15 | [[Чуел]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | | data-sort-value="2006" | 2006-02-23 |- | style='text-align:right'| 1733 | [[Файл:Аркадий Георгиевич Шипунов опирается на Василия Александровича Стародубцева.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4524194|Аркадий Шипунов]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-11-07 | [[Ливны]] | ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]''<br/>[[инженер]] | ''[[:d:Q1783007|KBP Instrument Design Bureau]]'' | [[:commons:Category:Arkadij Georgijević Šipunov|Arkadij Georgijević Šipunov]] | data-sort-value="2013" | 2013-04-25 |- | style='text-align:right'| 1734 | [[Файл:Armen Dzigarkhanyan (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q471740|Армен Джигарханян]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-10-03 | [[Ереван]] | | ''[[:d:Q2405480|тавыш яздыру актеры]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | | [[:commons:Category:Armen Djigarkhanian|Armen Djigarkhanian]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-14 |- | style='text-align:right'| 1735 | [[Файл:Arthur Parfenčikov (15-02-2017).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4346170|Артур Парфенчиков]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-11-29 | [[Петрозаводск]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Arthur Parfenčikov|Arthur Parfenčikov]] | |- | style='text-align:right'| 1736 | [[Файл:Chilingarov's 80th anniversary exhibition opening (2019-09-25) 03.jpg|center|128px]] | [[Артур Чилингаров]] | data-sort-value="1939" | 1939-09-25 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4146609|Адмирал С. О. Макаров исемендәге дәүләт диңгез академиясе]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q901402|географ]]''<br/>''[[:d:Q2732142|статистик]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q3546255|океанолог]]''<br/>''[[:d:Q13382749|polar explorer]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Artur Chilingarov|Artur Chilingarov]] | data-sort-value="2024" | 2024-06-01 |- | style='text-align:right'| 1737 | | ''[[:d:Q112992651|Артур Шемайтис]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | | ''[[:d:Q4407751|Сергей Миронович Киров исемендәге Санкт-Петербург югары гомумгаскәр җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1738 | | ''[[:d:Q18235935|Артюхов Александр Викторович]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-07-20 | [[Җаек (шәһәр)|Җаек]] | [[Уфа дәүләт авиация техник университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1739 | | ''[[:d:Q65031660|Артёмов, Николай Степанович]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-05 | ''[[:d:Q21669966|Krutye Vyselki]]'' | | | | | data-sort-value="2001" | 2001-05-08 |- | style='text-align:right'| 1740 | [[Файл:Aslambek Aslahanov.jpg|center|128px]] | [[Асламбәк Аслаханов]] | data-sort-value="1942" | 1942-03-11 | ''[[:d:Q3906456|Novye Atagi]]'' | ''[[:d:Q56803|Харкау милли мәгарифбелем үнивирситите]]''<br/>''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Aslambek Aslahanov|Aslambek Aslahanov]] | data-sort-value="2024" | 2024-08-11 |- | style='text-align:right'| 1741 | | ''[[:d:Q112994624|Астрахов, Анатолий Константинович]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-06-18 | [[Пушкино]] | | | | | data-sort-value="1999" | 1999-09-27 |- | style='text-align:right'| 1742 | | ''[[:d:Q18043950|Ахурбек Магометов]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-10-30 | ''[[:d:Q4170919|Dur-Dur]]'' | [[К. Л. Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты|Коста Леванович Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты]] | [[галим]] | | | data-sort-value="2025" | 2025-12-07 |- | style='text-align:right'| 1743 | [[Файл:Саркисов Ашот Аракелович 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4408631|Ашот Саркисов]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-01-30 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | ''[[:d:Q4129767|Ф. Э. Дзержинский исемендәге югары хәрби-диңгез инженерлар укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | ''[[:d:Q4411936|école supérieure d'ingénieur de la marine militaire de Sébastopol]]'' | [[:commons:Category:Ashot Sarkisov|Ashot Sarkisov]] | data-sort-value="2022" | 2022-10-17 |- | style='text-align:right'| 1744 | | ''[[:d:Q133797560|Бабкин, Валерий Вениаминович]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-06-29 | [[Кострома]] | | | | | data-sort-value="2024" | 2024-06-17 |- | style='text-align:right'| 1745 | | ''[[:d:Q54670193|Батанов, Геннадий Николаевич]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-01-22 | ''[[:d:Q1650873|Федоров районы]]'' | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | | | | |- | style='text-align:right'| 1746 | | ''[[:d:Q112989375|Белобрагин, Борис Андреевич]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-06-27 | [[Рыбинск]] | ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q39055331|NPO Splav]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1747 | | ''[[:d:Q109493009|Бирюков, Александр Андреевич]]'' | data-sort-value="1937" | 1937 | [[Козельск]]<br/>''[[:d:Q1027484|Көнбатыш өлкә]]'' | | | | | data-sort-value="2018" | 2018 |- | style='text-align:right'| 1748 | | ''[[:d:Q130286562|Бирюков, Борис Константинович]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-10-22 | [[Воронеж]]<br/>[[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]] | | ''[[:d:Q17307272|цирк артисты]]''<br/>''[[:d:Q8011071|animal trainer]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-03-08 |- | style='text-align:right'| 1749 | | ''[[:d:Q112992145|Блинов, Сергей Николаевич]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-09-11 | [[Симәй]]<br/>[[Казакъ Совет Социалистик Республикасы|Казакъ Cовет Социалистик Республикаcы]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1750 | | ''[[:d:Q131190557|Борис Борисович Кудряшов]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-06-10 | [[Санкт-Петербург]] | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q63346063|geological surveying]]'' | | | data-sort-value="2002" | 2002-04-12 |- | style='text-align:right'| 1751 | | [[Борис Бункин]] | data-sort-value="1922" | 1922-07-16 | ''[[:d:Q21635358|Аксіньіна]]'' | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]'' | ''[[:d:Q3704981|GSKB Almaz-Antey]]''<br/>''[[:d:Q3272997|"Мәскәү радиотехника, электроника һәм автоматика институты" (МИРЭА) Россия технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-05-22 |- | style='text-align:right'| 1752 | [[Файл:Aquarium-band-1.jpg|center|128px]] | [[Борис Гребенщиков]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-27 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q16711109|Faculty of Applied Mathematics - Control Processes, St. Petersburg State University]]''<br/>''[[:d:Q4483553|239нчы санлы физика-математика лицее]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q488205|автор-башкаручы]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q855091|гитарист]]''<br/>''[[:d:Q1075651|keyboardist]]''<br/>''[[:d:Q2516866|нәшир]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q12374149|rock musician]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q822146|җыр сүзләрен язучы]]''<br/>''[[:d:Q1327329|multi-instrumentalist]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:Boris Grebenshchikov|Boris Grebenshchikov]] | |- | style='text-align:right'| 1753 | [[Файл:BGromov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q504137|Борис Громов]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-11-07 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Boris Gromov|Boris Gromov]] | |- | style='text-align:right'| 1754 | [[Файл:Борис Клюев 01 (07-12-2018) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4224302|Борис Клюев]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-07-13 | [[Мәскәү]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]''<br/>[[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | [[:commons:Category:Boris Kluyev|Boris Kluyev]] | data-sort-value="2020" | 2020-09-01 |- | style='text-align:right'| 1755 | | [[Борис Королёв]] | data-sort-value="1909" | 1909-12-07 | [[Казан]] | ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>[[хирург]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-02-26 |- | style='text-align:right'| 1756 | [[Файл:Lagutin BN.jpg|center|128px]] | [[Борис Лагутин]] | data-sort-value="1938" | 1938-06-24 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4086897|Мәскәү дәүләт университетының Биология факультеты]]'' | ''[[:d:Q11338576|боксчы]]'' | | [[:commons:Category:Boris Lagutin|Boris Lagutin]] | data-sort-value="2022" | 2022-09-04 |- | style='text-align:right'| 1757 | | ''[[:d:Q893797|Борис Литвинов]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-11-12 | [[Луганск]] | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]'' | ''[[:d:Q4386632|All-Russian Scientific Research Institute Of Technical Physics]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-04-23 |- | style='text-align:right'| 1758 | [[Файл:Vladimir Putin at award ceremonies (2019-11-21) 14 (Boris Mayorov).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q893608|Борис Майоров]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-02-11 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4398071|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университеты]]'' | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]'' | | [[:commons:Category:Boris Mayorov|Boris Mayorov]] | |- | style='text-align:right'| 1759 | [[Файл:2012-02-24 Борис Михайлов (cropped).jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q367531|Борис Михайлов]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-10-06 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]''<br/>''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | [[:commons:Category:Boris Mikhailov|Boris Mikhailov]] | |- | style='text-align:right'| 1760 | | [[Борис Семёнов]] | data-sort-value="1929" | 1929-06-02 | [[Түбән Новгород]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q12119633|табиб-иммунолог]]'' | | | data-sort-value="2010" | 2010-12-15 |- | style='text-align:right'| 1761 | | [[Борис Ткаченко]] | data-sort-value="1931" | 1931-01-27 | [[Днипро]] | ''[[:d:Q4163203|Dnipro State Medical University]]'' | ''[[:d:Q2055046|физиолог]]'' | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201853|Эксперименталь медицина институты]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-09-03 |- | style='text-align:right'| 1762 | | ''[[:d:Q39391330|Борис Фёдорович Борин]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-06-26 | ''[[:d:Q14621107|Khotynitsy]]'' | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | | | | data-sort-value="2021" | 2021-03-22 |- | style='text-align:right'| 1763 | [[Файл:Борис Эйфман. Boris Eifman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q893688|Борис Эйфман]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-07-22 | [[Рубцовск]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]'' | | [[:commons:Category:Boris Eifman|Boris Eifman]] | |- | style='text-align:right'| 1764 | | ''[[:d:Q108360949|Борисенко, Алексей Андреевич]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-08-28 | ''[[:d:Q4169400|Dubovyky]]'' | ''[[:d:Q1989628|Олесь Һончар исемендәге Днепропетровск милли университеты]]'' | | ''[[:d:Q763402|Энергия]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-07-21 |- | style='text-align:right'| 1765 | [[Файл:Николай Брыкин (депутат).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28496580|Nikolay Brykin]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-11-25 | ''[[:d:Q16023588|Soldatskoe]]'' | ''[[:d:Q16708972|РФ ЭЭМ Тюмень хезмәткәрләр квалификациясен күтәрү институты]]''<br/>''[[:d:Q30257584|Institute of Law and Business]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Nikolai Brykin|Nikolai Brykin]] | |- | style='text-align:right'| 1766 | [[Файл:Виктор Николаевич Бусловский.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55103366|Бусловский, Виктор Николаевич]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-07-19 | ''[[:d:Q2218638|Volokonovsky District]]'' | | | | [[:commons:Category:Viktor Buslovsky|Viktor Buslovsky]] | |- | style='text-align:right'| 1767 | [[Файл:Вадим Абдрашитов (19-09-2020) (cropped).png|center|128px]] | [[Вадим Габдерәшитов|Вадим Йосыф улы Габдерәшитов]] | data-sort-value="1945" | 1945-01-19 | [[Харьков]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q3151770|Д. И. Менделеев исемендәге Россия химия-технология университеты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''<br/>''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Vadim Abdrashitov|Vadim Abdrashitov]] | data-sort-value="2023" | 2023-02-12 |- | style='text-align:right'| 1768 | | ''[[:d:Q4428703|Вадим Сомов]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-05-22 | [[Краснокамск|Краснокам]] | | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1769 | [[Файл:Valentin Gaft (mos.ru, cropped) 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1964037|Валентин Гафт]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-02 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]'' | | [[:commons:Category:Valentin Gaft|Valentin Gaft]] | data-sort-value="2020" | 2020-12-12 |- | style='text-align:right'| 1770 | | [[Валентин Семке]] | data-sort-value="1936" | 1936-09-08 | ''[[:d:Q603482|Aleksandrovka]]'' | ''[[:d:Q3461622|Алтай дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q211346|психиатр]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4460389|Tomsk Center of the Russian Academy of Medical Sciences]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-03-15 |- | style='text-align:right'| 1771 | | ''[[:d:Q84720771|Валентин Фёдорович Пантелеев]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-07-18 | | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | ''[[:d:Q1779650|инженер-конструктор]]'' | | | data-sort-value="2019" | 2019-11-18 |- | style='text-align:right'| 1772 | [[Файл:Valentin Yudashkin (2016-01-30).jpg|center|128px]] | [[Валентин Юдашкин]] | data-sort-value="1963" | 1963-10-14 | ''[[:d:Q4076034|Bakovka]]'' | | ''[[:d:Q3610436|стилист]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q589298|баш мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q3501317|fashion designer]]'' | ''[[:d:Q4304093|А. Н. Косыгин исемендәге Мәскәү дәүләт текстиль университеты]]'' | [[:commons:Category:Valentin Abramovich Yudashkin|Valentin Abramovich Yudashkin]] | data-sort-value="2023" | 2023-05-02 |- | style='text-align:right'| 1773 | | [[Валентин Янин]] | data-sort-value="1929" | 1929-02-06 | [[Киров (Киров өлкәсе)|Киров]] | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | ''[[:d:Q4773904|антрополог]]''<br/>''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q2004963|numismatist]]'' | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Valentin Lavrentievich Yanin|Valentin Lavrentievich Yanin]] | data-sort-value="2020" | 2020-02-02 |- | style='text-align:right'| 1774 | [[Файл:Валентина Матвиенко (17-03-2025) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Валентина Матвиенко]] | data-sort-value="1949" | 1949-04-07 | [[Шепетивка]] | ''[[:d:Q4407665|Санкт-Петербург дәүләт химия-фармацевтика университеты]]''<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | ''[[:d:Q4379628|провизор]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[губернатор]] | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Valentina Matviyenko|Valentina Matviyenko]] | |- | style='text-align:right'| 1775 | [[Файл:1st meeting of 8th State Duma 07.jpg|center|128px]] | [[Валентина Терешкова]] | data-sort-value="1937" | 1937-03-06 | ''[[:d:Q1132498|Олы Масленниково]]'' | ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]'' | [[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[офицер]] | ''[[:d:Q4538916|Ярославль шиналар заводы]]''<br/>''[[:d:Q4239585|Кызыл Перекоп комбинаты]]''<br/>''[[:d:Q269668|Восток-6]]''<br/>[[ССРБ Югары Шурасы]]<br/>''[[:d:Q1643162|ССРБ Югары Советының Президиумы]]''<br/>''[[:d:Q3849241|Бөтенсоюз чит илләр белән мәдәни элемтәләр җәмгыяте]]''<br/>''[[:d:Q4538835|Ярославль өлкә думасы]]''<br/>[[Россия Дәүләт думасы|Россия Федерациясе Федераль мәҗлесенең Дәүләт думасы]] | [[:commons:Category:Valentina Tereshkova|Valentina Tereshkova]] | |- | style='text-align:right'| 1776 | [[Файл:Valeriy Gazzaev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q319517|Валери Газзаев]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-08-07 | [[Владикавказ]] | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]] | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q628099|футбол тренеры]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | [[:commons:Category:Valeriy Gazzaev|Valeriy Gazzaev]] | |- | style='text-align:right'| 1777 | [[Файл:Valery Gergiev David Shankbone 2010.jpg|center|128px]] | [[Валерий Гергиев]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-02 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q1198887|music director]]'' | ''[[:d:Q693453|Munich Philharmonic]]''<br/>''[[:d:Q207028|Мария театры]]''<br/>''[[:d:Q3267972|Armenian Philharmonic Orchestra]]''<br/>''[[:d:Q2270779|Rotterdam Philharmonic Orchestra]]'' | [[:commons:Category:Valery Gergiev|Valery Gergiev]] | |- | style='text-align:right'| 1778 | | [[Валерий Грайфер]] | data-sort-value="1929" | 1929-11-20 | [[Бакы]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]]<br/>''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | | data-sort-value="2020" | 2020-04-24 |- | style='text-align:right'| 1779 | [[Файл:Valery Zorkin official portrait.png|center|128px]] | ''[[:d:Q506261|Валерий Зорькин]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-02-18 | ''[[:d:Q3578549|Диңгез буе краеның Октябрьский районы]]'' | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]] | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q584759|Россия Федерациясе Конституцион Мәхкәмәсе]]'' | [[:commons:Category:Valery Zorkin|Valery Zorkin]] | |- | style='text-align:right'| 1780 | [[Файл:Valery Kozlov 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4226696|Валерий Козлов]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-01-01 | ''[[:d:Q4235623|Рязань өлкәсе Михайловский районы Костыли авылы]]'' | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>''[[:d:Q6102478|Россия фәннәр академиясе хәбәрләре. Математика сериясе]]''<br/>''[[:d:Q2421092|"Квант" журналы]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Valery Kozlov (mathematician)|Valery Kozlov (mathematician)]] | |- | style='text-align:right'| 1781 | | ''[[:d:Q4235655|Валерий Костюк]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-08-26 | [[Запорожье]] | ''[[:d:Q1777988|Көньяк Урал дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[инженер]] | ''[[:d:Q3272997|"Мәскәү радиотехника, электроника һәм автоматика институты" (МИРЭА) Россия технология университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1782 | | ''[[:d:Q41793699|Валерий Лаврентьевич Петухов]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-07-23 | [[Полоцк|Полатск]] | ''[[:d:Q4112332|Витебск дәүләт ветеринар медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q3126128|генетик]]'' | [[Себер дәүләт инженерия һәм биотехнология университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 1783 | [[Файл:Valery Limarenko (2019-01-24).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q60832553|Валерий Лимаренко]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-10-19 | [[Харьков]] | ''[[:d:Q171249|«Харьков авиация институты» Илкүләм аэрокосмик университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Valery Limarenko|Valery Limarenko]] | |- | style='text-align:right'| 1784 | [[Файл:Миронченко В.Н.jpg|center|128px]] | [[Валерий Миронченко]] | data-sort-value="1950" | 1950-09-26 | [[Владикавказ]] | ''[[:d:Q25390998|Орджоникидзе югары гомумхәрби идарә укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | | | [[:commons:Category:Valery Mironchenko|Valery Mironchenko]] | |- | style='text-align:right'| 1785 | | ''[[:d:Q28498152|Валерий Петрович Капашин]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-09-26 | ''[[:d:Q4400151|Runivshchina]]'' | ''[[:d:Q4114347|Радиацион, химик һәм биологик саклану һәм мөһәндис гаскәрләре хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q103831705|Россия Федерациясе Каһарманы һәм Хезмәт Каһарманы генерал-лейтенант Игорь Анатольевич Кириллов исемендәге Сарытау югары хәрби радиацион, химик һәм биологик саклану инженер укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1786 | [[Файл:Сандриков валерий александрович 2004 сентябрь 067.jpg|center|128px]] | [[Валерий Сандриков]] | data-sort-value="1941" | 1941-10-24 | [[Күкболак (Келес районы)]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q19909105|Рәсәйнең Хирургия фәнни үзәге]]'' | [[:commons:Category:Valery Alexandrovich Sandrikov|Valery Alexandrovich Sandrikov]] | |- | style='text-align:right'| 1787 | [[Файл:Valeriy Fokin TASS Moscow 03-2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4491327|Валерий Фокин]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-02-28 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q487596|драматург]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q1979285|«Современник» театры]]'' | [[:commons:Category:Valery Fokin|Valery Fokin]] | |- | style='text-align:right'| 1788 | [[Файл:Chereshnev 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4512985|Валерий Черешнев]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-10-24 | [[Хабарау|Хабаровск]] | ''[[:d:Q4351496|Академик Е. А. Вагнер исемендәге Пермь дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q864503|биолог]]''<br/>''[[:d:Q4156897|РФА академигы]]'' | [[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>''[[:d:Q4476807|Россия фәннәр академиясенең Урал бүлекчәсе]]''<br/>''[[:d:Q30263813|Institute of Ecology and Genetics of Microorganisms]]''<br/>''[[:d:Q30266853|Institute of Immunology and Physiology]]'' | [[:commons:Category:Valeriy Chereshnev|Valeriy Chereshnev]] | |- | style='text-align:right'| 1789 | [[Файл:VIChissov.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4516359|Валерий Чиссов]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-28 | [[Ырынбур]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4304221|Moskovskiĭ nauchno-issledovatelʹskiĭ onkologicheskiĭ institut im. P.A. Gert͡sena]]'' | [[:commons:Category:Valery Chissov|Valery Chissov]] | |- | style='text-align:right'| 1790 | [[Файл:Valery Shantsev.jpg|center|128px]] | [[Валерий Шанцев]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-29 | [[Кострома өлкәсе]] | ''[[:d:Q3272997|"Мәскәү радиотехника, электроника һәм автоматика институты" (МИРЭА) Россия технология университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Valery Shantsev|Valery Shantsev]] | |- | style='text-align:right'| 1791 | | ''[[:d:Q25390969|Валукин, Евгений Петрович]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-19 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4303894|Мәскәү дәүләт хореография академиясе]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-07-01 |- | style='text-align:right'| 1792 | [[Файл:Vasily Yuryevich Golubev official portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4142298|Василий Голубев]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-01-30 | ''[[:d:Q4176499|Yermakovskaya]]'' | ''[[:d:Q1131600|Дәүләт идарә университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vasily Yuryevich Golubev|Vasily Yuryevich Golubev]] | |- | style='text-align:right'| 1793 | | ''[[:d:Q4144165|Василий Горин]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-01-09 | ''[[:d:Q4085855|Bessonovka]]'' | | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | | data-sort-value="2014" | 2014-04-04 |- | style='text-align:right'| 1794 | [[Файл:Livanov1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q362133|Василий Ливанов]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-07-19 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304033|Moscow Academic Art Liceum]]''<br/>''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]''<br/>''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q11481802|dub actor]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>''[[:d:Q266569|рәссам-мультипликатор]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q679912|Soyuzmultfilm]]'' | [[:commons:Category:Vasily Livanov|Vasily Livanov]] | |- | style='text-align:right'| 1795 | [[Файл:Vasily Likhachev.jpg|center|128px]] | [[Василий Лихачев]] | data-sort-value="1952" | 1952-01-05 | [[Түбән Новгород]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vasily Likhachev|Vasily Likhachev]] | data-sort-value="2019" | 2019-04-08 |- | style='text-align:right'| 1796 | | ''[[:d:Q30345049|Василий Сергеевич Чугуевский]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-04-20 | [[Кисловодск]] | [[М. Т. Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты|Михаил Тимофеевич Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университеты]] | | | | data-sort-value="2002" | 2002-09-16 |- | style='text-align:right'| 1797 | [[Файл:Vasiliy Shestakov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16720096|Василий Шестаков]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-04-04 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q6522615|Leningradsky Metallichesky Zavod]]'' | ''[[:d:Q6665249|дзюдочы]]''<br/>''[[:d:Q23927336|самбочы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | | [[:commons:Category:Vasiliy Shestakov|Vasiliy Shestakov]] | |- | style='text-align:right'| 1798 | [[Файл:Vagit Alekperov2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q451455|Вахит Галиәкбәров]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-09-01 | [[Бакы]] | ''[[:d:Q724207|Азәрбайҗан дәүләт нефть һәм сәнәгать академиясе]]'' | [[эшкуар]]<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Vahid Alakbarov|Vahid Alakbarov]] | |- | style='text-align:right'| 1799 | [[Файл:Кондратьев Вениамин Иванович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19908443|Вениамин Кондратьев]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-09-01 | [[Прокопьевск]] | [[Кубан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Veniamin Kondratiev|Veniamin Kondratiev]] | |- | style='text-align:right'| 1800 | [[Файл:YakovlevVF.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2559418|Вениамин Яковлев]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-02-12 | [[Петухово (Курган өлкәсе)|Петухово]] | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>[[адвокат]]<br/>[[хокук белгече]] | ''[[:d:Q4201505|Кануннамә һәм чагыштырма хокук белеме институты]]'' | [[:commons:Category:Veniamin Yakovlev|Veniamin Yakovlev]] | data-sort-value="2018" | 2018-07-24 |- | style='text-align:right'| 1801 | [[Файл:Vera Vasilieva 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4104731|Вера Васильева]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-09-30 | ''[[:d:Q19923634|Сухой Ручей]]'' | | ''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q4304032|Мәскәү академия сатира театры]]'' | [[:commons:Category:Vera Vasileva|Vera Vasileva]] | data-sort-value="2023" | 2023-08-08 |- | style='text-align:right'| 1802 | [[Файл:Vera Kuzmina.jpg|center|128px]] | [[Вера Кузьмина]] | data-sort-value="1923" | 1923-11-16 | [[Яншык-Норваш|Яншык-Нарваш]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | [[Чуаш дәүләт академия драма театры]] | [[:commons:Category:Vera Kuzmina|Vera Kuzmina]] | data-sort-value="2021" | 2021-10-22 |- | style='text-align:right'| 1803 | [[Файл:Skvortsova portret.jpeg|center|128px]] | [[Вероника Скворцова]] | data-sort-value="1960" | 1960-11-01 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q783906|невролог]]'' | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4481740|Федераль медицина һәм биология агентлыгы]]'' | [[:commons:Category:Veronika Skvortsova|Veronika Skvortsova]] | |- | style='text-align:right'| 1804 | [[Файл:Viktor Ahn Sochi 2014.jpg|center|128px]] | [[Виктор Ан]] | data-sort-value="1985" | 1985-11-23 | [[Seul|Сеул]] | ''[[:d:Q483744|Korea National Sport University]]''<br/>''[[:d:Q12604266|Shinmok High School]]'' | ''[[:d:Q18200514|кыска юлда тимераякта йөрүче]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Ahn|Viktor Ahn]] | |- | style='text-align:right'| 1805 | [[Файл:Виктор Афзалов.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q121775432|Виктор Афзалов]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-06-09 | ''[[:d:Q6686892|Ukromne]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q102398759|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясенең Авиация маршалы Евгений Яковлевич Савицкий исемендәге Пушкин югары һава хөҗүменә каршы саклану радиоэлектроника укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q2250766|Советлар Берлеге Маршалы Георгий Жуков исемендәге Хәрби һава-космос саклану академиясе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Viktor Afzalov|Viktor Afzalov]] | |- | style='text-align:right'| 1806 | [[Файл:Vekselberg viktor feliksovich.jpg|center|128px]] | [[Виктор Вексельберг]] | data-sort-value="1957" | 1957-04-14 | [[Дрогобыч|Дроһобыч]] | | [[эшкуар]]<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q3243461|коллекционер]]''<br/>[[математик]] | | [[:commons:Category:Victor Vekselberg|Victor Vekselberg]] | |- | style='text-align:right'| 1807 | [[Файл:Viktor Zolotov (2023-10-16).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4193368|Виктор Золотов]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-01-27 | [[Саз (шәһәр)]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q851436|тән сакчысы]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Zolotov|Viktor Zolotov]] | |- | style='text-align:right'| 1808 | [[Файл:Viktor Zubkov (2019-06-02) 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Виктор Зубков (1941)|Виктор Зубков]] | data-sort-value="1941" | 1941-09-15 | ''[[:d:Q2598374|Свердловск өлкәсенең Кушва районындагы юкка чыккан Арбат бистәсе]]'' | ''[[:d:Q1628690|Санкт-Петербург дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Газпром]] | [[:commons:Category:Viktor Zubkov|Viktor Zubkov]] | |- | style='text-align:right'| 1809 | [[Файл:Виктор Иванов, 2014-01-20 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2628220|Виктор Иванов]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-05-12 | [[Бөек Новгород]] | ''[[:d:Q4407705|Профессор М. А. Бонч-Бруевич исемендәге Санкт-Петербург дәүләт телекоммуникацияләр университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Ivanov|Viktor Ivanov]] | |- | style='text-align:right'| 1810 | [[Файл:Viktor Ishayev portrait (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q43331|Виктор Ишаев]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-04-16 | ''[[:d:Q27575071|Sergeyevka]]'' | ''[[:d:Q4325439|Себер дәүләт су транспорты университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Ishayev|Viktor Ishayev]] | |- | style='text-align:right'| 1811 | [[Файл:Viktor Korshunov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4234593|Виктор Коршунов]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-11-24 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]''<br/>''[[:d:Q4304131|Мәскәү драма театры]]''<br/>[[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | [[:commons:Category:Viktor Korshunov|Viktor Korshunov]] | data-sort-value="2015" | 2015-04-17 |- | style='text-align:right'| 1812 | [[Файл:Viktor Kress.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q444185|Виктор Кресс]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-11-16 | [[Кострома өлкәсе]] | [[Себер дәүләт инженерия һәм биотехнология университеты]]<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Viktor Kress|Viktor Kress]] | |- | style='text-align:right'| 1813 | [[Файл:Куликов Виктор Георгиевич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q48051|Виктор Куликов]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-07-05 | ''[[:d:Q18401857|Verkhnaya Lyubovsha]]'' | ''[[:d:Q30879268|Baku Higher Combined Arms Command School]]''<br/>''[[:d:Q4258105|Ленинград бронетанк гаскәре югары офицерлары мәктәбе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[офицер]]<br/>''[[:d:Q4991371|солдат]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Georgiyevich Kulikov|Viktor Georgiyevich Kulikov]] | data-sort-value="2013" | 2013-05-27 |- | style='text-align:right'| 1814 | [[Файл:V. I. Osipov.jpg|center|128px]] | [[Виктор Осипов]] | data-sort-value="1937" | 1937-04-15 | ''[[:d:Q4324517|Novomikhaylovka]]'' | ''[[:d:Q4135693|МДУның геология факультеты]]'' | [[галим]]<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4201471|Е. М. Сергеев ис. РФА геоэкология институты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1815 | [[Файл:Rashnikov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1894128|Виктор Рашников]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-10-13 | [[Магнитогорск]] | [[Магнитогорск дәүләт техник университеты|Григорий Иванович Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техника универститеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Rashnikov|Viktor Rashnikov]] | |- | style='text-align:right'| 1816 | | ''[[:d:Q4403795|Виктор Савельев]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-02-24 | ''[[:d:Q4347404|Pakhotny Ugol]]'' | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[хирург]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-12-25 |- | style='text-align:right'| 1817 | [[Файл:Савиных Виктор Петрович (cropped).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q431006|Виктор Савиных]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-03-07 | [[Березкины]] | [[Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты]] | [[Галәмче|космонавт]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q10497074|хәрби бортинженер]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q15895020|авиация инженеры]]''<br/>''[[:d:Q432425|бортинженер]]''<br/>[[инженер]] | ''[[:d:Q763402|Энергия]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт геодезия һәм картография университеты]] | [[:commons:Category:Viktor Savinykh|Viktor Savinykh]] | |- | style='text-align:right'| 1818 | [[Файл:Садовничий Виктор Антонович - ректор МГУ.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2622956|Виктор Садовничий]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-04-03 | ''[[:d:Q4238883|Краснопавливка]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Viktor Sadovnichiy|Viktor Sadovnichiy]] | |- | style='text-align:right'| 1819 | | [[Виктор Сурков]] | data-sort-value="1926" | 1926-07-12 | [[Зөя кантоны]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4418276|Себер геология, геофизика һәм минераль чимал ФТИ]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-04-12 |- | style='text-align:right'| 1820 | [[Файл:Khristenko (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q317667|Виктор Христенко]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-08-28 | [[Чиләбе]] | ''[[:d:Q1777988|Көньяк Урал дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4525119|high school No. 121 (Chelyabinsk)]]'' | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Borisovich Khristenko|Viktor Borisovich Khristenko]] | |- | style='text-align:right'| 1821 | [[Файл:ЧЕРНОМЫРДИН Виктор Степанович.jpg|center|128px]] | [[Виктор Черномырдин]] | data-sort-value="1938" | 1938-04-09 | ''[[:d:Q2458112|Кара Отрог]]'' | ''[[:d:Q4406402|Самар дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q4304088|Мәскәү дәүләт ачык университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Viktor Chernomyrdin|Viktor Chernomyrdin]] | data-sort-value="2010" | 2010-11-03 |- | style='text-align:right'| 1822 | | ''[[:d:Q21092062|Винокуров, Михаил Алексеевич]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-11-17 | ''[[:d:Q16016762|Знаменка]]'' | [[Байкал дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1823 | [[Файл:Vitaly-vulf.jpg|center|128px]] | [[Виталий Вульф]] | data-sort-value="1930" | 1930-05-23 | [[Бакы]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q15462162|cultural historian]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q17337766|театраль тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q4220892|кинокритик]]''<br/>''[[:d:Q10379007|театр белгече]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q49210|Нью-Йорк университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201736|Institute of Sociology]]'' | [[:commons:Category:Vitaly Vulf|Vitaly Vulf]] | data-sort-value="2011" | 2011-03-13 |- | style='text-align:right'| 1824 | [[Файл:World association of Russian press talk (2014-12-25) 06.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4197397|Виталий Игнатенко]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-04-19 | [[Сочи]] | ''[[:d:Q4480746|МДУның журналистика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vitaly Ignatenko|Vitaly Ignatenko]] | |- | style='text-align:right'| 1825 | [[Файл:Vitaly Mutko 2018.jpg|center|128px]] | [[Виталий Мутко]] | data-sort-value="1958" | 1958-12-08 | ''[[:d:Q4248399|Kurinskaya]]'' | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1628775|Санкт-Петербург дәүләт су коммуникацияләре университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q83307|министр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vitaly Mutko|Vitaly Mutko]] | |- | style='text-align:right'| 1826 | [[Файл:Vitaly Savelyev 2025 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4403799|Виталий Савельев]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-01-18 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q3551555|Санкт-Петербург дәүләт инженер-икътисади университеты]]'' | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | [[Россия Хөкүмәте|Россия Федерациясе Хөкүмәте]] | [[:commons:Category:Vitaly Savelyev|Vitaly Savelyev]] | |- | style='text-align:right'| 1827 | [[Файл:Vitaly Smirnov 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4424623|Виталий Смирнов]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-02-14 | [[Хабарау|Хабаровск]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q26481809|спорт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Vitaly Smirnov|Vitaly Smirnov]] | |- | style='text-align:right'| 1828 | | ''[[:d:Q721148|Виталий Соломин]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-12-12 | [[Чита]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]'' | ''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]'' | [[:commons:Category:Vitaly Solomin|Vitaly Solomin]] | data-sort-value="2002" | 2002-05-27 |- | style='text-align:right'| 1829 | | ''[[:d:Q4481920|Виталий Федермессер]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-09-24 | [[Дүшәнбе]] | ''[[:d:Q4407695|Санкт-Петербург дәүләт үсемлек полимерлары технологик университеты]]'' | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | | data-sort-value="2008" | 2008-07-19 |- | style='text-align:right'| 1830 | | ''[[:d:Q120263269|Витковская, Антонина Петровна]]'' | data-sort-value="1924" | 1924 | | | ''[[:d:Q10873124|шахматчы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1831 | [[Файл:AndreevVA.jpg|center|128px]] | [[Владимир Андреев (1930)|Владимир Андреев]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-27 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q1970338|М. Н. Ермолов ис. Мәскәү драма театры]]''<br/>''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]''<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Andreev|Vladimir Andreev]] | data-sort-value="2020" | 2020-08-29 |- | style='text-align:right'| 1832 | [[Файл:Vladimir Arnold-1.jpg|center|128px]] | [[Владимир Арнольд]] | data-sort-value="1937" | 1937-06-12 | [[Одесса]] | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q18663426|тополог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1546437|Париж-Дофин университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>''[[:d:Q221653|Утрехт университеты]]''<br/>''[[:d:Q118736|Мәскәү бәйсез университеты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Arnold|Vladimir Arnold]] | data-sort-value="2010" | 2010-06-03 |- | style='text-align:right'| 1833 | | ''[[:d:Q42295486|Владимир Белугин]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-03-30 | [[Санкт-Петербург]] | [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]] | [[галим]] | | | data-sort-value="2002" | 2002-06-20 |- | style='text-align:right'| 1834 | [[Файл:Vladimir Bogdanov (2016-04-30).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4089235|Владимир Богданов]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-05-28 | ''[[:d:Q28522893|Suyerka]]'' | ''[[:d:Q4467498|Төмән индустриаль университеты]]'' | [[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q680776|Surgutneftegas]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Leonidovich Bogdanov|Vladimir Leonidovich Bogdanov]] | |- | style='text-align:right'| 1835 | [[Файл:BrezhnevVA.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4096228|Владимир Брежнев]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-08-27 | [[Камьянске]] | ''[[:d:Q4331401|Odesa State Academy of Civil Engineering and Architecture]]'' | | | [[:commons:Category:Vladimir Brezhnev|Vladimir Brezhnev]] | |- | style='text-align:right'| 1836 | [[Файл:2013-03-21 Vladimir Bulavin (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4098679|Владимир Булавин]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-02-11 | ''[[:d:Q4439493|Stanovoye]]'' | ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | [[офицер]] | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vladimir Bulavin|Vladimir Bulavin]] | |- | style='text-align:right'| 1837 | [[Файл:Vladimir Vasilev in Dagestan (2018-07-19) 4 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Владимир Васильев (1949)|Владимир Васильев (депутат)]] | data-sort-value="1949" | 1949-08-11 | [[Клин (шәһәр)|Клин]] | [[Мәскәү дәүләт юридик университеты]]<br/>''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Abdualievich Vasiliev|Vladimir Abdualievich Vasiliev]] | |- | style='text-align:right'| 1838 | | [[Владимир Виноградов (1921)|Владимир Виноградов]] | data-sort-value="1921" | 1921-07-02 | [[Казан]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q17488363|economic historian]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]''<br/>''[[:d:Q4201615|РФА җәмгыять фәннәре буенча фәнни мәгълүмат институты]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-12-27 |- | style='text-align:right'| 1839 | [[Файл:Vladimir Vinokur at Laima Rendez Vous Jurmala 2017 (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2452298|Владимир Винокур]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-03-31 | [[Курск]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q18545066|стендап-комик]]''<br/>''[[:d:Q736415|конферансье]]''<br/>''[[:d:Q1148872|пародист]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[укытучы]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q12406482|юморист]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]'' | ''[[:d:Q4142200|КиВиН]]''<br/>''[[:d:Q4387538|Радионяня]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Vinokur|Vladimir Vinokur]] | |- | style='text-align:right'| 1840 | [[Файл:Vladimir Neroev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q47452996|Владимир Владимирович Нероев]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-09-03 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q19908572|Гельмгольц исемендәге Мәскәү күз авырулары фәнни-тикшеренү институты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Neroev|Vladimir Neroev]] | |- | style='text-align:right'| 1841 | | ''[[:d:Q133288156|Владимир Вячеславович Стейскал]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-12-01 | | | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Steiskal|Vladimir Steiskal]] | |- | style='text-align:right'| 1842 | [[Файл:Vladimir Jabarov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q43429921|Владимир Джабаров]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-09-29 | [[Сәмәрканд]] | ''[[:d:Q3162985|Ислам Кәримов исемендәге Ташкент дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vladimir Jabarov|Vladimir Jabarov]] | |- | style='text-align:right'| 1843 | [[Файл:Vladimir Dolgikh 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2544308|Владимир Долгих]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-12-05 | [[Иланский|Илански]] | [[Иркутск илкүләм тикшеренү техник университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q18576582|металлург]]''<br/>''[[:d:Q1607826|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[эшкуар]] | ''[[:d:Q4327355|Авраамий Павлович Завенягин исемендәге Норильск тау-металлургия комбинаты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Dolgikh|Vladimir Dolgikh]] | data-sort-value="2020" | 2020-10-08 |- | style='text-align:right'| 1844 | | [[Владимир Егоров]] | data-sort-value="1947" | 1947-10-30 | [[Канаш (шәһәр)|Канаш]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[галим]] | | | |- | style='text-align:right'| 1845 | [[Файл:Vladimir Zhirinovsky - Ldpr.ru (cropped).jpg|center|128px]] | [[Владимир Жириновский]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-25 | [[Алматы]] | ''[[:d:Q4201451|Көнчыгыш телләре университеты]]''<br/>''[[:d:Q4475845|Марксизм-ленинизм университеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]''<br/>''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Zhirinovsky|Vladimir Zhirinovsky]] | data-sort-value="2022" | 2022-04-06 |- | style='text-align:right'| 1846 | [[Файл:Vladimir Zakharov 2003.jpg|center|128px]] | [[Владимир Захаров (1939)]] | data-sort-value="1939" | 1939-08-01 | [[Казан]] | ''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>[[язучы]] | ''[[:d:Q503419|Аризона университеты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Zakharov|Vladimir Zakharov]] | data-sort-value="2023" | 2023-08-20 |- | style='text-align:right'| 1847 | [[Файл:Vladimir Zeldin in Kremlin 21 May 2015-2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q472024|Владимир Зельдин]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-01-28<br/>1914-02-21 | [[Мичуринск]] | | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Zeldin|Vladimir Zeldin]] | data-sort-value="2016" | 2016-10-31 |- | style='text-align:right'| 1848 | [[Файл:V.G. Kadyshevsky in New Delhi on October 24, 2008.jpg|center|128px]] | [[Владимир Кадышевский]] | data-sort-value="1937" | 1937-05-05 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]''<br/>''[[:d:Q16742096|төшче галим]]'' | ''[[:d:Q259517|Берләшкән атом-төш тикшеренүләр институты]]''<br/>''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Kadyshevsky|Vladimir Kadyshevsky]] | data-sort-value="2014" | 2014-09-24 |- | style='text-align:right'| 1849 | [[Файл:Vladimir Igorevich Kozhin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4226351|Владимир Кожин]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-02-28 | [[Троицк (Чиләбе өлкәсе)|Троицк]] | [[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]]<br/>[[Төньяк-Көнбатыш идарә институты|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Төньяк-Көнбатыш идарә институты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vladimir Kozhin|Vladimir Kozhin]] | |- | style='text-align:right'| 1850 | | ''[[:d:Q4227759|Владимир Колесников]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-05-14 | [[Гудаута]] | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[адвокат]] | | | |- | style='text-align:right'| 1851 | [[Файл:Владимир Колокольцев (cropped).jpg|center|128px]] | [[Владимир Колокольцев]] | data-sort-value="1961" | 1961-05-11 | [[Түбән Ламу|Түбән Ломов]] | ''[[:d:Q4407685|Россия милли гвардия гаскәренең Санкт-Петербург хәрби институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Kolokoltsev|Vladimir Kolokoltsev]] | |- | style='text-align:right'| 1852 | [[Файл:Vladimir Kopelev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15069410|Владимир Копелев]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-05-23 | ''[[:d:Q2652141|Luhyny]]'' | | ''[[:d:Q811122|төзүче]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Kopelev|Vladimir Kopelev]] | |- | style='text-align:right'| 1853 | [[Файл:Vladimir Korolev (cropped, 2016).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q404286|Владимир Королёв]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-02-01 | ''[[:d:Q368518|Kashinsky District]]'' | ''[[:d:Q4407686|Санкт-Петербург хәрби-диңгез институты]]''<br/>''[[:d:Q1297796|Советлар Союзы Флоты адмиралы Николай Герасимович Кузнецов исемендәге Хәрби-диңгез академиясе]]'' | [[Адмирал]] | | [[:commons:Category:Vladimir Korolev (admiral)|Vladimir Korolev (admiral)]] | |- | style='text-align:right'| 1854 | | ''[[:d:Q4245979|Владимир Кулаков]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-04-12 | ''[[:d:Q1695256|Podolsky District]]'' | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-02-10 |- | style='text-align:right'| 1855 | [[Файл:Kurilov.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4248334|Владимир Курилов]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-05-25 | [[Троицкое (Диңгез буе крае)|Троицкое]] | [[Ерак Көнчыгыш федераль университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | [[Ерак Көнчыгыш федераль университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 1856 | [[Файл:Admiral of the fleet Vladimir Ivanovich Kuroyedov1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q525224|Владимир Куроедов]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-09-05 | | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4458747|Тын океан хәрби-диңгез институты]]'' | ''[[:d:Q4991371|солдат]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Kuroyedov|Vladimir Kuroyedov]] | data-sort-value="2026" | 2026-02-05 |- | style='text-align:right'| 1857 | [[Файл:Vladimir Stefanovich Litvinenko 2017.jpg|center|128px]] | [[Владимир Литвиненко]] | data-sort-value="1955" | 1955-08-14 | [[Краснодар крае]] | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q18524075|тау инженеры]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Litvinenko|Vladimir Litvinenko]] | |- | style='text-align:right'| 1858 | [[Файл:Vladimir Lukin.jpg|center|128px]] | [[Владимир Лукин]] | data-sort-value="1937" | 1937-07-13 | [[Омск]] | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]'' | ''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]''<br/>''[[:d:Q4344898|Russian Paralympic Committee]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Lukin|Vladimir Lukin]] | |- | style='text-align:right'| 1859 | [[Файл:Vvmalanin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4276546|Владимир Маланин]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-08-30 | ''[[:d:Q28527113|Сылвенск]]'' | ''[[:d:Q15255416|Faculty of Mechanics and Mathematics of Perm State National Research University]]'' | ''[[:d:Q6804564|механика белгече]]''<br/>[[менеджер]]<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q15255416|Faculty of Mechanics and Mathematics of Perm State National Research University]]''<br/>[[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | [[:commons:Category:Vladimir Malanin|Vladimir Malanin]] | |- | style='text-align:right'| 1860 | [[Файл:Vladimir Malyshev 2011-11-21.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4279291|Владимир Малышев]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-11-11 | ''[[:d:Q4324933|Novopetrovskoe]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q4220878|кино белгече]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Sergeevich Malyshev|Vladimir Sergeevich Malyshev]] | |- | style='text-align:right'| 1861 | [[Файл:Vladimir Mau 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4285526|Владимир Мау]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-12-29 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | [[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | [[:commons:Category:Vladimir Mau|Vladimir Mau]] | |- | style='text-align:right'| 1862 | [[Файл:Владимир Меньшов 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q726105|Владимир Меньшов]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-09-17 | [[Бакы]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''<br/>''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Menshov|Vladimir Menshov]] | data-sort-value="2021" | 2021-07-05 |- | style='text-align:right'| 1863 | [[Файл:Vladimir Minin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4294229|Владимир Минин]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-01-10 | [[Санкт-Петербург]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | | |- | style='text-align:right'| 1864 | [[Файл:Vladimir Naumov2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2360791|Владимир Наумов]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-12-06 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Naumov|Vladimir Naumov]] | data-sort-value="2021" | 2021-11-29 |- | style='text-align:right'| 1865 | | ''[[:d:Q111704043|Владимир Никифорович Смуглиенко]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-03-16 | [[Ставрополь]]<br/>[[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]] | ''[[:d:Q4439026|Ставрополь дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1866 | | ''[[:d:Q55106202|Владимир Николаевич Шабалин]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-04-12 | [[Алтай крае]] | ''[[:d:Q1056886|Питырбур дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1867 | [[Файл:2021 Vladimir Potanin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q739315|Владимир Потанин]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-01-03 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q16919633|Россия чыгышлы олигарх]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Potanin|Vladimir Potanin]] | |- | style='text-align:right'| 1868 | [[Файл:Proni4ev2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1346545|Владимир Проничев]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-03-01 | [[Мелитополь]] | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Pronichev|Vladimir Pronichev]] | |- | style='text-align:right'| 1869 | | ''[[:d:Q30345724|Владимир Пялов]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-02-28 | [[Кош-Агач]]<br/>''[[:d:Q663124|Kosh-Agachsky District]]''<br/>''[[:d:Q2795209|Ойрат автономияле өлкәсе]]''<br/>[[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]] | ''[[:d:Q4407693|Санкт-Петербург дәүләт диңгез техник университеты]]'' | | | | data-sort-value="2017" | 2017-02-24 |- | style='text-align:right'| 1870 | [[Файл:Vladimir Putin at award ceremonies (2024-12-12) 10.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q983851|Владимир Ресин]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-21 | [[Минск]] | ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q63755054|төзелеш подрядчигы]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Resin|Vladimir Resin]] | |- | style='text-align:right'| 1871 | [[Файл:Vladimir Borisovich Rushailo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1376668|Владимир Рушайло]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-07-28 | [[Моршанск]] | ''[[:d:Q4334698|Россия ЭЭМның Омск академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vladimir Borisovich Rushailo|Vladimir Borisovich Rushailo]] | |- | style='text-align:right'| 1872 | | [[Владимир Симоненко]] | data-sort-value="1948" | 1948-08-25 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1873 | [[Файл:Rustem Khamitov and Vladimir Spivakov (2014-10-14) 10.jpg|center|128px]] | [[Владимир Спиваков]] | data-sort-value="1944" | 1944-09-12 | [[Уфа]] | [[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]]<br/>''[[:d:Q4438728|Санкт-Петербург консерваториясенең урта махсус музыка мәктәбе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q1259917|скрипкачы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Spivakov|Vladimir Spivakov]] | |- | style='text-align:right'| 1874 | [[Файл:Vladimir Starodubov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4440220|Владимир Стародубов]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-05-17 | ''[[:d:Q4239542|Krasny Oktyabr, Kurgan Oblast]]'' | [[Урал дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Starodubov|Vladimir Starodubov]] | |- | style='text-align:right'| 1875 | [[Файл:Vladimir Uyba (2019-09-13) cropped.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56308410|Владимир Уйба]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-10-04 | [[Омск]] | [[Урал дәүләт медицина университеты]]<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | [[галим]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Uyba|Vladimir Uyba]] | |- | style='text-align:right'| 1876 | [[Файл:RIAN archive 628836 Prosecutor General Vladimir Ustinov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1138430|Владимир Устинов]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-02-25 | [[Амурдагы Николаевск]] | ''[[:d:Q4314896|Ярослав Зирәк ис. милли юридик академия]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Ustinov|Vladimir Ustinov]] | |- | style='text-align:right'| 1877 | [[Файл:Vladimir Fedoseev M2017-05.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q692153|Владимир Федосеев]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-08-05 | [[Санкт-Петербург]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]]<br/>''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q29169123|баянчы]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Fedoseyev|Vladimir Fedoseyev]] | |- | style='text-align:right'| 1878 | [[Файл:Vladimir Filippov 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2636066|Владимир Филиппов]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-04-15 | [[Урюпинск]] | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]]<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Россия халыклар дуслыгы университеты]] | [[:commons:Category:Vladimir Filippov|Vladimir Filippov]] | |- | style='text-align:right'| 1879 | [[Файл:Rustam Minnikhanov with generals (2008-06-20) 05.jpg|center|128px]] | [[Владимир Филиппов (1955)|Владимир Филиппов]] | data-sort-value="1955" | 1955-09-01 | [[Уфа]] | | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Vladimir Filippov (general)|Vladimir Filippov (general)]] | |- | style='text-align:right'| 1880 | | ''[[:d:Q4485050|Владимир Фисинин]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-12-20 | ''[[:d:Q258072|Lyubinsky District]]'' | [[Омск дәүләт аграр университеты|Пётр Аркадьевич Столыпин исемендәге Омск дәүләт аграр университеты]] | [[галим]] | | [[:commons:Category:Vladimir Fisinin|Vladimir Fisinin]] | |- | style='text-align:right'| 1881 | [[Файл:Science talk (2016-04-27) 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2587259|Владимир Фортов]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-23 | [[Ногинск]] | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q83307|министр]]'' | ''[[:d:Q4330436|Россия фәннәр академиясенең Югары температуралар берләшкән институты]]''<br/>''[[:d:Q4201689|Россия фәннәр академиясенең Химия физикасы мәсьәләләре институты]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q4201824|РФА химик физика институты]]''<br/>[[Россия фундаменталь тикшеренүләр фонды|Русия фундаменталь тикшеренүләр фонды]]<br/>''[[:d:Q25383155|Россия фәннәр академиясенең энергетика, машина төзелеше, механика һәм идарә процесслары бүлеге]]''<br/>''[[:d:Q15751150|Югары температуралар җылылык физикасы]]''<br/>''[[:d:Q1888743|Физик фәннәр уңышлары]]''<br/>''[[:d:Q4101734|Фән дөньясында]]''<br/>''[[:d:Q254096|Фәннәр академиясе докладлары]]''<br/>''[[:d:Q4109632|Россия фәннәр академиясе хәбәрчесе]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Fortov|Vladimir Fortov]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-29 |- | style='text-align:right'| 1882 | [[Файл:Vladimir Chagin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q266930|Владимир Чагин]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-01-05 | [[Нытва]] | | ''[[:d:Q56433160|truck racing driver]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q10349745|автоузышчы]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Chagin (driver)|Vladimir Chagin (driver)]] | |- | style='text-align:right'| 1883 | [[Файл:Rustam Minnikhanov and Vladimir Chirkin (2012-02-07) 06.jpg|center|128px]] | [[Владимир Чиркин]] | data-sort-value="1955" | 1955-10-12 | [[Хәсәүйорт]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>[[Казан Суворов хәрби училищесы|Казан Суворов хәрби укуханәсе]] | | | [[:commons:Category:Vladimir Chirkin|Vladimir Chirkin]] | |- | style='text-align:right'| 1884 | [[Файл:Vladimir Chub.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4587011|Владимир Чуб]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-07-24 | [[Пинск]] | ''[[:d:Q1628775|Санкт-Петербург дәүләт су коммуникацияләре университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vladimir Chub|Vladimir Chub]] | |- | style='text-align:right'| 1885 | [[Файл:Vladimir Nikolayevich Shevchenko 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4522057|Владимир Шевченко]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-02-09 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1425119|Georgian Technical University]]'' | ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | | [[:commons:Category:Vladimir Nikolayevich Shevchenko|Vladimir Nikolayevich Shevchenko]] | |- | style='text-align:right'| 1886 | [[Файл:В. Н. Щелкачёв.jpg|center|128px]] | [[Владимир Щелкачёв]] | data-sort-value="1907" | 1907-11-03 | [[Владикавказ]] | | [[галим]] | | [[:commons:Category:Vladimir Schelkachev|Vladimir Schelkachev]] | data-sort-value="2005" | 2005-04-13 |- | style='text-align:right'| 1887 | [[Файл:Vladimir Etush 2000 portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2545982|Владимир Этуш]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-05-06 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q1186561|Е. Вахатангов исемендәге дәүләт академия театры]]'' | [[:commons:Category:Vladimir Etush|Vladimir Etush]] | data-sort-value="2019" | 2019-03-09 |- | style='text-align:right'| 1888 | [[Файл:Vladimir Yakushev kremlin.jpg|center|128px]] | [[Владимир Якушев]] | data-sort-value="1968" | 1968-06-14 | [[Нефтекама|Нифтикам]] | ''[[:d:Q13419624|Төмән дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vladimir Yakushev|Vladimir Yakushev]] | |- | style='text-align:right'| 1889 | | ''[[:d:Q28495510|Владислав Анатольевич Андронов]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-07-24 | | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2014" | 2014-10-29 |- | style='text-align:right'| 1890 | [[Файл:Vladislav Tretiak.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q316864|Владислав Третьяк]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-04-25 | ''[[:d:Q4337190|Orudyevo]]'' | ''[[:d:Q4303891|Мәскәү дәүләт физик мәдәният академиясе]]'' | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Vladislav Tretiak|Vladislav Tretiak]] | |- | style='text-align:right'| 1891 | [[Файл:2020 год, Народный артист СССР Владислав Чернушенко на сцене СПб Капеллы.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4514216|Владислав Чернушенко]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-01-14 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q1076502|хор дирижёры]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''<br/>''[[:d:Q586283|Санкт-Петербург дәүләт академия капелласы]]'' | [[:commons:Category:Vladislav Chernushenko|Vladislav Chernushenko]] | data-sort-value="2026" | 2026-01-27 |- | style='text-align:right'| 1892 | | ''[[:d:Q109406558|Ворожцов, Борис Иванович]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-09-19 | [[Щучинск]]<br/>''[[:d:Q1953351|Shchuchyn district]]''<br/>''[[:d:Q4361562|Petropavlovsk Okrug]]'' | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | | ''[[:d:Q3701429|Иван Иванович Ползунов исемендәге Алтай дәүләт техник университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201686|Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе Химия-энергетика технологияләре мәсьәләләре институты]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-04-01 |- | style='text-align:right'| 1893 | [[Файл:Mikhail Voronin 1966.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1362856|Mikhail Voronin]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-03-26 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q13381572|спорт гимнасты]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Voronin|Mikhail Voronin]] | data-sort-value="2004" | 2004-05-22 |- | style='text-align:right'| 1894 | | [[Вячеслав Алемасов]] | data-sort-value="1923" | 1923-07-11 | [[Казан]] | [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | | [[:commons:Category:Vyacheslav Alemasov|Vyacheslav Alemasov]] | data-sort-value="2006" | 2006-06-15 |- | style='text-align:right'| 1895 | [[Файл:Vyacheslav Volodin (15-01-2024).jpg|center|128px]] | [[Вячеслав Володин]] | data-sort-value="1964" | 1964-02-04 | ''[[:d:Q4061836|Саратов өлкәсенең Хвалынск районы Алексеевка бистәсе]]'' | [[Николай Иванович Вавилов исемендәге Сарытау дәүләт генетика, биотехнология һәм инженерия университеты]]<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q16694417|Россия Федерациясе Эчке эшләр министрлыгының Санкт-Петербург университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>[[хокук белгече]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4366447|П. А. Столыпин ис. Идел буе идарә итү институты]]'' | [[:commons:Category:Vyacheslav Volodin|Vyacheslav Volodin]] | |- | style='text-align:right'| 1896 | [[Файл:Slava Zaitsev (1).jpg|center|128px]] | [[Вячеслав Зайцев]] | data-sort-value="1938" | 1938-03-02 | [[Иваново]] | ''[[:d:Q4304093|А. Н. Косыгин исемендәге Мәскәү дәүләт текстиль университеты]]'' | ''[[:d:Q1323191|костюмнар буенча рәссам]]''<br/>''[[:d:Q2034021|dressmaker]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q2707485|сәхнә бизәүче]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q3501317|fashion designer]]''<br/>''[[:d:Q2962070|куючы-рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]''<br/>''[[:d:Q483501|сәнгатькәр]]'' | [[Первый канал (Россия)|Первый канал]] | [[:commons:Category:Slava Zaitsev|Slava Zaitsev]] | data-sort-value="2023" | 2023-04-30 |- | style='text-align:right'| 1897 | [[Файл:Vyacheslav Lebedev official portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q13632114|Вячеслав Лебедев]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-08-14 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q16533|хөкемче]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>[[адвокат]] | | [[:commons:Category:Vyacheslav Lebedev|Vyacheslav Lebedev]] | data-sort-value="2024" | 2024-02-23 |- | style='text-align:right'| 1898 | | ''[[:d:Q4279689|Вячеслав Маляров]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-01-10 | [[Балакау]] | ''[[:d:Q15846190|Smolensk State University of Sports]]'' | ''[[:d:Q4028259|103rd Guards Airborne Division]]'' | ''[[:d:Q294405|Alpha Group]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-09-03 |- | style='text-align:right'| 1899 | [[Файл:2010-12-02 Вячеслав Позгалев.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q1958500|Вячеслав Позгалёв]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-11-15 | [[Пхеньян]] | [[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Vyacheslav Pozgalev|Vyacheslav Pozgalev]] | data-sort-value="2026" | 2026-06-25 |- | style='text-align:right'| 1900 | [[Файл:Starshinov 2011.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1338117|Вячеслав Старшинов]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-05-06 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4398071|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университеты]]'' | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]'' | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[:commons:Category:Vyacheslav Starshinov|Vyacheslav Starshinov]] | |- | style='text-align:right'| 1901 | [[Файл:Vyacheslav Timchenko (politician; 2018-10-23).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28853840|Вячеслав Тимченко]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-11-20 | [[Яңа Шахтинск]] | ''[[:d:Q1751487|Көньяк Россия дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vyacheslav Timchenko (politician)|Vyacheslav Timchenko (politician)]] | |- | style='text-align:right'| 1902 | [[Файл:Viacheslav Fetisov 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q553302|Вячеслав Фетисов]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-04-20 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q30879389|Хәрби физик мәдәният институты]]'' | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]'' | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''<br/>[[ЦСКА (хоккей клубы, Мәскәү)|ЦСКА]]<br/>''[[:d:Q192081|Нью-Җерси Девилз]]''<br/>''[[:d:Q194116|Detroit Red Wings]]'' | [[:commons:Category:Viacheslav Fetisov|Viacheslav Fetisov]] | |- | style='text-align:right'| 1903 | | ''[[:d:Q109485306|Гаврилин Борис Николаевич]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-07-08 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | | ''[[:d:Q106527354|GosNIIP]]''<br/>''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1904 | [[Файл:Galina Vishnevskaya.jpg|center|128px]] | [[Галина Вишневская (1926)|Галина Вишневская]] | data-sort-value="1926" | 1926-10-25 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q16678507|Николай Андреевич Римский-Корсаков исемендәге музыка мәктәбе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q864380|биограф]]''<br/>''[[:d:Q18939491|көндәлек авторы]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q28054786|опера режиссёры]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | | [[:commons:Category:Galina Vishnevskaya|Galina Vishnevskaya]] | data-sort-value="2012" | 2012-12-11 |- | style='text-align:right'| 1905 | [[Файл:Galina Voltchek 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4124226|Галина Волчек]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-12-19 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]'' | ''[[:d:Q1979285|«Современник» театры]]'' | [[:commons:Category:Galina Volchek|Galina Volchek]] | data-sort-value="2019" | 2019-12-26 |- | style='text-align:right'| 1906 | [[Файл:Galina Gorohova.jpg|center|128px]] | [[Галина Горохова]] | data-sort-value="1938" | 1938-08-31 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q13381863|кылычбаз]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | [[:commons:Category:Galina Gorohova|Galina Gorohova]] | |- | style='text-align:right'| 1907 | [[Файл:Galina Karelova senator portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4214910|Галина Карелова]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-06-29 | [[Түбән Саллы]] | [[Урал федераль университеты|Беренче Россия президенты Борис Николаевич Ельцин исемендәге Урал федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Galina Karelova|Galina Karelova]] | |- | style='text-align:right'| 1908 | [[Файл:Галина Польских на вручении премии Событие года.jpg|center|128px]] | [[Галина Польских]] | data-sort-value="1939" | 1939-11-27 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | [[:commons:Category:Galina Polskikh|Galina Polskikh]] | |- | style='text-align:right'| 1909 | | ''[[:d:Q124770839|Гальянов, Александр Павлович]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-11-06 | [[Боровичи]] | [[Мурманск арктик университеты]] | | | | data-sort-value="2005" | 2005-03-18 |- | style='text-align:right'| 1910 | | ''[[:d:Q15066579|Гелий Жеребцов]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-09-17 | [[Тайшет]] | [[Иркутск дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q4201727|Institute of Solar-Terrestrial Physics]]''<br/>''[[:d:Q1055243|Бурят дәүләт университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1911 | | ''[[:d:Q4098516|Геннадий Букаев]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-09-15 | [[Абдулла районы]] | | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1912 | [[Файл:Встреча Председателя Правительства РФ Михаила Мишустина с членами фракции КПРФ.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q182452|Геннадий Зюганов]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-06-26 | ''[[:d:Q3920895|Mymrino]]'' | ''[[:d:Q7101513|Иван Сергеевич Тургенев исемендәге Орёл дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1978560|perennial candidate]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q7101513|Иван Сергеевич Тургенев исемендәге Орёл дәүләт университеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе коммунистик фиркасе|Русия Федерациясе коммунистик фиркасе]] | [[:commons:Category:Gennady Zyuganov|Gennady Zyuganov]] | |- | style='text-align:right'| 1913 | [[Файл:Котельников Геннадий Петрович (2011).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4235951|Геннадий Котельников]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-11 | [[Пенза өлкәсе]] | ''[[:d:Q4406401|Самара дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]'' | ''[[:d:Q4406401|Самара дәүләт медицина университеты]]'' | [[:commons:Category:Gennady Kotelnikov|Gennady Kotelnikov]] | |- | style='text-align:right'| 1914 | [[Файл:Gennady Mesyats.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4291469|Геннадий Месяц]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-02-29 | [[Кемерово]] | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1810862|П. Н. Лебедев исемендәге РФА Физика институты]]''<br/>''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | [[:commons:Category:Gennady Mesyats|Gennady Mesyats]] | |- | style='text-align:right'| 1915 | | [[Геннадий Оноприенко]] | data-sort-value="1937" | 1937-05-22 | [[Сызран]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q16678078|MONIKI]]'' | | data-sort-value="2025" | 2025-11-26 |- | style='text-align:right'| 1916 | [[Файл:Padalka.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q362998|Геннадий Падалка]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-06-21 | [[Россия]] | ''[[:d:Q4174242|Ейск югары хәрби авиация институты]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | [[Роскосмос]] | [[:commons:Category:Gennady Padalka|Gennady Padalka]] | |- | style='text-align:right'| 1917 | | ''[[:d:Q108369704|Геннадий Петрович Хандорин]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-09-15 | [[Тум|Томск]] | | [[менеджер]] | | | data-sort-value="2021" | 2021-08-07 |- | style='text-align:right'| 1918 | [[Файл:Rozhdestvensky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q437262|Геннадий Рождественский]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-05-04 | [[Мәскәү]] | [[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]]<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q1643514|аранжировкачы]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[:commons:Category:Gennady Rozhdestvensky|Gennady Rozhdestvensky]] | data-sort-value="2018" | 2018-06-16 |- | style='text-align:right'| 1919 | [[Файл:Gennadiy Romanenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4397070|Геннадий Романенко]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-01-12 | [[Тимашёвск]] | ''[[:d:Q133965|Кубан дәүләт аграр университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | ''[[:d:Q133965|Кубан дәүләт аграр университеты]]'' | [[:commons:Category:Gennady Romanenko|Gennady Romanenko]] | |- | style='text-align:right'| 1920 | [[Файл:Геннадий Викторович Сакович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4405436|Геннадий Сакович]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-04-13 | [[Чита]] | ''[[:d:Q742494|Томск дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]'' | ''[[:d:Q4481782|«Алтай» Федераль фәнни-җитештерү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q4201686|Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе Химия-энергетика технологияләре мәсьәләләре институты]]'' | [[:commons:Category:Gennady Sakovich|Gennady Sakovich]] | |- | style='text-align:right'| 1921 | [[Файл:Health talk (2024-03-27) 04.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19908720|Геннадий Сухих]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-05-04 | [[Ырынбур]] | ''[[:d:Q4336165|Ырынбур дәүләт медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q71135051|патофизиолог]]'' | ''[[:d:Q19909671|Академик В.И. Кулаков исемендәге Илкүләм акушерлык, гинекология һәм перинаталогия медицина тикшеренү үзәге]]'' | [[:commons:Category:Gennady Sukhikh|Gennady Sukhikh]] | |- | style='text-align:right'| 1922 | [[Файл:Gennady Troshev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1377638|Геннадий Трошев]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-14 | [[Берлин]] | [[Казан танк университеты|Казан югары хәрби башлыклар уку йорты]]<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Gennady Troshev|Gennady Troshev]] | data-sort-value="2008" | 2008-09-14 |- | style='text-align:right'| 1923 | [[Файл:Первый президент РЖД Геннадий Фадеев.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q13503320|Геннадий Фадеев]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-04-10 | [[Шимановск]] | ''[[:d:Q4154244|Ерак Көнчыгыш дәүләт тимер юллар университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Gennadiy Fadeev|Gennadiy Fadeev]] | |- | style='text-align:right'| 1924 | [[Файл:Genadiy Hazanov's rehearsal at Laima Rendez Vous Jurmala 2017 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1944158|Геннадий Хазанов]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-12-01 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q62018260|Дәүләт цирк һәм эстрада сәнгате укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10774753|эстрада артисты]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q18545066|стендап-комик]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q12406482|юморист]]''<br/>''[[:d:Q1148872|пародист]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q98925420|Шаяннар һәм тапкырлар клубы уенчысы]]'' | ''[[:d:Q4304090|Мәскәү дәүләт эстрада театры]]'' | [[:commons:Category:Gennady Khazanov|Gennady Khazanov]] | |- | style='text-align:right'| 1925 | [[Файл:Вилинбахов.jpg|center|128px]] | [[Георгий Вилинбахов]] | data-sort-value="1949" | 1949-04-13 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4204527|Санкт-Петербург дәүләт университетының тарих факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q516463|һиральдис]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q132783|Эрмитаж музее]]'' | [[:commons:Category:Georgy Vilinbakhov|Georgy Vilinbakhov]] | |- | style='text-align:right'| 1926 | | ''[[:d:Q15065304|Георгий Георгиев]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-02-04 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4201612|РФА молекуляр биология институты]]''<br/>''[[:d:Q4201425|Institute of Gene Biology]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1927 | | ''[[:d:Q42295394|Георгий Дамбаев]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-06-18 | ''[[:d:Q606857|Кәхта районы]]'' | [[Себер дәүләт медицина университеты]] | [[галим]] | [[Себер дәүләт медицина университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 1928 | [[Файл:ZhzhonovG.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1509265|Георгий Жжёнов]]'' | data-sort-value="1915" | 1915-03-09 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q6673651|әдәбиятче]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Georgiy Zhzhonov|Georgiy Zhzhonov]] | data-sort-value="2005" | 2005-12-08 |- | style='text-align:right'| 1929 | | ''[[:d:Q98239964|Георгий Константинович Лобус]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-01-30 | ''[[:d:Q2708324|Starodubsky District]]'' | | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q131512|фермер]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1930 | | [[Георгий Натансон]] | data-sort-value="1921" | 1921-05-23 | [[Казан]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q487596|драматург]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-12-17 |- | style='text-align:right'| 1931 | [[Файл:Georgy Poltavchenko 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q983514|Георгий Полтавченко]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-02-24 | [[Бакы]] | ''[[:d:Q1628751|Санкт-Петербург дәүләт аэро-космос приборлары төзелеше университеты]]''<br/>''[[:d:Q42415980|Беларусь Республикасы Милли иминлек академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Georgy Sergeyevich Poltavchenko|Georgy Sergeyevich Poltavchenko]] | |- | style='text-align:right'| 1932 | [[Файл:Georgy Tolstoy at Jurist of Year-2012 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4459933|Георгий Толстой]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-09-24 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]'' | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | [[:commons:Category:Georgy Tolstoy|Georgy Tolstoy]] | data-sort-value="2025" | 2025-11-10 |- | style='text-align:right'| 1933 | [[Файл:Герман Греф (26-10-2021).jpg|center|128px]] | [[Һерман Греф|Герман Греф]] | data-sort-value="1964" | 1964-02-08 | [[Панфилов (Павлодар өлкәсе)]] | [[Ф.М. Достоевский исемендәге Омск дәүләт университеты|Омск дәүләт университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Сбербанк]] | [[:commons:Category:German Oskarovich Gref|German Oskarovich Gref]] | |- | style='text-align:right'| 1934 | | ''[[:d:Q24935678|Глеб Ильенко]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-09-27 | [[Санкт-Петербург]] | | | | | data-sort-value="2007" | 2007-03-23 |- | style='text-align:right'| 1935 | [[Файл:Gleb Nikitin official photo 03.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19910481|Глеб Никитин]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-08-24 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Gleb Nikitin|Gleb Nikitin]] | |- | style='text-align:right'| 1936 | | ''[[:d:Q60831227|Глинкин, Лев Ильич]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-08-10 | [[Новосиль]] | | [[инженер]] | | | |- | style='text-align:right'| 1937 | | ''[[:d:Q112993176|Гоев, Александр Иванович]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-28 | [[Славгарад|Слауһарад]] | ''[[:d:Q3918587|Беларусь-Россия университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2014" | 2014-11-08 |- | style='text-align:right'| 1938 | [[Файл:Голубев Михаил Михайлович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q97659991|Голубев, Михаил Михайлович]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-09-12 | ''[[:d:Q18771079|Volokolam]]'' | ''[[:d:Q4318621|Нижгар ил авыл хуҗалыгы әкәдимиясе]]'' | | | [[:commons:Category:Mikhail Mikhailovich Golubev|Mikhail Mikhailovich Golubev]] | |- | style='text-align:right'| 1939 | [[Файл:Gurbanguly Berdimuhamedov on July 16, 2025.jpg|center|128px]] | [[Горбангулы Бәрдемөхәммәдов]] | data-sort-value="1957" | 1957-06-29 | ''[[:d:Q13367422|Бабарап]]'' | ''[[:d:Q4146865|Myrat Garryyev State Medical University of Turkmenistan]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q27349|стоматолог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | | [[:commons:Category:Gurbanguly Berdimuhamedow|Gurbanguly Berdimuhamedow]] | |- | style='text-align:right'| 1940 | | ''[[:d:Q109487340|Городничев, Юрий Петрович]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-12-31 | | | | | | data-sort-value="2014" | 2014-10-06 |- | style='text-align:right'| 1941 | | ''[[:d:Q112994381|Горшков, Борис Львович]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-04-20 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q762707|luthier]]''<br/>''[[:d:Q2145981|реставратор]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-11-25 |- | style='text-align:right'| 1942 | [[Файл:Виктор Григорьевич Григоренко.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109492960|Григоренко, Виктор Григорьевич]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-07-04 | ''[[:d:Q4060033|Aksyonovo-Zilovskoye]]'' | ''[[:d:Q4154244|Ерак Көнчыгыш дәүләт тимер юллар университеты]]'' | | | [[:commons:Category:Viktor Grigorenko|Viktor Grigorenko]] | data-sort-value="2013" | 2013-06-19 |- | style='text-align:right'| 1943 | [[Файл:Grigory Karasin official portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4214210|Григорий Карасин]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-23 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2782141|Мәскәү дәүләт университетының Азия һәм Африка илләре институты]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Grigory Karasin|Grigory Karasin]] | |- | style='text-align:right'| 1944 | [[Файл:Grigory Rapota 2021.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q370422|Григорий Рапота]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-02-05 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q1978570|Тышкы разведка академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q881836|хәрби резерв офицеры]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Grigory Rapota|Grigory Rapota]] | |- | style='text-align:right'| 1945 | [[Файл:Академик Гурий Иванович Марчук на юбилее ФЭИ.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q574605|Гурий Марчук]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-06-08 | ''[[:d:Q18796115|Petrokhersonets]]'' | ''[[:d:Q4284716|Питырбур дәүләт университетының математика-механика институты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | [[Эшче-крестьян Кызыл Армиясе|Эшче-крестьян Кызыл Гаскәре]]<br/>''[[:d:Q4201781|A.M. Obukhov Institute of Atmospheric Physics RAS]]''<br/>''[[:d:Q126824|Александр Ильич Лейпунский исемендәге Физика һәм энергетика институты — Россия Федерациясе дәүләт фәнни үзәге]]''<br/>''[[:d:Q3032414|Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201457|G. I. Marchuk Institute of Computational Mathematics]]''<br/>''[[:d:Q4201458|Institute of Computational Mathematics and Mathematical Geophysics]]''<br/>[[Россия фәннәр академиясе]]<br/>''[[:d:Q120261760|Geofyzický ústav Akademie věd SSSR]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201572|РФА СБ математика институты]]'' | [[:commons:Category:Gury Marchuk|Gury Marchuk]] | data-sort-value="2013" | 2013-03-24 |- | style='text-align:right'| 1946 | | ''[[:d:Q109490977|Гурко, Олег Викторович]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-11-15 | [[Екатеринбург]]<br/>[[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | | | | data-sort-value="2012" | 2012-04-27 |- | style='text-align:right'| 1947 | | ''[[:d:Q131305858|Давыденко, Михаил Алексеевич]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-08 | ''[[:d:Q4236116|Kotlyarevskaya]]'' | | | | | data-sort-value="2015" | 2015-12-27 |- | style='text-align:right'| 1948 | | [[Дементий Шмаринов]] | data-sort-value="1907" | 1907-04-29<br/>1907-05-12 | [[Казан]] | | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q644687|иллюстратор]]''<br/>''[[:d:Q1925963|рәссам-график]]'' | | | data-sort-value="1999" | 1999-08-30 |- | style='text-align:right'| 1949 | [[Файл:Denis Manturov (2020-06-10).jpg|center|128px]] | [[Денис Мантуров]] | data-sort-value="1969" | 1969-02-23 | [[Мурманск]] | ''[[:d:Q4430312|MSU Faculty of Sociology]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Denis Manturov|Denis Manturov]] | |- | style='text-align:right'| 1950 | | ''[[:d:Q4383357|Денис Пудовкин]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-08-13 | [[Ногинск]] | | ''[[:d:Q4335344|officer]]'' | ''[[:d:Q2350636|Vympel]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-09-03 |- | style='text-align:right'| 1951 | | ''[[:d:Q127414235|Дмитриенко, Геннадий Дмитриевич]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-14 | [[Күзнәй]] | ''[[:d:Q4398488|Rostov Military Institute of Missile Forces]]''<br/>''[[:d:Q4114348|Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q4991371|солдат]]''<br/>[[мэр]]<br/>[[профессор]] | | | data-sort-value="2020" | 2020-12-31 |- | style='text-align:right'| 1952 | [[Файл:Dmitry Pumpyanskiy 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4383713|Dmitry Pumpyansky]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-03-22 | [[Улан-Удэ]] | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Dmitry Pumpyansky|Dmitry Pumpyansky]] | |- | style='text-align:right'| 1953 | [[Файл:Dmitriy Guberniev, opening of Slavianski Bazar 2014.jpg|center|128px]] | [[Дмитрий Губерниев]] | data-sort-value="1974" | 1974-10-06 | [[Дрезна]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q270389|яңалыклар алып баручы]]''<br/>''[[:d:Q1642960|pundit]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | | [[:commons:Category:Dmitriy Guberniev|Dmitriy Guberniev]] | |- | style='text-align:right'| 1954 | [[Файл:1st meeting of 8th State Duma 105.jpg|center|128px]] | [[Дмитрий Кобылкин]] | data-sort-value="1971" | 1971-07-07 | [[Әстерхан]] | ''[[:d:Q4476703|Урал идарә институты]]''<br/>[[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q12094958|геофизик]]'' | | [[:commons:Category:Dmitry Kobylkin|Dmitry Kobylkin]] | |- | style='text-align:right'| 1955 | [[Файл:Opening of Sputnik hub in Ethiopia 06 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4222062|Dmitry Kiselyov]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-04-26 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q270389|яңалыклар алып баручы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q1685363|пропагандист]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]] | ''[[:d:Q15294742|Россия бүген]]'' | [[:commons:Category:Dmitry Konstantinovich Kiselyov|Dmitry Konstantinovich Kiselyov]] | |- | style='text-align:right'| 1956 | [[Файл:Dmitry Medvedev and Li Keqiang 20191101 (cropped-2).jpg|center|128px]] | [[Дмитрий Медведев]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-14 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Dmitry Medvedev|Dmitry Medvedev]] | |- | style='text-align:right'| 1957 | [[Файл:Dmitry Mikhailik 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15072670|Дмитрий Михайлик]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-11-05 | ''[[:d:Q4311638|Nagirnivka]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Dmitry Mikhailik|Dmitry Mikhailik]] | data-sort-value="2019" | 2019-01-11 |- | style='text-align:right'| 1958 | [[Файл:Shirkov D V.jpg|center|128px]] | [[Дмитрий Ширков]] | data-sort-value="1928" | 1928-03-03 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q19350898|физик-теоретик]]'' | ''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q259517|Берләшкән атом-төш тикшеренүләр институты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201572|РФА СБ математика институты]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-01-23 |- | style='text-align:right'| 1959 | | ''[[:d:Q109487862|Доровских, Владимир Анатольевич]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-08-28 | ''[[:d:Q16016247|Umalta]]'' | ''[[:d:Q4064568|Амур дәүләт медицина академиясе]]'' | | | | data-sort-value="2020" | 2020-12-22 |- | style='text-align:right'| 1960 | [[Файл:Evgeniy Dronov (2018-04-25).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55103785|Дронов, Евгений Анатольевич]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-10-20 | [[Тула]] | ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]'' | | ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]'' | [[:commons:Category:Evgeniy Dronov|Evgeniy Dronov]] | |- | style='text-align:right'| 1961 | | ''[[:d:Q60694824|Дугаров, Даши-Нима Дугарович]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-04-27 | ''[[:d:Q18396481|Amitkhasha]]''<br/>''[[:d:Q516878|Aginsky District]]'' | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | | data-sort-value="2001" | 2001-11-23 |- | style='text-align:right'| 1962 | | ''[[:d:Q112147538|Дуев Вениамин Николаевич]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-14 | [[Еметкино]]<br/>[[Кузлаука районы]] | | | | | data-sort-value="2009" | 2009-05-14 |- | style='text-align:right'| 1963 | [[Файл:Operative questions talk (2013-11-08) 04.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q49646807|Дёгтев, Геннадий Валентинович]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-07-20 | [[Совет Социалистик Республикалар Берлеге|ССРБ]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Gennady Degtyev|Gennady Degtyev]] | |- | style='text-align:right'| 1964 | | [[Евгений Воронин]] | data-sort-value="1938" | 1938-05-09 | [[Стәрлетамак]] | [[К. И. Скрябин исемендәге Мәскәү дәүләт ветеринария медицинасы һәм биотехнологиясе академиясе|К.И. Скрябин ис. Мәскәү дәүләт ветеринар медицинасы һәм биотехнология академиясе]] | ''[[:d:Q15634281|вирусолог]]'' | [[К. И. Скрябин исемендәге Мәскәү дәүләт ветеринария медицинасы һәм биотехнологиясе академиясе|К.И. Скрябин ис. Мәскәү дәүләт ветеринар медицинасы һәм биотехнология академиясе]] | | data-sort-value="2013" | 2013-07-27 |- | style='text-align:right'| 1965 | [[Файл:Gusev-Minnikhanov (2008-05-13) 04.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q51670815|Евгений Гусев]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-05-23 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[:commons:Category:Evgeny Ivanovich Gusev|Evgeny Ivanovich Gusev]] | |- | style='text-align:right'| 1966 | | ''[[:d:Q84723641|Евгений Иванович Вьюнов]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-02-28 | ''[[:d:Q113992709|Ундол]]'' | ''[[:d:Q4304105|Мәскәү дәүләт приборлар төзелеше һәм информатика университеты]]'' | | ''[[:d:Q4056415|Автоприбор]]'' | | data-sort-value="2005" | 2005 |- | style='text-align:right'| 1967 | [[Файл:Каблов Е.Н..jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4206703|Евгений Каблов]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-02-14 | ''[[:d:Q4155456|Дачный (Теньгушеван кӀошт)]]'' | ''[[:d:Q4398071|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Россия дәүләт технология университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4127502|All Russian Scientific Research Institute of Aviation Materials]]'' | [[:commons:Category:Evgeniy Kablov|Evgeniy Kablov]] | |- | style='text-align:right'| 1968 | [[Файл:Evgeny Murov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4308139|Евгений Муров]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-11-18 | [[Звенигород]] | ''[[:d:Q4407695|Санкт-Петербург дәүләт үсемлек полимерлары технологик университеты]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Evgeny Murov|Evgeny Murov]] | |- | style='text-align:right'| 1969 | | ''[[:d:Q51668651|Евгений Парфирьевич Арефьев]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-11-20 | ''[[:d:Q4054991|Abramovka]]'' | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | | data-sort-value="2020" | 2020-12-04 |- | style='text-align:right'| 1970 | [[Файл:Евгений Пригожин (09-08-2016) (cropped 2).jpg|center|128px]] | [[Евгений Пригожин]] | data-sort-value="1961" | 1961-06-01 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4407665|Санкт-Петербург дәүләт химия-фармацевтика университеты]]''<br/>''[[:d:Q4407720|Saint Petersburg college of the Olympics reserve N. 1]]'' | ''[[:d:Q3427922|ристаратыр]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q273108|condottiero]]''<br/>''[[:d:Q178197|ялчы]]''<br/>''[[:d:Q16513769|innkeeper]]''<br/>''[[:d:Q644687|иллюстратор]]''<br/>''[[:d:Q377117|traiteur]]''<br/>''[[:d:Q25498281|hot dog vendor]]'' | ''[[:d:Q36597284|Wagner Group]]''<br/>''[[:d:Q49470109|Concord Management and Consulting]]'' | [[:commons:Category:Yevgeny Prigozhin|Yevgeny Prigozhin]] | data-sort-value="2023" | 2023-08-23 |- | style='text-align:right'| 1971 | [[Файл:Evgeny Savchenko senator portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2445521|Евгений Савченко]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-04-08 | ''[[:d:Q986224|Krasnaya Yaruga]]'' | ''[[:d:Q4398063|Серго Орджоникидзе исемендәге Россия дәүләт геология разведкасы университеты]]''<br/>''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]''<br/>''[[:d:Q21645815|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Көньяк Россия идарә институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Evgeny Savchenko|Evgeny Savchenko]] | |- | style='text-align:right'| 1972 | | ''[[:d:Q4418846|Евгений Сидоров]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-02-11 | [[Екатеринбург]] | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q4263842|әдәби тәнкыйтьче]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]'' | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | | |- | style='text-align:right'| 1973 | [[Файл:Евгений Чазов.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1981523|Евгений Чазов]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-06-10 | [[Түбән Новгород]] | ''[[:d:Q4315019|Александр Александрович Богомолец исемендәге Илкүләм медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q3264451|кардиолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | [[:commons:Category:Yevgeniy Chazov|Yevgeniy Chazov]] | data-sort-value="2021" | 2021-11-12 |- | style='text-align:right'| 1974 | | ''[[:d:Q4508639|Евгений Челышев]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-10-27 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q61750959|Military Institute of Foreign Languages]]'' | ''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q19829999|культуролог]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q18524037|һинд телләре белгече]]''<br/>''[[:d:Q11499929|әдәбият белгече]]'' | ''[[:d:Q61750959|Military Institute of Foreign Languages]]''<br/>''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q4339444|Division of Historical and Philological Sciences]]''<br/>''[[:d:Q4398097|Institute of Heritage]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-07-13 |- | style='text-align:right'| 1975 | [[Файл:Спицын Е.Ю.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q42737548|Evgeny Spitsyn]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-03-08 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>[[укытучы]] | | [[:commons:Category:Yevgeny Spitsyn|Yevgeny Spitsyn]] | |- | style='text-align:right'| 1976 | [[Файл:YasinE.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2041203|Евгений Ясин]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-05-07 | [[Одесса]] | ''[[:d:Q4331401|Odesa State Academy of Civil Engineering and Architecture]]''<br/>''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | [[:commons:Category:Yevgeny Yasin|Yevgeny Yasin]] | data-sort-value="2023" | 2023-09-25 |- | style='text-align:right'| 1977 | [[Файл:Egor Stroev Predsedatel Soveta Federatsii.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1143350|Егор Строев]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-02-25 | ''[[:d:Q2629861|Россия Федерациясенең Орёл өлкәсе Хотынец районы]]'' | ''[[:d:Q4298331|Мичуринск дәүләт аграр университеты]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Yegor Stroyev|Yegor Stroyev]] | |- | style='text-align:right'| 1978 | [[Файл:Елена Исинбаев в Кремле.jpg|center|128px]] | [[Елена Исинбаева]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-03 | [[Волгоград]] | ''[[:d:Q4122948|Волгоград дәүләт физик культура академиясе]]'' | ''[[:d:Q13464497|pole vaulter]]''<br/>''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]''<br/>''[[:d:Q15986539|sports official]]'' | | [[:commons:Category:Yelena Isinbayeva|Yelena Isinbayeva]] | |- | style='text-align:right'| 1979 | [[Файл:Elena Obraztsova cropped.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q464791|Елена Образцова]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-07-07<br/>1937-07-07 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]'' | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q28054786|опера режиссёры]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[:commons:Category:Elena Vasiliyevna Obraztsova|Elena Vasiliyevna Obraztsova]] | data-sort-value="2015" | 2015-01-12 |- | style='text-align:right'| 1980 | | ''[[:d:Q97660522|Ермаков, Валентин Филиппович]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-09-02 | ''[[:d:Q4130574|Вёшанскі раён]]'' | | | | | data-sort-value="2021" | 2021-09-21 |- | style='text-align:right'| 1981 | | ''[[:d:Q56307421|Ерохин, Михаил Никитьевич]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-11-16 | | | [[галим]] | | | |- | style='text-align:right'| 1982 | [[Файл:E.V.Basin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4078989|Ефим Басин]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-01-03 | ''[[:d:Q1965458|Россия Федерациясенең Смоленск өлкәсе Хиславичи шәһәр төрендәге бистәсе]]'' | ''[[:d:Q1964941|Беларус дәүләт транспорт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Efim Basin|Efim Basin]] | |- | style='text-align:right'| 1983 | [[Файл:Zhores Alferov April 2016.jpg|center|128px]] | [[Жорес Алфёров]] | data-sort-value="1930" | 1930-03-15 | [[Витебск]] | [[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]]<br/>''[[:d:Q815268|Беларус милли техника университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | [[Россия фәннәр академиясе]]<br/>[[РФА Ж. И. Алферов исемендәге Санкт-Петербург милли тикшеренү академия университеты|Россия фәннәр академиясенең Жорес Иванович Алфёров исемендәге Санкт-Петербург академия университеты]] | [[:commons:Category:Zhores Alfyorov|Zhores Alfyorov]] | data-sort-value="2019" | 2019-03-01 |- | style='text-align:right'| 1984 | | ''[[:d:Q97570520|Жуков, Сергей Анатольевич]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-09-23 | [[Новосибирск]] | ''[[:d:Q1477512|Россия транспорт университеты]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1985 | | ''[[:d:Q55104707|Жульев, Юрий Васильевич]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-02 | [[Аксай (Ростов өлкәсе)|Аксай]]<br/>[[Ростов өлкәсе]] | ''[[:d:Q4398527|Rostov Art School]]'' | [[укытучы]] | | | data-sort-value="2006" | 2006 |- | style='text-align:right'| 1986 | | ''[[:d:Q112193873|Западинский, Анатолий Борисович]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-01-01 | [[Донецк]] | ''[[:d:Q4114348|Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 1987 | | [[Зара Долуханова]] | data-sort-value="1918" | 1918-03-15 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | ''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | ''[[:d:Q2373326|Yerevan Opera Theater]]''<br/>''[[:d:Q4303887|Moscow Philharmonic Society]]''<br/>''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-12-04 |- | style='text-align:right'| 1988 | [[Файл:Заһир Исмәғилевкә һәйкәл.jpg|center|128px]] | [[Заһир Исмәгыйлев]] | data-sort-value="1916" | 1916-12-26 | [[Сәрмән]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | [[:commons:Category:Zagir Ismagilov|Zagir Ismagilov]] | data-sort-value="2003" | 2003-05-30 |- | style='text-align:right'| 1989 | | ''[[:d:Q70251987|Зеликов, Анатолий Яковлевич]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-03-07 | ''[[:d:Q19613852|Богдань]]'' | ''[[:d:Q137355|Воронеж дәүләт аграр университеты]]''<br/>[[Мәскәү югары фирка мәктәбе]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 1990 | | ''[[:d:Q109485876|Земцов, Юрий Петрович]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-05-19 | ''[[:d:Q4141881|Golovinscheno]]'' | [[Пенза дәүләт университеты]] | | | | data-sort-value="2021" | 2021-03-26 |- | style='text-align:right'| 1991 | [[Файл:Зинэтула Билялетдинов.jpeg|center|128px]] | [[Зиннәтулла Билалетдинов]] | data-sort-value="1955" | 1955-03-13 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q11774891|алкалы һоккей уйнаучы]]''<br/>''[[:d:Q5137576|хоккей тренеры]]'' | | [[:commons:Category:Zinetula Bilyaletdinov|Zinetula Bilyaletdinov]] | |- | style='text-align:right'| 1992 | [[Файл:Zurab Sotkilava.png|center|128px]] | ''[[:d:Q3652339|Зураб Соткилава]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-03-12 | [[Сухум]] | ''[[:d:Q1425119|Georgian Technical University]]''<br/>''[[:d:Q2478876|Tbilisi State Conservatoire]]'' | ''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q2865819|опера җырчысы]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[:commons:Category:Zurab Sotkilava|Zurab Sotkilava]] | data-sort-value="2017" | 2017-09-18 |- | style='text-align:right'| 1993 | [[Файл:Zurab Tsereteli 2014 3x4 portrait.jpg|center|128px]] | [[Зураб Церетели]] | data-sort-value="1934" | 1934-01-04 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q619600|Тбилиси дәүләт сәнгатьләр академиясе]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1281618|сынчы]]''<br/>''[[:d:Q42973|архитектор]]''<br/>''[[:d:Q3391743|сынлы сәнгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q15977927|сәнгать мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q5322166|дизайнер]]'' | | [[:commons:Category:Zurab Tsereteli|Zurab Tsereteli]] | data-sort-value="2025" | 2025-04-22 |- | style='text-align:right'| 1994 | [[Файл:Ivan Dedov, June 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4156727|Иван Дедов]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-02-12 | ''[[:d:Q4163058|Липецк өлкәсе Дмитряшевка авылы]]'' | ''[[:d:Q4125386|Воронеж дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q30263227|Эндокринология институты фәнни-тикшеренү үзәге]]'' | [[:commons:Category:Ivan Dedov|Ivan Dedov]] | |- | style='text-align:right'| 1995 | [[Файл:Ivan Slukhai.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q97006896|Иван Слухай]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-12-05 | [[Җылаер районы|Зилаер районы]] | ''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]'' | ''[[:d:Q4991371|солдат]]'' | | [[:commons:Category:Ivan Slukhai|Ivan Slukhai]] | data-sort-value="2025" | 2025-04-16 |- | style='text-align:right'| 1996 | [[Файл:Stilidi.jpg|center|128px]] | [[Иван Стилиди]] | data-sort-value="1964" | 1964-04-01 | [[Сухум]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | | ''[[:d:Q4397981|Россия дәвамлы медицина һөнәри белем алу академиясе]]''<br/>''[[:d:Q16692656|Н. Н. Блохин исемендәге Россия илкүләм онкология медицина тикшеренү үзәге]]'' | [[:commons:Category:Ivan Stilidi|Ivan Stilidi]] | |- | style='text-align:right'| 1997 | | ''[[:d:Q124770375|Ивановский, Владислав Викторович]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-03-23 | ''[[:d:Q4341875|Pavlodar Okrug]]''<br/>''[[:d:Q509303|Pavlodar District]]'' | | | | | data-sort-value="2000" | 2000-11-06 |- | style='text-align:right'| 1998 | [[Файл:Алтушкин Игорь.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4063015|Игорь Алтушкин]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-09-10 | [[Екатеринбург]] | [[Урал дәүләт икътисад университеты]] | [[эшкуар]] | | [[:commons:Category:Igor Altushkin|Igor Altushkin]] | |- | style='text-align:right'| 1999 | [[Файл:Igor Babushkin (skfo.gov.ru).jpg|center|128px]] | [[Игорь Бабушкин]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-05 | [[Рыбинск]] | ''[[:d:Q4304386|Мәскәү югары хәрби җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q4141615|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәтенең Галицино чик буе гаскәрләре институты]]'' | [[хокук белгече]] | | [[:commons:Category:Igor Babushkin|Igor Babushkin]] | |- | style='text-align:right'| 2000 | [[Файл:DmitrievI.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q433411|Игорь Дмитриев]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-05-29 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | [[:commons:Category:Igor Borisovich Dmitriev|Igor Borisovich Dmitriev]] | data-sort-value="2008" | 2008-01-26 |- | style='text-align:right'| 2001 | [[Файл:Igor Ivanov 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q378027|Игорь Иванов]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-09-23 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q4304417|Moscow Military Academy]]''<br/>''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q7330070|чит ил эшләре министры]]'' | ''[[:d:Q1665033|РФА дөнья икътисады һәм халыкара мөнәсәбәтләр институты]]'' | [[:commons:Category:Igor Sergeyevich Ivanov|Igor Sergeyevich Ivanov]] | |- | style='text-align:right'| 2002 | [[Файл:Igor Kostykov (official portrait).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q59021350|Игорь Костюков]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-02-21 | [[Амур өлкәсе]] | ''[[:d:Q4114415|Россия Федерациясе Саклану министрлыгының хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]''<br/>[[Адмирал]] | | [[:commons:Category:Igor Kostyukov|Igor Kostyukov]] | |- | style='text-align:right'| 2003 | [[Файл:Igor Krasnov (2025-11-05).png|center|128px]] | ''[[:d:Q19908285|Игорь Краснов]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-12-24 | [[Архангельск]] | ''[[:d:Q4371750|Поморье дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q1971388|җинаи тикшеренүче]]''<br/>''[[:d:Q600751|прокурор]]''<br/>''[[:d:Q16533|хөкемче]]'' | | [[:commons:Category:Igor Krasnov|Igor Krasnov]] | |- | style='text-align:right'| 2004 | [[Файл:Igor Krutoy (2020-02-05).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2631745|Игорь Крутой]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-07-29 | ''[[:d:Q591848|Һайворон]]'' | ''[[:d:Q2022998|Леонид Витальевич Собинов исемендәге Сарытау дәүләт консерваториясе]]''<br/>''[[:d:Q12116596|Kropyvnytskyi College of Music]]'' | [[җырчы]]<br/>[[композитор]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]''<br/>''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>''[[:d:Q29169123|баянчы]]'' | | [[:commons:Category:Igor Krutoy|Igor Krutoy]] | |- | style='text-align:right'| 2005 | [[Файл:Igor Maslennikov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1273278|Игорь Масленников]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-10-26 | [[Түбән Новгород]] | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q1540876|Санкт-Петербург дәүләт кино һәм телевидение университеты]]'' | | data-sort-value="2022" | 2022-09-17 |- | style='text-align:right'| 2006 | [[Файл:Igor Tarchevsky (2011-01-24).jpg|center|128px]] | [[Игорь Тарчевский]] | data-sort-value="1931" | 1931-01-24 | [[Омск]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q2374149|ботаник]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[:commons:Category:Igor Tarchevsky|Igor Tarchevsky]] | |- | style='text-align:right'| 2007 | [[Файл:BMSTU-FedorovIB.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4493976|Игорь Фёдоров]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-04-15 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q1326886|инженер-электрик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[:commons:Category:Igor Fedorov|Igor Fedorov]] | data-sort-value="2023" | 2023-08-27 |- | style='text-align:right'| 2008 | [[Файл:First Deputy Prime Minister Igor Ivanovich Shuvalov of the Russian Federation - (4420478403) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Игорь Шувалов]] | data-sort-value="1967" | 1967-01-04 | [[Билибино]] | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[адвокат]] | | [[:commons:Category:Igor Shuvalov|Igor Shuvalov]] | |- | style='text-align:right'| 2009 | [[Файл:Ildar Akhmerov 2021.jpg|center|128px]] | [[Илдар Әхмәрев]] | data-sort-value="1965" | 1965-08-07 | [[Казан]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Ildar Akhmerov|Ildar Akhmerov]] | |- | style='text-align:right'| 2010 | [[Файл:Ildus Mostyukov (2020-12-09).jpg|center|128px]] | [[Илдус Мостюков|Илдус Мәстүкев]] | data-sort-value="1928" | 1928-03-06 | [[Казан]] | [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]] | [[галим]] | | [[:commons:Category:Ildus Mostyukov|Ildus Mostyukov]] | data-sort-value="2024" | 2024-07-06 |- | style='text-align:right'| 2011 | [[Файл:MetshinIR.jpg|center|128px]] | [[Илсур Метшин]] | data-sort-value="1969" | 1969-04-24 | [[Түбән Кама]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Ilsur Metshin|Ilsur Metshin]] | |- | style='text-align:right'| 2012 | [[Файл:Илья Глазунов, 2015.jpg|center|128px]] | [[Илья Глазунов]] | data-sort-value="1930" | 1930-06-10 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4201516|И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | ''[[:d:Q4304069|Василий Иванович Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт академия сәнгать институты]]'' | [[:commons:Category:Ilya Glazunov|Ilya Glazunov]] | data-sort-value="2017" | 2017-07-09 |- | style='text-align:right'| 2013 | | ''[[:d:Q120281604|Индык, Павел Викторович]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-12-16 | [[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 2014 | [[Файл:Akopyam portret.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q7498958|Иосиф Акопян]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-08-28 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]'' | [[галим]]<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q4304220|MNII Agat]]'' | [[:commons:Category:Joseph Hakobyan|Joseph Hakobyan]] | |- | style='text-align:right'| 2015 | | [[Иосиф Ворович]] | data-sort-value="1920" | 1920-06-21 | [[Стародуб]] | ''[[:d:Q1934904|Николай Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[математик]] | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | | data-sort-value="2001" | 2001-09-06 |- | style='text-align:right'| 2016 | [[Файл:Irek Zaripov.jpg|center|128px]] | [[Ирек Зарипов]] | data-sort-value="1983" | 1983-03-27 | [[Стәрлетамак]] | | ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]'' | | [[:commons:Category:Irek Zaripov|Irek Zaripov]] | |- | style='text-align:right'| 2017 | [[Файл:Irina Antonova 02 (mos.ru) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q452606|Ирина Антонова]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-03-20 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4484266|Мәскәү дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q47090899|музей эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]'' | ''[[:d:Q4872|Пушкин ис. дәүләт тасвирый сәнгать музее]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Irina Antonova|Irina Antonova]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-30 |- | style='text-align:right'| 2018 | [[Файл:Aliyevs and Irina Viner-Usmanova 17 May 2019 04 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2288379|Ирина Винер-Усманова]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-07-30 | [[Сәмәрканд]] | | ''[[:d:Q16947675|гимнаст]]''<br/>''[[:d:Q42331265|гимнастика тренеры]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]'' | ''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]'' | [[:commons:Category:Irina Viner|Irina Viner]] | |- | style='text-align:right'| 2019 | | [[Ирина Ликсо]] | data-sort-value="1920" | 1920-04-14 | [[Витебск]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-04-04 |- | style='text-align:right'| 2020 | [[Файл:IMiroshnichenko.jpg|center|128px]] | [[Ирина Мирошниченко]] | data-sort-value="1942" | 1942-07-24 | [[Барнавыл]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]] | | [[:commons:Category:Irina Miroshnichenko|Irina Miroshnichenko]] | data-sort-value="2023" | 2023-08-03 |- | style='text-align:right'| 2021 | [[Файл:Irina Rodnina 2018.jpg|center|128px]] | [[Ирина Роднина]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-12 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q13219587|фигурист]]''<br/>''[[:d:Q57199189|figure skating coach]]'' | | [[:commons:Category:Irina Rodnina|Irina Rodnina]] | |- | style='text-align:right'| 2022 | [[Файл:Ismail Berdiyev (2011-07-19).jpg|center|128px]] | [[Исмаил Бердиев]] | data-sort-value="1954" | 1954-02-27 | [[Аксукент]] | [[Мир Араб мәдрәсәсе]] | [[мөфти]]<br/>''[[:d:Q189459|голәмә]]'' | | [[:commons:Category:Ismail Berdiyev|Ismail Berdiyev]] | data-sort-value="2024" | 2024-08-05 |- | style='text-align:right'| 2023 | [[Файл:Ishak Mashbash1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4286084|Исхак Машбаш]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-05-28 | ''[[:d:Q918593|Uspensky District]]'' | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | [[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>[[язучы]] | | [[:commons:Category:Ishak Mashbash|Ishak Mashbash]] | |- | style='text-align:right'| 2024 | [[Файл:Калабухов Николай Семёнович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24009856|Калабухов, Николай Семёнович]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-01-01 | ''[[:d:Q2361186|Parabelsky District]]'' | ''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Kalabykhov|Nikolay Kalabykhov]] | |- | style='text-align:right'| 2025 | | ''[[:d:Q48956266|Калмыков, Юрий Павлович]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-29 | [[Ярославль]] | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | [[галим]] | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 2026 | [[Файл:Исхаков Камиль Шамильевич.jpg|center|128px]] | [[Камил Исхаков]] | data-sort-value="1949" | 1949-02-08 | [[Казан]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Kamil Iskhakov|Kamil Iskhakov]] | |- | style='text-align:right'| 2027 | | ''[[:d:Q109487574|Капустин, Владимир Александрович]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-03-13 | [[Находка]] | | | | | data-sort-value="2025" | 2025-09-25 |- | style='text-align:right'| 2028 | | ''[[:d:Q109492794|Кармазинов, Феликс Владимирович]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-10-06 | [[Кронштадт]] | | | | | data-sort-value="2019" | 2019-06-13 |- | style='text-align:right'| 2029 | | ''[[:d:Q65153943|Касьяников, Вениамин Алексеевич]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-03-27 | | [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]] | | | | |- | style='text-align:right'| 2030 | [[Файл:Kev Salikhov (2006-11-03) 02.jpg|center|128px]] | [[Кев Салихов]] | data-sort-value="1936" | 1936-11-03 | [[Бәләбәй районы|Бәләбәй райуны]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[:commons:Category:Kev Salikhov|Kev Salikhov]] | |- | style='text-align:right'| 2031 | | ''[[:d:Q97176991|Келехсаев, Владимир Ильич]]'' | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q4505732|Tsinagari]]''<br/>''[[:d:Q877642|Көньяк Осетия автономияле өлкәсе]]'' | ''[[:d:Q4304238|РФ ФИХ чик буе гаскәрләре институты]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2032 | [[Файл:Kir Bulychev 1997.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q360292|Kir Bulychev]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-10-18 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]'' | ''[[:d:Q18844224|язучы-фантаст]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q201788|тарихчы]]''<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>''[[:d:Q333634|тәрҗемәче]]''<br/>''[[:d:Q1731155|шәркыятьче]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q17167049|әдәбият белгече]]''<br/>''[[:d:Q4287237|phalerist]]'' | ''[[:d:Q154528|РФА Шәркыятьчелек институты]]'' | [[:commons:Category:Kir Bulychev|Kir Bulychev]] | data-sort-value="2003" | 2003-09-05 |- | style='text-align:right'| 2033 | [[Файл:Кирилл Лавров,.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q664373|Кирилл Лавров]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-09-15 | [[Санкт-Петербург]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q1994283|Lesya Ukrainka National Academic Theater]]'' | [[:commons:Category:Kirill Lavrov|Kirill Lavrov]] | data-sort-value="2007" | 2007-04-27 |- | style='text-align:right'| 2034 | [[Файл:Михайлов Кирилл Андреевич.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q2578447|Кирилл Михайлов]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-04-02 | [[Кайрак (Мишкә районы)|Кайрак]] | | ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 2035 | | ''[[:d:Q109495711|Кириллов, Павел Леонидович]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-08-20 | [[Чистай]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | | ''[[:d:Q126824|Александр Ильич Лейпунский исемендәге Физика һәм энергетика институты — Россия Федерациясе дәүләт фәнни үзәге]]''<br/>''[[:d:Q976613|Obninsk Institute for Nuclear Power Engineering]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-10-08 |- | style='text-align:right'| 2036 | | ''[[:d:Q113231241|Кискачи, Юрий Валентинович]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-10-10 | [[Одесса]] | ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]'' | [[менеджер]]<br/>''[[:d:Q1055894|депутат]]''<br/>''[[:d:Q1326886|инженер-электрик]]'' | | | data-sort-value="2003" | 2003-07-11 |- | style='text-align:right'| 2037 | [[Файл:Klara Luchko.JPG|center|128px]] | [[Клара Лучко]] | data-sort-value="1925" | 1925-07-01 | ''[[:d:Q2000843|Chutove]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q1001385|Дәүләт кино актеры театры]]'' | [[:commons:Category:Klara Luchko|Klara Luchko]] | data-sort-value="2005" | 2005-03-26 |- | style='text-align:right'| 2038 | [[Файл:Metropolitan Kliment (Kapalin).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4223669|Климент (Капалин)]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-07 | ''[[:d:Q2473062|Udelnaya]]'' | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | ''[[:d:Q4210420|Константин Эдуардович Циолковский исемендәге Калуга дәүләт университеты]]'' | [[:commons:Category:Kliment (Kapalin)|Kliment (Kapalin)]] | |- | style='text-align:right'| 2039 | | ''[[:d:Q55102353|Кобец, Вячеслав Иванович]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-10-01 | ''[[:d:Q1254978|Novoalexandrovsky District]]'' | | | | | |- | style='text-align:right'| 2040 | | ''[[:d:Q124753994|Коваленко, Виктор Андреевич]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-06-29 | | | [[менеджер]] | | | data-sort-value="2000" | 2000-12-24 |- | style='text-align:right'| 2041 | | ''[[:d:Q120280129|Ковалёв, Владимир Андреевич]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-11-23 | ''[[:d:Q16272149|Ailo-Atynakovo]]'' | | | | | data-sort-value="2023" | 2023-09-29 |- | style='text-align:right'| 2042 | | ''[[:d:Q50370016|Кондратьев, Вадим Ильич]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-07-23 | [[Ярославль]] | | [[галим]] | | | |- | style='text-align:right'| 2043 | | ''[[:d:Q15079449|Константин Першилин]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-01-01 | [[Ростов-на-Дону]] | [[Себер дәүләт инженерия һәм биотехнология университеты]] | ''[[:d:Q1781198|агроном]]'' | [[Себер дәүләт инженерия һәм биотехнология университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 2044 | [[Файл:Konstantin Tolkachyov (cropped).jpg|center|128px]] | [[Константин Толкачёв]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-01 | [[Новокузнецк]] | ''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Konstantin Tolkachov|Konstantin Tolkachov]] | data-sort-value="2026" | 2026-05-04 |- | style='text-align:right'| 2045 | [[Файл:Konstantin Chuychenko kremlin.jpg|center|128px]] | [[Константин Чуйченко]] | data-sort-value="1965" | 1965-07-12 | [[Липецк]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Konstantin Chuychenko|Konstantin Chuychenko]] | |- | style='text-align:right'| 2046 | [[Файл:Константин Эрнст (29-01-2026) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4532584|Константин Эрнст]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-02-06 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4086904|Санкт-Петербург дәүләт университетының биология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1531782|Климент Аркадьевич Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>''[[:d:Q2059704|телережиссёр]]''<br/>''[[:d:Q56425414|media manager]]'' | [[Первый канал (Россия)|Первый канал]] | [[:commons:Category:Konstantin Ernst|Konstantin Ernst]] | |- | style='text-align:right'| 2047 | | ''[[:d:Q126970087|Корнеев, Николай Михайлович]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-02-23 | ''[[:d:Q4463366|Троекурово]]'' | | | | | data-sort-value="2018" | 2018-12-25 |- | style='text-align:right'| 2048 | | ''[[:d:Q126974343|Корницкий, Игорь Петрович]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-03-03 | | | | | | data-sort-value="2025" | 2025-05-20 |- | style='text-align:right'| 2049 | | ''[[:d:Q55106523|Косован, Анатолий Павлович]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-08-03 | [[Винница өлкәсе]] | ''[[:d:Q4315127|National University of Food Technologies]]'' | [[галим]] | | | |- | style='text-align:right'| 2050 | [[Файл:Valentin Kostyukov and Rustam Minnikhanov (2017-05-11) 06.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109485303|Костюков, Валентин Ефимович]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-12 | [[Түбән Новгород өлкәсе]] | ''[[:d:Q4318652|Нижгар ил яраклама үнивирситите]]'' | | ''[[:d:Q3152467|Россия федераль атом төш үзәге — Бөтенроссия эксперименталь физика фәнни-тикшеренү үзәге]]'' | [[:commons:Category:Valentin Kostyukov|Valentin Kostyukov]] | |- | style='text-align:right'| 2051 | [[Файл:Konstantin Kotenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q86724028|Котенко, Константин Валентинович]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-01-22 | [[Акмола өлкәсе|Акмулла өлкәсе]] | ''[[:d:Q4287774|Astana Medical University]]'' | | | [[:commons:Category:Konstantin Kotenko|Konstantin Kotenko]] | |- | style='text-align:right'| 2052 | [[Файл:Kronid Gogolev 1976.jpg|center|128px]] | [[Кронид Гоголев]] | data-sort-value="1926" | 1926-07-13 | ''[[:d:Q4440581|Starorussky Uyezd]]'' | ''[[:d:Q323681|А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]'' | | [[:commons:Category:Kronid Gogolev|Kronid Gogolev]] | data-sort-value="2013" | 2013-04-10 |- | style='text-align:right'| 2053 | | ''[[:d:Q131305504|Крутских, Борис Андреевич]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-08-24 | ''[[:d:Q24685059|Pàixkovo]]'' | | | ''[[:d:Q1968068|Arctic and Antarctic Research Institute]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011 |- | style='text-align:right'| 2054 | | ''[[:d:Q109495843|Крюков, Владимир Дмитриевич]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-05-23 | [[Петергоф|Петерһоф]]<br/>[[Ленинград өлкәсе]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | | ''[[:d:Q16692601|Rosgeologia]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-05-12 |- | style='text-align:right'| 2055 | | ''[[:d:Q85861810|Кудрявцев, Геннадий Иванович]]'' | data-sort-value="1947" | 1947 | ''[[:d:Q74881|Dalian]]'' | [[Удмурт дәүләт университеты]] | | | | |- | style='text-align:right'| 2056 | [[Файл:Vladimir Fyodorovich Kulakov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16668567|Vladimir Kulakov]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-11-02 | [[Била Церква|Била-Серква]] | ''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Vladimir Fyodorovich Kulakov|Vladimir Fyodorovich Kulakov]] | data-sort-value="2014" | 2014-08-01 |- | style='text-align:right'| 2057 | [[Файл:Kirill Kulakov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q131356327|Кулаков, Кирилл Денисович]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-07-20 | ''[[:d:Q4323154|Новоандриановка]]''<br/>''[[:d:Q1985722|Матвеев-Курган районы]]'' | | | | [[:commons:Category:Kirill Kulakov|Kirill Kulakov]] | |- | style='text-align:right'| 2058 | | ''[[:d:Q109484975|Курташин Владимир Егорович]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-09-02 | ''[[:d:Q23977047|Кремлево]]''<br/>[[Рязань өлкәсе]] | | | | | data-sort-value="2008" | 2008-09-16 |- | style='text-align:right'| 2059 | | ''[[:d:Q60831054|Кутырев, Владимир Викторович]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-08-30 | [[Веймар]] | ''[[:d:Q4408455|Сарытау дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q864503|биолог]]'' | ''[[:d:Q19909110|Microbe]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2060 | [[Файл:Brycheva.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4097393|Лариса Брычёва]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-05-26 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4201486|РФА дәүләт һәм хокук институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Larisa Brychyova|Larisa Brychyova]] | |- | style='text-align:right'| 2061 | [[Файл:Larisa Latynina, 2010.jpg|center|128px]] | [[Лариса Латынина]] | data-sort-value="1934" | 1934-12-27 | [[Херсон]] | | ''[[:d:Q13381572|спорт гимнасты]]''<br/>''[[:d:Q805221|балет артисты]]'' | | [[:commons:Category:Larisa Latynina|Larisa Latynina]] | |- | style='text-align:right'| 2062 | | [[Лев Барков]] | data-sort-value="1928" | 1928-10-24 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q1794356|"Курчатов институты" илкүләм тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q1063329|РФА СБ Төш физикасы институты]]''<br/>''[[:d:Q1637997|Новосибирск дәүләт университеты]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-02-09 |- | style='text-align:right'| 2063 | [[Файл:Королёв Лев Николаевич Z1D8335.jpg|center|128px]] | [[Лев Королёв]] | data-sort-value="1926" | 1926-09-06 | [[Подольск]] | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q82594|информатика өлкәсендә белгеч]]''<br/>[[математик]] | ''[[:d:Q1962793|Lebedev Institute of Precision Mechanics and Computer Engineering]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Lev Korolyov|Lev Korolyov]] | data-sort-value="2016" | 2016-01-05 |- | style='text-align:right'| 2064 | [[Файл:Лев Лещенко (29-03-2026) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2622339|Лев Лещенко]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-02-01 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]'' | | [[:commons:Category:Lev Leshchenko|Lev Leshchenko]] | |- | style='text-align:right'| 2065 | | [[Лев Овсянников]] | data-sort-value="1919" | 1919-04-22 | [[Васильсурск|Василсурски]] | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]''<br/>''[[:d:Q3025301|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясе]]'' | [[математик]] | ''[[:d:Q3032414|Россия фәннәр академиясенең Себер бүлекчәсе]]'' | [[:commons:Category:Lev Ovsyannikov|Lev Ovsyannikov]] | data-sort-value="2014" | 2014-05-23 |- | style='text-align:right'| 2066 | | ''[[:d:Q20508476|Лев Пирузян]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-07-16 | [[Әрмән Совет Социалистик Республикасы]] | ''[[:d:Q2082826|Мхитар Гераци исемендәге Ереван дәүләт медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4201824|РФА химик физика институты]]'' | | data-sort-value="2013" | 2013-10-04 |- | style='text-align:right'| 2067 | | ''[[:d:Q55860953|Лев Полосин]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-12-25 | ''[[:d:Q110755263|Avilovo]]'' | ''[[:d:Q133694609|Криворожский горный колледж]]''<br/>''[[:d:Q4146678|Гнесиннар ис. дәүләт музыка укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[җырчы]] | ''[[:d:Q4304432|Mosconcert]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2068 | [[Файл:Церемония вручения государственных наград Российской Федерации 22 декабря 2014 года 10.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4057379|Лейла Адамян]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-20 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q2640827|гинеколог]]''<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q13638192|акушер]]'' | ''[[:d:Q16679867|Акушырлык, гинекология һәм перинатология фәнни үзәге]]''<br/>''[[:d:Q19909671|Академик В.И. Кулаков исемендәге Илкүләм акушерлык, гинекология һәм перинаталогия медицина тикшеренү үзәге]]'' | [[:commons:Category:Leyla Adamyan|Leyla Adamyan]] | |- | style='text-align:right'| 2069 | [[Файл:Leo Bokeria M2017-05.jpg|center|128px]] | [[Лео Бокерия]] | data-sort-value="1939" | 1939-12-22 | [[Очамчира]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[хирург]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q19842026|кардиохирург]]''<br/>[[кардиология]] | ''[[:d:Q4314610|А. Н. Бакулев исемендәге Россия илкүләм йөрәк һәм тамырлары хирургиясе медицина тикшеренү үзәге]]'' | [[:commons:Category:Leo Bokeria|Leo Bokeria]] | |- | style='text-align:right'| 2070 | | [[Леонид Абалкин]] | data-sort-value="1930" | 1930-05-05 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | | data-sort-value="2011" | 2011-05-02 |- | style='text-align:right'| 2071 | [[Файл:Leonid Bronevoy (2008) 03.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1962550|Леонид Броневой]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-12-17 | [[Киев]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''<br/>''[[:d:Q4146801|Үзбәкстан дәүләт сәнгать институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q4304134|Кече Бронная театры]]''<br/>''[[:d:Q4274098|Александр Сергеевич Пушкин исемендәге Магнитогорск драма театры]]''<br/>''[[:d:Q4336201|Максим Горький исемендәге Ырынбур өлкә драма театры]]''<br/>''[[:d:Q16640039|Михаил Юрьевич Лермонтов исемендәге Грозный рус драма театры]]''<br/>''[[:d:Q4125407|Алексей Васильевич Кольцов исемендәге Воронеж академия драма театры]]''<br/>''[[:d:Q2396186|"Ленком" театры]]'' | [[:commons:Category:Leonid Bronevoy|Leonid Bronevoy]] | data-sort-value="2017" | 2017-12-09 |- | style='text-align:right'| 2072 | [[Файл:Kuznetsov leonid grigorievich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4245002|Леонид Кузнецов (инженер)]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-19 | ''[[:d:Q370727|Kaduysky District]]'' | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | | | [[:commons:Category:Leonid Kuznetsov|Leonid Kuznetsov]] | |- | style='text-align:right'| 2073 | [[Файл:Ruimtevaartcongres Amsterdam VU Werner Von Braun + Sedov) aangetast, Bestanddeelnr 909-8098.jpg|center|128px]] | [[Леонид Седов]] | data-sort-value="1907" | 1907-11-01 | [[Ростов-на-Дону]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q205375|уйлап табучы]]'' | ''[[:d:Q1791304|РФ КК Гомумгаскәр академиясенең хәрби мөһәндисләр институты]]''<br/>''[[:d:Q190414|Профессор Николай Егорович Жуковский исемендәге Үзәк аерогидродинаминка институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q3152107|Keldysh Research Center]]''<br/>''[[:d:Q190610|Baranov Central Institute of Aviation Motor Development]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>''[[:d:Q508364|Moscow Institute of Thermal Technology]]'' | [[:commons:Category:Leonid Ivanovich Sedov|Leonid Ivanovich Sedov]] | data-sort-value="1999" | 1999-09-05 |- | style='text-align:right'| 2074 | [[Файл:Leonid Fedun.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1133203|Леонид Федун]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-04-05 | [[Киев]] | ''[[:d:Q4398488|Rostov Military Institute of Missile Forces]]'' | [[эшкуар]] | | [[:commons:Category:Leonid Fedun|Leonid Fedun]] | |- | style='text-align:right'| 2075 | [[Файл:Lidiya Smirnova.jpg|center|128px]] | [[Лидия Смирнова]] | data-sort-value="1915" | 1915-01-31 | [[Минзәлә|Минзәлә шәһәре]] | ''[[:d:Q4303894|Мәскәү дәүләт хореография академиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q141336|Мосфильм]]''<br/>''[[:d:Q1001385|Дәүләт кино актеры театры]]''<br/>''[[:d:Q4211519|Таһиров камера театры]]''<br/>''[[:d:Q4391503|Реалистик театр]]'' | [[:commons:Category:Lidiya Smirnova|Lidiya Smirnova]] | data-sort-value="2007" | 2007-07-25 |- | style='text-align:right'| 2076 | [[Файл:Николай Викторович Линченко на премии Доверие потребителя - 2024 (crop).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109488405|Линченко, Николай Викторович]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-05-30 | [[Санкт-Петербург]] | | | | [[:commons:Category:Nikolay Linchenko|Nikolay Linchenko]] | |- | style='text-align:right'| 2077 | | ''[[:d:Q112989148|Лиферов, Анатолий Петрович]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-08-04 | ''[[:d:Q18771513|Врачово-Горки]]''<br/>''[[:d:Q2627627|Lukhovitsky District]]'' | ''[[:d:Q4424975|Смоленск дәүләт университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4424975|Смоленск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4402655|С.А. Есенин исемендәге Рязань дәүләт университеты]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-11-21 |- | style='text-align:right'| 2078 | [[Файл:Liya Akhedzhakova asv2023-10.jpg|center|128px]] | [[Лия Ахеджакова]] | data-sort-value="1938" | 1938-07-09 | [[Днипро]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | [[:commons:Category:Liya Akhedzhakova|Liya Akhedzhakova]] | |- | style='text-align:right'| 2079 | | ''[[:d:Q42296280|Лопухов, Николай Петрович]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-02-28 | [[Задонск]] | | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 2080 | | ''[[:d:Q97276951|Луканин, Валентин Николаевич]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-03-13 | [[Орехово-Зуево]]<br/>[[Мәскәү өлкәсе]] | | | | | data-sort-value="2002" | 2002-06-13 |- | style='text-align:right'| 2081 | [[Файл:Opening of 5th Congress of teachers for Russian Language and Library 17.jpg|center|128px]] | [[Людмила Вербицкая]] | data-sort-value="1936" | 1936-06-17 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q80207|Львов милли университеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q13418253|филолог]]''<br/>''[[:d:Q60098894|русист]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Lyudmila Verbitskaya|Lyudmila Verbitskaya]] | data-sort-value="2019" | 2019-11-24 |- | style='text-align:right'| 2082 | [[Файл:Gurchenko 1980s.jpg|center|128px]] | [[Людмила Гурченко]] | data-sort-value="1935" | 1935-11-12 | [[Харьков]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]'' | | [[:commons:Category:Lyudmila Gurchenko|Lyudmila Gurchenko]] | data-sort-value="2011" | 2011-03-30 |- | style='text-align:right'| 2083 | [[Файл:Ludmila Kasatkina 9 sept 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Людмила Касаткина]] | data-sort-value="1925" | 1925-05-15 | [[Вязьма]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | [[:commons:Category:Ludmila Kasatkina|Ludmila Kasatkina]] | data-sort-value="2012" | 2012-02-22 |- | style='text-align:right'| 2084 | [[Файл:Magomedsalam Magomedalievich Magomedov.jpg|center|128px]] | [[Магомедсалам Магомедов]] | data-sort-value="1964" | 1964-06-01 | ''[[:d:Q4256248|Леваши]]'' | [[Дагстан дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q937857|футболчы]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Magomedsalam Magomedov|Magomedsalam Magomedov]] | |- | style='text-align:right'| 2085 | | ''[[:d:Q28790639|Майдыков, Анатолий Фёдорович]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-01-04 | ''[[:d:Q25508575|Озерки]]''<br/>''[[:d:Q1761415|Pervomaysky District, Altai Krai]]''<br/>''[[:d:Q4186485|Көнбатыш Себер крае]]'' | ''[[:d:Q4334698|Россия ЭЭМның Омск академиясе]]''<br/>''[[:d:Q16678105|Moscow University of the Ministry of Internal Affairs of Russia]]'' | [[офицер]] | ''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2086 | [[Файл:Maya Plisetskaya (2009-04-21).jpg|center|128px]] | [[Майя Плисецкая]] | data-sort-value="1925" | 1925-11-20 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]''<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]'' | | [[:commons:Category:Maya Plisetskaya|Maya Plisetskaya]] | data-sort-value="2015" | 2015-05-02 |- | style='text-align:right'| 2087 | [[Файл:Maxim Oreshkin (11 December 2017).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5626203|Максим Орешкин]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-07-21 | [[Мәскәү]] | [[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[менеджер]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Россия Хөкүмәте|Россия Федерациясе Хөкүмәте]]<br/>''[[:d:Q1119857|Rosbank]]''<br/>''[[:d:Q7907607|VTB Capital]]''<br/>[[Rusiä Federatsiäseneñ Üzäk bankı|Русия Федерациясенең Үзәк банкы]]<br/>''[[:d:Q1958033|Россия Федерациясенең финанс министрлыгы]]''<br/>''[[:d:Q27949357|Crédit Agricole CIB (Russia)]]''<br/>''[[:d:Q2060629|Presidential Administration of Russia]]'' | [[:commons:Category:Maxim Oreshkin|Maxim Oreshkin]] | |- | style='text-align:right'| 2088 | [[Файл:Максим Траньков.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q429509|Максим Траньков]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-10-07 | [[Пермь]] | ''[[:d:Q1778321|Мәскәү дәүләт педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''<br/>''[[:d:Q57199189|figure skating coach]]'' | | [[:commons:Category:Maxim Trankov|Maxim Trankov]] | |- | style='text-align:right'| 2089 | | ''[[:d:Q109487433|Мамров, Василий Яковлевич]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-07-22 | [[Асенкритовка]] | | | | | data-sort-value="2013" | 2013-08-04 |- | style='text-align:right'| 2090 | [[Файл:Mansur Hasanov (2006-02-03).jpg|center|128px]] | [[Мансур Хәсәнов]] | data-sort-value="1930" | 1930-06-25 | [[Зәй районы]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>[[Алабуга мәдәният һәм сәнгать көллияте]] | [[галим]] | [[КПССның Татарстан өлкә комитеты]]<br/>[[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе]]<br/>[[Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты]] | [[:commons:Category:Mansur Hasanov|Mansur Hasanov]] | data-sort-value="2010" | 2010-03-13 |- | style='text-align:right'| 2091 | [[Файл:Камболов Марат Аркадьевич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q140249671|Марат Камболов]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-01-02 | ''[[:d:Q4494659|Khaznidon]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q1794356|"Курчатов институты" илкүләм тикшеренү үзәге]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2092 | [[Файл:Marat Khusnullin official portrait.jpg|center|128px]] | [[Марат Хөснуллин]] | data-sort-value="1966" | 1966-08-09 | [[Казан]] | [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]]<br/>''[[:d:Q2413375|Ачык университет]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[Россия Хөкүмәте|Россия Федерациясе Хөкүмәте]] | [[:commons:Category:Marat Khusnullin|Marat Khusnullin]] | |- | style='text-align:right'| 2093 | [[Файл:Marat Akhmetov (gossov.tatarstan.ru).jpg|center|128px]] | [[Марат Әхмәтов (1954)|Марат Әхмәтов]] | data-sort-value="1954" | 1954-06-16 | [[Хәсәншәех]] | [[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе|Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]] | ''[[:d:Q202883|ветеринар]]'' | [[Татарстан Республикасы Дәүләт Советы]]<br/>[[Татарстан Республикасы Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгы]] | [[:commons:Category:Marat Akhmetov|Marat Akhmetov]] | |- | style='text-align:right'| 2094 | [[Файл:Mark Varshaver.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28797914|Марк Варшавер]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-11 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q28803918|Nizhogordskoe teatrlnoye yschlishe Evatigneev]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[Администратор]]<br/>''[[:d:Q1162163|директор]]'' | ''[[:d:Q2396186|"Ленком" театры]]'' | [[:commons:Category:Mark Varshaver|Mark Varshaver]] | |- | style='text-align:right'| 2095 | [[Файл:Mark Zakharov 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1229601|Марк Захаров]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-10-13 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q1776724|театр директоры]]'' | ''[[:d:Q4304032|Мәскәү академия сатира театры]]''<br/>[[Пермь дәүләт университеты|Пермь дәүләт илкүләм тикшеренү университеты]] | [[:commons:Category:Mark Zakharov|Mark Zakharov]] | data-sort-value="2019" | 2019-09-28 |- | style='text-align:right'| 2096 | [[Файл:Mark Kurtser.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4249002|Марк Курцер]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-06-30 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q13638192|акушер]]'' | | [[:commons:Category:Mark Kurtser|Mark Kurtser]] | |- | style='text-align:right'| 2097 | [[Файл:Marlen Khutsiev 01.jpg|center|128px]] | [[Марлен Хуциев]] | data-sort-value="1925" | 1925-10-04 | [[Tbilisi|Тбилиси]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]''<br/>''[[:d:Q1414443|кинематографист]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Marlen Khutsiev|Marlen Khutsiev]] | data-sort-value="2019" | 2019-03-19 |- | style='text-align:right'| 2098 | | ''[[:d:Q112993982|Мартынов, Владимир Иванович]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-05-30 | [[Грязи|Грәзи]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="1998" | 1998-01-30 |- | style='text-align:right'| 2099 | | ''[[:d:Q70251960|Мартынов, Иван Антонович]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-12-02 | ''[[:d:Q1765981|Orlovsky District]]'' | ''[[:d:Q4304093|А. Н. Косыгин исемендәге Мәскәү дәүләт текстиль университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4304093|А. Н. Косыгин исемендәге Мәскәү дәүләт текстиль университеты]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-04-13 |- | style='text-align:right'| 2100 | | ''[[:d:Q124769669|Масканов, Солтон Амырович]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-05-15 | [[Мухор-Тархата]] | | | | | data-sort-value="2022" | 2022-06-15 |- | style='text-align:right'| 2101 | | ''[[:d:Q62713607|Матвеев, Виктор Васильевич]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-07-23 | [[Донецк]] | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | [[галим]] | | | |- | style='text-align:right'| 2102 | | ''[[:d:Q112992506|Махоткин, Николай Михайлович]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-12-09 | [[Калуга өлкәсе]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | data-sort-value="2004" | 2004-05-25 |- | style='text-align:right'| 2103 | | ''[[:d:Q126970833|Мезенцев, Александр Фёдорович]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-09-15 | [[Смоленск]] | | | | | data-sort-value="2013" | 2013-09-10 |- | style='text-align:right'| 2104 | | ''[[:d:Q109487969|Мигачев, Борис Сергеевич]]'' | data-sort-value="1933" | 1933 | | | | | | |- | style='text-align:right'| 2105 | [[Файл:Shaimiev official portrait 04.jpg|center|128px]] | [[Минтимер Шәймиев]] | data-sort-value="1937" | 1937-01-20 | [[Әнәк]] | [[Казан дәүләт аграр университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Mintimer Shaimiev|Mintimer Shaimiev]] | |- | style='text-align:right'| 2106 | | ''[[:d:Q109485855|Мирошников, Борис Николаевич]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-10-12 | [[Төрекмәнстан Совет Социалистик Республикасы|Төрекмән Совет Социалистик Республикасы]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2107 | [[Файл:Michael Babich 2019(1).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4074398|Михаил Бабич]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-05-28 | [[Рязань]] | ''[[:d:Q4402674|Ryazan Higher Military Command School of Communications]]''<br/>''[[:d:Q1131600|Дәүләт идарә университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Michael Babich|Michael Babich]] | |- | style='text-align:right'| 2108 | [[Файл:Михаил Боярский 1985 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q544641|Михаил Боярский]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-12-26 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q2381477|Россия дәүләт сәхнә сәнгатьләре институты]]'' | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q855091|гитарист]]''<br/>''[[:d:Q1075651|keyboardist]]''<br/>''[[:d:Q465501|каскадер]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q16678266|спорт җанатары]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Boyarsky|Mikhail Boyarsky]] | |- | style='text-align:right'| 2109 | [[Файл:Будниченко, Михаил Анатольевич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q126970830|Михаил Будниченко]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-11-18 | [[Северодвинск]] | | | | [[:commons:Category:Mikhail Budnichenko|Mikhail Budnichenko]] | |- | style='text-align:right'| 2110 | | [[Михаил Воронков]] | data-sort-value="1921" | 1921-12-06 | [[Орёл]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | | | data-sort-value="2014" | 2014-02-10 |- | style='text-align:right'| 2111 | [[Файл:Zhvanetsky.jpg|center|128px]] | [[Михаил Жванецкий]] | data-sort-value="1934" | 1934-03-06 | [[Одесса]] | ''[[:d:Q4331466|Odesa National Maritime University]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q9334029|сатирик]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q12406482|юморист]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q327029|механик]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Zhvanetsky|Mikhail Zhvanetsky]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-06 |- | style='text-align:right'| 2112 | [[Файл:Mikhail Zurabov-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1965600|Михаил Зурабов]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-10-03 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1131600|Дәүләт идарә университеты]]''<br/>''[[:d:Q4483553|239нчы санлы физика-математика лицее]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Yuryevich Zurabov|Mikhail Yuryevich Zurabov]] | |- | style='text-align:right'| 2113 | | [[Михаил Кийко|Михаил Кико]] | data-sort-value="1967" | 1967-05-12 | [[Уфа]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 2114 | [[Файл:16-03-2020 Mikhail Kovalchuk.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4225541|Михаил Ковальчук]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-21 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q1794356|"Курчатов институты" илкүләм тикшеренү үзәге]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Mikhail Kovalchuk|Mikhail Kovalchuk]] | |- | style='text-align:right'| 2115 | | ''[[:d:Q15070689|Михаил Кузнецов]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-08-21 | ''[[:d:Q4535103|Yurovo]]'' | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q1936668|miner]]'' | ''[[:d:Q2350636|Vympel]]'' | | data-sort-value="2004" | 2004-09-03 |- | style='text-align:right'| 2116 | [[Файл:Mikhail Mishustin (2026-02-25).jpg|center|128px]] | [[Михаил Мишустин]] | data-sort-value="1966" | 1966-03-03 | [[Лобня]] | ''[[:d:Q4304094|«Станкин» Мәскәү дәүләт технология университеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q16258947|beamter]]''<br/>''[[:d:Q2285706|хөкүмәт башлыгы]]'' | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]<br/>[[Россия Хөкүмәте|Россия Федерациясе Хөкүмәте]] | [[:commons:Category:Mikhail Mishustin|Mikhail Mishustin]] | |- | style='text-align:right'| 2117 | [[Файл:Mikhail Nikolayev in 2006.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2390534|Михаил Николаев]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-13 | ''[[:d:Q16896112|Oktyomtsy]]'' | [[Омск дәүләт аграр университеты|Пётр Аркадьевич Столыпин исемендәге Омск дәүләт аграр университеты]]<br/>''[[:d:Q15628703|СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Mikhail Nikolayev|Mikhail Nikolayev]] | data-sort-value="2023" | 2023-08-04 |- | style='text-align:right'| 2118 | [[Файл:Mikhail Piotrovsky - 2018 - 03.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2280388|Михаил Пиотровский]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-12-09 | [[Ереван]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q3621491|археолог]]''<br/>''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]'' | ''[[:d:Q132783|Эрмитаж музее]]'' | [[:commons:Category:Mikhail Piotrovsky|Mikhail Piotrovsky]] | |- | style='text-align:right'| 2119 | [[Файл:Visit of Mikhail Fradkov, Russian Prime Minister, to the EC - 2005.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q150080|Михаил Фрадков]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-09-01 | ''[[:d:Q15874|Kurumoch]]'' | ''[[:d:Q4304094|«Станкин» Мәскәү дәүләт технология университеты]]''<br/>''[[:d:Q4127435|Бөтенрусия тышкы сәүдә академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Fradkov|Mikhail Fradkov]] | |- | style='text-align:right'| 2120 | | ''[[:d:Q4493996|Михаил Фёдоров]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-05-11 | [[Таллинн]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | [[галим]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | | |- | style='text-align:right'| 2121 | [[Файл:Mikhail Shvydkoi in Moscow 06-2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q827054|Михаил Швыдкой]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-09-05 | [[Кант (шәһәр)|Кант]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q1792450|сәнгать белгече]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Mikhail Shvydkoi|Mikhail Shvydkoi]] | |- | style='text-align:right'| 2122 | [[Файл:Mikhail Shmakov 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4525581|Михаил Шмаков]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-12 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q1355654|югары фирка мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q15627169|профсоюз эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Shmakov|Mikhail Shmakov]] | |- | style='text-align:right'| 2123 | [[Файл:Mikhail Eskindarov, February 2012.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4532736|Михаил Эскиндаров]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-11-15 | ''[[:d:Q4085663|Besleney]]'' | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Mikhail Eskindarov|Mikhail Eskindarov]] | |- | style='text-align:right'| 2124 | | ''[[:d:Q109487871|Михайленко, Виталий Иванович]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-02-05 | ''[[:d:Q13667528|Voznesenovskoye]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 2125 | | ''[[:d:Q70252974|Михалёв, Владимир Петрович]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-01 | [[Өчарал]] | ''[[:d:Q1513804|Каныш Сәтбаев исемендәге Казакъ илкүләм техника университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 2126 | [[Файл:Sklifosovsky institute 4 August 2011 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4502045|Могели Хубутия]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-06-17 | [[Сухум]] | ''[[:d:Q4318620|Идел буе медицина тикшеренү университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q4304061|Николай Васильевич Склифосовский исемендәге Мәскәү шәһәр ашыгыч ярдәм фәнни-тикшеренү институты]]''<br/>''[[:d:Q4304082|Россия медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | [[:commons:Category:Mogeli Hubutia|Mogeli Hubutia]] | |- | style='text-align:right'| 2127 | | ''[[:d:Q4299143|Могильников, Владимир Сергеевич]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-09-29 | [[Тула]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 2128 | | ''[[:d:Q109495046|Мокров, Евгений Алексеевич]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-08-13 | [[Волгоград]] | [[Пенза дәүләт университеты]] | | [[Пенза дәүләт университеты]] | | data-sort-value="2021" | 2021-08-19 |- | style='text-align:right'| 2129 | [[Файл:Murat Kumpilov (2017-01-12).jpg|center|128px]] | [[Морат Кумпилов]] | data-sort-value="1973" | 1973-02-27 | ''[[:d:Q4475254|Ulyap]]'' | ''[[:d:Q4398497|Ростов дәүләт икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Murat Kumpilov|Murat Kumpilov]] | |- | style='text-align:right'| 2130 | | ''[[:d:Q112993291|Моров, Александр Александрович]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-07-01 | [[Омск]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2021" | 2021-09-15 |- | style='text-align:right'| 2131 | | ''[[:d:Q85863219|Мохначук, Иван Иванович]]'' | data-sort-value="1958" | 1958 | [[Инта]]<br/>[[Коми Автономияле Совет Социалистик Республикасы]] | | ''[[:d:Q820037|шахтёр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 2132 | [[Файл:Кажлаев, Мурад Магомедович, депутат ГД.jpg|center|128px]] | [[Мурад Кажлаев]] | data-sort-value="1931" | 1931-01-15 | [[Бакы]] | ''[[:d:Q61563|Бакы музыка академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q486748|пианист]]'' | | [[:commons:Category:Murad Kazhlaev|Murad Kazhlaev]] | data-sort-value="2023" | 2023-12-23 |- | style='text-align:right'| 2133 | | ''[[:d:Q70251881|Мураховский, Григорий Моисеевич]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-11-25 | ''[[:d:Q2641624|Tomashpil]]'' | | | | | data-sort-value="2019" | 2019-07-25 |- | style='text-align:right'| 2134 | | ''[[:d:Q60831880|Мурашкин, Борис Михайлович]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-09-18 | [[Воронеж]] | ''[[:d:Q2367144|МДУның физика факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4386632|All-Russian Scientific Research Institute Of Technical Physics]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-09-10 |- | style='text-align:right'| 2135 | | ''[[:d:Q63346609|Мухин, Николай Николаевич]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-11-30 | ''[[:d:Q1651594|Ferzikovsky District]]'' | | | | | |- | style='text-align:right'| 2136 | [[Файл:AlievMukhu..jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q559930|Муху Алиев]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-08-06 | ''[[:d:Q4451317|Тануси]]'' | [[Дагстан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Mukhu Aliyev|Mukhu Aliyev]] | |- | style='text-align:right'| 2137 | [[Файл:Даудов Магомед.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15065736|Мөхәммәт Давытов]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-02-26 | [[Михайловск (Ставрополь крае)]] | ''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]''<br/>[[Дагстан дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Magomed Daudov|Magomed Daudov]] | |- | style='text-align:right'| 2138 | [[Файл:BabkinaNG2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4074462|Надежда Бабкина]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-19 | [[Актүбә (Әстерхан өлкәсе)|Актүбә]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''<br/>''[[:d:Q372040|Гнесиннар исемендәге Россия музыка академиясе]]'' | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q2722764|радиотапшырулар алып баручысы]]'' | | [[:commons:Category:Nadezhda Babkina|Nadezhda Babkina]] | |- | style='text-align:right'| 2139 | | ''[[:d:Q124771841|Назаров, Юрий Леонидович]]'' | data-sort-value="1935" | 1935 | | | | | | data-sort-value="2007" | 2007 |- | style='text-align:right'| 2140 | [[Файл:Наиль Маганов.jpg|center|128px]] | [[Наил Мәганов]] | data-sort-value="1958" | 1958-07-28 | [[Әлмәт]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | | [[Татнефть]] | [[:commons:Category:Nail Maganov|Nail Maganov]] | |- | style='text-align:right'| 2141 | [[Файл:Najvalt.tif|center|128px]] | ''[[:d:Q60695316|Найвальт, Игорь Александрович]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-06-05 | ''[[:d:Q2494465|Khoroshiv Raion]]'' | | | | [[:commons:Category:Igor Najvalt|Igor Najvalt]] | data-sort-value="2018" | 2018-08-14 |- | style='text-align:right'| 2142 | [[Файл:Musikerporträts - Natalia Gutmann, Dresden 1998.jpg|center|128px]] | [[Наталия Гутман]] | data-sort-value="1942" | 1942-11-14 | [[Казан]] | [[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]]<br/>[[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q13219637|виолончелист]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | | |- | style='text-align:right'| 2143 | [[Файл:Наталия Михайловна Дудинская.JPG|center|128px]] | [[Наталия Дудинская]] | data-sort-value="1912" | 1912-08-08 | [[Харьков]] | [[Рус балеты академиясе]] | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q4070300|ballerina]]''<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]''<br/>[[балет]]<br/>''[[:d:Q5716684|биюче]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]'' | [[Рус балеты академиясе]] | [[:commons:Category:Natalia Dudinskaya|Natalia Dudinskaya]] | data-sort-value="2003" | 2003-01-29 |- | style='text-align:right'| 2144 | [[Файл:Natalya Gundareva 1976.jpg|center|128px]] | [[Наталья Гундарева]] | data-sort-value="1948" | 1948-08-28 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q1503571|Маяковский театры]]'' | [[:commons:Category:Natalia Gundareva|Natalia Gundareva]] | data-sort-value="2005" | 2005-05-15 |- | style='text-align:right'| 2145 | [[Файл:Natalya Komarova 2018.jpg|center|128px]] | [[Наталья Комарова]] | data-sort-value="1955" | 1955-10-21 | ''[[:d:Q16024604|Yazvo]]'' | ''[[:d:Q4166093|Донбасс дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Natalya Komarova|Natalya Komarova]] | |- | style='text-align:right'| 2146 | | [[Наум Орлов]] | data-sort-value="1924" | 1924-02-20 | [[Чернигов|Черниһив]] | ''[[:d:Q4220226|И. К. Карпенко-Карый исемендәге Киев илкүләм театр, кино һәм телевидение университеты]]'' | ''[[:d:Q487596|драматург]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | | | data-sort-value="2003" | 2003-08-01 |- | style='text-align:right'| 2147 | | ''[[:d:Q39083134|Наумов, Владимир Иванович]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-11-13 | [[Бологое]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-07-10 |- | style='text-align:right'| 2148 | [[Файл:Немов, Алексей.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q375537|Alexei Nemov]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-05-28 | ''[[:d:Q4077965|Barashevo]]'' | | ''[[:d:Q13381572|спорт гимнасты]]'' | | [[:commons:Category:Alexei Nemov|Alexei Nemov]] | |- | style='text-align:right'| 2149 | | ''[[:d:Q60835122|Неумывакин, Юрий Кириллович]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-03-25 | [[Мәскәү]] | | | | | data-sort-value="2009" | 2009-08-29 |- | style='text-align:right'| 2150 | [[Файл:Mikhalkov 2022.jpg|center|128px]] | [[Никита Михалков]] | data-sort-value="1945" | 1945-10-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''<br/>''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]''<br/>[[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]]<br/>''[[:d:Q4130727|1239 нче мәктәп (Мәскәү)]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>[[эшкуар]]<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q8246794|блогер]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q17125263|ютубчы]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Nikita Mikhalkov|Nikita Mikhalkov]] | |- | style='text-align:right'| 2151 | | ''[[:d:Q39487068|Никитин, Владимир Алексеевич]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-04-22 | ''[[:d:Q648958|Shebalinsky District]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | | | | data-sort-value="2020" | 2020-11-06 |- | style='text-align:right'| 2152 | | ''[[:d:Q109488055|Никитин, Евгений Александрович]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-11-18 | [[Коломна]] | | | | | data-sort-value="2005" | 2005-11-28 |- | style='text-align:right'| 2153 | [[Файл:Aleshin.jpg|center|128px]] | [[Николай Алёшин]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-10 | ''[[:d:Q1004223|Shilovsky District]]'' | ''[[:d:Q24931055|Bauman Moscow State Technical University department of welding technology and diagnostics]]''<br/>''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | [[:commons:Category:Nikolay P. Aleshin|Nikolay P. Aleshin]] | data-sort-value="2023" | 2023-02-11 |- | style='text-align:right'| 2154 | [[Файл:Nikolay Drozdov in Australia 2.jpg|center|128px]] | [[Николай Дроздов]] | data-sort-value="1937" | 1937-06-20 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q51954785|биогеограф]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[профессор]]<br/>''[[:d:Q2405480|тавыш яздыру актеры]]'' | ''[[:d:Q1965825|МДУның география факультеты]]'' | [[:commons:Category:Nikolay Drozdov|Nikolay Drozdov]] | |- | style='text-align:right'| 2155 | [[Файл:IzmerovNF.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17617334|Николай Измеров]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-12-19 | [[Бишкәк]] | ''[[:d:Q4452982|Ташкент медицина академиясе]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]''<br/>''[[:d:Q651566|гигиенист]]''<br/>[[профессор]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[:commons:Category:Nikolai Izmerov|Nikolai Izmerov]] | data-sort-value="2016" | 2016-12-23 |- | style='text-align:right'| 2156 | [[Файл:NKarachentsov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2365826|Николай Караченцов]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-10-27 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q465501|каскадер]]''<br/>''[[:d:Q855091|гитарист]]''<br/>''[[:d:Q11481802|dub actor]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Karachentsov|Nikolay Karachentsov]] | data-sort-value="2018" | 2018-10-26 |- | style='text-align:right'| 2157 | [[Файл:Kolesov.jpg|center|128px]] | [[Николай Колесов]] | data-sort-value="1956" | 1956-12-17 | [[Казан]] | [[Казан дәүләт финанс-икътисад институты|Казан дәүләт финанс һәм икътисад институты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Aleksandrovitsj Kolesov|Nikolay Aleksandrovitsj Kolesov]] | |- | style='text-align:right'| 2158 | [[Файл:Nikolay Kropachev 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4241674|Николай Кропачев]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-02-08 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Nikolay Kropachev|Nikolay Kropachev]] | |- | style='text-align:right'| 2159 | [[Файл:Laverov.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4252323|Николай Лавёров]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-01-12 | ''[[:d:Q257367|Архангельск өлкәсенең Коноша районы]]'' | ''[[:d:Q4146982|Дәүләт төсле металлар һәм алтын университеты]]'' | ''[[:d:Q520549|геолог]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q16335312|геохимик]]'' | ''[[:d:Q4201470|РФА Руда чыганаклары геологиясе, петрография, минералогия һәм геохимия институты]]'' | [[:commons:Category:Nikolay Lavyorov|Nikolay Lavyorov]] | data-sort-value="2016" | 2016-11-27 |- | style='text-align:right'| 2160 | | [[Николай Лемаев]] | data-sort-value="1929" | 1929-11-14 | ''[[:d:Q18782317|Красный Яр]]'' | [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | | | | data-sort-value="2000" | 2000-12-24 |- | style='text-align:right'| 2161 | [[Файл:Makarovets N A.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4275420|Николай Макаровец]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-21 | ''[[:d:Q2235501|Кролевец]]'' | ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]'' | [[галим]]<br/>''[[:d:Q23809299|баш конструктор]]''<br/>''[[:d:Q1048210|генераль директор]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]'' | [[:commons:Category:Nikolay Makarovets|Nikolay Makarovets]] | data-sort-value="2019" | 2019-03-31 |- | style='text-align:right'| 2162 | [[Файл:Nikolay Merkushkin.jpg|center|128px]] | [[Николай Меркушкин]] | data-sort-value="1951" | 1951-02-05 | ''[[:d:Q18793618|Новые Верхиссы]]'' | [[Мордовия дәүләт университеты|Николай Платонович Огарёв исемендәге Илкүләм тикшеренү Мордовия дәүләт университеты]] | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Merkushkin|Nikolay Merkushkin]] | |- | style='text-align:right'| 2163 | | [[Николай Некрасов (дирижёр)]] | data-sort-value="1932" | 1932-06-30 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q12130228|Moscow State Institute of Music named after A.G. Schnittke]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | | data-sort-value="2012" | 2012-03-21 |- | style='text-align:right'| 2164 | [[Файл:Nikolai Pankov, portret.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4344088|Николай Панков]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-12-02 | [[Кострома өлкәсе]] | ''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Nikolai Pankov|Nikolai Pankov]] | |- | style='text-align:right'| 2165 | [[Файл:Nikolay Patrushev 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q446865|Николай Патрушев]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-07-11 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4407693|Санкт-Петербург дәүләт диңгез техник университеты]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q42415980|Беларусь Республикасы Милли иминлек академиясе]]'' | [[инженер]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[офицер]]<br/>''[[:d:Q9352089|разведчик]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Patrushev|Nikolay Patrushev]] | |- | style='text-align:right'| 2166 | | [[Николай Петухов]] | data-sort-value="1938" | 1938-08-08 | [[Сембер өлкәсе]] | ''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2167 | [[Файл:Nikolay Plate.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4364718|Николай Платэ]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-11-04 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | [[:commons:Category:Nikolay Plate|Nikolay Plate]] | data-sort-value="2007" | 2007-03-16 |- | style='text-align:right'| 2168 | [[Файл:Nikolay Rogozhkin, 22 July 2011.jpg|center|128px]] | [[Николай Рогожкин]] | data-sort-value="1952" | 1952-06-21 | [[Мичуринск]] | [[Казан танк университеты|Казан югары хәрби башлыклар уку йорты]]<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Nikolay Rogozhkin (general)|Nikolay Rogozhkin (general)]] | |- | style='text-align:right'| 2169 | [[Файл:Nikolay Ryzhkov senator portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q366524|Николай Рыжков]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-09-28 | ''[[:d:Q4171560|Дылеевка]]''<br/>[[Торецк]] | ''[[:d:Q1938341|Урал дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q4286179|Донбасс дәүләт машина төзелеше академиясенең Машина төзелеше көллияте]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q11774156|мемуарист]]''<br/>''[[:d:Q15980158|язучы-документалист]]''<br/>''[[:d:Q484876|оешманың баш җитәкчесе]]'' | ''[[:d:Q1983444|Урал авыр машиналар төзелеше заводы]]'' | [[:commons:Category:Nikolay Ryzhkov|Nikolay Ryzhkov]] | data-sort-value="2024" | 2024-02-28 |- | style='text-align:right'| 2170 | [[Файл:SlichenkoN.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4423479|Николай Сличенко]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-12-27 | [[Белгород]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Slichenko|Nikolay Slichenko]] | data-sort-value="2021" | 2021-07-02 |- | style='text-align:right'| 2171 | [[Файл:Colonel General Nikolay Solovtsov official portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q369431|Николай Соловцов]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-01 | [[Зәйсән (шәһәр)|Зәйсән]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Evgenievich Solovtsov|Nikolay Evgenievich Solovtsov]] | |- | style='text-align:right'| 2172 | [[Файл:Nikolay Tokarev, October 2010.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4459474|Николай Токарев]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-12-20 | [[Караганда|Караганды]] | ''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | [[SSRB däwlät iminlek komitäte|ССРБ Дәүләт иминлеге комитеты]] | [[:commons:Category:Nikolay Tokarev|Nikolay Tokarev]] | |- | style='text-align:right'| 2173 | [[Файл:Nikolay Vasilyevich Fyodorov, November 2018.jpg|center|128px]] | [[Николай Фёдоров]] | data-sort-value="1958" | 1958-05-09 | ''[[:d:Q4518529|Chodino]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | [[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Nikolay Vasilyevich Fyodorov|Nikolay Vasilyevich Fyodorov]] | |- | style='text-align:right'| 2174 | [[Файл:Митрополит Никон на открытии выставки «Неизвестные грани Петра Ищерикова».jpg|center|128px]] | [[Никон (Васюков)]] | data-sort-value="1950" | 1950-10-01 | ''[[:d:Q1654065|Sampursky District]]'' | ''[[:d:Q4239243|Красноярск дәүләт медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]'' | | [[:commons:Category:Nikon (Vasyukov)|Nikon (Vasyukov)]] | |- | style='text-align:right'| 2175 | | ''[[:d:Q39040129|Никулин, Александр Васильевич]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-07-03 | ''[[:d:Q4390867|Ратчино]]'' | | | | | data-sort-value="2003" | 2003-10-25 |- | style='text-align:right'| 2176 | [[Файл:Nina Mozer 24 March 2014 (cropped).jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4299643|Нина Мозер]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-08-28 | [[Киев]] | | ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''<br/>''[[:d:Q57199189|figure skating coach]]'' | | [[:commons:Category:Nina Mozer|Nina Mozer]] | |- | style='text-align:right'| 2177 | | ''[[:d:Q85863792|Новиков, Александр Васильевич]]'' | data-sort-value="1936" | 1936 | | | | | | data-sort-value="2022" | 2022-10-05 |- | style='text-align:right'| 2178 | | ''[[:d:Q55104861|Новиков, Андрей Петрович]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-12-23 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2179 | [[Файл:Nonna Mordyukova 2025 cover of Russia cr.jpg|center|128px]] | [[Нонна Мордюкова]] | data-sort-value="1925" | 1925-11-25 | [[Костянтынивка|Костәнтынивка]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Nonna Mordyukova|Nonna Mordyukova]] | data-sort-value="2008" | 2008-07-06 |- | style='text-align:right'| 2180 | [[Файл:Nuvakhov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q84723684|Нувахов, Борис Шамильевич]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-05-01 | [[Дәрбәнт]] | | | [[Россия фәннәр академиясе]] | [[:commons:Category:Boris Nuvakhov|Boris Nuvakhov]] | data-sort-value="2024" | 2024-08-20 |- | style='text-align:right'| 2181 | | ''[[:d:Q55104184|Оводенко, Анатолий Аркадьевич]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-12-04 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1628751|Санкт-Петербург дәүләт аэро-космос приборлары төзелеше университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1628751|Санкт-Петербург дәүләт аэро-космос приборлары төзелеше университеты]]'' | | data-sort-value="2025" | 2025-12-06 |- | style='text-align:right'| 2182 | | ''[[:d:Q109487129|Овчар, Владимир Герасимович]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-12-22 | ''[[:d:Q1196405|Selenginsky District]]''<br/>''[[:d:Q1016336|Бурят Автономияле Совет Социалистик Республикасы]]'' | | | | | |- | style='text-align:right'| 2183 | [[Файл:Олег Басилашвили (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2622206|Олег Басилашвили]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-09-26 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q1981162|Товстоногов исемендәге Зур дырам тиятры]]'' | [[:commons:Category:Oleg Basilashvili|Oleg Basilashvili]] | |- | style='text-align:right'| 2184 | [[Файл:Oleg Belozyorov 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4082480|Олег Белозөров]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-09-26 | [[Вентспилс]] | [[Санкт-Петербург дәүләт икътисад университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Oleg Belozyorov|Oleg Belozyorov]] | |- | style='text-align:right'| 2185 | | [[Олег Васильев]] | data-sort-value="1925" | 1925-08-01 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304104|Мәскәү дәүләт табигать белән идарә итү университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q4201444|Institute for Water and Environmental Problems]]'' | | data-sort-value="2017" | 2017-03-07 |- | style='text-align:right'| 2186 | | [[Олег Газенко]] | data-sort-value="1918" | 1918-12-12 | ''[[:d:Q28667405|Николаевка]]'' | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | ''[[:d:Q4002666|хәрби табиб]]''<br/>''[[:d:Q350979|зоолог]]''<br/>''[[:d:Q2055046|физиолог]]''<br/>''[[:d:Q876864|мөхәррир]]''<br/>''[[:d:Q978044|executive]]''<br/>[[генерал-лейтенант]] | ''[[:d:Q4201586|РФА тыйб һәм биология проблемнары институты]]'' | | data-sort-value="2007" | 2007-11-17 |- | style='text-align:right'| 2187 | [[Файл:Urban Morphogenesis 2019 Fest 09 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Олег Газманов]] | data-sort-value="1951" | 1951-07-22 | [[Гусев (шәһәр)]] | | [[композитор]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q183945|музыка продюсеры]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>[[җырчы]]<br/>''[[:d:Q822146|җыр сүзләрен язучы]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q488205|автор-башкаручы]]''<br/>''[[:d:Q855091|гитарист]]'' | ''[[:d:Q740308|ЮНИСЕФ]]'' | [[:commons:Category:Oleg Gazmanov|Oleg Gazmanov]] | |- | style='text-align:right'| 2188 | [[Файл:Oleg Dobrodeev (2019-02-04).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4163665|Олег Добродеев]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-10-28 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4204528|МДУ тарих факультеты]]'' | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]'' | [[НТВ]]<br/>''[[:d:Q2537294|Бөтенроссия дәүләт телевизион һәм радиотапшырулар ширкәте]]'' | [[:commons:Category:Oleg Dobrodeev|Oleg Dobrodeev]] | |- | style='text-align:right'| 2189 | [[Файл:Oleg Kozhemyako 20150821 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4226336|Олег Кожемяко]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-03-17 | [[Черниговка (Диңгез буе крае)|Черниговка]] | ''[[:d:Q4458748|Тын океан дәүләт икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Oleg Kozhemyako|Oleg Kozhemyako]] | |- | style='text-align:right'| 2190 | [[Файл:Oleg Kononenko Official Portrait (jsc2023e052791).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q375659|Олег Кононенко]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-06-21 | [[Төрекмәнабад]] | ''[[:d:Q171249|«Харьков авиация институты» Илкүләм аэрокосмик университеты]]'' | [[инженер]]<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q55351476|сынаучы галәмгизәр]]'' | | [[:commons:Category:Oleg Kononenko|Oleg Kononenko]] | |- | style='text-align:right'| 2191 | [[Файл:Oleg Kutafin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2791031|Олег Кутафин]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-06-26 | [[Одесса]] | ''[[:d:Q3890936|МДУның юридик факультеты]]'' | ''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[хокук белгече]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | [[:commons:Category:Oleg Kutafin|Oleg Kutafin]] | data-sort-value="2008" | 2008-12-04 |- | style='text-align:right'| 2192 | [[Файл:Oleg Matytsin (2020-02-13).jpg|center|128px]] | [[Олег Матыцин]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-19 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q83307|министр]]'' | [[Россия Дәүләт думасы|Россия Федерациясе Федераль мәҗлесенең Дәүләт думасы]] | [[:commons:Category:Oleg Matytsin|Oleg Matytsin]] | |- | style='text-align:right'| 2193 | [[Файл:Oleg Morozov (22-09-2020) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Олег Морозов]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-05 | [[Казан]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Oleg Morozov|Oleg Morozov]] | |- | style='text-align:right'| 2194 | [[Файл:Oleg Salûkov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4406231|Олег Салюков]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-05-21 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4475228|Сембер танк укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Oleg Salyukov|Oleg Salyukov]] | |- | style='text-align:right'| 2195 | [[Файл:Oleg Syromolotov.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4448105|Олег Сыромолотов]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-05-19 | [[Латвия Совет Социалистик Республикасы]] | ''[[:d:Q4394548|Кызыл Байраклы Рига граждан авиациясе инженерлары институты]]'' | ''[[:d:Q1402561|гаскәрбашы]]'' | | [[:commons:Category:Oleg Syromolotov|Oleg Syromolotov]] | |- | style='text-align:right'| 2196 | [[Файл:OlegTabakov.jpg|center|128px]] | [[Олег Табаков]] | data-sort-value="1935" | 1935-08-17 | [[Сарытау]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q13235160|җитештерүче]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1759246|театраль продюсер]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>[[менеджер]]<br/>''[[:d:Q1776724|театр директоры]]''<br/>[[язучы]] | ''[[:d:Q1979285|«Современник» театры]]''<br/>''[[:d:Q840812|Мәскәү сәнгать театры]]''<br/>''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]''<br/>''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]''<br/>''[[:d:Q1432635|Һелсинки театр академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4304284|Олег Табаков театры]]''<br/>''[[:d:Q4304021|Мәскәү сәнгать театры]]''<br/>''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Oleg Tabakov|Oleg Tabakov]] | data-sort-value="2018" | 2018-03-12 |- | style='text-align:right'| 2197 | [[Файл:Oleg Yankovsky2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q314067|Олег Янковский]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-02-23 | [[Карсакпай]] | ''[[:d:Q4453553|Сарытау театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]'' | | [[:commons:Category:Oleg Yankovsky|Oleg Yankovsky]] | data-sort-value="2009" | 2009-05-20 |- | style='text-align:right'| 2198 | [[Файл:Olga Ostroumova 2017.jpg|center|128px]] | [[Ольга Остроумова]] | data-sort-value="1947" | 1947-09-21 | [[Богырыслан]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 2199 | | ''[[:d:Q109485327|Омаров, Джамалудин Омарович]]'' | data-sort-value="1945" | 1945 | ''[[:d:Q7755650|Mekegi]]''<br/>''[[:d:Q1438994|Levashinsky District]]'' | ''[[:d:Q2563821|Дагстан дәүләт техник университеты]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2200 | [[Файл:Владимир Борисович Осипов.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21857136|Осипов, Владимир Борисович]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-05-27 | [[Тирасполь]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 2201 | [[Файл:FeltsmanOB.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4136184|Оскар Фельцман]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-02-18 | [[Одесса]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[композитор]] | | [[:commons:Category:Oscar Feltsman|Oscar Feltsman]] | data-sort-value="2013" | 2013-02-03 |- | style='text-align:right'| 2202 | | ''[[:d:Q111422134|Павел Александрович Сажинов]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-11-09 | | | | | | |- | style='text-align:right'| 2203 | [[Файл:Pavel Borodin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2065002|Павел Бородин]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-10-25 | [[Шахунья]] | ''[[:d:Q4475180|Сембер ил җир үнивиристите]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Pavel Borodin|Pavel Borodin]] | |- | style='text-align:right'| 2204 | | ''[[:d:Q28500315|Павел Васильевич Плат]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-02-24 | [[Спасск-Рязанский]] | ''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2205 | [[Файл:Pavel Krasheninnikov (24-11-2020) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4239942|Павел Крашенинников]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-06-21 | [[Полевской]] | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>[[эшкуар]] | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | [[:commons:Category:Pavel Krasheninnikov|Pavel Krasheninnikov]] | |- | style='text-align:right'| 2206 | | ''[[:d:Q51670275|Павел Филиппович Михалёв]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-08-16 | | | [[Jurnalist|журналист]] | | | data-sort-value="2018" | 2018-03-17 |- | style='text-align:right'| 2207 | | ''[[:d:Q65031813|Павленко, Виктор Павлович]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-22 | | | [[галим]] | | | data-sort-value="2001" | 2001-05-09 |- | style='text-align:right'| 2208 | | ''[[:d:Q136023687|Павлов, Александр Филиппович]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-06-25 | [[Надеждино (Питрәч районы)|Надеждино]] | [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]] | [[инженер]] | [[Казан мотор төзүчеләр җитештерү берләшмәсе]] | [[:commons:Category:Aleksandr Filippovich Pavlov|Aleksandr Filippovich Pavlov]] | data-sort-value="2023" | 2023-09-09 |- | style='text-align:right'| 2209 | | ''[[:d:Q81201271|Павлов, Виктор Дмитриевич]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-11-21 | ''[[:d:Q27579837|Масли]]'' | ''[[:d:Q4248042|Курган дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | ''[[:d:Q1781198|агроном]]'' | ''[[:d:Q4248042|Курган дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе]]'' | | data-sort-value="2016" | 2016-09-06 |- | style='text-align:right'| 2210 | | ''[[:d:Q85681881|Павлюков, Валентин Григорьевич]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-04-26 | [[Петровск районы|Питрау районы]] | ''[[:d:Q4408464|Сарытау дәүләт техник университеты]]'' | | | | data-sort-value="2024" | 2024-05-07 |- | style='text-align:right'| 2211 | | ''[[:d:Q109490018|Панибратов, Юрий Павлович]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-02-03 | [[Ессентуки]]<br/>''[[:d:Q2636093|Төньяк Кавказ крае]]'' | | | | | |- | style='text-align:right'| 2212 | | ''[[:d:Q109356676|Парфёнов, Валерий Евгеньевич]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-02-01 | [[Сахалин өлкәсе]] | [[Новосибирск дәүләт медицина университеты]] | | | | |- | style='text-align:right'| 2213 | [[Файл:Пархаев на патриаршем богослужении возле Храма Христа Спасителя. 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56273448|Пархаев, Евгений Алексеевич]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-06-19 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>[[менеджер]] | | | |- | style='text-align:right'| 2214 | [[Файл:Паршин Николай Михайлович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q112991943|Паршин, Николай Михайлович]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-12-20 | ''[[:d:Q18173023|Mokshen Kolomaz]]''<br/>[[Ковылкино районы]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Nikolay Mikhailovich Parshin|Nikolay Mikhailovich Parshin]] | |- | style='text-align:right'| 2215 | | ''[[:d:Q109492928|Пастухов, Владимир Павлович]]'' | data-sort-value="1936" | 1936 | | | | | | data-sort-value="2021" | 2021-06-20 |- | style='text-align:right'| 2216 | [[Файл:Пахомов Н. П.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24010614|Пахомов, Николай Павлович]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-04-07 | [[Үскәмән]] | ''[[:d:Q4129769|Су асты йөзү югары хәрби-диңгез укуханәсе]]'' | | | [[:commons:Category:Nikolay Pakhomov|Nikolay Pakhomov]] | |- | style='text-align:right'| 2217 | | ''[[:d:Q109485856|Першуткин, Николай Иванович]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-02-05 | [[Ефремов районы]] | ''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2218 | | ''[[:d:Q28355525|Платонов, Юрий Павлович]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-09-04 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304042|Мәскәү архитектура институты]]'' | ''[[:d:Q42973|архитектор]]'' | | | data-sort-value="2016" | 2016-12-06 |- | style='text-align:right'| 2219 | | ''[[:d:Q65124851|Плохой, Олег Анатольевич]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-12-04 | [[Киев]] | ''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | [[хокук белгече]] | | | |- | style='text-align:right'| 2220 | | ''[[:d:Q131940864|Познихир, Виктор Викторович]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-04-26 | | | | | | |- | style='text-align:right'| 2221 | | ''[[:d:Q126970326|Поимцев, Василий Николаевич]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-10-07 | ''[[:d:Q19638724|Вольный (Екатериновкан кӀошт)]]'' | | | | | |- | style='text-align:right'| 2222 | | ''[[:d:Q109485748|Помолов, Владимир Михайлович]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-10-25 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4318652|Нижгар ил яраклама үнивирситите]]'' | | | | data-sort-value="2006" | 2006-05-22 |- | style='text-align:right'| 2223 | | ''[[:d:Q108650415|Пономарёв, Сергей Алексеевич]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-05-12 | [[Вологда]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 2224 | | ''[[:d:Q124769723|Правдин, Лев Николаевич]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-07-03 | [[Псков губернасы]] | | | | | data-sort-value="2003" | 2003-08-15 |- | style='text-align:right'| 2225 | | ''[[:d:Q138609525|Приходько, Михаил Владимирович]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-07-14 | [[Караганда|Караганды]] | | | | | data-sort-value="2024" | 2024-10-13 |- | style='text-align:right'| 2226 | [[Файл:Biryukov Petr Pavlovich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16537186|Пётр Бирюков]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-07-12 | ''[[:d:Q16137333|Staryy Buzets]]'' | ''[[:d:Q4248858|Курск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4533671|Көньяк-Көнбатыш дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q13582652|төзелеш инженеры]]'' | | [[:commons:Category:Petr Biryukov|Petr Biryukov]] | |- | style='text-align:right'| 2227 | [[Файл:Pyotr.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4140476|Пётр Глыбочко]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-07-21 | ''[[:d:Q21669976|Кувшиново]]'' | ''[[:d:Q4408455|Сарытау дәүләт медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q4408459|Сарытау дәүләт социаль-икътисад университеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | ''[[:d:Q17345122|уролог]]'' | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[:commons:Category:Pyotr Glybochko|Pyotr Glybochko]] | |- | style='text-align:right'| 2228 | [[Файл:Peter Todarovsky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1890642|Пётр Тодоровский]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-08-26 | ''[[:d:Q591884|Бобрынетс]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[композитор]]<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q1208175|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q855091|гитарист]]''<br/>''[[:d:Q222344|кинооператор]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]'' | ''[[:d:Q4129798|Югары сценарийчеләр һәм режиссерлар курслары]]'' | [[:commons:Category:Pyotr Todorovsky|Pyotr Todorovsky]] | data-sort-value="2013" | 2013-05-24 |- | style='text-align:right'| 2229 | [[Файл:Ravil Gainutdin, September 2010.jpeg|center|128px]] | [[Равил Гайнетдин]] | data-sort-value="1959" | 1959-08-25 | [[Питрәч районы]] | [[Казан театр укуханәсе|Шәүкәт Хәсән улы Биктимеров исемендәге Казан театр укуханәсе]]<br/>[[Мир Араб мәдрәсәсе]] | [[мөфти]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q2259532|cleric]]'' | | [[:commons:Category:Ravil Gaynutdin|Ravil Gaynutdin]] | |- | style='text-align:right'| 2230 | [[Файл:Ravil Muratov (2019-08-30).jpg|center|128px]] | [[Равил Моратов]] | data-sort-value="1949" | 1949-08-30 | [[Норлат районы]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Ravil Muratov|Ravil Muratov]] | |- | style='text-align:right'| 2231 | [[Файл:Ravil Geniatulin, August 2011.jpeg|center|128px]] | [[Равил Гыйниятуллин|Равил Фәрит улы Гыйниятуллин]] | data-sort-value="1955" | 1955-12-20 | [[Чита]] | ''[[:d:Q4182332|Николай Гаврилович Чернышевский исемендәге Байкал арты дәүләт гуманитар-педагогика университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Ravil Geniatulin|Ravil Geniatulin]] | |- | style='text-align:right'| 2232 | [[Файл:Ilkayev (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4199875|Радий Илькаев]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-10-09 | ''[[:d:Q16017664|Тутура]]'' | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q3152467|Россия федераль атом төш үзәге — Бөтенроссия эксперименталь физика фәнни-тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | [[:commons:Category:Radiy Ilkaev|Radiy Ilkaev]] | data-sort-value="2025" | 2025-12-10 |- | style='text-align:right'| 2233 | [[Файл:Радий Хабиров - официальный портрет (cropped).jpg|center|128px]] | [[Радий Хәбиров]] | data-sort-value="1964" | 1964-03-20 | [[Сайран (Ишембай районы)|Сайран]] | [[Башкорт дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q861904|Билкәнт университеты]]'' | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q16012028|хокук галиме]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]''<br/>[[адвокат]] | [[Башкорт дәүләт университеты]]<br/>[[Республика Йорты]] | [[:commons:Category:Radiy Khabirov|Radiy Khabirov]] | |- | style='text-align:right'| 2234 | [[Файл:Radik Batyrshin.jpg|center|128px]] | [[Радик Батыршин]] | data-sort-value="1968" | 1968-07-28 | [[Уфа]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q56425414|media manager]]''<br/>''[[:d:Q578109|телепродюсер]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | | [[:commons:Category:Radik Batyrshin|Radik Batyrshin]] | |- | style='text-align:right'| 2235 | [[Файл:Абдулатипов Р. Г..png|center|128px]] | [[Рамазан Габделлатыйпов]] | data-sort-value="1946" | 1946-08-04 | ''[[:d:Q16311751|Gebguda]]'' | [[Дагстан дәүләт университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q462390|доцент]]''<br/>[[фәлсәфәче]] | [[Мурманск арктик университеты]] | [[:commons:Category:Ramazan Abdulatipov|Ramazan Abdulatipov]] | |- | style='text-align:right'| 2236 | [[Файл:Ramzan Kadyrov May 2024.jpg|center|128px]] | [[Рамзан Кадыйров]] | data-sort-value="1976" | 1976-10-05 | ''[[:d:Q1873736|Akhmat-Yurt]]'' | ''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''<br/>[[Дагстан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Ramzan Kadyrov|Ramzan Kadyrov]] | |- | style='text-align:right'| 2237 | [[Файл:Khabriev.jpg|center|128px]] | [[Рамил Хәбриев]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-18 | [[Кукмара]] | [[Казан дәүләт медицина университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q30263322|N.A. Semashko National Research Institute of Public Health]]'' | [[:commons:Category:Ramil Khabriev|Ramil Khabriev]] | |- | style='text-align:right'| 2238 | | [[Рафаил Йосыпов]] | data-sort-value="1934" | 1934-07-17 | [[Казан]] | ''[[:d:Q3025301|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q3025301|Александр Фёдорович Можайский исемендәге Хәрби-космик академиясе]]''<br/>[[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты|Владимир Ильич Ульянов (Ленин) исемендәге «ЛЭТИ» Санкт-Петербург дәүләт электротехника университеты]]<br/>''[[:d:Q4407710|Питырбур информатика һәм автоматлаштыру институты]]''<br/>''[[:d:Q1628751|Санкт-Петербург дәүләт аэро-космос приборлары төзелеше университеты]]'' | | data-sort-value="2024" | 2024-11-07 |- | style='text-align:right'| 2239 | [[Файл:Raphail Zakirov.jpg|center|128px]] | [[Рафаиль Закиров (1949)|Рафаиль Закиров]] | data-sort-value="1949" | 1949-05-20 | [[Казан]] | | | | [[:commons:Category:Raphail Zakirov|Raphail Zakirov]] | data-sort-value="2020" | 2020-07-18 |- | style='text-align:right'| 2240 | [[Файл:Temrezov portret.jpeg|center|128px]] | [[Рашид Темрезов]] | data-sort-value="1976" | 1976-03-14 | [[Черкесск]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Rashid Temrezov|Rashid Temrezov]] | |- | style='text-align:right'| 2241 | [[Файл:Vladimir Putin 24 January 2001-2.jpg|center|128px]] | [[Рем Вяхирев]] | data-sort-value="1934" | 1934-08-23 | ''[[:d:Q13640261|Олы Черниговка]]'' | ''[[:d:Q4406402|Самар дәүләт техника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Rem Viakhirev|Rem Viakhirev]] | data-sort-value="2013" | 2013-02-11 |- | style='text-align:right'| 2242 | [[Файл:75th anniversary of Renat Akchurin (2021-04-06) 12.jpg|center|128px]] | [[Ренат Акчурин]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-02 | [[Әндиҗан]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | [[хирург]] | ''[[:d:Q19909099|Кардиология милли медицина тикшеренү үзәге]]'' | [[:commons:Category:Renat Akchurin|Renat Akchurin]] | data-sort-value="2024" | 2024-10-06 |- | style='text-align:right'| 2243 | [[Файл:Ganiev R.F.jpg|center|128px]] | [[Ривнер Ганиев]] | data-sort-value="1937" | 1937-04-01 | [[Тәҗәй]] | [[Уфа дәүләт авиация техник университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4201585|РФА машинабелем институты]]''<br/>''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2244 | [[Файл:Rima Batalova.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4079299|Рима Баталова]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-01-01 | [[Шаран районы|Шаран райуны]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q11513337|җиңел атлет]]'' | | [[:commons:Category:Rima Batalova|Rima Batalova]] | |- | style='text-align:right'| 2245 | | [[Рифкать Исрафилов]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-06 | [[Яңа Мөслим]] | ''[[:d:Q2177054|Россия театр сәнгате университеты — ГИТИС]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>[[укытучы]]<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | [[Башкорт дәүләт академия драма театры]]<br/>''[[:d:Q4336201|Максим Горький исемендәге Ырынбур өлкә драма театры]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2246 | [[Файл:Robert Nigmatulin.jpg|center|128px]] | [[Роберт Нигъмәтуллин]] | data-sort-value="1940" | 1940-06-17 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q2367115|МДУ механика-математика факультеты]]'' | [[:commons:Category:Robert Nigmatulin|Robert Nigmatulin]] | |- | style='text-align:right'| 2247 | | ''[[:d:Q109493818|Рогатин, Борис Николаевич]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-09-14 | ''[[:d:Q2072817|Pervomaysky]]'' | ''[[:d:Q1961160|Мәскәү дәүләт таучылык университеты]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2248 | | ''[[:d:Q99710437|Розуван, Алексей Михайлович]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-11-09 | ''[[:d:Q4290024|Melnia]]'' | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 2249 | | ''[[:d:Q112988550|Романов, Валентин Фёдорович]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-02-20 | ''[[:d:Q20027512|Сухошины]]''<br/>''[[:d:Q394872|Selizharovsky District]]''<br/>''[[:d:Q4209600|Kalinin Oblast]]'' | | [[галим]] | ''[[:d:Q4274100|Магнитогорск дәүләт университеты]]'' | | data-sort-value="2021" | 2021-11-16 |- | style='text-align:right'| 2250 | [[Файл:Tcalikov RH.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4503054|Руслан Цаликов]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-07-31 | [[Владикавказ]] | [[К. Л. Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты|Коста Леванович Хетагуров исемендәге Төньяк Осетия дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Ruslan Tsalikov|Ruslan Tsalikov]] | |- | style='text-align:right'| 2251 | [[Файл:Rushan Minnegulov in 2022 - 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Рушан Миңнегулов]] | data-sort-value="1992" | 1992-11-27 | [[Саба районы]] | | ''[[:d:Q16029547|биатлонист]]''<br/>''[[:d:Q13382608|чаңгы узышчысы]]'' | | [[:commons:Category:Rushan Minnegulov|Rushan Minnegulov]] | |- | style='text-align:right'| 2252 | [[Файл:Рашид Нургалиев (Rashid Nurgaliyev) (2012).jpeg|center|128px]] | [[Рәшит Нургалиев]] | data-sort-value="1956" | 1956-10-08 | [[Җетекара]] | ''[[:d:Q4361461|Петрозаводск дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q42415980|Беларусь Республикасы Милли иминлек академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q16258947|beamter]]''<br/>''[[:d:Q4991371|солдат]]'' | [[SSRB däwlät iminlek komitäte|ССРБ Дәүләт иминлеге комитеты]]<br/>''[[:d:Q2474763|Россия Федерациясенең Федераль контрразведка хезмәте]]''<br/>[[Россия Федерациясе федераль иминлек хезмәте|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәте]] | [[:commons:Category:Rashid Nurgaliev|Rashid Nurgaliev]] | |- | style='text-align:right'| 2253 | [[Файл:Rustam Minnikhanov official photo 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Рөстәм Миңнеханов]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-01 | [[Яңа Арыш]] | ''[[:d:Q2177105|Россия дәүләт сәүдә-икътисад университеты]]''<br/>[[Казан дәүләт аграр университеты]]<br/>''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q20726593|вертолёт пилоты]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q10349745|автоузышчы]]'' | | [[:commons:Category:Rustam Minnikhanov|Rustam Minnikhanov]] | |- | style='text-align:right'| 2254 | [[Файл:Sabitov portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q84721693|Сабитов, Рифат Абдулвагапович]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-04-30 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304299|Мәскәү элемтә һәм информатика техник университеты]]'' | [[менеджер]]<br/>''[[:d:Q56425414|media manager]]'' | | [[:commons:Category:Rifat Sabitov|Rifat Sabitov]] | |- | style='text-align:right'| 2255 | | ''[[:d:Q60694624|Сабуров, Эдуард Николаевич]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-02-16 | ''[[:d:Q2600629|Mezensky District]]'' | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q4070609|Архангельск дәүләт техника университеты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2018" | 2018-09-07 |- | style='text-align:right'| 2256 | [[Файл:Yuriy Sadovenko (General).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1048186|Yury Sadovenko]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-09-11 | [[Житомир]] | ''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]'' | [[офицер]] | | [[:commons:Category:Yuri Sadovenko|Yuri Sadovenko]] | data-sort-value="2025" | 2025-12-25 |- | style='text-align:right'| 2257 | [[Файл:Valery Salygin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24642181|Салыгин, Валерий Иванович]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-12-07 | [[Днипро]] | ''[[:d:Q1980701|Харьков илкүләм радиоэлектроника университеты]]'' | [[галим]] | [[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | [[:commons:Category:Valery Salygin|Valery Salygin]] | |- | style='text-align:right'| 2258 | [[Файл:Svetlana Nemolyaeva 2023.jpg|center|128px]] | [[Светлана Немоляева]] | data-sort-value="1937" | 1937-04-18 | [[Мәскәү]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q1503571|Маяковский театры]]'' | [[:commons:Category:Svetlana Nemolyaeva|Svetlana Nemolyaeva]] | |- | style='text-align:right'| 2259 | [[Файл:Svetlana Savitskaya, 7 December 2018.jpg|center|128px]] | [[Светлана Савицкая]] | data-sort-value="1948" | 1948-08-08 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''<br/>''[[:d:Q4210431|Kaluga aviation school]]'' | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>''[[:d:Q730242|очучы-сынаучы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]''<br/>[[ССРБ Югары Шурасы]]<br/>[[Россия Дәүләт думасы|Россия Федерациясе Федераль мәҗлесенең Дәүләт думасы]] | [[:commons:Category:Svetlana Savitskaya|Svetlana Savitskaya]] | |- | style='text-align:right'| 2260 | | ''[[:d:Q55655775|Седов, Олег Константинович]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-10-26 | | | | | | data-sort-value="2009" | 2009-07-22 |- | style='text-align:right'| 2261 | | ''[[:d:Q55104000|Селемир, Виктор Дмитриевич]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-10-29 | ''[[:d:Q4227701|Kolinkivtsi]]'' | ''[[:d:Q19721704|School of Physics and Technology of University of Kharkiv]]''<br/>''[[:d:Q1458695|Харьков милли университеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]''<br/>''[[:d:Q3152467|Россия федераль атом төш үзәге — Бөтенроссия эксперименталь физика фәнни-тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q4408737|Sarov Institute of Physics and Technology]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2262 | | ''[[:d:Q56660165|Семиколенных, Александр Николаевич]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-06-16 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2263 | [[Файл:Семен Якубов.jpg|center|128px]] | [[Семён Якубов]] | data-sort-value="1947" | 1947-07-17 | [[Курган]] | [[Курган дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q10349745|автоузышчы]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]''<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Semyon Yakubov|Semyon Yakubov]] | |- | style='text-align:right'| 2264 | | ''[[:d:Q109485087|Сергеев, Виктор Иванович]]'' | data-sort-value="1921" | 1921-01-20 | ''[[:d:Q13637390|Орша (Калининскан кӀошт)]]'' | ''[[:d:Q1472245|Мәскәү дәүләт техника университеты]]'' | | ''[[:d:Q2621070|Kirov Plant]]''<br/>''[[:d:Q4182133|ЗАО «Центротех-СПб»]]'' | | data-sort-value="2008" | 2008-12-16 |- | style='text-align:right'| 2265 | | ''[[:d:Q70253766|Сергеева, Нина Юрьевна]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-02-05 | [[Луганск]] | | | | | data-sort-value="2003" | 2003-10-09 |- | style='text-align:right'| 2266 | [[Файл:Garmash Sergey.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2626247|Сергей Гармаш]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-09-01 | [[Херсон]] | ''[[:d:Q120744058|Dněpropetrovská divadelní škola]]''<br/>''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Garmash|Sergey Garmash]] | |- | style='text-align:right'| 2267 | [[Файл:Dankvert-Minnikhanov (2019-06-27) 07.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4154852|Сергей Данкверт]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-08-22 | ''[[:d:Q695151|Yenotayevka]]'' | ''[[:d:Q4304067|В. П. Горячкин исемендәге Мәскәү дәүләт авыл хуҗалыгы инженерлары университеты]]''<br/>''[[:d:Q4127435|Бөтенрусия тышкы сәүдә академиясе]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Dankvert|Sergey Dankvert]] | |- | style='text-align:right'| 2268 | [[Файл:Sergei Ivanov (2019-10-26) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Сергей Иванов (1953)|Сергей Иванов]] | data-sort-value="1953" | 1953-01-31 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]''<br/>''[[:d:Q1978570|Тышкы разведка академиясе]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q42415980|Беларусь Республикасы Милли иминлек академиясе]]'' | ''[[:d:Q5121444|разведчик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Sergei Ivanov|Sergei Ivanov]] | data-sort-value="2026" | 2026-06-26 |- | style='text-align:right'| 2269 | [[Файл:Ignatyev S M 2011 12 21.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q2376226|Сергей Игнатьев]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-01-10 | [[Санкт-Петербург]] | [[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Ignatyev|Sergey Ignatyev]] | |- | style='text-align:right'| 2270 | [[Файл:Sergey Kapitsa.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20430|Сергей Капитса]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-02-14 | [[Кембриҗ]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>[[математик]] | ''[[:d:Q190414|Профессор Николай Егорович Жуковский исемендәге Үзәк аерогидродинаминка институты]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]''<br/>''[[:d:Q4398106|Россия яңа университеты]]'' | [[:commons:Category:Sergei Kapitsa|Sergei Kapitsa]] | data-sort-value="2012" | 2012-08-14 |- | style='text-align:right'| 2271 | [[Файл:Sergey Karakaev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4213844|Сергей Каракаев]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-06-04 | ''[[:d:Q4195885|Ivano-Slyusarevskoye]]'' | ''[[:d:Q4398488|Rostov Military Institute of Missile Forces]]''<br/>''[[:d:Q12806024|Dzerzhinsky Military Academy]]''<br/>[[Төньяк-Көнбатыш идарә институты|Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең Төньяк-Көнбатыш идарә институты]]<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4114348|Бөек Пётр исемендәге Стратегик максатлардагы ракета гаскәрләренең хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Karakaev|Sergey Karakaev]] | |- | style='text-align:right'| 2272 | [[Файл:Sergey Kirienko (01113353) (9776894576) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Сергей Кириенко]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-26 | [[Сухум]] | ''[[:d:Q4123106|Идел дәүләт су транспорты универистеты]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Kiriyenko|Sergey Kiriyenko]] | |- | style='text-align:right'| 2273 | [[Файл:Kamaz, Sergej Kogogin (2026-05-05) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Сергей Когогин]] | data-sort-value="1957" | 1957-11-16 | [[Олы Клүчә|Олы Ключи]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Kogogin|Sergey Kogogin]] | |- | style='text-align:right'| 2274 | [[Файл:Сергей Лавров (29-05-2025) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Сергей Лавров (1950)|Сергей Лавров]] | data-sort-value="1950" | 1950-03-21 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]]<br/>''[[:d:Q4525134|1414 санлы мәктәп]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q83307|министр]]''<br/>''[[:d:Q7330070|чит ил эшләре министры]]'' | [[Россия Федерациясе чит ил эшләре министрлыгы]] | [[:commons:Category:Sergey Lavrov|Sergey Lavrov]] | |- | style='text-align:right'| 2275 | [[Файл:Лысюк Сергей Иванович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4270815|Сергей Лысюк]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-07-25 | [[Борзя|Борзә]] | [[Төньяк Кавказ эчке гаскәрләр хәрби институты]] | | | [[:commons:Category:Sergey Lysyuk|Sergey Lysyuk]] | |- | style='text-align:right'| 2276 | [[Файл:Colonel General Sergei Makarov 19.06.2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4275403|Сергей Макаров]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-09-19 | ''[[:d:Q1991209|Nikolayevka]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Afanasievich Makarov|Sergey Afanasievich Makarov]] | |- | style='text-align:right'| 2277 | [[Файл:Сергей Миронов (29-03-2022) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Сергей Миронов]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-14 | [[Пушкин (шәһәр)|Пушкин]] | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]]<br/>[[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]]<br/>''[[:d:Q2376759|Россия дәүләт хезмәте академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4534839|Санкт-Петербург дәүләт университетының юридик факультеты]]''<br/>[[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Mikhailovich Mironov|Sergey Mikhailovich Mironov]] | |- | style='text-align:right'| 2278 | [[Файл:Сергей Нарышкин 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q983654|Сергей Нарышкин]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-27 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q1628544|Балтыйк дәүләт техника университеты]]''<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Naryshkin|Sergey Naryshkin]] | |- | style='text-align:right'| 2279 | [[Файл:Nikonenko Sergey 2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2376215|Сергей Никоненко]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-04-16 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q69423232|киносценарист]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]'' | ''[[:d:Q1001385|Дәүләт кино актеры театры]]'' | [[:commons:Category:Sergey Nikonenko|Sergey Nikonenko]] | |- | style='text-align:right'| 2280 | [[Файл:Sergey Ryzhikov at the Gagarin Cosmonaut Training Center in Star City.jpg|center|128px]] | [[Сергей Рыжиков]] | data-sort-value="1974" | 1974-08-19 | [[Бөгелмә]] | ''[[:d:Q4217985|Кача югары хәрби авиация укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q11900058|сәяхәтче-тәдкыйкатьче]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Nikolayevich Ryzhikov|Sergey Nikolayevich Ryzhikov]] | |- | style='text-align:right'| 2281 | [[Файл:SitnikovSK (cropped).tif|center|128px]] | ''[[:d:Q4421118|Сергей Ситников]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-01-18 | [[Кострома]] | ''[[:d:Q475084|Кострома дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Sitnikov|Sergey Sitnikov]] | |- | style='text-align:right'| 2282 | [[Файл:Sergey Leonidovich Sokolov (2008) (1).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q48020|Сергей Соколов]]'' | data-sort-value="1911" | 1911-07-01 | [[Кизләү]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q282302|Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q28666102|Чырчык югары танклар җитәкчелеге һәм инженериясе укуханәсе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Leonidovich Sokolov|Sergey Leonidovich Sokolov]] | data-sort-value="2012" | 2012-08-31 |- | style='text-align:right'| 2283 | [[Файл:StepashinSV-2002.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q313989|Сергей Степашин]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-03-02 | ''[[:d:Q623329|Люйшунькоу]]'' | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]<br/>''[[:d:Q1935120|Хәрби-сәяси академия]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>[[хокук белгече]]<br/>''[[:d:Q2285706|хөкүмәт башлыгы]]'' | | [[:commons:Category:Sergei Stepashin|Sergei Stepashin]] | |- | style='text-align:right'| 2284 | [[Файл:Sergey Chemezov 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7453960|Сергей Чемезов]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-08-20 | [[Черемхово (Иркутск өлкәсе)]] | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>[[Байкал дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | [[SSRB däwlät iminlek komitäte|ССРБ Дәүләт иминлеге комитеты]]<br/>[[Россия Федерациясе федераль иминлек хезмәте|Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәте]] | [[:commons:Category:Sergey Chemezov|Sergey Chemezov]] | |- | style='text-align:right'| 2285 | [[Файл:Sergey Chenchik.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15061456|Сергей Ченчик]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-09-09 | [[Сыктывкар]] | ''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]''<br/>''[[:d:Q60829463|Россия Федерациясе милли гвардия гаскәренең Сарытау хәрби институты]]'' | | | [[:commons:Category:Sergey Chenchik|Sergey Chenchik]] | |- | style='text-align:right'| 2286 | [[Файл:Shakurov Sergey.jpg|center|128px]] | [[Сергей Шәкүров]] | data-sort-value="1942" | 1942-01-01 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q11481802|dub actor]]''<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | | [[:commons:Category:Sergey Shakurov|Sergey Shakurov]] | |- | style='text-align:right'| 2287 | | ''[[:d:Q55105901|Сибирко, Вячеслав Георгиевич]]'' | data-sort-value="1928" | 1928 | [[Россошь]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 2288 | | ''[[:d:Q97211405|Сивова, Нина Алексеевна]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-01-01 | [[Фурманов (шәһәр)|Фурманов]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 2289 | [[Файл:Сидоркевич Игорь Михайлович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15079299|Сидоркевич, Игорь Михайлович]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-08-09 | ''[[:d:Q1318696|Kasciukovičy District]]'' | ''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q6665249|дзюдочы]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 2290 | | ''[[:d:Q124771241|Силин, Николай Александрович]]'' | data-sort-value="1928" | 1928 | ''[[:d:Q4243613|Kubinskaya]]'' | | | | | data-sort-value="1999" | 1999 |- | style='text-align:right'| 2291 | | ''[[:d:Q60827277|Симон, Виктор Львович]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-01-22 | [[Мәскәү]] | [[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]] | [[укытучы]]<br/>''[[:d:Q13219637|виолончелист]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | | data-sort-value="2021" | 2021-06-06 |- | style='text-align:right'| 2292 | | ''[[:d:Q30880386|Скичко, Николай Данилович]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-10-20 | ''[[:d:Q4522971|Shepiyivka]]'' | [[К. И. Скрябин исемендәге Мәскәү дәүләт ветеринария медицинасы һәм биотехнологиясе академиясе|К.И. Скрябин ис. Мәскәү дәүләт ветеринар медицинасы һәм биотехнология академиясе]] | [[галим]] | | | |- | style='text-align:right'| 2293 | | ''[[:d:Q109495095|Скоков, Сергей Иванович]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-01-01 | ''[[:d:Q684441|Taldy-Kurgan oblast]]'' | | | | | |- | style='text-align:right'| 2294 | [[Файл:Anatoly Smirnov (mos.ru).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q113412539|Смирнов, Анатолий Николаевич]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-03-21 | [[Буй (шәһәр)|Буй]]<br/>[[Кострома өлкәсе]] | ''[[:d:Q182118|«МИЭТ» илкүләм тикшеренү университеты]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2295 | | ''[[:d:Q16698996|Соболев, Валентин Алексеевич]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-11 | ''[[:d:Q2343512|Etrek District]]'' | [[Мәскәү дәүләт төзелеш университеты]] | | | | |- | style='text-align:right'| 2296 | | ''[[:d:Q112989363|Созинов, Павел Алексеевич]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-10-26 | [[Юрино (Мари Ил)|Юрино]] | | [[галим]] | ''[[:d:Q1331507|Almaz-Antey]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2297 | | ''[[:d:Q138505070|Соловьёв, Вячеслав Петрович]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-11-24 | [[Вахруши (Слабутски районы, штп)|Вахруши]]<br/>[[Слободской районы]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | | ''[[:d:Q4386632|All-Russian Scientific Research Institute Of Technical Physics]]''<br/>''[[:d:Q1367256|Мәскәү физика-техника институты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2298 | | ''[[:d:Q112992645|Соловьёв, Николай Георгиевич]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-12-06 | ''[[:d:Q21853365|Растворово]]''<br/>''[[:d:Q378847|Meshchovsky District]]'' | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 2299 | [[Файл:Spartak Akhmetov.jpg|center|128px]] | [[Спартак Әхмәтов]] | data-sort-value="1949" | 1949-06-08 | [[Стәрлебаш]] | [[Салават индустриаль көллияте]]<br/>[[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Spartak Akhmetov|Spartak Akhmetov]] | |- | style='text-align:right'| 2300 | [[Файл:Емельянов Станислав Васильевич Z1D0535 BLK.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4175422|Станислав Емельянов]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-05-18 | [[Воронеж]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[математик]]<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q679871|systems analysis]]'' | ''[[:d:Q4201724|Institute for Systems Analysis]]''<br/>''[[:d:Q16690205|Идарә итү проблемнары институты]]''<br/>''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]''<br/>[[МИСиС Илкүләм фән һәм технология университеты]] | [[:commons:Category:Stanislav Emelyanov|Stanislav Emelyanov]] | data-sort-value="2018" | 2018-11-15 |- | style='text-align:right'| 2301 | | [[Станислав Петров]] | data-sort-value="1939" | 1939-04-03 | [[Түбән Новгород]]<br/>[[Смоленск өлкәсе]] | | | | | data-sort-value="2026" | 2026-05-02 |- | style='text-align:right'| 2302 | | ''[[:d:Q41196849|Стригунов, Виктор Николаевич]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-10-27 | ''[[:d:Q2216635|Belgorodsky District]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2303 | | ''[[:d:Q109492442|Султанов, Тофик Челебиевич]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-02-28 | [[Прохладный]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 2304 | | ''[[:d:Q26255673|Сумароков, Илья Алексеевич]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-07-28 | ''[[:d:Q1884339|Ulyotovsky District]]'' | [[А. А. Ежевский исемендәге Иркутск дәүләт аграр университеты|Александр Александр улы Ежевский исемендәге Иркутск дәүләт аграр университеты]] | | | | |- | style='text-align:right'| 2305 | | ''[[:d:Q112993468|Сысоев, Валерий Сергеевич]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-06-01 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4304086|Мәскәү дәүләт өлкә университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 2306 | [[Файл:Suleyman Kerimov (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q447250|Сөләйман Кәримов]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-03-12 | [[Дәрбәнт]] | [[Дагстан дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Suleyman Kerimov|Suleyman Kerimov]] | |- | style='text-align:right'| 2307 | [[Файл:Suleymanov Rim Sultanovich.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q69470085|Сөләймәнов Рим Солтан улы]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-03 | [[Яңа Карамалы (Авыргазы районы)|Яңа Карамалы]] | | | | [[:commons:Category:Rim Suleymanov|Rim Suleymanov]] | |- | style='text-align:right'| 2308 | [[Файл:Талия Хабриева.jpg|center|128px]] | [[Талия Хәбриева]] | data-sort-value="1958" | 1958-06-10 | [[Казан]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]] | ''[[:d:Q3400985|фәнни хезмәткәр]]'' | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q4201505|Кануннамә һәм чагыштырма хокук белеме институты]]'' | [[:commons:Category:Talia Khabrieva|Talia Khabrieva]] | |- | style='text-align:right'| 2309 | | ''[[:d:Q105070731|Тарасов, Николай Иванович]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-12-17 | ''[[:d:Q27579546|Мартино]]'' | ''[[:d:Q4534008|Көньяк Урал дәүләт медицина университеты]]'' | | ''[[:d:Q4146865|Myrat Garryyev State Medical University of Turkmenistan]]''<br/>''[[:d:Q4534008|Көньяк Урал дәүләт медицина университеты]]'' | | data-sort-value="2020" | 2020-10-17 |- | style='text-align:right'| 2310 | [[Файл:Татьяна Волосожар.jpg|center|128px]] | [[Татьяна Волосожар]] | data-sort-value="1986" | 1986-05-22 | [[Днипро]] | | ''[[:d:Q13219587|фигурист]]'' | | [[:commons:Category:Tatiana Volosozhar|Tatiana Volosozhar]] | |- | style='text-align:right'| 2311 | [[Файл:Tatyana Golikova official portrait.png|center|128px]] | [[Татьяна Голикова]] | data-sort-value="1966" | 1966-02-09 | [[Мытищи]] | ''[[:d:Q2004114|Г. В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университеты]]''<br/>''[[:d:Q3551555|Санкт-Петербург дәүләт инженер-икътисади университеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университеты|Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы финанс университеты]]<br/>[[Россия Хөкүмәте|Россия Федерациясе Хөкүмәте]] | [[:commons:Category:Tatyana Alekseyevna Golikova|Tatyana Alekseyevna Golikova]] | |- | style='text-align:right'| 2312 | | ''[[:d:Q456780|Татьяна Дмитриева]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-12-21 | [[Иваново]] | ''[[:d:Q4196593|Иваново дәүләт медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q211346|психиатр]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]'' | ''[[:d:Q913157|Психиатрия һәм наркология федераль медицина тикшеренү университеты]]''<br/>''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010-03-01 |- | style='text-align:right'| 2313 | [[Файл:Tatiana Doronina 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4166919|Татьяна Доронина]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-09-12 | [[Санкт-Петербург]] | ''[[:d:Q3577654|МСАТ мәктәп-студиясе]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1776724|театр директоры]]'' | | [[:commons:Category:Tatiana Doronina|Tatiana Doronina]] | |- | style='text-align:right'| 2314 | [[Файл:Tatyana Lioznova (mos.ru) 04.jpg|center|128px]] | [[Татьяна Лиознова]] | data-sort-value="1924" | 1924-07-20 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]''<br/>''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | ''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q1569495|мөгаллим]]'' | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | [[:commons:Category:Tatyana Lioznova|Tatyana Lioznova]] | data-sort-value="2011" | 2011-09-29 |- | style='text-align:right'| 2315 | [[Файл:Tatyana Pokrovskaya 2022.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4369230|Татьяна Покровская]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-06-05 | [[Архангельск]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q41583|тренер]]'' | | [[:commons:Category:Tatyana Pokrovskaya|Tatyana Pokrovskaya]] | |- | style='text-align:right'| 2316 | | ''[[:d:Q67939059|Тимофеев, Владимир Савельевич]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-02-10 | [[Воронеж]] | ''[[:d:Q4304107|Мәскәү дәүләт нәзек химия технологияләре университеты]]'' | | ''[[:d:Q4304107|Мәскәү дәүләт нәзек химия технологияләре университеты]]'' | | data-sort-value="2012" | 2012-08-09 |- | style='text-align:right'| 2317 | | ''[[:d:Q112993069|Тинамагомедов, Магомед Тинамагомедович]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-12-17 | ''[[:d:Q22344078|Nukush]]''<br/>''[[:d:Q1157215|Дагстан автономияле совет социалистик республикасы]]'' | ''[[:d:Q4408483|Сарытау ракета гаскәрләренең югары командалык-мөһәндислек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q4297700|Михаил хәрби артиллерия академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2022" | 2022-02-20 |- | style='text-align:right'| 2318 | | ''[[:d:Q21644662|Тиходеев, Николай Николаевич]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-12-07 | [[Рязань]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | [[галим]] | ''[[:d:Q4314507|Научно-исследовательский институт по передаче электроэнергии постоянным током высокого напряжения]]'' | [[:commons:Category:Nikolay Tikhodeev|Nikolay Tikhodeev]] | data-sort-value="2008" | 2008-11-08 |- | style='text-align:right'| 2319 | [[Файл:Rustam Minnikhanov and Denis Tikhomirov (2015-10-20) 06.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30895436|Тихомиров, Денис Валерьевич]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-01-21 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | | | [[:commons:Category:Denis Tikhomirov|Denis Tikhomirov]] | |- | style='text-align:right'| 2320 | [[Файл:Епископ Тихон (Шевкунов) на открытии музейно-выставочного комплекса «Россия – Моя история» в Ставрополе.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4458638|Тихон (Шевкунов)]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-07-02 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q1130457|С. А. Герасимов исемендәге Бөтенрусия дәүләт кинематография институты]]'' | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''<br/>''[[:d:Q189854|мәтран]]''<br/>[[Әрхәрәй|епископ]] | | [[:commons:Category:Tikhon (Shevkunov)|Tikhon (Shevkunov)]] | |- | style='text-align:right'| 2321 | [[Файл:Тришкин Дмитрий Вячеславович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q135902550|Тришкин, Дмитрий Вячеславович]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | [[Пермь]]<br/>[[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]] | | | | [[:commons:Category:Dmitry Trishkin|Dmitry Trishkin]] | |- | style='text-align:right'| 2322 | | ''[[:d:Q30879562|Туников Геннадий Михайлович]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-08-01 | [[Куергазы районы]] | ''[[:d:Q4336188|Ырынбур дәүләт аграр университеты]]'' | [[галим]] | | | data-sort-value="2021" | 2021-06-03 |- | style='text-align:right'| 2323 | [[Файл:Rustam Minnikhanov and Talgat Tadzhuddin (2025-11-19) 11.jpg|center|128px]] | [[Тәлгать Таҗетдин]] | data-sort-value="1948" | 1948-10-12 | [[Казан]] | [[Мир Араб мәдрәсәсе]]<br/>[[Әл-Әзһәр университеты]] | [[мөфти]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Talgat Tadzhuddin|Talgat Tadzhuddin]] | |- | style='text-align:right'| 2324 | | ''[[:d:Q28026580|Усов, Вадим Сергеевич]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-06-02 | [[Минск]] | ''[[:d:Q1511650|Тула дәүләт университеты]]'' | | | | data-sort-value="2005" | 2005-05-31 |- | style='text-align:right'| 2325 | | ''[[:d:Q126974157|Устинов, Антон Алексеевич]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-04-20 | [[Балакау]] | ''[[:d:Q4408431|Сарытау дәүләт юридик академиясе]]''<br/>[[Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясе]] | | | | |- | style='text-align:right'| 2326 | [[Файл:Fazu Alieva.jpg|center|128px]] | [[Фазу Әлиева]] | data-sort-value="1932" | 1932-12-05 | ''[[:d:Q1394899|Khunzakhsky District]]'' | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]]<br/>''[[:d:Q4153934|Дагъстан дәүләт педагогика университеты]]'' | [[шагыйрь]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q1476215|хокук яклаучысы]]''<br/>''[[:d:Q12144794|прозачы]]'' | | [[:commons:Category:Fazu Aliyeva|Fazu Aliyeva]] | data-sort-value="2016" | 2016-01-01 |- | style='text-align:right'| 2327 | [[Файл:Fazil Iskander in 2010.jpg|center|128px]] | [[Фазыл Искәндәр]] | data-sort-value="1929" | 1929-03-06 | [[Сухум]] | [[А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты]] | ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[язучы]]<br/>[[Jurnalist|журналист]]<br/>''[[:d:Q6625963|язучы-романист]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q11774202|эссеист]]'' | ''[[:d:Q4146827|State Committee for Publishing]]'' | [[:commons:Category:Fazil Iskander|Fazil Iskander]] | data-sort-value="2016" | 2016-07-31 |- | style='text-align:right'| 2328 | | ''[[:d:Q97317594|Фарыд Масхутавіч Канцэраў]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-29 | [[Зәйсән (шәһәр)|Зәйсән]] | ''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | [[SSRB däwlät iminlek komitäte|ССРБ Дәүләт иминлеге комитеты]]<br/>''[[:d:Q1329608|State Security Committee of the Republic of Belarus]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2329 | [[Файл:Ф.С. Сибагатуллин.jpg|center|128px]] | [[Фатыйх Сибәгатуллин]] | data-sort-value="1950" | 1950-05-01 | [[Апаз]] | [[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе|Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]] | [[язучы]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Н. Э. Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе|Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясе]] | [[:commons:Category:Fatikh Sibagatullin|Fatikh Sibagatullin]] | data-sort-value="2022" | 2022-06-24 |- | style='text-align:right'| 2330 | [[Файл:Федин Анатолий Иванович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q70251233|Федин, Анатолий Иванович]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-10-06 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q2177111|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм тикшеренү медицина университеты]]'' | [[:commons:Category:Anatoly Fedin|Anatoly Fedin]] | |- | style='text-align:right'| 2331 | [[Файл:Metropolitan Theophan of Kazan.jpg|center|128px]] | [[Феофан (Ашурков)|Феофан]] | data-sort-value="1947" | 1947-05-21 | [[Дмитриев-Льговский|Дмитриев]] | ''[[:d:Q841804|Мәскәү руханилар академиясе]]'' | ''[[:d:Q19340487|православ рухание]]''<br/>''[[:d:Q189854|мәтран]]''<br/>[[Әрхәрәй|епископ]] | [[Казан руханилар академиясе]] | [[:commons:Category:Theophan (Ashurkov)|Theophan (Ashurkov)]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-20 |- | style='text-align:right'| 2332 | [[Файл:Kabirov Firdaus.jpg|center|128px]] | [[Фирдәвес Кәбирев]] | data-sort-value="1961" | 1961-05-19 | [[Чаллы]] | [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]] | ''[[:d:Q10842936|rally driver]]''<br/>''[[:d:Q10349745|автоузышчы]]'' | | [[:commons:Category:Firdaus Kabirov|Firdaus Kabirov]] | |- | style='text-align:right'| 2333 | | ''[[:d:Q28498293|Фёдор Иванович Клюка]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-06-18 | [[Плошчава]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 2334 | [[Файл:Yurchikhin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q347977|Фёдор Юрчихин]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-01-03 | [[Батум]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | [[инженер]]<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q2095549|очучы]]'' | | [[:commons:Category:Fyodor Yurchikhin|Fyodor Yurchikhin]] | |- | style='text-align:right'| 2335 | [[Файл:Фарит Мубаракшевич Мухаметшин.jpg|center|128px]] | [[Фәрит Мөхәммәтшин (01.1947)|Фәрит Мөхәммәтшин]] | data-sort-value="1947" | 1947-01-31 | [[Зур Күккүз]] | [[А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты]]<br/>''[[:d:Q1054816|Мәскәү дәүләт лингвистика университеты]]''<br/>''[[:d:Q5279909|Россия Федерациясе Чит ил эшләре министрлыгының Дипломатия академиясе]]''<br/>''[[:d:Q4397991|Бөтенрусия дәүләт юстиция университеты]]'' | ''[[:d:Q193391|дипломат]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1238570|сәясәт белгече]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Farit Mukhametshin|Farit Mukhametshin]] | |- | style='text-align:right'| 2336 | [[Файл:Farid Mukhametshin (gossov.tatarstan.ru).jpg|center|128px]] | [[Фәрит Мөхәммәтшин]] | data-sort-value="1947" | 1947-05-22 | [[Әлмәт]] | [[Уфа дәүләт нефть техника университеты|Уфа дәүләт нефть-техника университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[инженер]] | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Farid Mukhametshin|Farid Mukhametshin]] | |- | style='text-align:right'| 2337 | [[Файл:Хазрет Совмен.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2914853|Хазрет Совмен]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-01 | ''[[:d:Q4072767|Afipsip]]'' | [[Санкт-Петербург дәүләт тау эше университеты|Санкт-Петербург дәүләт тау университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]'' | | [[:commons:Category:Hazret Sovmen|Hazret Sovmen]] | |- | style='text-align:right'| 2338 | [[Файл:Haris Yakupov.jpg|center|128px]] | [[Харис Якупов]] | data-sort-value="1919" | 1919-12-23 | [[Казан]] | [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]] | ''[[:d:Q1028181|рәссам]]''<br/>''[[:d:Q1231865|педагог]]'' | [[Казан сынлы сәнгать укуханәсе]] | [[:commons:Category:Haris Yakupov|Haris Yakupov]] | data-sort-value="2010" | 2010-02-17 |- | style='text-align:right'| 2339 | | ''[[:d:Q85852941|Хохлов, Александр Фёдорович]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-11-26 | ''[[:d:Q19859381|Abramovo, Vladimir Oblast]]'' | ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]'' | [[математик]] | ''[[:d:Q492766|Нижгар ил үнивирситите]]'' | | data-sort-value="2003" | 2003-05-08 |- | style='text-align:right'| 2340 | | ''[[:d:Q112992175|Храмов, Олег Владимирович]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-12-09 | [[Грозный]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 2341 | | ''[[:d:Q126597618|Худайнатов Фархад Чаримович]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-10-26 | [[Каспийск]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | data-sort-value="2023" | 2023-09-29 |- | style='text-align:right'| 2342 | | ''[[:d:Q112992220|Хуторцев, Сергей Владимирович]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-03-24 | [[Петрозаводск]]<br/>[[Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы|РСФСР]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 2343 | | ''[[:d:Q70253606|Цахилов, Захар Сосланбекович]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-05-28 | ''[[:d:Q1049128|Karachayevsky District]]'' | | | | | data-sort-value="1999" | 1999-07-10 |- | style='text-align:right'| 2344 | [[Файл:Anatoly Tsvetskov.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109487772|Цветков, Анатолий Исаакович]]'' | data-sort-value="1922" | 1922-07-06 | [[Смоленск]] | | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Anatoly Tsvetskov|Anatoly Tsvetskov]] | data-sort-value="2020" | 2020-11-29 |- | style='text-align:right'| 2345 | | ''[[:d:Q60831188|Черноусов, Александр Фёдорович]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-05-23 | [[Конаково]] | ''[[:d:Q4318620|Идел буе медицина тикшеренү университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]'' | | data-sort-value="2026" | 2026-02-22 |- | style='text-align:right'| 2346 | | ''[[:d:Q20627827|Черов Иван Данилович]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-07-20 | ''[[:d:Q480278|Abyysky District]]'' | [[М. К. Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты|Максим Кирович Аммосов исемендәге Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | | data-sort-value="2017" | 2017-12-06 |- | style='text-align:right'| 2347 | | ''[[:d:Q52599876|Чучалин, Иван Петрович]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-10-15 | ''[[:d:Q27469142|Тигрицкое]]''<br/>''[[:d:Q2157152|Minusinsky District]]'' | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]'' | [[галим]] | ''[[:d:Q1466666|Томск политехника университеты]]''<br/>''[[:d:Q4460386|Томск дәүләт идарә итү системалары һәм радиоэлектроника университеты]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2348 | [[Файл:Shamil Tarpishchev 2018-06-27.jpg|center|128px]] | [[Шамил Тарпищев]] | data-sort-value="1948" | 1948-03-07 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q10833314|теннисчы]]''<br/>''[[:d:Q13219424|tennis coach]]''<br/>''[[:d:Q41583|тренер]]'' | ''[[:d:Q130316413|Národní fond sportu]]''<br/>''[[:d:Q4146820|State Committee of the Russian Federation for Physical Culture and Sports]]'' | [[:commons:Category:Shamil Tarpishchev|Shamil Tarpishchev]] | |- | style='text-align:right'| 2349 | | ''[[:d:Q70253281|Шарков, Александр Николаевич]]'' | data-sort-value="1931" | 1931-01-11 | [[Сарытау]] | | | | | |- | style='text-align:right'| 2350 | | ''[[:d:Q84725442|Шопен, Виктор Пантелеймонович]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-02-09 | [[Камьянске]] | ''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | | | | data-sort-value="2019" | 2019-09-22 |- | style='text-align:right'| 2351 | | ''[[:d:Q84725458|Шумейко, Виктор Иванович]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-11-09 | ''[[:d:Q4297694|Mikhaylovskaya]]'' | ''[[:d:Q4398494|Ростов дәүләт төзелеш университеты]]'' | | ''[[:d:Q4166431|Дон дәүләт техник университеты]]''<br/>''[[:d:Q4398494|Ростов дәүләт төзелеш университеты]]'' | | data-sort-value="2019" | 2019-09-11 |- | style='text-align:right'| 2352 | [[Файл:Шафагат Фахразович Тахаутдинов.jpg|center|128px]] | [[Шәфәгать Тәхәветдинов]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-23 | [[Габдрахман (Әлмәт районы)|Габдрахман]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]'' | | [[:commons:Category:Sharafat Tahautdinov|Sharafat Tahautdinov]] | |- | style='text-align:right'| 2353 | | ''[[:d:Q110073624|Щербакова, Елена Александровна]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-10-19 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q2490358|хореограф]]''<br/>''[[:d:Q55092822|балет мөгәллиме]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 2354 | | ''[[:d:Q125178112|Щугорев, Виктор Дмитриевич]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-01-22 | ''[[:d:Q18796619|Погромное (станци)]]'' | | | | | |- | style='text-align:right'| 2355 | [[Файл:PiekhaE.jpg|center|128px]] | [[Эдита Пьеха]] | data-sort-value="1937" | 1937-07-31 | [[Нуаель-су-Лан]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]]<br/>''[[:d:Q3064300|Санкт-Петербург дәүләт университетының филология факультеты]]'' | [[җырчы]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]'' | | [[:commons:Category:Edita Pieha|Edita Pieha]] | |- | style='text-align:right'| 2356 | | ''[[:d:Q1288176|Эдуард Грач]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-12-19 | [[Одесса]] | [[Үзәк музыка мәктәбе - Музыка башкару сәнгате академиясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q1259917|скрипкачы]]''<br/>''[[:d:Q899758|әлтис]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | | |- | style='text-align:right'| 2357 | [[Файл:Eduard Rossel 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q569362|Эдуард Россель]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-08 | [[Бор (Түбән Новгород өлкәсе)]] | [[Урал дәүләт тау университеты|Урал дәүләт тау эше университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Eduard Rossel|Eduard Rossel]] | |- | style='text-align:right'| 2358 | [[Файл:Eduard Uspensky 2.jpg|center|128px]] | [[Эдуард Успенский]] | data-sort-value="1937" | 1937-12-22 | [[Егорьевск]] | ''[[:d:Q1719898|Мәскәү авиация институты]]'' | ''[[:d:Q28389|сценарист]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q3282637|кинопродюсер]]''<br/>[[язучы]]<br/>''[[:d:Q4853732|балалар язучысы]]''<br/>[[Драматурглар|драматург]]<br/>''[[:d:Q13590141|алыпбаручы]]''<br/>[[инженер]]<br/>''[[:d:Q947873|телеалыпбаручы]]'' | | [[:commons:Category:Eduard Uspensky|Eduard Uspensky]] | data-sort-value="2018" | 2018-08-14 |- | style='text-align:right'| 2359 | [[Файл:Eduard Khudainatov, May 2012.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4502077|Эдуард Худайнатов]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-09-11 | [[Чимкәнт]] | | [[инвестор]]<br/>[[эшкуар]]<br/>''[[:d:Q16919633|Россия чыгышлы олигарх]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Eduard Khudainatov|Eduard Khudainatov]] | |- | style='text-align:right'| 2360 | [[Файл:Элла Памфилова в ЦИК России (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q458100|Элла Памфилова]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-09-12 | [[Алмалык (шәһәр)|Алмалык]] | ''[[:d:Q224802|Мәскәү энергетика институты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[инженер]] | ''[[:d:Q190362|Central Election Commission of Russia]]'' | [[:commons:Category:Ella Pamfilova|Ella Pamfilova]] | |- | style='text-align:right'| 2361 | [[Файл:Nabiullina Federation Council 2023.jpg|center|128px]] | [[Эльвира Нәбиуллина]] | data-sort-value="1963" | 1963-10-29 | [[Уфа]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>[[Yel universitetı|Йель университеты]]<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q1969986|Россия сәнәгатькәрләр һәм эшмәкәрләр берлеге]]''<br/>''[[:d:Q101084162|Россия Федерациясе икътисад министрлыгы]]''<br/>''[[:d:Q4411258|Svyaznoy Bank]]''<br/>''[[:d:Q48940372|Россия Федерациясе икътисади үсеш һәм сәүдә министрлыгы]]''<br/>[[Россия Федерациясе икътисади үсеш министрлыгы]]<br/>[[Газпром]]<br/>''[[:d:Q1636892|RAO UES]]''<br/>[[Rusiä Federatsiäseneñ Üzäk bankı|Русия Федерациясенең Үзәк банкы]] | [[:commons:Category:Elvira Sakhipzadovna Nabiullina|Elvira Sakhipzadovna Nabiullina]] | |- | style='text-align:right'| 2362 | [[Файл:Shaimiev with Russian Olympic Team (2008-08-29) 12.jpg|center|128px]] | [[Эльвира Хәсәнова]] | data-sort-value="1981" | 1981-03-28 | [[Мәскәү]] | | ''[[:d:Q18715859|synchronized swimmer]]'' | | [[:commons:Category:Elvira Khasyanova|Elvira Khasyanova]] | |- | style='text-align:right'| 2363 | | [[Ирныс Бәкиров|Эрнест Бәкиров]] | data-sort-value="1930" | 1930-05-23 | [[Түбән Новгород]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | [[галим]] | | | data-sort-value="2010" | 2010-03-08 |- | style='text-align:right'| 2364 | [[Файл:Валеев Эрнест Абдулович.jpg|center|128px]] | [[Эрнест Вәлиев]] | data-sort-value="1950" | 1950-04-07 | [[Әгерҗе районы]] | | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Ernest Valeev|Ernest Valeev]] | |- | style='text-align:right'| 2365 | [[Файл:Eteri Tutberidze in 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Этери Тутберидзе]] | data-sort-value="1974" | 1974-02-24 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4398072|Россия дәүләт физкультура, спорт, яшьләр һәм туризм университеты]]'' | ''[[:d:Q13219587|фигурист]]''<br/>''[[:d:Q57199189|figure skating coach]]'' | | [[:commons:Category:Eteri Tutberidze|Eteri Tutberidze]] | |- | style='text-align:right'| 2366 | [[Файл:Troitska church.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q749447|Ювеналий]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-22 | [[Ярославль]] | ''[[:d:Q4407661|Санкт-Петербург руханиләр семинариясе]]'' | ''[[:d:Q15283040|православ епискобы]]'' | | [[:commons:Category:Juvenal (Poyarkov)|Juvenal (Poyarkov)]] | |- | style='text-align:right'| 2367 | [[Файл:Актриса Юлия Борисова.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4093918|Юлия Борисова]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-03-17 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q1186561|Е. Вахатангов исемендәге дәүләт академия театры]]'' | [[:commons:Category:Yuliya Borisova|Yuliya Borisova]] | data-sort-value="2023" | 2023-08-08 |- | style='text-align:right'| 2368 | [[Файл:Official portrait of Yunus-bek Yevkurov (2024).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q319464|Юнус-бек Евкуров]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-07-30 | ''[[:d:Q4452146|Tarskoye]]'' | ''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1968714|Армия генералы Василий Филиппович Маргелов исемендәге Рязань гвардия югары һава десант җитәкчелек укуханәсе]]''<br/>''[[:d:Q14404494|М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академия]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>[[генерал-лейтенант]] | | [[:commons:Category:Yunus-bek Yevkurov|Yunus-bek Yevkurov]] | |- | style='text-align:right'| 2369 | [[Файл:Жданов Юрий Андреевич.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4178491|Юри Жданов]]'' | data-sort-value="1919" | 1919-08-20 | [[Тверь]] | ''[[:d:Q4497731|МДУның химия факультеты]]'' | ''[[:d:Q593644|химик]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>[[фәлсәфәче]]<br/>''[[:d:Q270141|polymath]]''<br/>''[[:d:Q137205895|science organizer]]''<br/>''[[:d:Q6051619|публицист]]''<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q2065921|Көньяк федераль университеты]]''<br/>''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | | data-sort-value="2006" | 2006-12-19 |- | style='text-align:right'| 2370 | [[Файл:Yuri Antonov 2026.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2356011|Юрий Антонов]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-02-19 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | ''[[:d:Q27929469|Михаил Клеофас Огинский исемендәге Молодечна дәүләт музыка укуханәсе]]'' | [[җырчы]]<br/>[[композитор]]<br/>[[шагыйрь]]<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q855091|гитарист]]''<br/>''[[:d:Q1075651|keyboardist]]''<br/>''[[:d:Q1415090|кинокөйязар]]''<br/>''[[:d:Q1863064|аккордеончы]]'' | | [[:commons:Category:Yuri Antonov (musician)|Yuri Antonov (musician)]] | |- | style='text-align:right'| 2371 | [[Файл:Yuri Bashmet (2017-11-17).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q156546|Юрий Башмет]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-01-24 | [[Ростов-на-Дону]] | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q1259917|скрипкачы]]''<br/>''[[:d:Q899758|әлтис]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q1643514|аранжировкачы]]''<br/>''[[:d:Q639669|музыкачы]]'' | [[Мәскәү дәүләт консерваториясе]] | [[:commons:Category:Yuri Abramovich Bashmet|Yuri Abramovich Bashmet]] | |- | style='text-align:right'| 2372 | [[Файл:Бирюков Юрий Станиславович.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8061779|Юрий Бирюков]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-03-07 | [[Львов]] | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[адвокат]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Yuri Birukov|Yuri Birukov]] | |- | style='text-align:right'| 2373 | [[Файл:Yury Borisov official portrait.png|center|128px]] | [[Юрий Борисов]] | data-sort-value="1956" | 1956-12-31 | [[Вышний Волочёк|Вышний Волочёк шәһәре]] | ''[[:d:Q4480735|MSU Faculty of Computational Mathematics and Cybernetics]]''<br/>''[[:d:Q4453246|Тверь Суворов хәрби укуханәсе]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]''<br/>''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Yuri Borisov|Yuri Borisov]] | |- | style='text-align:right'| 2374 | [[Файл:Yury Bugakov 2018-06-27.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4097745|Юрий Бугаков]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-01-25 | [[Новосибирск]] | [[Себер дәүләт инженерия һәм биотехнология университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q1055894|депутат]]'' | | [[:commons:Category:Yury Bugakov|Yury Bugakov]] | data-sort-value="2020" | 2020-12-30 |- | style='text-align:right'| 2375 | | ''[[:d:Q4104718|Юрий Васильев (1929-2023)]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-04-10 | [[Иркутск]] | [[Бөек Пётр исемендәге Санкт-Петербург политехник университеты]] | ''[[:d:Q462390|доцент]]'' | | | data-sort-value="2023" | 2023-12-29 |- | style='text-align:right'| 2376 | [[Файл:Yuri Vorobiev.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4125213|Юрий Воробьёв]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-02-02 | [[Красноярск]] | | ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Yuri Vorobiev|Yuri Vorobiev]] | |- | style='text-align:right'| 2377 | [[Файл:Yury Izrael.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4198841|Юрий Израэль]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-05-15 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | ''[[:d:Q651133|Мирза Олугбәк исемендәге Үзбәкстан милли университеты]]'' | ''[[:d:Q12094958|геофизик]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q169470|физик]]'' | ''[[:d:Q4201474|Institute of Global Climate and Ecology]]'' | [[:commons:Category:Yury Izrael|Yury Izrael]] | data-sort-value="2014" | 2014-01-23 |- | style='text-align:right'| 2378 | [[Файл:Kalinin 2005.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4209492|Юрий Калинин]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-10-28 | [[Пугачев (шәһәр)|Пугачев]] | ''[[:d:Q4408431|Сарытау дәүләт юридик академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | [[Федерация Советы]] | [[:commons:Category:Jury Kalinin|Jury Kalinin]] | |- | style='text-align:right'| 2379 | | ''[[:d:Q1713901|Юрий Каюров]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-09-30 | [[Череповец]] | ''[[:d:Q13360094|Александр Островский исемендәге Ленинград театр институты]]'' | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]'' | ''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2380 | | [[Юрий Клячкин]] | data-sort-value="1934" | 1934-12-31 | [[Шөмерле]] | [[Казан илкүләм тикшеренү технология университеты|Казан милли тикшеренү технология университеты]] | ''[[:d:Q593644|химик]]'' | ''[[:d:Q4201599|Россия фәннәр академиясе Урал бүлекчәсенең Тоташ мөхитләр механикасы институты]]''<br/>''[[:d:Q30176663|Россия фәннәр академиясе Урал бүлекчәсенең Техник химия институты]]''<br/>''[[:d:Q4351552|Россия фәннәр академиясе Урал бүлекчәсенең Пермь фәнни үзәге]]'' | | data-sort-value="2000" | 2000-03-31 |- | style='text-align:right'| 2381 | | ''[[:d:Q4225547|Юрий Ковальчук]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-07-25 | [[Санкт-Петербург]] | [[Санкт-Петербург дәүләт университеты]] | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>''[[:d:Q43845|эшмәкәр]]''<br/>''[[:d:Q1979607|финансист]]''<br/>''[[:d:Q806798|банкир]]''<br/>[[эшкуар]] | | | |- | style='text-align:right'| 2382 | [[Файл:Yury Kokov (2017-10-20).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16664613|Юрий Коков]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-08-13 | [[Налчык]] | ''[[:d:Q4398500|Ростов дәүләт университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | | [[:commons:Category:Yury Kokov|Yury Kokov]] | |- | style='text-align:right'| 2383 | [[Файл:Yuri Luzhkov.jpg|center|128px]] | [[Юрий Лужков]] | data-sort-value="1936" | 1936-09-21 | [[Мәскәү]] | [[Россия дәүләт нефть һәм газ университеты|И. М. Губкин исемендә Россия дәүләт нефть һәм газ университеты]] | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[галим]]<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]''<br/>[[мэр]]<br/>[[инженер]] | | [[:commons:Category:Yuri Luzhkov|Yuri Luzhkov]] | data-sort-value="2019" | 2019-12-10 |- | style='text-align:right'| 2384 | [[Файл:Yuri Lyubimov April 1999.jpg|center|128px]] | [[Юрий Любимов]] | data-sort-value="1917" | 1917-09-17 | [[Ярославль]] | ''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]'' | ''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q3455803|режиссёр]]''<br/>''[[:d:Q28054786|опера режиссёры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]'' | ''[[:d:Q4066912|NKVD Song and Dance Ensemble]]''<br/>''[[:d:Q1186561|Е. Вахатангов исемендәге дәүләт академия театры]]''<br/>''[[:d:Q4453555|Мәскәү театр институты]]''<br/>''[[:d:Q113072351|Taganka Theatre]]'' | [[:commons:Category:Yuri Lyubimov|Yuri Lyubimov]] | data-sort-value="2014" | 2014-10-05 |- | style='text-align:right'| 2385 | [[Файл:YuriMalenchenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q342953|Юрий Маленченко]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-12-22 | [[Свитловодск]] | | ''[[:d:Q2095549|очучы]]''<br/>[[Галәмче|космонавт]]<br/>''[[:d:Q618694|очучы-истребитель]]''<br/>''[[:d:Q47064|хәрби хезмәткәр]]'' | | [[:commons:Category:Yuri Malenchenko|Yuri Malenchenko]] | |- | style='text-align:right'| 2386 | [[Файл:Vladimir Putin with RAS economists July 2011 10.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q85404|Юрий Осипов]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-07-07 | [[Тубыл]] | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]'' | [[математик]] | ''[[:d:Q1851014|Урал дәүләт университеты]]''<br/>''[[:d:Q4201581|Россия фәннәр академиясе Урал бүлекчәсенең Николай Николаевич Красовский исемендәге Математика һәм механика институты]]''<br/>''[[:d:Q611420|РФА Математика институты]]''<br/>[[Мәскәү дәүләт университеты|Михаил Васильевич Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]<br/>[[Россия фәннәр академиясе]]<br/>''[[:d:Q4129923|Хисаплау математика һәм математик физика (журнал)]]''<br/>''[[:d:Q5275326|Дифференциаль тигезләмәләр (журнал)]]''<br/>''[[:d:Q4284720|Математик уеннар теориясе һәм аның кулланылышы (журнал)]]''<br/>''[[:d:Q4101734|Фән дөньясында]]''<br/>''[[:d:Q4263826|Әдәби һәйкәлләр]]''<br/>''[[:d:Q1768199|Зур Россия энциклопедиясе]]'' | [[:commons:Category:Yury Sergeevich Osipov|Yury Sergeevich Osipov]] | |- | style='text-align:right'| 2387 | | ''[[:d:Q30345551|Юрий Сергеевич Сухин]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-03-15 | [[Харьков]] | ''[[:d:Q56826|Харкау милли афтамабил юллары үнивирситите]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2388 | [[Файл:Vladimir Putin in Lenkom 30 November 2011 10.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2623285|Юрий Соломин]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-06-18 | [[Чита]] | [[М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесы|М. С. Щепкин ис. Югары театр укуханәсе]] | ''[[:d:Q33999|актёр]]''<br/>''[[:d:Q2526255|кинорежиссёр]]''<br/>''[[:d:Q3387717|театр режиссеры]]''<br/>''[[:d:Q2449921|театр мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q10798782|телевизион актёр]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q2259451|театр актеры]]''<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]'' | ''[[:d:Q1369676|Мәскәүнең Кече театры]]'' | [[:commons:Category:Yuri Solomin|Yuri Solomin]] | data-sort-value="2024" | 2024-01-11 |- | style='text-align:right'| 2389 | [[Файл:Yuri Termikanov (7872318150) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q469552|Юрий Темирканов]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-12-10 | [[Налчык]] | ''[[:d:Q178416|Санкт-Петербург дәүләт консерваториясе]]''<br/>''[[:d:Q4438728|Санкт-Петербург консерваториясенең урта махсус музыка мәктәбе]]'' | ''[[:d:Q158852|дирижёр]]''<br/>''[[:d:Q16145150|музыка мөгаллиме]]''<br/>''[[:d:Q28054786|опера режиссёры]]'' | | [[:commons:Category:Yuri Temirkanov|Yuri Temirkanov]] | data-sort-value="2023" | 2023-11-02 |- | style='text-align:right'| 2390 | [[Файл:Yury Trutnev (2019-12-19).jpg|center|128px]] | [[Юрий Трутнев]] | data-sort-value="1956" | 1956-03-01 | ''[[:d:Q1011753|Polazna]]'' | ''[[:d:Q689800|Пермь илкүләм тикшеренү политехника университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q10349745|автоузышчы]]'' | | [[:commons:Category:Yuri Trutnev|Yuri Trutnev]] | |- | style='text-align:right'| 2391 | [[Файл:Yurij Trutnev 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4464552|Юрий Трутнев]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-11-02 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4483622|Санкт-Петербург дәүләт университетының физика факультеты]]'' | ''[[:d:Q169470|физик]]''<br/>[[инженер]] | ''[[:d:Q3152467|Россия федераль атом төш үзәге — Бөтенроссия эксперименталь физика фәнни-тикшеренү үзәге]]''<br/>''[[:d:Q56837|«МИФИ» төш илкүләм тикшеренү университеты]]'' | [[:commons:Category:Yurij Alekseevich Trutnev|Yurij Alekseevich Trutnev]] | data-sort-value="2021" | 2021-08-06 |- | style='text-align:right'| 2392 | [[Файл:Yuri Ushakov (2023-05-23).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4479563|Юрий Ушаков]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-13 | [[Мәскәү]] | [[Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты]] | ''[[:d:Q193391|дипломат]]'' | | [[:commons:Category:Yuri Ushakov|Yuri Ushakov]] | |- | style='text-align:right'| 2393 | [[Файл:Yuriy Chaika official portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q612244|Юрий Чайка]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-05-21 | [[Амурдагы Николаевск]] | ''[[:d:Q4476714|Урал дәүләт юридик университеты]]'' | [[адвокат]]<br/>''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q600751|прокурор]]'' | | [[:commons:Category:Yuriy Chaika|Yuriy Chaika]] | |- | style='text-align:right'| 2394 | [[Файл:Yury Shevchenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4522097|Юрий Шевченко]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-07 | [[Якутск]] | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>[[хирург]]<br/>''[[:d:Q39631|табиб]]'' | ''[[:d:Q1459393|С. М. Киров исемендәге хәрби-медицина академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1962613|Беренче Мәскәү медицина университеты]]''<br/>''[[:d:Q45153143|Н. И. Пирогов исемендәге Россия илкүләм медицина һәм хирургия үзәге]]'' | [[:commons:Category:Yury Shevchenko|Yury Shevchenko]] | |- | style='text-align:right'| 2395 | [[Файл:Yaroslav Kuzminov 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4245427|Ярослав Кузьминов]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-05-26 | [[Мәскәү]] | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]'' | ''[[:d:Q188094|икътисадчы]]''<br/>''[[:d:Q1622272|университет профессоры]]''<br/>''[[:d:Q662729|җәмәгать эшлеклесе]]'' | ''[[:d:Q4530468|Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультеты]]''<br/>[[Югары икътисад мәктәбе|"Югары икътисад мәктәбе" илкүләм тикшеренү университеты]]<br/>''[[:d:Q4201836|Россия фәннәр академиясенең Икътисад институты]]'' | [[:commons:Category:Yaroslav Kuzminov|Yaroslav Kuzminov]] | |- | style='text-align:right'| 2396 | [[Файл:Yaroslav Moskalik in 2021.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q134100588|Ярослав Москалик]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-08-22 | [[Аңгрән]] | ''[[:d:Q15622370|Far Eastern Higher Combined Arms Command School]]''<br/>''[[:d:Q1152922|РФ КК гомумгаскәри академиясе]]''<br/>''[[:d:Q1934911|РФ КК Генераль штабы хәрби академиясе]]'' | ''[[:d:Q38239859|army officer]]'' | | [[:commons:Category:Yaroslav Moskalik|Yaroslav Moskalik]] | data-sort-value="2025" | 2025-04-25 |- | style='text-align:right'| 2397 | | ''[[:d:Q124448919|Ярошевич, Александр Валентинович]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-08-01 | [[Гомель]] | ''[[:d:Q1964941|Беларус дәүләт транспорт университеты]]''<br/>''[[:d:Q1592900|Андрей Васильевич Хрулёв исемендәге Хәрби матди-техник тәэминат академиясе]]'' | | [[Россия Федерациясе саклану министрлыгы]] | | |- | style='text-align:right'| 2398 | [[Файл:AlinaKabaevaPortrait.jpg|center|128px]] | [[Әлинә Кабаева]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-12 | [[Ташкент|Ташкәнт]] | ''[[:d:Q1773512|Россия дәүләт туризм һәм сервис университеты]]''<br/>''[[:d:Q4314989|П. Ф. Лесгафт исемендәге Милли дәүләт физик тәрбия, спорт һәм сәламәтлек университеты]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q4610556|модель]]''<br/>''[[:d:Q24037210|нәфис гимнастика спортсмены]]''<br/>''[[:d:Q10800557|киноактер]]''<br/>''[[:d:Q2066131|спортчы]]'' | | [[:commons:Category:Alina Kabaeva|Alina Kabaeva]] | |- | style='text-align:right'| 2399 | [[Файл:Aman Tuleyev, June 2010.jpeg|center|128px]] | [[Әман Түлиев]] | data-sort-value="1944" | 1944-05-13 | [[Төрекмәнбашы]] | ''[[:d:Q4418282|Себер дәүләт тимер юллары университеты]]''<br/>''[[:d:Q4059245|СБКФ ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе]]'' | ''[[:d:Q82955|сәясәтче]]''<br/>''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Aman Tuleyev|Aman Tuleyev]] | data-sort-value="2023" | 2023-11-20 |- | style='text-align:right'| 2400 | [[Файл:Asgat Safarov official photo.jpg|center|128px]] | [[Әсгать Сәфәров|Әсгать Сәфәрев]] | data-sort-value="1961" | 1961-10-20 | [[Яңа Шимбер]] | [[Казан (Идел буе) федераль университеты]]<br/>''[[:d:Q2387574|Россия Федераль иминлек хезмәте академиясе]]'' | ''[[:d:Q212238|дәүләт хезмәткәре]]'' | [[Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министрлыгы|РФ ЭЭМның Татарстан Республикасы буенча министрлыгы]]<br/>''[[:d:Q132449651|Татарстан Республикасы Рәисе Аппараты]]'' | [[:commons:Category:Asgat Safarov|Asgat Safarov]] | |- | style='text-align:right'| 2401 | | ''[[:d:Q20606851|Әхмәтханов Артур Фәрүәз улы]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-11-15 | [[Төрнәле (Салават районы)|Турналы]] | [[Башкорт дәүләт университеты]] | [[хокук белгече]] | | | data-sort-value="2019" | 2019-05-14 |- | style='text-align:right'| 2402 | | ''[[:d:Q19365946|Նոնա Ռադուտնայա]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-04-11 | [[Baqçasaray|Бакчасарай]] | | [[галим]] | ''[[:d:Q7381992|Россия гадел хөкем университеты]]'' | | data-sort-value="2009" | 2009-06-06 |- | style='text-align:right'| 2403 | | ''[[:d:Q60694960|Տամարա Գոլովանովա]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-02-11 | | | ''[[:d:Q805221|балет артисты]]''<br/>''[[:d:Q805253|балетмейстер]]'' | ''[[:d:Q4146743|Moiseyev Ballet]]'' | | data-sort-value="2010" | 2010 |- | style='text-align:right'| 2404 | | ''[[:d:Q4146428|ארקדי גוסטב]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-02-11 | ''[[:d:Q2218533|Shatsky District]]'' | ''[[:d:Q4059261|РФ ЭЭМның Идарә итү академиясе]]''<br/>''[[:d:Q16678105|Moscow University of the Ministry of Internal Affairs of Russia]]'' | ''[[:d:Q372436|дәүләт эшлеклесе]]'' | | [[:commons:Category:Arkady Gostev|Arkady Gostev]] | |} {{Wikidata list end}} == Моны да карагыз == {{seealso|«Ватан алдындагы казанышлар өчен» ордены тулы кавалерлары исемлеге|I дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлар өчен» ордены кавалерлары исемлеге|II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлар өчен» ордены кавалерлары исемлеге|III дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлар өчен» ордены кавалерлары исемлеге}} {{Портал|Шәхесләр|Россия Федерациясе|Җәмгыять}} [[Төркем:Исемлекләр:Шәхесләр]] [[Төркем:Исемлекләр:Россия]] [[Төркем:"Ватан алдында казанышлары өчен" ордены кавалерлары]] 4gs5okt49lm160spxdwfomoq9nsfy1w 14 1492575 6026434 6000358 2026-09-03T21:21:33Z Blackisnewyellow 44652 6026434 wikitext text/x-wiki Бу төркемдә вакыйгалары [[1930-еллар|1930-елларда]] уза торган [[Санак уены|санак уеннары]] туплана. abtqy21g5w8g9cl1qpku4nb8v3bza13 6026435 6026434 2026-09-03T21:36:04Z Blackisnewyellow 44652 +[[Төркем:Вакыйгалары 20-нче гасырда барган компьютер уеннары]]; +[[Төркем:Вакыйгалары 1930-нчы елларда барган хезмәтләр]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 6026435 wikitext text/x-wiki Бу төркемдә вакыйгалары [[1930-еллар|1930-елларда]] уза торган [[Санак уены|санак уеннары]] туплана. [[Төркем:Вакыйгалары 20-нче гасырда барган компьютер уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары 1930-нчы елларда барган хезмәтләр]] n77h92xzcycyar5yh0flpg7hub9da2h 0 1492831 6026499 6025514 2026-09-04T07:59:18Z Каюм Хордай 59574 Яңа төркемнәр. Тәрҗемә ителгән текст тиешле инглиз телендәге мәкаләдән тәрҗемә ителгән. 6026499 wikitext text/x-wiki {{Санак уены|Исеме=Мафия II|Уйлап табучы={{Байрак|Чехия}} [[2К Чех]]|Чыгаручы={{Байрак|АКШ}} [[2К (ширкәт)|2К]]|Продюсер=Лукас Кюре<br/> Денби Грейс|Бизәүче=Павел Брзак<br/> Йозеф Вашек<br/> Йирҗи Матоуш<br/> Йирҗи Рҗезач<br/> [[Даниэль Вавра]]|Сценарист=Даниэль Вавра<br/> Йак Сцалици|Программист=Лоран Горга<br/> Михал Яначек<br/> Дан Долежел|Композитор=Матуш Широкий<br/> Адам Куруц|Рәссам=Роман Һладик|Платформа=[[ПлейСтейшн 3]]<br/> [[Windows|Виндоус]]<br/> [[Иксбокс 360]]<br/> [[MacOS|МакОС Икс]]<br/> [[ПлейСтейшн 4]]<br/> [[Иксбокс Ван]]|Уен төре=[[Сугышчан-маҗара уены]]|Рәсем=Мафия II тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы}} '''Мафия II''' ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Mafia II'') — ''[[2К Чех]]'' булдырган һәм ''[[2К (ширкәт)|2К]]'' чыгарган 2010 елгы [[сугышчан-маҗара уены]]. Уен 2010 елның 24 августында ''ПлейСтейшн 3'', ''[[Microsoft Windows|Виндоус]]'' һәм ''Иксбокс 360'' өчен чыккан.<ref name="release3">{{Cite web|url=http://mafia2game.com/community/us/home.php|title=''Announcing Mafia II's Release Date''|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090605153655/http://mafia2game.com/community/us/home.php|archivedate=5 June 2009|publisher=2K Games|accessdate=25 March 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://2kgames.com/index.php?p=news&ID=232|title=2K Games Announces Mafia 2|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930160245/http://www.2kgames.com/index.php?p=news&ID=232|archivedate=30 September 2007|date=21 August 2008|publisher=2K Games|accessdate=27 September 2008}}</ref> Уен 2002 елгы ''[[Мафия: Лост-Хевен шәһәре|Мафия’нең]]'' мөстәкыйль дәвамы<ref>{{Cite web|url=http://ign.com/articles/2008/01/08/take-two-takes-mafia-dev|title=Take-Two Takes Mafia Dev|author=Robinson|first=Martin|date=8 January 2008|publisher=[[IGN]]|accessdate=27 September 2008}}</ref> һәм [[Мафия (санак уеннары сериясе)|''Мафия'' сериясенең]] икенче төп уены. 1945 һәм 1951 еллар арасында баручы хикәя Эмпайр-Бэй (инглиз. ''Empire Bay'') исемле уйлап табылган шәһәрдә уза һәм яшь Сицилия-Америка гангстеры һәм ветеран Вито Скалетта турында сөйли. Үз атасының бурычларын түләргә һәм яхшырак тормыш алырга тырышып, Вито мафия гаиләләренең йогынты өчен көрәшенә тартыла. Уен өченче зат күренеше белән уйнала, ә аның дөньясы буйлап я җәяү я автомобильдә хәрәкәт итәргә мөмкин. Төп каһарманның җинаятьләре хокукларны саклау органнарының җавабын тудыра ала; җавап агрессиясе исә “эзләнгән” (инглиз. ''wanted'') системасы буенча үлчәнә. Уйлап табу процессы беренче ''[[Мафия: Лост-Хевен шәһәре|Мафия]]'' чыкканнан соң ук 2003 елда башланган. Чыгарылгач, ''Мафия II'' үз хикәясе, каһарманнары һәм уен барышы өчен уңай бәяләмәләр алган. Әмма дөньяның чикләнгән дизайны һәм башка комлык уеннарында ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''sandbox games'') булган механикаларның юклыгы тәнкыйтьләнгән. Элек чыккан барлык йөкләнә торган контентны үз эченә алган '''Мафия II: Режиссёр юрамасы''' ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Mafia II: Director’s Cut'') ''Feral Interactive'' тарафыннан 2011 елның декабрендә чыгарылган.<ref>{{Cite web|url=https://www.feralinteractive.com/en/?section=news&article=303|title=Feral Interactive {{!}} Home of Mac, Linux, Switch & Mobile Games}}</ref> ''Hangar 13'' тарафыннан булдырылган ''[[Мафия III]]'' исемле дәвам 2016 елның октябрендә чыккан. ''[[2К (ширкәт)|2К]]'' '''Мафия II: Соңгы басма’ны''' (инглиз. ''Mafia II: Definitive Edition''; ''d3t'' һәм ''Hangar 13'' бу басманы бергәләп камилләштергән) беренче уенның ремейгы чыгу уңаеннан 2020 елның 19 маенда чыгарган, һәм басма катнаш күзәтүләр алган.<ref>{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/game/mafia-ii/critic-reviews/?platform=pc|title=Mafia II critic reviews - Metacritic|language=en}}</ref> Бу ''Соңгы басма'' соңрак 2020 елның 25 сентябрендә чыгарылган '''Мафия: Өчлек’кә''' (инглиз. ''Mafia: Trilogy'') кергән. == Уен барышы == ''Мафия II'' өченче зат күренеше белән уйналучы ачык дөньялы [[сугышчан-маҗара уены]]. Уен күбесенчә [[Нью-Йорк|Нью-Йоркка]], [[Чикаго|Чикагога]], [[Сан-Франциско|Сан-Францискога]], [[Лос-Анджелес|Лос-Анджелеска]], [[Бостон|Бостонга]] һәм [[Детройт|Детройтка]] нигезләнгән һәм уйлап табылган Эмпайр-Бэй шәһәрендә уза; хикәя [[1940-еллар|1940-елларның]] уртасы һәм [[1950-еллар]] башы арасында бара.<ref>{{Cite web|url=http://computerandvideogames.com/article.php?id=199532|title=News: First Mafia 2 details roll in - ComputerAndVideoGames.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gamereactor.de/video/5423/GC09+Mafia+II+interview/|title=GC09: Mafia II interview|date=2009-08-25|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://computerandvideogames.com/article.php?id=199532|title=News: First Mafia 2 details roll in - ComputerAndVideoGames.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gamereactor.de/video/5423/GC09+Mafia+II+interview/|title=GC09: Mafia II interview|date=2009-08-25|language=de}}</ref> Төп уен барышы атуга һәм йөртүгә игътибар итә; шулай ук тәкъдим ителгән чикләнгән кул сугышу системасы үз эченә сугулар һәм тайпылышлар ала. Уенда 50 чорга туры килгән транспорт чарасы һәм лицензияләнгән музыка бар.<ref>{{Cite web|url=http://www.gamingunion.net/news/mafia-ii-gamescom-2009-preview--384.html|title=Mafia II GamesCom 2009 Preview|last=Union|first=Gaming|language=en}}</ref> Транспорт чараларын йөртү һава торышына бәйле. Мәсәлән, уен башындагы кышкы бүлекләрдә машиналар юлда ныграк шуыша. Томпсон автоматы, Кольт 1911 һәм мылтык кебек күп корал әүвәлге уеннан кайта. '''МГ 42''' ([[Алман теле|алман]]. ''MG 42'') һәм '''Беретта МАБ 38''' ([[Итальян теле|итальян]]. ''Beretta MAB 38'') сыман [[Икенче бөтендөнья сугышы]] чорының утлы кораллары шулай ук очрый. == Искәрмәләр == [[Төркем:1С уеннары]] [[Төркем:2К Чех булдырган санак уеннары]] [[Төркем:2К чыгарган санак уеннары]] [[Төркем:2010 елгы санак уеннары]] [[Төркем:Экшн-маҗара уеннары]] [[Төркем:ПлейСтейшн 2 өчен гамәлдән чыгарылган санак уеннары]] [[Төркем:Иксбокс өчен гамәлдән чыгарылган санак уеннары]] [[Төркем:Цензуралы санак уеннары]] [[Төркем:Ферал Интерактив санак уеннары]] [[Төркем:Өйдә көч куллану турында матур әдәбият]] [[Төркем:Геймз фор Виндоус хезмәтен кулланган уеннар]] [[Төркем:Луа телен кулланган санак уеннары]] [[Төркем:масОС өчен уеннар]] [[Төркем:Мафия санак уеннары сериясенә караган уеннар]] [[Төркем:Санак уеннардагы әдәпсезлеккә бәйле җәнҗаллар]] [[Төркем:Ачык дөньялы санак уеннары]] [[Төркем:Өченче зат шутерлары]] [[Төркем:Оешкан җинаятьчелек турында санак уеннары]] [[Төркем:ПлейСтейшн 3 өчен уеннар]] [[Төркем:PlayStation 4 өчен уеннар]] [[Төркем:ПлейСтейшн 4 Про өчен камилләштерелгән уеннар]] [[Төркем:Санак уеннарының дәвамнары]] [[Төркем:Беркулланучылы санак уеннары]] [[Төркем:Тэйк-Ту Интерактив санак уеннары]] [[Төркем:Триада турында санак уеннары]] [[Төркем:Чехиядә булдырылган санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары 1943 елда узган санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары 1945 елда узган санак уеннары]] [[Төркем:1951 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары Нью-Йорк штатында узган санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары Америка Кушма Штатларында узган санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары төрмәдә узган санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары Сицилиядә узган санак уеннары]] [[Төркем:ФизИкс технологиясен кулланган санак уеннары]] [[Төркем:Windows өчен уеннар]] [[Төркем:Итальян-америка мафиясе турында матур әдәбият]] [[Төркем:Икенче бөтендөнья сугышы турында санак уеннары]] [[Төркем:Иксбокс 360 өчен уеннар]] [[Төркем:Xbox One өчен уеннар]] [[Төркем:Иксбокс Ван Икс өчен камилләштерелгән уеннар]] j9ama7nmgj8jdc6eezu67uijxep1l8u 6026501 6026499 2026-09-04T08:11:04Z Каюм Хордай 59574 Мин өстәгән мәгълүмат Инглиз Википедиясендәге тиешле мәкаләдән тәрҗемә ителгән. 6026501 wikitext text/x-wiki {{Санак уены|Исеме=Мафия II|Уйлап табучы={{Байрак|Чехия}} [[2К Чех]]|Чыгаручы={{Байрак|АКШ}} [[2К (ширкәт)|2К]]|Продюсер=Лукас Кюре<br/> Денби Грейс|Бизәүче=Павел Брзак<br/> Йозеф Вашек<br/> Йирҗи Матоуш<br/> Йирҗи Рҗезач<br/> [[Даниэль Вавра]]|Сценарист=Даниэль Вавра<br/> Йак Сцалици|Программист=Лоран Горга<br/> Михал Яначек<br/> Дан Долежел|Композитор=Матуш Широкий<br/> Адам Куруц|Рәссам=Роман Һладик|Платформа=[[ПлейСтейшн 3]]<br/> [[Windows|Виндоус]]<br/> [[Иксбокс 360]]<br/> [[MacOS|МакОС Икс]]<br/> [[ПлейСтейшн 4]]<br/> [[Иксбокс Ван]]|Уен төре=[[Сугышчан-маҗара уены]]|Рәсем=Мафия II тышлыгы.jpg|Имза=Уенның тышлыгы}} '''Мафия II''' ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Mafia II'') — ''[[2К Чех]]'' булдырган һәм ''[[2К (ширкәт)|2К]]'' чыгарган 2010 елгы [[сугышчан-маҗара уены]]. Уен 2010 елның 24 августында ''ПлейСтейшн 3'', ''[[Microsoft Windows|Виндоус]]'' һәм ''Иксбокс 360'' өчен чыккан.<ref name="release3">{{Cite web|url=http://mafia2game.com/community/us/home.php|title=''Announcing Mafia II's Release Date''|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090605153655/http://mafia2game.com/community/us/home.php|archivedate=5 June 2009|publisher=2K Games|accessdate=25 March 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://2kgames.com/index.php?p=news&ID=232|title=2K Games Announces Mafia 2|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930160245/http://www.2kgames.com/index.php?p=news&ID=232|archivedate=30 September 2007|date=21 August 2008|publisher=2K Games|accessdate=27 September 2008}}</ref> Уен 2002 елгы ''[[Мафия: Лост-Хевен шәһәре|Мафия’нең]]'' мөстәкыйль дәвамы<ref>{{Cite web|url=http://ign.com/articles/2008/01/08/take-two-takes-mafia-dev|title=Take-Two Takes Mafia Dev|author=Robinson|first=Martin|date=8 January 2008|publisher=[[IGN]]|accessdate=27 September 2008}}</ref> һәм [[Мафия (санак уеннары сериясе)|''Мафия'' сериясенең]] икенче төп уены. 1945 һәм 1951 еллар арасында баручы хикәя Эмпайр-Бэй (инглиз. ''Empire Bay'') исемле уйлап табылган шәһәрдә уза һәм яшь Сицилия-Америка гангстеры һәм ветеран Вито Скалетта турында сөйли. Үз атасының бурычларын түләргә һәм яхшырак тормыш алырга тырышып, Вито мафия гаиләләренең йогынты өчен көрәшенә тартыла. Уен өченче зат күренеше белән уйнала, ә аның дөньясы буйлап я җәяү я автомобильдә хәрәкәт итәргә мөмкин. Төп каһарманның җинаятьләре хокукларны саклау органнарының җавабын тудыра ала; җавап агрессиясе исә “эзләнгән” (инглиз. ''wanted'') системасы буенча үлчәнә. Уйлап табу процессы беренче ''[[Мафия: Лост-Хевен шәһәре|Мафия]]'' чыкканнан соң ук 2003 елда башланган. Чыгарылгач, ''Мафия II'' үз хикәясе, каһарманнары һәм уен барышы өчен уңай бәяләмәләр алган. Әмма дөньяның чикләнгән дизайны һәм башка комлык уеннарында ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''sandbox games'') булган механикаларның юклыгы тәнкыйтьләнгән. Элек чыккан барлык йөкләнә торган контентны үз эченә алган '''Мафия II: Режиссёр юрамасы''' ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Mafia II: Director’s Cut'') ''Feral Interactive'' тарафыннан 2011 елның декабрендә чыгарылган.<ref>{{Cite web|url=https://www.feralinteractive.com/en/?section=news&article=303|title=Feral Interactive {{!}} Home of Mac, Linux, Switch & Mobile Games}}</ref> ''Hangar 13'' тарафыннан булдырылган ''[[Мафия III]]'' исемле дәвам 2016 елның октябрендә чыккан. ''[[2К (ширкәт)|2К]]'' '''Мафия II: Соңгы басма’ны''' (инглиз. ''Mafia II: Definitive Edition''; ''d3t'' һәм ''Hangar 13'' бу басманы бергәләп камилләштергән) беренче уенның ремейгы чыгу уңаеннан 2020 елның 19 маенда чыгарган, һәм басма катнаш күзәтүләр алган.<ref>{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/game/mafia-ii/critic-reviews/?platform=pc|title=Mafia II critic reviews - Metacritic|language=en}}</ref> Бу ''Соңгы басма'' соңрак 2020 елның 25 сентябрендә чыгарылган '''Мафия: Өчлек’кә''' (инглиз. ''Mafia: Trilogy'') кергән. == Уен барышы == ''Мафия II'' өченче зат күренеше белән уйналучы ачык дөньялы [[сугышчан-маҗара уены]]. Уен күбесенчә [[Нью-Йорк|Нью-Йоркка]], [[Чикаго|Чикагога]], [[Сан-Франциско|Сан-Францискога]], [[Лос-Анджелес|Лос-Анджелеска]], [[Бостон|Бостонга]] һәм [[Детройт|Детройтка]] нигезләнгән һәм уйлап табылган Эмпайр-Бэй шәһәрендә уза; хикәя [[1940-еллар|1940-елларның]] уртасы һәм [[1950-еллар]] башы арасында бара.<ref>{{Cite web|url=http://computerandvideogames.com/article.php?id=199532|title=News: First Mafia 2 details roll in - ComputerAndVideoGames.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gamereactor.de/video/5423/GC09+Mafia+II+interview/|title=GC09: Mafia II interview|date=2009-08-25|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://computerandvideogames.com/article.php?id=199532|title=News: First Mafia 2 details roll in - ComputerAndVideoGames.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gamereactor.de/video/5423/GC09+Mafia+II+interview/|title=GC09: Mafia II interview|date=2009-08-25|language=de}}</ref> Төп уен барышы атуга һәм йөртүгә игътибар итә; шулай ук тәкъдим ителгән чикләнгән кул сугышу системасы үз эченә сугулар һәм тайпылышлар ала. Уенда 50 чорга туры килгән транспорт чарасы һәм лицензияләнгән музыка бар.<ref>{{Cite web|url=http://www.gamingunion.net/news/mafia-ii-gamescom-2009-preview--384.html|title=Mafia II GamesCom 2009 Preview|last=Union|first=Gaming|language=en}}</ref> Транспорт чараларын йөртү һава торышына бәйле. Мәсәлән, уен башындагы кышкы бүлекләрдә машиналар юлда ныграк шуыша. Томпсон автоматы, Кольт 1911 һәм мылтык кебек күп корал әүвәлге уеннан кайта. '''МГ 42''' ([[Алман теле|алман]]. ''MG 42'') һәм '''Беретта МАБ 38''' ([[Итальян теле|итальян]]. ''Beretta MAB 38'') сыман [[Икенче бөтендөнья сугышы]] чорының утлы кораллары шулай ук очрый. Тирә-юньдәге объектлар белән үзара бәйләнеш ике төймә аша гамәлгә ашырыла: контекстка бәйле очракларда кулланылган стандарт гамәл һәм көч куллану; мәсәлән, автомобиль урлап, уенчы я йозакны ачарга я тәрәзәне ватарга сайлый ала. Харита уенда төп нөсхә ''Мафия'' уенында кебек үк бар, ләкин контроль нокталары системасы тулысынча үзгәртелгән. Яңа идарә утыруның ирекле торышын һәм дошманнарга ату урынына объектлар артында яшеренергә һәм алар артыннан атарга ирек бирүче ышык системасын ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''cover system'') үз эченә ала. Бу функция дошманнарга каршы тактик ярдәм бирә, һәм бөтен төрдә әһәмиятле механика булды. Уенның катсценалары уен двигателе тарафыннан реаль заманда ясала. Мәсәлән, әгәр уенчы машина йөрткәндә катсцена башланса, уенчы шул ук машинаны шул ук торышта (зыян күргән яки исән) йөртәчәк һәм шул ук киемне киеп йөриячәк.<ref>{{Cite web|url=https://www.ign.com/articles/2009/01/14/mafia-ii-holiday-confessions|title=Mafia II Holiday Confessions|last=Ocampo|first=Jason|date=2009-01-14|language=en}}</ref> Моңа да карамастан, кереш катсценалары һәм унынчы бүлектәге катсцена сыман чыгарылмалар бар – алар алдан рендерланган видеолар. Уенның лицензияләнгән музыка, яңалыклар һәм рекламалар тәкъдим итүче өч радиостанция бар: '''Эмпайр Централ Рэдио''' ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Empire Central Radio''), '''Эмпайр Клэссик Рэдио''' (''Empire Classic Radio'') һәм '''Дэльта Рэдио''' (''Delta Radio''). Радиостанцияләрдә төрле жанрлардагы музыка очрый, шул исәптән “рок-эн-ролл”, “биг бэнд”, “ритм-эн-блюз” һәм “ду-воп”. Башкаручылар һәм төркемнәр исемлегенә исә бу җырчылар һәм композиторлар карыйлар: ''Chuck Berry'', ''The Everly Brothers'', ''Dean Martin'', ''Little Richard'', ''Muddy Waters'', ''Buddy Holly & The Crickets'', ''[[Бинг Кросби]]'', ''Bill Haley & His Comets'', ''The Chordettes'', ''Ritchie Valens'', ''Bo Diddley'', ''Ricky Nelson'', ''Eddie Cochran'', ''The Champs'', ''The Drifters'', ''The Fleetwoods'', ''Screamin' Jay Hawkins'', ''Nat King Cole'', ''The Chords'' һәм ''The Andrews Sisters''. == Искәрмәләр == [[Төркем:1С уеннары]] [[Төркем:2К Чех булдырган санак уеннары]] [[Төркем:2К чыгарган санак уеннары]] [[Төркем:2010 елгы санак уеннары]] [[Төркем:Экшн-маҗара уеннары]] [[Төркем:ПлейСтейшн 2 өчен гамәлдән чыгарылган санак уеннары]] [[Төркем:Иксбокс өчен гамәлдән чыгарылган санак уеннары]] [[Төркем:Цензуралы санак уеннары]] [[Төркем:Ферал Интерактив санак уеннары]] [[Төркем:Өйдә көч куллану турында матур әдәбият]] [[Төркем:Геймз фор Виндоус хезмәтен кулланган уеннар]] [[Төркем:Луа телен кулланган санак уеннары]] [[Төркем:масОС өчен уеннар]] [[Төркем:Мафия санак уеннары сериясенә караган уеннар]] [[Төркем:Санак уеннардагы әдәпсезлеккә бәйле җәнҗаллар]] [[Төркем:Ачык дөньялы санак уеннары]] [[Төркем:Өченче зат шутерлары]] [[Төркем:Оешкан җинаятьчелек турында санак уеннары]] [[Төркем:ПлейСтейшн 3 өчен уеннар]] [[Төркем:PlayStation 4 өчен уеннар]] [[Төркем:ПлейСтейшн 4 Про өчен камилләштерелгән уеннар]] [[Төркем:Санак уеннарының дәвамнары]] [[Төркем:Беркулланучылы санак уеннары]] [[Төркем:Тэйк-Ту Интерактив санак уеннары]] [[Төркем:Триада турында санак уеннары]] [[Төркем:Чехиядә булдырылган санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары 1943 елда узган санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары 1945 елда узган санак уеннары]] [[Төркем:1951 елда урнашкан санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары Нью-Йорк штатында узган санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары Америка Кушма Штатларында узган санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары төрмәдә узган санак уеннары]] [[Төркем:Вакыйгалары Сицилиядә узган санак уеннары]] [[Төркем:ФизИкс технологиясен кулланган санак уеннары]] [[Төркем:Windows өчен уеннар]] [[Төркем:Итальян-америка мафиясе турында матур әдәбият]] [[Төркем:Икенче бөтендөнья сугышы турында санак уеннары]] [[Төркем:Иксбокс 360 өчен уеннар]] [[Төркем:Xbox One өчен уеннар]] [[Төркем:Иксбокс Ван Икс өчен камилләштерелгән уеннар]] 6hz7597yg5ies9jt7b2a25jxn8qp799 0 1492896 6026423 6026229 2026-09-03T20:01:23Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026423 wikitext text/x-wiki {{УК}} [[Файл:Hope_in_a_Prison_of_Despair.jpg|мини|270x270пкс| ''«Өметсезлек төрмәсендәге өмет»'', [[:ru:Морган,_Эвелин_де|Эвелин де Морган]] картинасы]] '''Өмет''' — теләгән максатның үтәлешен нык көткәндә барлыкка килә торган һәм аңа ирешү мөмкинлеген алдан күрә торган уңай [[Тойгы|хис]]; бу эмоциональ процессны кичергән кешенең халәтен аңлау белән бәйле [[Фәлсәфә|фәлсәфи]], [[Дин|дини]] һәм [[Мәдәният|мәдәни]] төшенчә. Өмет — процессның нечкәлекләрен аңламыйча, нәтиҗәгә ирешү теләге. Процессны аңлагач, өмет аны көтүгә әйләнә. Өметнең капма-каршысы — өметсезлек . == Диндә өмет == === Борынгы грек мифологиясендә === Мәшһүр миф буенча, Пандора тартмасы төбендә калган бердәнбер әйбер — өмет. === Христиан динендә === Өмет христианнарның өч төп сыйфатының берсе дип санала. Христианлыкта рухи үсеш баскычларының берсе (Петр баскычы, аның беренче баскычы — иман), аның буенча христианлыкта Аллага менәләр. == Фәлсәфәдә өмет == Әйләнә-тирә дөньяның бер үзлеген белдерә: кеше катгый алдан билгеләнгән (детерминацияләнгән) дөньяда түгел, ә билгесез (ихтимал) дөньяда була. [[:ru:Фома_Аквинский|Фома Аквинский]] теология суммасында («[[:ru:Сумма_теологии|Сумма теологии]]», Ч2, в.25, Р.4) өметне (''spes'') дүрт дәртнең берсенә кертә һәм аны «киләчәк бәхеткә» ия булу (bonum futurum) дип билгели<ref>{{Cite web|url=https://azbyka.ru/otechnik/konfessii/summa-teologii-tom-4/26|title=Вопрос 25. О взаимной упорядоченности страстей|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190223131525/https://azbyka.ru/otechnik/konfessii/summa-teologii-tom-4/26|archivedate=2019-02-23|accessdate=2019-02-23}}</ref>. == Психологиядә өмет == Америка психологы һәм позитив психология методына нигез салучы [[:ru:Селигман,_Мартин|Мартин Селигман]] сүзләренчә, кеше уңышсызлыкларны вакытлыча һәм конкрет сәбәпләргә бәйләсә, өметле булачак. Шулай итеп, ярдәмсезлек хисе вакыт белән чикләнгән һәм билгеле бер хәл белән бәйле{{Sfn|с=64|Селигман, М.|2013}}. == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [http://philosophy.niv.ru/doc/encyclopedia/new-philosophical/articles/960/nadezhda.htm Новая философская энциклопедия (в 4 томах, 2001) — НАДЕЖДА] * [https://terme.ru/termin/nadezhda.html НАЦИОНАЛЬНАЯ ФИЛОСОФСКАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ β — НАДЕЖДА] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027201352/https://terme.ru/termin/nadezhda.html |date=2021-10-27 }} [[Төркем:Психология]] [[Төркем:Эмоцияләр]] okwb26x6thnlyyli24da9kqgav3k0sm 10 1493012 6026355 2026-09-03T14:08:48Z Frhdkazan 3171 Яңа бит: «Norderney, Marienhöhe -- 2025 -- 9295-9.jpg» 6026355 wikitext text/x-wiki Norderney, Marienhöhe -- 2025 -- 9295-9.jpg t53klkdakqilkat1erdcjxhsbtqfdtl 10 1493013 6026356 2026-09-03T14:12:35Z Frhdkazan 3171 Яңа бит: «Forbidden Fruit Machine-HD.webm» 6026356 wikitext text/x-wiki Forbidden Fruit Machine-HD.webm judkq94jfa6wt2j9kqbs1dvmoe7v4j3 5 1493014 6026362 2026-09-03T15:19:07Z Il Nur 6874 Яңа бит: «== Призлар == Хөрмәтле кулланучылар, Википедиягә керткән өлешегез өчен изге рәхмәт! Татар телле викимедиачылар төркеме исеменнән Сезне шушы бәйге чикләрендә мәкаләләрне булдырган һәм баеткан өчен рәхмәт белдерәм һәм призлы урын яулау белән чын күңелдән ко...» 6026362 wikitext text/x-wiki == Призлар == Хөрмәтле кулланучылар, Википедиягә керткән өлешегез өчен изге рәхмәт! Татар телле викимедиачылар төркеме исеменнән Сезне шушы бәйге чикләрендә мәкаләләрне булдырган һәм баеткан өчен рәхмәт белдерәм һәм призлы урын яулау белән чын күңелдән котлыйм. Киләчәк чараларыбызда да катнашуыгызны күрергә шат булырбыз. Сертификатларыгызны почталарыгызга тараттым. Әгәр берәр төрле сәбәпләр аркасында алмый калсагыз, дөрес сертификат килмәсә яки башка проблемнар килеп чыкса, зинһар, миңа хәбәр салырга оялмагыз.-- lptw6be43z9s4js87iy2dsf5jg3rab5 6026363 6026362 2026-09-03T15:19:58Z Il Nur 6874 6026363 wikitext text/x-wiki == Призлар == Хөрмәтле кулланучылар, Википедиягә керткән өлешегез өчен изге рәхмәт! Татар телле викимедиачылар төркеме исеменнән Сезне шушы бәйге чикләрендә мәкаләләрне булдырган һәм баеткан өчен рәхмәт белдерәм һәм призлы урын яулау белән чын күңелдән котлыйм. Киләчәк чараларыбызда да катнашуыгызны күрергә шат булырбыз. Сертификатларыгызны почталарыгызга тараттым. Әгәр берәр төрле сәбәпләр аркасында алмый калсагыз, дөрес сертификат килмәсә яки башка проблемнар килеп чыкса, зинһар, миңа хәбәр салырга оялмагыз.--[[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 3 сен 2026, 15:19 (UTC) g6pghlybq0n5o0irjyrenjjo7jtoef7 6026364 6026363 2026-09-03T15:20:33Z Il Nur 6874 /* Призлар */ Җавап бирү 6026364 wikitext text/x-wiki == Призлар == Хөрмәтле кулланучылар, Википедиягә керткән өлешегез өчен изге рәхмәт! Татар телле викимедиачылар төркеме исеменнән Сезне шушы бәйге чикләрендә мәкаләләрне булдырган һәм баеткан өчен рәхмәт белдерәм һәм призлы урын яулау белән чын күңелдән котлыйм. Киләчәк чараларыбызда да катнашуыгызны күрергә шат булырбыз. Сертификатларыгызны почталарыгызга тараттым. Әгәр берәр төрле сәбәпләр аркасында алмый калсагыз, дөрес сертификат килмәсә яки башка проблемнар килеп чыкса, зинһар, миңа хәбәр салырга оялмагыз.--[[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 3 сен 2026, 15:19 (UTC) :@[[Кулланучы:Баныу|Баныу]], @[[Кулланучы:Timlesj|Timlesj]], @[[Кулланучы:Iluzyash|Iluzyash]] [[Кулланучы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кулланучы бәхәсе:Il Nur|бәхәс]]) 3 сен 2026, 15:20 (UTC) m1k16ovo1za73i1obrag002awza14xb 0 1493015 6026366 2026-09-03T15:57:29Z Баныу 35185 «[[:ru:Special:Redirect/revision/154564202|Абашевская культура]]» битен тәрҗемә итеп ясалган 6026366 wikitext text/x-wiki '''Абашево мәдәнияте''' - III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140–1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ( [[Чуашстан|Чувашия]] ) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган. А Д. Пряхин моделе буенча , Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый <ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref> .https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла. '''Чуашстандагы Абашево (Чабаксар районы)''' * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. * Төрки сүзтезмәдән. Төрки телләрдә «баш» — «чишмә башы», «башлангыч», «баш» дигәнне аңлата, ә «а», «ак» — «ак», «якты» дигәнне белдерә. Шулай итеп, исемне «чиста чишмә» яки «ак түбә» дип аңлатырга мөмкин. == Җирлеләштерү == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ( [[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] <ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]] <ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган.Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]<nowiki/>нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе|Идел]] буенда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган , аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе|Воронеж өлкәсен]] үз эченә ала. [[Көньяк Урал|Көньяк Уралда]] Абашево халкының торак пунктлары табылган [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] Иң көнбатыштагы курган-һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]<nowiki/>нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган. [[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе|Идел]] буенда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган , аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе|Воронеж өлкәсен]] үз эченә ала. [[Көньяк Урал|Көньяк Уралда]] Абашево халкының торак пунктлары табылган. 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948–1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К.В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача . Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал|Көньяк Уралны]], хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал|Көньяк Уралда]]Абашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]<nowiki/>ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле . Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]]<nowiki/>фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр.. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә . Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һ.б.), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары - ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һ.б.); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һ.б. д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һ.б.) белән бергә яшәве очраклы түгел. . П.&amp;nbsp;П.&amp;nbsp;Ефименко и П.&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;Третьяков ищут истоки абашевской культуры в Среднем Поднепровье, где в начале 3-го тысячелетия до н. э. получили распространение колоколовидные, реберчатые и цилиндрические сосуды с примесью раковины орнаментированные ямками, шахматным и метопическим узором. Н.&amp;nbsp;Я.&amp;nbsp;Мерперт отрицает наличие генетической связи абашевской культуры со среднеднепровской, предполагая существование общей основы для них обеих, восходящей к энеолитическому массиву Поднепровья. Г. Веконь связывает происхождение абашевцев со среднестоговской культурой. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар . == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр <ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref> . == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]] ), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]] ). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый. Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5 х 0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ( [[Катергино]] ). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ( [[Тебикасы]] ) 1,75 х 0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган ( Таушкасы, [[Пикшики]] ), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: Чувашиядәге [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр - Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Ямная, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм бронза гасырларына караган баш сөякләре үрнәкләре . Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгырау Мензуркасы мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә <ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134–144.</ref> . == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{Искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәнияте]] [[Төркем:Бронза гасыр]] [[Төркем:Тәрҗемәләре тикшерелмәгән битләр]] 4msylb20wem5tezkuylbwpkbidrpq5l 6026367 6026366 2026-09-03T16:09:23Z Баныу 35185 6026367 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref>{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурсаы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Җирлеләштерү == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]<nowiki/>нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] Иң көнбатыштагы курган-һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]<nowiki/>нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган. [[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]даАбашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]<nowiki/>ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П.&amp;nbsp;П.&amp;nbsp;Ефименко и П.&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;Третьяков ищут истоки абашевской культуры в Среднем Поднепровье, где в начале 3-го тысячелетия до н. э. получили распространение колоколовидные, реберчатые и цилиндрические сосуды с примесью раковины орнаментированные ямками, шахматным и метопическим узором. Н.&amp;nbsp;Я.&amp;nbsp;Мерперт отрицает наличие генетической связи абашевской культуры со среднеднепровской, предполагая существование общей основы для них обеих, восходящей к энеолитическому массиву Поднепровья. Г. Веконь связывает происхождение абашевцев со среднестоговской культурой. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый. Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: Чувашиядәге [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Ямная, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм бронза гасырларына караган баш сөякләре үрнәкләре . Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгырау Мензуркасы мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәнияте]] [[Төркем:Бронза гасыр]] 4n0s3z0dwtg9d62ix1ayg4jl3rz6f82 6026369 6026367 2026-09-03T16:12:29Z Баныу 35185 /* Антропология */ 6026369 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref>{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурсаы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Җирлеләштерү == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]<nowiki/>нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] Иң көнбатыштагы курган-һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]<nowiki/>нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган. [[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]даАбашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]<nowiki/>ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П.&amp;nbsp;П.&amp;nbsp;Ефименко и П.&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;Третьяков ищут истоки абашевской культуры в Среднем Поднепровье, где в начале 3-го тысячелетия до н. э. получили распространение колоколовидные, реберчатые и цилиндрические сосуды с примесью раковины орнаментированные ямками, шахматным и метопическим узором. Н.&amp;nbsp;Я.&amp;nbsp;Мерперт отрицает наличие генетической связи абашевской культуры со среднеднепровской, предполагая существование общей основы для них обеих, восходящей к энеолитическому массиву Поднепровья. Г. Веконь связывает происхождение абашевцев со среднестоговской культурой. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый. Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: Чувашиядәге [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Ямная, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм бронза гасырларына караган баш сөякләре үрнәкләре . Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгырау Мензуркасы мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре Яшел Үзән районының Бәчек, Карашәм, Югары Ослан районының Йолдыз, Актаныш районының Такталачык авыллары янында табыла. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәнияте]] [[Төркем:Бронза гасыр]] d4y01px73f5qr8nadgkqnd3p96v93qo 6026370 6026369 2026-09-03T16:17:45Z Баныу 35185 6026370 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурсаы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Җирлеләштерү == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]<nowiki/>нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] Иң көнбатыштагы курган-һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]<nowiki/>нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган. [[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]даАбашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]<nowiki/>ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П.&amp;nbsp;П.&amp;nbsp;Ефименко и П.&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;Третьяков ищут истоки абашевской культуры в Среднем Поднепровье, где в начале 3-го тысячелетия до н. э. получили распространение колоколовидные, реберчатые и цилиндрические сосуды с примесью раковины орнаментированные ямками, шахматным и метопическим узором. Н.&amp;nbsp;Я.&amp;nbsp;Мерперт отрицает наличие генетической связи абашевской культуры со среднеднепровской, предполагая существование общей основы для них обеих, восходящей к энеолитическому массиву Поднепровья. Г. Веконь связывает происхождение абашевцев со среднестоговской культурой. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый. Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: Чувашиядәге [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Ямная, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм бронза гасырларына караган баш сөякләре үрнәкләре . Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгырау Мензуркасы мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре [[Яшел Үзән]] районының [[Бәчек]], [[Карашәм]], [[Югары Ослан]] районының Йолдыз, [[Актаныш районы]]ның [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] авыллары янында табыла<ref name=":1" />. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәнияте]] [[Төркем:Бронза гасыр]] 54ws0muytami6t4d3dvsycafwmmra00 6026371 6026370 2026-09-03T16:18:39Z Баныу 35185 /* Сылтамалар */ 6026371 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурсаы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Җирлеләштерү == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]<nowiki/>нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] Иң көнбатыштагы курган-һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]<nowiki/>нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган. [[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]даАбашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]<nowiki/>ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П.&amp;nbsp;П.&amp;nbsp;Ефименко и П.&amp;nbsp;Н.&amp;nbsp;Третьяков ищут истоки абашевской культуры в Среднем Поднепровье, где в начале 3-го тысячелетия до н. э. получили распространение колоколовидные, реберчатые и цилиндрические сосуды с примесью раковины орнаментированные ямками, шахматным и метопическим узором. Н.&amp;nbsp;Я.&amp;nbsp;Мерперт отрицает наличие генетической связи абашевской культуры со среднеднепровской, предполагая существование общей основы для них обеих, восходящей к энеолитическому массиву Поднепровья. Г. Веконь связывает происхождение абашевцев со среднестоговской культурой. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый. Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: Чувашиядәге [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Ямная, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм бронза гасырларына караган баш сөякләре үрнәкләре . Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгырау Мензуркасы мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре [[Яшел Үзән]] районының [[Бәчек]], [[Карашәм]], [[Югары Ослан]] районының Йолдыз, [[Актаныш районы]]ның [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] авыллары янында табыла<ref name=":1" />. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәниятләре]] [[Төркем:Бронза гасыр]] 64891nz4gsztxrwxps32ro9r74v9c9s 6026373 6026371 2026-09-03T16:28:07Z Баныу 35185 /* Чыгышы */ 6026373 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурсаы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Җирлеләштерү == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]<nowiki/>нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] Иң көнбатыштагы курган-һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]<nowiki/>нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган. [[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]даАбашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]<nowiki/>ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П. П. Ефименко белән П. Н. Третьяков абашев мәдәниятенең башлангыч чыганакларын Урта Днепр буенда эзлиләр, анда б.э.к. III меңьеллык башында кабырчык кушылмалы, чокырчыклар, шахмат һәм метопик бизәкләр белән бизәлгән кыңгыраусыман, кабыргалы һәм цилиндрик савыт-сабалар киң таралган булган. Н. Я. Мерперт абашев мәдәниятенең урта днепр мәдәнияте белән генетик бәйләнешен кире кага һәм аларның икесе өчен дә Днепр буе энеолит массивына барып тоташучы уртак нигез булуын фаразлый. Г. Веконь абашевлыларның килеп чыгышын Урта Стог мәдәнияте белән бәйли<ref>Фодор И. Абашевская культура в финской и венгерской историографии. // Абашевская культурно-историческая общность: истоки, развитие, наследие (Материалы международной научной конференции) — Чебоксары. 2003 г.</ref>. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый. Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: Чувашиядәге [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Ямная, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм бронза гасырларына караган баш сөякләре үрнәкләре . Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгырау Мензуркасы мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре [[Яшел Үзән]] районының [[Бәчек]], [[Карашәм]], [[Югары Ослан]] районының Йолдыз, [[Актаныш районы]]ның [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] авыллары янында табыла<ref name=":1" />. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәниятләре]] [[Төркем:Бронза гасыр]] 0k838qy7wfsbn9xza21xxn8ogbpysv9 6026374 6026373 2026-09-03T16:29:28Z Баныу 35185 /* Чыгышы */ 6026374 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурсаы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Җирлеләштерү == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]<nowiki/>нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] Иң көнбатыштагы курган-һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]<nowiki/>нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган. [[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]даАбашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]<nowiki/>ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П. П. Ефименко белән П. Н. Третьяков абашев мәдәниятенең башлангыч чыганакларын Урта Днепр буенда эзлиләр, анда б.э.к. III меңьеллык башында кабырчык кушылмалы, чокырчыклар, шахмат һәм метопик бизәкләр белән бизәлгән кыңгыраусыман, кабыргалы һәм цилиндрик савыт-сабалар киң таралган булган. Н. Я. Мерперт абашев мәдәниятенең урта днепр мәдәнияте белән генетик бәйләнешен кире кага һәм аларның икесе өчен дә Днепр буе энеолит массивына барып тоташучы уртак нигез булуын фаразлый. Г. Веконь абашевлыларның килеп чыгышын Урта Стог мәдәнияте белән бәйли<ref>Фодор И. Абашевская культура в финской и венгерской историографии. // Абашевская культурно-историческая общность: истоки, развитие, наследие (Материалы международной научной конференции) — Чебоксары. 2003 г.</ref>. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар<ref>''Шинаков Е. А., Гурьянов В. Н., [[Чубур, Артур Артурович|Чубур А. А.]]'' [http://www.academia.edu/9900303/%D0%95.%D0%90._%D0%A8%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92.%D0%9D._%D0%93%D1%83%D1%80%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%90.%D0%90._%D0%A7%D1%83%D0%B1%D1%83%D1%80_%D0%9F%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%95%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%AB%D0%99_%D0%9E%D0%91%D0%A0%D0%AF%D0%94_%D0%A1%D0%A0%D0%95%D0%94%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%9E_%D0%9F%D0%9E%D0%94%D0%95%D0%A1%D0%95%D0%9D%D0%AC%D0%AF_%D0%9A%D0%90%D0%9A_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A7%D0%9D%D0%98%D0%9A_%D0%94%D0%9B%D0%AF_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%A7%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%A5_%D0%A0%D0%95%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%A3%D0%9A%D0%A6%D0%98%D0%99 Погребальный обряд в Среднем Подесенье как источник для исторической реконструкции], 2011</ref>. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый. Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: Чувашиядәге [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Ямная, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм бронза гасырларына караган баш сөякләре үрнәкләре . Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгырау Мензуркасы мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре [[Яшел Үзән]] районының [[Бәчек]], [[Карашәм]], [[Югары Ослан]] районының Йолдыз, [[Актаныш районы]]ның [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] авыллары янында табыла<ref name=":1" />. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәниятләре]] [[Төркем:Бронза гасыр]] 8zdmyh7lpw3zng8lefmeylsydwtvwry 6026375 6026374 2026-09-03T16:46:40Z Баныу 35185 /* Җеназа йоласы */ 6026375 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурсаы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Җирлеләштерү == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]<nowiki/>нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] Иң көнбатыштагы курган-һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]<nowiki/>нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган. [[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]даАбашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]<nowiki/>ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П. П. Ефименко белән П. Н. Третьяков абашев мәдәниятенең башлангыч чыганакларын Урта Днепр буенда эзлиләр, анда б.э.к. III меңьеллык башында кабырчык кушылмалы, чокырчыклар, шахмат һәм метопик бизәкләр белән бизәлгән кыңгыраусыман, кабыргалы һәм цилиндрик савыт-сабалар киң таралган булган. Н. Я. Мерперт абашев мәдәниятенең урта днепр мәдәнияте белән генетик бәйләнешен кире кага һәм аларның икесе өчен дә Днепр буе энеолит массивына барып тоташучы уртак нигез булуын фаразлый. Г. Веконь абашевлыларның килеп чыгышын Урта Стог мәдәнияте белән бәйли<ref>Фодор И. Абашевская культура в финской и венгерской историографии. // Абашевская культурно-историческая общность: истоки, развитие, наследие (Материалы международной научной конференции) — Чебоксары. 2003 г.</ref>. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар<ref>''Шинаков Е. А., Гурьянов В. Н., [[Чубур, Артур Артурович|Чубур А. А.]]'' [http://www.academia.edu/9900303/%D0%95.%D0%90._%D0%A8%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92.%D0%9D._%D0%93%D1%83%D1%80%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%90.%D0%90._%D0%A7%D1%83%D0%B1%D1%83%D1%80_%D0%9F%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%95%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%AB%D0%99_%D0%9E%D0%91%D0%A0%D0%AF%D0%94_%D0%A1%D0%A0%D0%95%D0%94%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%9E_%D0%9F%D0%9E%D0%94%D0%95%D0%A1%D0%95%D0%9D%D0%AC%D0%AF_%D0%9A%D0%90%D0%9A_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A7%D0%9D%D0%98%D0%9A_%D0%94%D0%9B%D0%AF_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%A7%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%A5_%D0%A0%D0%95%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%A3%D0%9A%D0%A6%D0%98%D0%99 Погребальный обряд в Среднем Подесенье как источник для исторической реконструкции], 2011</ref>. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый<ref name=":2"><ref>{{Cite web|url=https://bashenc.online/ba/articles/80307/?ysclid=mtljay4kbl844447427|title=Абаш мәҙәниәте|accessdate=2026-09-03|publisher=Башҡорт энциклопедияһы}} Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: Чувашиядәге [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Ямная, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм бронза гасырларына караган баш сөякләре үрнәкләре . Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгырау Мензуркасы мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре [[Яшел Үзән]] районының [[Бәчек]], [[Карашәм]], [[Югары Ослан]] районының Йолдыз, [[Актаныш районы]]ның [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] авыллары янында табыла<ref name=":1" />. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәниятләре]] [[Төркем:Бронза гасыр]] 6e88kcfq32u1u4jjjrubg3ocuq829na 6026376 6026375 2026-09-03T16:52:11Z Баныу 35185 /* Җирлеләштерү */ 6026376 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурсаы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Җирлеләштерү == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]да Абашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П. П. Ефименко белән П. Н. Третьяков абашев мәдәниятенең башлангыч чыганакларын Урта Днепр буенда эзлиләр, анда б.э.к. III меңьеллык башында кабырчык кушылмалы, чокырчыклар, шахмат һәм метопик бизәкләр белән бизәлгән кыңгыраусыман, кабыргалы һәм цилиндрик савыт-сабалар киң таралган булган. Н. Я. Мерперт абашев мәдәниятенең урта днепр мәдәнияте белән генетик бәйләнешен кире кага һәм аларның икесе өчен дә Днепр буе энеолит массивына барып тоташучы уртак нигез булуын фаразлый. Г. Веконь абашевлыларның килеп чыгышын Урта Стог мәдәнияте белән бәйли<ref>Фодор И. Абашевская культура в финской и венгерской историографии. // Абашевская культурно-историческая общность: истоки, развитие, наследие (Материалы международной научной конференции) — Чебоксары. 2003 г.</ref>. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар<ref>''Шинаков Е. А., Гурьянов В. Н., [[Чубур, Артур Артурович|Чубур А. А.]]'' [http://www.academia.edu/9900303/%D0%95.%D0%90._%D0%A8%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92.%D0%9D._%D0%93%D1%83%D1%80%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%90.%D0%90._%D0%A7%D1%83%D0%B1%D1%83%D1%80_%D0%9F%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%95%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%AB%D0%99_%D0%9E%D0%91%D0%A0%D0%AF%D0%94_%D0%A1%D0%A0%D0%95%D0%94%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%9E_%D0%9F%D0%9E%D0%94%D0%95%D0%A1%D0%95%D0%9D%D0%AC%D0%AF_%D0%9A%D0%90%D0%9A_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A7%D0%9D%D0%98%D0%9A_%D0%94%D0%9B%D0%AF_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%A7%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%A5_%D0%A0%D0%95%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%A3%D0%9A%D0%A6%D0%98%D0%99 Погребальный обряд в Среднем Подесенье как источник для исторической реконструкции], 2011</ref>. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый<ref name=":2"><ref>{{Cite web|url=https://bashenc.online/ba/articles/80307/?ysclid=mtljay4kbl844447427|title=Абаш мәҙәниәте|accessdate=2026-09-03|publisher=Башҡорт энциклопедияһы}} Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: Чувашиядәге [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Ямная, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм бронза гасырларына караган баш сөякләре үрнәкләре . Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгырау Мензуркасы мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре [[Яшел Үзән]] районының [[Бәчек]], [[Карашәм]], [[Югары Ослан]] районының Йолдыз, [[Актаныш районы]]ның [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] авыллары янында табыла<ref name=":1" />. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәниятләре]] [[Төркем:Бронза гасыр]] 26g04tqhtf3wpiqr320akprjtfcx73f 6026378 6026376 2026-09-03T16:55:54Z Баныу 35185 /* Җеназа йоласы */ 6026378 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурсаы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Җирлеләштерү == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]да Абашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П. П. Ефименко белән П. Н. Третьяков абашев мәдәниятенең башлангыч чыганакларын Урта Днепр буенда эзлиләр, анда б.э.к. III меңьеллык башында кабырчык кушылмалы, чокырчыклар, шахмат һәм метопик бизәкләр белән бизәлгән кыңгыраусыман, кабыргалы һәм цилиндрик савыт-сабалар киң таралган булган. Н. Я. Мерперт абашев мәдәниятенең урта днепр мәдәнияте белән генетик бәйләнешен кире кага һәм аларның икесе өчен дә Днепр буе энеолит массивына барып тоташучы уртак нигез булуын фаразлый. Г. Веконь абашевлыларның килеп чыгышын Урта Стог мәдәнияте белән бәйли<ref>Фодор И. Абашевская культура в финской и венгерской историографии. // Абашевская культурно-историческая общность: истоки, развитие, наследие (Материалы международной научной конференции) — Чебоксары. 2003 г.</ref>. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар<ref>''Шинаков Е. А., Гурьянов В. Н., [[Чубур, Артур Артурович|Чубур А. А.]]'' [http://www.academia.edu/9900303/%D0%95.%D0%90._%D0%A8%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92.%D0%9D._%D0%93%D1%83%D1%80%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%90.%D0%90._%D0%A7%D1%83%D0%B1%D1%83%D1%80_%D0%9F%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%95%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%AB%D0%99_%D0%9E%D0%91%D0%A0%D0%AF%D0%94_%D0%A1%D0%A0%D0%95%D0%94%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%9E_%D0%9F%D0%9E%D0%94%D0%95%D0%A1%D0%95%D0%9D%D0%AC%D0%AF_%D0%9A%D0%90%D0%9A_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A7%D0%9D%D0%98%D0%9A_%D0%94%D0%9B%D0%AF_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%A7%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%A5_%D0%A0%D0%95%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%A3%D0%9A%D0%A6%D0%98%D0%99 Погребальный обряд в Среднем Подесенье как источник для исторической реконструкции], 2011</ref>. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый<ref name=":2">{{Cite web|url=https://bashenc.online/ba/articles/80307/?ysclid=mtljay4kbl844447427|title=Абаш мәҙәниәте|accessdate=2026-09-03|publisher=Башҡорт энциклопедияһы}} <ref>. Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган<ref name=":2" />. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: Чувашиядәге [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Ямная, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм бронза гасырларына караган баш сөякләре үрнәкләре . Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгырау Мензуркасы мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре [[Яшел Үзән]] районының [[Бәчек]], [[Карашәм]], [[Югары Ослан]] районының Йолдыз, [[Актаныш районы]]ның [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] авыллары янында табыла<ref name=":1" />. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәниятләре]] [[Төркем:Бронза гасыр]] b0g59wiwqhegnx7m5lfk76yr4ngef6c 6026379 6026378 2026-09-03T16:58:13Z Баныу 35185 /* Җеназа йоласы */ 6026379 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурсаы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Җирлеләштерү == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]да Абашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П. П. Ефименко белән П. Н. Третьяков абашев мәдәниятенең башлангыч чыганакларын Урта Днепр буенда эзлиләр, анда б.э.к. III меңьеллык башында кабырчык кушылмалы, чокырчыклар, шахмат һәм метопик бизәкләр белән бизәлгән кыңгыраусыман, кабыргалы һәм цилиндрик савыт-сабалар киң таралган булган. Н. Я. Мерперт абашев мәдәниятенең урта днепр мәдәнияте белән генетик бәйләнешен кире кага һәм аларның икесе өчен дә Днепр буе энеолит массивына барып тоташучы уртак нигез булуын фаразлый. Г. Веконь абашевлыларның килеп чыгышын Урта Стог мәдәнияте белән бәйли<ref>Фодор И. Абашевская культура в финской и венгерской историографии. // Абашевская культурно-историческая общность: истоки, развитие, наследие (Материалы международной научной конференции) — Чебоксары. 2003 г.</ref>. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар<ref>''Шинаков Е. А., Гурьянов В. Н., [[Чубур, Артур Артурович|Чубур А. А.]]'' [http://www.academia.edu/9900303/%D0%95.%D0%90._%D0%A8%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92.%D0%9D._%D0%93%D1%83%D1%80%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%90.%D0%90._%D0%A7%D1%83%D0%B1%D1%83%D1%80_%D0%9F%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%95%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%AB%D0%99_%D0%9E%D0%91%D0%A0%D0%AF%D0%94_%D0%A1%D0%A0%D0%95%D0%94%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%9E_%D0%9F%D0%9E%D0%94%D0%95%D0%A1%D0%95%D0%9D%D0%AC%D0%AF_%D0%9A%D0%90%D0%9A_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A7%D0%9D%D0%98%D0%9A_%D0%94%D0%9B%D0%AF_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%A7%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%A5_%D0%A0%D0%95%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%A3%D0%9A%D0%A6%D0%98%D0%99 Погребальный обряд в Среднем Подесенье как источник для исторической реконструкции], 2011</ref>. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый<ref name=":2">{{Cite web|url=https://bashenc.online/ba/articles/80307/?ysclid=mtljay4kbl844447427|title=Абаш мәҙәниәте|accessdate=2026-09-03|publisher=Башҡорт энциклопедияһы}}</ref> Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган<ref name=":2" />. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: Чувашиядәге [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Ямная, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм бронза гасырларына караган баш сөякләре үрнәкләре . Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгырау Мензуркасы мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре [[Яшел Үзән]] районының [[Бәчек]], [[Карашәм]], [[Югары Ослан]] районының Йолдыз, [[Актаныш районы]]ның [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] авыллары янында табыла<ref name=":1" />. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәниятләре]] [[Төркем:Бронза гасыр]] 5r55y787bkb737b60p9caf8m4iwf372 6026380 6026379 2026-09-03T17:05:20Z Баныу 35185 /* Антропология */ 6026380 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурсаы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Җирлеләштерү == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]да Абашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П. П. Ефименко белән П. Н. Третьяков абашев мәдәниятенең башлангыч чыганакларын Урта Днепр буенда эзлиләр, анда б.э.к. III меңьеллык башында кабырчык кушылмалы, чокырчыклар, шахмат һәм метопик бизәкләр белән бизәлгән кыңгыраусыман, кабыргалы һәм цилиндрик савыт-сабалар киң таралган булган. Н. Я. Мерперт абашев мәдәниятенең урта днепр мәдәнияте белән генетик бәйләнешен кире кага һәм аларның икесе өчен дә Днепр буе энеолит массивына барып тоташучы уртак нигез булуын фаразлый. Г. Веконь абашевлыларның килеп чыгышын Урта Стог мәдәнияте белән бәйли<ref>Фодор И. Абашевская культура в финской и венгерской историографии. // Абашевская культурно-историческая общность: истоки, развитие, наследие (Материалы международной научной конференции) — Чебоксары. 2003 г.</ref>. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар<ref>''Шинаков Е. А., Гурьянов В. Н., [[Чубур, Артур Артурович|Чубур А. А.]]'' [http://www.academia.edu/9900303/%D0%95.%D0%90._%D0%A8%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92.%D0%9D._%D0%93%D1%83%D1%80%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%90.%D0%90._%D0%A7%D1%83%D0%B1%D1%83%D1%80_%D0%9F%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%95%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%AB%D0%99_%D0%9E%D0%91%D0%A0%D0%AF%D0%94_%D0%A1%D0%A0%D0%95%D0%94%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%9E_%D0%9F%D0%9E%D0%94%D0%95%D0%A1%D0%95%D0%9D%D0%AC%D0%AF_%D0%9A%D0%90%D0%9A_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A7%D0%9D%D0%98%D0%9A_%D0%94%D0%9B%D0%AF_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%A7%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%A5_%D0%A0%D0%95%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%A3%D0%9A%D0%A6%D0%98%D0%99 Погребальный обряд в Среднем Подесенье как источник для исторической реконструкции], 2011</ref>. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый<ref name=":2">{{Cite web|url=https://bashenc.online/ba/articles/80307/?ysclid=mtljay4kbl844447427|title=Абаш мәҙәниәте|accessdate=2026-09-03|publisher=Башҡорт энциклопедияһы}}</ref> Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган<ref name=":2" />. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: [[Чуашстан]]дагы [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Ямная, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм [[Бронза гасыр|бронза гасырларына]] караган баш сөякләре үрнәкләре. Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгырау Мензуркасы мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре [[Яшел Үзән]] районының [[Бәчек]], [[Карашәм]], [[Югары Ослан]] районының Йолдыз, [[Актаныш районы]]ның [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] авыллары янында табыла<ref name=":1" />. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәниятләре]] [[Төркем:Бронза гасыр]] hjmqw1vrjrlrm6ja3w6ub3sk89wq317 6026381 6026380 2026-09-03T17:08:22Z Баныу 35185 /* Антропология */ 6026381 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурсаы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Җирлеләштерү == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]да Абашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П. П. Ефименко белән П. Н. Третьяков абашев мәдәниятенең башлангыч чыганакларын Урта Днепр буенда эзлиләр, анда б.э.к. III меңьеллык башында кабырчык кушылмалы, чокырчыклар, шахмат һәм метопик бизәкләр белән бизәлгән кыңгыраусыман, кабыргалы һәм цилиндрик савыт-сабалар киң таралган булган. Н. Я. Мерперт абашев мәдәниятенең урта днепр мәдәнияте белән генетик бәйләнешен кире кага һәм аларның икесе өчен дә Днепр буе энеолит массивына барып тоташучы уртак нигез булуын фаразлый. Г. Веконь абашевлыларның килеп чыгышын Урта Стог мәдәнияте белән бәйли<ref>Фодор И. Абашевская культура в финской и венгерской историографии. // Абашевская культурно-историческая общность: истоки, развитие, наследие (Материалы международной научной конференции) — Чебоксары. 2003 г.</ref>. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар<ref>''Шинаков Е. А., Гурьянов В. Н., [[Чубур, Артур Артурович|Чубур А. А.]]'' [http://www.academia.edu/9900303/%D0%95.%D0%90._%D0%A8%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92.%D0%9D._%D0%93%D1%83%D1%80%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%90.%D0%90._%D0%A7%D1%83%D0%B1%D1%83%D1%80_%D0%9F%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%95%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%AB%D0%99_%D0%9E%D0%91%D0%A0%D0%AF%D0%94_%D0%A1%D0%A0%D0%95%D0%94%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%9E_%D0%9F%D0%9E%D0%94%D0%95%D0%A1%D0%95%D0%9D%D0%AC%D0%AF_%D0%9A%D0%90%D0%9A_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A7%D0%9D%D0%98%D0%9A_%D0%94%D0%9B%D0%AF_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%A7%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%A5_%D0%A0%D0%95%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%A3%D0%9A%D0%A6%D0%98%D0%99 Погребальный обряд в Среднем Подесенье как источник для исторической реконструкции], 2011</ref>. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый<ref name=":2">{{Cite web|url=https://bashenc.online/ba/articles/80307/?ysclid=mtljay4kbl844447427|title=Абаш мәҙәниәте|accessdate=2026-09-03|publisher=Башҡорт энциклопедияһы}}</ref> Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган<ref name=":2" />. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: [[Чуашстан]]дагы [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Ямная, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм [[Бронза гасыр|бронза гасырларына]] караган баш сөякләре үрнәкләре. Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгыраусыман кубклар мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре [[Яшел Үзән]] районының [[Бәчек]], [[Карашәм]], [[Югары Ослан]] районының Йолдыз, [[Актаныш районы]]ның [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] авыллары янында табыла<ref name=":1" />. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәниятләре]] [[Төркем:Бронза гасыр]] li1s5kylquuzq16vwtuh8bi07txpipd 6026384 6026381 2026-09-03T17:13:37Z Баныу 35185 /* Җирлеләштерү */ 6026384 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурсаы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Мәдәни‑тарихи берлектең формалашу урыны == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]да Абашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П. П. Ефименко белән П. Н. Третьяков абашев мәдәниятенең башлангыч чыганакларын Урта Днепр буенда эзлиләр, анда б.э.к. III меңьеллык башында кабырчык кушылмалы, чокырчыклар, шахмат һәм метопик бизәкләр белән бизәлгән кыңгыраусыман, кабыргалы һәм цилиндрик савыт-сабалар киң таралган булган. Н. Я. Мерперт абашев мәдәниятенең урта днепр мәдәнияте белән генетик бәйләнешен кире кага һәм аларның икесе өчен дә Днепр буе энеолит массивына барып тоташучы уртак нигез булуын фаразлый. Г. Веконь абашевлыларның килеп чыгышын Урта Стог мәдәнияте белән бәйли<ref>Фодор И. Абашевская культура в финской и венгерской историографии. // Абашевская культурно-историческая общность: истоки, развитие, наследие (Материалы международной научной конференции) — Чебоксары. 2003 г.</ref>. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар<ref>''Шинаков Е. А., Гурьянов В. Н., [[Чубур, Артур Артурович|Чубур А. А.]]'' [http://www.academia.edu/9900303/%D0%95.%D0%90._%D0%A8%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92.%D0%9D._%D0%93%D1%83%D1%80%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%90.%D0%90._%D0%A7%D1%83%D0%B1%D1%83%D1%80_%D0%9F%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%95%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%AB%D0%99_%D0%9E%D0%91%D0%A0%D0%AF%D0%94_%D0%A1%D0%A0%D0%95%D0%94%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%9E_%D0%9F%D0%9E%D0%94%D0%95%D0%A1%D0%95%D0%9D%D0%AC%D0%AF_%D0%9A%D0%90%D0%9A_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A7%D0%9D%D0%98%D0%9A_%D0%94%D0%9B%D0%AF_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%A7%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%A5_%D0%A0%D0%95%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%A3%D0%9A%D0%A6%D0%98%D0%99 Погребальный обряд в Среднем Подесенье как источник для исторической реконструкции], 2011</ref>. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый<ref name=":2">{{Cite web|url=https://bashenc.online/ba/articles/80307/?ysclid=mtljay4kbl844447427|title=Абаш мәҙәниәте|accessdate=2026-09-03|publisher=Башҡорт энциклопедияһы}}</ref> Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган<ref name=":2" />. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: [[Чуашстан]]дагы [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Ямная, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм [[Бронза гасыр|бронза гасырларына]] караган баш сөякләре үрнәкләре. Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгыраусыман кубклар мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре [[Яшел Үзән]] районының [[Бәчек]], [[Карашәм]], [[Югары Ослан]] районының Йолдыз, [[Актаныш районы]]ның [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] авыллары янында табыла<ref name=":1" />. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәниятләре]] [[Төркем:Бронза гасыр]] 8w48rhlkcc9qhv88qst8fx3mknlmzx8 6026385 6026384 2026-09-03T17:14:37Z Баныу 35185 /* Мәдәни‑тарихи берлектең формалашу урыны */ 6026385 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурсаы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Мәдәни‑тарихи берлектең формалашу урыны == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача<ref name=":2" />. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]да Абашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П. П. Ефименко белән П. Н. Третьяков абашев мәдәниятенең башлангыч чыганакларын Урта Днепр буенда эзлиләр, анда б.э.к. III меңьеллык башында кабырчык кушылмалы, чокырчыклар, шахмат һәм метопик бизәкләр белән бизәлгән кыңгыраусыман, кабыргалы һәм цилиндрик савыт-сабалар киң таралган булган. Н. Я. Мерперт абашев мәдәниятенең урта днепр мәдәнияте белән генетик бәйләнешен кире кага һәм аларның икесе өчен дә Днепр буе энеолит массивына барып тоташучы уртак нигез булуын фаразлый. Г. Веконь абашевлыларның килеп чыгышын Урта Стог мәдәнияте белән бәйли<ref>Фодор И. Абашевская культура в финской и венгерской историографии. // Абашевская культурно-историческая общность: истоки, развитие, наследие (Материалы международной научной конференции) — Чебоксары. 2003 г.</ref>. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар<ref>''Шинаков Е. А., Гурьянов В. Н., [[Чубур, Артур Артурович|Чубур А. А.]]'' [http://www.academia.edu/9900303/%D0%95.%D0%90._%D0%A8%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92.%D0%9D._%D0%93%D1%83%D1%80%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%90.%D0%90._%D0%A7%D1%83%D0%B1%D1%83%D1%80_%D0%9F%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%95%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%AB%D0%99_%D0%9E%D0%91%D0%A0%D0%AF%D0%94_%D0%A1%D0%A0%D0%95%D0%94%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%9E_%D0%9F%D0%9E%D0%94%D0%95%D0%A1%D0%95%D0%9D%D0%AC%D0%AF_%D0%9A%D0%90%D0%9A_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A7%D0%9D%D0%98%D0%9A_%D0%94%D0%9B%D0%AF_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%A7%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%A5_%D0%A0%D0%95%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%A3%D0%9A%D0%A6%D0%98%D0%99 Погребальный обряд в Среднем Подесенье как источник для исторической реконструкции], 2011</ref>. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый<ref name=":2">{{Cite web|url=https://bashenc.online/ba/articles/80307/?ysclid=mtljay4kbl844447427|title=Абаш мәҙәниәте|accessdate=2026-09-03|publisher=Башҡорт энциклопедияһы}}</ref> Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган<ref name=":2" />. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: [[Чуашстан]]дагы [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Ямная, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм [[Бронза гасыр|бронза гасырларына]] караган баш сөякләре үрнәкләре. Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгыраусыман кубклар мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре [[Яшел Үзән]] районының [[Бәчек]], [[Карашәм]], [[Югары Ослан]] районының Йолдыз, [[Актаныш районы]]ның [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] авыллары янында табыла<ref name=":1" />. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәниятләре]] [[Төркем:Бронза гасыр]] kl091a7f5ij77nr4ji0b1er2263t27l 6026386 6026385 2026-09-03T17:17:57Z Баныу 35185 6026386 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган<ref name=":1" />. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурсаы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Мәдәни‑тарихи берлектең формалашу урыны == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача<ref name=":2" />. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]да Абашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П. П. Ефименко белән П. Н. Третьяков абашев мәдәниятенең башлангыч чыганакларын Урта Днепр буенда эзлиләр, анда б.э.к. III меңьеллык башында кабырчык кушылмалы, чокырчыклар, шахмат һәм метопик бизәкләр белән бизәлгән кыңгыраусыман, кабыргалы һәм цилиндрик савыт-сабалар киң таралган булган. Н. Я. Мерперт абашев мәдәниятенең урта днепр мәдәнияте белән генетик бәйләнешен кире кага һәм аларның икесе өчен дә Днепр буе энеолит массивына барып тоташучы уртак нигез булуын фаразлый. Г. Веконь абашевлыларның килеп чыгышын Урта Стог мәдәнияте белән бәйли<ref>Фодор И. Абашевская культура в финской и венгерской историографии. // Абашевская культурно-историческая общность: истоки, развитие, наследие (Материалы международной научной конференции) — Чебоксары. 2003 г.</ref>. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар<ref>''Шинаков Е. А., Гурьянов В. Н., [[Чубур, Артур Артурович|Чубур А. А.]]'' [http://www.academia.edu/9900303/%D0%95.%D0%90._%D0%A8%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92.%D0%9D._%D0%93%D1%83%D1%80%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%90.%D0%90._%D0%A7%D1%83%D0%B1%D1%83%D1%80_%D0%9F%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%95%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%AB%D0%99_%D0%9E%D0%91%D0%A0%D0%AF%D0%94_%D0%A1%D0%A0%D0%95%D0%94%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%9E_%D0%9F%D0%9E%D0%94%D0%95%D0%A1%D0%95%D0%9D%D0%AC%D0%AF_%D0%9A%D0%90%D0%9A_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A7%D0%9D%D0%98%D0%9A_%D0%94%D0%9B%D0%AF_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%A7%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%A5_%D0%A0%D0%95%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%A3%D0%9A%D0%A6%D0%98%D0%99 Погребальный обряд в Среднем Подесенье как источник для исторической реконструкции], 2011</ref>. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый<ref name=":2">{{Cite web|url=https://bashenc.online/ba/articles/80307/?ysclid=mtljay4kbl844447427|title=Абаш мәҙәниәте|accessdate=2026-09-03|publisher=Башҡорт энциклопедияһы}}</ref> Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган<ref name=":2" />. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: [[Чуашстан]]дагы [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Ямная, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм [[Бронза гасыр|бронза гасырларына]] караган баш сөякләре үрнәкләре. Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгыраусыман кубклар мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре [[Яшел Үзән]] районының [[Бәчек]], [[Карашәм]], [[Югары Ослан]] районының Йолдыз, [[Актаныш районы]]ның [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] авыллары янында табыла<ref name=":1" />. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәниятләре]] [[Төркем:Бронза гасыр]] gjvst5wsc9vugd769qadxncvhad76av 6026389 6026386 2026-09-03T17:21:37Z Баныу 35185 /* Антропология */ 6026389 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган<ref name=":1" />. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурсаы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Мәдәни‑тарихи берлектең формалашу урыны == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача<ref name=":2" />. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]да Абашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П. П. Ефименко белән П. Н. Третьяков абашев мәдәниятенең башлангыч чыганакларын Урта Днепр буенда эзлиләр, анда б.э.к. III меңьеллык башында кабырчык кушылмалы, чокырчыклар, шахмат һәм метопик бизәкләр белән бизәлгән кыңгыраусыман, кабыргалы һәм цилиндрик савыт-сабалар киң таралган булган. Н. Я. Мерперт абашев мәдәниятенең урта днепр мәдәнияте белән генетик бәйләнешен кире кага һәм аларның икесе өчен дә Днепр буе энеолит массивына барып тоташучы уртак нигез булуын фаразлый. Г. Веконь абашевлыларның килеп чыгышын Урта Стог мәдәнияте белән бәйли<ref>Фодор И. Абашевская культура в финской и венгерской историографии. // Абашевская культурно-историческая общность: истоки, развитие, наследие (Материалы международной научной конференции) — Чебоксары. 2003 г.</ref>. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар<ref>''Шинаков Е. А., Гурьянов В. Н., [[Чубур, Артур Артурович|Чубур А. А.]]'' [http://www.academia.edu/9900303/%D0%95.%D0%90._%D0%A8%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92.%D0%9D._%D0%93%D1%83%D1%80%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%90.%D0%90._%D0%A7%D1%83%D0%B1%D1%83%D1%80_%D0%9F%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%95%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%AB%D0%99_%D0%9E%D0%91%D0%A0%D0%AF%D0%94_%D0%A1%D0%A0%D0%95%D0%94%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%9E_%D0%9F%D0%9E%D0%94%D0%95%D0%A1%D0%95%D0%9D%D0%AC%D0%AF_%D0%9A%D0%90%D0%9A_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A7%D0%9D%D0%98%D0%9A_%D0%94%D0%9B%D0%AF_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%A7%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%A5_%D0%A0%D0%95%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%A3%D0%9A%D0%A6%D0%98%D0%99 Погребальный обряд в Среднем Подесенье как источник для исторической реконструкции], 2011</ref>. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый<ref name=":2">{{Cite web|url=https://bashenc.online/ba/articles/80307/?ysclid=mtljay4kbl844447427|title=Абаш мәҙәниәте|accessdate=2026-09-03|publisher=Башҡорт энциклопедияһы}}</ref> Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган<ref name=":2" />. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: [[Чуашстан]]дагы [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Чокыр, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм [[Бронза гасыр|бронза гасырларына]] караган баш сөякләре үрнәкләре. Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгыраусыман кубклар мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре [[Яшел Үзән]] районының [[Бәчек]], [[Карашәм]], [[Югары Ослан]] районының Йолдыз, [[Актаныш районы]]ның [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] авыллары янында табыла<ref name=":1" />. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәниятләре]] [[Төркем:Бронза гасыр]] 6nnp03lvqxl45pdua5sh35vjvm8ihrr 6026417 6026389 2026-09-03T19:05:10Z Әмир 15082 ba → tt 6026417 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган<ref name=":1" />. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Wayback|url=https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie|date=20230411071705}} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурасы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Мәдәни‑тарихи берлекнең формалашу урыны == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача<ref name=":2" />. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]да Абашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П. П. Ефименко белән П. Н. Третьяков абашев мәдәниятенең башлангыч чыганакларын Урта Днепр буенда эзлиләр, анда б.э.к. III меңьеллык башында кабырчык кушылмалы, чокырчыклар, шахмат һәм метопик бизәкләр белән бизәлгән кыңгыраусыман, кабыргалы һәм цилиндрик савыт-сабалар киң таралган булган. Н. Я. Мерперт абашев мәдәниятенең урта днепр мәдәнияте белән генетик бәйләнешен кире кага һәм аларның икесе өчен дә Днепр буе энеолит массивына барып тоташучы уртак нигез булуын фаразлый. Г. Веконь абашевлыларның килеп чыгышын Урта Стог мәдәнияте белән бәйли<ref>Фодор И. Абашевская культура в финской и венгерской историографии. // Абашевская культурно-историческая общность: истоки, развитие, наследие (Материалы международной научной конференции) — Чебоксары. 2003 г.</ref>. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар<ref>''Шинаков Е. А., Гурьянов В. Н., [[Чубур, Артур Артурович|Чубур А. А.]]'' [http://www.academia.edu/9900303/%D0%95.%D0%90._%D0%A8%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92.%D0%9D._%D0%93%D1%83%D1%80%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%90.%D0%90._%D0%A7%D1%83%D0%B1%D1%83%D1%80_%D0%9F%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%95%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%AB%D0%99_%D0%9E%D0%91%D0%A0%D0%AF%D0%94_%D0%A1%D0%A0%D0%95%D0%94%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%9E_%D0%9F%D0%9E%D0%94%D0%95%D0%A1%D0%95%D0%9D%D0%AC%D0%AF_%D0%9A%D0%90%D0%9A_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A7%D0%9D%D0%98%D0%9A_%D0%94%D0%9B%D0%AF_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%A7%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%A5_%D0%A0%D0%95%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%A3%D0%9A%D0%A6%D0%98%D0%99 Погребальный обряд в Среднем Подесенье как источник для исторической реконструкции], 2011</ref>. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый<ref name=":2">{{Cite web|url=https://bashenc.online/ba/articles/80307/?ysclid=mtljay4kbl844447427|title=Абаш мәҙәниәте|accessdate=2026-09-03|publisher=Башҡорт энциклопедияһы}}</ref> Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган<ref name=":2" />. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: [[Чуашстан]]дагы [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Чокыр, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм [[Бронза гасыр|бронза гасырларына]] караган баш сөякләре үрнәкләре. Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгыраусыман кубклар мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Wayback|url=https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf}} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре [[Яшел Үзән]] районының [[Бәчек]], [[Карашәм]], [[Югары Ослан]] районының Йолдыз, [[Актаныш районы]]ның [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] авыллары янында табыла<ref name=":1" />. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәниятләре]] [[Төркем:Бронза гасыр]] mb8eokphmercif8z4b20a8bn125gwgp 6026509 6026417 2026-09-04T08:48:43Z InternetArchiveBot 35870 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 6026509 wikitext text/x-wiki {{УК}} '''Абашево мәдәнияте''' — III меңьеллыкның икенче яртысындагы [[Бронза гасыр|бронза гасырының]] [[Arxeologik mädäniät|археологик культурасы]] . б.э.к. д. һәм безнең эрага кадәр 2 нче меңьеллык башы. (радиоуглерод үрнәкләре буенча б.э.к. 2140—1740 еллар) [[Россия|Россиянең]] Европа өлеше территориясендә [[Калуга өлкәсе|, Калуга өлкәсеннән]] алып [[Башкортстан|Башкортостанның]] көньягына кадәр. Мәдәният үз исемен [[Абашево]] ([[Чуашстан|Чувашия]]) авылыннан алган, анда беренче тапкыр 1925 елда аның курганнары табылган<ref name=":1" />. А Д. Пряхин моделе буенча, Абашево мәдәни-тарихи берләшмәсенә Дон-Волга Абашево мәдәнияте, Урта Идел Абашево мәдәнияте һәм Көньяк Урал Абашево мәдәнияте керә. Югары Идел буенда һәм Идел-Ока елгалары арасында урнашкан Абашев үзенчәлекләре булган һәйкәлләр Урта Идел Абашев мәдәниятенә, Украинадагы һәйкәлләр Дон-Волга Абашев мәдәниятенә, Урал аръягындагы һәйкәлләр Көньяк Урал Абашев мәдәниятенә карый<ref>''Большов С. В.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie История полевых исследований абашевской культуры в Среднем Поволжье] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230411071705/https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-polevyh-issledovaniy-abashevskoy-kultury-v-srednem-povolzhie |date=2023-04-11 }} // Вестник Чувашского университета, 2011. С. 3—8</ref>. == Атамасы == «Абашево» исеменең килеп чыгышы турында берничә версия бар, алар билгеле бер торак пунктка карап аерыла<ref name=":1">{{Cite web|url=https://tatarica.org/tat/razdely/istoriya/drevnyaya-istoriya/arheologik-kulturalar/abashevo-kulturasy|title=Абашево культурасы|accessdate=2026-09-03|publisher=Татар эннциклопедиясе}}</ref>. * Чуаш Республикасы Абашево авылы янында табылган борынгы каберлеккә бәйле рәвештә бирелә. * Чуаш мәҗүси исеме Апаштан (Абаштан). Тарихи чыганакларда Абаш исемле чуаш кешеләре телгә алына. == Мәдәни‑тарихи берлекнең формалашу урыны == Абашево мәдәниятенең археологик урыннары [[Чуашстан]] ([[Абашево]] авылы үзе), [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Башкортстан|Башкортостан]], шулай ук [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]]<ref>[http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801 Что таит в себе земля Воронежская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511023626/http://voronezh.aif.ru/issues/725/0801|date=2009-05-11}}</ref> һәм [[Липецк өлкәсе|Липецк өлкәләрендә]]<ref>{{Cite web|url=http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|title=Состояние и проблемы сохранения культурного наследия Липецкого края в преддверии Международного Дня охраны памятников и достопримечательных мест|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130703034153/http://www.gosdirekcia.ru/news?id=362|archivedate=2013-07-03|accessdate=2009-06-06}}</ref> табылган. Иң көнбатыштагы курган һәйкәле [[Ука (елга)|Югары Ока]] бассейнында, [[Калуга өлкәсе]]нең Малоярославец районы Огуб авылы янындагы «Михайлова Гора» җирлегендә ачылган.[[Переславль-Залесский]] өлкәсендәге Плещеево күле янындагы Югары [[Идел буе]]нда зур каберлекләр төркеме тикшерелә. 1939 елда Бу төркемнең 3 курганы [[:ru:Третьяков,_Пётр_Николаевич|П. Н. Третьяков]] тарафыннан казылган, аларда Абашево керамикасы һәм бизәнү әйберләре табылган. Абашево зиратларының таралуының көньяк төбәге хәзерге [[Воронеж өлкәсе]]н үз эченә ала. [[Көньяк Урал]]да Абашево халкының торак пунктлары табылган. [[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево..jpg|мини| Авылдагы Абашев мәдәниятенә һәйкәл. Абашево.[[Файл:Памятник_Абашевской_культуре._с._Абашево...jpg|мини|287x287пкс]]]] [[Файл:Treasure_-_Abashevo_culture_-_The_Museum_of_History_and_Archeology_of_the_Urals.jpg|мини| Бизәкләр һәм кораллар. Югары Кизил (Верхне-Кизиловский) хәзинәсе]] 1951 елда [[:ru:Сальников,_Константин_Владимирович|К. В. Сальников]] 1934 елда ачылган Баланбаш торак пунктын тикшерә. 1948—1950 елларда Алар Кече Кизил торак пунктын һәм кабер калдыкларын казып чыгаралар, нәтиҗәдә, Андронов һәм агач каркас артефактларына охшаш булган Абаш материаллары табыла. 1951 елда [[Агыйдел (елга)|елга]] бассейнында [[Агыйдел (елга)|Белая]] К. В. Сальников Абашев культурасының соңгы этабына караган Баланбаш тибындагы керамика белән бәйле берничә торак пунктны ача<ref name=":2" />. Абаш кабиләләре Урта [[Идел буе|Идел өлкәсен]], Кама буен һәм [[Көньяк Урал]]ны, хәзерге [[Чуашстан]], [[Мари Ил|Мари Эль]], [[Татарстан]] [[Башкортстан|, Башкортостан]], [[Пермь крае|Перм Край]], [[Киров өлкәсе|Киров]], [[Сембер өлкәсе|Уляновск]], [[Самар өлкәсе|Самара]], [[Липецк өлкәсе|Липецк]] һәм [[Воронеж өлкәсе|Воронеж]] өлкәләрен үз эченә алган зур территорияне яулап ала. Бу районнарда күп санлы курган төркемнәре ачыкланган; тау тезмәләренең көнчыгыш өлешендә, [[Көньяк Урал]]да Абашның соңгы торак пунктлары бар. Абашевләр бу территорияне тоташ килеш биләмәгәннәр. Абашево мәдәнияте һәйкәлләренең төп төркемнәре Урта Идел буе территориясендә — [[Илләт|Илет]], Цивиль, [[Зөя елгасы|Зөя елга]]<nowiki/>лары бассейнында һәм [[Кама]]ның түбән агымында урнашкан. == Чыгышы == Кайбер тикшеренүчеләр фикеренчә, Абашево мәдәнияте, Фатьяново мәдәнияте кебек үк, үзенең килеп чыгышы буенча Урта Днепр мәдәниятенә бәйле. Хәзерге вакытта Абашев мәдәниятенең килеп чыгышы турында берничә гипотеза бар. [[Отто Бадер|Отто.]] [[Отто Бадер|Бадер]] фикеренчә, Абаш мәдәнияте фатьянов һәйкәлләреннән килеп чыккан. Әмма соңрак ул бу фикерен үзгәрткән һәм [[Баланово мәдәнияте|Баланово]] һәм Абаш мәдәниятләре арасында генетик бәйләнеш булуы шикле дип белдергән. О. А. Кривцова-Гракова фикеренчә, абаш мәдәниятен фатьянов мәдәнияте белән бары тик савыт-саба бизәкләренең охшашлыгы гына түгел, ә мәрхүмнәрне өстән такта яки бүрәнә белән капланган җир чокырларында күмү ысулы да якынайта. О. В. Кузьмина ачыклаганча, абаш балталары фатьянов тибындагы балталарның дәвамы булып тора. [[Алексей Смирнов (1899)|А.]] [[Алексей Смирнов (1899)|П.]] [[Алексей Смирнов (1899)|Смирнов]] , Н. Ф. Калинин, К. В. Сальников һәм башка археологлар Абашево халкы белән [[Баланово]] халкы арасындагы генеалогик бәйләнешне күрсәтәләр. Кузьмина Абашево мәдәниятенең төрле сугыш балталары культураларына карый алу ихтималын күрсәтә. Баланово кабиләләре, күрәсең, Абашев этномәдәни җәмгыятен формалаштыруда төп роль уйнаган. Баланово һәм Абашево мәдәният һәйкәлләренең таралу зоналары, охшаш кораллар һәм бизәкләр (борылган розеткасы булган бакыр сөңге очлары, бакыр гыйбадәтханә боҗралары, бронза энҗеле кулоннар, валлы балталар һәм башкалар), бизәкләрнең охшашлыгы (сызыклар белән аерылган зоналарда бизәкләрнең урнашуы, бизәкнең уртак элементлары — ромб, өчпочмак, зигзаг, турыпочмаклык, савыт стеналарына төшүче вертикаль панельләр һәм башкалар); күмү йоласының охшаш үзенчәлекләре (җир чокырларына бөгелеп күмү), [[Мөгезле эре терлекчелек|терлекчелек]] һәм игенчелек икътисадының эзлекле үсеше һәм башкалар д. — бу параллельләр барысы да Абашево халкы белән Баланово халкы арасындагы генетик бәйләнешләр турында ышандырырлык итеп сөйли, алар арасында тыгыз мәдәни бәйләнешләр булган. Баланово һәйкәлләренең соңрак Абашево зиратлары (Тохмеевский зиратлары һәм Шоркинск бистәсе, Абашево зиратлары һәм Хуласюч чорындагы Абашево бистәсе һәм башкалар) белән бергә яшәве очраклы түгел. П. П. Ефименко белән П. Н. Третьяков абашев мәдәниятенең башлангыч чыганакларын Урта Днепр буенда эзлиләр, анда б.э.к. III меңьеллык башында кабырчык кушылмалы, чокырчыклар, шахмат һәм метопик бизәкләр белән бизәлгән кыңгыраусыман, кабыргалы һәм цилиндрик савыт-сабалар киң таралган булган. Н. Я. Мерперт абашев мәдәниятенең урта днепр мәдәнияте белән генетик бәйләнешен кире кага һәм аларның икесе өчен дә Днепр буе энеолит массивына барып тоташучы уртак нигез булуын фаразлый. Г. Веконь абашевлыларның килеп чыгышын Урта Стог мәдәнияте белән бәйли<ref>Фодор И. Абашевская культура в финской и венгерской историографии. // Абашевская культурно-историческая общность: истоки, развитие, наследие (Материалы международной научной конференции) — Чебоксары. 2003 г.</ref>. Абашевсылар [[Һинд-аурупа телләре|Һинд-Европа гаиләсенең]] Һинд-Иран тармагына карыйлар<ref>''Шинаков Е. А., Гурьянов В. Н., [[Чубур, Артур Артурович|Чубур А. А.]]'' [http://www.academia.edu/9900303/%D0%95.%D0%90._%D0%A8%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%92.%D0%9D._%D0%93%D1%83%D1%80%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%90.%D0%90._%D0%A7%D1%83%D0%B1%D1%83%D1%80_%D0%9F%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%95%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%AB%D0%99_%D0%9E%D0%91%D0%A0%D0%AF%D0%94_%D0%A1%D0%A0%D0%95%D0%94%D0%9D%D0%95%D0%93%D0%9E_%D0%9F%D0%9E%D0%94%D0%95%D0%A1%D0%95%D0%9D%D0%AC%D0%AF_%D0%9A%D0%90%D0%9A_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A7%D0%9D%D0%98%D0%9A_%D0%94%D0%9B%D0%AF_%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%9E%D0%A0%D0%98%D0%A7%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%A5_%D0%A0%D0%95%D0%9A%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%A3%D0%9A%D0%A6%D0%98%D0%99 Погребальный обряд в Среднем Подесенье как источник для исторической реконструкции], 2011</ref>. == Керамика һәм металлургия == Курганнарда бизәкле балчык савыт-саба, бакыр һәм көмеш бизәнү әйберләре булган [[Захоронения|каберләр]] табылган. Алар арбалар ясый белгәннәр<ref>{{Cite web|url=http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|title=Подкурганные захоронения племён доно-волжской абашевской культуры|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070702123656/http://www.tstu.ru/win/kultur/museum/museum/abashev.htm|archivedate=2007-07-02|accessdate=2008-02-04}}</ref>. == Җеназа йоласы == [[Файл:Abashevo_culture_burial_-_Bashkortostan_National_Museum.jpg|мини| [[Башкортстан Республикасы Милли музее|Башкортостан Республикасы Милли музеенда]] Абашев мәдәнияте күмелгән урын макеты]] Археологик мәдәниятнең төп үзенчәлекләренең берсе булган күмү йоласы Абашево халкында бик тотрыклы булган. Скелетлар, гадәттә, аякларын бөгеп, аркаларына ята. Күмгәндә, аяклар, күрәсең, үкчәләре оча сөягенә таба тартылган һәм тезләрен күтәргән килеш торган. Куллар терсәкләрдән бөгелгән, куллар күкрәк һәм оча сөякләренә куелган, кайвакыт җилкәләргә куелган, сирәк кенә гәүдә буйлап сузылган. Сул һәм уң якта бөгелеп утырганнар (Абашево, [[Васюковский могильник|Васюков зиратлары]]), шулай ук аркасына сузылып ятканнар да бар (Абашево, [[Катергино]]). Күпчелек очракта мәрхүмнәрнең башлары көньяк-көнчыгышка һәм көнчыгышка, аерым очракларда төньяк-көнчыгышка һәм төньяк-көнбатышка юнәлтелгән, ә көньякка юнәлү бик сирәк очрый<ref name=":2">{{Cite web|url=https://bashenc.online/ba/articles/80307/?ysclid=mtljay4kbl844447427|title=Абаш мәҙәниәте|accessdate=2026-09-03|publisher=Башҡорт энциклопедияһы}}</ref> Кабер чокырлары гадәттә турыпочмаклы формада була, уртача зурлыгы 1,5×0,8 м; зуррак каберләр (2 х 1,5 м) сирәк очрый, чокырларның тирәнлеге аскы өлешендә 0,35-0,9 м арасында була. Аскы өлеше [[каен тузы]] белән тышланган, кайвакыт ком яки известь катламы белән капланган. Кабер чокырларының диварларын агач яки балчык белән белән көпләгәннәр ([[Катергино]]). Кайбер очракларда овал формасындагы кабер чокыры эченә ([[Тебикасы]]) 1,75×0,75 м зурлыктагы турыпочмаклы агач камера урнаштырылган<ref name=":2" />. Кабер чокырларында күмер һәм көл бар, ә курган астында учак калдыкларын күрергә мөмкин. Каберләр янында кабызылган бу истәлек учакларыннан күмерләр җеназа йоласын башкару өчен алынган. Ут мәрхүмнең башка дөньяга күчү вакытында чистару символы булып хезмәт иткән. Каберләр агач белән капланган һәм курганнар кебек калкулыксыз калдырылган. Соңрак каберләр өстенә гомуми калкулык төзелгән. Бер курган астында бер яки ике кабер бар; бергәләп каберләр сирәк очрый. Калканнарның биеклеге гадәттә 0,8-1,2 м тәшкил итә. Иделнең уң ярында каберлекләрдә берничә дистә курган (Таушкасы, [[Пикшики]]), [[Тохмеевский могильник|Тохмеевский зиратында]] 50 курган бар. Аристократ (элита) күмүләр аерылып тора, мәсәлән, [[Кондрашкинский курган|Кондрашкинский Курган]] (Воронеж өлкәсе), [[Селезни-2]] (Тамбов өлкәсе) һәм башкалар. == Антропология == Абашев культурасы йөртүчеләренең баш сөякләренең ике генә үрнәге өйрәнелгән: [[Чуашстан]]дагы [[Пепкинский курган|Пепкин курганыннан]] һәм Идел-Уралдан. Абашево халкына иң якын аналогияләр — Көнчыгыш Европаның дала һәм урман-дала зоналарыннан, шул исәптән Чокыр, Фатьяново һәм Баланово мәдәниятләреннән энеолит һәм [[Бронза гасыр|бронза гасырларына]] караган баш сөякләре үрнәкләре. Краниология мәгълүматлары Урта Идел буе Абашево мәдәнияте формалашуында Кыңгыраусыман кубклар мәдәнияте халкының катнашуы турындагы археологик гипотезага каршы килә<ref>''Казарницкий А. А.'' [https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf Краниологические данные о миграциях с запада в Восточную Европу в посткатакомбное время] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260409151539/https://camera-praehistorica.kunstkamera.ru/files/camera_praehistorica/2022_02/01_08_kazarnickij.pdf |date=2026-04-09 }} // Camera praehistorica. 2022. № 2 (9). С. 134—144.</ref> . == Татарстанда Абашево культурасы истәлекләре == Татарстан территориясендә Абашево культурасы истәлекләре [[Яшел Үзән]] районының [[Бәчек]], [[Карашәм]], [[Югары Ослан]] районының Йолдыз, [[Актаныш районы]]ның [[Такталачык (Актаныш районы)|Такталачык]] авыллары янында табыла<ref name=":1" />. == Шулай ук карагыз == * Андронов мәдәнияте * Фатьянов мәдәнияте * [[Сынташты мәдәнияте|Синташты мәдәнияте]] == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * [https://web.archive.org/web/20090124001920/http://www.kraeved74.ru/pages/cat/49.html Абашев мәдәнияте буенча монография] * [http://gov.cap.ru/hierarhy.asp?page=./5002/145201/145224/145230 Абашев мәдәнияте] * [https://web.archive.org/web/20090510033519/http://www.archaeology.ru/AK/AK_abashevskaja_00.html Абашев мәдәнияте турындагы басмалар исемлеге] * ''Мария Медникова, Ирина Сапрыкина, Сергей Кичанов, Денис Козленко'' . [https://www.mdpi.com/2313-433X/6/6/45/htm Нейтрон томографиясе, җитештерү модельләштерүе һәм рентген микротомографиясе мәгълүматларын кулланып, бронза сугыш балтасын реконструкцияләү һәм китерелгән зыянны чагыштыру], 2020 елның 8 июне [[Төркем:Археологик мәдәниятләр]] [[Төркем:Татарстанның археологик мәдәниятләре]] [[Төркем:Бронза гасыр]] g839ma004d8qxdn0i64778irs1x767p 1 1493016 6026372 2026-09-03T16:22:04Z Баныу 35185 Яңа бит: «{{ТИМ|ru|Абашевская культура}}» 6026372 wikitext text/x-wiki {{ТИМ|ru|Абашевская культура}} ddkjbposzo1212kzz1ym06tz2cjwwt9 6026475 6026372 2026-09-04T05:58:20Z Баныу 35185 6026475 wikitext text/x-wiki {{ТИМ|ru|Абашевская культура}} {{"Минем Татарстан" айлыгы мәкаләсе|чыгарылыш=IV|район= ... районы |кулланучы= Баныу}} 7nibv957m2k5r7vo0rmwi1izt70i2cs 6026476 6026475 2026-09-04T06:01:07Z Баныу 35185 6026476 wikitext text/x-wiki {{ТИМ|ru|Абашевская культура}} {{"Минем Татарстан" айлыгы мәкаләсе|чыгарылыш=IV|район=Яшел Үзән, Актаныш районнары |кулланучы= Баныу}} 1jvfhiplyf49icf32pyflg85tvgk8nt 6026477 6026476 2026-09-04T06:01:46Z Баныу 35185 6026477 wikitext text/x-wiki {{ТИМ|ru|Абашевская культура}} {{"Минем Татарстан" айлыгы мәкаләсе|чыгарылыш=IV|район=[[Яшел Үзән районы|Яшел Үзән]], [[Актаныш районы|Актаныш район]]нары |кулланучы= Баныу}} 5h81k9i67m1xiyqflr71888i1897dks 6026478 6026477 2026-09-04T06:04:00Z Баныу 35185 6026478 wikitext text/x-wiki {{ТИМ|ru|Абашевская культура}} {{"Минем Татарстан" айлыгы мәкаләсе|чыгарылыш=IV|район=Яшел Үзән, Актаныш районы |кулланучы= Баныу}} ka8dsdvvf6v4s88znjmrsmjeyogl6pl 0 1493017 6026392 2026-09-03T17:26:46Z Әмир 15082 яңа бит ясау 6026392 wikitext text/x-wiki {{ Бүләк карточкасы | исем = «Габдулла Тукайга 140 ел»<br/>истәлек медале | рәсем = Памятная_медаль_к_140-летию_со_дня_рождения_Габдуллы_Тукая.jpg | рәсем лента = | рәсем2д = | рәсем лента2д = | рәсем3д = | рәсем лента3д = | рәсем зурлыгы = | лента зурлыгы = | OriginalName = | девиз = | ил = {{байрак|Россия}} [[РФ]]<br/>{{байраклаштыру|Татарстан}} | төр = иҗтимагый бүләк | КомуВручается = | КемВручается = Татарстан Республикасы Язучылар берлеге | ОснованияНаграждения = | Статус = гамәлдә | Параметры = | ДатаУчреждения = 2026 | ПервоеНаграждение = | Количество = | СтаршаяНаграда = | МладшаяНаграда = | Соответствует = | Сайт = }} '''«Габдулла Тукайга 140 ел» медале''', Габдулла Тукайның тууына 140 ел тулу уңаеннан чыгарылган истәлек медале ({{lang-ru|Памятная медаль к 140-летию со дня рождения Габдуллы Тукая}}, {{lang-en|Commemorative medal dedicated to the 140th anniversary of Gabdulla Tukai's birth}}) — бөек татар шагыйре [[Габдулла Тукай]]ның тууына 140 ел тулу уңаеннан Татарстан Республикасында булдырылган истәлек медале. Әлеге медаль шәхесләргә Тукай мирасын гамәлгә керткән өчен тапшырыла<ref>[https://kam.business-gazeta.ru/news/654465?ysclid=mtdabpady6844592598 В Татарстане предложили учредить медаль имени Габдуллы Тукая.] БИЗНЕС Online{{ref-ru}}</ref>. == Тарих == 2025 елның 17 декабрендә узган «2025 ел йомгаклары буенча гомуми җыелыш» утырышында<ref>[https://anrt.tatarstan.ru/index.htm/news/2479069.htm В Академии наук РТ состоялось заседание Общего собрания по итогам 2025 года.] Академия наук Республики Татарстан, 18.12.2025</ref> [[Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе]] президенты [[Рифкать Миңнеханов|Рифкать Нургали улы Миңнеханов]] бөек татар шагыйре [[Габдулла Тукай]]ның тууына 140 ел тулу уңаеннан медаль булдыру инициативасы белән чыккан <ref>''Арсений Каримов''. [https://www.tatar-inform.ru/news/rifkat-minnixanov-predlozil-ucredit-medal-v-cest-140-letiya-gabdully-tukaya-6010454?ysclid=mtd9opg3j9280343881 Рифкат Минниханов предложил учредить медаль в честь 140-летия Габдуллы Тукая.] [[Татар-информ]], 17.12.2025</ref>. Истәлек медален [[Казан]]ның «Алмаз-Холдинг» ҖЧҖ бүлекчәсе — «Алмаз» VIP бизнес сувенирлар зәркән предприятиесе эшләп чыгара. == Тасвирлама == «Габдулла Тукайга 140 ел» медале [[алтын төс]] белән капланган [[бакыр]]дан эшләнгән. Медальнең бер ягында шагыйрьнең портреты, «Габдулла Тукайга 140 ел» дигән язу, икенче ягында Г. Тукайның «И туган тел, и матур тел» шигыреннән сүзләр язылган ачык китап һәм [[2026 ел|«2026»]] саны сурәтләнгән. Колодка [[Татарстан байрагы]] рәвешендә коелган төсле эмальләр кулланып эшләнгән. Колодканың зурлыгы 24,6*15,7 мм. Медальонның даметры — 32 мм. Беркетү — башлы энә белән (булавка). Медаль катыргы төбе һәм үтә күренмәле пластик капкачы булган флокировкалы футлярга салынган. Футлярның габаритлары — 70*114 мм<ref>[https://almaz-vip.ru/products/product1282 Медаль «Габдулла Тукай 140 лет».] Ювелирное предприятие бизнес сувениров «Алмаз ВИП»</ref>. == Медаль белән бүләкләнүчеләр == * [[2026 ел|2026]] — [[Вәсим Әхмәтшин]] — ''әдәбияттагы хезмәттәшлеге өчен''<ref>[https://tatar-congress.org/yanalyklar/vesim-ehmetshin-75-yashlek-gomer-beyremen-bilgelep-ytte/ Вәсим Әхмәтшин 75 яшьлек гомер бәйрәмен билгеләп үтте.] [[БТК|Всемирный конгресс татар]], 28.08.2026</ref>. == Искәрмәләр == {{искәрмәләр}} == Сылтамалар == * ''Арсений Каримов''. [https://www.tatar-inform.ru/news/rifkat-minnixanov-predlozil-ucredit-medal-v-cest-140-letiya-gabdully-tukaya-6010454?ysclid=mtd9opg3j9280343881 Рифкат Минниханов предложил учредить медаль в честь 140-летия Габдуллы Тукая.] [[Татар-информ]], 17.12.2025 {{Тышкы сылтамалар}} {{Габдулла Тукай}} [[Төркем:Татарстан медальләре]] [[Төркем:2026 елда барлыкка килгән бүләкләр]] [[Төркем:Габдулла Тукай]] jjxn21fmim49m5ckerfa1shnse5o1x0 14 1493018 6026437 2026-09-03T21:44:48Z Blackisnewyellow 44652 Яңа бит: «Бу төркемдә вакыйгалары [[20-нче гасыр]]да уза торган санак уеннары туплана.» 6026437 wikitext text/x-wiki Бу төркемдә вакыйгалары [[20-нче гасыр]]да уза торган санак уеннары туплана. 1lryo63mx4jnv7jzd60cwzxyhluhhyg 828 1493019 6026438 2026-09-03T21:48:49Z Hamish 32621 [IPE-NEXT] Quick edit imported from [[:w:en:Module:Exponential search]] 6026438 Scribunto text/plain -- This module provides a generic exponential search algorithm. require[[strict]] local checkType = require('libraryUtil').checkType local floor = math.floor local function midPoint(lower, upper) return floor(lower + (upper - lower) / 2) end local function search(testFunc, i, lower, upper) if testFunc(i) then if i + 1 == upper then return i end lower = i if upper then i = midPoint(lower, upper) else i = i * 2 end return search(testFunc, i, lower, upper) else upper = i i = midPoint(lower, upper) return search(testFunc, i, lower, upper) end end return function (testFunc, init) checkType('Exponential search', 1, testFunc, 'function') checkType('Exponential search', 2, init, 'number', true) if init and (init < 1 or init ~= floor(init) or init == math.huge) then error(string.format( "invalid init value '%s' detected in argument #2 to " .. "'Exponential search' (init value must be a positive integer)", tostring(init) ), 2) end init = init or 2 if not testFunc(1) then return nil end return search(testFunc, init, 1, nil) end jqqi8l27tb73lglksbukg2g3bzt3fmv 10 1493020 6026471 2026-09-04T05:47:30Z Frhdkazan 3171 Яңа бит: «Tallinna vanalinn päikesetõusu ajal.jpg» 6026471 wikitext text/x-wiki Tallinna vanalinn päikesetõusu ajal.jpg qn04sos7ge95y6tfwe0vhkh876yp7jx 10 1493021 6026472 2026-09-04T05:50:26Z Frhdkazan 3171 Яңа бит: «Beethoven Violin Sonata No.8 - Soojin Han & Junhee Kim.webm» 6026472 wikitext text/x-wiki Beethoven Violin Sonata No.8 - Soojin Han & Junhee Kim.webm plapg302o224os1uwqpvh78mi7ds2dz 0 1493022 6026511 2026-09-04T09:33:41Z Каюм Хордай 59574 «[[:en:Special:Redirect/revision/1367184632|Zushi Games]]» битен тәрҗемә итеп ясалган 6026511 wikitext text/x-wiki '''Зуши Геймз''' ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Zushi Games'') — [[Бөекбритания]] санак уеннары чыгаручысы иде. Саут-Йоркширда ([[Шеффилд]]) урнашкан Зуши күп миллион саткан ''"Premier Manager"'' сериясенең хуҗасы һәм ''"Alien Hominid'' " (2005) уены өчен иң киң танылган. Зуши Nintendo DS, Wii, [[Гейм Бой Адванс]], [[ПлейСтейшн 2]], шәхси санак һәм [[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]] өчен уеннар чыгарган. 1oq3rvfjorifmen7xtj363s23yehudg 6026512 6026511 2026-09-04T09:33:53Z Каюм Хордай 59574 6026512 wikitext text/x-wiki '''Зуши Геймз''' ([[Инглиз теле|инглиз]]. ''Zushi Games'') — [[Бөекбритания]] санак уеннары чыгаручысы иде. Саут-Йоркширда ([[Шеффилд]]) урнашкан Зуши күп миллион саткан ''"Premier Manager"'' сериясенең хуҗасы һәм ''"Alien Hominid'' " (2005) уены өчен иң киң танылган. Зуши Nintendo DS, Wii, [[Гейм Бой Адванс]], [[ПлейСтейшн 2]], шәхси санак һәм [[Иксбокс (консоль)|Иксбокс]] өчен уеннар чыгарган. {{stub}} nnp5t1q97mau4sfoxxhlr4hdd6u7z8i 14 1493023 6026513 2026-09-04T09:35:06Z Каюм Хордай 59574 Яңа бит: «Бу төркем ''[[Зуши Геймз|Зу Диджитал Паблишинг]]'' [[Санак уены|санак уеннары]] өчен.» 6026513 wikitext text/x-wiki Бу төркем ''[[Зуши Геймз|Зу Диджитал Паблишинг]]'' [[Санак уены|санак уеннары]] өчен. 0903hgkdbnaxydn9n2nx5npudqz58v6 10 1493024 6026523 2026-09-04T11:08:44Z Frhdkazan 3171 Яңа бит: «Indian rhinoceros (Rhinoceros unicornis) 1.jpg» 6026523 wikitext text/x-wiki Indian rhinoceros (Rhinoceros unicornis) 1.jpg 2v72jy64t1orl19iu95bacz9gs3k9my 10 1493025 6026524 2026-09-04T11:11:14Z Frhdkazan 3171 Яңа бит: «2022-04-13 - vineyard cemetery near Komen, Kras, Slovenia, Europe.webm» 6026524 wikitext text/x-wiki 2022-04-13 - vineyard cemetery near Komen, Kras, Slovenia, Europe.webm c47eald3s4e6m1c2u91g8ppebf46e9g