Wikipedia
tumwiki
https://tum.wikipedia.org/wiki/Jani_likulu
MediaWiki 1.47.0-wmf.13
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Wikipedia:Vidumbizgano vya chikaya
4
1526
118340
118161
2026-08-03T09:02:16Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
/* Agree (Nkhuzomelezga) */
118340
wikitext
text/x-wiki
== Request for Adminship: [[User:Anthonymunthali44]] and [[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi]] ==
CHITUMBUKA
Nasankha Anthony na Viyowoyero Vya Malaŵi kuti ŵaŵe ŵalaŵiliri pa Wikipediya ya Chitumbuka pano. Wose ŵaŵiri ŵalongora kuti ŵali na maluso ghakupambanapambana pa nkhani ya kulemba na kusintha vinthu, kweniso kuti ŵakulimbikira chomene pa ntchito iyi.
Anthony walikupikapo udindo uwu kanandi waka, ntheura para tingaŵapa vyaka viŵiri panji vitatu mbwenu vingaŵa makola. Nawonga chomene.
<br>
ENGLISH
To the Tumbuka Wikipedia community,
<br>
I hereby nominate Anthony and Viyowoyero-vya-Malaŵi for adminship on Tumbuka Wikipedia. Both users have demonstrated exceptional contributions, editing skills, and commitment to the project. Unlike User Viyowoyero Vya Malaŵi, Anthony has been given adminship for more than twice, and therefore giving them 2-3 years will be appreciated.
Thank you. - [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 19:50, 31 Julayi 2026 (UTC)
<br>
=== Agree (Nkhuzomelezga)===
* {{Support}}- [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 19:50, 31 Julayi 2026 (UTC)
* {{Support}}- I'd be happy to be admin now if you'd like, my email is all set up and working. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:02, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Disagree (Nkhususka) ===
=== Candidates' approval ===
=== Results (Vyakulondezga) ===
3oiycljpwirvwre05r0ionmz5ecphb9
118353
118340
2026-08-03T11:47:17Z
Tumbuka Arch
6863
duplicated comment as acceptance of candidate
118353
wikitext
text/x-wiki
== Request for Adminship: [[User:Anthonymunthali44]] and [[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi]] ==
CHITUMBUKA
Nasankha Anthony na Viyowoyero Vya Malaŵi kuti ŵaŵe ŵalaŵiliri pa Wikipediya ya Chitumbuka pano. Wose ŵaŵiri ŵalongora kuti ŵali na maluso ghakupambanapambana pa nkhani ya kulemba na kusintha vinthu, kweniso kuti ŵakulimbikira chomene pa ntchito iyi.
Anthony walikupikapo udindo uwu kanandi waka, ntheura para tingaŵapa vyaka viŵiri panji vitatu mbwenu vingaŵa makola. Nawonga chomene.
<br>
ENGLISH
To the Tumbuka Wikipedia community,
<br>
I hereby nominate Anthony and Viyowoyero-vya-Malaŵi for adminship on Tumbuka Wikipedia. Both users have demonstrated exceptional contributions, editing skills, and commitment to the project. Unlike User Viyowoyero Vya Malaŵi, Anthony has been given adminship for more than twice, and therefore giving them 2-3 years will be appreciated.
Thank you. - [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 19:50, 31 Julayi 2026 (UTC)
<br>
=== Agree (Nkhuzomelezga)===
* {{Support}}- [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 19:50, 31 Julayi 2026 (UTC)
* {{Support}}- I'd be happy to be admin now if you'd like, my email is all set up and working. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:02, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Disagree (Nkhususka) ===
=== Candidates' approval ===
=== Results (Vyakulondezga) ===
* {{Support}}- I'd be happy to be admin now if you'd like, my email is all set up and working. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:02, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
p5derdibd0pk2kbz97z40utb0htww4y
118354
118353
2026-08-03T11:47:41Z
Tumbuka Arch
6863
was wrong place
118354
wikitext
text/x-wiki
== Request for Adminship: [[User:Anthonymunthali44]] and [[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi]] ==
CHITUMBUKA
Nasankha Anthony na Viyowoyero Vya Malaŵi kuti ŵaŵe ŵalaŵiliri pa Wikipediya ya Chitumbuka pano. Wose ŵaŵiri ŵalongora kuti ŵali na maluso ghakupambanapambana pa nkhani ya kulemba na kusintha vinthu, kweniso kuti ŵakulimbikira chomene pa ntchito iyi.
Anthony walikupikapo udindo uwu kanandi waka, ntheura para tingaŵapa vyaka viŵiri panji vitatu mbwenu vingaŵa makola. Nawonga chomene.
<br>
ENGLISH
To the Tumbuka Wikipedia community,
<br>
I hereby nominate Anthony and Viyowoyero-vya-Malaŵi for adminship on Tumbuka Wikipedia. Both users have demonstrated exceptional contributions, editing skills, and commitment to the project. Unlike User Viyowoyero Vya Malaŵi, Anthony has been given adminship for more than twice, and therefore giving them 2-3 years will be appreciated.
Thank you. - [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 19:50, 31 Julayi 2026 (UTC)
<br>
=== Agree (Nkhuzomelezga)===
* {{Support}}- [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 19:50, 31 Julayi 2026 (UTC)
* {{Support}}- I'd be happy to be admin now if you'd like, my email is all set up and working. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:02, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Disagree (Nkhususka) ===
=== Candidates' approval ===
* {{Support}}- I'd be happy to be admin now if you'd like, my email is all set up and working. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:02, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Results (Vyakulondezga) ===
q210l8y3c6w5vosgeskedyre4f0jyiq
User talk:Revi C.
3
4963
118252
118162
2026-08-02T14:33:06Z
Pathoschild
482
global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])
118252
wikitext
text/x-wiki
__NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|<span style="color:red">PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!</span>]]
'''<span style="color:red"> BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX </span>''(Script)''<span style="color:red">, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.</span>'''
Instead, please leave your message following site:
<br />
[[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff <!--(I am {{int:Group-sysop}} there)-->
<br />
[[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there)
<br />
[[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...)
Messages left on this page may be reverted or moved without any response.</div>
5b8qtz4dnjnrhc9ts3mku14m3gujbq8
User talk:Tumbuka Arch
3
6887
118346
118073
2026-08-03T09:20:17Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
/* Delete Intercrosse */ new section
118346
wikitext
text/x-wiki
{{User:MiszaBot/config
|maxarchivesize = 10
|counter = 1
|algo = old(48h)
|archive = User talk:Tumbuka Arch/Archive %(counter)d
|minthreadstoarchive = 1
|minthreadsleft = 4
}}
{{User new message large|textcolor=Black|color1=LightCyan|start1=0%|color2=Aqua|start2=20%|color3=DodgerBlue|start3=90%|bordersize=2px|bordercolor=DodgerBlue|radius=10px|textsize=200%|rotation=135deg|icon-left=|icon-right=[[File:Face-smile.svg|32px|link=|alt=]]|text=Dofyani pano kuti munitumile uthenga uliwose!}}{{User new message large|textcolor=White|color1=#008000|start1=0%|color2=#007500|start2=50%|color3=#007000|start3=75%|bordersize=1px|bordercolor=#007000|radius=10px|textsize=200%|rotation=135deg|icon-left=|icon-right=[[File:Face-smile.svg|32px|link=|alt=]]|text=Just click here to add a new message!|url=https://en.wikipedia.org/wiki/User_talk:Tumbuka_Arch?action=edit§ion=new}}
<!-- Do not use another URL in this documentation, especially not Special:MyTalk! Someone might copy it from here and think that it works on their talk page... while it only works for THEMSELVES. -->{{User new message large|textcolor=Black|color1=Wheat|start1=0%|color2=Wheat|start2=20%|color3=Wheat|start3=90%|bordersize=2px|bordercolor=Wheat|radius=10px|textsize=150%|rotation=135deg|icon-left=|icon-right=|text={{big|♕}}{{spaces|2}}<u>PLEASE CLICK HERE TO ADD A NEW MESSAGE</u>{{spaces|2}}{{big|♕}}}}
{{Tumbuka Arch Talk 2}}
{{Archives}}
<!--- New sections go at the BOTTOM of the page --->
'''ALL TUMBUKA HISTORY BOOKS'''
[https://drive.google.com/drive/folders/1XgLgzF3vyXF9NMdLiymx5weR5twXJ4pB?usp=sharing Here]
== Several things ==
* Interwikis: Hi! I cannot add interwikis to the articles, would you be able to please do it so they are linked to other Wikipedias? --[[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[User talk:Caro de Segeda|pakuchezgela]]) 11:04, 26 Julayi 2026 (UTC)
* How do you say "Chinese people in Malawi"? ''Ŵanthu ŵa ku China mu Malawi'' or ''ŴaChina mu Malawi''? --[[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[User talk:Caro de Segeda|pakuchezgela]]) 11:32, 26 Julayi 2026 (UTC)
*: :) all works, but first one is better, in fact, all are correct.
*:About on Wikidata, I can request that you edit there. Let me know if you may be okay with that. [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 15:47, 26 Julayi 2026 (UTC)
*::@[[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 15:47, 26 Julayi 2026 (UTC)
*:::Yes of course! [[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[User talk:Caro de Segeda|pakuchezgela]]) 16:51, 26 Julayi 2026 (UTC)
*::::@[[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]], noted, but will you be able to be linking articles that are mostly on tumwiki than creating new items on wikidata that aren't on this wiki? You don't have to rush linking articles from tumwiki, take your time, few in a month, etc. We all edit Wikipedia after we do what matters most in our lives, and if we have free time, that is when we use it to edit Wikipedia.
*::::With that said, we still need to need to be responsible for this. I am doing this because I treat Tumbuka Wikipedia as a community where contributors can improve rather than a place where mistakes permanently define someone.
*::::Thank you. [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 17:11, 26 Julayi 2026 (UTC)
*:::::I don't understand what you said. My only purpose on Wikidata is actually to link newly-created articles in Tumbuka to the equivalent ones in other Wikipedias, nothing else. I am only working on this Wikipedia, no one else. [[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[User talk:Caro de Segeda|pakuchezgela]]) 17:13, 26 Julayi 2026 (UTC)
== Delete [[Intercrosse]] ==
@[[User:Tumbuka Arch|Tumbuka Arch]] Please delete [[Intercrosse]]. I tried using content translation for the first time and it didn't work out, so many mistakes. Thank you. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:20, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
28xuo8vygsgs7qtr0x62bllsn2l7suc
118347
118346
2026-08-03T09:22:00Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
/* Delete Intercrosse */ Zgolo
118347
wikitext
text/x-wiki
{{User:MiszaBot/config
|maxarchivesize = 10
|counter = 1
|algo = old(48h)
|archive = User talk:Tumbuka Arch/Archive %(counter)d
|minthreadstoarchive = 1
|minthreadsleft = 4
}}
{{User new message large|textcolor=Black|color1=LightCyan|start1=0%|color2=Aqua|start2=20%|color3=DodgerBlue|start3=90%|bordersize=2px|bordercolor=DodgerBlue|radius=10px|textsize=200%|rotation=135deg|icon-left=|icon-right=[[File:Face-smile.svg|32px|link=|alt=]]|text=Dofyani pano kuti munitumile uthenga uliwose!}}{{User new message large|textcolor=White|color1=#008000|start1=0%|color2=#007500|start2=50%|color3=#007000|start3=75%|bordersize=1px|bordercolor=#007000|radius=10px|textsize=200%|rotation=135deg|icon-left=|icon-right=[[File:Face-smile.svg|32px|link=|alt=]]|text=Just click here to add a new message!|url=https://en.wikipedia.org/wiki/User_talk:Tumbuka_Arch?action=edit§ion=new}}
<!-- Do not use another URL in this documentation, especially not Special:MyTalk! Someone might copy it from here and think that it works on their talk page... while it only works for THEMSELVES. -->{{User new message large|textcolor=Black|color1=Wheat|start1=0%|color2=Wheat|start2=20%|color3=Wheat|start3=90%|bordersize=2px|bordercolor=Wheat|radius=10px|textsize=150%|rotation=135deg|icon-left=|icon-right=|text={{big|♕}}{{spaces|2}}<u>PLEASE CLICK HERE TO ADD A NEW MESSAGE</u>{{spaces|2}}{{big|♕}}}}
{{Tumbuka Arch Talk 2}}
{{Archives}}
<!--- New sections go at the BOTTOM of the page --->
'''ALL TUMBUKA HISTORY BOOKS'''
[https://drive.google.com/drive/folders/1XgLgzF3vyXF9NMdLiymx5weR5twXJ4pB?usp=sharing Here]
== Several things ==
* Interwikis: Hi! I cannot add interwikis to the articles, would you be able to please do it so they are linked to other Wikipedias? --[[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[User talk:Caro de Segeda|pakuchezgela]]) 11:04, 26 Julayi 2026 (UTC)
* How do you say "Chinese people in Malawi"? ''Ŵanthu ŵa ku China mu Malawi'' or ''ŴaChina mu Malawi''? --[[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[User talk:Caro de Segeda|pakuchezgela]]) 11:32, 26 Julayi 2026 (UTC)
*: :) all works, but first one is better, in fact, all are correct.
*:About on Wikidata, I can request that you edit there. Let me know if you may be okay with that. [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 15:47, 26 Julayi 2026 (UTC)
*::@[[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 15:47, 26 Julayi 2026 (UTC)
*:::Yes of course! [[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[User talk:Caro de Segeda|pakuchezgela]]) 16:51, 26 Julayi 2026 (UTC)
*::::@[[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]], noted, but will you be able to be linking articles that are mostly on tumwiki than creating new items on wikidata that aren't on this wiki? You don't have to rush linking articles from tumwiki, take your time, few in a month, etc. We all edit Wikipedia after we do what matters most in our lives, and if we have free time, that is when we use it to edit Wikipedia.
*::::With that said, we still need to need to be responsible for this. I am doing this because I treat Tumbuka Wikipedia as a community where contributors can improve rather than a place where mistakes permanently define someone.
*::::Thank you. [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 17:11, 26 Julayi 2026 (UTC)
*:::::I don't understand what you said. My only purpose on Wikidata is actually to link newly-created articles in Tumbuka to the equivalent ones in other Wikipedias, nothing else. I am only working on this Wikipedia, no one else. [[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[User talk:Caro de Segeda|pakuchezgela]]) 17:13, 26 Julayi 2026 (UTC)
== Delete [[Intercrosse]] ==
@[[User:Tumbuka Arch|Tumbuka Arch]] Please delete [[Intercrosse]]. I tried using content translation for the first time and it didn't work out, so many mistakes. Thank you. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:20, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
:One reason is I accidentally clicked Publish before I finished fixing the errors it made. Thanks. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:22, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
e47whnc9siwlqixqqs6qsyv8z7j6p52
118355
118347
2026-08-03T11:51:01Z
Tumbuka Arch
6863
/* Delete Intercrosse */ Zgolo
118355
wikitext
text/x-wiki
{{User:MiszaBot/config
|maxarchivesize = 10
|counter = 1
|algo = old(48h)
|archive = User talk:Tumbuka Arch/Archive %(counter)d
|minthreadstoarchive = 1
|minthreadsleft = 4
}}
{{User new message large|textcolor=Black|color1=LightCyan|start1=0%|color2=Aqua|start2=20%|color3=DodgerBlue|start3=90%|bordersize=2px|bordercolor=DodgerBlue|radius=10px|textsize=200%|rotation=135deg|icon-left=|icon-right=[[File:Face-smile.svg|32px|link=|alt=]]|text=Dofyani pano kuti munitumile uthenga uliwose!}}{{User new message large|textcolor=White|color1=#008000|start1=0%|color2=#007500|start2=50%|color3=#007000|start3=75%|bordersize=1px|bordercolor=#007000|radius=10px|textsize=200%|rotation=135deg|icon-left=|icon-right=[[File:Face-smile.svg|32px|link=|alt=]]|text=Just click here to add a new message!|url=https://en.wikipedia.org/wiki/User_talk:Tumbuka_Arch?action=edit§ion=new}}
<!-- Do not use another URL in this documentation, especially not Special:MyTalk! Someone might copy it from here and think that it works on their talk page... while it only works for THEMSELVES. -->{{User new message large|textcolor=Black|color1=Wheat|start1=0%|color2=Wheat|start2=20%|color3=Wheat|start3=90%|bordersize=2px|bordercolor=Wheat|radius=10px|textsize=150%|rotation=135deg|icon-left=|icon-right=|text={{big|♕}}{{spaces|2}}<u>PLEASE CLICK HERE TO ADD A NEW MESSAGE</u>{{spaces|2}}{{big|♕}}}}
{{Tumbuka Arch Talk 2}}
{{Archives}}
<!--- New sections go at the BOTTOM of the page --->
'''ALL TUMBUKA HISTORY BOOKS'''
[https://drive.google.com/drive/folders/1XgLgzF3vyXF9NMdLiymx5weR5twXJ4pB?usp=sharing Here]
== Several things ==
* Interwikis: Hi! I cannot add interwikis to the articles, would you be able to please do it so they are linked to other Wikipedias? --[[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[User talk:Caro de Segeda|pakuchezgela]]) 11:04, 26 Julayi 2026 (UTC)
* How do you say "Chinese people in Malawi"? ''Ŵanthu ŵa ku China mu Malawi'' or ''ŴaChina mu Malawi''? --[[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[User talk:Caro de Segeda|pakuchezgela]]) 11:32, 26 Julayi 2026 (UTC)
*: :) all works, but first one is better, in fact, all are correct.
*:About on Wikidata, I can request that you edit there. Let me know if you may be okay with that. [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 15:47, 26 Julayi 2026 (UTC)
*::@[[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 15:47, 26 Julayi 2026 (UTC)
*:::Yes of course! [[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[User talk:Caro de Segeda|pakuchezgela]]) 16:51, 26 Julayi 2026 (UTC)
*::::@[[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]], noted, but will you be able to be linking articles that are mostly on tumwiki than creating new items on wikidata that aren't on this wiki? You don't have to rush linking articles from tumwiki, take your time, few in a month, etc. We all edit Wikipedia after we do what matters most in our lives, and if we have free time, that is when we use it to edit Wikipedia.
*::::With that said, we still need to need to be responsible for this. I am doing this because I treat Tumbuka Wikipedia as a community where contributors can improve rather than a place where mistakes permanently define someone.
*::::Thank you. [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 17:11, 26 Julayi 2026 (UTC)
*:::::I don't understand what you said. My only purpose on Wikidata is actually to link newly-created articles in Tumbuka to the equivalent ones in other Wikipedias, nothing else. I am only working on this Wikipedia, no one else. [[User:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[User talk:Caro de Segeda|pakuchezgela]]) 17:13, 26 Julayi 2026 (UTC)
== Delete [[Intercrosse]] ==
@[[User:Tumbuka Arch|Tumbuka Arch]] Please delete [[Intercrosse]]. I tried using content translation for the first time and it didn't work out, so many mistakes. Thank you. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:20, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
:One reason is I accidentally clicked Publish before I finished fixing the errors it made. Thanks. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:22, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
::@[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]] Done and thank you for the wonderful work that you are doing. [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 11:51, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
doy5enris7k4p3vo0f1vf5ebhztqxzk
Pristina
0
7079
118313
23445
2026-08-03T02:49:03Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118313
wikitext
text/x-wiki
[[File:Prishtina seen from Mother Theresa Cathedral.jpg|thumb|489x489px]]
'''Pristina''' ni msumba ukulu wa boma mu chalo cha Kosovo.
[[Category:Kosovo]]
gzlgzzy38uolu6dxb8d90k5emeko17s
118316
118313
2026-08-03T02:56:08Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118316
wikitext
text/x-wiki
[[File:Prishtina seen from Mother Theresa Cathedral.jpg|thumb|489x489px]]
'''Pristina''' ni msumba ukulu wa boma mu chalo cha [[Kosovo]].
[[Category:Kosovo]]
isn1w43nt0e43d36c5voas2kw126y9x
ChiTumbuka
0
20519
118324
115151
2026-08-03T04:41:52Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118324
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Niger-Congo language originating in parts of Malawi, Zambia, and Tanzania}}
{{good article}}
{{Infobox language
| name = ChiTumbuka
| nativename = ''tumbuka''
| states = [[Malawi]], [[Tanzania]], [[Zambia]]
| region =
| speakers = 7 miliyoni
| date = 2022
| ref =
| familycolor = Niger-Congo
| fam2 = [[Atlantic–Congo languages|Atlantic–Congo]]
| fam3 = [[Volta-Congo]]
| fam4 = [[Benue–Congo languages|Benue–Congo]]
| fam5 = [[Bantoid languages|Bantoid]]
| fam6 = [[Southern Bantoid]]
| fam7 = [[Bantu languages|Bantu]] ([[Guthrie classification of Bantu languages#Zone N|Zone N]])
| fam8 = [[Nyasa languages|Nyasa]]
| iso2 = tum
| iso3 = tum
| glotto = tumb1250
| glottorefname = Tumbuka
| script = {{Plainlist}}
* [[Latin script]] ([[Roman alphabet]])
* [[Mwangwego script]]
{{endplainlist}}
| minority = {{plainlist}}
* {{flag|Malawi}}
* {{flag|Zambia}}
* {{flag|Tanzania}}
{{endplainlist}}
| image = The Gonapamuhanya festival 2025.jpg
| imagecaption = Msonkhano wa chikhalidwe cha ChiTumbuka cha chikondwerero cha Gonapamuhanya cha banthu ba chiTumbuka
| guthrie = N.21
| lingua = [http://linguasphere.info/?page=linguascale&linguacode=99-AUS-wc 99-AUS-wc] (+ chi-Kamanga) <br>incl. varieties 99-AUS-wca...-wcl
}}
'''ChiTumbuka''' ntchiyowoyero cha [[ŴaTumbuka|ŵanthu]] ŵa mtundu wachi [[Bantu]] icho chikuyowoyeka mu [[Malaŵi]], [[Zambia]], na [[Tanzania]].<ref name="Michigan">[https://web.archive.org/web/20151123103050/http://africa.isp.msu.edu/afrlang/Tumbuka_root.html Michigan State University African Studies Center information page].</ref> Lizgu ili likumanyikwaso kuti Chitumbuka panji Citumbuka. Chi- icho chili kunthazi kwa Tumbuka chikung'anamura "mu nthowa ya", ndipo apa likung'anamura "chiyowoyero cha ŵanthu ŵa Tumbuka". ChiTumbuka chili mu chiyowoyero chimoza na [[ChiCheŵa|Chichewa]] na [[ChiSena|Sena]].<ref>Kiso (2012), pp.21ff.</ref>
Buku linyake ([[The World Almanac]]) likuti mu charu ichi muli ŵanthu pafupifupi 2,080,000. Ŵanthu ŵanandi ŵakuyowoya Chitumbuka, nangauli ŵanyake ŵakuti ŵalipo ŵachoko chomene. Ŵanthu ŵanandi awo ŵakuyowoya Chitumbuka ŵakukhala mu Malaŵi.<ref name="Michigan" /> ChiTumbuka ndicho chikuyowoyeka chomene kumpoto kwa Malawi, chomenechomene mu vigaŵa vya [[Rumphi]], [[Mzuzu]], na [[Mzimba]].<ref>University of Malawi (2006) Language Mapping Survey for Northern Malawi.</ref>
Pali mphambano yikuru pakati pa ciyowoyero ca chiTumbuka ico cikuyowoyeka mu misumba ya ku Malawi (ico cili na mazgu ghanyake kufuma ku [[Chiswahili|Ciswahili]] na Chichewa) na ciyowoyero ca chiTumbuka ico cikuyowoyeka mu mizi. Ŵanthu ŵanandi ŵakuwona kuti chiyowoyero cha Rumphi ndicho ntchakutowa chomene.<ref>Kamwendo (2004), p.282.</ref> Chiyowoyero cha ku Mzimba chikakhwaskika chomene na chiNgoni ([[ChiZulu|Zulu]]).
Kwamba kale, ŵanthu ŵanandi ŵakuyowoya Chitumbuka na Chichewa. Ndipouli, ciyowoyero ca Tumbuka cikasuzgika comene mu nyengo ya muwuso wa Pulezidenti [[Hastings Kamuzu Banda]], cifukwa mu 1968 cifukwa ca fundo yake yakuti paŵe mtundu umoza na ciyowoyero cimoza, ciyowoyero ici cikaleka kuŵa ca boma mu Malawi. Ntheura, mu masukulu, pa wayilesi, na mu manyuzipepara ŵakafumiskamo ciyowoyero ici.<ref>Kamwendo (2004), p.278.</ref> Mu 1994, apo boma la Tumbuka likamba kulamulira na vipani vinandi, ŵakambaso kutegherezga maungano gha pa wayilesi. Kweni mabuku na mabuku ghanyake ghakaŵa ghanandi yayi.<ref>See Language Mapping Survey for Northern Malawi (2006), pp.38-40 for a list of publications.</ref>
== Malembelo ==
[[File:WIKITONGUES-Temwa_Speaking_Tumbuka_-_free_to_use_file_under_Wikipedia_policies.webm|thumb|326x326px|Temwa wakuyowoya ChiTumbuka.]]
Pali nthowa ziŵiri zakulembera chiTumbuka izo zikugwiliskirika nchito: kalembero ka kaluso (kakulembeka mu [[Baibolo]] la Chitumbuka la [[Wikipediya|Wikipedia]] na mu [[nyuzipepara y]]<nowiki/>a Fuko), umo mazgu gha banthu 'ŵanthu' na chaka 'chaka' ghakulembeka na 'b' na 'ch', na kalembero ka kaluso (kakulembeka mu dikishonare ya Citumbuka iyo yikufumiskika pa [[Intaneti]] na Centre for Language Studies na mu Baibolo la pa Intaneti), umo mazgu ghakulembeka na 'ŵ' na 'c', nga ŵanthu na caka. (Sumu ya 'ŵ' ni [w] yakuzingilizgika makora iyo yikuzunulika na lulimi pafupi na i).<ref>Atkins, Guy (1950) [https://www.jstor.org/stable/1156786 "Suggestions for an Amended Spelling and Word Division of Nyanja"] ''Africa: Journal of the International African Institute'', Vol. 20, No. 3, p.205.</ref> Ŵanthu ŵakumanya yayi apo ŵakwenera kulemba 'r' na 'l', nga ni cakulya ([[Dikishonare]]) panji cakurya (Baibolo) 'chakurya.' (Nadi, [l] na [r] ni mazgu ghakupambanapambana gha chiyowoyero chimoza.) Kweniso pali kukayikira pakati pa mazgu ghakuti'sk' na'sy' (miskombe na misyombe ('bamboo') ghali mu dikishonare ya Citumbuka).<ref>See entries {{lang|tum|citatanga}}, {{lang|tum|cidunga}}, {{lang|tum|cihengo}}.</ref>
== Kuyowoya mazgu ==
=== Vowels ===
Mu chiyowoyero cha Tumbuka muli mazgu ghakuyana waka nga ni /a/, /ɛ/, /i/, /ɔ/, /u/ na /m̩/ aghoso ghali mu [[Chichewa]].<ref>Vail (1972), p. 1.</ref>
[[File:Monile.ogg|thumb|Kutauzgana mu ChiTumbuka.]]
=== Consonants ===
Malizga gha chiyowoyero cha Tumbuka ghakuyana waka na gha Chichewa, kweni ghakupambana. Mu chiyowoyero cha Chichewa mulije mazgu ghakuti /ɣ/, /β/, na /h/. Kweniso ŵanthu ŵakutemwa kupulika mazgu agho ghakufuma mu mulomo {{IPA|/vʲ/}}, {{IPA|/fʲ/}}, {{IPA|/bʲ/}}, {{IPA|/pʲ/}}, {{IPA|/skʲ/}}, {{IPA|/zgʲ/}}, and {{IPA|/ɽʲ/}}.
Mu chiTumbuka mulije vilembo vya Chichewa nga ni /psj/, /bzj/, /t͡s/, /d͡z/. Mazgu gha /s/ na /z/ ghakusangika yayi mu ChiTumbuka, ntheura Chewa nsómba ('somba') = Tumbuka somba. Lizgu lakuti /ʃ/ likusangika mu mazgu gha ku vyaru vinyake pera nga ni shati ('shati') na shuga ('shuga'). ChiTumbuka /?? / nyengo zinyake chikuyana na Chichewa /d/, chiChewa kudwala 'kuŵa mulwari' = Tumbuka kulwala, Chichewa kudya 'kurya' = Tumbuka kulya. Kuyowoya kwa lizgu lakuti "sk" na lizgu lakuti "zg" vikupambana kuyana na chiyowoyero.
Ma consonants gha Tumbuka kanandi ghakusangika mu viyowoyero vinyake. Vinyake vingalembeka pambere chindindindi chindambe kufuma. Pa chithuzithuzi ichi, pali mazgu agho ghangaŵa pa chilembo ichi:
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+Malembo gha Tumbuka<ref>Chavula (2016), pp. 11–13.</ref><ref>Vail (1972), pp. 4–19.</ref>
! colspan="2" rowspan="2" |
! colspan="3" |[[Labial consonant|labial]]
! colspan="3" |[[Dental consonant|dental]]
! colspan="2" |[[Palatal consonant|palatal]]
! colspan="2" |[[Velar consonant|velar]]
! rowspan="2" |[[Glottal consonant|glottal]]
|-
!<small>plain</small>
!<small>lab.</small>
!<small>pal.</small>
!<small>plain</small>
!<small>lab.</small>
!<small>pal.</small>
!<small>plain</small>
!<small>lab.</small>
!<small>plain</small>
!<small>lab.</small>
|-
! colspan="2" |[[Nasal consonant|nasal]]
|ma<br />{{IPAslink|m}}
|mwa<br />{{IPAslink|mʷ}}
|mya<br />{{IPAslink|mʲ}}
|na<br />{{IPAslink|n}}
|nwa<br />{{IPAslink|nʷ}}
|nya<br />{{IPAslink|nʲ}}
|
|
|ng'a<br />{{IPAslink|ŋ}}
|ng'wa<br />{{IPAslink|ŋʷ}}
|
|-
! rowspan="5" |[[plosive]]/<br />[[affricate]]
!<small>unvoiced</small>
|pa<br />{{IPAslink|p}}
|pwa<br />{{IPAslink|pʷ}}
|pya<br />{{IPAslink|pʲ}}
|ta<br />{{IPAslink|t}}
|twa<br />{{IPAslink|tʷ}}
|tya<br />{{IPAslink|tʲ}}
|ca<br />{{IPAslink|t͡ʃ}}
|cwa<br />{{IPAslink|t͡ʃʷ}}
|ka<br />{{IPAslink|k}}
|kwa<br />{{IPAslink|kʷ}}
|
|-
!<small>voiced</small>
|ba<br />{{IPAslink|ɓ}}
|bwa<br />{{IPAslink|ɓʷ}}
|bya<br />{{IPAslink|bʲ}}
|da<br />{{IPAslink|ɗ}}
|dwa<br />{{IPAslink|ɗʷ}}
|dya<br />{{IPAslink|ɗʲ}}
|ja<br />{{IPAslink|d͡ʒ}}
|jwa<br />{{IPAslink|d͡ʒʷ}}
|ga<br />{{IPAslink|g}}
|gwa<br />{{IPAslink|gʷ}}
|
|-
!<small>aspirated</small>
|pha<br />{{IPAslink|pʰ}}
|phwa<br />{{IPAslink|pʷʰ}}
|phya<br />{{IPAslink|pʲʰ}}
|tha<br />{{IPAslink|tʰ}}
|thwa<br />{{IPAslink|tʷʰ}}
|thya<br />{{IPAslink|tʲʰ}}
|cha<br />{{IPAslink|t͡ʃʰ}}
|
|kha<br />{{IPAslink|kʰ}}
|khwa<br />{{IPAslink|kʷʰ}}
|
|-
!<small>nasalised</small>
|mba<br />{{IPAslink|ᵐb}}
|mbwa<br />{{IPAslink|ᵐbʷ}}
|mbya<br />{{IPAslink|ᵐbʲ}}
|nda<br />{{IPAslink|ⁿd}}
|ndwa<br />{{IPAslink|ⁿdʷ}}
|(ndya){{efn|Only in the word {{lang|tum|ndyali}}.}}<br />{{IPAslink|ⁿdʲ}}
|nja<br />{{IPAslink|ⁿd͡ʒ}}
|
|nga<br />{{IPAslink|ᵑg}}
|ngwa<br />{{IPAslink|ᵑgʷ}}
|
|-
!<small>nasalised<br />aspirated</small>
|mpha<br />{{IPAslink|ᵐpʰ}}
|mphwa<br />{{IPAslink|ᵐpʷʰ}}
|mphya<br />{{IPAslink|ᵐpʲʰ}}
|ntha<br />{{IPAslink|ⁿtʰ}}
|nthwa<br />{{IPAslink|ⁿtʷʰ}}
|(nthya)<br />{{IPAslink|ⁿtʲʰ}}
|ncha<br />{{IPAslink|ⁿt͡ʃʰ}}
|
|nkha<br />{{IPAslink|ᵑkʰ}}
|nkhwa<br />{{IPAslink|ᵑkʷʰ}}
|
|-
! rowspan="2" |[[fricative]]
!<small>unvoiced</small>
|fa<br />{{IPAslink|f}}
|fwa<br />{{IPAslink|fʷ}}
|fya<br />{{IPAslink|fʲ}}
|sa<br />{{IPAslink|s}}
|swa<br />{{IPAslink|sʷ}}
|ska (sya)<br />{{IPAslink|sʲ}}
|(sha)<br />{{IPAslink|ʃ}}
|
|
|
|ha<br />{{IPAslink|h}}
|-
!<small>voiced</small>
|va<br />{{IPAslink|v}}
|vwa<br />{{IPAslink|vʷ}}
|vya<br />{{IPAslink|vʲ}}
|za<br />{{IPAslink|z}}
|zwa<br />{{IPAslink|zʷ}}
|zga<br />{{IPAslink|zʲ}}
|
|
|
|
|
|-
! colspan="2" |[[semivowel]]/ [[Liquid consonant|liquid]]
|ŵa<br />{{IPAslink|β}}
|wa<br />{{IPAslink|w}}
|
|la/ra<br />{{IPAslink|ɽ}}
|lwa/rwa<br />{{IPAslink|ɽʷ}}
|lya/rya<br />{{IPAslink|ɽʲ}}
|ya<br />{{IPAslink|j}}
|
|gha<br />{{IPAslink|ɣ}}
|
|
|}
{{notelist}}
=== Kapulikikilo ===
Kupambana kukuru pakati pa Chichewa na Chitumbuka nkhwa kuti Chichewa ni chiyowoyero icho chikuyowoya mazgu ghakupambanapambana.
ChiTumbuka chili na mazgu ghakupambanapambana, chifukwa lizgu lililose ilo likuyowoyeka payekha likuyana waka na lizgu lakwamba ilo likufuma pa lizgu laumaliro.<ref>Downing (2008, 2012).</ref> Ntheura, mu Citumbuka nchambura macitiko kupambaniska mazgu ghaŵiri ghakupambanapambana, nga umo vikuŵira mu Chichewa na viyowoyero vinyake vya Bantu. Ndipouli, lizgu laumaliro yayi ndilo likuŵa pa lizgu lililose, kweni lizgu laumaliro pera:<ref>Downing (2012), p.123.</ref>
* {{lang|tum|ti-ku-phika sî:ma}} 'tikuphika sima'
A greater variety of tonal patterns is found in the [[Ideophone|ideophones]] (expressive words) of Tumbuka; for example Low ({{lang|tum|yoyoyo}} 'disintegrating into small pieces'), High ({{lang|tum|fyá:}} 'swooping low (of birds)'), High-Low ({{lang|tum|phúli}} 'sound of thing bursting'), and Low-High ({{lang|tum|yií}} 'sudden disappearance'), etc.<ref>Moto (1999), pp.112-120.</ref>
Intonational tones are also used in Tumbuka; for example, in yes-no questions there is often a High-Low fall on the final syllable of the question:<ref>Downing (2008), p.55.</ref>
* {{lang|tum|ku-limirâ-so ngô:mâ?}} 'are you also weeding the maize?'
There does not seem to be any consistent, direct correlation between tone in Tumbuka and [[Focus (linguistics)|focus]].<ref>Downing (2012), p.129.</ref>
== Mazina ==
=== Noun classes ===
Nga umo vikuŵira na viyowoyero vya ŵanthu ŵa ku Bantu, mazina gha ChiTumbuka ghakupangika mu vigaŵa vyakupambanapambana kuyana na vigaŵa vya mazina. Lizgu lililose lili na lizgu lake lakwimira, lizgu lakwimira, na lizgu la chiyowoyero. Para pali mphindano pakati pa mazgu agha na mazgu ghakwambilira, mazgu agha ndigho ghakuŵa pakwamba pakusankha zina. Mwaciyelezgero, lizgu lakuti katundu 'vinthu,' nangauli lili na lizgu lakuti ka-, lili mu gulu 1, cifukwa munthu wakuyowoya katundu uyu 'vinthu ivi' na lizgu lakuti uyu. Ŵanthu ŵa ku Malaŵi (nga umo viliri mu dikishonare ya Citumbuka ya pa Yunivesite ya Malawi) ŵakuzunura mazina gha viŵaro mu viyowoyero vinyake nga ni "Mu-Ŵa-"; kweni ŵanthu ŵa ku Bantu ŵakuzunura viŵaro mu manambara (1/2 etc.) agho ghakuyana na viŵaro vya viŵaro mu viyowoyero vinyake vya ku Bantu. Nyengo zinyake mazina ghakukolerana yayi na magulu ghakulondezgapo agha, nga ni fumu'mukuru' (kalasi 9) uyo wali na mazina ghanandi mu kilasi 6.
'''Class 1/2 (Mu-Ŵa-)'''
Some nouns in this class lack the prefix Mu-:
* {{lang|tum|Munthu}} pl. {{lang|tum|ŵanthu (banthu)}} = person
* {{lang|tum|Muzungu}} pl. {{lang|tum|ŵazungu (bazungu)}} = foreigner, white man
* {{lang|tum|Mwana}} pl. {{lang|tum|ŵana (bana)}} = child
* {{lang|tum|Bulu}} pl. {{lang|tum|ŵabulu}} = donkey
* {{lang|tum|Sibweni}} pl. {{lang|tum|ŵasibweni}} = maternal uncle
* {{lang|tum|Katundu}} (no pl.) = goods, possessions
'''Class 3/4 (Mu-Mi-)'''
* {{lang|tum|Mutu}} pl. {{lang|tum|mitu}} = head
* {{lang|tum|Mkuyu}} pl. {{lang|tum|mikuyu}} = fig-tree
* {{lang|tum|Moyo}} pl. {{lang|tum|miyoyo}} = life
* {{lang|tum|Mtima}} pl. {{lang|tum|mitima}} = heart
'''Class 5/6 (Li-Ma-)'''
* {{lang|tum|Bele (bhele}} pl. {{lang|tum|mabele (mabhele)}} = breast
* {{lang|tum|Boma (bhoma)}} pl. {{lang|tum|maboma (mabhoma)}} = government, district
* {{lang|tum|Botolo (bhotolo)}} pl. {{lang|tum|mabotolo (mabhotolo)}} = bottle
* {{lang|tum|Fuko}} pl. {{lang|tum|mafuko}} = tribe, nation
* {{lang|tum|Jiso}} pl. {{lang|tum|maso}} = eye
* {{lang|tum|Maji}} (no singular) = water
* {{lang|tum|Phiri}} pl. {{lang|tum|mapiri}} = hill
* {{lang|tum|Suzgo}} pl. {{lang|tum|masuzgo}} = problem, trouble
* {{lang|tum|Woko}} pl. {{lang|tum|mawoko}} = hand
'''Class 7/8 (Ci-Vi-)'''
* {{lang|tum|Caka (chaka)}} pl. {{lang|tum|vyaka}} = year
* {{lang|tum|Caro (charo)}} pl. {{lang|tum|vyaro}} = country, land
* {{lang|tum|Ciŵeto (chibeto)}} pl. {{lang|tum|viŵeto (vibeto)}} = farm animal
* {{lang|tum|Cidakwa (chidakwa)}} pl. {{lang|tum|vidakwa}} = drunkard
* {{lang|tum|Cikoti (chikoti)}} pl. {{lang|tum|vikoti}} = whip
'''Class 9/10 (Yi-Zi-)'''
* {{lang|tum|Mbale}} pl. {{lang|tum|mbale (mambale)}} = plate
* {{lang|tum|Ndalama}} pl. {{lang|tum|ndalama}} = money
* {{lang|tum|Njelwa}} pl. {{lang|tum|njelwa}} = brick
* {{lang|tum|Nkhuku}} pl. {{lang|tum|nkhuku}} = chicken
* {{lang|tum|Somba}} pl. {{lang|tum|somba}} = fish
'''Class 11 (Lu-)'''
Some speakers treat words in this class as if they were in class 5/6.<ref>Shiozaki (2004).</ref>
* {{lang|tum|Lwande}} = side
* {{lang|tum|Lumbiri}} = fame
* {{lang|tum|Lulimi}} = tongue
'''Class 12/13 (Ka-Tu-)'''
* {{lang|tum|Kanthu (kantu)}} pl. {{lang|tum|tunthu (tuntu)}} = small thing
* {{lang|tum|Kamwana}} pl. {{lang|tum|tuŵana (tubana)}} = baby
* {{lang|tum|Kayuni}} pl. {{lang|tum|tuyuni}} = bird
* {{lang|tum|Tulo}} (no singular) = sleep
'''Class 14/6 (U-Ma-)'''
These nouns are frequently abstract and have no plural.
* {{lang|tum|Usiku}} = night
* {{lang|tum|Ulimi}} = farming
* {{lang|tum|Ulalo}} pl. {{lang|tum|maulalo}} = bridge
* {{lang|tum|Uta}} pl. {{lang|tum|mauta}} = bow
'''Class 15 (Ku-) Infinitive'''
* {{lang|tum|Kugula}} = to buy, buying
* {{lang|tum|Kwiba (kwibha)}} = to steal, stealing
'''Classes 16, 17, 18 (Pa-, Ku-, Mu-) Locative'''
* {{lang|tum|Pasi}} = underneath
* {{lang|tum|Kunthazi (kuntazi)}} = in front, before
* {{lang|tum|Mukati}} = inside
=== Concords ===
Viyezgo, vimanyikwiro, manambara, mazgu ghakupambanapambana, na vimanyikwiro mu Chitumbuka vikwenera kukolerana na lizgu ilo likuyowoyeka. Ŵakuchita nthena na vilembo vyakwambilira, vyakunthazi, panji vyakunthazi ivyo vikuchemeka 'concords.' Mtundu 1 uli na viyowoyero vyakupambanapambana, nga ni mazina ghakwimira vinthu, mazgu ghakwamba, mazgu ghaumaliro, manambara, vimanyikwiro, na mazgu ghaumaliro:<ref>Chase (2004).</ref><ref>Shiozaki (2004)</ref><ref>Vail (1971).</ref>
* {{lang|tum|Mwana u'''yu'''}} = this child
* {{lang|tum|Mwana '''yu'''moza}} = one child
* {{lang|tum|Mwana u'''yo'''}} = that child
* {{lang|tum|Mwana '''yo'''se}} = the whole child
* {{lang|tum|Mwana '''wa'''li'''yo'''se}} = every child
* {{lang|tum|Mwana '''wa'''ka'''mu'''wona}} = the child saw him
* {{lang|tum|Mwana '''mu'''choko (coko)}} = the small child
* {{lang|tum|Mwana '''wa''' Khumbo}} = Khumbo's child
* {{lang|tum|Mwana '''wa'''ne}} = my child
* {{lang|tum|Mwana '''wa'''wona}} = the child has seen
Other noun classes have a smaller variety of concords, as can be seen from the table below:
{| class="wikitable" style="text-align: center; width: 200px; height: 200px;"
|+Table of Tumbuka concords
!
!noun
!English
!this
!num
!that
!all
!subj
!object
!adj
!of
!perf
|-
!1
|{{lang|tum|mwana}}
|child
|{{lang|tum|uyu}}
|''yu-''
|{{lang|tum|uyo}}
|{{lang|tum|yose}}
|''wa-''
|''-mu-''
|''mu-''
|{{lang|tum|wa}}
|''wa-''
|-
!2
|{{lang|tum|ŵana}}
|children
|{{lang|tum|aŵa}}
|''ŵa-''
|{{lang|tum|awo}}
|{{lang|tum|wose}}
|''ŵa-''
|''-ŵa-''
|''ŵa-''
|{{lang|tum|ŵa}}
|''ŵa-''
|-
!3
|{{lang|tum|mutu}}
|head
|{{lang|tum|uwu}}
|''wu-''
|{{lang|tum|uwo}}
|{{lang|tum|wose}}
|''wu-''
| -''wu-''
|''wu-''
|{{lang|tum|wa}}
|''wa-''
|-
!4
|{{lang|tum|mitu}}
|heads
|{{lang|tum|iyi}}
|''yi-''
|{{lang|tum|iyo}}
|{{lang|tum|yose}}
|''yi-''
|''-yi-''
|''yi-''
|{{lang|tum|ya}}
|''ya-''
|-
!5
|{{lang|tum|jiso}}
|eye
|{{lang|tum|ili}}
|''li-''
|{{lang|tum|ilo}}
|{{lang|tum|lose}}
|''li-''
|''-li-''
|''li-''
|{{lang|tum|la}}
|''la-''
|-
!6
|{{lang|tum|maso}}
|eyes
|{{lang|tum|agha}}
|''gha-''
|{{lang|tum|agho}}
|{{lang|tum|ghose}}
|''gha-''
|''-gha-''
|''gha-''
|{{lang|tum|gha}}
|''gha-''
|-
!7
|{{lang|tum|caka}}
|year
|{{lang|tum|ici}}
|''ci-''
|{{lang|tum|ico}}
|{{lang|tum|cose}}
|''ci-''
|''-ci-''
|''ci-''
|{{lang|tum|ca}}
|''ca-''
|-
!8
|{{lang|tum|vyaka}}
|years
|{{lang|tum|ivi}}
|''vi-''
|{{lang|tum|ivyo}}
|{{lang|tum|vyose}}
|''vi-''
|''-vi-''
|''vi-''
|{{lang|tum|vya}}
|''vya-''
|-
!9
|{{lang|tum|nyumba}}
|house
|{{lang|tum|iyi}}
|''yi-''
|{{lang|tum|iyo}}
|{{lang|tum|yose}}
|''yi-''
|''-yi-''
|''yi-''
|{{lang|tum|ya}}
|''ya-''
|-
!10
|{{lang|tum|nyumba}}
|houses
|{{lang|tum|izi}}
|''zi-''
|{{lang|tum|izo}}
|{{lang|tum|zose}}
|''zi-''
|''-zi-''
|''zi-''
|{{lang|tum|za}}
|''za-''
|-
!11
|{{lang|tum|lwande}}
|side
|{{lang|tum|ulu}}
|''lu-''
|{{lang|tum|ulo}}
|{{lang|tum|lose}}
|''lu-''
|''-lu-''
|''lu-''
|{{lang|tum|lwa}}
|''lwa-''
|-
!
|
|(or:
|{{lang|tum|ili}}
|''li-''
|{{lang|tum|ilo}}
|{{lang|tum|lose}}
|''li-''
|''-li-''
|''li-''
|{{lang|tum|la}}
|''la-'')
|-
!12
|{{lang|tum|kayuni}}
|bird
|{{lang|tum|aka}}
|''ka-''
|{{lang|tum|ako}}
|{{lang|tum|kose}}
|''ka-''
|''-ka-''
|''ka-''
|{{lang|tum|ka}}
|''ka-''
|-
!13
|{{lang|tum|tuyuni}}
|birds
|{{lang|tum|utu}}
|''tu-''
|{{lang|tum|uto}}
|{{lang|tum|tose}}
|''tu-''
|''-tu-''
|''tu-''
|{{lang|tum|twa}}
|''twa-''
|-
!14
|{{lang|tum|uta}}
|bow
|{{lang|tum|uwu}}
|''wu''-
|{{lang|tum|uwo}}
|{{lang|tum|wose}}
|''wu-''
|''-wu-''
|''wu-''
|{{lang|tum|wa}}
|''wa-''
|-
!15
|{{lang|tum|kugula}}
|buying
|{{lang|tum|uku}}
|''ku-''
|{{lang|tum|uko}}
|{{lang|tum|kose}}
|''ku-''
|''-ku-''
|''ku-''
|{{lang|tum|kwa}}
|''kwa-''
|-
!16
|{{lang|tum|pasi}}
|underneath
|{{lang|tum|apa}}
|''pa-''
|{{lang|tum|apo}}
|{{lang|tum|pose}}
|''pa-''
|''-pa-''
|''pa-''
|{{lang|tum|pa}}
|''pa-''
|-
!17
|{{lang|tum|kunthazi}}
|in front
|{{lang|tum|uku}}
|''ku-''
|{{lang|tum|uko}}
|{{lang|tum|kose}}
|''ku-''
|''-ku-''
|''ku-''
|{{lang|tum|kwa}}
|''kwa-''
|-
!18
|{{lang|tum|mukati}}
|inside
|{{lang|tum|umu}}
|''mu-''
|{{lang|tum|umo}}
|{{lang|tum|mose}}
|''mu-''
|''-mu-''
|''mu-''
|{{lang|tum|mwa}}
|''mwa-''
|-
|}
== Viyelezgero vya mazgu na malemba ==
Mazgu agha ndigho munthu wangayowoya para wakuluta ku chigaŵa icho ŵanthu ŵanandi ŵakuyowoya Chitumbuka:
{| class="wikitable"
|+
!Tumbuka
!Chizungu
|-
|Moni
|Hello
|-
|Monile
|hello, to a group of people
|-
|Muli makola?
Mwaŵa uli?
|how are you?
|-
|Muli makola?
Mwaŵa uli?
|How are you?, to a group of people
|-
|Nili makola
|I'm okay
|-
|Tili makola
|We're okay
|-
|Naonga (chomene)
|Thank you (a lot)
|-
|Yewo (chomene)
|Thanks (a lot)
|-
|Ndiwe njani zina lako?
|What is your name?
|-
|Zina lane ndine....
|My name is....
|-
|Nyengo ili uli?
|What is the time?
|-
|Ningakuvwila?
|Can I help you?
|-
|Uyende makola
|Goodbye/go well/safe travels
|-
|Mwende makola
|Goodbye/go well/safe travels
(said to a group of people)
|-
|Enya/ Eh
|Yes
|-
|Yayi/Chala
|No
|-
|Kwali
|I don't know
|-
|Mukumanya kuyowoya Chizungu?
|Can you speak English?
|-
|Nayambapo kusambilila ChiTumbuka
|I've just started learning Tumbuka
|-
|Mukung'anamula vichi?
|What do you mean?
|-
|Chonde, ningaluta kubafa?
|May I please go to the bathroom?
|-
|Nakutemwa/Nkhukutemwa
|"I love you"
|-
|Phepa
|Sorry
|-
|Phepani
|Sorry (to agroup of people)
|-
|Banja
|Family
|-
|Yowoya
|Talk/speak
|}
== Verbs ==
=== Subject prefix ===
Viyezgo vyose vikwenera kuŵa na lizgu lakunjilira ilo likuyana na lizgu lakunjilira. Mwaciyerezgero, lizgu lakuti ciŵinda'muthondo' lili mu gulu la 7, ntheura usange ni munthu, verebu ili lili na c-:
: {{lang|tum|ciŵinda '''ci'''-ka-koma nkhalamu}} = 'the hunter killed a lion'<ref>Chavula (2016), p. 42.</ref>
It is also possible for the subject to be a locative noun (classes 16, 17, 18), in which case the verb has a locative prefix:<ref>Chavula (2016), p. 23.</ref>
: {{lang|tum|pamphasa '''pa'''-ka-khala mwana}} = 'on the mat there sat down a child'
The locative prefix ''ku-'' (class 17) is also used impersonally when discussing the weather:<ref>Chavula (2016), p. 24.</ref>
: {{lang|tum|'''ku'''kuzizima madazi ghano}} = 'it's cold these days'
When the subject is a personal pronoun, the subject prefixes are as follows (the pronoun itself may be omitted, but not the subject prefix):
: {{lang|tum|(ine) '''n'''-kha-gula}} = 'I bought' (''nkha-'' stands for ''ni-ka-'')
: {{lang|tum|(iwe) '''u'''-ka-gula}} = 'you bought' (informal, singular)
: {{lang|tum|(iyo)<ref>Chavula (2016), p. 23. But Kishindo et al. (2018), s.v. {{lang|tum|iye}}, have {{lang|tum|iye}}.</ref> '''wa'''-ka-gula}} = 'he, she bought'
: {{lang|tum|(ise) '''ti'''-ka-gula}} = 'we bought'
: {{lang|tum|(imwe) '''mu'''-ka-gula}} = 'you bought' (plural or respectful)
: {{lang|tum|(iwo) '''ŵa'''-ka-gula}} = 'they bought', 'he/she bought' (plural or respectful)
In the perfect tense, these are shortened to {{lang|tum|n-a-, w-a-, w-a-, t-a-, mw-a-, ŵ-a-}}, e.g. {{lang|tum|t-a-gula}} 'we have bought'.
In [[Karonga]] dialect, in the 3rd person singular ''a-'' is found instead of ''wa-'', and the 3rd plural is ''wa-'' instead of ''ŵa-'', except in the perfect tense, when ''wa-'' and ''ŵa-'' are used.<ref>McNicholl (2010), pp. 7–8.</ref>
=== Object-marker ===
To indicate the object, an infix can be added to the verb immediately before the verb root. Generally speaking, the object-marker is optional:<ref>Chavula (2016), pp. 51–64.</ref>
: {{lang|tum|Pokani wa('''yi''')gula galimoto}} = 'Pokani has bought a car' (class 9)
: {{lang|tum|Changa waka('''mu''')nyamula katundu}} = 'Changa carried the luggage' (class 1)
The object-marker agrees with the class of the object, as shown on the table of concords above.
The object-marker can also be a locative (classes 16, 17, or 18):<ref>Chavula (2016), p. 56.</ref>
: {{lang|tum|Kondwani wa('''pa''')kwera pa nyumba}} = 'Kondwani has climbed on top of the house'
The locative markers for personal pronouns are as follows:<ref>Chavula (2016), pp. 53–4.</ref>
: {{lang|tum|wa'''ni'''ona (ine)}} = 'he has seen me'
: {{lang|tum|wa'''ku'''ona (iwe)}} = 'he has seen you'
: {{lang|tum|wa'''mu'''ona}} = 'he has seen him/her'
: {{lang|tum|wa'''ti'''ona}} = 'he has seen us'
: {{lang|tum|wa'''mu'''ona'''ni'''}} = 'he has seen you' (plural or respectful)
: {{lang|tum|wa'''ŵa'''ona}} = 'he has seen them'
=== Tenses ===
Tenses in Tumbuka are made partly by adding infixes, and partly by suffixes. Unlike Chichewa, tones do not form any part of the distinction between one tense and another.
In the past a distinction is made between hodiernal tenses (referring to events of today) and remote tenses (referring to events of yesterday or some time ago). However, the boundary between recent and remote is not exact.<ref>Kiso (2012), p. 176.</ref>
Pali mphambano yikuru pakati pa nyengo iyo yajumpha na nyengo iyo yajumpha. Para munthu wakuyowoya mu nyengo yakufikapo, wakuyowoya kuti vinthu vicali makora, nga ni para wakuti: 'Vikondamoyo vyatandazgika mu munda.' Para munthu wakuyowoya lizgu lakuti ndakhala, wakung'anamura kuti "Nkhukhala" panji ndakondwa. Chizindikiro cha kutali chikugwiliskirika nchito pa vinthu ivyo vikacitika kale comene kweni ivyo vikucitika mazuŵa ghano, nga ni libwe lilikuwa 'libwe lawira' panji walikutayika 'wali kufwa.'<ref>Kiso (2012), pp. 171, 178.</ref><ref>Kiso (2012), p. 171, quoting Vail (1972).</ref>
Nyengo zakunthazi nazo zikupambaniska pakati pa vyakuchitika vyapafupi na vyakutali. Vinyake vikulongora kuti cakucitika ici cizamucitikira kunyake, nga ni ndamukuchezga 'Nizamuluta kukacezga.'<ref>Kiso (2012), p. 184, quoting Vail (1972).</ref>
Compound tenses are also found in Tumbuka, such as {{lang|tum|wati wagona}} 'he had slept', {{lang|tum|wakaŵa kuti wafumapo}} 'he had just left' and {{lang|tum|wazamukuŵa waguliska}} 'he will have sold'.<ref>Kiso (2012), pp. 172, 182, 184, quoting Vail (1972).</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: left"
|+Some Tumbuka tenses<ref>Kiso (2012), pp. 163–192.</ref>
!Tense
!Tense marker
!Example
!Translation
|-
!Present infinitive
|ku-
|{{lang|tum|'''ku'''-luta}}
|‘to go'
|-
!
|-
!Present simple
| -ku-
|{{lang|tum|wa-'''ku'''-luta}}
|‘he/she goes/is going’
|-
!Present habitual
| -ku-...-anga
|{{lang|tum|wa-'''ku'''-lut-'''anga'''}}
|‘he/she goes’ (some speakers only)
|-
!
|-
!Present perfect
| -a-
|{{lang|tum|w-'''a'''-luta}}
|‘he/she has gone’
|-
!Present perfect continuous
| -a-...-anga
|{{lang|tum|w-'''a'''-lut-'''anga'''}}
|‘he/she has been going'
|-
!Remote perfect
| -liku-
|{{lang|tum|wa-'''liku'''-luta}}
|‘he/she has gone’
|-
!
|-
!Recent past simple
| -angu-
|{{lang|tum|w-'''angu'''-luta}}
|‘he/she went’ (today)
|-
!Recent past continuous
| -angu-...-anga
|{{lang|tum|w-'''angu'''-lut-'''anga'''}}
|‘he/she was going' (today)
|-
!Remote past simple
| -ka-
|{{lang|tum|wa-'''ka'''-luta}}
|‘he/she went’
|-
!Remote past continuous
| -ka-...-anga
|{{lang|tum|wa-'''ka'''-lut-'''anga'''}}
|‘he/she was going/used to go'
|-
!
|-
![[Near future (grammar)|Near future]]
|...-enge
|{{lang|tum|wa-lut-'''enge'''}}
|'he will go' (now or today)
|-
!Emphatic future<ref>Kiso (2012), p. 183, quoting Vail (1972).</ref>
| -ti-...-enge
|{{lang|tum|wa-'''ti'''-lut-'''enge'''}}
|'he will certainly go'
|-
!Distal future<ref>Kiso (2012), p. 184, 185, quoting Vail (1972). For the term 'distal', see Botne (1999).</ref>
| -amu-(ku)-
|{{lang|tum|w-'''amuku'''-gula}}
|‘he/she will buy’ (elsewhere)
|-
!Remote future
| -zamu-(ku)-
|{{lang|tum|wa-'''zamu'''-luta}}
|‘he/she will go’ (tomorrow or later)
|-
!Remote future continuous
| -zamu-...-anga
|{{lang|tum|wa-'''zamu'''-lut-'''anga'''}}
|‘he/she will be going' (tomorrow or later)
|-
!
|-
!Present subjunctive
| -e
|{{lang|tum|ti-lut-'''e'''}}
|‘let's go'
|-
!Distal subjunctive
| -ka-...-e
|{{lang|tum|wa-'''ka'''-gul-'''e'''}}
|‘so that he can buy (elsewhere)'
|-
!Potential
| -nga-
|{{lang|tum|wa-'''nga'''-luta}}
|'he can go'<ref>McNicholl (2010), p. 8.</ref>
|}
Other future tenses are given by Vail (1972) and others.<ref>See Kiso (2012) pp. 182–188.</ref>
In the 1st person singular, ''ni-ku-'' and ''ni-ka-'' are shortened to ''nkhu-'' and ''nkha-'': {{lang|tum|nkhuluta}} 'I am going', 'I go', {{lang|tum|nkhalutanga}} 'I used to go'.<ref>Kiso (2012), pp. 163, 173.</ref>
=== Negative verbs ===
To make the negative of a verb in Tumbuka, the word {{lang|tum|yayi}} or {{lang|tum|cha(ra)}} is added at or near the end of the clause. It seems that {{lang|tum|yayi}} is preferred by younger speakers:<ref>Kiso (2012), p. 190.</ref>
: {{lang|tum|wakulemba kalata '''yayi'''}}
: 'he is not writing a letter'
: {{lang|tum|tizamugwira ntchito '''cha''' machero}}
: 'we will not work tomorrow'
With the present perfect tense, however, a separate form exists, adding ''-nda-'' and ending in ''-e'':<ref>Kiso (2012), p. 191.</ref>
: {{lang|tum|enya, n'''a'''kumana nawo}}
: 'yes, I have met him'
: {{lang|tum|yayi, ni'''nda'''kuman'''e''' nawo}}
: 'no, I haven't met him'
== The Ngoni influence on Tumbuka ==
'''Words of Ngoni (Zulu/Ndwandwe) origin found in Tumbuka:'''
Viyowoyero vyose vya Chitumbuka vikakhwaskika na chiyowoyero cha Chigoni, chomenechomene mu chigaŵa cha Mzimba ku Malawi. Chiyowoyero cha Ngoni chikamba na ŵanthu ŵa mtundu wa Ndwandwe awo ŵakaŵa ŵazengezgani ŵa fuko la Zulu pambere Ŵazulu ŵandaŵathereske. Ntheura chiyowoyero icho Ŵandwandwe ŵakayowoyanga chikaŵa chakuyana waka na cha Ŵazulu. Apa pali viyelezgero vinyake vya mazgu gha Chitumbuka agho ghali kufuma ku chiZulu/Ndwandwe, nangauli ghanandi ghali na mazgu ghakwambilira gha Chitumbuka agho ghakung'anamulika mu chiyowoyero ichi.
{| class="wikitable"
!English
!Tumbuka
!Tumbuka-Ngoni dialect
|-
|See
|Wona
|Bheka
|-
|Smoke
|Khweŵa
|Bhema
|-
|Man
|Mwanalume
|Doda
|-
|Virgin
|Mwali
|Nthombi
|}
== An example of Tumbuka ==
'''Months in Tumbuka:'''
{| class="wikitable"
!English
!Tumbuka
|-
|January
|Mathipa
|-
|February
|Muswela
|-
|March
|Nyakanyaka
|-
|April
|Masika
|-
|May
|Vuna
|-
|June
|Zizima
|-
|July
|Mphepo
|-
|August
|Mpupulu
|-
|September
|Lupya
|-
|October
|Zimya
|-
|November
|Thukila
|-
|December
|Vula
|}
Chiyelezgero cha nkhani ya ŵanthu iyo yikang'anamulika mu Chitumbuka na viyowoyero vinyake vya kumpoto kwa Malawi chili mu buku la Language Mapping Survey for Northern Malawi, ilo likalembeka na Center for Language Studies of the University of Malawi.<ref>[https://web.archive.org/web/20210413225347/http://unima-cls.org/Docs/MappingNorthernMalawi/lm-northernmalawi.pdf Language Mapping Survey], p. 60-64.</ref> Buku la Chitumbuka ilo lili na nkhani iyi likuti:
: {{lang|tum|KALULU NA FULU (Citumbuka)|italics=no}}
: {{lang|tum|Fulu wakaluta kukapemphiska vyakulya ku ŵanthu. Pakuyeya thumba lake wakacita kukaka ku cingwe citali na kuvwara mu singo, ndipo pakwenda thumba lake likizanga kunyuma kwakhe.|italics=no}}
: {{lang|tum|Wali mu nthowa, kalulu wakiza kunyuma kwakhe ndipo wakati “bowo, thumba lane!” Fulu wakati, "Thumba ndane iwe, wona cingwe ici ndakaka sono nkhuguza pakwenda.” Kalulu wakakana nipera, ndipo wakati “Tilute ku Mphala yikateruzge.” Mphala yikadumula mlandu na kuceketa cingwe ico Fulu wakakakira thumba. Ŵakatola thumba lira ndipo ŵakapa kalulu.|italics=no}}
: {{lang|tum|Pa zuŵa linyakhe Kalulu wakendanga, Fulu wakamsanga ndipo wakati, "Bowo, mcira wane!" Kalulu wakati, “Ake! Fulu iwe m'cira ngwane." Fulu wakakana, ndipo wakati, "Ndasola ngwane." Ŵakaluta ku mphala, kuti yikaŵeruzge. Ku Mphala kula mlandu ukatowera Fulu. Ŵakadumula m'cira wa Kalulu nakupa Fulu.|italics=no}}
: (Translation)
: THE TORTOISE AND THE HARE
: Tortoise went to beg food from people. To carry his bag, he tied it to a long string and wore it round his neck. As he walked along, the bag was coming behind him.
: As he was on his way, Hare came up behind him and said, "There it is, my bag!" Tortoise said "The bag is mine, see this string I've tied now I'm pulling it as I go." Hare refused to accept this and said "Let's go the Court, so that it can judge us." The Court examined the case and cut Tortoise's string which he'd tied the bag with. They took that bag and gave it to Hare.
: Another day when Hare was walking along, Tortoise found him and said, "There it is, my tail!" Hare said, "Nonsense, this is my tail, Tortoise." Tortoise refused to accept this and said, "What I've got is mine." They went to the Court so that it could make a judgement. In that Court, the case went in Tortoise's favour. They cut off Hare's tail and gave it to Tortoise.
== Some vocabulary ==
=== Helpful phrases ===
* {{lang|tum|Enya}} = Yes
* {{lang|tum|Yayi}} = No
* {{lang|tum|Yebo (yeŵo)}} = Thank you
* {{lang|tum|Taonga}} = We are thankful
* {{lang|tum|Nkhukhumba chakurya!}} = I want some food !
* {{lang|tum|Munganipako chakurya?}} = could you give me some food?
* {{lang|tum|Ine nkhuyowoya chiTumbuka yayi!}} = I do not speak chiTumbuka!
* {{lang|tum|Yendani makola}} = Travel well.
* {{lang|tum|Nkukhumba maji yakumwa}} = I would like water to drink.
=== Greetings ===
* {{lang|tum|Mwawuka uli?}} = Good morning. (How did you wake up?)
* {{lang|tum|Tawuka makola. Kwali imwe?}} = Fine. And you? (I woke up well. I don't know about you?)
* {{lang|tum|Muli uli?}} = How are you?
* {{lang|tum|Nili makola, kwali imwe?}} = I am fine, how are you?
* {{lang|tum|Mwatandala uli?}} = Good afternoon. (How did you spend the day?)
* {{lang|tum|Natandala makola. Kwali imwe?}} = Good afternoon. How are you? (I spent the day well. I don't know about you?)
* {{lang|tum|Monile}} = somewhat more formal than "Hi". Perhaps best translated as "Greetings".
* {{lang|tum|Tionanenge}} = We shall meet again.
=== People ===
The plural ba- (ŵa-) is often used for politeness when referring to elders:
* {{lang|tum|Munyamata}} = boy
* {{lang|tum|Banyamata (ŵanyamata)}} = boys
* {{lang|tum|Musungwana}} = girl
* {{lang|tum|Basungwana (ŵasungwana)}} = girls
* {{lang|tum|Bamwali (ŵamwali)}} = young ladies
* {{lang|tum|Banchembere (ŵancembele)}} = a woman with babies
* {{lang|tum|Bamama (ŵamama)}} = mother
* {{lang|tum|Badada(ŵadhadha)}} = dad
* {{lang|tum|Bagogo (ŵagogo)}} = grandmother
* {{lang|tum|Babuya (ŵabhuya)}} = grandmother, also used when addressing old female persons
* {{lang|tum|Basekulu (ŵasekulu)}} = grandfather
* {{lang|tum|Bankhazi (ŵankhazi)}} = paternal aunt
* {{lang|tum|ŵa/Bamama ŵa/bachoko / ŵa/bakulu}} = maternal aunt usually your mother's younger/older sister
* {{lang|tum|Basibweni (ŵasibweni)}} = maternal uncle
* {{lang|tum|Badada(ŵadhadha) bachoko / bakulu}} = paternal uncle usually your father's younger/older brother
* {{lang|tum|Mudumbu(mudhumbu) wane}} = my brother/ sister (for addressing a sibling of the opposite sex)
* {{lang|tum|Muchoko wane / muzuna wane/ munung'una wane}} = my young brother / sister (for addressing a sibling of the same sex)
* {{lang|tum|Mukuru wane / mulala wane}} = my elder brother / sister (for addressing a sibling of the same sex)
=== Verbs ===
* {{lang|tum|Kusebela (Kuseŵera)}} = to play
* {{lang|tum|Kuseka}} = to laugh
* {{lang|tum|Kurya}} = to eat
* {{lang|tum|Kugona}} = to sleep
* {{lang|tum|Kwenda}} = to walk
* {{lang|tum|Kuchimbila}} = to run
* {{lang|tum|Kulemba}} = to write
* {{lang|tum|Kuchapa}} = to do laundry
* {{lang|tum|Kugeza}} = to bath
* {{lang|tum|Kuphika}} = to cook
* {{lang|tum|Kulima}} = to dig / cultivate
* {{lang|tum|Kupanda}} = to plant
* {{lang|tum|Kuvina}} = to dance
* {{lang|tum|Kwimba}} = to sing
=== Animals ===
* {{lang|tum|Fulu}} = tortoise
* {{lang|tum|Kalulu}} = hare
* {{lang|tum|Gwere}} = hippo
* {{lang|tum|Chimbwi}} = hyena
* {{lang|tum|Njoka}} = snake
* {{lang|tum|Nkhumba}} = pig
* {{lang|tum|Ng'ombe}} = cow
* {{lang|tum|Nchebe (Ncheŵe)}} = dog
* {{lang|tum|Chona/pusi/kiti}} = cat
* {{lang|tum|Mbelele}} = sheep
* {{lang|tum|Nkalamu}} = lion
* {{lang|tum|Mbuzi}} = goat
* {{lang|tum|Nkhuku}} = chicken
== Wonaniso ==
* [[Tumbuka people]]
* [[Tumbuka mythology]]
== Notable Tumbuka People ==
* [[Shepherd Bushiri|Sheperd Bushiri]] (Christian preacher)
* [[Mwai Kumwenda]] (netball player)
* [[Bridget Kumwenda|Briddget Kumwenda]] (netball player)
* [[Chakufwa Chihana]] ( human rights activist and politician)
* [[Enoch Chihana]] (member of parliament)
== Ukaboni ==
{{reflist}}
== Bibliography ==
{{refbegin}}
* Botne, Robert (1999). [https://web.archive.org/web/20210413225148/https://scholarworks.iu.edu/dspace/bitstream/handle/2022/3356/botne%20book%20chapter.pdf?sequence=1 "Future and distal -ka-'s: Proto-Bantu or nascent form(s)?"]. In: Jean-Marie Hombert and Larry M. Hyman (eds.), ''Bantu Historical Linguistics: Theoretical and Empirical Perspectives''. Stanford, CA: Center for the Study of Language and Information, pp. 473–515.
* Chase, Robert (2004). "A Comparison of Demonstratives in the Karonga and Henga Dialects of Tumbuka". Undergraduate paper. Amherst: Dept. of Linguistics, Univ. of Massachusetts.
* Chavula, Jean Josephine (2016). [https://www.lotpublications.nl/Documents/423_fulltext.pdf "Verbal derivation and valency in Chitumbuka"]. Leiden University doctoral thesis.
* Downing, Laura J. (2006). "The Prosody and Syntax of Focus in Chitumbuka". ''ZAS Papers in Linguistics'' 43, 55-79.
* Downing, Laura J. (2008). "Focus and prominence in Chichewa, Chitumbuka and Durban Zulu". ''ZAS Papers in Linguistics'' 49, 47-65.
* Downing, Laura J. (2012). [http://www.lingref.com/cpp/acal/42/paper2764.pdf "On the (Non-)congruence of Focus and Prominence in Tumbuka"]. ''Selected Proceedings of the 42nd Annual Conference on African Linguistics'', ed. Michael R. Marlo et al., 122-133. Somerville, MA: Cascadilla Proceedings Project.
* Downing, Laura J. (2017). "Tone and intonation in Chichewa and Tumbuka". In Laura J. Downing & Annie Rialland (eds) ''Intonation in African Tone Languages''. de Gruyter, Berlin/Boston, pp. 365–392.
* Downing, Laura J. (2019). [https://www.researchgate.net/profile/Laura_Downing/publication/335175896_Tumbuka_prosody_Between_tone_and_stress/links/5d55398645851545af43be4d/Tumbuka-prosody-Between-tone-and-stress.pdf "Tumbuka prosody: Between tone and stress"]. In: Emily Clem et al (eds). ''Theory and Description in African Linguistics: Selected papers from the 47th Annual Conference on African Linguistics'', 75-94. Also available online at: [https://books.google.com/books?id=fPSrDwAAQBAJ&dq=Tumbuka+prosody%3A+Between+tone+and+stress&pg=PA75]
* Elmslie, Walter Angus (1923): ''Introductory Grammar of the Tumbuka Language''. Livingstonia Mission Press.
* Kamwendo, Gregory H. (2004). [https://web.archive.org/web/20200929073334/http://www.njas.helsinki.fi/pdf-files/vol13num3/kamwendo.pdf Kamwendo "Your Chitumbuka is Shallow. It's not the Real Chitumbuka: Linguistic Purism Among Chitumbuka Speakers in Malawi"], ''Nordic Journal of African Studies'' 13(3): 275–288.
* Kishindo, Pascal J. et Allan L. Lipenga (2006). ''Parlons citumbuka : langue et culture du Malawi et de la Zambie'', L'Harmattan, Paris, Budapest, Kinshasa, 138 pages. {{ISBN|2-296-00470-9}}
* Kishindo, Pascal J. (ed), Jean J. Chavula and others (2018). {{lang|tum|Mung'anamulira mazgo wa Citumbuka}} (Citumbuka dictionary). Centre for Language Studies, University of Malawi. {{ISBN|978-99960-9-610-5}}
* Kiso, Andrea (2012). [http://su.diva-portal.org/smash/get/diva2:546594/FULLTEXT01.pdf "Tense and Aspect in Chichewa, Citumbuka, and Cisena"]. Ph.D. Thesis. Stockholm University.
* McNicholl, Duncan (2010). [http://malawinetwork.org/guide-to-chitumbuka.pdf "The No-Nonsense Guide to Learning Chitumbuka: Volume 1"].
* Moto, Francis (1999). "The Tonal Phonology of Bantu Ideophones". ''Malilime: Malawian Journal of Linguistics'' no.1, 100-120. (pp. 112–119 deals with tone in Chitumbuka ideophones).
* Mphande, L. (1989). "A Phonological Analysis of the Ideophone in Chitumbuka". Ph.D. Dissertation. The University of Texas, Austin.
* Shiozaki, Lisa (2004). "Concordial agreement in the Karonga dialect of Tumbuka". Undergraduate paper. Amherst: Dept. of Linguistics, Univ. of Massachusetts.
* Turner, W.M. (1952). ''Tumbuka–Tonga–English Dictionary'' The Hetherwick Press, Blantyre, Nyasaland (now Malawi).
* University of Malawi Centre for Language Studies (2006). [https://web.archive.org/web/20210413225347/http://unima-cls.org/Docs/MappingNorthernMalawi/lm-northernmalawi.pdf "Language Mapping Survey for Northern Malawi"].
* Vail, Hazen Leroy (1971). "The noun classes of Tumbuka". ''African studies'', v. 30, 1, p. 35-59.
* Vail, Hazen Leroy (1972). "Aspects of the Tumbuka Verb". Ph.D. dissertation, University of Wisconsin.
{{refend}}
== External links ==
{{InterWiki|code=tum}}
{{Wikivoyage|Tumbuka phrasebook|Tumbuka|a phrasebook}}
* [https://web.archive.org/web/20151123103050/http://africa.isp.msu.edu/afrlang/Tumbuka_root.html Very brief report on Tumbuka language.]
* [https://web.archive.org/web/20210413225347/http://unima-cls.org/Docs/MappingNorthernMalawi/lm-northernmalawi.pdf Language Mapping Survey for Northern Malawi]. University of Malawi Centre for Language Studies, 2006.
* [https://web.archive.org/web/20210413225407/http://unima-cls.org/Docs/MappingNorthernMalawi/mw-north-a4.jpg Language Map of Northern Malawi]
* [https://web.archive.org/web/20051222115610/http://embangweni.com/chitumbu.htm Some more chiTumbuka vocabulary.]
* [http://www.bisharat.net/wikidoc/pmwiki.php/PanAfrLoc/Tumbuka PanAfrican L10n page on Tumbuka]
* [https://web.archive.org/web/20210308020136/http://www.unima-cls.org/ Citumbuka monolingual dictionary]
{{Languages of Malawi}}
{{Languages of Zambia}}
{{Narrow Bantu languages|N-S}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Tumbuka Language}}
[[Category:Tumbuka language| ]]
[[Category:Nyasa languages]]
[[Category:Languages of Malawi]]
[[Category:Languages of Zambia]]
[[Category:Tumbuka people]]
[[Category:Non-tonal languages in tonal families]]
[[Category:Click languages|Tumbuka language (Mzimba dialect)]]
97zm92iru6rrmea00xoukwoci0v2ah7
Category:England
14
29016
118237
76797
2026-08-02T14:00:29Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118237
wikitext
text/x-wiki
Uwu ni mndandanda wa malo ghamu [[England]] ku [[Ulaya]].
[[Category:United Kingdom]]
6l85lg98184qhzbcp90a8e74q2a67ev
Ataköy, Karataş
0
45166
118335
107770
2026-08-03T07:17:13Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118335
wikitext
text/x-wiki
'''Ataköy''' ni msumba mu boma la [[Boma la Karataş, Turkey|Karataş]] mu chigaŵa chikulu cha [[Chigaŵa cha Adana, Turkey|Adana]] mu charu cha [[Turkey]] mu [[chilwa]] chikulu cha [[Europe|Ulaya]] (Europe).
[[File:Turkey adm location map.svg|thumb|Malo ghamu [[Turkey]] ku [[Yulaya]]]]
{{See also|Mndandanda wa misumba na matauni ghaku Turkey}}
{{stub}}
[[Category:Misumba yaku Turkey]]
[[Category:Turkey]]
[[Category:Malo ghakusangika mu Turkey]]
[[Category:Malo ghakusangika mu boma la Karataş ku Turkey]]
[[Category:Turkey, Yulaya]]
[[Category:Yulaya]]
[[Category:Karataş, Turkey]]
gs23ba7snv2r09en8rbugys68ah4ky1
User:Viyowoyero-vya-Malaŵi/Village
2
47663
118203
116684
2026-08-02T13:29:40Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118203
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha XYZ]] mu charu cha {{#invoke:wd|property|linked|references|P17}}.<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu XYZ (2021).<ref>XYZ</ref>
==Mbiri==
==Vilembo vifupi==
{{reflist}}
<!--- [[Category:XYZ]] --->
fp3yhl5sidbo9l5hao6bukorawfttbr
118228
118203
2026-08-02T13:51:12Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118228
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha XYZ]] mu charu cha {{#invoke:wd|property|linked|references|P17}}.<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu XYZ (2021).<ref>XYZ</ref>
==Mbiri==
==Ukaboni==
{{reflist}}
<!--- [[Category:XYZ]] --->
nt4mkqw95uavwxqjnhs04wy55yvee12
Template:Chikaya chikulu demo
10
48222
118165
2026-08-02T12:01:45Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<templatestyles src="Main Page/minerva.css" />__NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <!-- -----------"Mwapokeleleka ku Wikipediya" na unandi wa nkhani----------> {| style="width:100%; margin-bottom:2px; color:#000000" | class="globegris" style="overflow:hidden; background-repeat:no-repeat; background-position:-40px -15px; width:100%; border:1.5px solid #ADF7F0; vertical-align:top;" | <div style="float:left; width:0em; height:0em; margin: 0em 0em 0em 0em; vertical-align:middle;">..."
118165
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Main Page/minerva.css" />__NOTOC__ __NOEDITSECTION__
<!--
-----------"Mwapokeleleka ku Wikipediya" na unandi wa nkhani---------->
{| style="width:100%; margin-bottom:2px; color:#000000"
| class="globegris" style="overflow:hidden; background-repeat:no-repeat; background-position:-40px -15px; width:100%; border:1.5px solid #ADF7F0; vertical-align:top;" |
<div style="float:left; width:0em; height:0em; margin: 0em 0em 0em 0em; vertical-align:middle;">[[File:Wikipedia-logo-v2-200px-transparent.png|200px|link=]]</div>
{| style="width:100%; margin-bottom:2px; vertical-align:top; font-size:95%; background:transparent;"
|-
| style="height:4em; vertical-align:top; padding-left:0px" |<div title="GANIZO?!" style="font-size:200%; font-family: Noto Naskh Arabic; vertical-align: top;"><div class="center">Mwapokeleleka pa
[[Wikipediya]] ya [[Chitumbuka]]</div></div>
<div style="margin-left:0px"><div class="center">[[Nkhokwe ya ulele]] iyo [[Wikipedia:Kalembelo ka nkhani|waliyose wangasazgapo ivyo wakumanya]].
<br>
|style="width:52%"|<div class="center">'''Mindandanda: ''' [[Special:AllPages/1|1]] [[Special:AllPages/2|2]] [[Special:AllPages/3|3]] [[Special:AllPages/4|4]] [[Special:AllPages/5|5]] [[Special:AllPages/6|6]] [[Special:AllPages/7|7]] [[Special:AllPages/8|8]] [[Special:AllPages/9|9]] [[Special:AllPages/A|A]] [[Special:AllPages/B|B]] [[Special:AllPages/C|C]] [[Special:AllPages/D|D]]<br> [[Special:AllPages/E|E]] [[Special:AllPages/|F]] [[Special:AllPages/G|G]] [[Special:AllPages/H|H]] [[Special:AllPages/I|I]] [[Special:AllPages/J|J]] [[Special:AllPages/K|K]] [[Special:AllPages/L|L]] [[Special:AllPages/M|M]] [[Special:AllPages/N|N]] [[Special:AllPages/O|O]] [[Special:AllPages/P|P]] [[Special:AllPages/Q|Q]] [[Special:AllPages/R|R]] [[Special:AllPages/S|S]] [[Special:AllPages/T|T]] [[Special:AllPages/U|U]] [[Special:AllPages/V|V]] [[Special:AllPages/W|W]] [[Special:AllPages/X|X]] [[Special:AllPages/Y|Y]] [[Special:AllPages/Z|Z]]<br />
[https://tum.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Jani_likulu&mobileaction=toggle_view_mobile <u>Mobile View</u>] | [https://tum.wikipedia.org/w/index.php?title=Jani_likulu&mobileaction=toggle_view_desktop <u>Desktop View</u>] <br>
Pa sono tina vyakulemba <div id="articlecount">'''[[Special:Statistics|'''<big>{{NUMBEROFARTICLES}}</big>''']]'''
</div>
<div id="articlecount"><ul><li>Tina ŵalembi ŵakukwana '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFACTIVEUSERS}}]]'''
</div>
Ma admin ghalipo '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFADMINS}}]]'''
|-
|Colspan="2" style="text-align:center;"|
<div style="font-size:100%;">
Vyakulemba:
[[Malaŵi|Malaŵi]]{{,}}
[[Zambia|Zambia]]{{,}}
[[:Portal:Tanzania|Tanzania]]{{,}}
[[:Portal:Rumphi|Rumphi]]{{,}}
[[:Portal:Lundazi|Lundazi]]{{,}}
[[:Portal:Chasefu|Chasefu]]{{,}}
[[:Portal:Chasefu|Chasefu]]{{,}}
[[:Portal:Mzimba|Mzimba]]{{,}}
[[:Portal:Mzalangwe|Mzalangwe]]{{,}}
[[:Portal:Mzuzu|Mzuzu]]{{,}}
[[:Portal:Ekwendeni|Ekwendeni]]
</div>
<div style="font-size:95%;">
–– [[:Portal:Sayansi|Sayansi]]{{,}}
[[:Portal:Umoyo|Umoyo]]{{,}}
[[Edesi (AIDS)|AIDS]]{{,}}
[[Lilombo la Fumu Yesu|Lulombo]]{{,}}
[[Covid-19|Covid-19]]{{,}}
[[:Bakili Muluzi|Muluzi]]{{,}}
[[:Hastings Kamuzu Banda|Kamuzu]]{{,}}
[[:Chakufwa Chihana|Chihana]]{{,}}
[[Chiuta|Chiuta]] ––
</div>
</div>
<!-- Inputbox create a page -->
<div class="mpbox" style="margin-top: .3em; background-color: #f0f0f0; padding: .25em;">
<inputbox>
type=create
width=45
break=no
buttonlabel=Pangani nkhani yasono
</inputbox>
</div>
|}
|}
<!----------Mzele pasi pa jani likulu---------->
{|id="mp-strapline" style="width:100%; background:none; margin:-.8em 0 -.7em 0;"
|style="font-size:95%; padding:10px 0; margin:0px; text-align:left; white-space:nowrap; color:#000;"|
|style="font-size:95%; padding:10px 0; margin:0px; text-align: right; white-space:nowrap; color:#000;"|[[incubator:Wt/tum/Jani_likulu|Tumbuka Wiktionary]]
|}
<div id="mp-banner">
</div><!--
-------------------------Nkhani ya mwahuno na kasi mukumanya------------------------>
{|id="mp-upper" style="margin:0px 0px 0px 0px; background:none;"
|class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid #cef2e0; background:#f5fffa; vertical-align:top; color:#000;"|
{|id="mp-left" width="100%" cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#f5fffa;"
! <h2 id="mp-tfa-h2" style="margin:0; background:#cef2e0; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3bfb1; text-align:justify; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Nkhani ya mwahuno</h2>
|-
|style="color:#000;"| <div id="mp-tfa">{{Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/{{CURRENTMONTH}}/{{CURRENTDAY}}}}
</div>
|-
! <h2 id="mp-dyk-h2" style="margin:0; background:#cef2e0; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3bfb1; text-align:justify; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Kasi mukumanya?</h2>
|-
|style="color:#000;"| <div id="mp-dyk">{{Wikipedia:Kasi mukumanya mu ChiTumbuka?/{{CURRENTMONTH}}/{{CURRENTDAY}}}}<div align="justify">
<div align = "right"> </div></div>
|}
|style="border:1px solid transparent"|<!--
--------------------------------Mu nkhani, na pa siku ili------------------------------->
| class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid #cedff2; background:#f5faff; vertical-align:top;"|
{|id="mp-right" width="100%" cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#f5faff;"
! <h2 id="mp-itn-h2" style="margin:0; background:#cedff2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3b0bf; text-align:justify; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Mu nkhani</h2>
|-
|style="color:#000;"| <div id="mp-itn">{{Wikipedia:Nkhani za mwahuno mu ChiTumbuka/{{CURRENTMONTH}}/{{CURRENTDAY}}}}<br>
<div align="right"> '''''' </div></div>
|-
! <h2 id="mp-otd-h2" style="margin:0; background:#cedff2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3b0bf; text-align:justify; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Mbili ya vyakuchitika</h2>
|-
|style="color:#000;"| <div id="mp-otd">{{Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/{{CURRENTMONTH}}/{{CURRENTDAY}}}}}</div>
|}
|}<!--
------------------------------Vyaru------------------------------->
{| id="mp-tfp" style="margin:4px 0px 0px 0px; width:100%; background:none;"
|class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #ddcef2; background:#faf5ff; vertical-align:top; color:#000;"|
{| cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#f5fffb; color:#000; width:100%"
! <h2 id="mp-tfp-h2" style="margin:0; background:#B0E0E6; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #afa3bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em">Vyaru vyamu Afilika</h2>
|-
|style="color:#000;"| {{Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/{{CURRENTMONTH}}/{{CURRENTDAY}}}}
|}
|}<!--
------------------------------Chithuzi cha mwahuno------------------------------->
{| id="mp-tfp" style="margin:4px 0px 0px 0px; width:100%; background:none;"
|class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #ddcef2; background:#faf5ff; vertical-align:top; color:#000;"|
{| cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#faf5ff; color:#000; width:100%"
! <h2 id="mp-tfp-h2" style="margin:0; background:#ddcef2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #afa3bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em">Chithuzi cha mwahuno (Muzaoneposo machelo)</h2>
|-
|style="color:#000;"| {{Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/{{CURRENTMONTH}}/{{CURRENTDAY}}}}
|}
|}<!--
------------------------------Wikipediya zinyake------------------------------->
{| id="mp-tfp" style="margin:4px 0px 0px 0px; width:100%; background:none;"
|class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #ddcef2; background:#faf5ff; vertical-align:top; color:#000;"|
{| cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#faf5ff; color:#000; width:100%"
! <h2 id="mp-tfp-h2" style="margin:0; background:#FFCC99; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #afa3bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em">Wikipediya zinyake zamu Afilika</h2>
|-
|style="color:#000;"| {{Wikipedia:Wikipediya zinyake zamu Afilika}}
{{purgepage}}
|}
|}
73witoj4ardtgk6kuohtscp2xbgby12
118166
118165
2026-08-02T12:05:59Z
Tumbuka Arch
6863
118166
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Main Page/minerva.css" />__NOTOC__ __NOEDITSECTION__
<!--
-----------"Mwapokeleleka ku Wikipediya" na unandi wa nkhani---------->
{| style="width:100%; margin-bottom:2px; color:#000000"
| class="globegris" style="overflow:hidden; background-repeat:no-repeat; background-position:-40px -15px; width:100%; border:1.5px solid #ADF7F0; vertical-align:top;" |
<div style="float:left; width:0em; height:0em; margin: 0em 0em 0em 0em; vertical-align:middle;">[[File:Wikipedia-logo-v2-200px-transparent.png|200px|link=]]</div>
{| style="width:100%; margin-bottom:2px; vertical-align:top; font-size:95%; background:transparent;"
|-
| style="height:4em; vertical-align:top; padding-left:0px" |<div title="GANIZO?!" style="font-size:200%; font-family: Noto Naskh Arabic; vertical-align: top;"><div class="center">Mwapokeleleka pa
[[Wikipediya]] ya [[Chitumbuka]]</div></div>
<div style="margin-left:0px"><div class="center">[[Nkhokwe ya ulele]] iyo [[Wikipedia:Kalembelo ka nkhani|waliyose wangasazgapo ivyo wakumanya]].
<br>
|style="width:52%"|<div class="center">'''Mindandanda: ''' [[Special:AllPages/1|1]] [[Special:AllPages/2|2]] [[Special:AllPages/3|3]] [[Special:AllPages/4|4]] [[Special:AllPages/5|5]] [[Special:AllPages/6|6]] [[Special:AllPages/7|7]] [[Special:AllPages/8|8]] [[Special:AllPages/9|9]] [[Special:AllPages/A|A]] [[Special:AllPages/B|B]] [[Special:AllPages/C|C]] [[Special:AllPages/D|D]]<br> [[Special:AllPages/E|E]] [[Special:AllPages/|F]] [[Special:AllPages/G|G]] [[Special:AllPages/H|H]] [[Special:AllPages/I|I]] [[Special:AllPages/J|J]] [[Special:AllPages/K|K]] [[Special:AllPages/L|L]] [[Special:AllPages/M|M]] [[Special:AllPages/N|N]] [[Special:AllPages/O|O]] [[Special:AllPages/P|P]] [[Special:AllPages/Q|Q]] [[Special:AllPages/R|R]] [[Special:AllPages/S|S]] [[Special:AllPages/T|T]] [[Special:AllPages/U|U]] [[Special:AllPages/V|V]] [[Special:AllPages/W|W]] [[Special:AllPages/X|X]] [[Special:AllPages/Y|Y]] [[Special:AllPages/Z|Z]]<br />
[https://tum.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Jani_likulu&mobileaction=toggle_view_mobile <u>Mobile View</u>] | [https://tum.wikipedia.org/w/index.php?title=Jani_likulu&mobileaction=toggle_view_desktop <u>Desktop View</u>] <br>
Pa sono tina vyakulemba <div id="articlecount">'''[[Special:Statistics|'''<big>{{NUMBEROFARTICLES}}</big>''']]'''
</div>
<div id="articlecount"><ul><li>Tina ŵalembi ŵakukwana '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFACTIVEUSERS}}]]'''
</div>
Ma admin ghalipo '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFADMINS}}]]'''
|-
|Colspan="2" style="text-align:center;"|
<div style="font-size:100%;">
Vyakulemba:
[[Malaŵi|Malaŵi]]{{,}}
[[Zambia|Zambia]]{{,}}
[[:Portal:Tanzania|Tanzania]]{{,}}
[[:Portal:Rumphi|Rumphi]]{{,}}
[[:Portal:Lundazi|Lundazi]]{{,}}
[[:Portal:Chasefu|Chasefu]]{{,}}
[[:Portal:Chasefu|Chasefu]]{{,}}
[[:Portal:Mzimba|Mzimba]]{{,}}
[[:Portal:Mzalangwe|Mzalangwe]]{{,}}
[[:Portal:Mzuzu|Mzuzu]]{{,}}
[[:Portal:Ekwendeni|Ekwendeni]]
</div>
<div style="font-size:95%;">
–– [[:Portal:Sayansi|Sayansi]]{{,}}
[[:Portal:Umoyo|Umoyo]]{{,}}
[[Edesi (AIDS)|AIDS]]{{,}}
[[Lilombo la Fumu Yesu|Lulombo]]{{,}}
[[Covid-19|Covid-19]]{{,}}
[[:Bakili Muluzi|Muluzi]]{{,}}
[[:Hastings Kamuzu Banda|Kamuzu]]{{,}}
[[:Chakufwa Chihana|Chihana]]{{,}}
[[Chiuta|Chiuta]] ––
</div>
</div>
<!-- Inputbox create a page -->
<div class="mpbox" style="margin-top: .3em; background-color: #f0f0f0; padding: .25em;">
<inputbox>
type=create
width=45
break=no
buttonlabel=Pangani nkhani yasono
</inputbox>
</div>
|}
|}
<!----------Mzele pasi pa jani likulu---------->
{|id="mp-strapline" style="width:100%; background:none; margin:-.8em 0 -.7em 0;"
|style="font-size:95%; padding:10px 0; margin:0px; text-align:left; white-space:nowrap; color:#000;"|
|style="font-size:95%; padding:10px 0; margin:0px; text-align: right; white-space:nowrap; color:#000;"|[[incubator:Wt/tum/Jani_likulu|Tumbuka Wiktionary]]
|}
<div id="mp-banner">
</div><!--
-------------------------Nkhani ya mwahuno na kasi mukumanya------------------------>
{|id="mp-upper" style="margin:0px 0px 0px 0px; background:none;"
|class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid #cef2e0; background:#f5fffa; vertical-align:top; color:#000;"|
{|id="mp-left" width="100%" cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#f5fffa;"
! <h2 id="mp-tfa-h2" style="margin:0; background:#cef2e0; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3bfb1; text-align:justify; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Nkhani ya mwahuno</h2>
|-
|style="color:#000;"| <div id="mp-tfa">{{Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}
</div>
|-
! <h2 id="mp-dyk-h2" style="margin:0; background:#cef2e0; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3bfb1; text-align:justify; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Kasi mukumanya?</h2>
|-
|style="color:#000;"| <div id="mp-dyk">{{Wikipedia:Kasi mukumanya mu ChiTumbuka?/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}<div align="justify">
<div align = "right"> </div></div>
|}
|style="border:1px solid transparent"|<!--
--------------------------------Mu nkhani, na pa siku ili------------------------------->
| class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid #cedff2; background:#f5faff; vertical-align:top;"|
{|id="mp-right" width="100%" cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#f5faff;"
! <h2 id="mp-itn-h2" style="margin:0; background:#cedff2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3b0bf; text-align:justify; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Mu nkhani</h2>
|-
|style="color:#000;"| <div id="mp-itn">{{Wikipedia:Nkhani za mwahuno mu ChiTumbuka/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}<br>
<div align="right"> '''''' </div></div>
|-
! <h2 id="mp-otd-h2" style="margin:0; background:#cedff2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3b0bf; text-align:justify; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Mbili ya vyakuchitika</h2>
|-
|style="color:#000;"| <div id="mp-otd">{{Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}}</div>
|}
|}<!--
------------------------------Vyaru------------------------------->
{| id="mp-tfp" style="margin:4px 0px 0px 0px; width:100%; background:none;"
|class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #ddcef2; background:#faf5ff; vertical-align:top; color:#000;"|
{| cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#f5fffb; color:#000; width:100%"
! <h2 id="mp-tfp-h2" style="margin:0; background:#B0E0E6; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #afa3bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em">Vyaru vyamu Afilika</h2>
|-
|style="color:#000;"| {{Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}
|}
|}<!--
------------------------------Chithuzi cha mwahuno------------------------------->
{| id="mp-tfp" style="margin:4px 0px 0px 0px; width:100%; background:none;"
|class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #ddcef2; background:#faf5ff; vertical-align:top; color:#000;"|
{| cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#faf5ff; color:#000; width:100%"
! <h2 id="mp-tfp-h2" style="margin:0; background:#ddcef2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #afa3bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em">Chithuzi cha mwahuno (Muzaoneposo machelo)</h2>
|-
|style="color:#000;"| {{Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}
|}
|}<!--
------------------------------Wikipediya zinyake------------------------------->
{| id="mp-tfp" style="margin:4px 0px 0px 0px; width:100%; background:none;"
|class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #ddcef2; background:#faf5ff; vertical-align:top; color:#000;"|
{| cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#faf5ff; color:#000; width:100%"
! <h2 id="mp-tfp-h2" style="margin:0; background:#FFCC99; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #afa3bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em">Wikipediya zinyake zamu Afilika</h2>
|-
|style="color:#000;"| {{Wikipedia:Wikipediya zinyake zamu Afilika}}
{{purgepage}}
|}
|}
gdhoxa5oinykmop4yiuhrxj4od9gb2c
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/2
4
48223
118167
2026-08-02T12:17:06Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:March 2026 Official Vice Presidential Portrait of JD Vance (3x4 cropped).jpg|100px|Vice President wa United States]] </div> '''[[Vice president of the United States]] ni msankho wa boma uwo uli pa malo ghachiŵiri pa mazaza gha [[United States]], pamanyuma pa [[President of the United States]]. Wakusankhika pamoza na purezidenti pa nyengo ya vilimika vinayi kwizira mu Electoral College (United States)|Electoral Coll..."
118167
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:March 2026 Official Vice Presidential Portrait of JD Vance (3x4 cropped).jpg|100px|Vice President wa United States]]
</div>
'''[[Vice president of the United States]] ni msankho wa boma uwo uli pa malo ghachiŵiri pa mazaza gha [[United States]], pamanyuma pa [[President of the United States]]. Wakusankhika pamoza na purezidenti pa nyengo ya vilimika vinayi kwizira mu [[Electoral College (United States)|Electoral College]]. Wakuteŵetera so nga ni [[President of the Senate]], ndipo wakulongozga maungano gha [[United States Senate]], kweni wakuvota pera para mavoti ghakuyana. Udindo uwu ngwakuzirwa chomene chifukwa vice president wakovwira purezidenti pakulongozga boma, wakumupeleka ulongozgi pa nkhani zikuruzikuru, kweniso wakimilira pa vyakuchitika vya boma. Para purezidenti wafwa, wafumiskika pa udindo panji watondeka kulutilira na ntchito yake, vice president ndiyo wakwamba kupokera udindo wa purezidenti. ([[Vice president of the United States|Nkhani yose...]])'''
<noinclude>[[Category:Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka|23]]</noinclude>
lcbecta7nyw10h180iqph03xify7bqy
118168
118167
2026-08-02T12:20:26Z
Tumbuka Arch
6863
118168
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:March 2026 Official Vice Presidential Portrait of JD Vance (3x4 cropped).jpg|100px|Wachiŵiri wa Mlongozgi wa United States]]
</div>
[[Wachiŵiri wa Mlongozgi wa United States]] ('''chithuzi''') ni msankho wa boma uwo uli pa malo ghachiŵiri pa mazaza gha [[United States]], pamanyuma pa [[Mlongozgi wa United States]]. Wakusankhika pamoza na mlongozgi wa charu pa nyengo ya vilimika vinayi kwizira mu [[Gulu la Ŵakusankha Mlongozgi]]. Wakuteŵetera so nga ni [[Mulongozgi wa Senate ya United States]], ndipo wakulongozga maungano gha [[Senate ya United States]], kweni wakuvota pera para mavoti ghakuyana. Udindo uwu ngwakuzirwa chomene chifukwa wakovwira mlongozgi wa charu pakulongozga boma, wakumupeleka ulongozgi pa nkhani zikuruzikuru, kweniso wakumimira pa vyakuchitika vya boma. Para mlongozgi wa charu wafwa, wafumiskika pa udindo panji watondeka kulutilira na ntchito yake, wachiŵiri wa mlongozgi ndiyo wakwamba kupokera udindo wa mlongozgi wa charu. ([[Wachiŵiri wa Mlongozgi wa United States|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka|23]]</noinclude>
5iwk45b0kvwv44lrl2ku9ss9p2irw1l
118169
118168
2026-08-02T12:21:24Z
Tumbuka Arch
6863
118169
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:March 2026 Official Vice Presidential Portrait of JD Vance (3x4 cropped).jpg|100px]]
</div>
[[Wachiŵiri wa Mlongozgi wa United States]] ni msankho wa boma uwo uli pa malo ghachiŵiri pa mazaza gha [[United States]], pamanyuma pa [[Mlongozgi wa United States]]. Wakusankhika pamoza na mlongozgi wa charu pa nyengo ya vilimika vinayi kwizira mu [[Gulu la Ŵakusankha Mlongozgi]]. Wakuteŵetera so nga ni [[Mulongozgi wa Senate ya United States]], ndipo wakulongozga maungano gha [[Senate ya United States]], kweni wakuvota pera para mavoti ghakuyana. Udindo uwu ngwakuzirwa chomene chifukwa wakovwira mlongozgi wa charu pakulongozga boma, wakumupeleka ulongozgi pa nkhani zikuruzikuru, kweniso wakumimira pa vyakuchitika vya boma. Para mlongozgi wa charu wafwa, wafumiskika pa udindo panji watondeka kulutilira na ntchito yake, wachiŵiri wa mlongozgi ndiyo wakwamba kupokera udindo wa mlongozgi wa charu. ([[Wachiŵiri wa Mlongozgi wa United States|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka|23]]</noinclude>
lk3e63xmvjd1xpp9c7tc05nux958dj4
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/1
4
48224
118170
2026-08-02T12:27:28Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|100px]] </div> [[Genghis Khan]] wakaŵa mweneko na mulongozgi wakwamba wa [[Ufumu wa Mongol]], uwo wakakhazikiskika mu 1206. Wakababika na zina lakuti [[Temüjin]], ndipo wakamanyikwa chifukwa cha kuwunganya mafuko gha Ŵamongol agho ghakaŵa ghakupatukana na kuŵazgora kuŵa ufumu umoza. Wakalongozga nkhondo zinandi izo zikathereska vigaŵa vikuru vya [[China]], [[Central Asia]] na..."
118170
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|100px]]
</div>
[[Genghis Khan]] wakaŵa mweneko na mulongozgi wakwamba wa [[Ufumu wa Mongol]], uwo wakakhazikiskika mu 1206. Wakababika na zina lakuti [[Temüjin]], ndipo wakamanyikwa chifukwa cha kuwunganya mafuko gha Ŵamongol agho ghakaŵa ghakupatukana na kuŵazgora kuŵa ufumu umoza. Wakalongozga nkhondo zinandi izo zikathereska vigaŵa vikuru vya [[China]], [[Central Asia]] na malo ghanyake. Wakachita kusintha kwa ndondomeko za boma na ŵasilikari, ivyo vikawovwira kuti ufumu wake ukure mwaluŵiro. Wakafwa mu 1227 apo wakalutiliranga kuwukira [[Western Xia]]. Nangauli ŵanandi ŵakumususka chifukwa cha nkhondo na nyifwa zinandi, mu [[Mongolia]] wakukumbukika nga ni mweneko wa charu na yumoza mwa ŵalongozgi ŵankhongono chomene mu mdauko wa charu. ([[Genghis Khan|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka|23]]</noinclude>
t3c5cx96x1pznee0uzc41xnrv5jgmau
118205
118170
2026-08-02T13:32:08Z
Tumbuka Arch
6863
118205
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|100px]]
</div>
'''[[Genghis Khan]]''' wakaŵa mweneko na mulongozgi wakwamba wa [[Ufumu wa Mongol]], uwo wakakhazikiskika mu 1206. Wakababika na zina lakuti [[Temüjin]], ndipo wakamanyikwa chifukwa cha kuwunganya mafuko gha Ŵamongol agho ghakaŵa ghakupatukana na kuŵazgora kuŵa ufumu umoza. Wakalongozga nkhondo zinandi izo zikathereska vigaŵa vikuru vya [[China]], [[Central Asia]], [[Eastern Europe]] na malo ghanyake, ndipo ufumu wake ukaŵa umoza mwa maufumu ghakuru chomene agho ghakaŵako pa charu. Wakachita kusintha kwa ndondomeko za boma, ŵasilikari na malonda, ivyo vikawovwira kuti ufumu wake ukure mwaluŵiro na kukhazikika. Wakalongozgaso kuleka kusankhana mafuko na kusopa, ndipo wakawovwira kuteteza nthowa za malonda nga ni [[Silk Road]]. Wakafwa mu 1227 apo wakalutiliranga kuwukira [[Western Xia]]. Nangauli ŵanandi ŵakumususka chifukwa cha nkhondo na nyifwa zinandi, mu [[Mongolia]] wakukumbukika nga ni mweneko wa charu na yumoza mwa ŵalongozgi ŵankhongono chomene mu mdauko wa charu. ([[Genghis Khan|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
6lmolm91npbhfwgxr524r3ii1toad08
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/3
4
48225
118171
2026-08-02T12:31:01Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Batu Khan on the Throne by Rashid al-Din (cropped).jpg|100px]] </div> [[Batu Khan]] (c. 1205–1255) wakaŵa mulongozgi wa Ŵamongol ndiposo mweneko wakwamba wa [[Golden Horde]], uwo ukaŵa chigaŵa cha [[Ufumu wa Mongol]] pamanyuma pa nyifwa ya [[Genghis Khan]]. Wakaŵa mwana wa [[Jochi]] na muzukuru wa Genghis Khan. Kufuma mu 1227 m'paka 1255, wakawusa vigaŵa vikuru vya [[Kievan Rus']], [[Volga Bulgaria]], Cumani..."
118171
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Batu Khan on the Throne by Rashid al-Din (cropped).jpg|100px]]
</div>
[[Batu Khan]] (c. 1205–1255) wakaŵa mulongozgi wa Ŵamongol ndiposo mweneko wakwamba wa [[Golden Horde]], uwo ukaŵa chigaŵa cha [[Ufumu wa Mongol]] pamanyuma pa nyifwa ya [[Genghis Khan]]. Wakaŵa mwana wa [[Jochi]] na muzukuru wa Genghis Khan. Kufuma mu 1227 m'paka 1255, wakawusa vigaŵa vikuru vya [[Kievan Rus']], [[Volga Bulgaria]], [[Cumania]] na [[Caucasus]]. Wakalongozga ŵasilikari ŵa Mongol pa kuwukira [[Kievan Rus']] na vyaru vya ku [[Europe]], uko ŵakathereska misumba yinandi na kusazgirako ufumu wawo. Wakamanyikwanga chifukwa cha ulongozgi wake wa nkhondo ndiposo ndiyo wakakhazikiska maziko gha [[Golden Horde]], uwo ukalutilira kwa vyaka vinandi. ([[Batu Khan|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka|Ogasiti]]</noinclude>
4k3cu7h8zf6edaed3dk5mlx15w3unpq
118172
118171
2026-08-02T12:33:06Z
Tumbuka Arch
6863
118172
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Batu Khan on the Throne by Rashid al-Din (cropped).jpg|100px]]
</div>
[[Batu Khan]] (c. 1205–1255) wakaŵa mulongozgi wa Ŵamongol ndiposo mweneko wakwamba wa [[Golden Horde]], uwo ukaŵa chigaŵa cha [[Ufumu wa Mongol]] pamanyuma pa nyifwa ya [[Genghis Khan]]. Wakaŵa mwana wa [[Jochi]] na muzukuru wa Genghis Khan. Kufuma mu 1227 m'paka 1255, wakawusa vigaŵa vikuru vya [[Kievan Rus']], [[Volga Bulgaria]], [[Cumania]] na [[Caucasus]]. Wakalongozga ŵasilikari ŵa Mongol pa kuwukira [[Kievan Rus']] na vyaru vya ku [[Europe]], uko ŵakathereska misumba yinandi na kusazgirako ufumu wawo. Wakamanyikwanga chifukwa cha ulongozgi wake wa nkhondo ndiposo ndiyo wakakhazikiska maziko gha [[Golden Horde]], uwo ukalutilira kwa vyaka vinandi. ([[Batu Khan|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
4084hjnmh9h9dmpubom196qq8k1i92i
118174
118172
2026-08-02T12:36:58Z
Tumbuka Arch
6863
118174
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Batu Khan on the Throne by Rashid al-Din (cropped).jpg|100px]]
</div>
[[Batu Khan]] (c. 1205–1255) wakaŵa mulongozgi wa Ŵamongol ndiposo mweneko wakwamba wa [[Golden Horde]], uwo ukaŵa chigaŵa cha [[Ufumu wa Mongol]] pamanyuma pa nyifwa ya [[Genghis Khan]]. Wakaŵa mwana wa [[Jochi]] na muzukuru wa Genghis Khan. Kufuma mu 1227 m'paka 1255, wakawusa vigaŵa vikuru vya [[Kievan Rus']], [[Volga Bulgaria]], [[Cumania]] na [[Caucasus]]. Wakalongozga ŵasilikari ŵa Mongol pa kuwukira [[Kievan Rus']] na vyaru vya ku [[Europe]], uko ŵakathereska misumba yinandi na kusazgirako ufumu wawo. Wakamanyikwanga chifukwa cha ulongozgi wake wa nkhondo ndiposo ndiyo wakakhazikiska maziko gha [[Golden Horde]], uwo ukalutilira kwa vyaka vinandi. ([[Batu Khan|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu ChiTumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
555ccg67va55h4vav4lezcefdzxecrf
118175
118174
2026-08-02T12:37:15Z
Tumbuka Arch
6863
118175
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Batu Khan on the Throne by Rashid al-Din (cropped).jpg|100px]]
</div>
[[Batu Khan]] (c. 1205–1255) wakaŵa mulongozgi wa Ŵamongol ndiposo mweneko wakwamba wa [[Golden Horde]], uwo ukaŵa chigaŵa cha [[Ufumu wa Mongol]] pamanyuma pa nyifwa ya [[Genghis Khan]]. Wakaŵa mwana wa [[Jochi]] na muzukuru wa Genghis Khan. Kufuma mu 1227 m'paka 1255, wakawusa vigaŵa vikuru vya [[Kievan Rus']], [[Volga Bulgaria]], [[Cumania]] na [[Caucasus]]. Wakalongozga ŵasilikari ŵa Mongol pa kuwukira [[Kievan Rus']] na vyaru vya ku [[Europe]], uko ŵakathereska misumba yinandi na kusazgirako ufumu wawo. Wakamanyikwanga chifukwa cha ulongozgi wake wa nkhondo ndiposo ndiyo wakakhazikiska maziko gha [[Golden Horde]], uwo ukalutilira kwa vyaka vinandi. ([[Batu Khan|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
hu675e9cftuo44ug4rvwub9mqfih4hg
118206
118175
2026-08-02T13:32:49Z
Tumbuka Arch
6863
118206
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Batu Khan on the Throne by Rashid al-Din (cropped).jpg|100px]]
</div>
'''[[Batu Khan]]''' (c. 1205–1255) wakaŵa mulongozgi wa Ŵamongol ndiposo mweneko wakwamba wa [[Golden Horde]], uwo ukaŵa chigaŵa cha [[Ufumu wa Mongol]] pamanyuma pa nyifwa ya [[Genghis Khan]]. Wakaŵa mwana wa [[Jochi]] na muzukuru wa Genghis Khan. Kufuma mu 1227 m'paka 1255, wakawusa vigaŵa vikuru vya [[Kievan Rus']], [[Volga Bulgaria]], [[Cumania]] na [[Caucasus]]. Wakalongozga ŵasilikari ŵa Mongol pa kuwukira [[Kievan Rus']] na vyaru vinandi vya ku [[Europe]], uko ŵakathereska misumba yikuru na kusazgirako ufumu wawo kufika ku [[Hungary]] na [[Poland]]. Wakalongozga nkhondo zakutchuka nga ni [[Nkhondo ya Mohi]] na [[Nkhondo ya Legnica]], izo zikawovwira Ŵamongol kuthereska ŵalwani ŵawo. Wakamanyikwanga chifukwa cha ulongozgi wake wa nkhondo, kupanga boma lakukhora na kukhazikiska maziko gha [[Golden Horde]], uwo ukalutilira kuwusa vigaŵa vikuru vya kumafumiro gha Europe na Asia kwa vyaka vinandi. ([[Batu Khan|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
btjibefvunwi9jm2mr1z6wjzy75pdo9
Category:Makani gha mwahuno mu ChiTumbuka
14
48227
118176
2026-08-02T12:37:30Z
Tumbuka Arch
6863
Created blank page
118176
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka
14
48228
118177
2026-08-02T12:37:34Z
Tumbuka Arch
6863
Created blank page
118177
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti
14
48229
118178
2026-08-02T12:37:38Z
Tumbuka Arch
6863
Created blank page
118178
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/4
4
48230
118179
2026-08-02T12:48:59Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Landscape Arch Utah.jpg|100px]] </div> '''[[Landscape Arch]]''' ni [[mphambano ya malibwe]] yachilengedwe iyo yili mu [[Arches National Park]], [[Utah]], ku [[United States]]. Yikuŵa yimoza mwa [[mphambano ya malibwe]] zazitali chomene pa charu. Yili mu chigaŵa cha [[Devils Garden (Arches National Park)|Devils Garden]], ndipo yikathya zina ili na Frank Beckwith mu 1933–1934 apo wakalongozganga ulendo wakusanda malo...."
118179
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Landscape Arch Utah.jpg|100px]]
</div>
'''[[Landscape Arch]]''' ni [[mphambano ya malibwe]] yachilengedwe iyo yili mu [[Arches National Park]], [[Utah]], ku [[United States]]. Yikuŵa yimoza mwa [[mphambano ya malibwe]] zazitali chomene pa charu. Yili mu chigaŵa cha [[Devils Garden (Arches National Park)|Devils Garden]], ndipo yikathya zina ili na Frank Beckwith mu 1933–1934 apo wakalongozganga ulendo wakusanda malo. Yili na utali wa mamita pafupifupi 88 na kutalika kwa mamita 24. Mu ma 1990, vigaŵa vikuru vya libwe vikawa katatu, ntheura msewu uwo ukajumphanga pasi pa mphambano iyi ukajalika kuti ŵalendo ŵaŵe ŵakuvikilirika. ([[Landscape Arch|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
6gth6mo0j2im9p1vlvir1eueusj7nnk
118180
118179
2026-08-02T12:49:44Z
Tumbuka Arch
6863
118180
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Landscape Arch Utah.jpg|100px]]
</div>
'''[[Landscape Arch]]''' ni [[mphambano ya malibwe]] yachilengedwe iyo yili mu [[Arches National Park]], [[Utah]], ku [[United States]]. Yikuŵa yimoza mwa [[mphambano ya malibwe]] zazitali chomene pa charu. Yili mu chigaŵa cha [[Devils Garden (Arches National Park)|Devils Garden]], ndipo yikathyika zina ili na Frank Beckwith mu 1933–1934 apo wakalongozganga ulendo wakusanda malo. Yili na utali wa mamita pafupifupi 88 na kutalika kwa mamita 24. Mu ma 1990, vigaŵa vikuru vya libwe vikawa katatu, ntheura msewu uwo ukajumphanga pasi pa mphambano iyi ukajalika kuti ŵalendo ŵaŵe ŵakuvikilirika. ([[Landscape Arch|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
lcozhggptrgfuh5udtm4dctfrj2myl0
118208
118180
2026-08-02T13:33:38Z
Tumbuka Arch
6863
118208
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Landscape Arch Utah.jpg|100px]]
</div>
'''[[Landscape Arch]]''' ni [[mphambano ya malibwe]] yachilengedwe iyo yili mu [[Arches National Park]], [[Utah]], ku [[United States]]. Yikuŵa yimoza mwa [[mphambano ya malibwe]] zazitali chomene pa charu, ndipo yili na utali wa mamita pafupifupi 88. Yili mu chigaŵa cha [[Devils Garden (Arches National Park)|Devils Garden]], uko ŵalendo ŵanandi ŵakuluta kukayiwona chifukwa cha kukura kwake na kawonekero kake kakupambanako. Mphambano iyi yikathyika zina ili na Frank Beckwith mu 1933–1934 apo wakalongozganga ulendo wakusanda malo. Yili na kutalika kwa mamita pafupifupi 24 ndipo yikapangika chifukwa cha mphepo, vula na kukokoloka kwa malibwe kwa vyaka vinandi. Mu ma 1990, vigaŵa vikuru vya libwe vikawa katatu, ntheura msewu uwo ukajumphanga pasi pa mphambano iyi ukajalika kuti ŵalendo ŵaŵe ŵakuvikilirika. Nangauli yili yifipa chomene, yikulutilira kuŵa yimoza mwa malo ghakutchuka chomene mu paki iyi. ([[Landscape Arch|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
0cfshjrjspenb56a2e690j0muzj0fdv
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/5
4
48231
118181
2026-08-02T12:51:59Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Wall arch before collapse 20030917 094903 1.jpg|100px]] </div> '''[[Mphambano ya Libwe la Khoma]]''' yikaŵa [[mphambano ya malibwe]] yachilengedwe ya mchenga iyo yikaŵa mu [[Arches National Park]], [[Utah]], ku [[United States]]. Yikaŵa yimoza mwa mphambano zikuru chomene mu paki iyi, ndipo yikamanyikwanga chifukwa cha ukuru wake. Yikapangika na [[Entrada Sandstone]], ndipo yikachemeka zina ili mu 1948 na Lewis T. Mc..."
118181
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Wall arch before collapse 20030917 094903 1.jpg|100px]]
</div>
'''[[Mphambano ya Libwe la Khoma]]''' yikaŵa [[mphambano ya malibwe]] yachilengedwe ya mchenga iyo yikaŵa mu [[Arches National Park]], [[Utah]], ku [[United States]]. Yikaŵa yimoza mwa mphambano zikuru chomene mu paki iyi, ndipo yikamanyikwanga chifukwa cha ukuru wake. Yikapangika na [[Entrada Sandstone]], ndipo yikachemeka zina ili mu 1948 na Lewis T. McKinney. Pa usiku wa 4 Ogasiti panji mlenji wa 5 Ogasiti 2008, mphambano iyi yikawa na kujalira kwa kanyengo msewu wa [[Munda wa Devili (Arches National Park)|Munda wa Devili]]. Ŵamazaza ŵakati mabwe agho ghakakhalapo ghakaŵa na ming'alama iyo yingachitiska kuti ghawa munthazi. ([[Mphambano ya Libwe la Khoma|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
a04kf6aouqpsr6fy2xy93wen6zm9wrn
118210
118181
2026-08-02T13:34:22Z
Tumbuka Arch
6863
118210
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Wall arch before collapse 20030917 094903 1.jpg|100px]]
</div>
'''[[Mphambano ya Libwe la Khoma]]''' yikaŵa [[mphambano ya malibwe]] yachilengedwe ya mchenga iyo yikaŵa mu [[Arches National Park]], [[Utah]], ku [[United States]]. Yikaŵa yimoza mwa mphambano zikuru chomene mu paki iyi, ndipo yikamanyikwanga chifukwa cha ukuru wake na kawonekero kake kakukondweska ŵalendo. Yikapangika na [[Entrada Sandstone]], ndipo yikachemeka zina ili mu 1948 na Lewis T. McKinney. Mphambano iyi yikaŵa pafupi na [[Munda wa Devili (Arches National Park)|Munda wa Devili]], ndipo ŵalendo ŵakafikangapo mwakwendeskera pa msewu wakwendapo. Pa usiku wa 4 Ogasiti panji mlenji wa 5 Ogasiti 2008, mphambano iyi yikawa chifukwa cha kukokoloka kwa malibwe kwachilengedwe. Ŵamazaza ŵakati mabwe agho ghakakhalapo ghakaŵa na ming'alama iyo yingachitiska kuti ghawa munthazi, ntheura malo agha ghakalutilira kuŵikika pasi pa kuvikilirika. Kugwa kwake kukaŵa chikumbusko chakuti mphambano za malibwe zikusintha nyengo zose chifukwa cha vyakuchitika vyachilengedwe. ([[Mphambano ya Libwe la Khoma|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
0cm5cupru2t49ajxyzw1p2wv33av8sd
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/6
4
48232
118182
2026-08-02T12:55:21Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:1_li_jiang_guilin_yangshuo_2011.jpg|100px]] </div> '''[[Guangxi]]''' ni [[chigaŵa chakujiyimira]] cha [[China]] icho chili kumwera kwa charu ichi ndipo chikupakana na [[Vietnam]]. Msumba wake ukuru ni [[Nanning]]. Chigaŵa ichi chikumanyikwa chifukwa cha mapiri, milonga na malo ghakutowa agho ghakukopa ŵalendo ŵanandi. [[ŴaZhuang]] ni fuko likuru chomene la ŵanthu ŵachokoŵachoko mu China ndipo ŵakukhala chomene..."
118182
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:1_li_jiang_guilin_yangshuo_2011.jpg|100px]]
</div>
'''[[Guangxi]]''' ni [[chigaŵa chakujiyimira]] cha [[China]] icho chili kumwera kwa charu ichi ndipo chikupakana na [[Vietnam]]. Msumba wake ukuru ni [[Nanning]]. Chigaŵa ichi chikumanyikwa chifukwa cha mapiri, milonga na malo ghakutowa agho ghakukopa ŵalendo ŵanandi. [[ŴaZhuang]] ni fuko likuru chomene la ŵanthu ŵachokoŵachoko mu China ndipo ŵakukhala chomene mu Kuwangsi, pamoza na [[ŴaHan]] na mafuko ghanyake. Ŵanthu ŵakuyowoya viyowoyero vinandi, kusazgapo [[Chizhuang]], [[Chikantoni]], [[Pinghua]] na [[Chimandarini]]. Mu 1958, chigaŵa ichi chikazgoka [[chigaŵa chakujiyimira]] cha China. ([[Kuwangsi|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
k05hsc6wxu7c7mb4lez9ozzgiv70tkq
118211
118182
2026-08-02T13:35:22Z
Tumbuka Arch
6863
118211
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:1_li_jiang_guilin_yangshuo_2011.jpg|100px]]
</div>
'''[[Guangxi]]''' ni [[chigaŵa chakujiyimira]] cha [[China]] icho chili kumwera kwa charu ichi ndipo chikupakana na [[Vietnam]]. Msumba wake ukuru ni [[Nanning]], ndipo chigaŵa ichi chikumanyikwa chomene chifukwa cha mapiri gha [[karst]], milonga yakutowa na malo ghachilengedwe agho ghakukopa ŵalendo ŵanandi kufuma pa charu chose. [[ŴaZhuang]] ni fuko likuru chomene la ŵanthu ŵachokoŵachoko mu China ndipo ŵakukhala chomene mu Kuwangsi, pamoza na [[ŴaHan]] na mafuko ghanyake. Ŵanthu ŵakuyowoya viyowoyero vinandi, kusazgapo [[Chizhuang]], [[Chikantoni]], [[Pinghua]] na [[Chimandarini]]. Chuma cha chigaŵa ichi chikugomezga ulimi, mafakitale, malonda na ntchito ya ulendo. Malo ghakutchuka nga ni [[Guilin]] na [[Mlonga wa Li]] ghakumanyikwa pa charu chose chifukwa cha vyakuwoneka vyake vyakutowa. Mu 1958, chigaŵa ichi chikazgoka [[chigaŵa chakujiyimira]] cha China. ([[Kuwangsi|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
7a7ugkqbu0za95kr93fwry69xsswkpx
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/7
4
48233
118183
2026-08-02T12:57:17Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Xiangshan Scenic Area 89468-Guilin (31130832628).jpg|100px]] </div> '''[[Phiri la Mphuno ya Zovu]]''' ni phiri lakumanyikwa chomene ndiposo malo ghakusanguluska agho ghali mu [[Guilin]], [[Kuwangsi]], ku [[China]]. Phiri ili ndilo ntchimanyikwiro cha msumba wa Guilin ndipo likachemeka nthena chifukwa likuwoneka nga ni zovu iyo yikumwa maji. Chidindi icho chili pasi pa mphuno chikucemeka [[Phanga la Maji na Mwezi]], chif..."
118183
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Xiangshan Scenic Area 89468-Guilin (31130832628).jpg|100px]]
</div>
'''[[Phiri la Mphuno ya Zovu]]''' ni phiri lakumanyikwa chomene ndiposo malo ghakusanguluska agho ghali mu [[Guilin]], [[Kuwangsi]], ku [[China]]. Phiri ili ndilo ntchimanyikwiro cha msumba wa Guilin ndipo likachemeka nthena chifukwa likuwoneka nga ni zovu iyo yikumwa maji. Chidindi icho chili pasi pa mphuno chikucemeka [[Phanga la Maji na Mwezi]], chifukwa para mwezi ukuŵala, chithuzithuzi chake chikuwoneka mukati mwa phanga. Phiri ili lili apo [[Mlonga wa Taohua]] ukukumana na [[Mlonga wa Lijiang]], ndipo ni limoza mwa malo agho ŵalendo ŵanandi ŵakuluta kukawona mu China. ([[Phiri la Mphuno ya Zovu|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
f6d153jh3hafuyetl2x0cm7nvs0e5lb
118215
118183
2026-08-02T13:37:13Z
Tumbuka Arch
6863
118215
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Xiangshan Scenic Area 89468-Guilin (31130832628).jpg|100px]]
</div>
'''[[Phiri la Mphuno ya Zovu]]''' ni phiri lakumanyikwa chomene ndiposo malo ghakusanguluska agho ghali mu [[Guilin]], [[Kuwangsi]], ku [[China]]. Phiri ili ndilo ntchimanyikwiro cha msumba wa Guilin ndipo likachemeka nthena chifukwa likuwoneka nga ni zovu iyo yikumwa maji. Chidindi icho chili pasi pa mphuno chikucemeka [[Phanga la Maji na Mwezi]], chifukwa para mwezi ukuŵala, chithuzithuzi chake chikuwoneka mukati mwa phanga. Phiri ili lili apo [[Mlonga wa Taohua]] ukukumana na [[Mlonga wa Lijiang]], ndipo ni limoza mwa malo agho ŵalendo ŵanandi ŵakuluta kukawona mu China. Pali kachisi wakale wakucemeka [[Puxian Pagoda]] pa msana wa phiri, uwo ukukhozga kutowa kwa malo agha. Malo agha ghakazingilizgika na minda, milonga na mapiri gha karst agho ghakumanyikwa chomene mu chigaŵa cha Guilin. Para usiku wafika, kuŵara kwa malibwe na maji kukupangiska malo agha kuŵa ghakutowa chomene, ndipo ŵalendo ŵakukwera maboti pa mlonga kuti ŵawone kawonekero aka. ([[Phiri la Mphuno ya Zovu|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
gd1toi9zmnj92i2r0oh42i5t2yhhk10
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/8
4
48234
118184
2026-08-02T12:59:05Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Torghatten 1.jpg|100px]] </div> '''[[Torghatten]]''' ni [[phiri la giranayiti]] ilo lili pa chilwa cha [[Torget, Nordland|Torget]] mu [[Brønnøy Municipality]], [[Nordland]], ku [[Norway]]. Phiri ili likumanyikwa chifukwa cha msewu wachilengedwe uwo ukudumura mukati mwake, uwo ŵanthu ŵangendamo. Nthano ya ku malo agha yikuti chidindi ichi chikapangika apo [[trol]] wakachemekanga ''Hestmannen'' wakaponya museŵe pakul..."
118184
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Torghatten 1.jpg|100px]]
</div>
'''[[Torghatten]]''' ni [[phiri la giranayiti]] ilo lili pa chilwa cha [[Torget, Nordland|Torget]] mu [[Brønnøy Municipality]], [[Nordland]], ku [[Norway]]. Phiri ili likumanyikwa chifukwa cha msewu wachilengedwe uwo ukudumura mukati mwake, uwo ŵanthu ŵangendamo. Nthano ya ku malo agha yikuti chidindi ichi chikapangika apo [[trol]] wakachemekanga ''Hestmannen'' wakaponya museŵe pakulondezga ''[[Lekamøya]]'', kweni fumu ya matrol yikamuvikilira. Ŵasayansi ŵakuti chidindi ichi chikapangika chifukwa cha chisulo, maji na kuzgoka kwa malibwe pa nyengo ya [[nyengo ya chisulo]]. ([[Torghatten|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
dlmergf8sk86yiassz462y1g4g4p2vy
118216
118184
2026-08-02T13:38:02Z
Tumbuka Arch
6863
118216
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Torghatten 1.jpg|100px]]
</div>
'''[[Torghatten]]''' ni [[phiri la giranayiti]] ilo lili pa chilwa cha [[Torget, Nordland|Torget]] mu [[Brønnøy Municipality]], [[Nordland]], ku [[Norway]]. Phiri ili likumanyikwa chomene chifukwa cha msewu wake wachilengedwe uwo ukudumura mukati mwake, ndipo ŵalendo ŵangakwera pa nthowa yakunozgeka na kwenda mukati mwa chidindi ichi. Nthano ya ku malo agha yikuti chidindi ichi chikapangika apo [[trol]] wakachemekanga ''Hestmannen'' wakaponya museŵe pakulondezga ''[[Lekamøya]]'', kweni fumu ya matrol yikaponya chisoti chake kuti yivikilire mwanakazi uyu. Ŵasayansi ŵakuti chidindi ichi chikapangika chifukwa cha chisulo, maji na kukokoloka kwa malibwe pa nyengo ya [[nyengo ya chisulo]], m'malo mwa mafunde gha nyanja pera umo ŵanthu ŵakaghanaghaniranga kale. Chidindi ichi chili na utali wa mamita 166 ndipo chili pafupifupi mamita 115 pachanya pa nyanja. Mu 1988, ndege ya [[Widerøe Flight 710]] yikagongana na phiri ili ndipo ŵanthu wose 36 ŵakafwira penepapo. ([[Torghatten|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
1xxilufn6m03ml5wuyavwji0e6onojk
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/9
4
48235
118185
2026-08-02T13:02:31Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Tianmen 38330-Zhangjiajie (49047525877).jpg|100px]] </div> '''[[Phili la Tianmen]]''' ni phili ilo lili mu [[Tianmen Mountain National Park]], [[Zhangjiajie]], mu chigaŵa cha [[Hunan]], ku [[China]]. Phili ili likumanyikwa chifukwa cha [[Mphambano ya Chilengedwe|mphambano yachilengedwe]] yikuru yakucemeka "Chipata cha Kuchanya", iyo yili na masitepu 999 ghakufika ku mphambano iyi. Malo agha ghali na chingwe chakwendesk..."
118185
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Tianmen 38330-Zhangjiajie (49047525877).jpg|100px]]
</div>
'''[[Phili la Tianmen]]''' ni phili ilo lili mu [[Tianmen Mountain National Park]], [[Zhangjiajie]], mu chigaŵa cha [[Hunan]], ku [[China]]. Phili ili likumanyikwa chifukwa cha [[Mphambano ya Chilengedwe|mphambano yachilengedwe]] yikuru yakucemeka "Chipata cha Kuchanya", iyo yili na masitepu 999 ghakufika ku mphambano iyi. Malo agha ghali na chingwe chakwendeskera ŵanthu, misewu ya magalasi yakwendera pa mphaka ya phili na [[Tianmenshan Temple]]. Phili ili likukopa ŵalendo ŵanandi chifukwa cha vyakuwoneka vyake vyachilengedwe, ndipo likuchitikirapo maseŵero gha pa mlengalenga na vyakuchitika vinyake vyakukopa ŵanthu kufuma pa charu chose. ([[Phili la Tianmen|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
tjwqxx3tk3pnpw4xs2vq9w6aa5m92td
Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka
14
48236
118186
2026-08-02T13:03:10Z
Tumbuka Arch
6863
Created blank page
118186
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/10
4
48237
118187
2026-08-02T13:07:42Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Tumbuka cultural festival 2025.jpg|100px]] </div> '''[[Chiphikiro cha Gonapamhanya]]''' ni chiphikiro cha chaka chilichose icho [[ŴaTumbuka]] ŵakuchitira ku Kadumuliro Cultural Site ku [[Bolero, Rumphi|Bolero]] mu [[Boma la Rumphi]], [[Malaŵi]]. Chikuchindika Gonapamhanya, uyo wakaŵa [[Mweneko wa Chikulamayembe]] wakwamba kukhazikika ku Bolero na kukhazikiska ufumu wa Chikulamayembe. Pa chiphikiro ichi pakuŵa kuvin..."
118187
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Tumbuka cultural festival 2025.jpg|100px]]
</div>
'''[[Chiphikiro cha Gonapamhanya]]''' ni chiphikiro cha chaka chilichose icho [[ŴaTumbuka]] ŵakuchitira ku Kadumuliro Cultural Site ku [[Bolero, Rumphi|Bolero]] mu [[Boma la Rumphi]], [[Malaŵi]]. Chikuchindika Gonapamhanya, uyo wakaŵa [[Mweneko wa Chikulamayembe]] wakwamba kukhazikika ku Bolero na kukhazikiska ufumu wa Chikulamayembe. Pa chiphikiro ichi pakuŵa kuvina kwa chikaya, kulongosora mdauko wa ŴaTumbuka, sumu za chikaya, na vyakurya vya ŵanthu wose. Chikopa ŵalendo ŵanandi, kusazgapo ŵalongozgi ŵa boma na mafumu. Chiphikiro ichi chikuchitika mu Seputembala panji Okutobala ndipo ntchakuzirwa chomene pa kusungilira mdauko, chikaya na wunthu wa ŴaTumbuka. ([[Chiphikiro cha Gonapamhanya|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
0vi06vqgo5j2bwyz3excidyqqbozvsf
118218
118187
2026-08-02T13:38:44Z
Tumbuka Arch
6863
118218
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Tumbuka cultural festival 2025.jpg|100px]]
</div>
'''[[Chiphikiro cha Gonapamhanya]]''' ni chiphikiro cha chaka chilichose icho [[ŴaTumbuka]] ŵakuchitira ku Kadumuliro Cultural Site ku [[Bolero, Rumphi|Bolero]] mu [[Boma la Rumphi]], [[Malaŵi]]. Chikuchindika Gonapamhanya, uyo wakaŵa [[Mweneko wa Chikulamayembe]] wakwamba kukhazikika ku Bolero na kukhazikiska ufumu wa Chikulamayembe. Pa chiphikiro ichi pakuŵa kuvina kwa chikaya, kulongosora mdauko wa ŴaTumbuka, sumu za chikaya, na vyakurya vya ŵanthu wose. Chikopa ŵalendo ŵanandi, kusazgapo ŵalongozgi ŵa boma, mafumu na ŵanthu ŵakufuma mu vigaŵa vyakupambanapambana vya Malaŵi. Chiphikiro ichi chikuchitika mu Seputembala panji Okutobala ndipo ntchakuzirwa chomene pa kusungilira mdauko, chikaya na wunthu wa ŴaTumbuka. Mu 2022, pakaŵa kukhazikiskika kwa Mweneko Chikulamayembe Joseph Bongololo Gondwe, ndipo mu 2025 pakaŵa kuvumbulika kwa libwe la chikumbusko la Chikulamayembe wakwamba. Chiphikiro ichi chikulutilira kulimbikiska umoza wa ŴaTumbuka na kusungilira chiharo chawo ku miwiro ya munthazi. ([[Chiphikiro cha Gonapamhanya|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
t8dunmpxh3cjm0kigeveb8h26daoy5f
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/11
4
48238
118188
2026-08-02T13:12:26Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Karonga rice fields.jpg|100px]] </div> '''[[Karonga]]''' ni msumba ukuru wa [[Boma la Karonga]] mu [[Chigaŵa cha Kumpoto, Malaŵi|Chigaŵa cha Kumpoto]] cha [[Malaŵi]], ndipo uli mumphepete mwa kumanjiliro gha dazi kwa [[Nyanja ya Malaŵi]]. Ŵanthu ŵanandi mu msumba uwu ŵakuyowoya [[Chitumbuka]], icho ntchiyowoyero chikuru cha chigaŵa ichi. Karonga wakamba kuŵa malo ghakuguliskirako ŵazga pambere chaka cha 1877..."
118188
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Karonga rice fields.jpg|100px]]
</div>
'''[[Karonga]]''' ni msumba ukuru wa [[Boma la Karonga]] mu [[Chigaŵa cha Kumpoto, Malaŵi|Chigaŵa cha Kumpoto]] cha [[Malaŵi]], ndipo uli mumphepete mwa kumanjiliro gha dazi kwa [[Nyanja ya Malaŵi]]. Ŵanthu ŵanandi mu msumba uwu ŵakuyowoya [[Chitumbuka]], icho ntchiyowoyero chikuru cha chigaŵa ichi. Karonga wakamba kuŵa malo ghakuguliskirako ŵazga pambere chaka cha 1877 chindafike, kweni pamanyuma pake ukazgoka malo ghakuzirwa pa malonda na ulimi. Malo agha ghakumanyikwaso chifukwa cha viswaswa vya ŵanthu ŵakwambilira, viŵiya vya malibwe na viwangwa vya viŵeto vyakale ivyo vikulongora kuti chigaŵa ichi chili na mdauko ukuru wa umoyo wa ŵanthu. ([[Karonga|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
6ix10r3hn4j0v3n7tulq8idivk0um1h
118220
118188
2026-08-02T13:39:47Z
Tumbuka Arch
6863
118220
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Karonga rice fields.jpg|100px]]
</div>
'''[[Karonga]]''' ni msumba ukuru wa [[Boma la Karonga]] mu [[Chigaŵa cha Kumpoto, Malaŵi|Chigaŵa cha Kumpoto]] cha [[Malaŵi]], ndipo uli mumphepete mwa kumanjiliro gha dazi kwa [[Nyanja ya Malaŵi]]. Ŵanthu ŵanandi mu msumba uwu ŵakuyowoya [[Chitumbuka]], icho ntchiyowoyero chikuru cha chigaŵa ichi. Karonga wakamba kuŵa malo ghakuguliskirako ŵazga pambere chaka cha 1877 chindafike, kweni pamanyuma pake ukazgoka malo ghakuzirwa pa malonda na ulimi. Chigaŵa ichi chikumanyikwaso chifukwa cha viswaswa vya ŵanthu ŵakwambilira, viŵiya vya malibwe na viwangwa vya viŵeto vyakale ivyo vikusangika pafupi na Malema, ivyo vikulongora kuti ŵanthu na viŵeto vikakhalanga mu malo agha vyaka mamiliyoni ghajumpha. Karonga wali na minda yikuru ya mpunga, somba kufuma mu nyanja, kweniso ni nthowa yakuzirwa ya malonda pakati pa Malaŵi na [[Tanzania]]. Msumba uwu ukulutilira kuŵa malo ghakuzirwa pa mdauko, ulimi, malonda na ulendo wa ŵalendo. ([[Karonga|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
5gobhyra7856usttbn4fx5e8g35f2tn
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/12
4
48239
118189
2026-08-02T13:14:39Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:A_Tumbuka_girl_performing_Vimbuza_dance_of_the_Tumbuka_people.jpg|100px]] </div> '''[[Vimbuza]]''' ni gule wa chikaya wa [[ŴaTumbuka]] ŵa ku [[Malaŵi]], [[Zambia]] na [[Tanzania]]. Gule uwu ukwamba mu vyaka vya m'ma 1600 ndipo ukachitikanga pakuchizga ŵanthu awo ŵakaghanaghanikanga kuti ŵali na mizimu, kweniso pakupempha ulongozgi wa mizimu ya ŵakufwa. Ukuvinanga kukusazga kuvina, kwimba, kulizga ng'oma na vilizg..."
118189
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:A_Tumbuka_girl_performing_Vimbuza_dance_of_the_Tumbuka_people.jpg|100px]]
</div>
'''[[Vimbuza]]''' ni gule wa chikaya wa [[ŴaTumbuka]] ŵa ku [[Malaŵi]], [[Zambia]] na [[Tanzania]]. Gule uwu ukwamba mu vyaka vya m'ma 1600 ndipo ukachitikanga pakuchizga ŵanthu awo ŵakaghanaghanikanga kuti ŵali na mizimu, kweniso pakupempha ulongozgi wa mizimu ya ŵakufwa. Ukuvinanga kukusazga kuvina, kwimba, kulizga ng'oma na vilizgo vinyake kuti walwari wawovwirike kuŵaso makora. Vimbuza yikasintha chifukwa cha vinthu vya chikaya, visopa na ulamuliro wa ŵaNguni na ŵamishonale, kweni yikulutilira kuŵa chigaŵa chakuzirwa cha mdauko na chikaya cha ŴaTumbuka. Mu 2008, [[UNESCO]] yikayilembera pa mndandanda wa [[UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists|Chiharo cha Chikaya Chambula Kuwoneka]]. ([[Vimbuza|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
n840igkb42rkr0g4pkduwaqn5zlir0n
118202
118189
2026-08-02T13:28:36Z
Tumbuka Arch
6863
118202
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:A_Tumbuka_girl_performing_Vimbuza_dance_of_the_Tumbuka_people.jpg|100px]]
</div>
'''[[Vimbuza]]''' ni gule wa chikaya wa [[ŴaTumbuka]] awo ŵakukhala mu [[Malaŵi]], [[Zambia]] na [[Tanzania]]. Gule uwu ukamba m'ma 1600 ndipo pakwamba ukagwiranga ntchito yakuchizga ŵanthu awo ŵakaghanaghanikanga kuti ŵali na mizimu, kweniso kupenja ulongozgi na mtende kufuma ku mizimu ya ŵakufwa. Ukuvinanga kukusazga kuvina, kwimba, kulizga ng'oma, mabongolo, vithuzgo na vilizgo vinyake kuti walwari wawovwirike kuŵaso makora. Mu mdauko wake, Vimbuza yikasintha chifukwa cha kukumana kwa ŴaTumbuka na ŵaNguni, ŵamishonale na visopa vya Chikhristu, kweni yikalutilira kuŵa chikaya chakuzirwa. Gule uwu ukuwoneska mdauko, vigomezgo na umo ŵanthu ŵakakhaliranga kale, ndipo uchali kuchitika pa vikondwelero na pa nyengo za kuchizga. Mu 2008, [[UNESCO]] yikayilembera pa mndandanda wa [[UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists|Chiharo cha Chikaya Chambula Kuwoneka]], kulongora kuti ni chuma chakuzirwa ku ŴaTumbuka na ku charu chose. ([[Vimbuza|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
n44n4flgi43fqpb5dcf6ii0dno9m3z3
118204
118202
2026-08-02T13:30:39Z
Tumbuka Arch
6863
118204
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:A_Tumbuka_girl_performing_Vimbuza_dance_of_the_Tumbuka_people.jpg|100px]]
</div>
'''[[Vimbuza]]''' ni gule wa chikaya wa [[ŴaTumbuka]] awo ŵakukhala mu [[Malaŵi]], [[Zambia]] na [[Tanzania]]. Gule uwu ukamba m'ma 1600 ndipo pakwamba ukagwiranga ntchito yakuchizga ŵanthu awo ŵakaghanaghanikanga kuti ŵali na mizimu, kweniso kupenja ulongozgi na mtende kufuma ku mizimu ya ŵakufwa. Ukuvinanga kukusazga kuvina, kwimba, kulizga ng'oma, mabongolo, vithuzgo na vilizgo vinyake kuti walwari wawovwirike kuŵaso makora. Gule uwu ukulutilira kuŵa chikaya chakuzirwa cha mitundu inandi ya ŵanthuku mpoto na pakati pa Malaŵi wuwo. Gule uwu ukuwoneska mdauko, vigomezgo na umo ŵanthu ŵakakhaliranga kale, ndipo uchali kuchitika pa vikondwelero na pa nyengo za kuchizga. Mu 2008, [[UNESCO]] yikayilembera pa mndandanda wa [[UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists|Chiharo cha Chikaya Chambula Kuwoneka]], kulongora kuti ni chuma chakuzirwa ku ŴaTumbuka na ku charu chose. ([[Vimbuza|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
h8k98zxx9okchkmoxrlfr4he8c9l6mh
118221
118204
2026-08-02T13:41:12Z
Tumbuka Arch
6863
118221
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:A_Tumbuka_girl_performing_Vimbuza_dance_of_the_Tumbuka_people.jpg|100px]]
</div>
'''[[Vimbuza]]''' ni gule wa chikaya wa [[ŴaTumbuka]] awo ŵakukhala mu [[Malaŵi]], [[Zambia]] na [[Tanzania]]. Gule uwu ukamba m'ma 1600 ndipo pakwamba ukagwiranga ntchito yakuchizga ŵanthu awo ŵakaghanaghanikanga kuti ŵali na mizimu, kweniso kupenja ulongozgi na mtende kufuma ku mizimu ya ŵakufwa. Ukuvinanga kukusazga kuvina, kwimba, kulizga ng'oma, mabongolo, vithuzgo na vilizgo vinyake kuti walwari wawovwirike kuŵaso makora. Gule uwu ukulutilira kuŵa chikaya chakuzirwa cha ŴaTumbuka ndipo ukuchitika pa vikondwelero, pa nyengo za kuchizga, kweniso pakusunga mdauko na vigomezgo vya ŵasekuru. Ukuwoneska umo ŵanthu ŵakakhaliranga, umo ŵakakumanirananga na mizimu, kweniso umo sumu, kuvina na maluso vikawovwilirananga kukhozga wupu wa ŵanthu. Ŵalendo ŵanandi ŵakuluta kukawona gule uwu chifukwa cha kutowa kwake na ng'anamuro lake la chikaya. Mu 2008, [[UNESCO]] yikayilembera pa mndandanda wa [[UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists|Chiharo cha Chikaya Chambula Kuwoneka]], kulongora kuti ni chuma chakuzirwa ku ŴaTumbuka na ku charu chose. ([[Vimbuza|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
5j1k0bzr075fp85cdofh97wx6hite5u
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/13
4
48240
118190
2026-08-02T13:15:33Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:MzuzuMalawi.JPG|100px]] </div> '''[[Mzuzu]]''' ni msumba ukuru wa [[Chigaŵa cha Kumpoto, Malaŵi|Chigaŵa cha Kumpoto]] cha [[Malaŵi]] ndiposo ni msumba wachitatu ukuru chomene mu charu ichi. Uli mu [[Boma la Mzimba]] pakati pa [[Maphili gha Viphya]], ndipo ni malo ghakuzirwa pa malonda, masambiro na boma. Mzuzu wakuzingilizgika na malo agho ŵakulima tiyi, khofi na rabara, kweniso uli pafupi na [[Viphya Plantation]],..."
118190
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:MzuzuMalawi.JPG|100px]]
</div>
'''[[Mzuzu]]''' ni msumba ukuru wa [[Chigaŵa cha Kumpoto, Malaŵi|Chigaŵa cha Kumpoto]] cha [[Malaŵi]] ndiposo ni msumba wachitatu ukuru chomene mu charu ichi. Uli mu [[Boma la Mzimba]] pakati pa [[Maphili gha Viphya]], ndipo ni malo ghakuzirwa pa malonda, masambiro na boma. Mzuzu wakuzingilizgika na malo agho ŵakulima tiyi, khofi na rabara, kweniso uli pafupi na [[Viphya Plantation]], nkhalango yikuru chomene yakupanda na ŵanthu mu [[Africa]]. Msumba uwu muli [[Yunivesite ya Mzuzu]], ndipo ukumanyikwa na vigaŵa nga ni [[Katoto, Mzuzu|Katoto]], [[Chibavi, Mzuzu|Chibavi]], [[Luwinga, Mzuzu|Luwinga]], [[Zolozolo, Mzuzu|Zolozolo]] na [[Kaning'ina]]. ([[Mzuzu|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
o7yg2xpys0ebmu13z5nw49ox5k28zgs
118191
118190
2026-08-02T13:17:11Z
Tumbuka Arch
6863
118191
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:MzuzuMalawi.JPG|100px]]
</div>
'''[[Mzuzu]]''' ni msumba ukuru wa [[Chigaŵa cha Kumpoto, Malaŵi|Chigaŵa cha Kumpoto]] cha [[Malaŵi]] ndiposo ni msumba wachitatu ukuru chomene mu charu ichi. Uli mu [[Boma la Mzimba]] pakati pa [[Maphili gha Viphya]], ndipo ni malo ghakuzirwa pa malonda, masambiro na boma. Mzuzu wakuzingilizgika na malo agho ŵakulima tiyi, khofi na rabara, kweniso uli pafupi na [[Viphya Plantation]], nkhalango yikuru chomene yakupanda na ŵanthu mu [[Africa]]. Ni msumba waŵa Tumbuka, ndiposo Chitumbuka ndicho chiyowoyelo chikulu chomene, ndipo ukumanyikwa na vigaŵa nga ni [[Katoto, Mzuzu|Katoto]], [[Chibavi, Mzuzu|Chibavi]], [[Luwinga, Mzuzu|Luwinga]], [[Zolozolo, Mzuzu|Zolozolo]] na [[Kaning'ina]]. ([[Mzuzu|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
co6kwjsx2whq3bfw3mnnqgqf33xyujq
118192
118191
2026-08-02T13:17:45Z
Tumbuka Arch
6863
118192
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:MzuzuMalawi.JPG|100px]]
</div>
'''[[Mzuzu]]''' ni msumba ukuru wa [[Chigaŵa cha Kumpoto, Malaŵi|Chigaŵa cha Kumpoto]] cha [[Malaŵi]] ndiposo ni msumba wachitatu ukuru chomene mu charu ichi. Uli mu [[Boma la Mzimba]] pakati pa [[Maphili gha Viphya]], ndipo ni malo ghakuzirwa pa malonda, masambiro na boma. Mzuzu wakuzingilizgika na malo agho ŵakulima tiyi, khofi na rabara, kweniso uli pafupi na [[Viphya Plantation]], nkhalango yikuru chomene yakupanda na ŵanthu mu [[Africa]]. Ni msumba wa [[ŵaTumbuka]], ndiposo [[Chitumbuka]] ndicho chiyowoyelo chikulu chomene, ndipo ukumanyikwa na vigaŵa nga ni [[Katoto, Mzuzu|Katoto]], [[Chibavi, Mzuzu|Chibavi]], [[Luwinga, Mzuzu|Luwinga]], [[Zolozolo, Mzuzu|Zolozolo]] na [[Kaning'ina]]. ([[Mzuzu|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
rf6yqv5cuu7oelv0p3nsalv1iyosmmh
118200
118192
2026-08-02T13:27:07Z
Tumbuka Arch
6863
118200
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:MzuzuMalawi.JPG|100px]]
</div>
'''[[Mzuzu]]''' ni msumba ukuru wa [[Chigaŵa cha Kumpoto, Malaŵi|Chigaŵa cha Kumpoto]] cha [[Malaŵi]] ndiposo ni msumba wachitatu ukuru chomene mu charu ichi. Uli mu [[Boma la Mzimba]] pakati pa [[Maphili gha Viphya]], ndipo ni malo ghakuzirwa pa malonda, masambiro na boma. Mzuzu uli na ŵanthu ŵakujumpha 221,000, ndipo ŵanthu ŵanandi ŵakunjira na kufumapo zuŵa lililose chifukwa cha sukulu na ntchito, kusazgapo [[Yunivesite ya Mzuzu]]. Chigaŵa chakuzingilizga msumba uwu chikulima chomene tiyi, khofi na rabara, ndipo kufupi kuli [[Viphya Plantation]], nkhalango yikuru chomene yakupanda na ŵanthu mu [[Africa]]. Mzuzu ni malo ghakukhazikika gha ŵa [[ŵaTumbuka]], ndipo [[Chitumbuka]] ndicho chiyowoyelo chikuru chomene. Msumba uwu ukumanyikwa na vigaŵa nga ni [[Katoto, Mzuzu|Katoto]], [[Chibavi, Mzuzu|Chibavi]], [[Luwinga, Mzuzu|Luwinga]], [[Zolozolo, Mzuzu|Zolozolo]] na [[Kaning'ina]], ndipo ni malo ghakuzirwa pa malonda, masambiro na ulendo mu kumpoto kwa Malaŵi. ([[Mzuzu|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
eybuwkqq2gw5spv3aghu51fh1xse4tc
118201
118200
2026-08-02T13:28:03Z
Tumbuka Arch
6863
118201
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:MzuzuMalawi.JPG|100px]]
</div>
'''[[Mzuzu]]''' ni msumba ukuru wa [[Chigaŵa cha Kumpoto, Malaŵi|Chigaŵa cha Kumpoto]] cha [[Malaŵi]] ndiposo ni msumba wachitatu ukuru chomene mu charu ichi. Uli mu [[Boma la Mzimba]] pakati pa [[Maphili gha Viphya]], ndipo ni malo ghakuzirwa pa malonda, masambiro na boma. Mzuzu uli na ŵanthu ŵakujumpha 221,000, ndipo ŵanthu ŵanandi ŵakunjira na kufumapo zuŵa lililose chifukwa cha sukulu na ntchito, kusazgapo [[Yunivesite ya Mzuzu]]. Chigaŵa chakuzingilizga msumba uwu chikulima chomene tiyi, khofi na rabara, ndipo kufupi kuli [[Viphya Plantation]], nkhalango yikuru chomene yakupanda na ŵanthu mu [[Africa]]. Mzuzu ni malo ghakukhazikika gha ŵa [[ŵaTumbuka]], ndipo [[Chitumbuka]] ndicho chiyowoyelo chikuru chomene. Msumba uwu ukumanyikwa na vigaŵa nga ni [[Katoto, Mzuzu|Katoto]], [[Chibavi, Mzuzu|Chibavi]], [[Luwinga, Mzuzu|Luwinga]], [[Zolozolo, Mzuzu|Zolozolo]] na [[Kaning'ina]], ndipo ni malo ghakuzirwa pa malonda, masambiro na ulendo ku mpoto kwa Malaŵi. ([[Mzuzu|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
i01rhp2np1mxbk6f1lhpc5uqai8vztv
118223
118201
2026-08-02T13:42:35Z
Tumbuka Arch
6863
118223
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:MzuzuMalawi.JPG|100px]]
</div>
'''[[Mzuzu]]''' ni msumba ukuru wa [[Chigaŵa cha Kumpoto, Malaŵi|Chigaŵa cha Kumpoto]] cha [[Malaŵi]] ndiposo ni msumba wachitatu ukuru chomene mu charu ichi. Uli mu [[Boma la Mzimba]] pakati pa [[Maphili gha Viphya]], ndipo ni malo ghakuzirwa pa malonda, masambiro na boma. Mzuzu uli na ŵanthu ŵakujumpha 221,000, ndipo ŵanthu ŵanandi ŵakunjira na kufumapo zuŵa lililose chifukwa cha sukulu na ntchito, kusazgapo [[Yunivesite ya Mzuzu]]. Chigaŵa chakuzingilizga msumba uwu chikulima chomene tiyi, khofi na rabara, ndipo kufupi kuli [[Viphya Plantation]], nkhalango yikuru chomene yakupanda na ŵanthu mu [[Africa]]. Mzuzu ni malo ghakukhazikika gha [[ŵaTumbuka]], ndipo [[Chitumbuka]] ndicho chiyowoyelo chikuru chomene mu msumba uwu. Msumba uwu ukumanyikwa na vigaŵa nga ni [[Katoto, Mzuzu|Katoto]], [[Chibavi, Mzuzu|Chibavi]], [[Luwinga, Mzuzu|Luwinga]], [[Zolozolo, Mzuzu|Zolozolo]] na [[Kaning'ina]]. Mzuzu wali kukura chomene mu vyaka vyasonosono ndipo ni malo ghakuzirwa pa masambiro, malonda, maofesi gha boma na ulendo ku mpoto kwa Malaŵi, ndipo ŵalendo ŵanandi ŵakudumulirapo para ŵakuluta ku vigaŵa vinyake vya charu. ([[Mzuzu|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
5xssvs995un5q3ugum9kjpy18wpw6ug
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/14
4
48241
118193
2026-08-02T13:19:33Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Wulongtianshengsanqiao.JPG|100px]] </div> '''[[Mphambano Zitatu Zachilengedwe]]''' ni mphambano zitatu za [[Mphambano ya Chilengedwe|chilengedwe]] za [[laimu]] izo zili mu [[Wulong District]], [[Chongqing Municipality]], ku [[China]]. Zikupanga chigaŵa cha [[Wulong Karst]] pa [[UNESCO]] [[World Heritage Site]], ndipo zikumanyikwa chifukwa cha kukura kwake na umo zili pafupi na ma ''tiankeng'' gha Qinglong na Shenying...."
118193
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Wulongtianshengsanqiao.JPG|100px]]
</div>
'''[[Mphambano Zitatu Zachilengedwe]]''' ni mphambano zitatu za [[Mphambano ya Chilengedwe|chilengedwe]] za [[laimu]] izo zili mu [[Wulong District]], [[Chongqing Municipality]], ku [[China]]. Zikupanga chigaŵa cha [[Wulong Karst]] pa [[UNESCO]] [[World Heritage Site]], ndipo zikumanyikwa chifukwa cha kukura kwake na umo zili pafupi na ma ''tiankeng'' gha Qinglong na Shenying. Mphambano izi zikumanyikwa na mazina gha [[Tianlong]], [[Qinglong]] na Heilong agho ghakufuma ku [[Chinjoka cha Chichayina|vinjoka]] vya Chichayina, ndipo ni malo ghakutchuka chomene ghakusanguluska ŵalendo chifukwa cha vyakupangika vyake vyachilengedwe. ([[Mphambano Zitatu Zachilengedwe|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
g15zj8s7pr4sdt2ucs2u0u6vswqlqof
118194
118193
2026-08-02T13:20:22Z
Tumbuka Arch
6863
118194
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Wulongtianshengsanqiao.JPG|100px]]
</div>
'''[[Mphambano Zitatu Zachilengedwe]]''' ni mphambano zitatu za [[Mphambano ya Chilengedwe|chilengedwe]] za [[laimu]] izo zili mu [[Tawuni ya Xiannüshan]], [[Boma la Wulong]], [[Mzinda wa Chongqing]], ku [[China]]. Zili mukati mwa [[Wulong Karst]] uwo ni chigaŵa cha [[South China Karst]] pa [[UNESCO]] [[World Heritage Site]]. Mphambano izi zikumanyikwa na mazina gha [[Tianlong]] (Chinjoka cha Kuchanya), [[Qinglong]] (Chinjoka cha Buluu) na Heilong (Chinjoka Chifipa), ndipo ni ghamoza mwa malo ghakutchuka chomene ghakusanguluska ŵalendo ku China chifukwa cha vyakupangika vyake vyachilengedwe na malo ghake gha karst. ([[Mphambano Zitatu Zachilengedwe|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
72sy5ht4wfn02ewdtmhy4fti9o7pd42
118195
118194
2026-08-02T13:21:11Z
Tumbuka Arch
6863
118195
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Wulongtianshengsanqiao.JPG|100px]]
</div>
'''[[Mphambano Zitatu Zachilengedwe]]''' ni mphambano zitatu za [[Mphambano ya Chilengedwe|chilengedwe]] za [[laimu]] izo zili mu [[Tawuni ya Xiannüshan]], [[Boma la Wulong]], [[Chigaŵa cha Chongqing]], ku [[China]]. Zili mukati mwa [[Wulong Karst]] uwo ni chigaŵa cha [[South China Karst]] pa [[UNESCO]] [[World Heritage Site]]. Mphambano izi zikumanyikwa na mazina gha [[Tianlong]] (Chinjoka cha Kuchanya), [[Qinglong]] (Chinjoka cha Buluu) na Heilong (Chinjoka Chifipa), ndipo ni ghamoza mwa malo ghakutchuka chomene ghakusanguluska ŵalendo ku China chifukwa cha vyakupangika vyake vyachilengedwe na malo ghake gha karst. ([[Mphambano Zitatu Zachilengedwe|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
qwbooq5q9gn3bkwsbbevklypf2qopcv
118198
118195
2026-08-02T13:25:36Z
Tumbuka Arch
6863
118198
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Wulongtianshengsanqiao.JPG|100px]]
</div>
'''[[Mphambano Zitatu Zachilengedwe]]''' ni mphambano zitatu za [[Mphambano ya Chilengedwe|chilengedwe]] za [[laimu]] izo zili mu [[Tawuni ya Xiannüshan]], [[Boma la Wulong]], [[Chigaŵa cha Chongqing]], ku [[China]]. Zili mukati mwa [[Wulong Karst]], uwo ni chigaŵa cha [[South China Karst]] pa [[UNESCO]] [[World Heritage Site]]. Mphambano izi zikwambuka Mlonga wa Yangshui, uwo ni nthambi ya [[Wu River (Yangtze River)|Mlonga wa Wu]], ndipo zili pakati pa malo ghakusungirako vyachilengedwe ghakukwana makilomita 20. Mphambano zitatu izi zikumanyikwa na mazina gha [[Tianlong]] (Chinjoka cha Kuchanya), [[Qinglong]] (Chinjoka cha Buluu) na Heilong (Chinjoka Chifipa), agho ghakufuma ku vinjoka vya Chichayina. Pakati pa mphambano izi pali ma ''tiankeng'' gha Qinglong na Shenying, agho ghali pakati pa malo ghakuru chomene gha karst mu China. Chifukwa cha kukongola kwake, kukura kwa mphambano izi na malo ghake ghapadera gha karst, ni ghamoza mwa malo aghakutchuka chomene ghakusanguluska ŵalendo na ŵakufufuza vya charu ku China. ([[Mphambano Zitatu Zachilengedwe|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
om2sfh7ky01orqng5m6gpnzh2r6f8yc
118199
118198
2026-08-02T13:26:39Z
Tumbuka Arch
6863
118199
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Wulongtianshengsanqiao.JPG|100px]]
</div>
'''[[Mphambano Zitatu Zachilengedwe]]''' ni mphambano zitatu za [[Mphambano ya Chilengedwe|chilengedwe]] za [[laimu]] izo zili mu [[Tawuni ya Xiannüshan]], [[Boma la Wulong]], [[Chigaŵa cha Chongqing]], ku [[China]]. Zili mukati mwa [[Wulong Karst]], uwo ni chigaŵa cha [[South China Karst]] pa [[UNESCO]] [[World Heritage Site]]. Mphambano izi zikwambuka Mlonga wa Yangshui, uwo ni nthambi ya [[Wu River (Yangtze River)|Mlonga wa Wu]], ndipo zili pakati pa malo ghakusungirako vyachilengedwe ghakukwana makilomita 20. Mphambano zitatu izi zikumanyikwa na mazina gha [[Tianlong]] (Chinjoka cha Kuchanya), [[Qinglong]] (Chinjoka cha Buluu) na Heilong (Chinjoka Chifipa), agho ghakufuma ku vinjoka vya Chichayina. Pakati pa mphambano izi pali ma ''tiankeng'' gha Qinglong na Shenying, agho ghali pakati pa malo ghakuru chomene gha karst mu China. Chifukwa cha kutowa kwake, kukura kwa mphambano izi na malo ghake ghapadera gha karst, ni ghamoza mwa malo aghakutchuka chomene ghakusanguluska ŵalendo na ŵakufufuza vya charu ku China. ([[Mphambano Zitatu Zachilengedwe|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
hz96apfo0rta9scubcuhyaorikv2q5h
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/15
4
48242
118196
2026-08-02T13:23:34Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:59 Pine Tree Arch 1 (4119929270).jpg|100px]] </div> '''[[Mphambano ya Msumu wa Paini]]''' ni [[Mphambano ya Chilengedwe|mphambano yikuru yachilengedwe]] ya libwe la mchenga iyo yili mu chigaŵa cha [[Devils Garden (Arches National Park)|Devil's Garden]] mu [[Arches National Park]], kufupi na [[Moab, Utah|Moab]], [[Utah]], ku [[United States]]. Yikachemeka zina ili chifukwa cha [[Msumu wa paini|misumu ya paini]] iyo yiku..."
118196
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:59 Pine Tree Arch 1 (4119929270).jpg|100px]]
</div>
'''[[Mphambano ya Msumu wa Paini]]''' ni [[Mphambano ya Chilengedwe|mphambano yikuru yachilengedwe]] ya libwe la mchenga iyo yili mu chigaŵa cha [[Devils Garden (Arches National Park)|Devil's Garden]] mu [[Arches National Park]], kufupi na [[Moab, Utah|Moab]], [[Utah]], ku [[United States]]. Yikachemeka zina ili chifukwa cha [[Msumu wa paini|misumu ya paini]] iyo yikumezga pasi na kuzingilizga mphambano iyi. Ŵalendo ŵakufika ku mphambano iyi kwizira mu msewu wa Devil's Garden Trail, uwo ukujumphaso pa [[Tunnel Arch]] na [[Landscape Arch]], iyo njikuru chomene. ([[Mphambano ya Msumu wa Paini|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
0h4cdj4cssfgj98d8fe1rd35gkxlofn
118197
118196
2026-08-02T13:24:38Z
Tumbuka Arch
6863
118197
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:59 Pine Tree Arch 1 (4119929270).jpg|100px]]
</div>
'''[[Mphambano ya Msumu wa Paini]]''' ni [[Mphambano ya Chilengedwe|mphambano yikuru yachilengedwe]] ya libwe la mchenga iyo yili mu chigaŵa cha [[Devils Garden (Arches National Park)|Devil's Garden]] mu [[Arches National Park]], kufupi na [[Moab, Utah|Moab]], [[Utah]], ku [[United States]]. Mphambano iyi yili na utali wa mamita pafupifupi 45 (mafiti 149), ndipo yikupangika na [[Entrada Sandstone]]. Yikachemeka zina ili chifukwa cha [[Msumu wa paini|misumu ya paini]] iyo yikumezga pasi na kuzingilizga mphambano iyi. Ŵalendo ŵakufika ku malo agha kwizira pa msewu wa Devil's Garden Trail, uwo uli pafupifupi makilomita 29 kufuma pa chipata cha paki. Msewu uwu ngwakwenda makora ndipo ukujumphaso pa [[Tunnel Arch]] na [[Landscape Arch]], iyo ni yimoza mwa mphambano zikuru chomene mu paki iyi. Chifukwa cha kukongola kwake, malo ghake ghakuphweka kufikako na umo yikuzingilizgikira na vyakumera vya mu mapopa, Mphambano ya Msumu wa Paini njimoza mwa mphambano izo ŵalendo ŵanandi ŵakuluta kukawona para ŵafika ku Arches National Park. ([[Mphambano ya Msumu wa Paini|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
8ticbaborueam80q6q0xvbrsfg8vfyo
Bec (Kosovo)
0
48243
118207
2026-08-02T13:32:51Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} '''Bec''' ni muzi mu [[chigaŵa cha Dushkaja]] mu charu cha [[Kosovo]].<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu 956 (2024).<ref>https://askdata.rks-gov.net/pxweb/sq/ASKdata/</ref> ==Mbiri== Bec wakugaŵika mu vigaŵa viŵiri - ''Beci i Epër'' (Bec Wapachanya) na ''Beci i Poshtëm'' (Bec Wapasi). Mu mabuku gha cadastral gha Sanjak wa ku Shkodra mu 1485, muzi uwu ukuzunulika na zina lakuti ''Beçi''.<ref>{{cite thesis |last1=Morina |first1=Zeki |title=TEM..."
118207
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Bec''' ni muzi mu [[chigaŵa cha Dushkaja]] mu charu cha [[Kosovo]].<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu 956 (2024).<ref>https://askdata.rks-gov.net/pxweb/sq/ASKdata/</ref>
==Mbiri==
Bec wakugaŵika mu vigaŵa viŵiri - ''Beci i Epër'' (Bec Wapachanya) na ''Beci i Poshtëm'' (Bec Wapasi). Mu mabuku gha cadastral gha Sanjak wa ku Shkodra mu 1485, muzi uwu ukuzunulika na zina lakuti ''Beçi''.<ref>{{cite thesis |last1=Morina |first1=Zeki |title=TEMA: TOPONIMIA DHE ANTROPONIMIA E GJAKOVËS ME RRETHINË ( Shqyrtime etnolinguistike ) |date=2017 |publisher=INSTITUTI I STUDIMEVE ALBANOLOGJIKE, UNIVERSITETI I SHKODRËS “LUIGJ GURAKUQI” |location=Shkodër |page=79 |url=https://unishk.edu.al/fileadmin/user_upload/Doktoraturat/Zeki_Morina.pdf |access-date=22 March 2022 |archive-date=2 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102161048/https://unishk.edu.al/fileadmin/user_upload/Doktoraturat/Zeki_Morina.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>Selami Pulaha - [https://pdfhost.io/v/9tbVWjiWM_SelamiPulahaDefteriiregjistrimittSanxhakuttShkodrsivitit14851485_OCRpdf Defteri i regjistrimit te Sanxhakut te Shkodrs i vitit 1485] p. 310</ref>
==Vilembo vifupi==
{{reflist}}
[[Category:Kosovo]]
47p5fr98lekvysz4nuiy5dpco8xrvcu
118209
118207
2026-08-02T13:34:04Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118209
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Bec''' ni muzi mu [[chigaŵa cha Gjakova]] mu charu cha [[Kosovo]].<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu 956 (2024).<ref>https://askdata.rks-gov.net/pxweb/sq/ASKdata/</ref>
==Mbiri==
Bec wakugaŵika mu vigaŵa viŵiri - ''Beci i Epër'' (Bec Wapachanya) na ''Beci i Poshtëm'' (Bec Wapasi). Mu mabuku gha cadastral gha Sanjak wa ku Shkodra mu 1485, muzi uwu ukuzunulika na zina lakuti ''Beçi''.<ref>{{cite thesis |last1=Morina |first1=Zeki |title=TEMA: TOPONIMIA DHE ANTROPONIMIA E GJAKOVËS ME RRETHINË ( Shqyrtime etnolinguistike ) |date=2017 |publisher=INSTITUTI I STUDIMEVE ALBANOLOGJIKE, UNIVERSITETI I SHKODRËS “LUIGJ GURAKUQI” |location=Shkodër |page=79 |url=https://unishk.edu.al/fileadmin/user_upload/Doktoraturat/Zeki_Morina.pdf |access-date=22 March 2022 |archive-date=2 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102161048/https://unishk.edu.al/fileadmin/user_upload/Doktoraturat/Zeki_Morina.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>Selami Pulaha - [https://pdfhost.io/v/9tbVWjiWM_SelamiPulahaDefteriiregjistrimittSanxhakuttShkodrsivitit14851485_OCRpdf Defteri i regjistrimit te Sanxhakut te Shkodrs i vitit 1485] p. 310</ref>
==Vilembo vifupi==
{{reflist}}
[[Category:Kosovo]]
gpjgzu71fx3hgepikp92k1zv1o4mmvh
User:Viyowoyero-vya-Malaŵi/Village/Kosovo
2
48244
118212
2026-08-02T13:36:00Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} '''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha XYZ]] mu charu cha [[Kosovo]].<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu XYZ (2021).<ref>XYZ</ref> ==Mbiri== ==Vilembo vifupi== {{reflist}} [[Category:Kosovo]]"
118212
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha XYZ]] mu charu cha [[Kosovo]].<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu XYZ (2021).<ref>XYZ</ref>
==Mbiri==
==Vilembo vifupi==
{{reflist}}
[[Category:Kosovo]]
sdb064r9tj19sua0jxv8nz2ii7b3tp1
118213
118212
2026-08-02T13:36:14Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118213
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha XYZ]] mu charu cha [[Kosovo]].<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu XYZ (2021).<ref>XYZ</ref>
==Mbiri==
==Vilembo vifupi==
{{reflist}}
<!-- [[Category:Kosovo]] -->
bg7mbkp0pbf8pta9xdzgal0jlmlb3v2
118214
118213
2026-08-02T13:36:23Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118214
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha XYZ]] mu charu cha [[Kosovo]].<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu XYZ (2021).<ref>XYZ</ref>
==Mbiri==
==Ukaboni==
{{reflist}}
<!-- [[Category:Kosovo]] -->
by72fvjomt932u2phy4unfsta1i73vw
118217
118214
2026-08-02T13:38:37Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118217
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha XYZ]] mu charu cha [[Kosovo]].<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu XYZ (2024).<ref>XYZ</ref>
==Mbiri==
==Ukaboni==
{{reflist}}
<!-- [[Category:Kosovo]] -->
fjc3zk777za1btayt888dfbbd5kjo44
Restelicë
0
48245
118219
2026-08-02T13:39:26Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} '''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha Prizren]] mu charu cha [[Kosovo]].<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu 2,630 (2024).<ref>https://askdata.rks-gov.net/pxweb/sq/ASKdata/</ref> ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Kosovo]]"
118219
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha Prizren]] mu charu cha [[Kosovo]].<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu 2,630 (2024).<ref>https://askdata.rks-gov.net/pxweb/sq/ASKdata/</ref>
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Kosovo]]
se8crms0wpl2powa4i15aci0yx7stf6
Kuqishtë
0
48246
118222
2026-08-02T13:42:02Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} '''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha Peja]] mu charu cha [[Kosovo]].<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu 67 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/823d15fb-6fe5-4563-bed0-05dbc3d45f38.pdf</ref> Nyanja iyo yili pa phiri la Leqinat yili na zina la muzi uwu nangauli nyanja iyi yikuchemekaso kuti Nyanja ya Leqinat. ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Kosovo]]"
118222
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha Peja]] mu charu cha [[Kosovo]].<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu 67 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/823d15fb-6fe5-4563-bed0-05dbc3d45f38.pdf</ref>
Nyanja iyo yili pa phiri la Leqinat yili na zina la muzi uwu nangauli nyanja iyi yikuchemekaso kuti Nyanja ya Leqinat.
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Kosovo]]
cuj5eel3si3k4n3i4jrzoajnliafpwe
Glloboçica
0
48247
118224
2026-08-02T13:44:10Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} '''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha Ferizaj]] mu charu cha [[Kosovo]].<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu 818 (2024).<ref>https://askdata.rks-gov.net/pxweb/sq/ASKdata/</ref> Muli mphaka yakujumpha pa msewu ukuru kufuma ku [[Tetovo]] kuluta ku [[Pristina]].<ref>https://web.archive.org/web/20170916011100/https://dogana.rks-gov.net/old/en/bcp-gllobocica</ref> ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Kosovo]]"
118224
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha Ferizaj]] mu charu cha [[Kosovo]].<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu 818 (2024).<ref>https://askdata.rks-gov.net/pxweb/sq/ASKdata/</ref> Muli mphaka yakujumpha pa msewu ukuru kufuma ku [[Tetovo]] kuluta ku [[Pristina]].<ref>https://web.archive.org/web/20170916011100/https://dogana.rks-gov.net/old/en/bcp-gllobocica</ref>
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Kosovo]]
do6q5wk53hb7m4bggporlt6ughh24m5
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/16
4
48248
118225
2026-08-02T13:44:37Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Big Duck 2018 05.jpg|100px]] </div> '''[[Bakha Likuru]]''' ni nyumba yakumanyikwa iyo yikapangika nga ni [[bakha]], ndipo yili mu [[Flanders, New York|Flanders]], [[New York (boma)|New York]], ku [[United States]]. Yikazengeka mu 1931 na mulimi wa mabakha Martin Maurer kuti wagulirengepo mabakha na mazira ghake, kweniso kukopa ŵaguli ŵakwendera pa msewu. Nyumba iyi njimoza mwa viyelezgero vyakumanyikwa chomene vya n..."
118225
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Big Duck 2018 05.jpg|100px]]
</div>
'''[[Bakha Likuru]]''' ni nyumba yakumanyikwa iyo yikapangika nga ni [[bakha]], ndipo yili mu [[Flanders, New York|Flanders]], [[New York (boma)|New York]], ku [[United States]]. Yikazengeka mu 1931 na mulimi wa mabakha Martin Maurer kuti wagulirengepo mabakha na mazira ghake, kweniso kukopa ŵaguli ŵakwendera pa msewu. Nyumba iyi njimoza mwa viyelezgero vyakumanyikwa chomene vya [[novelty architecture]], umo nyumba zikupangikira nga ni vinthu vinyake. Yikasamuskika kanandi kufuma ku malo ghakupambanapambana pa [[Long Island]] pambere yindakhazikike ku Flanders mu 2007. Chifukwa cha kawonekero kake kapadera, mazina ghake ghakawovwira kuti lizgu lakuti ''duck'' ligwiriskike ntchito na ŵasambizgi pakulongosora nyumba zakupangika nga ni vinthu vya zuŵa na zuŵa. Mu 1997, yikalembeka pa [[National Register of Historic Places]] kweniso pa [[New York State Register of Historic Places]], ndipo sono njimoza mwa malo ghakutchuka chomene agho ŵalendo ŵakuluta kukawona ku Long Island. ([[Bakha Likuru|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
kj4c71s34dupitohk3hq1lrht8xaaw9
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/17
4
48249
118226
2026-08-02T13:47:15Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Golden_Ball_Building_(Saint_John,_New_Brunswick).jpg|100px]] </div> '''[[Nyumba ya Golden Ball]]''' ni nyumba ya malonda ya vipinda vinkhondi iyo yili mu [[Saint John, New Brunswick|Saint John]], [[New Brunswick]], ku [[Canada]]. Yikazengeka mu 1931 nga ni garaji na malo ghakuguliskira magalimoto gha [[Ford Motor Company|Ford]] gha [[K. C. Irving]], ndipo pamanyuma yikazgoka ofesi yikuru ya [[Irving Oil]] kufuma m'ma 19..."
118226
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Golden_Ball_Building_(Saint_John,_New_Brunswick).jpg|100px]]
</div>
'''[[Nyumba ya Golden Ball]]''' ni nyumba ya malonda ya vipinda vinkhondi iyo yili mu [[Saint John, New Brunswick|Saint John]], [[New Brunswick]], ku [[Canada]]. Yikazengeka mu 1931 nga ni garaji na malo ghakuguliskira magalimoto gha [[Ford Motor Company|Ford]] gha [[K. C. Irving]], ndipo pamanyuma yikazgoka ofesi yikuru ya [[Irving Oil]] kufuma m'ma 1950 m'paka 2019. Zina lakuti ''Golden Ball'' likafuma ku chimanyikwiro cha mpira wagolide icho chikayimilira pa mphambano ya misewu ya Sydney na Union kwa vyaka vinandi. Nyumba iyi yikaŵa yimoza mwa nyumba zakumanyikwa chomene mu msumba chifukwa cha mdauko wake wakukolerana na mbumba ya Irving na bizinesi yawo. Mu 2025, [[J.D. Irving Limited]] yikagura nyumba iyi kuti yisazgirepo malo gha ofesi zawo, ndipo yikati nyumba iyi yikaŵavya nthowa yakugwiriskikira ntchito chifukwa cha ukhaliro wake. Mu 2026, boma likazomerezga kuti nyumba iyi yibwangandulike ndipo malo ghake ghasungike nga ni malo gha mberere apo ŵakulindilira ndondomeko zinyake. ([[Nyumba ya Golden Ball|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
09anfiuuvnwjb5qfz3cy84tzfg020iy
Zrze
0
48250
118227
2026-08-02T13:48:12Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} '''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha Dolneni]] mu charu cha {{#invoke:wd|property|linked|references|P17}}.<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu 39 (2021). ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:North Macedonia]]"
118227
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha Dolneni]] mu charu cha {{#invoke:wd|property|linked|references|P17}}.<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu 39 (2021).
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:North Macedonia]]
d5s2zzsye7n7c9avesojystjh7jes60
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/18
4
48251
118229
2026-08-02T13:52:06Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Highland Park Village 1.jpg|100px]] </div> '''[[Highland Park Village]]''' ni malo ghakuguliskirako vinthu ghapachanya agho ghali ku [[Highland Park, Texas]], [[United States|United States ya America]]. Malo agha ghakazengeka mu 1931 ndipo ghakaŵa malo ghakwamba gha malonda mu America agho ghakaŵa ghakujiyimira nga ni msumba uchoko. Ghakazengeka na [[John S. Armstrong]] pamoza na ŵakuzenga [[Edgar Flippen]] na Hugh..."
118229
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Highland Park Village 1.jpg|100px]]
</div>
'''[[Highland Park Village]]''' ni malo ghakuguliskirako vinthu ghapachanya agho ghali ku [[Highland Park, Texas]], [[United States|United States ya America]]. Malo agha ghakazengeka mu 1931 ndipo ghakaŵa malo ghakwamba gha malonda mu America agho ghakaŵa ghakujiyimira nga ni msumba uchoko. Ghakazengeka na [[John S. Armstrong]] pamoza na ŵakuzenga [[Edgar Flippen]] na [[Hugh Prather Sr.]], awo ŵakakhumbanga kupanga malo ghakuguliskirako vinthu agho ghangachita nga ni malo ghakumaniranapo gha ŵanthu. Ŵakazenga ŵakatora vyakupangira kuchokera ku [[Barcelona]], [[Seville]] na malo ghanyake kuti ŵapange kapangidwe ka nyumba izi. Mu 2000, [[Highland Park Village]] yikapika udindo wa [[Malo gha mdauko gha charu cha United States|Malo gha mdauko gha charu cha United States]]. Mazuŵa ghano, malo agha ghali na masitolo ghakupambanapambana gha malonda ghapachanya ndipo ghali pakati pa malo ghakudura chomene gha malonda mu [[Texas]].
([[Highland Park Village|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
fvhj7ai7o1lfgm82ebrb9n5c21k9bzo
118230
118229
2026-08-02T13:53:32Z
Tumbuka Arch
6863
118230
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Highland Park Village 1.jpg|100px]]
</div>
'''[[Muzi wa Highland Park]]''' ni malo ghakuguliskirako vinthu ghapachanya agho ghali mu [[Highland Park, Texas]], [[United States|United States ya America]]. Malo agha ghakazengeka mu 1931 ndipo ghakaŵa malo ghakwamba gha malonda mu America agho ghakaŵa ghakujiyimira nga ni msumba uchoko. Ghakazengeka na [[John S. Armstrong]] pamoza na ŵakuzenga [[Edgar Flippen]] na [[Hugh Prather Mulara]], awo ŵakakhumbanga kupanga malo ghakuguliskirako vinthu agho ghangachita nga ni malo ghakumaniranapo gha ŵanthu. Ŵakazenga ŵakatora vyakupangira kuchokera ku [[Barcelona]], [[Seville]] na malo ghanyake kuti ŵapange kapangidwe ka nyumba izi. Mu 2000, [[Muzi wa Highland Park]] ukapika udindo wa [[Malo gha mdauko gha charu cha United States|Malo gha mdauko gha charu cha United States]]. Mazuŵa ghano, malo agha ghali na masitolo ghakupambanapambana gha malonda ghapachanya ndipo ghali pakati pa malo ghakudura chomene gha malonda mu [[Texas]].
([[Muzi wa Highland Park|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
h1a1ae5agarry7n7lsd1kox1dkj193z
118253
118230
2026-08-02T14:33:34Z
Tumbuka Arch
6863
118253
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Highland Park Village 1.jpg|100px]]
</div>
'''[[Muzi wa Highland Park]]''' ni malo ghakuguliskirako vinthu ghapachanya agho ghali mu [[Highland Park, Texas]], [[United States|United States ya America]]. Malo agha ghakazengeka mu 1931 ndipo ghakaŵa malo ghakwamba gha malonda mu America agho ghakaŵa ghakujiyimira nga ni msumba uchoko. Ghakazengeka na [[John S. Armstrong]] pamoza na ŵakuzenga [[Edgar Flippen]] na [[Hugh Prather Mulara]], awo ŵakakhumbanga kupanga malo ghakuguliskirako vinthu agho ghangachita nga ni malo ghakumaniranapo gha ŵanthu. Ŵakazenga ŵakatora vyakupangira kuchokera ku [[Barcelona]], [[Seville]] na malo ghanyake kuti ŵapange kapangidwe ka nyumba izi. Mu 2000, [[Muzi wa Highland Park]] ukapika udindo wa [[Malo gha mdauko gha charu cha United States|Malo gha mdauko gha charu cha United States]]. Mazuŵa ghano, malo agha ghali na masitolo ghakupambanapambana gha malonda ghapachanya ndipo ghali pakati pa malo ghakudura chomene gha malonda mu [[Texas]]. ([[Muzi wa Highland Park|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
nl07orp46uo52x7k35hyi3a2oqc5nbn
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/19
4
48252
118231
2026-08-02T13:55:00Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:RedCrown1947.jpg|100px]] </div> '''[[Taveni ya Red Crown]]''' na '''[[Nyumba zakugonako za Red Crown]]''' mu [[Boma la Platte, Missouri]], ni malo agho kukachitika chiwawa cha mfuti pa Julayi 20, 1933, pakati pa ŵalara ŵa dango na ŵanthu ŵakupuluka [[Bonnie na Clyde]] pamoza na ŵanyake ŵatatu ŵa gulu lawo. Ŵanthu aŵa ŵakachimbira, kweni pamanyuma ŵakasangika na kuzingilizgika kufupi na [[Dexter, Iowa]], uko k..."
118231
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:RedCrown1947.jpg|100px]]
</div>
'''[[Taveni ya Red Crown]]''' na '''[[Nyumba zakugonako za Red Crown]]''' mu [[Boma la Platte, Missouri]], ni malo agho kukachitika chiwawa cha mfuti pa Julayi 20, 1933, pakati pa ŵalara ŵa dango na ŵanthu ŵakupuluka [[Bonnie na Clyde]] pamoza na ŵanyake ŵatatu ŵa gulu lawo. Ŵanthu aŵa ŵakachimbira, kweni pamanyuma ŵakasangika na kuzingilizgika kufupi na [[Dexter, Iowa]], uko kukachitikaso chiwawa chinyake. Chochitika ichi chikawonetsedwa mu filimu ya 1967 ya ''[[Bonnie na Clyde (filimu)|Bonnie na Clyde]]''. Malo agha ghakazengeka mu 1931 na Emmett Breen ku mphambano ya misewu ya [[U.S. Route 71 (Missouri)|US 71]] na [[Missouri Route 35 (1922)|Missouri State Route 35]]. Ghakaŵa na malo ghakulyerako chakurya na malo gha kuvina, ndipo nyuma kukaŵa nyumba zichoko zakugonamo. Mazuŵa ghano ghali mu msumba wa [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] ndipo nthowa ya galimoto ya [[Interstate 29 (Missouri)|I-29]] yikujumphamo.
([[Taveni ya Red Crown|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
k5cfc0hwvdm7imvzo342hvjdbez7d2q
118232
118231
2026-08-02T13:56:08Z
Tumbuka Arch
6863
118232
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:RedCrown1947.jpg|100px]]
</div>
'''[[Taveni ya Red Crown]]''' na '''[[Nyumba zakugonako za Red Crown]]''' mu [[Boma la Platte, Missouri]], ni malo agho kukachitika chiwawa cha mfuti pa Julayi 20, 1933, pakati pa ŵalara ŵa dango na ŵanthu ŵakupuluka [[Bonnie na Clyde]] pamoza na ŵanthu ŵatatu ŵa gulu lawo. Ŵanthu aŵa ŵakachimbira, kweni pamanyuma ŵakasangika kufupi na [[Dexter, Iowa]], uko ŵakakumana na ŵalara ŵa dango. Chochitika ichi chikawonetsedwa mu filimu ya 1967 ya ''[[Bonnie na Clyde (filimu)|Bonnie na Clyde]]''. Malo agha ghakazengeka mu 1931 na Emmett Breen ku mphambano ya misewu ya [[U.S. Route 71 (Missouri)|US 71]] na nthowa zinyake. Ghakaŵa na malo ghakulyerako chakurya, malo gha kuvina na nyumba zakugonamo ŵalendo. Mazuŵa ghano ghali mu msumba wa [[Kansas City, Missouri|Kansas City]], ndipo nthowa ya galimoto ya [[Interstate 29 (Missouri)|I-29]] yikujumphamo. Malo agha ghakumanyikwa chifukwa cha mdauko wa gulu la Bonnie na Clyde.
([[Taveni ya Red Crown|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
6c83rxov6k2t5lgdzu0mha4jez1kgl9
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/20
4
48253
118233
2026-08-02T13:57:31Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Artists Lake from NY 25.jpg|100px]] </div> '''[[Nyanja ya Artist]]''' ni nyanja yakuŵa mu [[Middle Island, New York|Middle Island]], mu [[Suffolk County, New York]], ku [[United States|United States ya America]]. Nyanja iyi yikapangika chifukwa cha maji gha mumphepo ya matalala agho ghakasungunuka ndipo ni mtundu wa nyanja wakucemeka [[kettlehole]]. Yili kumwera kwa nthowa ya [[New York State Route 25|Route 25]] mu chi..."
118233
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Artists Lake from NY 25.jpg|100px]]
</div>
'''[[Nyanja ya Artist]]''' ni nyanja yakuŵa mu [[Middle Island, New York|Middle Island]], mu [[Suffolk County, New York]], ku [[United States|United States ya America]]. Nyanja iyi yikapangika chifukwa cha maji gha mumphepo ya matalala agho ghakasungunuka ndipo ni mtundu wa nyanja wakucemeka [[kettlehole]]. Yili kumwera kwa nthowa ya [[New York State Route 25|Route 25]] mu chigaŵa chapakati cha [[Long Island]]. Nyanja iyi njakumanyikwa chifukwa cha somba zake zinandi za maji ghakotcha, kusazgapo [[largemouth bass]], [[chain pickerel]], [[bluegill]], [[pumpkinseed]], [[black crappie]] na [[yellow perch]]. Yili na malo ghakukwana maeka 30 ndipo chigaŵa chake chakuzika chomene chili na kuzika kwa mafiti 9. Nyanja iyi yili na vigaba vitatu vyakukolerana ndipo yikupokera maji kufuma pasi pa charu chifukwa ilije mitsinje yakunjira panji kufumira. Ŵanthu ŵangafika ku nyanja iyi kufuma ku paki ya [[Boma la Brookhaven]] ndipo ŵangagwiliskira ntchito maboti ghakunyamulika.
([[Nyanja ya Artist|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
fui4yyqobuy83wrlh44lrx9ekfkv7av
User:Viyowoyero-vya-Malaŵi/Village/UK
2
48254
118234
2026-08-02T13:58:34Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} '''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[XYZ]] mu charu cha [[United Kingdom]]. Muli ŵanthu XYZ (2021).<ref>https://www.citypopulation.de/en/uk/admin/</ref> ==Mbiri== ==Ukaboni== {{reflist}} <!-- [[Category:United Kingdom]] --> <!-- [[Category:XYZ]] -->"
118234
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[XYZ]] mu charu cha [[United Kingdom]]. Muli ŵanthu XYZ (2021).<ref>https://www.citypopulation.de/en/uk/admin/</ref>
==Mbiri==
==Ukaboni==
{{reflist}}
<!-- [[Category:United Kingdom]] -->
<!-- [[Category:XYZ]] -->
4iysjet5akrlscbucxtfit99bgphk5r
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/21
4
48255
118235
2026-08-02T13:58:53Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Ameiurus nebulosus.jpg|100px]] </div> '''[[Somba ya Brown bullhead]]''' ('''''Ameiurus nebulosus''''') ni mtundu wa somba wa mu mbumba ya [[Ictaluridae]] uwo ukusangika chomene mu [[North America|Amasambano gha ku mpoto kwa America]]. Ni mtundu wa [[somba za bullhead]] ndipo ukuyanako na [[somba ya black bullhead]] na [[somba ya yellow bullhead]]. Yikamba kufotokozeka mu 1819 na [[Charles Alexandre Lesueur]]. Somba iyi..."
118235
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Ameiurus nebulosus.jpg|100px]]
</div>
'''[[Somba ya Brown bullhead]]''' ('''''Ameiurus nebulosus''''') ni mtundu wa somba wa mu mbumba ya [[Ictaluridae]] uwo ukusangika chomene mu [[North America|Amasambano gha ku mpoto kwa America]]. Ni mtundu wa [[somba za bullhead]] ndipo ukuyanako na [[somba ya black bullhead]] na [[somba ya yellow bullhead]]. Yikamba kufotokozeka mu 1819 na [[Charles Alexandre Lesueur]]. Somba iyi yikumanyikwaso na mazina nga ni "mud pout", "horned pout" na "mud cat". Ku ŵanthu ŵa [[Ojibwe]], somba iyi njakuzirwa chifukwa yikuyimira mphapu yawo, ndipo mu maluso ghawo yikuchemeka wawaazisii. Somba ya brown bullhead yingakura kufika pafupifupi masentimita 53 mu utali. Thupi lake lili na mtundu wa bulauni wakubiliŵira, uwo ukusintha kuŵa wakubiliŵira na wachikasu kusi. Ilije magamba, kweni yili na mabalibali ghakuzingilizga mulomo ghakupokera chakurya. Yili na mapeŵa gha msana na mapeŵa ghakuthandazgira mu maji.
([[Somba ya Brown bullhead|Nkhani yose...]])
m3mjff5cg949dov093ll1ik8vwxfykp
118236
118235
2026-08-02T13:59:26Z
Tumbuka Arch
6863
118236
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Ameiurus nebulosus.jpg|100px]]
</div>
'''[[Somba ya Brown bullhead]]''' ('''''Ameiurus nebulosus''''') ni mtundu wa somba wa mu mbumba ya [[Ictaluridae]] uwo ukusangika chomene mu [[North America]]. Ni mtundu wa [[somba za bullhead]] ndipo ukuyanako na [[somba ya black bullhead]] na [[somba ya yellow bullhead]]. Yikamba kufotokozeka mu 1819 na [[Charles Alexandre Lesueur]]. Somba iyi yikumanyikwaso na mazina nga ni "mud pout", "horned pout" na "mud cat". Ku ŵanthu ŵa [[Ojibwe]], somba iyi njakuzirwa chifukwa yikuyimira mphapu yawo, ndipo mu maluso ghawo yikuchemeka wawaazisii. Somba ya brown bullhead yingakura kufika pafupifupi masentimita 53 mu utali. Thupi lake lili na mtundu wa bulauni wakubiliŵira, uwo ukusintha kuŵa wakubiliŵira na wachikasu kusi. Ilije magamba, kweni yili na mabalibali ghakuzingilizga mulomo ghakupokera chakurya. Yili na mapeŵa gha msana na mapeŵa ghakuthandazgira mu maji.
([[Somba ya Brown bullhead|Nkhani yose...]])
qk67ambguj7x660v8ek0gf5xremotzb
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/22
4
48256
118238
2026-08-02T14:02:38Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Bald Hill Veterans Memorial Hill.jpg|100px]] </div> '''[[Phiri la Bald Hill]]''' ni phiri ilo lili mu [[Farmingville, New York|Farmingville]], mu [[Boma la Brookhaven]], [[New York (boma)|New York]], ku [[United States|United States ya America]]. Ni limo mwa malo ghapachanya chomene pa [[Long Island]], ndipo malo ghake ghakukwera kufika mamita 101. Ŵanthu ŵanandi ŵakughanaghana kuti ndilo ni malo ghakukwera chomene p..."
118238
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Bald Hill Veterans Memorial Hill.jpg|100px]]
</div>
'''[[Phiri la Bald Hill]]''' ni phiri ilo lili mu [[Farmingville, New York|Farmingville]], mu [[Boma la Brookhaven]], [[New York (boma)|New York]], ku [[United States|United States ya America]]. Ni limo mwa malo ghapachanya chomene pa [[Long Island]], ndipo malo ghake ghakukwera kufika mamita 101. Ŵanthu ŵanandi ŵakughanaghana kuti ndilo ni malo ghakukwera chomene pa chilumba ichi, kweni malo agho ghakukwera chomene ni [[Phiri la Jayne's Hill]] mu [[Huntington, New York|Huntington]]. Phiri la Bald Hill lili pa [[Mapiri gha Ronkonkoma]], malo agho ghakalengeka na maji gha madazi ghakuzura mu nyengo yakale. Pakwamba likachemekanga "Bald Hills" ndipo ŵanthu ŵakamba kukhala mu chigaŵa ichi mu vyaka vya m'ma 1700. Mu 1991, chikumbusko cha ŵasilikari ŵa ku [[Vietnam]] chikazengeka pachanya pa phiri ili. Lero ni malo ghakuwonelera na kupumulirapo, ndipo pali nthowa za njinga pafupi na malo gha [[Glacier Ridge Preserve]].
([[Phiri la Bald Hill|Nkhani yose...]])
rqp8ovesi2xqbkqt9fq5iw3bdetzt4m
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/23
4
48257
118239
2026-08-02T14:07:04Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Tunicate komodo.jpg|100px]] </div> '''[[Vinyama vya Tunicata]]''' ni vinyama vya mu nyanja ivyo vili mu gulu la [[Chordata]]. Vikuyowoyekaso kuti '''urochordates''', ndipo vikukhala mu nyanja zose pa charu chapasi. Nanga vikuwoneka nga ni vinyama vipusu, vikukolerana chomene na vinyama vya msana chifukwa mu nyengo yawo ya ubonda vikuŵa na chingwe cha msana, mphaka za mu khosi na vinthu vinyake vya Chordata. Vinyama ivi..."
118239
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Tunicate komodo.jpg|100px]]
</div>
'''[[Vinyama vya Tunicata]]''' ni vinyama vya mu nyanja ivyo vili mu gulu la [[Chordata]]. Vikuyowoyekaso kuti '''urochordates''', ndipo vikukhala mu nyanja zose pa charu chapasi. Nanga vikuwoneka nga ni vinyama vipusu, vikukolerana chomene na vinyama vya msana chifukwa mu nyengo yawo ya ubonda vikuŵa na chingwe cha msana, mphaka za mu khosi na vinthu vinyake vya Chordata. Vinyama ivi vikuyanako na kombe mu nyengo ya ubonda. Vinyama vya Tunicata vili na thupi la nga ni thumba ilo lili na mipata yiŵiri yakunjizgira na kufumiskira maji. Vikuryera vinthu vichoko ivyo vikusefeka kufuma mu maji gha nyanja. Vinyake vikukhala vyekha, kweni vinyake vikupanga magulu agho ghakuchemeka makoloni. Vinyama vya Thaliacea na larvaceans vikwenda mu maji, apo vinyama vinyake vikukhala pa malibwe panji malo ghanyake gha pasi pa nyanja.
([[Vinyama vya Tunicata|Nkhani yose...]])
7em7afealyk5hj6c6w9wvhwyytqaj3u
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/24
4
48258
118240
2026-08-02T14:10:18Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Chordata.png|100px]] </div> '''[[Vinyama vya Chordata]]''' ni gulu la vinyama vya mu ufumu wa [[Animalia|vinyama]] ivyo vili na chingwe cha misana. Vinyama ivi vili mu phylum ya [[Chordata]] ndipo vikuphatikizapo [[somba]], [[vinyama vya msana|vinyama vya msana]], viŵeto vya mu maji, viŵanda, viyuni na ŵanthu. Vinyama vyose vya Chordata pa nyengo yinyake ya umoyo wawo vikuŵa na vinthu vinkhondi vyapadera: chingwe ch..."
118240
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Chordata.png|100px]]
</div>
'''[[Vinyama vya Chordata]]''' ni gulu la vinyama vya mu ufumu wa [[Animalia|vinyama]] ivyo vili na chingwe cha misana. Vinyama ivi vili mu phylum ya [[Chordata]] ndipo vikuphatikizapo [[somba]], [[vinyama vya msana|vinyama vya msana]], viŵeto vya mu maji, viŵanda, viyuni na ŵanthu. Vinyama vyose vya Chordata pa nyengo yinyake ya umoyo wawo vikuŵa na vinthu vinkhondi vyapadera: chingwe cha msana cha notochord, nthowa ya misana, endostyle panji thyroid, mipata ya mu khosi na mchira wakuseri kwa nthowa yakufumira. Gulu ili lili na magulu ghatatu ghakuru: [[Vertebrata]] ivyo vili na fupa la msana, [[Tunicata]] ivyo vikukhala mu nyanja ndipo vinthu vyawo vya Chordata vikuwoneka chomene pa nyengo ya ubonda, na [[Cephalochordata]] nga ni lancelets. Vinyama vya Chordata vikukhala mu malo ghanandi pa charu.
([[Vinyama vya Chordata|Nkhani yose...]])
s7ncr8t5qj3cojv506yshsgs3io1zz8
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/25
4
48259
118241
2026-08-02T14:11:35Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Mganda dance.jpg|100px]] </div> '''[[Mganda]]''' ni sumu na kuvina kwa chikhalidwe icho chikambira ku [[ŵaTumbuka]] mu [[Malaŵi]] ndipo chikuchitikaso mu vigaŵa vya kumafumiro gha dazi kwa [[Zambia]] na kumwera kwa [[Tanzania]]. Kuvina uku kukumanyikwa chifukwa cha mayendedwe ghakuyanako na ŵasilikari, kugunda pasi na malizgu gha ng'oma na mavuvuzgira. Zina lakuti Mganda likufuma ku lizgu la [[Chitumbuka]] lakuti "g..."
118241
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Mganda dance.jpg|100px]]
</div>
'''[[Mganda]]''' ni sumu na kuvina kwa chikhalidwe icho chikambira ku [[ŵaTumbuka]] mu [[Malaŵi]] ndipo chikuchitikaso mu vigaŵa vya kumafumiro gha dazi kwa [[Zambia]] na kumwera kwa [[Tanzania]]. Kuvina uku kukumanyikwa chifukwa cha mayendedwe ghakuyanako na ŵasilikari, kugunda pasi na malizgu gha ng'oma na mavuvuzgira. Zina lakuti Mganda likufuma ku lizgu la [[Chitumbuka]] lakuti "ganda", ilo likung'anamura kugunda pasi na malundi. Kuvina uku kukamba mu vyaka vya m'ma 1900, ndipo kukatoleka na masambiro gha ŵasilikari ŵa ku Africa awo ŵakawerako ku Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose na ma parade gha nyengo ya ukoloni. Pamanyuma kukathandazgikira ku magulu ghanyake nga ni ŵaNgoni, ŵaHenga, ŵaPhoka na ŵaChewa. Mganda yikuchitika pa maphwando, maukwati, vyakuchitika vya ndyali na maholide gha charu. Ŵaviniri ŵakuvwara malaya gha nga ni gha ŵasilikari ndipo ŵakwenda mu mizere yakukolerana.
([[Mganda|Nkhani yose...]])
4krqjvwh9vjzlkrkzryr7yugplqjtu7
118242
118241
2026-08-02T14:12:04Z
Tumbuka Arch
6863
118242
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Mganda dance.jpg|100px]]
</div>
'''[[Mganda]]''' ni gule wa chikhalidwe icho chikambira ku [[ŵaTumbuka]] mu [[Malaŵi]] ndipo chikuchitikaso mu vigaŵa vya kumafumiro gha dazi kwa [[Zambia]] na kumwera kwa [[Tanzania]]. Kuvina uku kukumanyikwa chifukwa cha mayendedwe ghakuyanako na ŵasilikari, kugunda pasi na malizgu gha ng'oma na mavuvuzgira. Zina lakuti Mganda likufuma ku lizgu la [[Chitumbuka]] lakuti "ganda", ilo likung'anamura kugunda pasi na malundi. Kuvina uku kukamba mu vyaka vya m'ma 1900, ndipo kukatoleka na masambiro gha ŵasilikari ŵa ku Africa awo ŵakawerako ku Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose na ma parade gha nyengo ya ukoloni. Pamanyuma kukathandazgikira ku magulu ghanyake nga ni ŵaNgoni, ŵaHenga, ŵaPhoka na ŵaChewa. Mganda yikuchitika pa maphwando, maukwati, vyakuchitika vya ndyali na maholide gha charu. Ŵaviniri ŵakuvwara malaya gha nga ni gha ŵasilikari ndipo ŵakwenda mu mizere yakukolerana.
([[Mganda|Nkhani yose...]])
5gyiuxgt16t2yrwx0d2lb0sz048tis8
118243
118242
2026-08-02T14:13:19Z
Tumbuka Arch
6863
118243
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Mganda dance.jpg|100px]]
</div>
'''[[Mganda]]''' ni gule wa ukhalilo uwo ukambira ku [[ŵaTumbuka]] mu [[Malaŵi]] ndipo chikuchitikaso mu vigaŵa vya kumafumiro gha dazi kwa [[Zambia]] na kumwera kwa [[Tanzania]]. Kuvina uku kukumanyikwa chifukwa cha mayendedwe ghakuyanako na ŵasilikari, kugunda pasi na malizgu gha ng'oma na mavuvuzgira. Zina lakuti Mganda likufuma ku lizgu la [[Chitumbuka]] lakuti "ganda", ilo likung'anamura kugunda pasi na malundi. Kuvina uku kukamba mu vyaka vya m'ma 1900, ndipo kukatoleka na masambiro gha ŵasilikari ŵa ku Africa awo ŵakawerako ku Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose na ma parade gha nyengo ya ukoloni. Pamanyuma kukathandazgikira ku magulu ghanyake nga ni ŵaNgoni, ŵaHenga, ŵaPhoka na ŵaChewa. Mganda yikuchitika pa maphwando, maukwati, vyakuchitika vya ndyali na maholide gha charu. Ŵaviniri ŵakuvwara malaya gha nga ni gha ŵasilikari ndipo ŵakwenda mu mizere yakukolerana.
([[Mganda|Nkhani yose...]])
26x70fstc7u2pp59rlt56p0ec3k472o
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/26
4
48260
118244
2026-08-02T14:17:30Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Woodruff Block Building 2010.jpg|100px]] </div> '''[[Nyumba ya Woodruff Block]]''' ni nyumba yakale ya malonda iyo yili mu [[Oswego, New York|Oswego]], mu [[Oswego County, New York]]. Nyumba iyi yikazengeka cha m'ma 1840 ndipo njakukwana vipinda vinkhondi. Yikapangika na malibwe ndipo yili na mizati yakudumulika ya malibwe iyo yili na mitu ya mtundu wa [[Doric order|Doric]] mu kapangidwe ka Greek Revival architecture|..."
118244
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Woodruff Block Building 2010.jpg|100px]]
</div>
'''[[Nyumba ya Woodruff Block]]''' ni nyumba yakale ya malonda iyo yili mu [[Oswego, New York|Oswego]], mu [[Oswego County, New York]]. Nyumba iyi yikazengeka cha m'ma 1840 ndipo njakukwana vipinda vinkhondi. Yikapangika na malibwe ndipo yili na mizati yakudumulika ya malibwe iyo yili na mitu ya mtundu wa [[Doric order|Doric]] mu kapangidwe ka [[Greek Revival architecture|Greek Revival]]. Apo yikazengeka, nyumba iyi yikaŵa pa malo ghakuzirwa chomene chifukwa yikaŵa kufupi na kumalizgira kwa [[Oswego Canal]] uwo ukazengeka mu 1828. Nyumba iyi yikasinthika pakati pa vyaka vya m'ma 1900 na 1930, kweni yikalutilira kuŵa chigaŵa chakumanyikwa cha msumba wa Oswego. Mu 1995, [[Nyumba ya Woodruff Block]] yikapika malo pa [[Mndandanda wa malo gha mdauko gha charu cha United States|Mndandanda wa malo gha mdauko gha charu cha United States]] chifukwa cha kuzirwa kwake kwa mdauko na kapangidwe ka nyumba.
([[Nyumba ya Woodruff Block|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
aj63h87808xauzd88d3bl4zhurb78xj
118245
118244
2026-08-02T14:17:43Z
Tumbuka Arch
6863
118245
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Woodruff Block Building 2010.jpg|100px]]
</div>
'''[[Nyumba ya Woodruff Block]]''' ni nyumba yakale ya malonda iyo yili mu [[Oswego, New York|Oswego]], mu [[Oswego County, New York]]. Nyumba iyi yikazengeka cha m'ma 1840 ndipo njakukwana vipinda vinkhondi. Yikapangika na malibwe ndipo yili na mizati yakudumulika ya malibwe iyo yili na mitu ya mtundu wa [[Doric order|Doric]] mu kapangidwe ka [[Greek Revival architecture|Greek Revival]]. Apo yikazengeka, nyumba iyi yikaŵa pa malo ghakuzirwa chomene chifukwa yikaŵa kufupi na kumalizgira kwa [[Oswego Canal]] uwo ukazengeka mu 1828. Nyumba iyi yikasinthika pakati pa vyaka vya m'ma 1900 na 1930, kweni yikalutilira kuŵa chigaŵa chakumanyikwa cha msumba wa Oswego. Mu 1995, [[Nyumba ya Woodruff Block]] yikapika malo pa [[Mndandanda wa malo gha mdauko gha charu cha United States|Mndandanda wa malo gha mdauko gha charu cha United States]] chifukwa cha kuzirwa kwake kwa mdauko na kapangidwe ka nyumba. ([[Nyumba ya Woodruff Block|Nkhani yose...]])
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Makani gha mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
g9v1mmgzphhr6sn93ivjb90svakdlcj
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/27
4
48261
118246
2026-08-02T14:18:38Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Clavelina moluccensis 60641896.jpg|100px]] </div> '''[[Clavelina moluccensis]]''' ni mtundu wa [[Tunicata|tunikata]] wakumanyikwa na mazina ghakuti '''bluebell tunicate''' panji '''blue sea squirt'''. Ni mtundu wa vinyama vya mu nyanja mu mtundu wa ''Clavelina'', ndipo nga ni ma ascidian ghose, ukukhalira pa malo ghamoza ndipo ukusunga chakurya mwa kusefa maji. Thupi lake likukura kufika pa masentimita 0.5 m'paka 2.5 nd..."
118246
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Clavelina moluccensis 60641896.jpg|100px]]
</div>
'''[[Clavelina moluccensis]]''' ni mtundu wa [[Tunicata|tunikata]] wakumanyikwa na mazina ghakuti '''bluebell tunicate''' panji '''blue sea squirt'''. Ni mtundu wa vinyama vya mu nyanja mu mtundu wa ''Clavelina'', ndipo nga ni ma ascidian ghose, ukukhalira pa malo ghamoza ndipo ukusunga chakurya mwa kusefa maji. Thupi lake likukura kufika pa masentimita 0.5 m'paka 2.5 ndipo lili na mtundu wakubiliŵira wakuzizima. Pa chanya cha thupi lake pali vimanyikwiro vyakuda vya buluu ivyo vikuwoneka nyengo zose. Vinyama ivi vikukhala mu maji gha [[Australia]], [[Western Pacific Ocean|Pacific wakumwera kwa dazi]], [[Indonesia]], [[Papua New Guinea]], [[Mariana Islands]], [[Philippines]], [[Singapore]] na [[Malaysia]]. Vikukura mu magulu agho ghakukakilira pa makorali ghakufwa panji vinthu vinyake vyakukhora, kanandi pasi pa malo ghakubisika mu nyanja.
([[Clavelina moluccensis|Nkhani yose...]])
6cvooqhnz5crjuhqql0e6drara62ggg
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/28
4
48262
118247
2026-08-02T14:23:10Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Montauk Point Lighthouse 2008.jpeg|100px]] </div> '''[[The Hamptons]]''' ni chigaŵa cha mizi ya mumphepete mwa nyanja pa kumafumiro gha dazi kwa [[Long Island]] mu [[Suffolk County, New York]]. Chigaŵa ichi chili na matawuni gha [[Southampton (town), New York|Southampton]] na [[East Hampton (town), New York|East Hampton]], agho ghakupanga [[South Fork, Suffolk County, New York|South Fork]] ya Long Island. Pakwamba chi..."
118247
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Montauk Point Lighthouse 2008.jpeg|100px]]
</div>
'''[[The Hamptons]]''' ni chigaŵa cha mizi ya mumphepete mwa nyanja pa kumafumiro gha dazi kwa [[Long Island]] mu [[Suffolk County, New York]]. Chigaŵa ichi chili na matawuni gha [[Southampton (town), New York|Southampton]] na [[East Hampton (town), New York|East Hampton]], agho ghakupanga [[South Fork, Suffolk County, New York|South Fork]] ya Long Island. Pakwamba chikaŵa chigaŵa cha ulimi na usodzi, kweni chikazgoka malo ghakumanyikwa gha maholide gha ku nyanja mu vyaka vya m'ma 1800. The Hamptons yikufuma ku [[Westhampton, New York|Westhampton]] kufika ku [[Montauk, New York|Montauk]] ndipo yili na mizi nga ni Southampton, East Hampton, Bridgehampton, Sag Harbor na Amagansett. Chigaŵa ichi chikuzomerezgeka chifukwa cha magombe ghake, nyumba zakale, malo ghakutowa gha mumphepete mwa nyanja, na ntchito za vya chikhalidwe. Ŵalangi na ŵanthu ŵa vya luso ŵakhalapo mu chigaŵa ichi kwa nyengo yitali, ndipo chikuchitikira vyakuchitika nga ni [[Hamptons International Film Festival]]. ([[The Hamptons|Nkhani yose...]])
jwi28goeb8atib62b4ypafm8mijsbsb
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/29
4
48263
118248
2026-08-02T14:24:51Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Hortonpoint.jpg|100px]] </div> '''[[Horton Point Light]]''' ni nyumba ya kuunikira sitima (lighthouse) iyo yili kumpoto kwa [[Long Island]] mu [[Southold (CDP), New York|Southold]], [[New York (state)|New York]]. Nyumba iyi yikazengeka mu 1857 ndipo yikakhala na chigongwe chakuyowoya pa malo agho ghali mamita 60 pachanya pa [[Long Island Sound]]. Chigongwe ichi chikayamba kugwiliskirika ntchito mu 1933 ndipo chikazgoka..."
118248
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Hortonpoint.jpg|100px]]
</div>
'''[[Horton Point Light]]''' ni nyumba ya kuunikira sitima (lighthouse) iyo yili kumpoto kwa [[Long Island]] mu [[Southold (CDP), New York|Southold]], [[New York (state)|New York]]. Nyumba iyi yikazengeka mu 1857 ndipo yikakhala na chigongwe chakuyowoya pa malo agho ghali mamita 60 pachanya pa [[Long Island Sound]]. Chigongwe ichi chikayamba kugwiliskirika ntchito mu 1933 ndipo chikazgoka cha makina. Mu 1990 chikayambaso kuŵala pamanyuma pa kunozgeka kukuru. Nyumba iyi yili na chigongwe chakuzingilira chakuzengeka na granite na njerwa zakupakika stucco, ndipo yili na nyumba yakuthandizirapo. Mu 1994 yikazomerezgeka pa [[National Register of Historic Places]]. Mazuŵa ghano yikulongozgeka na [[Southold, New York|Town of Southold]] ndipo yikugwira ntchito nga ni malo ghakusungirako mbiri na nyumba yakuwonelera ŵalendo. ([[Horton Point Light|Nkhani yose...]])
igbe3d5jobuu6ftjiu30f88of08bo8t
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/30
4
48264
118249
2026-08-02T14:26:15Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Pyrosoma atlanticum.JPG|100px]] </div> '''[[Thaliacea]]''' ni gulu la vinyama vya mu nyanja vya mtundu wa [[Chordata|chordates]] mu gulu la [[Tunicata|tunikata]], ndipo likusazgapo [[salp]]s, [[pyrosome]]s na [[doliolid]]s. Mwakupambana na ma ascidian agho ghakukhala pasi pa nyanja, thaliaceans ghakukhala ghakwendakwenda mu maji gha nyanja nyengo zose za umoyo wawo. Vinyama ivi vingasangika mu mitundu yambura kukhala ye..."
118249
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Pyrosoma atlanticum.JPG|100px]]
</div>
'''[[Thaliacea]]''' ni gulu la vinyama vya mu nyanja vya mtundu wa [[Chordata|chordates]] mu gulu la [[Tunicata|tunikata]], ndipo likusazgapo [[salp]]s, [[pyrosome]]s na [[doliolid]]s. Mwakupambana na ma ascidian agho ghakukhala pasi pa nyanja, thaliaceans ghakukhala ghakwendakwenda mu maji gha nyanja nyengo zose za umoyo wawo. Vinyama ivi vingasangika mu mitundu yambura kukhala yekha panji mu magulu. Thaliaceans ni ma filter feeder ndipo ghakusunga chakurya mwa kusefa maji. Pyrosomes ghali na magulu gha zooids agho ghakupanga thupi la silinda, apo salps na doliolids zili na thupi la nga ni mbiya ndipo zikujitambuzga mwa kusukuma maji. Ghali na umoyo wakuzizwiska uwo ukusazgapo kubabika mwa kugawikana na kubabika kwa mazira. Nangauli ghakukhala ghanandi mu nyanja, ghakusangika mwakukwana yayi mu viswaswa vya kale. ([[Thaliacea|Nkhani yose...]])
fu9e3hceppkz5w337nr4d8z7cfa4996
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/31
4
48265
118250
2026-08-02T14:27:54Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:St peters church likoma island malawi.jpg|100px]] </div> '''[[Diocese of Northern Malawi]]''' ni limo mwa ma diocese ghanayi gha [[Church of the Province of Central Africa]] mu [[Malawi]]. Likapangika mu 1995 ndipo likulongozgeka na bishopu [[Fanuel Magangani]] kufuma mu 2010. Kathedirale yake ni [[St Peter's Cathedral, Likoma|St Peter's Cathedral]] pa [[Likoma Island]], iyo yikazengeka pakati pa 1903 na 1911 ndipo yika..."
118250
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:St peters church likoma island malawi.jpg|100px]]
</div>
'''[[Diocese of Northern Malawi]]''' ni limo mwa ma diocese ghanayi gha [[Church of the Province of Central Africa]] mu [[Malawi]]. Likapangika mu 1995 ndipo likulongozgeka na bishopu [[Fanuel Magangani]] kufuma mu 2010. Kathedirale yake ni [[St Peter's Cathedral, Likoma|St Peter's Cathedral]] pa [[Likoma Island]], iyo yikazengeka pakati pa 1903 na 1911 ndipo yikaŵa malo ghakuzirwa gha [[Universities' Mission to Central Africa]]. Chigaŵa ichi chili na mpingo wa Anglican uwo uli na mdauko wakujintha mu vyaka vya m'ma 1800 chifukwa cha ntchito za umishonale za [[David Livingstone]]. Mu 1971, diocese yakale ya [[Diocese of Lake Malawi|Lake Malawi]] yikagaŵika, ndipo mu 1995 Diocese ya Northern Malawi yikapangika. Lero lili na ma archdeaconries 6 na ma parishes 32, ndipo likupitilira kusazgirako ntchito za mpingo mu kumpoto kwa Malawi. ([[Diocese of Northern Malawi|Nkhani yose...]])
2m969o94b2u6axdyl8b3h2oums4jgmo
118251
118250
2026-08-02T14:28:15Z
Tumbuka Arch
6863
118251
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:St peters church likoma island malawi.jpg|100px]]
</div>
'''[[Diyosisi ya Northern Malawi]]''' ni yimoza mwa ma diyosisi ghanayi gha [[Church of the Province of Central Africa]] mu [[Malawi]]. Diyosisi iyi yikakhazikiskika mu 1995, ndipo yili na chigaŵa cha kumpoto kwa Malawi. Bishopu wake wachitatu kufuma mu 2010 ni [[Fanuel Magangani]]. Katedralu ya diyosisi iyi ni [[St Peter's Cathedral, Likoma|Katedralu ya St Peter]] pa [[Likoma Island]], iyo yikazengeka pakati pa 1903 na 1911 ndipo yikaŵa likuru la [[Universities' Mission to Central Africa]] mu vyaka vya m'ma 19 na m'ma 20. Ukhristu wa Anglican mu Malawi ukamba mu vyaka vya m'ma 1800 kwizira mu ntchito za umishonale za [[David Livingstone]] na [[Universities' Mission to Central Africa]]. Mu 1892, ukapangika mwandondomeko apo bishopu wakwamba wa [[Nyasaland]] wakasankhika. Mu 1995, Diyosisi ya Northern Malawi yikapangika kufuma ku Diyosisi ya Lake Malawi. Mu 2010, [[Fanuel Magangani]] wakaŵa bishopu wakwamba wa mu Africa kulongozga diyosisi iyi.
([[Diyosisi ya Northern Malawi|Nkhani yose...]])
cfed9lozkfv9mnub8g16j3fa4arbdqy
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/2
4
48266
118254
2026-08-02T14:36:54Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Italy]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Flag of Italy.svg|thumb|left|Mbendela ya [[Italy]]]] </div> * [[753 BC|753]] Msumba wa [[Rome]] ukakhazikika, ndipo ukazgoka likuru la [[Ufumu wa Roma]].<br> * [[476|476]] [[Ufumu wa Roma wa ku Western|Ufumu wa Roma wa kumanjiliro gha dazi]] ukamara.<br> * [[962-02-02|962]] Chigaŵa cha Italy chikaŵa pasi pa Holy Roman Empire|Ufumu Wakupatulika wa Ŵarom..."
118254
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Italy]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Flag of Italy.svg|thumb|left|Mbendela ya [[Italy]]]]
</div>
* [[753 BC|753]] Msumba wa [[Rome]] ukakhazikika, ndipo ukazgoka likuru la [[Ufumu wa Roma]].<br>
* [[476|476]] [[Ufumu wa Roma wa ku Western|Ufumu wa Roma wa kumanjiliro gha dazi]] ukamara.<br>
* [[962-02-02|962]] Chigaŵa cha Italy chikaŵa pasi pa [[Holy Roman Empire|Ufumu Wakupatulika wa Ŵaroma]].<br>
* [[1815-06-09|1815]] [[Congress of Vienna]] yikakhazikiska ndondomeko yiphya ya vyaru vya ku Europe pamanyuma pa [[Napoleonic Wars|Nkhondo za Napoleon]].<br>
* [[1861-03-17|1861]] [[Ufumu wa Italy]] ukakhazikika ndipo [[Victor Emmanuel II]] wakaŵa fumu wakwamba wa Italy.<br>
* [[1870-09-20|1870]] [[Rome]] yikapokeka na Italy, ndipo chigaŵa cha ku Italy chikamalizgika.<br>
* [[1922-10-31|1922]] [[Benito Mussolini]] wakamba kuwusa Italy ngati nduna yikuru.<br>
* [[1946-06-02|1946]] Ŵanthu ŵa Italy ŵakasankha kuŵa [[Republic of Italy|repubulika]] mu visankho vya ufumu na repubulika.<br>
* [[1948-01-01|1948]] [[Constitution of Italy|Dango la chalo la Italy]] likamba kugwira ntchito.<br>
* [[1957-03-25|1957]] Italy yikaŵa yimoza mwa vyaru vyakakhazikiska [[European Economic Community]], iyo yikazgoka [[European Union]].<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top: 0.5em; text-align: right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
cb154u3h6pfxkg410r1lnxuruqk5nz5
118257
118254
2026-08-02T14:39:19Z
Tumbuka Arch
6863
118257
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[The Bahamas]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Flag of the Bahamas.svg|thumb|left|Mbendela ya [[The Bahamas]]]]
</div>
* [[500|500]] - Ŵanthu ŵa [[Lucayan]] ŵakamba kukhala mu visumba vya Bahamas kufuma ku vigaŵa vinyake vya [[Caribbean]].<br>
* [[1492-10-12|1492]] - [[Christopher Columbus]] wakafika pa chirwa cha [[San Salvador Island|San Salvador]] pa ulendo wake wakwamba ku [[New World]].<br>
* [[1647]] - Ŵanthu ŵa ku [[England]] na [[Bermuda]] ŵakakhazikiska malo ghakwamba ghakukhalapo gha ŵanthu ŵa ku Europe pa [[Eleuthera]].<br>
* [[1717]] - Bahamas yikazgoka [[British Crown Colony|koloni la Britain]], ndipo [[Woodes Rogers]] wakaŵa kazembe wakwamba.<br>
* [[1783]] - Ŵanthu ŵakukolerana na Britain kufuma ku [[United States]] ŵakamba kusamira ku Bahamas pamanyuma pa [[American Revolutionary War]].<br>
* [[1953]] - [[Progressive Liberal Party (The Bahamas)|Progressive Liberal Party]] yikakhazikika, kupempha wanangwa wa ŵanthu ŵanandi mu ndale.<br>
* [[1964-01-07|1964]] - [[Constitution of the Bahamas|Dango liphya]] likamba kugwira ntchito ndipo Bahamas yikapokera kujilongozga kwamukati.<br>
* [[1967-01-10|1967]] - [[Lynden Pindling]] wakazgoka munthu wakuda wakwamba kuŵa nduna yikuru ya Bahamas.<br>
* [[1973-07-10|1973]] - [[The Bahamas]] yikapokera wanangwa kufuma ku [[United Kingdom]] ndipo yikazgoka charu chakujiyimira.<br>
* [[1992]] - [[Progressive Liberal Party (The Bahamas)|Progressive Liberal Party]] yikathereskeka pa visankho na [[Free National Movement]], iyo yikalongozgeka na [[Hubert Ingraham]].<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
5lfax0ifawnsb6b27ccaw7hfvqm5v7b
118269
118257
2026-08-02T14:52:41Z
Tumbuka Arch
6863
118269
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[France]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Napoleon I2.jpg|thumb|left|[[Napoleon Bonaparte]]]]
</div>
* [[843]] - [[Treaty of Verdun|Phangano la Verdun]] likagaŵa ufumu wa [[Charlemagne]], ndipo likapangiska chiyambi cha charu cha France na vyaru vinyake vya ku Europe.<br>
* [[987]] - [[Hugh Capet]] wakamba kuwusa nga ni themba la France, ndipo ufumu wa [[Capetian dynasty|Capetian]] ukamba.<br>
* [[1789-07-14]] - Ŵanthu ŵa ku France ŵakawukira [[Bastille]], icho chikaŵa chiyambi cha [[French Revolution|Nkhondo ya kusintha boma la France]].<br>
* [[1792-09-22]] - [[First French Republic|Repubulika yakwamba ya France]] yikakhazikika pamanyuma pa kugwa kwa ufumu.<br>
* [[1804-12-02]] - [[Napoleon Bonaparte]] wakajimika kuŵa themba la France.<br>
* [[1870-09-04]] - [[French Third Republic|Repubulika Yachitatu ya France]] yikakhazikika pamanyuma pa kugwa kwa ufumu wa Napoleon III.<br>
[[File:Flag of France.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[France]]]]
* [[1914-07-28]] - France yikanjira mu [[World War I|Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose]].<br>
* [[1940-06-22]] - France yikasayinira phangano la kumalizga nkhondo na Germany mu [[World War II|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]].<br>
* [[1958-10-04]] - [[French Fifth Republic|Repubulika Yachisanu ya France]] yikakhazikika.<br>
* [[2002-01-01]] - France yikamba kugwiliskira ntchito ndalama ya [[Euro]] pamoza na vyaru vinyake vya ku Europe.<br>
* [[2017-05-14]] - [[Emmanuel Macron]] wakasankhika kuŵa pulezidenti wa France.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top: 0.5em; text-align: right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
j3861tff9jvo27sul9y8395die4g59d
118270
118269
2026-08-02T14:53:32Z
Tumbuka Arch
6863
118270
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[France]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Joan of Arc miniature graded.jpg|thumb|left|[[Joan of Arc]]]]
</div>
* [[843]] - [[Treaty of Verdun|Phangano la Verdun]] likagaŵa ufumu wa [[Charlemagne]], ndipo likapangiska chiyambi cha charu cha France na vyaru vinyake vya ku Europe.<br>
* [[987]] - [[Hugh Capet]] wakamba kuwusa nga ni themba la France, ndipo ufumu wa [[Capetian dynasty|Capetian]] ukamba.<br>
* [[1429]] - [[Joan of Arc]] wakalongozga ŵasilikari ŵa France pa nkhondo ya [[Siege of Orléans|Orléans]], kulimbikiska ufumu wa France mu [[Hundred Years' War|Nkhondo ya Vyaka 100]].<br>
* [[1789-07-14]] - Ŵanthu ŵa ku France ŵakawukira [[Bastille]], icho chikaŵa chiyambi cha [[French Revolution|Nkhondo ya kusintha boma la France]].<br>
* [[1792-09-22]] - [[First French Republic|Repubulika yakwamba ya France]] yikakhazikika pamanyuma pa kugwa kwa ufumu.<br>
* [[1804-12-02]] - [[Napoleon Bonaparte]] wakajimika kuŵa themba la France.<br>
[[File:Flag of France.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[France]]]]
* [[1870-09-04]] - [[French Third Republic|Repubulika Yachitatu ya France]] yikakhazikika pamanyuma pa kugwa kwa ufumu wa Napoleon III.<br>
* [[1940-06-22]] - France yikasayinira phangano la kumalizga nkhondo na Germany mu [[World War II|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]].<br>
* [[1958-10-04]] - [[French Fifth Republic|Repubulika Yachisanu ya France]] yikakhazikika.<br>
* [[2002-01-01]] - France yikamba kugwiliskira ntchito ndalama ya [[Euro]] pamoza na vyaru vinyake vya ku Europe.<br>
* [[2017-05-14]] - [[Emmanuel Macron]] wakasankhika kuŵa pulezidenti wa France.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em;text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
jam2txmgs8u85afkye0hewjoves4957
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/3
4
48267
118255
2026-08-02T14:37:59Z
Tumbuka Arch
6863
ffffffffffffffffffffffffffff
118255
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[The Bahamas]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Flag of the Bahamas.svg|thumb|left|Mbendela ya [[The Bahamas]]]]
</div>
* [[500|500]] Ŵanthu ŵa [[Lucayan]] ŵakamba kukhala mu visumba vya Bahamas kufuma ku vigaŵa vinyake vya [[Caribbean]].<br>
* [[1492-10-12|1492]] [[Christopher Columbus]] wakafika pa chirwa cha [[San Salvador Island|San Salvador]] pa ulendo wake wakwamba ku [[New World]].<br>
* [[1647]] Ŵanthu ŵa ku [[England]] na [[Bermuda]] ŵakakhazikiska malo ghakwamba ghakukhalapo gha ŵanthu ŵa ku Europe pa [[Eleuthera]].<br>
* [[1717]] Bahamas yikazgoka [[British Crown Colony|koloni la Britain]], ndipo [[Woodes Rogers]] wakaŵa kazembe wakwamba.<br>
* [[1783]] Ŵanthu ŵakukolerana na Britain kufuma ku [[United States]] ŵakamba kusamira ku Bahamas pamanyuma pa [[American Revolutionary War]].<br>
* [[1953]] [[Progressive Liberal Party (The Bahamas)|Progressive Liberal Party]] yikakhazikika, kupempha wanangwa wa ŵanthu ŵanandi mu ndale.<br>
* [[1964-01-07|1964]] [[Constitution of the Bahamas|Dango liphya]] likamba kugwira ntchito ndipo Bahamas yikapokera kujilongozga kwamukati.<br>
* [[1967-01-10|1967]] [[Lynden Pindling]] wakazgoka munthu wakuda wakwamba kuŵa nduna yikuru ya Bahamas.<br>
* [[1973-07-10|1973]] [[The Bahamas]] yikapokera wanangwa kufuma ku [[United Kingdom]] ndipo yikazgoka charu chakujiyimira.<br>
* [[1992]] [[Progressive Liberal Party (The Bahamas)|Progressive Liberal Party]] yikathereskeka pa visankho na [[Free National Movement]], iyo yikalongozgeka na [[Hubert Ingraham]].<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top: 0.5em; text-align: right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
ejw5pugvkt9gdoalzzkq50s0a9lxsox
Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti
14
48268
118256
2026-08-02T14:38:14Z
Tumbuka Arch
6863
Created blank page
118256
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/4
4
48269
118258
2026-08-02T14:40:32Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "f'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Zambia]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Flag of Zambia.svg|thumb|left|Mbendela ya [[Zambia]]]] </div> * [[1888]] - Chigaŵa cha sono cha [[Zambia]] chikaŵa pasi pa mazaza gha [[United Kingdom|Britain]] ndipo chikazgoka chigaŵa chakuwusikika na Britain.<br> * [[1911]] - [[Northern Rhodesia]] yikapangika nga ni chigaŵa chakuwusika na [[British South Africa Company]].<br> * [[1924]] - Boma la B..."
118258
wikitext
text/x-wiki
f'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Zambia]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Flag of Zambia.svg|thumb|left|Mbendela ya [[Zambia]]]]
</div>
* [[1888]] - Chigaŵa cha sono cha [[Zambia]] chikaŵa pasi pa mazaza gha [[United Kingdom|Britain]] ndipo chikazgoka chigaŵa chakuwusikika na Britain.<br>
* [[1911]] - [[Northern Rhodesia]] yikapangika nga ni chigaŵa chakuwusika na [[British South Africa Company]].<br>
* [[1924]] - Boma la Britain likatora mazaza gha [[Northern Rhodesia]] kufuma ku British South Africa Company.<br>
* [[1948]] - [[Northern Rhodesia Congress]] yikakhazikika, iyo yikazgoka chigaŵa chakuzirwa pa kulimbikira wanangwa wa ŵanthu ŵa mu Africa.<br>
* [[1953-08-01|1953]] - [[Northern Rhodesia]] yikamba kuŵa chigaŵa cha [[Federation of Rhodesia and Nyasaland|Federation of Rhodesia na Nyasaland]].<br>
* [[1963-12-31|1963]] - [[Federation of Rhodesia and Nyasaland|Federation ya Rhodesia na Nyasaland]] yikamara.<br>
* [[1964-10-24|1964]] - [[Zambia]] yikapokera wanangwa kufuma ku [[United Kingdom|Britain]], ndipo [[Kenneth Kaunda]] wakaŵa pulezidenti wakwamba.<br>
* [[1991-11-02|1991]] - [[Frederick Chiluba]] wakasankhika kuŵa pulezidenti, ndipo [[Movement for Multi-Party Democracy]] yikathereska [[United National Independence Party]].<br>
* [[2011-09-23|2011]] - [[Michael Sata]] wakasankhika kuŵa pulezidenti wa Zambia.<br>
* [[2021-08-24|2021]] - [[Hakainde Hichilema]] wakasankhika kuŵa pulezidenti wa Zambia kufuma ku [[United Party for National Development]].<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
est8mjhizgiben5f9mla6y89000jbfc
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/5
4
48270
118259
2026-08-02T14:42:06Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Madagascar]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Flag of Madagascar.svg|thumb|left|Mbendela ya [[Madagascar]]]] </div> * [[1896-09-27|1896]] - [[Madagascar]] yikazgoka koloni la [[France]] pamanyuma pa kupoka mazaza gha [[Merina Kingdom|Ufumu wa Merina]].<br> * [[1947-03-29|1947]] - [[Malagasy Uprising|Kugaluka kwa Ŵamalagasy]] kukamba kulimbana na muwuso wa France.<br> * [[1958-10-14|1958]] - Mal..."
118259
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Madagascar]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Flag of Madagascar.svg|thumb|left|Mbendela ya [[Madagascar]]]]
</div>
* [[1896-09-27|1896]] - [[Madagascar]] yikazgoka koloni la [[France]] pamanyuma pa kupoka mazaza gha [[Merina Kingdom|Ufumu wa Merina]].<br>
* [[1947-03-29|1947]] - [[Malagasy Uprising|Kugaluka kwa Ŵamalagasy]] kukamba kulimbana na muwuso wa France.<br>
* [[1958-10-14|1958]] - [[Malagasy Republic|Republika ya Malagasy]] yikakhazikika nga charu chakujilongozga mukati mwa [[French Community]].<br>
* [[1960-06-26|1960]] - [[Madagascar]] yikapokera wanangwa kufuma ku [[France]], ndipo [[Philibert Tsiranana]] wakaŵa pulezidenti wakwamba.<br>
* [[1972-05-13|1972]] - Chipani cha ndale chikaleka muwuso wa [[Philibert Tsiranana]] pamanyuma pa ziwawa na viyowoyero vya ŵanthu.<br>
* [[1975-12-21|1975]] - [[Didier Ratsiraka]] wakamba kuwusa ndipo [[Democratic Republic of Madagascar]] yikakhazikika.<br>
* [[1992-11-25|1992]] - Madagascar yikamba nyengo yiphya ya demokilasi pamanyuma pa mavoti gha pulezidenti na khumbo la dango liphya.<br>
* [[2002-04-29|2002]] - [[Marc Ravalomanana]] wakazomerezgeka kuŵa pulezidenti pamanyuma pa mphindano za visankho.<br>
* [[2009-03-17|2009]] - [[Andry Rajoelina]] wakatora mazaza pamanyuma pa suzgo ya ndale mu Madagascar.<br>
* [[2013-12-20|2013]] - Visankho vya pulezidenti vikachitika, ndipo vikawovwira kuti boma la malango liwelere mu charu.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
8271oz9njzf23c21xnoszm4o0kb4mu4
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/6
4
48271
118260
2026-08-02T14:42:55Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Tajikistan]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Flag of Tajikistan.svg|thumb|left|Mbendela ya [[Tajikistan]]]] </div> * [[1924-10-14|1924]] - [[Tajik Autonomous Soviet Socialist Republic]] yikakhazikika mukati mwa [[Uzbek Soviet Socialist Republic]].<br> * [[1929-10-16|1929]] - [[Tajik Soviet Socialist Republic]] yikapangika ndipo yikazgoka repubulika yakupambana mu [[Soviet Union]].<br> * 1941-06..."
118260
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Tajikistan]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Flag of Tajikistan.svg|thumb|left|Mbendela ya [[Tajikistan]]]]
</div>
* [[1924-10-14|1924]] - [[Tajik Autonomous Soviet Socialist Republic]] yikakhazikika mukati mwa [[Uzbek Soviet Socialist Republic]].<br>
* [[1929-10-16|1929]] - [[Tajik Soviet Socialist Republic]] yikapangika ndipo yikazgoka repubulika yakupambana mu [[Soviet Union]].<br>
* [[1941-06-22|1941]] - Tajikistan yikakhwaskika na [[Eastern Front (World War II)|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]] apo Soviet Union yikanjira mu nkhondo na [[Nazi Germany]].<br>
* [[1991-09-09|1991]] - [[Tajikistan]] yikapharazga wanangwa wake kufuma ku [[Soviet Union]].<br>
* [[1992-05-05|1992]] - [[Tajikistani Civil War|Nkhondo ya mukati ya Tajikistan]] yikamba pakati pa magulu gha ndale na gha chisopa.<br>
* [[1994-11-06|1994]] - [[Emomali Rahmon]] wakasankhika kuŵa pulezidenti wa Tajikistan ndipo dango liphya likazomerezgeka.<br>
* [[1997-06-27|1997]] - Phangano la mtende likasayinika pakati pa boma na ŵakugalukira, kumazga [[Tajikistani Civil War|nkhondo ya mukati]].<br>
* [[1999-11-06|1999]] - [[Emomali Rahmon]] wakasankhikaso kuŵa pulezidenti mu visankho vya charu chose.<br>
* [[2000-01-01|2000]] - Tajikistan yikamba kugwiliskira ntchito ndalama yiphya ya [[Tajikistani somoni|somoni]].<br>
* [[2020-10-11|2020]] - [[Emomali Rahmon]] wakasankhikaso kuŵa pulezidenti wa Tajikistan kwa nyengo yinyake.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
pjxz3orsfoozmdzw23wlmxw2lwn224k
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/7
4
48272
118261
2026-08-02T14:43:24Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Malawi]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Flag of Malawi.svg|thumb|left|Mbendela ya [[Malawi]]]] </div> * [[1891-05-15|1891]] - Boma la [[Britain]] la ku [[Central Africa]] (lero ni [[Malawi]]) likakhazikika ndipo likacemeka [[British Central Africa Protectorate]].<br> * [[1907-08-06|1907]] - [[British Central Africa Protectorate]] yikasinthika zina na kuŵa [[Nyasaland]].<br> * [[1953-08-01|1953]..."
118261
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Malawi]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Flag of Malawi.svg|thumb|left|Mbendela ya [[Malawi]]]]
</div>
* [[1891-05-15|1891]] - Boma la [[Britain]] la ku [[Central Africa]] (lero ni [[Malawi]]) likakhazikika ndipo likacemeka [[British Central Africa Protectorate]].<br>
* [[1907-08-06|1907]] - [[British Central Africa Protectorate]] yikasinthika zina na kuŵa [[Nyasaland]].<br>
* [[1953-08-01|1953]] - [[Nyasaland]] yikamba kuŵa chigaŵa cha [[Federation of Rhodesia and Nyasaland]].<br>
* [[1959-03-03|1959]] - Boma la Britain likamanga [[Hastings Kamuzu Banda]] pa nyengo ya suzgo ya ndale mu Nyasaland.<br>
* [[1963-02-01|1963]] - [[Nyasaland]] yikapokera kujilongozga mukati, ndipo [[Hastings Kamuzu Banda]] wakamba kulongozga boma.<br>
* [[1964-07-06|1964]] - [[Malawi]] yikapokera wanangwa kufuma ku [[United Kingdom|Britain]], ndipo [[Hastings Kamuzu Banda]] wakaŵa nduna yikuru yakwamba.<br>
* [[1966-07-06|1966]] - Malawi yikazgoka [[Republic of Malawi|repubulika]], ndipo [[Hastings Kamuzu Banda]] wakazgoka pulezidenti wakwamba.<br>
* [[1994-05-17|1994]] - [[Bakili Muluzi]] wa [[United Democratic Front (Malawi)|UDF]] wakathereska [[Hastings Kamuzu Banda]] pa visankho vya pulezidenti ndipo boma la vipani vinandi likamba.<br>
* [[2012-04-07|2012]] - [[Joyce Banda]] wakazgoka pulezidenti wa Malawi pamanyuma pa nyifwa ya [[Bingu wa Mutharika]].<br>
* [[2020-06-28|2020]] - [[Lazarus Chakwera]] wakasankhika kuŵa pulezidenti wa Malawi pamanyuma pa visankho viphya vya pulezidenti.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
ewnskkbui2z8fmyuzyvgijo0h7uvp1o
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/8
4
48273
118262
2026-08-02T14:44:16Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[South Africa]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Nelson Mandela 1994.jpg|thumb|left|[[Nelson Mandela]]]]</div> * [[1652-04-06|1652]] - [[Dutch East India Company]] yikakhazikiska malo gha [[Cape Colony]] ku [[Cape Town]], icho chikaŵa chiyambi cha ukoloni wa ku Europe ku South Africa.<br> * [[1795]] - [[Britain]] yikatora [[Cape Colony]] kwa nyengo yakwamba pa nkhondo pakati pa Britain na France.<..."
118262
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[South Africa]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Nelson Mandela 1994.jpg|thumb|left|[[Nelson Mandela]]]]</div>
* [[1652-04-06|1652]] - [[Dutch East India Company]] yikakhazikiska malo gha [[Cape Colony]] ku [[Cape Town]], icho chikaŵa chiyambi cha ukoloni wa ku Europe ku South Africa.<br>
* [[1795]] - [[Britain]] yikatora [[Cape Colony]] kwa nyengo yakwamba pa nkhondo pakati pa Britain na France.<br>
* [[1835]] - Ŵa [[Boer]] ŵakamba [[Great Trek]], kusama kufuma ku Cape Colony kuluta ku vigaŵa vinyake vya kumwera kwa Africa.<br>
* [[1910-05-31]] - [[Union of South Africa]] yikapangika kufuma ku [[Cape Colony]], [[Natal Colony|Natal]], [[Orange Free State]] na [[Transvaal Colony]].<br>
* [[1948]] - Chipani cha [[National Party (South Africa)|National Party]] chikatora mazaza ndipo chikamba ndondomeko ya [[Apartheid]].<br>
[[File:Flag of South Africa.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[South Africa]]]]
* [[1961-05-31]] - [[South Africa]] yikajipharazga kuŵa repubulika ndipo yikafumamo mu [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]].<br>
* [[1990-02-11]] - [[Nelson Mandela]] wakafumiskika mu jele pamanyuma pa kukhala vyaka 27 chifukwa cha kulimbana na [[Apartheid]].<br>
* [[1994-04-27]] - [[South Africa]] yikachita visola vyakwamba vya demokrasia ndipo [[Nelson Mandela]] wakasankhika kuŵa pulezidenti.<br>
* [[1999-06-02]] - [[Thabo Mbeki]] wakasankhika kuŵa pulezidenti wa South Africa pamanyuma pa Mandela.<br>
* [[2009-05-09]] - [[Jacob Zuma]] wakasankhika kuŵa pulezidenti wa South Africa.<br>
* [[2018-02-15]] - [[Cyril Ramaphosa]] wakamba kuwusa.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top: 0.5em; text-align: right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
aetnu6trasyacmdqrv6n4nqxfsxf257
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/9
4
48274
118263
2026-08-02T14:45:15Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Brazil]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Pedro II of Brazil - Brady-Handy.jpg|thumb|left|[[Pedro II of Brazil]]]]</div> * [[1500-04-22|1500]] - [[Pedro Álvares Cabral]] wa ku [[Portugal]] wakafika ku Brazil, ndipo charu ichi chikamba kuŵa chigaŵa cha ufumu wa Portugal.<br> * [[1532]] - Ŵa Portugal ŵakakhazikiska malo ghakwamba gha kuŵikamo ŵanthu ku [[São Vicente, São Paulo|São Vicente]..."
118263
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Brazil]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Pedro II of Brazil - Brady-Handy.jpg|thumb|left|[[Pedro II of Brazil]]]]</div>
* [[1500-04-22|1500]] - [[Pedro Álvares Cabral]] wa ku [[Portugal]] wakafika ku Brazil, ndipo charu ichi chikamba kuŵa chigaŵa cha ufumu wa Portugal.<br>
* [[1532]] - Ŵa Portugal ŵakakhazikiska malo ghakwamba gha kuŵikamo ŵanthu ku [[São Vicente, São Paulo|São Vicente]].<br>
* [[1808]] - Banja la ufumu wa Portugal likasamira ku Brazil chifukwa cha kuwukira kwa [[Napoleon Bonaparte]] ku Europe.<br>
* [[1822-09-07]] - [[Brazil]] yikapharazga wanangwa wake kufuma ku [[Portugal]], ndipo [[Pedro I of Brazil|Pedro I]] wakazgoka themba lakwamba.<br>
* [[1888-05-13]] - [[Lei Áurea|Dango la Golide]] likamara ukapolo mu Brazil.<br>
[[File:Flag of Brazil.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Brazil]]]]
* [[1889-11-15]] - Brazil yikazgoka repubulika pamanyuma pa kugumulika kwa ufumu wa [[Pedro II of Brazil|Pedro II]].<br>
* [[1930]] - [[Getúlio Vargas]] wakatora mazaza ndipo wakalongozga nyengo ya kusintha kwa ndyali mu Brazil.<br>
* [[1964-03-31]] - Gulu la ŵasilikari likagumura boma ndipo nyengo ya muwuso wa ŵasilikari yikamba.<br>
* [[1985]] - Boma la ŵasilikari likamara ndipo Brazil yikamba kuwelera ku demokrasia.<br>
* [[1988-10-05]] - Malango gha sono gha Brazil ghakazomerezgeka.<br>
* [[2003-01-01]] - [[Luiz Inácio Lula da Silva]] wakamba kuŵa pulezidenti wa Brazil.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top: 0.5em; text-align: right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
tl0dyxrnqsv3htc1nablhi4jjx5ji64
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/10
4
48275
118264
2026-08-02T14:47:37Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Japan]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Emperor Meiji 2.jpg|thumb|left|[[Emperor Meiji]]]]</div> * [[660 BC]] - Mwakuyana na ntharika za ku Japan, [[Emperor Jimmu]] wakamba kuwusa nga themba lakwamba la Japan.<br> * [[1185]] - Mu ufumu wa [[Kamakura shogunate|Kamakura]], ŵa [[samurai]] ŵakamba kuŵa na mazaza gha ndyali mu Japan.<br> * [[1603]] - [[Tokugawa Ieyasu]] wakakhazikiska Tokugawa sh..."
118264
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Japan]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Emperor Meiji 2.jpg|thumb|left|[[Emperor Meiji]]]]</div>
* [[660 BC]] - Mwakuyana na ntharika za ku Japan, [[Emperor Jimmu]] wakamba kuwusa nga themba lakwamba la Japan.<br>
* [[1185]] - Mu ufumu wa [[Kamakura shogunate|Kamakura]], ŵa [[samurai]] ŵakamba kuŵa na mazaza gha ndyali mu Japan.<br>
* [[1603]] - [[Tokugawa Ieyasu]] wakakhazikiska [[Tokugawa shogunate]], ndipo nyengo ya mtende wa [[Edo period]] yikamba.<br>
* [[1853]] - Sitima za nkhondo za [[United States]] zakulongozgeka na [[Matthew C. Perry]] zikafika ku Japan, kupangiska kuti charu chitseguke ku vyaru vinyake.<br>
* [[1868]] - [[Meiji Restoration]] yikamba, ndipo mazaza ghakawelera ku ufumu pasi pa [[Emperor Meiji]].<br>
[[File:Flag of Japan.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Japan]]]]
* [[1895-04-17]] - Japan yikathereska [[Qing dynasty|China]] mu [[First Sino-Japanese War]] ndipo yikatora mazaza ghakuru mu East Asia.<br>
* [[1945-08-06]] - [[United States]] yikaponya bomba la nyukiliya pa [[Hiroshima]], ndipo pa [[1945-08-09]] bomba linyake likaponya pa [[Nagasaki]].<br>
* [[1947-05-03]] - Malango ghaphya gha Japan ghakamba kugwira ntchito ndipo charu chikamba ndondomeko ya demokrasia ya sono.<br>
* [[1952-04-28]] - Japan yikawelera kuŵa yakujilongozga pamanyuma pakumalizga muwuso wa ŵasilikari ŵa [[Allied occupation of Japan|Allied]].<br>
* [[1964-10-10]] - [[Tokyo]] yikachita [[1964 Summer Olympics]], kulongora kuweleramo kwa Japan ku vyaru vya pa charu chose.<br>
* [[2019-05-01]] - [[Naruhito]] wakamba kuwusa nga [[Emperor of Japan]] pamanyuma pa kusintha kwa ufumu.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top: 0.5em; text-align: right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
eylfhpdlfqzv6v70xhef3w41na9jm69
118265
118264
2026-08-02T14:48:34Z
Tumbuka Arch
6863
118265
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Japan]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Emperor Meiji 2.jpg|thumb|left|[[Emperor Meiji]]]]</div>
* [[660 BC]] - Mwakuyana na ntharika za ku Japan, [[Emperor Jimmu]] wakamba kuwusa nga themba lakwamba la Japan.<br>
* [[1185]] - Mu ufumu wa [[Kamakura shogunate|Kamakura]], ŵa [[samurai]] ŵakamba kuŵa na mazaza gha ndyali mu Japan.<br>
* [[1603]] - [[Tokugawa Ieyasu]] wakakhazikiska [[Tokugawa shogunate]], ndipo nyengo ya mtende ya [[Edo period]] yikamba.<br>
* [[1853]] - Sitima za nkhondo za [[United States]] zakulongozgeka na [[Matthew C. Perry]] zikafika ku Japan, kupangiska kuti charu chitseguke ku vyaru vinyake.<br>
* [[1868]] - [[Meiji Restoration]] yikamba, ndipo mazaza ghakawelera ku ufumu pasi pa [[Emperor Meiji]].<br>
[[File:Tokyo Tower and Tokyo skyline.jpg|thumb|100px|[[Tokyo]] ni msumba ukuru wa [[Japan]]]]
* [[1895-04-17]] - Japan yikathereska [[Qing dynasty|China]] mu [[First Sino-Japanese War]] ndipo yikatora mazaza ghakuru mu East Asia.<br>
* [[1945-08-06]] - [[United States]] yikaponya bomba la nyukiliya pa [[Hiroshima]], ndipo pa [[1945-08-09]] bomba linyake likaponya pa [[Nagasaki]].<br>
* [[1947-05-03]] - Malango ghaphya gha Japan ghakamba kugwira ntchito ndipo charu chikamba ndondomeko ya demokrasia ya sono.<br>
* [[1952-04-28]] - Japan yikawelera kuŵa yakujilongozga pamanyuma pakumalizga muwuso wa ŵasilikari ŵa [[Allied occupation of Japan|Allied]].<br>
* [[1964-10-10]] - [[Tokyo]] yikachita [[1964 Summer Olympics]], kulongora kuweleramo kwa Japan ku vyaru vya pa charu chose.<br>
* [[2019-05-01]] - [[Naruhito]] wakamba kuwusa nga [[Emperor of Japan]] pamanyuma pa kusintha kwa ufumu.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top: 0.5em; text-align: right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
rk1269ls0lvucwef60k26c71wdjj4aw
118266
118265
2026-08-02T14:49:38Z
Tumbuka Arch
6863
118266
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Japan]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:The Three Unifiers of Japan.jpg|thumb|left|[[Oda Nobunaga]], [[Toyotomi Hideyoshi]] na [[Tokugawa Ieyasu]], awo ŵakamanyikwa nga ni ŵakukoleraniska Japan]]</div>
* [[660 BC]] [[Jimmu]] wakayamba kuwoneka nga ni themba lakwamba la Japan mu mbiri zakale za Japan.<br>
* [[645]] Ndondomeko ya [[Taika Reform|Masinthiro gha Taika]] yikamba, kupangiska boma la pakati mu Japan.<br>
* [[794]] Msumba wa [[Kyoto]] ukazgoka likuru la ufumu wa Japan mu nyengo ya [[Heian period|nyengo ya Heian]].<br>
* [[1185]] [[Minamoto no Yoritomo]] wakamba kuwusa nga ni [[shōgun]], ndipo nyengo ya [[Kamakura shogunate|Kamakura]] yikamba.<br>
* [[1543]] Ŵanthu ŵa ku [[Portugal]] ŵakafika ku Japan ndipo ŵakiza na vilwero vya mfuti.<br>
* [[1603]] [[Tokugawa Ieyasu]] wakamba [[Tokugawa shogunate|ufumu wa Tokugawa]], uwo ukalongozga Japan kwa vyaka pafupifupi 260.<br>
* [[1868]] [[Meiji Restoration|Masinthiro gha Meiji]] ghakamba, ndipo mazaza ghakawelera ku themba la Japan.<br>
* [[1945-08-15]] Japan yikapharazga kuti yimalizga nkhondo ya [[World War II|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]].<br>
* [[1947-05-03]] Malango ghaphya gha Japan ghakamba kugwira ntchito, ghakupanga Japan kuŵa demokilasi ya mazuŵa ghano.<br>
* [[1964-10-10]] Japan yikachita [[1964 Summer Olympics|Maseŵera gha Olimpiki gha 1964]] mu [[Tokyo]], kulongora kukwera kwa chuma chake.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top: 0.5em; text-align: right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
pilh8vkilpssvcgjz5yzyc4tibeujs2
118267
118266
2026-08-02T14:50:35Z
Tumbuka Arch
6863
118267
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Japan]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:The Three Unifiers of Japan.jpg|thumb|left|[[Oda Nobunaga]], [[Toyotomi Hideyoshi]] na [[Tokugawa Ieyasu]], awo ŵakamanyikwa nga ni ŵakukoleraniska Japan]]
</div>
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Flag of Japan.svg|thumb|left|Mbendela ya [[Japan]]]]
</div>
* [[660 BC]] [[Jimmu]] wakayamba kuwoneka nga ni themba lakwamba la Japan mu mbiri zakale za Japan.<br>
* [[645]] Ndondomeko ya [[Taika Reform|Masinthiro gha Taika]] yikamba, kupangiska boma la pakati mu Japan.<br>
* [[794]] Msumba wa [[Kyoto]] ukazgoka likuru la ufumu wa Japan mu nyengo ya [[Heian period|nyengo ya Heian]].<br>
* [[1185]] [[Minamoto no Yoritomo]] wakamba kuwusa nga ni [[shōgun]], ndipo nyengo ya [[Kamakura shogunate|Kamakura]] yikamba.<br>
* [[1543]] Ŵanthu ŵa ku [[Portugal]] ŵakafika ku Japan ndipo ŵakiza na vilwero vya mfuti.<br>
* [[1603]] [[Tokugawa Ieyasu]] wakamba [[Tokugawa shogunate|ufumu wa Tokugawa]], uwo ukalongozga Japan kwa vyaka pafupifupi 260.<br>
* [[1868]] [[Meiji Restoration|Masinthiro gha Meiji]] ghakamba, ndipo mazaza ghakawelera ku themba la Japan.<br>
* [[1945-08-15]] Japan yikapharazga kuti yimalizga nkhondo ya [[World War II|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]].<br>
* [[1947-05-03]] Malango ghaphya gha Japan ghakamba kugwira ntchito, ghakupanga Japan kuŵa demokilasi ya mazuŵa ghano.<br>
* [[1964-10-10]] Japan yikachita [[1964 Summer Olympics|Maseŵera gha Olimpiki gha 1964]] mu [[Tokyo]], kulongora kukwera kwa chuma chake.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top: 0.5em; text-align: right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
17usuvi0ahi299rl9b9wyws6vspbz2f
118268
118267
2026-08-02T14:52:04Z
Tumbuka Arch
6863
118268
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Japan]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:The Three Unifiers of Japan.jpg|thumb|left|[[Oda Nobunaga]], [[Toyotomi Hideyoshi]] na [[Tokugawa Ieyasu]]]]
</div>
* [[660 BC]] - [[Jimmu]] wakuzomerezgeka mu nthano za Japan kuŵa themba lakwamba la Japan.<br>
* [[645]] - [[Taika Reform|Masinthiro gha Taika]] ghakamba, kupangiska ndondomeko yiphya ya boma mu Japan.<br>
* [[794]] - Msumba wa [[Kyoto]] ukazgoka likuru la ufumu wa Japan mu nyengo ya [[Heian period|nyengo ya Heian]].<br>
* [[1185]] - [[Minamoto no Yoritomo]] wakamba kuwusa nga ni [[shōgun]], ndipo [[Kamakura shogunate|shogunate ya Kamakura]] yikakhazikika.<br>
* [[1543]] - Ŵamalonda ŵa ku [[Portugal]] ŵakafika ku Japan ndipo ŵakiza na vilwero vya mfuti.<br>
* [[1603]] - [[Tokugawa Ieyasu]] wakakhazikiska [[Tokugawa shogunate|shogunate ya Tokugawa]], iyo yikawusa Japan kwa vyaka vinandi.<br>
[[File:Flag of Japan.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Japan]]]]
* [[1868]] - [[Meiji Restoration|Masinthiro gha Meiji]] ghakamba, ndipo mazaza ghakawelera ku themba la Japan.<br>
* [[1945-08-15]] - Japan yikapharazga kumalizga nkhondo ya [[World War II|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]].<br>
* [[1947-05-03]] - Malango ghaphya gha Japan ghakamba kugwira ntchito ndipo ghakapanga charu ichi kuŵa demokilasi.<br>
* [[1964-10-10]] - Japan yikachita [[1964 Summer Olympics|Maseŵera gha Olimpiki gha 1964]] mu [[Tokyo]], kulongora kukura kwa chuma chake.<br>
* [[2019-05-01]] - [[Naruhito]] wakamba kuŵa themba la Japan pamanyuma pa nyengo ya [[Akihito]].<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top: 0.5em; text-align: right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
35czsfp9yflxhnxaxpy6os1nqjzepkg
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/11
4
48276
118271
2026-08-02T14:54:26Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[India]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Mahatma Gandhi, portrait.jpg|thumb|left|[[Mahatma Gandhi]]]] </div> * [[2500 BC]] - [[Indus Valley Civilisation|Chitukuko cha Chigwa cha Indus]] chikamba kuŵapo mu vigaŵa ivyo sono ni India na Pakistan.<br> * [[322 BC]] - [[Chandragupta Maurya]] wakakhazikiska [[Maurya Empire|Ufumu wa Maurya]], uwo ukaŵa umoza mwa maufumu ghakwamba ghakurughakuru mu Indi..."
118271
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[India]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Mahatma Gandhi, portrait.jpg|thumb|left|[[Mahatma Gandhi]]]]
</div>
* [[2500 BC]] - [[Indus Valley Civilisation|Chitukuko cha Chigwa cha Indus]] chikamba kuŵapo mu vigaŵa ivyo sono ni India na Pakistan.<br>
* [[322 BC]] - [[Chandragupta Maurya]] wakakhazikiska [[Maurya Empire|Ufumu wa Maurya]], uwo ukaŵa umoza mwa maufumu ghakwamba ghakurughakuru mu India.<br>
* [[268 BC]] - [[Ashoka]] wakamba kuwusa [[Maurya Empire|Ufumu wa Maurya]] ndipo wakafumiska visambizgo vya [[Buddhism|Ubuddha]].<br>
* [[1526]] - [[Babur]] wakakhazikiska [[Mughal Empire|Ufumu wa Mughal]] pamanyuma pa [[First Battle of Panipat|Nkhondo yakwamba ya Panipat]].<br>
* [[1757]] - [[British East India Company]] yikamba kusazgako mazaza ghake mu India pamanyuma pa [[Battle of Plassey|Nkhondo ya Plassey]].<br>
* [[1858]] - Boma la [[United Kingdom|Britain]] likatora mazaza gha India mwakudunjika, ndipo nyengo ya [[British Raj|Ukoloni wa Britain]] yikamba.<br>
[[File:Flag of India.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[India]]]]
* [[1885]] - [[Indian National Congress]] yikakhazikika kuti yilimbire wanangwa wa India.<br>
* [[1947-08-15]] - [[India]] yikapokera wanangwa kufuma ku [[United Kingdom|Britain]], ndipo [[Jawaharlal Nehru]] wakamba kuŵa nduna yikuru yakwamba.<br>
* [[1950-01-26]] - [[Constitution of India|Malango gha India]] ghakamba kugwira ntchito ndipo India yikazgoka repubulika.<br>
* [[1948-01-30]] - [[Mahatma Gandhi]] wakakomeka ku [[New Delhi]] pamanyuma pa kulimbana na ukoloni.<br>
* [[2014-05-26]] - [[Narendra Modi]] wakamba kuŵa nduna yikuru ya India.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em;text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
49qt3axf3tl65xgw2qb368li55ojn2z
118272
118271
2026-08-02T14:54:43Z
Tumbuka Arch
6863
118272
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[India]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Mahatma Gandhi.jpg|thumb|left|[[Mahatma Gandhi]]]]
</div>
* [[2500 BC]] - [[Indus Valley Civilisation|Chitukuko cha Chigwa cha Indus]] chikamba kuŵapo mu vigaŵa ivyo sono ni India na Pakistan.<br>
* [[322 BC]] - [[Chandragupta Maurya]] wakakhazikiska [[Maurya Empire|Ufumu wa Maurya]], uwo ukaŵa umoza mwa maufumu ghakwamba ghakurughakuru mu India.<br>
* [[268 BC]] - [[Ashoka]] wakamba kuwusa [[Maurya Empire|Ufumu wa Maurya]] ndipo wakafumiska visambizgo vya [[Buddhism|Ubuddha]].<br>
* [[1526]] - [[Babur]] wakakhazikiska [[Mughal Empire|Ufumu wa Mughal]] pamanyuma pa [[First Battle of Panipat|Nkhondo yakwamba ya Panipat]].<br>
* [[1757]] - [[British East India Company]] yikamba kusazgako mazaza ghake mu India pamanyuma pa [[Battle of Plassey|Nkhondo ya Plassey]].<br>
* [[1858]] - Boma la [[United Kingdom|Britain]] likatora mazaza gha India mwakudunjika, ndipo nyengo ya [[British Raj|Ukoloni wa Britain]] yikamba.<br>
[[File:Flag of India.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[India]]]]
* [[1885]] - [[Indian National Congress]] yikakhazikika kuti yilimbire wanangwa wa India.<br>
* [[1947-08-15]] - [[India]] yikapokera wanangwa kufuma ku [[United Kingdom|Britain]], ndipo [[Jawaharlal Nehru]] wakamba kuŵa nduna yikuru yakwamba.<br>
* [[1950-01-26]] - [[Constitution of India|Malango gha India]] ghakamba kugwira ntchito ndipo India yikazgoka repubulika.<br>
* [[1948-01-30]] - [[Mahatma Gandhi]] wakakomeka ku [[New Delhi]] pamanyuma pa kulimbana na ukoloni.<br>
* [[2014-05-26]] - [[Narendra Modi]] wakamba kuŵa nduna yikuru ya India.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em;text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
8pfayfrymyumh5s7swg6ly0dpgb18yf
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/12
4
48277
118273
2026-08-02T14:55:23Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Egypt]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Tutankhamun mask.jpg|thumb|left|[[Tutankhamun]]]] </div> * [[3100 BC]] - [[Narmer]] wakagwirizaniska [[Upper Egypt|Egypt ya pachanya]] na [[Lower Egypt|Egypt ya pasi]], kupangiska ufumu wakale wa Egypt.<br> * [[2700 BC]] - Nyengo ya [[Old Kingdom of Egypt|Ufumu Wakale wa Egypt]] yikamba, ndipo ma piramidi ghakamba kuzengereka.<br> * [[2560 BC]] - Great Py..."
118273
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Egypt]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Tutankhamun mask.jpg|thumb|left|[[Tutankhamun]]]]
</div>
* [[3100 BC]] - [[Narmer]] wakagwirizaniska [[Upper Egypt|Egypt ya pachanya]] na [[Lower Egypt|Egypt ya pasi]], kupangiska ufumu wakale wa Egypt.<br>
* [[2700 BC]] - Nyengo ya [[Old Kingdom of Egypt|Ufumu Wakale wa Egypt]] yikamba, ndipo ma piramidi ghakamba kuzengereka.<br>
* [[2560 BC]] - [[Great Pyramid of Giza|Piramidi Likuru la Giza]] likamara kuzengereka mu nyengo ya [[Khufu]].<br>
* [[1550 BC]] - [[New Kingdom of Egypt|Ufumu Uphya wa Egypt]] ukamba, uwo ukaŵa nyengo yakukondwa ya Egypt yakale.<br>
* [[1332 BC]] - [[Tutankhamun]] wakamba kuwusa nga ni pharao wa Egypt.<br>
* [[332 BC]] - [[Alexander the Great]] wakatora Egypt ndipo nyengo ya [[Ptolemaic Kingdom|Ufumu wa Ptolemy]] yikamba.<br>
[[File:Flag of Egypt.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Egypt]]]]
* [[30 BC]] - Egypt yikazgoka chigaŵa cha [[Roman Empire|Ufumu wa Roma]] pamanyuma pa kugonja kwa [[Cleopatra VII]].<br>
* [[1798]] - [[Napoleon Bonaparte]] wakaluta ku Egypt mu [[French campaign in Egypt and Syria|nkhondo ya France ku Egypt]].<br>
* [[1922-02-28]] - [[United Kingdom|Britain]] yikazomerezga wanangwa wa Egypt mwakuyana na fundo zinyake.<br>
* [[1952-07-23]] - [[Egyptian revolution of 1952|Kusintha boma kwa 1952]] kukapangiska kugwa kwa ufumu wa Egypt.<br>
* [[1953-06-18]] - Egypt yikazgoka repubulika ndipo [[Gamal Abdel Nasser]] wakamba kuŵa mulongozgi wakuzirwa.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em;text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
k8c1qox5fvu6l5ds1q9oei5j4fwngfl
118274
118273
2026-08-02T16:29:05Z
Tumbuka Arch
6863
118274
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Egypt]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:BD Weighing of the Heart.jpg|thumb|left|[[Tutankhamun]]]]
</div>
* [[3100 BC]] - [[Narmer]] wakagwirizaniska [[Upper Egypt|Egypt ya pachanya]] na [[Lower Egypt|Egypt ya pasi]], kupangiska ufumu wakale wa Egypt.<br>
* [[2700 BC]] - Nyengo ya [[Old Kingdom of Egypt|Ufumu Wakale wa Egypt]] yikamba, ndipo ma piramidi ghakamba kuzengereka.<br>
* [[2560 BC]] - [[Great Pyramid of Giza|Piramidi Likuru la Giza]] likamara kuzengereka mu nyengo ya [[Khufu]].<br>
* [[1550 BC]] - [[New Kingdom of Egypt|Ufumu Uphya wa Egypt]] ukamba, uwo ukaŵa nyengo yakukondwa ya Egypt yakale.<br>
* [[1332 BC]] - [[Tutankhamun]] wakamba kuwusa nga ni pharao wa Egypt.<br>
* [[332 BC]] - [[Alexander the Great]] wakatora Egypt ndipo nyengo ya [[Ptolemaic Kingdom|Ufumu wa Ptolemy]] yikamba.<br>
[[File:Flag of Egypt.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Egypt]]]]
* [[30 BC]] - Egypt yikazgoka chigaŵa cha [[Roman Empire|Ufumu wa Roma]] pamanyuma pa kugonja kwa [[Cleopatra VII]].<br>
* [[1798]] - [[Napoleon Bonaparte]] wakaluta ku Egypt mu [[French campaign in Egypt and Syria|nkhondo ya France ku Egypt]].<br>
* [[1922-02-28]] - [[United Kingdom|Britain]] yikazomerezga wanangwa wa Egypt mwakuyana na fundo zinyake.<br>
* [[1952-07-23]] - [[Egyptian revolution of 1952|Kusintha boma kwa 1952]] kukapangiska kugwa kwa ufumu wa Egypt.<br>
* [[1953-06-18]] - Egypt yikazgoka repubulika ndipo [[Gamal Abdel Nasser]] wakamba kuŵa mulongozgi wakuzirwa.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em;text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
bkmox9t0ui3n9b4v93m6esnwokxlj14
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/13
4
48278
118275
2026-08-02T16:29:51Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Mexico]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Benito Juarez.jpg|thumb|left|[[Benito Juárez]]]] </div> * [[1325]] - Ŵanthu ŵa [[Mexica|Mexica (Aztec)]] ŵakakhazikiska msumba wa [[Tenochtitlan]], uwo sono ni [[Mexico City]].<br> * [[1519]] - [[Hernán Cortés]] wa ku Spain wakafika ku Mexico, ndipo nkhondo pakati pa Spain na [[Aztec Empire|Ufumu wa Aztec]] yikamba.<br> * [[1521-08-13]] - Spanish c..."
118275
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Mexico]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Benito Juarez.jpg|thumb|left|[[Benito Juárez]]]]
</div>
* [[1325]] - Ŵanthu ŵa [[Mexica|Mexica (Aztec)]] ŵakakhazikiska msumba wa [[Tenochtitlan]], uwo sono ni [[Mexico City]].<br>
* [[1519]] - [[Hernán Cortés]] wa ku Spain wakafika ku Mexico, ndipo nkhondo pakati pa Spain na [[Aztec Empire|Ufumu wa Aztec]] yikamba.<br>
* [[1521-08-13]] - [[Spanish conquest of the Aztec Empire|Spain yikagonjeka Ufumu wa Aztec]] ndipo ukoloni wa Spain mu Mexico ukamba.<br>
* [[1810-09-16]] - [[Miguel Hidalgo y Costilla]] wakamba [[Mexican War of Independence|nkhondo ya wanangwa wa Mexico]] kufuma ku Spain.<br>
* [[1821-09-27]] - [[Mexico]] yikapokera wanangwa kufuma ku Spain ndipo yikazgoka charu chakujiyimira.<br>
* [[1858]] - [[Benito Juárez]] wakamba kuŵa mulongozgi wa Mexico mu nyengo ya [[Reform War|Nkhondo ya Masinthiro]].<br>
[[File:Flag of Mexico.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Mexico]]]]
* [[1910-11-20]] - [[Mexican Revolution|Kusintha boma kwa Mexico]] kukamba, uko kukasintha ndondomeko ya ndyali ya charu.<br>
* [[1917-02-05]] - [[Constitution of Mexico|Malango gha Mexico]] ghaphya ghakazomerezgeka.<br>
* [[1968-10-12]] - [[Mexico City]] yikachita [[1968 Summer Olympics|Maseŵera gha Olimpiki gha 1968]], ghaŵa ghakwamba kuchitika mu Latin America.<br>
* [[1994-01-01]] - [[NAFTA]] yikamba kugwira ntchito pakati pa Mexico, United States na Canada.<br>
* [[2000-12-01]] - [[Vicente Fox]] wakamba kuŵa pulezidenti, kumalizga kuwusa kwa [[Institutional Revolutionary Party|PRI]] kwa vyaka vinandi.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em;text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
4pvvzalxbpvm9owyu2k03p1mgntbhmw
118279
118275
2026-08-02T16:31:19Z
Tumbuka Arch
6863
118279
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Mexico]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Benito Juarez.jpg|100px|left|[[Benito Juárez]]]]
</div>
* [[1325]] - Ŵanthu ŵa [[Mexica|Mexica (Aztec)]] ŵakakhazikiska msumba wa [[Tenochtitlan]], uwo sono ni [[Mexico City]].<br>
* [[1519]] - [[Hernán Cortés]] wa ku Spain wakafika ku Mexico, ndipo nkhondo pakati pa Spain na [[Aztec Empire|Ufumu wa Aztec]] yikamba.<br>
* [[1521-08-13]] - [[Spanish conquest of the Aztec Empire|Spain yikagonjeka Ufumu wa Aztec]] ndipo ukoloni wa Spain mu Mexico ukamba.<br>
* [[1810-09-16]] - [[Miguel Hidalgo y Costilla]] wakamba [[Mexican War of Independence|nkhondo ya wanangwa wa Mexico]] kufuma ku Spain.<br>
* [[1821-09-27]] - [[Mexico]] yikapokera wanangwa kufuma ku Spain ndipo yikazgoka charu chakujiyimira.<br>
* [[1858]] - [[Benito Juárez]] wakamba kuŵa mulongozgi wa Mexico mu nyengo ya [[Reform War|Nkhondo ya Masinthiro]].<br>
[[File:Flag of Mexico.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Mexico]]]]
* [[1910-11-20]] - [[Mexican Revolution|Kusintha boma kwa Mexico]] kukamba, uko kukasintha ndondomeko ya ndyali ya charu.<br>
* [[1917-02-05]] - [[Constitution of Mexico|Malango gha Mexico]] ghaphya ghakazomerezgeka.<br>
* [[1968-10-12]] - [[Mexico City]] yikachita [[1968 Summer Olympics|Maseŵera gha Olimpiki gha 1968]], ghaŵa ghakwamba kuchitika mu Latin America.<br>
* [[1994-01-01]] - [[NAFTA]] yikamba kugwira ntchito pakati pa Mexico, United States na Canada.<br>
* [[2000-12-01]] - [[Vicente Fox]] wakamba kuŵa pulezidenti, kumalizga kuwusa kwa [[Institutional Revolutionary Party|PRI]] kwa vyaka vinandi.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em;text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
d1dpzisx1jmt6kvlkcotmgkqkpwujjq
118280
118279
2026-08-02T16:31:34Z
Tumbuka Arch
6863
118280
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Mexico]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Benito Juarez.jpg|thumb|left|[[Benito Juárez]]]]
</div>
* [[1325]] - Ŵanthu ŵa [[Mexica|Mexica (Aztec)]] ŵakakhazikiska msumba wa [[Tenochtitlan]], uwo sono ni [[Mexico City]].<br>
* [[1519]] - [[Hernán Cortés]] wa ku Spain wakafika ku Mexico, ndipo nkhondo pakati pa Spain na [[Aztec Empire|Ufumu wa Aztec]] yikamba.<br>
* [[1521-08-13]] - [[Spanish conquest of the Aztec Empire|Spain yikagonjeka Ufumu wa Aztec]] ndipo ukoloni wa Spain mu Mexico ukamba.<br>
* [[1810-09-16]] - [[Miguel Hidalgo y Costilla]] wakamba [[Mexican War of Independence|nkhondo ya wanangwa wa Mexico]] kufuma ku Spain.<br>
* [[1821-09-27]] - [[Mexico]] yikapokera wanangwa kufuma ku Spain ndipo yikazgoka charu chakujiyimira.<br>
* [[1858]] - [[Benito Juárez]] wakamba kuŵa mulongozgi wa Mexico mu nyengo ya [[Reform War|Nkhondo ya Masinthiro]].<br>
[[File:Flag of Mexico.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Mexico]]]]
* [[1910-11-20]] - [[Mexican Revolution|Kusintha boma kwa Mexico]] kukamba, uko kukasintha ndondomeko ya ndyali ya charu.<br>
* [[1917-02-05]] - [[Constitution of Mexico|Malango gha Mexico]] ghaphya ghakazomerezgeka.<br>
* [[1968-10-12]] - [[Mexico City]] yikachita [[1968 Summer Olympics|Maseŵera gha Olimpiki gha 1968]], ghaŵa ghakwamba kuchitika mu Latin America.<br>
* [[1994-01-01]] - [[NAFTA]] yikamba kugwira ntchito pakati pa Mexico, United States na Canada.<br>
* [[2000-12-01]] - [[Vicente Fox]] wakamba kuŵa pulezidenti, kumalizga kuwusa kwa [[Institutional Revolutionary Party|PRI]] kwa vyaka vinandi.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em;text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
4pvvzalxbpvm9owyu2k03p1mgntbhmw
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/14
4
48279
118276
2026-08-02T16:30:08Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Greece]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Pericles Pio-Clementino Inv269.jpg|thumb|left|[[Pericles]]]] </div> * [[c. 1600 BC]] - Chitukuko cha [[Mycenaean Greece|Mycenaean]] chikamba kuŵapo mu vigaŵa vya Greece wakale.<br> * [[776 BC]] - [[Ancient Olympic Games|Maseŵera gha Olimpiki gha kale]] ghakamba kuchitikira ku [[Olympia]].<br> * [[508 BC]] - [[Cleisthenes]] wakakhazikiska ndondomeko ya [..."
118276
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Greece]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Pericles Pio-Clementino Inv269.jpg|thumb|left|[[Pericles]]]]
</div>
* [[c. 1600 BC]] - Chitukuko cha [[Mycenaean Greece|Mycenaean]] chikamba kuŵapo mu vigaŵa vya Greece wakale.<br>
* [[776 BC]] - [[Ancient Olympic Games|Maseŵera gha Olimpiki gha kale]] ghakamba kuchitikira ku [[Olympia]].<br>
* [[508 BC]] - [[Cleisthenes]] wakakhazikiska ndondomeko ya [[Athenian democracy|demokilasi ya Athens]].<br>
* [[461 BC]] - [[Pericles]] wakamba kulongozga [[Athens]], ndipo nyengo ya kutukuka kwa chikhalidwe cha Greece yikamba.<br>
* [[338 BC]] - [[Philip II of Macedon|Philip II]] wakagonjeka mizi ya Greece pa [[Battle of Chaeronea|Nkhondo ya Chaeronea]].<br>
* [[336 BC]] - [[Alexander the Great]] wakamba kuwusa [[Macedonia]], ndipo wakamba kukuzga chikoka cha Greece mu vyaru vinandi.<br>
[[File:Flag of Greece.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Greece]]]]
* [[1830-02-03]] - [[Greece]] yikazomerezgeka kuŵa charu chakujiyimira kufuma ku [[Ottoman Empire|Ufumu wa Ottoman]].<br>
* [[1896-04-06]] - [[Athens]] yikachitira [[1896 Summer Olympics|Maseŵera gha Olimpiki gha mazuŵa ghano ghakwamba]].<br>
* [[1940-10-28]] - Greece yikakana pempho la Italy lakuti yijandike mu nkhondo, zuŵa ilo likumanyikwa nga ni [[Ohi Day]].<br>
* [[1974-07-24]] - Demokilasi yikaweleraso mu Greece pamanyuma pa kugwa kwa [[Greek junta|boma la ŵasilikari]].<br>
* [[1981-01-01]] - Greece yikazgoka membala wa [[European Union|Wupu wa European Union]].<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em;text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
ldcxh6y5708672voe6a7zf677nuu4zd
118277
118276
2026-08-02T16:30:27Z
Tumbuka Arch
6863
118277
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Greece]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Pericles Pio-Clementino Inv269.jpg|200px|left|[[Pericles]]]]
</div>
* [[c. 1600 BC]] - Chitukuko cha [[Mycenaean Greece|Mycenaean]] chikamba kuŵapo mu vigaŵa vya Greece wakale.<br>
* [[776 BC]] - [[Ancient Olympic Games|Maseŵera gha Olimpiki gha kale]] ghakamba kuchitikira ku [[Olympia]].<br>
* [[508 BC]] - [[Cleisthenes]] wakakhazikiska ndondomeko ya [[Athenian democracy|demokilasi ya Athens]].<br>
* [[461 BC]] - [[Pericles]] wakamba kulongozga [[Athens]], ndipo nyengo ya kutukuka kwa chikhalidwe cha Greece yikamba.<br>
* [[338 BC]] - [[Philip II of Macedon|Philip II]] wakagonjeka mizi ya Greece pa [[Battle of Chaeronea|Nkhondo ya Chaeronea]].<br>
* [[336 BC]] - [[Alexander the Great]] wakamba kuwusa [[Macedonia]], ndipo wakamba kukuzga chikoka cha Greece mu vyaru vinandi.<br>
[[File:Flag of Greece.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Greece]]]]
* [[1830-02-03]] - [[Greece]] yikazomerezgeka kuŵa charu chakujiyimira kufuma ku [[Ottoman Empire|Ufumu wa Ottoman]].<br>
* [[1896-04-06]] - [[Athens]] yikachitira [[1896 Summer Olympics|Maseŵera gha Olimpiki gha mazuŵa ghano ghakwamba]].<br>
* [[1940-10-28]] - Greece yikakana pempho la Italy lakuti yijandike mu nkhondo, zuŵa ilo likumanyikwa nga ni [[Ohi Day]].<br>
* [[1974-07-24]] - Demokilasi yikaweleraso mu Greece pamanyuma pa kugwa kwa [[Greek junta|boma la ŵasilikari]].<br>
* [[1981-01-01]] - Greece yikazgoka membala wa [[European Union|Wupu wa European Union]].<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em;text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
647outam8iwxrk8il6rkfnf57x63w27
118278
118277
2026-08-02T16:30:46Z
Tumbuka Arch
6863
118278
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Greece]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Pericles Pio-Clementino Inv269.jpg|100px|left|[[Pericles]]]]
</div>
* [[c. 1600 BC]] - Chitukuko cha [[Mycenaean Greece|Mycenaean]] chikamba kuŵapo mu vigaŵa vya Greece wakale.<br>
* [[776 BC]] - [[Ancient Olympic Games|Maseŵera gha Olimpiki gha kale]] ghakamba kuchitikira ku [[Olympia]].<br>
* [[508 BC]] - [[Cleisthenes]] wakakhazikiska ndondomeko ya [[Athenian democracy|demokilasi ya Athens]].<br>
* [[461 BC]] - [[Pericles]] wakamba kulongozga [[Athens]], ndipo nyengo ya kutukuka kwa chikhalidwe cha Greece yikamba.<br>
* [[338 BC]] - [[Philip II of Macedon|Philip II]] wakagonjeka mizi ya Greece pa [[Battle of Chaeronea|Nkhondo ya Chaeronea]].<br>
* [[336 BC]] - [[Alexander the Great]] wakamba kuwusa [[Macedonia]], ndipo wakamba kukuzga chikoka cha Greece mu vyaru vinandi.<br>
[[File:Flag of Greece.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Greece]]]]
* [[1830-02-03]] - [[Greece]] yikazomerezgeka kuŵa charu chakujiyimira kufuma ku [[Ottoman Empire|Ufumu wa Ottoman]].<br>
* [[1896-04-06]] - [[Athens]] yikachitira [[1896 Summer Olympics|Maseŵera gha Olimpiki gha mazuŵa ghano ghakwamba]].<br>
* [[1940-10-28]] - Greece yikakana pempho la Italy lakuti yijandike mu nkhondo, zuŵa ilo likumanyikwa nga ni [[Ohi Day]].<br>
* [[1974-07-24]] - Demokilasi yikaweleraso mu Greece pamanyuma pa kugwa kwa [[Greek junta|boma la ŵasilikari]].<br>
* [[1981-01-01]] - Greece yikazgoka membala wa [[European Union|Wupu wa European Union]].<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em;text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
gdpsw3ebo2jrfrnt0jtpxy2zbfxiubt
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/15
4
48280
118281
2026-08-02T16:32:15Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Ethiopia]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Haile Selassie 1969.jpg|thumb|left|[[Haile Selassie]]]] </div> * [[c. 980 BC]] - Ufumu wakale wa [[Kingdom of D'mt|D'mt]] ukamba kuŵapo mu chigaŵa icho sono ni Ethiopia na Eritrea.<br> * [[1270]] - [[Solomonic dynasty|Mbumba ya Solomoni]] yikamba kuwusa Ethiopia, kudumbika ku nthowa ya ufumu wa kale wa Aksum.<br> * [[1529]] - Ethiopian–Adal War|Nkh..."
118281
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Ethiopia]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Haile Selassie 1969.jpg|thumb|left|[[Haile Selassie]]]]
</div>
* [[c. 980 BC]] - Ufumu wakale wa [[Kingdom of D'mt|D'mt]] ukamba kuŵapo mu chigaŵa icho sono ni Ethiopia na Eritrea.<br>
* [[1270]] - [[Solomonic dynasty|Mbumba ya Solomoni]] yikamba kuwusa Ethiopia, kudumbika ku nthowa ya ufumu wa kale wa Aksum.<br>
* [[1529]] - [[Ethiopian–Adal War|Nkhondo ya Ethiopia na Adal]] yikamba pakati pa Ethiopia na Ufumu wa Adal.<br>
* [[1896-03-01]] - [[Battle of Adwa|Nkhondo ya Adwa]] yikachitika, ndipo Ethiopia yikagonjeka Italy.<br>
* [[1930-11-02]] - [[Haile Selassie]] wakajalikika kuŵa themba la Ethiopia.<br>
* [[1935-10-03]] - [[Second Italo-Ethiopian War|Italy yikamba kuwukira Ethiopia]].<br>
[[File:Flag of Ethiopia.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Ethiopia]]]]
* [[1941]] - Ethiopia yikaweleraso kuŵa yakujiyimira pamanyuma pakuchimbizga ŵasilikari ŵa Italy.<br>
* [[1974-09-12]] - [[Derg|Boma la ŵasilikari la Derg]] likagwetsa Haile Selassie ndipo likatora mazaza.<br>
* [[1991-05-28]] - [[Ethiopian People's Revolutionary Democratic Front]] yikatora mazaza pamanyuma pa kugwa kwa Derg.<br>
* [[1995-08-22]] - [[Constitution of Ethiopia|Malango gha Ethiopia]] ghakamba kugwira ntchito ndipo charu chikasinthika kuŵa repubulika ya boma la mafederal.<br>
* [[2018-04-02]] - [[Abiy Ahmed]] wakamba kuŵa nduna yikuru ya Ethiopia.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em;text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
c3f4vlt1fxpg8wj2g9g642z97vn4ofm
118282
118281
2026-08-02T16:32:26Z
Tumbuka Arch
6863
118282
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Ethiopia]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Haile Selassie.jpg|thumb|left|[[Haile Selassie]]]]
</div>
* [[c. 980 BC]] - Ufumu wakale wa [[Kingdom of D'mt|D'mt]] ukamba kuŵapo mu chigaŵa icho sono ni Ethiopia na Eritrea.<br>
* [[1270]] - [[Solomonic dynasty|Mbumba ya Solomoni]] yikamba kuwusa Ethiopia, kudumbika ku nthowa ya ufumu wa kale wa Aksum.<br>
* [[1529]] - [[Ethiopian–Adal War|Nkhondo ya Ethiopia na Adal]] yikamba pakati pa Ethiopia na Ufumu wa Adal.<br>
* [[1896-03-01]] - [[Battle of Adwa|Nkhondo ya Adwa]] yikachitika, ndipo Ethiopia yikagonjeka Italy.<br>
* [[1930-11-02]] - [[Haile Selassie]] wakajalikika kuŵa themba la Ethiopia.<br>
* [[1935-10-03]] - [[Second Italo-Ethiopian War|Italy yikamba kuwukira Ethiopia]].<br>
[[File:Flag of Ethiopia.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Ethiopia]]]]
* [[1941]] - Ethiopia yikaweleraso kuŵa yakujiyimira pamanyuma pakuchimbizga ŵasilikari ŵa Italy.<br>
* [[1974-09-12]] - [[Derg|Boma la ŵasilikari la Derg]] likagwetsa Haile Selassie ndipo likatora mazaza.<br>
* [[1991-05-28]] - [[Ethiopian People's Revolutionary Democratic Front]] yikatora mazaza pamanyuma pa kugwa kwa Derg.<br>
* [[1995-08-22]] - [[Constitution of Ethiopia|Malango gha Ethiopia]] ghakamba kugwira ntchito ndipo charu chikasinthika kuŵa repubulika ya boma la mafederal.<br>
* [[2018-04-02]] - [[Abiy Ahmed]] wakamba kuŵa nduna yikuru ya Ethiopia.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em;text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
6hdunk4f4zj3mgcf4n346bn994qj4r1
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/17
4
48281
118283
2026-08-02T16:34:26Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[China]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Mao Zedong portrait.jpg|thumb|left|[[Mao Zedong]]]]</div> * [[221 BC]] - [[Qin Shi Huang]] wakakoleraniska vyaru vya China ndipo wakakhazikiska [[Qin dynasty]], ufumu wakwamba wa China wakukolerana.<br> * [[206 BC]] - [[Han dynasty]] yikamba kuwusa ndipo yikazenga maziko gha chikhalidwe cha China.<br> * [[618]] - [[Tang dynasty]] yikamba ndipo China yikazgo..."
118283
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[China]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Mao Zedong portrait.jpg|thumb|left|[[Mao Zedong]]]]</div>
* [[221 BC]] - [[Qin Shi Huang]] wakakoleraniska vyaru vya China ndipo wakakhazikiska [[Qin dynasty]], ufumu wakwamba wa China wakukolerana.<br>
* [[206 BC]] - [[Han dynasty]] yikamba kuwusa ndipo yikazenga maziko gha chikhalidwe cha China.<br>
* [[618]] - [[Tang dynasty]] yikamba ndipo China yikazgoka malo ghakuzirwa gha malonda na chikhalidwe mu Asia.<br>
* [[1271]] - [[Kublai Khan]] wakakhazikiska [[Yuan dynasty]], ufumu wa Ŵamongoli mu China.<br>
* [[1368]] - [[Ming dynasty]] yikamba kuwusa pamanyuma pa kufumiska Ŵamongoli.<br>
* [[1644]] - [[Qing dynasty]] yikatora mazaza ndipo yikaŵa ufumu waumaliro wa China.<br>
[[File:Flag of the People's Republic of China.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[China]]]]
* [[1912-01-01]] - [[Republic of China (1912–1949)|Republic of China]] yikakhazikika pamanyuma pa kugwa kwa Qing dynasty.<br>
* [[1949-10-01]] - [[Mao Zedong]] wakapharazga kukhazikika kwa [[People's Republic of China]].<br>
* [[1978]] - [[Deng Xiaoping]] wakamba ndondomeko za kusintha vya chuma mu China.<br>
* [[2001-12-11]] - China yikanjira mu [[World Trade Organization]].<br>
* [[2013-03-14]] - [[Xi Jinping]] wakasankhika kuŵa pulezidenti wa China.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top: 0.5em; text-align: right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
tslxg8nnliqiixwrfka9wig64isxb2p
118284
118283
2026-08-02T16:34:38Z
Tumbuka Arch
6863
118284
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[China]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Mao Zedong.jpg|thumb|left|[[Mao Zedong]]]]</div>
* [[221 BC]] - [[Qin Shi Huang]] wakakoleraniska vyaru vya China ndipo wakakhazikiska [[Qin dynasty]], ufumu wakwamba wa China wakukolerana.<br>
* [[206 BC]] - [[Han dynasty]] yikamba kuwusa ndipo yikazenga maziko gha chikhalidwe cha China.<br>
* [[618]] - [[Tang dynasty]] yikamba ndipo China yikazgoka malo ghakuzirwa gha malonda na chikhalidwe mu Asia.<br>
* [[1271]] - [[Kublai Khan]] wakakhazikiska [[Yuan dynasty]], ufumu wa Ŵamongoli mu China.<br>
* [[1368]] - [[Ming dynasty]] yikamba kuwusa pamanyuma pa kufumiska Ŵamongoli.<br>
* [[1644]] - [[Qing dynasty]] yikatora mazaza ndipo yikaŵa ufumu waumaliro wa China.<br>
[[File:Flag of the People's Republic of China.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[China]]]]
* [[1912-01-01]] - [[Republic of China (1912–1949)|Republic of China]] yikakhazikika pamanyuma pa kugwa kwa Qing dynasty.<br>
* [[1949-10-01]] - [[Mao Zedong]] wakapharazga kukhazikika kwa [[People's Republic of China]].<br>
* [[1978]] - [[Deng Xiaoping]] wakamba ndondomeko za kusintha vya chuma mu China.<br>
* [[2001-12-11]] - China yikanjira mu [[World Trade Organization]].<br>
* [[2013-03-14]] - [[Xi Jinping]] wakasankhika kuŵa pulezidenti wa China.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top: 0.5em; text-align: right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
0dgyxzif8p4gvtu2ecbq983dfy6rkl8
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/16
4
48282
118285
2026-08-02T16:35:28Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Turkey]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Mustafa Kemal Atatürk.jpg|thumb|left|[[Mustafa Kemal Atatürk]]]]</div> * [[1299]] - [[Osman I]] wakakhazikiska [[Ottoman Empire]], ufumu uwo ukazgoka nkhongono yikuru mu Middle East na Europe.<br> * [[1453-05-29]] - [[Mehmed II]] wakatora [[Constantinople]] ndipo msumba uwu ukazgoka msumba ukuru wa Ottoman Empire.<br> * [[1517]] - Ottoman Empire yikatora..."
118285
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Turkey]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Mustafa Kemal Atatürk.jpg|thumb|left|[[Mustafa Kemal Atatürk]]]]</div>
* [[1299]] - [[Osman I]] wakakhazikiska [[Ottoman Empire]], ufumu uwo ukazgoka nkhongono yikuru mu Middle East na Europe.<br>
* [[1453-05-29]] - [[Mehmed II]] wakatora [[Constantinople]] ndipo msumba uwu ukazgoka msumba ukuru wa Ottoman Empire.<br>
* [[1517]] - Ottoman Empire yikatora [[Egypt]] ndipo ŵa Ottoman ŵakamba kujilamulira nga ni ŵalongozgi ŵa Chisilamu.<br>
* [[1683-09-12]] - Nkhondo ya [[Battle of Vienna]] yikachitika, iyo yikamazga kukura kwa Ottoman Empire ku Europe.<br>
* [[1839]] - [[Tanzimat]] yikamba, ndondomeko ya kusintha kwa boma mu Ottoman Empire.<br>
* [[1914-11-01]] - Ottoman Empire yikanjira mu [[World War I]] ku chigaŵa cha [[Central Powers]].<br>
[[File:Flag of Turkey.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Turkey]]]]
* [[1923-10-29]] - [[Mustafa Kemal Atatürk]] wakakhazikiska [[Republic of Turkey]] pamanyuma pa kugwa kwa Ottoman Empire.<br>
* [[1945]] - Turkey yikanjira mu [[United Nations]] nga ni chalo cha membala.<br>
* [[1952-02-18]] - Turkey yikanjira mu [[NATO]] nga ni membala.<br>
* [[2003-03-14]] - [[Recep Tayyip Erdoğan]] wakamba kuŵa nduna yikuru ya Turkey.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
gyfi65zsbkqjxze09woybsyf911m3ye
118286
118285
2026-08-02T16:36:00Z
Tumbuka Arch
6863
118286
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Turkey]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Ataturk1930s.jpg|thumb|left|[[Mustafa Kemal Atatürk]]]]</div>
* [[1299]] - [[Osman I]] wakakhazikiska [[Ottoman Empire]], ufumu uwo ukazgoka nkhongono yikuru mu Middle East na Europe.<br>
* [[1453-05-29]] - [[Mehmed II]] wakatora [[Constantinople]] ndipo msumba uwu ukazgoka msumba ukuru wa Ottoman Empire.<br>
* [[1517]] - Ottoman Empire yikatora [[Egypt]] ndipo ŵa Ottoman ŵakamba kujilamulira nga ni ŵalongozgi ŵa Chisilamu.<br>
* [[1683-09-12]] - Nkhondo ya [[Battle of Vienna]] yikachitika, iyo yikamazga kukura kwa Ottoman Empire ku Europe.<br>
* [[1839]] - [[Tanzimat]] yikamba, ndondomeko ya kusintha kwa boma mu Ottoman Empire.<br>
* [[1914-11-01]] - Ottoman Empire yikanjira mu [[World War I]] ku chigaŵa cha [[Central Powers]].<br>
[[File:Flag of Turkey.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Turkey]]]]
* [[1923-10-29]] - [[Mustafa Kemal Atatürk]] wakakhazikiska [[Republic of Turkey]] pamanyuma pa kugwa kwa Ottoman Empire.<br>
* [[1945]] - Turkey yikanjira mu [[United Nations]] nga ni chalo cha membala.<br>
* [[1952-02-18]] - Turkey yikanjira mu [[NATO]] nga ni membala.<br>
* [[2003-03-14]] - [[Recep Tayyip Erdoğan]] wakamba kuŵa nduna yikuru ya Turkey.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
csbw0kwubz543ixdx9ixdlr67ew41b1
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/18
4
48283
118287
2026-08-02T16:36:52Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[South Korea]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Kim Il Sung 1950s.jpg|thumb|left|[[Kim Il Sung]]]]</div> * [[2333 BC]] - Malinga na ntharika ya ku Korea, [[Dangun]] wakakhazikiska [[Gojoseon]], ufumu wakale wa ku Korea.<br> * [[668]] - [[Silla]] yikakoleraniska chigaŵa chikuru cha Korea pamanyuma pa kugonja maufumu ghanyake.<br> * [[918]] - [[Wang Geon]] wakakhazikiska [[Goryeo]], ufumu uwo zina l..."
118287
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[South Korea]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Kim Il Sung 1950s.jpg|thumb|left|[[Kim Il Sung]]]]</div>
* [[2333 BC]] - Malinga na ntharika ya ku Korea, [[Dangun]] wakakhazikiska [[Gojoseon]], ufumu wakale wa ku Korea.<br>
* [[668]] - [[Silla]] yikakoleraniska chigaŵa chikuru cha Korea pamanyuma pa kugonja maufumu ghanyake.<br>
* [[918]] - [[Wang Geon]] wakakhazikiska [[Goryeo]], ufumu uwo zina lakuti Korea likufuma.<br>
* [[1392]] - [[Joseon]] yikakhazikika na [[Yi Seong-gye]] ndipo yikawusa Korea kwa vyaka vinandi.<br>
* [[1910-08-29]] - [[Korea under Japanese rule|Korea]] yikazgoka chigaŵa cha [[Empire of Japan]].<br>
[[File:Flag of South Korea.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[South Korea]]]]
* [[1945-08-15]] - Korea yikafwatuka ku ulamuliro wa Japan pamanyuma pa [[World War II]].<br>
* [[1948-08-15]] - [[South Korea]] yikakhazikika nga ni [[First Republic of Korea]].<br>
* [[1950-06-25]] - [[Korean War]] yikamba pakati pa North Korea na South Korea.<br>
* [[1987-10-29]] - Malango ghaphya gha boma la demokrasia ghakazomerezgeka mu South Korea.<br>
* [[2017-05-10]] - [[Moon Jae-in]] wakamba kuwusa nga ni pulezidenti wa South Korea.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
l6189u0bpuoxqd4mdgz1pgu9cxl1f1n
118288
118287
2026-08-02T16:37:07Z
Tumbuka Arch
6863
118288
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[South Korea]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Kim Sung.jpg|thumb|left|[[Kim Il Sung]]]]</div>
* [[2333 BC]] - Malinga na ntharika ya ku Korea, [[Dangun]] wakakhazikiska [[Gojoseon]], ufumu wakale wa ku Korea.<br>
* [[668]] - [[Silla]] yikakoleraniska chigaŵa chikuru cha Korea pamanyuma pa kugonja maufumu ghanyake.<br>
* [[918]] - [[Wang Geon]] wakakhazikiska [[Goryeo]], ufumu uwo zina lakuti Korea likufuma.<br>
* [[1392]] - [[Joseon]] yikakhazikika na [[Yi Seong-gye]] ndipo yikawusa Korea kwa vyaka vinandi.<br>
* [[1910-08-29]] - [[Korea under Japanese rule|Korea]] yikazgoka chigaŵa cha [[Empire of Japan]].<br>
[[File:Flag of South Korea.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[South Korea]]]]
* [[1945-08-15]] - Korea yikafwatuka ku ulamuliro wa Japan pamanyuma pa [[World War II]].<br>
* [[1948-08-15]] - [[South Korea]] yikakhazikika nga ni [[First Republic of Korea]].<br>
* [[1950-06-25]] - [[Korean War]] yikamba pakati pa North Korea na South Korea.<br>
* [[1987-10-29]] - Malango ghaphya gha boma la demokrasia ghakazomerezgeka mu South Korea.<br>
* [[2017-05-10]] - [[Moon Jae-in]] wakamba kuwusa nga ni pulezidenti wa South Korea.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
cyhtuxam2em3l6dei72a8mz889vluv4
118289
118288
2026-08-02T16:37:52Z
Tumbuka Arch
6863
118289
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[South Korea]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:L’Indépendance de la Corée et la Paix-02.jpg|thumb|left|[[Kim Il Sung]]]]</div>
* [[2333 BC]] - Malinga na ntharika ya ku Korea, [[Dangun]] wakakhazikiska [[Gojoseon]], ufumu wakale wa ku Korea.<br>
* [[668]] - [[Silla]] yikakoleraniska chigaŵa chikuru cha Korea pamanyuma pa kugonja maufumu ghanyake.<br>
* [[918]] - [[Wang Geon]] wakakhazikiska [[Goryeo]], ufumu uwo zina lakuti Korea likufuma.<br>
* [[1392]] - [[Joseon]] yikakhazikika na [[Yi Seong-gye]] ndipo yikawusa Korea kwa vyaka vinandi.<br>
* [[1910-08-29]] - [[Korea under Japanese rule|Korea]] yikazgoka chigaŵa cha [[Empire of Japan]].<br>
[[File:Flag of South Korea.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[South Korea]]]]
* [[1945-08-15]] - Korea yikafwatuka ku ulamuliro wa Japan pamanyuma pa [[World War II]].<br>
* [[1948-08-15]] - [[South Korea]] yikakhazikika nga ni [[First Republic of Korea]].<br>
* [[1950-06-25]] - [[Korean War]] yikamba pakati pa North Korea na South Korea.<br>
* [[1987-10-29]] - Malango ghaphya gha boma la demokrasia ghakazomerezgeka mu South Korea.<br>
* [[2017-05-10]] - [[Moon Jae-in]] wakamba kuwusa nga ni pulezidenti wa South Korea.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
iwt8wht9l63sssbk4wsxibs50knhjgk
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/19
4
48284
118290
2026-08-02T16:38:27Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Nigeria]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Nnamdi Azikiwe PC.jpg|thumb|left|[[Nnamdi Azikiwe]]]]</div> * [[1000 BC]] - Mbumba zakale nga ni [[Nok culture]] zikamba kukura mu chigaŵa icho sono ni Nigeria.<br> * [[1472]] - Ŵamalonda ŵa ku Portugal ŵakafika ku mumphepete mwa nyanja ya Nigeria ndipo malonda ghakamba kukura.<br> * [[1804]] - [[Usman dan Fodio]] wakamba [[Fulani War]], ndipo Sokot..."
118290
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Nigeria]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Nnamdi Azikiwe PC.jpg|thumb|left|[[Nnamdi Azikiwe]]]]</div>
* [[1000 BC]] - Mbumba zakale nga ni [[Nok culture]] zikamba kukura mu chigaŵa icho sono ni Nigeria.<br>
* [[1472]] - Ŵamalonda ŵa ku Portugal ŵakafika ku mumphepete mwa nyanja ya Nigeria ndipo malonda ghakamba kukura.<br>
* [[1804]] - [[Usman dan Fodio]] wakamba [[Fulani War]], ndipo [[Sokoto Caliphate]] yikakhazikika.<br>
* [[1861]] - [[Lagos]] yikazgoka chigaŵa cha ulamuliro wa [[British Empire]].<br>
* [[1914]] - Britain yikakoleraniska [[Northern Nigeria Protectorate]] na [[Southern Nigeria Protectorate]] kupanga [[Colony and Protectorate of Nigeria]].<br>
* [[1960-10-01]] - [[Nigeria]] yikapokera wanangwa kufuma ku [[United Kingdom]].<br>
[[File:Flag of Nigeria.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Nigeria]]]]
* [[1963-10-01]] - Nigeria yikazgoka repubulika ndipo [[Nnamdi Azikiwe]] wakazgoka pulezidenti wakwamba.<br>
* [[1967-05-30]] - [[Biafra]] yikapharazga kujiyimira, ndipo [[Nigerian Civil War]] yikamba.<br>
* [[1999-05-29]] - Boma la ŵasilikari likamara ndipo Nigeria yikawelera ku demokrasia.<br>
* [[2015-05-29]] - [[Muhammadu Buhari]] wakamba kuwusa nga ni pulezidenti wa Nigeria.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
21garfl8i6ro4agwdgsvnigz4olmqkh
118291
118290
2026-08-02T16:38:40Z
Tumbuka Arch
6863
118291
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Nigeria]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Nnamdi Azikiwe.jpg|thumb|left|[[Nnamdi Azikiwe]]]]</div>
* [[1000 BC]] - Mbumba zakale nga ni [[Nok culture]] zikamba kukura mu chigaŵa icho sono ni Nigeria.<br>
* [[1472]] - Ŵamalonda ŵa ku Portugal ŵakafika ku mumphepete mwa nyanja ya Nigeria ndipo malonda ghakamba kukura.<br>
* [[1804]] - [[Usman dan Fodio]] wakamba [[Fulani War]], ndipo [[Sokoto Caliphate]] yikakhazikika.<br>
* [[1861]] - [[Lagos]] yikazgoka chigaŵa cha ulamuliro wa [[British Empire]].<br>
* [[1914]] - Britain yikakoleraniska [[Northern Nigeria Protectorate]] na [[Southern Nigeria Protectorate]] kupanga [[Colony and Protectorate of Nigeria]].<br>
* [[1960-10-01]] - [[Nigeria]] yikapokera wanangwa kufuma ku [[United Kingdom]].<br>
[[File:Flag of Nigeria.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Nigeria]]]]
* [[1963-10-01]] - Nigeria yikazgoka repubulika ndipo [[Nnamdi Azikiwe]] wakazgoka pulezidenti wakwamba.<br>
* [[1967-05-30]] - [[Biafra]] yikapharazga kujiyimira, ndipo [[Nigerian Civil War]] yikamba.<br>
* [[1999-05-29]] - Boma la ŵasilikari likamara ndipo Nigeria yikawelera ku demokrasia.<br>
* [[2015-05-29]] - [[Muhammadu Buhari]] wakamba kuwusa nga ni pulezidenti wa Nigeria.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
an76wo4g5o177gboj327qgpcvk3pniw
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/20
4
48285
118292
2026-08-02T16:39:04Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Argentina]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:José de San Martín (retrato, c.1828).jpg|thumb|left|[[José de San Martín]]]]</div> * [[1580]] - [[Buenos Aires]] yikakhazikikaso na ŵa Spain ndipo yikazgoka malo ghakuzirwa gha malonda.<br> * [[1776]] - [[Viceroyalty of the Río de la Plata]] yikakhazikika na Spain, ndipo Buenos Aires yikazgoka msumba ukuru.<br> * [[1810-05-25]] - [[May Revolution]..."
118292
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Argentina]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:José de San Martín (retrato, c.1828).jpg|thumb|left|[[José de San Martín]]]]</div>
* [[1580]] - [[Buenos Aires]] yikakhazikikaso na ŵa Spain ndipo yikazgoka malo ghakuzirwa gha malonda.<br>
* [[1776]] - [[Viceroyalty of the Río de la Plata]] yikakhazikika na Spain, ndipo Buenos Aires yikazgoka msumba ukuru.<br>
* [[1810-05-25]] - [[May Revolution]] yikachitika ndipo gulu la Argentina likamba kujilamulira kufuma ku Spain.<br>
* [[1812]] - [[Manuel Belgrano]] wakagadzira [[Flag of Argentina|mbendela ya Argentina]] mu nkhondo ya wanangwa.<br>
* [[1816-07-09]] - Argentina yikapharazga wanangwa wake kufuma ku Spain pa [[Congress of Tucumán]].<br>
[[File:Flag of Argentina.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Argentina]]]]
* [[1817]] - [[José de San Martín]] wakalongozga nkhondo ya kuwombola [[Chile]] na vyaru vinyake vya ku South America.<br>
* [[1853]] - [[Argentine Constitution of 1853|Malango ghakwamba gha Argentina]] ghakazomerezgeka.<br>
* [[1946-06-04]] - [[Juan Perón]] wakamba kuŵa pulezidenti wa Argentina.<br>
* [[1983-12-10]] - Argentina yikawelera ku boma la demokrasia pamanyuma pa ulamuliro wa ŵasilikari.<br>
* [[2023-12-10]] - [[Javier Milei]] wakamba kuwusa nga ni pulezidenti wa Argentina.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
07t86x423pl171i8rj3ilpeboy1ia6d
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/21
4
48286
118293
2026-08-02T16:40:18Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Canada]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:John A Macdonald.jpg|thumb|left|[[John A. Macdonald]]]]</div> * [[1000]] - Ŵa [[Norsemen]] ŵakafika ku [[L'Anse aux Meadows]] mu Newfoundland, malo ghakwamba gha ŵa ku Europe mu North America.<br> * [[1534]] - [[Jacques Cartier]] wakafika ku Canada ndipo wakadumba charu ichi chifukwa cha France.<br> * [[1608]] - [[Samuel de Champlain]] wakakhazikiska ..."
118293
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Canada]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:John A Macdonald.jpg|thumb|left|[[John A. Macdonald]]]]</div>
* [[1000]] - Ŵa [[Norsemen]] ŵakafika ku [[L'Anse aux Meadows]] mu Newfoundland, malo ghakwamba gha ŵa ku Europe mu North America.<br>
* [[1534]] - [[Jacques Cartier]] wakafika ku Canada ndipo wakadumba charu ichi chifukwa cha France.<br>
* [[1608]] - [[Samuel de Champlain]] wakakhazikiska [[Quebec City]], malo ghakuzirwa gha ŵa France mu Canada.<br>
* [[1763]] - [[Treaty of Paris (1763)|Treaty of Paris]] yikamalizga [[Seven Years' War]] ndipo Britain yikatora ulamuliro wa Canada kufuma ku France.<br>
* [[1867-07-01]] - [[Canadian Confederation]] yikakhazikika ndipo [[Dominion of Canada]] yikapangika.<br>
[[File:Flag of Canada.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Canada]]]]
* [[1870]] - [[Manitoba]] yikanjira mu Canada nga ni chigaŵa chakwamba pamanyuma pa Confederation.<br>
* [[1926]] - [[Balfour Declaration of 1926|Balfour Declaration]] yikazomerezga kuti Canada na ma dominion ghanyake ghakujilamulira mu [[British Empire]].<br>
* [[1931]] - [[Statute of Westminster 1931]] yikapa Canada mazaza ghakukwana gha kupanga malango ghake.<br>
* [[1982-04-17]] - [[Constitution Act, 1982]] yikazomerezgeka ndipo Canada yikatora malango ghake kufuma ku Britain.<br>
* [[2015-11-04]] - [[Justin Trudeau]] wakamba kuwusa nga ni nduna yikuru ya Canada.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
1lp36qrnxtz4qndf8dygghbcn9673yy
118294
118293
2026-08-02T16:41:28Z
Tumbuka Arch
6863
118294
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Canada]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Laura Secord warns Fitzgibbons, 1813.jpg|thumb|left|[[Laura Secord]]]]</div>
* [[1000]] - Ŵa [[Norsemen]] ŵakafika ku [[L'Anse aux Meadows]] mu Newfoundland, malo ghakwamba gha ŵa ku Europe mu North America.<br>
* [[1534]] - [[Jacques Cartier]] wakafika ku Canada ndipo wakadumba charu ichi chifukwa cha France.<br>
* [[1608]] - [[Samuel de Champlain]] wakakhazikiska [[Quebec City]], malo ghakuzirwa gha ŵa France mu Canada.<br>
* [[1763]] - [[Treaty of Paris (1763)|Treaty of Paris]] yikamalizga [[Seven Years' War]] ndipo Britain yikatora ulamuliro wa Canada kufuma ku France.<br>
* [[1867-07-01]] - [[Canadian Confederation]] yikakhazikika ndipo [[Dominion of Canada]] yikapangika.<br>
[[File:Flag of Canada.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Canada]]]]
* [[1870]] - [[Manitoba]] yikanjira mu Canada nga ni chigaŵa chakwamba pamanyuma pa Confederation.<br>
* [[1926]] - [[Balfour Declaration of 1926|Balfour Declaration]] yikazomerezga kuti Canada na ma dominion ghanyake ghakujilamulira mu [[British Empire]].<br>
* [[1931]] - [[Statute of Westminster 1931]] yikapa Canada mazaza ghakukwana gha kupanga malango ghake.<br>
* [[1982-04-17]] - [[Constitution Act, 1982]] yikazomerezgeka ndipo Canada yikatora malango ghake kufuma ku Britain.<br>
* [[2015-11-04]] - [[Justin Trudeau]] wakamba kuwusa nga ni nduna yikuru ya Canada.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
88eq2f5vtm6h4eig4yu2js6v1yenda4
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/22
4
48287
118295
2026-08-02T16:41:59Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Australia]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Captain James Cook by Nathaniel Dance-Holland.jpg|thumb|left|[[James Cook]]]]</div> * [[60,000 BC]] - Ŵanthu ŵakwamba ŵa [[Aboriginal Australians|Aboriginal]] ŵakafika ku Australia ndipo ŵakamba kukhala mu charu ichi.<br> * [[1606]] - [[Willem Janszoon]] wakazgoka Mzungu wakwamba wakumanyikwa kuti wakafika ku Australia.<br> * [[1770-04-29]] - Jam..."
118295
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Australia]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Captain James Cook by Nathaniel Dance-Holland.jpg|thumb|left|[[James Cook]]]]</div>
* [[60,000 BC]] - Ŵanthu ŵakwamba ŵa [[Aboriginal Australians|Aboriginal]] ŵakafika ku Australia ndipo ŵakamba kukhala mu charu ichi.<br>
* [[1606]] - [[Willem Janszoon]] wakazgoka Mzungu wakwamba wakumanyikwa kuti wakafika ku Australia.<br>
* [[1770-04-29]] - [[James Cook]] wakafika ku mumphepete mwa kumafumiro gha dazi kwa Australia ndipo wakadumba charu ichi ku Britain.<br>
* [[1788-01-26]] - [[First Fleet]] yikafika ku [[Sydney Cove]] ndipo malo ghakwamba gha ŵakwendeska jele gha Britain ghakakhazikika.<br>
* [[1851]] - [[Australian gold rushes|Nkhondo ya golide]] yikamba ndipo ŵanthu ŵanandi ŵakasamira ku Australia.<br>
[[File:Flag of Australia.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Australia]]]]
* [[1901-01-01]] - [[Federation of Australia]] yikakhazikika ndipo maufumu ghankhondi na limoza ghakakolerana kupanga charu.<br>
* [[1915-04-25]] - Ŵasilikari ŵa Australia ŵakanjira mu [[Gallipoli campaign]] mu [[World War I]].<br>
* [[1942]] - Australia yikamba kuŵa chigaŵa chakuzirwa cha nkhondo ya [[Pacific War]] mu [[World War II]].<br>
* [[1986-03-03]] - [[Australia Act 1986]] yikamalizga ubwezi wa malango pakati pa Australia na Britain.<br>
* [[2013-09-18]] - [[Tony Abbott]] wakamba kuwusa nga ni nduna yikuru ya Australia.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
oldcpm6gwlsl71qsq4kq3vb7n4oexe4
118296
118295
2026-08-02T16:42:12Z
Tumbuka Arch
6863
118296
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Australia]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Captain James Cook.jpg|thumb|left|[[James Cook]]]]</div>
* [[60,000 BC]] - Ŵanthu ŵakwamba ŵa [[Aboriginal Australians|Aboriginal]] ŵakafika ku Australia ndipo ŵakamba kukhala mu charu ichi.<br>
* [[1606]] - [[Willem Janszoon]] wakazgoka Mzungu wakwamba wakumanyikwa kuti wakafika ku Australia.<br>
* [[1770-04-29]] - [[James Cook]] wakafika ku mumphepete mwa kumafumiro gha dazi kwa Australia ndipo wakadumba charu ichi ku Britain.<br>
* [[1788-01-26]] - [[First Fleet]] yikafika ku [[Sydney Cove]] ndipo malo ghakwamba gha ŵakwendeska jele gha Britain ghakakhazikika.<br>
* [[1851]] - [[Australian gold rushes|Nkhondo ya golide]] yikamba ndipo ŵanthu ŵanandi ŵakasamira ku Australia.<br>
[[File:Flag of Australia.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Australia]]]]
* [[1901-01-01]] - [[Federation of Australia]] yikakhazikika ndipo maufumu ghankhondi na limoza ghakakolerana kupanga charu.<br>
* [[1915-04-25]] - Ŵasilikari ŵa Australia ŵakanjira mu [[Gallipoli campaign]] mu [[World War I]].<br>
* [[1942]] - Australia yikamba kuŵa chigaŵa chakuzirwa cha nkhondo ya [[Pacific War]] mu [[World War II]].<br>
* [[1986-03-03]] - [[Australia Act 1986]] yikamalizga ubwezi wa malango pakati pa Australia na Britain.<br>
* [[2013-09-18]] - [[Tony Abbott]] wakamba kuwusa nga ni nduna yikuru ya Australia.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
0ajghw4lk6one8tjci5h266zx6pk262
118356
118296
2026-08-03T11:54:36Z
Tumbuka Arch
6863
118356
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Australia]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em"> Libwe lakupenta la Bradshaw]]]]</div>
* [[60,000 BC]] - Ŵanthu ŵakwamba ŵa [[Aboriginal Australians|Aboriginal]] ŵakafika ku Australia ndipo ŵakamba kukhala mu charu ichi.<br>
* [[1606]] - [[Willem Janszoon]] wakazgoka Mzungu wakwamba wakumanyikwa kuti wakafika ku Australia.<br>
* [[1770-04-29]] - [[James Cook]] wakafika ku mumphepete mwa kumafumiro gha dazi kwa Australia ndipo wakadumba charu ichi ku Britain.<br>
* [[1788-01-26]] - [[First Fleet]] yikafika ku [[Sydney Cove]] ndipo malo ghakwamba gha ŵakwendeska jele gha Britain ghakakhazikika.<br>
* [[1851]] - [[Australian gold rushes|Nkhondo ya golide]] yikamba ndipo ŵanthu ŵanandi ŵakasamira ku Australia.<br>
[[File:Flag of Australia.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Australia]]]]
* [[1901-01-01]] - [[Federation of Australia]] yikakhazikika ndipo maufumu ghankhondi na limoza ghakakolerana kupanga charu.<br>
* [[1915-04-25]] - Ŵasilikari ŵa Australia ŵakanjira mu [[Gallipoli campaign]] mu [[World War I]].<br>
* [[1942]] - Australia yikamba kuŵa chigaŵa chakuzirwa cha nkhondo ya [[Pacific War]] mu [[World War II]].<br>
* [[1986-03-03]] - [[Australia Act 1986]] yikamalizga ubwezi wa malango pakati pa Australia na Britain.<br>
* [[2013-09-18]] - [[Tony Abbott]] wakamba kuwusa nga ni nduna yikuru ya Australia.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
m917ygu3y7997bv1l3mda8tymeo5sgp
118357
118356
2026-08-03T11:55:29Z
Tumbuka Arch
6863
118357
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Australia]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Bradshaw rock paintings.jpg|thumb|left|[[Libwe lakupenta la Bradshaw]]]]</div>
* [[60,000 BC]] - Ŵanthu ŵakwamba ŵa [[Aboriginal Australians|Aboriginal]] ŵakafika ku Australia ndipo ŵakamba kukhala mu charu ichi.<br>
* [[1606]] - [[Willem Janszoon]] wakazgoka Mzungu wakwamba wakumanyikwa kuti wakafika ku Australia.<br>
* [[1770-04-29]] - [[James Cook]] wakafika ku mumphepete mwa kumafumiro gha dazi kwa Australia ndipo wakadumba charu ichi ku Britain.<br>
* [[1788-01-26]] - [[First Fleet]] yikafika ku [[Sydney Cove]] ndipo malo ghakwamba gha ŵakwendeska jele gha Britain ghakakhazikika.<br>
* [[1851]] - [[Australian gold rushes|Nkhondo ya golide]] yikamba ndipo ŵanthu ŵanandi ŵakasamira ku Australia.<br>
[[File:Flag of Australia.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Australia]]]]
* [[1901-01-01]] - [[Federation of Australia]] yikakhazikika ndipo maufumu ghankhondi na limoza ghakakolerana kupanga charu.<br>
* [[1915-04-25]] - Ŵasilikari ŵa Australia ŵakanjira mu [[Gallipoli campaign]] mu [[World War I]].<br>
* [[1942]] - Australia yikamba kuŵa chigaŵa chakuzirwa cha nkhondo ya [[Pacific War]] mu [[World War II]].<br>
* [[1986-03-03]] - [[Australia Act 1986]] yikamalizga ubwezi wa malango pakati pa Australia na Britain.<br>
* [[2013-09-18]] - [[Tony Abbott]] wakamba kuwusa nga ni nduna yikuru ya Australia.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
cgzrjgs196mzjraopmxjv9kis8z9anw
Wikipedia:Kasi mukumanya mu ChiTumbuka?/Ogasiti/2
4
48288
118297
2026-08-02T17:25:11Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "{{main page image/DYK|image=Mozambiki wana.jpeg|caption=Wanawa sukulu}} * ...viliŵa vya miphyephye ku Zambia vingakura nga ni nyumba. Ndipo pali malo ghakukwana kuti munthu wangakwerapo? * ... kuti [[Mozambique]] ndico pera caru pa caru cose capasi ico pa ndembera yake pali futi, zina lake ni AK-47 Kalashinkov? Cimanyikwiro ca kuvikilira, kuŵa maso, ndiposo kutimbana kwa nyengo yitali kuti tiŵe ŵanangwa ndiposo kuti tijiyimire tekha. Mu 1505, ŵanthu ŵa ku Mozambiq..."
118297
wikitext
text/x-wiki
{{main page image/DYK|image=Mozambiki wana.jpeg|caption=Wanawa sukulu}}
* ...viliŵa vya miphyephye ku Zambia vingakura nga ni nyumba. Ndipo pali malo ghakukwana kuti munthu wangakwerapo?
* ... kuti [[Mozambique]] ndico pera caru pa caru cose capasi ico pa ndembera yake pali futi, zina lake ni AK-47 Kalashinkov? Cimanyikwiro ca kuvikilira, kuŵa maso, ndiposo kutimbana kwa nyengo yitali kuti tiŵe ŵanangwa ndiposo kuti tijiyimire tekha. Mu 1505, ŵanthu ŵa ku Mozambique ŵakakolereka na Ŵaphwitikizi ndipo ŵakakhala mu caru ici pa uzga kwa vilimika 470.
* ... kuti zina linyake la Victoria Falls ni Mosi-oa-Tunya?
* ... kuti mu [[Afilika]] kuli vyaru 54? Vinyake mwa vyaru ivi ni [[Egypt]], [[Kenya]], [[Nigeria]], na [[Ethiopia]].
* ... kuti Chipululu cha Sahara ndicho ntchikuru chomene pa charu chose chapasi? Cirwa ici cili pa malo ghatatu pa mapopa ghakurughakuru pa caru cose capasi, ndipo cikuluska mapopa gha ku Antarctica na kumpoto kwa Arctic pera.
* ... kuti Mlonga wa Nile ndiwo utali comene pa caru cose capasi, nangauli ŵanthu ŵanyake ŵakuti mlonga wa Amazon utali comene? Mlonga uwu ukusolota mu vyaru vinandi vya mu Africa, ndipo ndiwo ukupeleka maji ku vyaru vya [[Egypt]], [[Sudan]], na [[South Sudan.]]
* ... Nyengo zinyake caru ca Africa cikucemeka kuti Ciphukutu ca Ŵanthu cifukwa ca viswaswa vinandi, ivyo vikulongora kuti ŵanthu ŵakwamba ŵakababikira mu caru ici. Ŵanthu aŵa ndiwo ŵakaŵako pambere ŵanthu ŵandalengeke, ndipo ndimo tiliri nase.
* ... kuti Chiarabu ndicho chikuyowoyeka comene mu Africa.
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top: 0.5em; text-align: right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>
96ak0l8dtmpfdtldpo3rqhvzjb4uld2
Wikipedia:Nkhani za mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/2
4
48289
118298
2026-08-02T17:25:54Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Ku South Korea, ŵanthu 40 ŵali kufwa ndipo ŵanyake 6 ŵakusoŵa chifukwa cha kusefukila kwa maji.[[2023 Kusefukila kwa maji ku South Korea|vinandi...]] * Ku United States, ŵantchito ŵa SAG-AFTRA ŵakamba kugwira nchito, ndipo ŵakakolerana na ŵalembi ŵa Writers Guild of America nakunyanyala kwa kulongolela.[[2023 SAG-AFTRA strike|vinandi...]] [[File:South Korean flooding picture one.png|thumb|150px|Kusefukila kwa maji ku Korea]] * [[Milan Kundera]], uyo waka..."
118298
wikitext
text/x-wiki
* Ku South Korea, ŵanthu 40 ŵali kufwa ndipo ŵanyake 6 ŵakusoŵa chifukwa cha kusefukila kwa maji.[[2023 Kusefukila kwa maji ku South Korea|vinandi...]]
* Ku United States, ŵantchito ŵa SAG-AFTRA ŵakamba kugwira nchito, ndipo ŵakakolerana na ŵalembi ŵa Writers Guild of America nakunyanyala kwa kulongolela.[[2023 SAG-AFTRA strike|vinandi...]]
[[File:South Korean flooding picture one.png|thumb|150px|Kusefukila kwa maji ku Korea]]
* [[Milan Kundera]], uyo wakaŵa mulembi wa ku [[Czech]] na [[France]], wali kufwa na vilimika 94.
* Mu Netherlands, boma la boma likamara ndipo nduna yikuru Mark Rutte yikapharazga kuti yikukhumba kufumamo.
spsxs1uw3nqu9mzuv1j6duu4fhq16el
Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/2
4
48290
118299
2026-08-02T17:26:55Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "[[File:Namibia_(orthographic_projection).svg|thumb|150px|[[Namibia]]]] {{ALG}} ● {{ANG}} ● {{BEN}} ● {{BOT}} ● {{BFA}} ● {{BDI}} ● {{CMR}} ● {{flag|Canary Islands}} ● {{CPV}} ● {{CAF}} ● {{flag|Chad}} ● {{COM}} ● {{flag|Côte d'Ivoire}} ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}} ● {{DJI}} ● {{EGY}} ● {{flag|Equatorial G..."
118299
wikitext
text/x-wiki
[[File:Namibia_(orthographic_projection).svg|thumb|150px|[[Namibia]]]]
{{ALG}} ●
{{ANG}} ●
{{BEN}} ●
{{BOT}} ●
{{BFA}} ●
{{BDI}} ●
{{CMR}} ●
{{flag|Canary Islands}} ●
{{CPV}} ●
{{CAF}} ●
{{flag|Chad}} ●
{{COM}} ●
{{flag|Côte d'Ivoire}} ●
{{flag|Democratic Republic of the Congo}} ●
{{DJI}} ●
{{EGY}} ●
{{flag|Equatorial Guinea}} ●
{{flag|Eritrea}} ●
{{flag|Eswatini}} ●
{{ETH}} ●
{{GAB}} ●
{{flag|Gambia}} ●
{{GHA}} ●
{{GUI}} ●
{{GNB}} ●
{{KEN}} ●
{{LES}} ●
{{LBR}} ●
{{LBY}} ●
{{MDG}} ●
{{MWI}} ●
{{flag|Mali}} ●
{{flag|Mauritania}} ●
{{MRI}} ●
{{flag|Mayotte}} ●
{{flag|Morocco}} ●
{{MOZ}} ●
{{NAM}} ●
{{NER}} ●
{{NGR}} ●
{{flag|Republic of Congo|Congo}} ●
{{REU}} ●
{{RWA}} ●
{{flag|Saint Helena}} ●
{{STP}} ●
{{SEN}} ●
{{SEY}} ●
{{SLE}} ●
{{SOM}} ●
{{RSA}} ●
{{SDN}} ●
{{SSD}} ●
{{TAN}} ●
{{TOG}} ●
{{TUN}} ●
{{UGA}} ●
{{flag|Western Sahara}} ●
{{ZAM}} ●
{{ZIM}}
<!---------------------------------------------->
<!---------------------------------------------->
<noinclude>[[Category:Wikipedia vyaru vyamu Afilika]]</noinclude>
jx4shjfb1ha9wdsbpx5umqmvawbjnt1
Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/2
4
48291
118300
2026-08-02T17:27:31Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Durdle Door Overview.jpg|400px|Durdle Door]] |Chipilala cha khomo chakuchemeka [[Durdle Door]] (panji kuti Durdle Dor) ni malo agho ghali pamaji pa [[Jurassic Coast]] kufupi na [[Lulworth, Dorset]], [[England]]. Palije mabuku ghakwambilira agho ghakulongoso..."
118300
wikitext
text/x-wiki
{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0"
|{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Durdle Door Overview.jpg|400px|Durdle Door]]
|Chipilala cha khomo chakuchemeka [[Durdle Door]] (panji kuti Durdle Dor) ni malo agho ghali pamaji pa [[Jurassic Coast]] kufupi na [[Lulworth, Dorset]], [[England]]. Palije mabuku ghakwambilira agho ghakulongosora vya chiwunjiko ichi, nangauli chili na zina ilo likwenera kuti likaŵako vyaka vyakujumpha 1,000 ivyo vyajumpha. Kuumaliro wa vyaka vya m'ma 1800, pakalembeka mazgu ghakuti "mphete yikuru ya Durdle-rock Door". Mu 1811 mapu ghakwambilira gha Ordnance Survey gha malo agha ghakaŵa na zina lakuti "Dirdale Door". Durdle yikufuma ku lizgu la [[Chingelezi]] chakale lakuti thirl, kung'anamura kujima, kuchima panji kuchimba, icho chikufuma ku lizgu lakuti thyrel, kung'anamura chibowo.
<br>
Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/16|Balambala]] — [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/15|Tulsi]] — [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/14|Mircha]]
|}
<noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka|16]]</noinclude>
rkskblaz7i7uibrhas4wud0usyi716a
Template:Chikaya chikulu demo 2
10
48292
118301
2026-08-02T17:29:34Z
Tumbuka Arch
6863
demo
118301
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Wikipedia:Main Page/styles.css" />
{{Bas bet header}}
<div id="mp-upper">
<div id="mp-left" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-tfa-h2" class="mp-h2">[[Fayl:Potd-logo.svg|30px]] [[Wikipedia:Kún súwreti|Kúnniń saylandı súwreti]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{Potd|width=500}}</div>
<h2 id="mp-dyk-h2" class="mp-h2">[[Fayl:HSDagensdatum.svg|30px]] [[Wikipedia:Kalendar|Wiki-kalendar]]: [[{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{Bas bet/Kalendar/{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}}}<div style="text-align:right;font-size:90%; ">''[[Template:Bas bet/Kalendar/{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}|Ózgertiw]]''</div></div>
<h2 id="mp-dyk-h2" class="mp-h2">[[Fayl:Motd-logo 02.svg|30px]] [[Wikipedia:Kúnniń multimediası|Kúnniń saylandı multimediası]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{Motd|width=500}}</div>
</div>
<div id="mp-right" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-itn-h2" class="mp-h2">[[Fayl:HSUtvald.svg|30px]] Saylandı maqala</h2>
<div id="mp-itn" class="mp-contains-float">{{:Bas bet/Saylandı maqala}}</div>
<h2 id="mp-otd-h2" class="mp-h2">[[Fayl:PL Wiki CzyWiesz ikona.svg|30px]] Bilesiz be?</h2>
<div id="mp-otd" class="mp-contains-float">{{Bilesiz be?}}</div>
</div>
</div>
<div id="mp-lower" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-tfl-h2" class="mp-h2"><center>Wikipedia haqqında</center></h2>
<div id="mp-tfp">{{:Bas bet/Wikipedia haqqında}}</div>
</div>
<div id="mp-bottom" class="mp-box">
<h2 id="mp-sister" class="mp-h2"><center>Kategoriyalar</center></h2>
<div id="mp-other-content">{{:Bas bet/Kategoriyalar}}</div>
<h2 id="mp-other" class="mp-h2"><center>Qanalas joybarlar</center></h2>
<div id="mp-sister-content">{{:Bas bet/Qanalas joybarlar}}</div>
<h2 id="mp-lang" class="mp-h2"><center>Wikitiller</center></h2>
<div>{{Bas bet/Túrkiy tillerdegi Wikipedialar}}</div>
__MAZMUNSIZ__
et0343x2zz7i8xe1p9zwuublybxsms2
118302
118301
2026-08-02T17:31:49Z
Tumbuka Arch
6863
118302
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Wikipedia:Bas bet/styles.css" />
{{Bas bet header}}
<div id="mp-upper">
<div id="mp-left" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-tfa-h2" class="mp-h2">[[Fayilo:Potd-logo.svg|30px]] [[Wikipedia:Suwiro la zuŵa|Suwiro la zuŵa]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{Potd|width=500}}</div>
<h2 id="mp-dyk-h2" class="mp-h2">[[Fayilo:HSDagensdatum.svg|30px]] [[Wikipedia:Kalendara|Kalendara ya Wiki]]: [[{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{Bas bet/Kalendara/{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}}}<div style="text-align:right;font-size:90%; ">''[[Template:Bas bet/Kalendara/{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}|Sinthani]]''</div></div>
<h2 id="mp-dyk-h2" class="mp-h2">[[Fayilo:Motd-logo 02.svg|30px]] [[Wikipedia:Multimedia ya zuŵa|Multimedia ya zuŵa]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{Motd|width=500}}</div>
</div>
<div id="mp-right" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-itn-h2" class="mp-h2">[[Fayilo:HSUtvald.svg|30px]] Nkhani yakusankhika</h2>
<div id="mp-itn" class="mp-contains-float">{{:Bas bet/Nkhani yakusankhika}}</div>
<h2 id="mp-otd-h2" class="mp-h2">[[Fayilo:PL Wiki CzyWiesz ikona.svg|30px]] Kasi mukumanya?</h2>
<div id="mp-otd" class="mp-contains-float">{{Kasi mukumanya?}}</div>
</div>
</div>
<div id="mp-lower" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-tfl-h2" class="mp-h2"><center>Vyakwambira vya Wikipedia</center></h2>
<div id="mp-tfp">{{:Bas bet/Vyakwambira vya Wikipedia}}</div>
</div>
<div id="mp-bottom" class="mp-box">
<h2 id="mp-sister" class="mp-h2"><center>Magulu</center></h2>
<div id="mp-other-content">{{:Bas bet/Magulu}}</div>
<h2 id="mp-other" class="mp-h2"><center>Mapurojekiti ghakuyana</center></h2>
<div id="mp-sister-content">{{:Bas bet/Mapurojekiti ghakuyana}}</div>
<h2 id="mp-lang" class="mp-h2"><center>Wikipedias mu viyowoyero</center></h2>
<div>{{Bas bet/Wikipedias mu viyowoyero vya Chitumbuka}}</div>
__MAZINA_GHAKUBISIKA__
tilaqwi2ota1bo94y3znc3roxcvikmy
118304
118302
2026-08-02T17:35:15Z
Tumbuka Arch
6863
118304
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Wikipedia:Bas bet/styles.css" />
{{Bas bet header}}
<div id="mp-upper">
<div id="mp-left" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-tfa-h2" class="mp-h2">[[File:Potd-logo.svg|30px]] [[Wikipedia:Suwiro la zuŵa|Suwiro la zuŵa]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{{{Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}|width=500}}</div>
<h2 id="mp-dyk-h2" class="mp-h2">[[Fayilo:HSDagensdatum.svg|30px]] [[Wikipedia:Kalendara|Kalendara ya Wiki]]: [[{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{Bas bet/Kalendara/{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}}}<div style="text-align:right;font-size:90%; ">''[[Template:Bas bet/Kalendara/{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}|Sinthani]]''</div></div>
<h2 id="mp-dyk-h2" class="mp-h2">[[Fayilo:Motd-logo 02.svg|30px]] [[Wikipedia:Multimedia ya zuŵa|Multimedia ya zuŵa]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{Motd|width=500}}</div>
</div>
<div id="mp-right" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-itn-h2" class="mp-h2">[[Fayilo:HSUtvald.svg|30px]] Nkhani yakusankhika</h2>
<div id="mp-itn" class="mp-contains-float">{{:Bas bet/Nkhani yakusankhika}}</div>
<h2 id="mp-otd-h2" class="mp-h2">[[Fayilo:PL Wiki CzyWiesz ikona.svg|30px]] Kasi mukumanya?</h2>
<div id="mp-otd" class="mp-contains-float">{{Kasi mukumanya?}}</div>
</div>
</div>
<div id="mp-lower" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-tfl-h2" class="mp-h2"><center>Vyakwambira vya Wikipedia</center></h2>
<div id="mp-tfp">{{:Bas bet/Vyakwambira vya Wikipedia}}</div>
</div>
<div id="mp-bottom" class="mp-box">
<h2 id="mp-sister" class="mp-h2"><center>Magulu</center></h2>
<div id="mp-other-content">{{:Bas bet/Magulu}}</div>
<h2 id="mp-other" class="mp-h2"><center>Mapurojekiti ghakuyana</center></h2>
<div id="mp-sister-content">{{:Bas bet/Mapurojekiti ghakuyana}}</div>
<h2 id="mp-lang" class="mp-h2"><center>Wikipedias mu viyowoyero</center></h2>
<div>{{Bas bet/Wikipedias mu viyowoyero vya Chitumbuka}}</div>
__MAZINA_GHAKUBISIKA__
722pz5hc7ctev73svv7ut7g37qlb55d
118305
118304
2026-08-02T17:35:51Z
Tumbuka Arch
6863
118305
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Wikipedia:Bas bet/styles.css" />
{{Bas bet header}}
<div id="mp-upper">
<div id="mp-left" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-tfa-h2" class="mp-h2">[[File:Potd-logo.svg|30px]] [[Wikipedia:Suwiro la zuŵa|Suwiro la zuŵa]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{{{Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}|width=500}}</div>
<h2 id="mp-dyk-h2" class="mp-h2">[[Fayilo:HSDagensdatum.svg|30px]] [[Wikipedia:Kalendara|Kalendara ya Wiki]]: [[{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{Bas bet/Kalendara/{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}}}<div style="text-align:right;font-size:90%; ">''[[Template:Bas bet/Kalendara/{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}|Sinthani]]''</div></div>
<h2 id="mp-dyk-h2" class="mp-h2">[[Fayilo:Motd-logo 02.svg|30px]] [[Wikipedia:Multimedia ya zuŵa|Multimedia ya zuŵa]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{Motd|width=500}}</div>
</div>
<div id="mp-right" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-itn-h2" class="mp-h2">[[Fayilo:HSUtvald.svg|30px]] Nkhani yakusankhika</h2>
<div id="mp-itn" class="mp-contains-float">{{:Bas bet/Nkhani yakusankhika}}</div>
<h2 id="mp-otd-h2" class="mp-h2">[[Fayilo:PL Wiki CzyWiesz ikona.svg|30px]] Kasi mukumanya?</h2>
<div id="mp-otd" class="mp-contains-float">{{Kasi mukumanya?}}</div>
</div>
</div>
<div id="mp-lower" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-tfl-h2" class="mp-h2"><center>Vyakwambira vya Wikipedia</center></h2>
<div id="mp-tfp">{{:Bas bet/Vyakwambira vya Wikipedia}}</div>
</div>
<div id="mp-bottom" class="mp-box">
<h2 id="mp-sister" class="mp-h2"><center>Magulu</center></h2>
<div id="mp-other-content">{{:Bas bet/Magulu}}</div>
<h2 id="mp-other" class="mp-h2"><center>Mapurojekiti ghakuyana</center></h2>
<div id="mp-sister-content">{{:Bas bet/Mapurojekiti ghakuyana}}</div>
<h2 id="mp-lang" class="mp-h2"><center>Wikipedias mu viyowoyero</center></h2>
<div>{{Bas bet/Wikipedias mu viyowoyero vya Chitumbuka}}</div>
__MAZINA_GHAKUBISIKA__
kgkvaqr0c2z9tdcs0s539ocoql9sn9r
118306
118305
2026-08-02T17:39:16Z
Tumbuka Arch
6863
118306
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Wikipedia:Main Page/styles.css" />
{{Bas bet header}}
<div id="mp-upper">
<div id="mp-left" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-tfa-h2" class="mp-h2">[[File:Potd-logo.svg|30px]] [[Wikipedia:Kún súwreti|Kúnniń saylandı súwreti]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{{{{{Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}|width=500}}</div>
<h2 id="mp-dyk-h2" class="mp-h2">[[File:HSDagensdatum.svg|30px]] [[Wikipedia:Kalendar|Wiki-kalendar]]: [[{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{Bas bet/Kalendar/{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}}}<div style="text-align:right;font-size:90%; ">''[[Template:Bas bet/Kalendar/{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}|Ózgertiw]]''</div></div>
<h2 id="mp-dyk-h2" class="mp-h2">[[Fayl:Motd-logo 02.svg|30px]] [[Wikipedia:Kúnniń multimediası|Kúnniń saylandı multimediası]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{Motd|width=500}}</div>
</div>
<div id="mp-right" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-itn-h2" class="mp-h2">[[File:HSUtvald.svg|30px]] Saylandı maqala</h2>
<div id="mp-itn" class="mp-contains-float">{{:Bas bet/Saylandı maqala}}</div>
<h2 id="mp-otd-h2" class="mp-h2">[[Fayl:PL Wiki CzyWiesz ikona.svg|30px]] Bilesiz be?</h2>
<div id="mp-otd" class="mp-contains-float">{{Bilesiz be?}}</div>
</div>
</div>
<div id="mp-lower" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-tfl-h2" class="mp-h2"><center>Wikipedia haqqında</center></h2>
<div id="mp-tfp">{{:Bas bet/Wikipedia haqqında}}</div>
</div>
<div id="mp-bottom" class="mp-box">
<h2 id="mp-sister" class="mp-h2"><center>Kategoriyalar</center></h2>
<div id="mp-other-content">{{:Bas bet/Kategoriyalar}}</div>
<h2 id="mp-other" class="mp-h2"><center>Qanalas joybarlar</center></h2>
<div id="mp-sister-content">{{:Bas bet/Qanalas joybarlar}}</div>
<h2 id="mp-lang" class="mp-h2"><center>Wikitiller</center></h2>
<div>{{Bas bet/Túrkiy tillerdegi Wikipedialar}}</div>
__MAZMUNSIZ__
pb5sbb6ayod42ww7dyu0hty1vf77y9x
118307
118306
2026-08-02T17:39:36Z
Tumbuka Arch
6863
118307
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Wikipedia:Main Page/styles.css" />
{{Bas bet header}}
<div id="mp-upper">
<div id="mp-left" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-tfa-h2" class="mp-h2">[[File:Potd-logo.svg|30px]] [[Wikipedia:Kún súwreti|Kúnniń saylandı súwreti]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{{{Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}|width=500}}</div>
<h2 id="mp-dyk-h2" class="mp-h2">[[File:HSDagensdatum.svg|30px]] [[Wikipedia:Kalendar|Wiki-kalendar]]: [[{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{Bas bet/Kalendar/{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}}}<div style="text-align:right;font-size:90%; ">''[[Template:Bas bet/Kalendar/{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}|Ózgertiw]]''</div></div>
<h2 id="mp-dyk-h2" class="mp-h2">[[Fayl:Motd-logo 02.svg|30px]] [[Wikipedia:Kúnniń multimediası|Kúnniń saylandı multimediası]]</h2>
<div id="mp-dyk" class="mp-contains-float">{{Motd|width=500}}</div>
</div>
<div id="mp-right" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-itn-h2" class="mp-h2">[[File:HSUtvald.svg|30px]] Saylandı maqala</h2>
<div id="mp-itn" class="mp-contains-float">{{:Bas bet/Saylandı maqala}}</div>
<h2 id="mp-otd-h2" class="mp-h2">[[Fayl:PL Wiki CzyWiesz ikona.svg|30px]] Bilesiz be?</h2>
<div id="mp-otd" class="mp-contains-float">{{Bilesiz be?}}</div>
</div>
</div>
<div id="mp-lower" class="MainPageBG mp-box">
<h2 id="mp-tfl-h2" class="mp-h2"><center>Wikipedia haqqında</center></h2>
<div id="mp-tfp">{{:Bas bet/Wikipedia haqqında}}</div>
</div>
<div id="mp-bottom" class="mp-box">
<h2 id="mp-sister" class="mp-h2"><center>Kategoriyalar</center></h2>
<div id="mp-other-content">{{:Bas bet/Kategoriyalar}}</div>
<h2 id="mp-other" class="mp-h2"><center>Qanalas joybarlar</center></h2>
<div id="mp-sister-content">{{:Bas bet/Qanalas joybarlar}}</div>
<h2 id="mp-lang" class="mp-h2"><center>Wikitiller</center></h2>
<div>{{Bas bet/Túrkiy tillerdegi Wikipedialar}}</div>
__MAZMUNSIZ__
mqp56noe36339d5vewomdnaif5v4yhj
Template:Potd
10
48293
118303
2026-08-02T17:32:39Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "{| style="margin: 0 0 0.5em 0.5em; float: {{{float}}}; width: {{{width}}}px; text-align: center;" class="wikitable" ! |- |style="padding:0;" class="toccolours"| [[Fayl:{{Potd/{{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY2}}}}|<includeonly>{{{width}}}</includeonly><noinclude> 400</noinclude>px|]] |- |style="font-size:95%;"| {{Potd/{{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY2}} (kaa)}} |- |<small>''Commons:Template:Potd/{{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY2}}..."
118303
wikitext
text/x-wiki
{| style="margin: 0 0 0.5em 0.5em; float: {{{float}}}; width: {{{width}}}px; text-align: center;" class="wikitable"
!
|-
|style="padding:0;" class="toccolours"| [[Fayl:{{Potd/{{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY2}}}}|<includeonly>{{{width}}}</includeonly><noinclude>
400</noinclude>px|]]
|-
|style="font-size:95%;"| {{Potd/{{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY2}} (kaa)}}
|-
|<small>''[[Commons:Template:Potd/{{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY2}} (en)|original inglisshe sıpatlaması]]''</small>
|-
|}<noinclude>[[Kategoriya:Úlgiler:Kún súwreti]]</noinclude>
cg6pzqgrtpxvx8okli94roem0pi79iu
Template:Bas bet header
10
48294
118308
2026-08-02T17:40:24Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<templatestyles src="Úlgi:Bas bet header/styles.css" /> <div style="box-shadow:0 0 0.3rem #999;"> <div class= style="padding-top:25px;padding-bottom:25px;padding-left:25px;"> <div class="hp-header"> {| class="hp-responsive-table" | class="hp-dd" | <div class="hp-dd-2" style="text-shadow: 1px 1px #f5f5f5;">[[Qaraqalpaqsha Wikipedia|<span class="color:black;">Qaraqalpaqsha Wikipedia joybarına</span>]]</div><div class="hp-statistika-1"><div class="hp-dd-1" style="text-sha..."
118308
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Úlgi:Bas bet header/styles.css" />
<div style="box-shadow:0 0 0.3rem #999;">
<div class= style="padding-top:25px;padding-bottom:25px;padding-left:25px;">
<div class="hp-header">
{| class="hp-responsive-table"
| class="hp-dd" |
<div class="hp-dd-2" style="text-shadow: 1px 1px #f5f5f5;">[[Qaraqalpaqsha Wikipedia|<span class="color:black;">Qaraqalpaqsha Wikipedia joybarına</span>]]</div><div class="hp-statistika-1"><div class="hp-dd-1" style="text-shadow: 2px 2px #f5f5f5;">xosh keldińiz!</div>
<div>Házirgi waqıtta [[Qaraqalpaq tili|qaraqalpaq tilinde]] [[Special:Statistics|'''{{NUMBEROFARTICLES}}''']] maqala bar.</div><br><div class="center"><small><small>[[{{CURRENTYEAR}}]]-jıl [[{{CURRENTDAY}}-{{lc:{{CURRENTMONTHNAME}}}}]] ([[{{CURRENTDAYNAME}}]]) – {{CURRENTTIME}} [[UTC]] ''([{{fullurl:Bas bet|action=purge}} tazalaw])''</br>[https://kaa.m.wikipedia.org/wiki/Bas_bet Mobil] / [https://kaa.wikipedia.org/wiki/Bas_bet Desktop kórinis]</small></small></div>
</div>
| class="hp-statistika" |
<div class="hp-statistika-1">
<div style="text-align: center;>[[Fayl:Kaawiki logo with Qaraqalpaq.jpg|120px|border]]</div>
</div>
|}
<div style="text-align: center;">[[Wikipedia]] maqalaları, tiykarınan, [[ Wikipedia:Wikipediashılar|volontyorlar]] tárepinen jaratıladı. '''[[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Siz de Wikipedia betlerin redaktorlawıńız múmkin!]]'''</div>
</div>
<div class="hp-portal">
{| class="hp-responsive-table"
| style="background-color: #F9F4F0; border-color: #996633; width:10em;" | [[Portal:Biologiya|Biologiya]]
| style="background-color: #F9F9F0; border-color: #999933; width:10em;" | [[Portal:Fizika|Fizika]]
| style="background-color: #F4F9F0; border-color: #669933; width:10em;" | [[Portal:Muzıka|Muzıka]]
| style="background-color: #F0F9F0; border-color: #339933; width:10em;" | [[Portal:Qaraqalpaqstan|Qaraqalpaqstan]]
| style="background-color: #F0F9F9; border-color: #339999; width:10em;" | [[Portal:Ximiya|Ximiya]]
| style="background-color: #F0F4F9; border-color: #336699; width:10em;" | [[Portal:Kórkem óner|Kórkem óner]]
| style="background-color: #F0F0F9; border-color: #333399; width:10em;" | [[Portal:Tariyx|Tariyx]]
| style="background-color: #F9F0F9; border-color: #993399; width:10em;" | [[Portal:Sport|Sport]]
| style="background-color: #F9F0F4; border-color: #993366; width:10em;" | [[Portal:Geografiya|Geografiya]]
| style="background-color: #F9F0F0; border-color: #993333; width:10em;" | [[Portal:Feminizm|Feminizm]]
|}
</div>
</div>
</div>
<noinclude>[[Kategoriya:Bas bet]]</noinclude>
gs2mroyffvx8w54bz95nakzn5p2erjr
Template:Bilesiz be?
10
48295
118309
2026-08-02T17:41:22Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "[[Fayl:Eyjafjallajokull_Gigjokull_in_ash.jpg|thumb|150px|Eyjafjallajökull muzlıǵı]] * [[Jer silkiniw]]lerdi boljaw metodı elege shekem joq. * '''[[Alfred Nobel]]''' teoriyalıq pánlerge qızıqpaǵanı ushın [[matematika|matematik]]lerge Nobel sıylıǵın beriwdi shólkemlestirmegen («muxabbatı matematik penen qashıp ketkeni ushın» degen gáp bolsa [[Mif|ańız]]). * [[Islandiya|Islandiyadaǵı]] Eyjafjallajökull muzlıǵı (súwrette) atın dúnya xalqın..."
118309
wikitext
text/x-wiki
[[Fayl:Eyjafjallajokull_Gigjokull_in_ash.jpg|thumb|150px|Eyjafjallajökull muzlıǵı]]
* [[Jer silkiniw]]lerdi boljaw metodı elege shekem joq.
* '''[[Alfred Nobel]]''' teoriyalıq pánlerge qızıqpaǵanı ushın [[matematika|matematik]]lerge Nobel sıylıǵın beriwdi shólkemlestirmegen («muxabbatı matematik penen qashıp ketkeni ushın» degen gáp bolsa [[Mif|ańız]]).
* [[Islandiya|Islandiyadaǵı]] Eyjafjallajökull muzlıǵı (súwrette) atın dúnya xalqınıń 0.005 procenti tuwrı ayta aladı.
* Xanzada '''[[Viktoriya (Ullı Britaniya xanzadası)|Viktoriya]]''' ómirlik joldası shahzada [[Albert Saksen-Koburg-Gotalı|Albert]] óliminen keyin 40 jıldan artıq qara kiyim kiyip júrdi hám ómiriniń aqırına shekem matam tuttı.
* [[Tonirovka|'''Avtomobil áyneklerin qaraytıw''']] — qılmıs emes.
* [[Kompyuter]] tıshqanshasın isletiw múmkin bolǵan dáslepki kompyuter '''[[:en:Xerox Alto|Xerox Alto]]''' bolǵan.
{{flatlist|style=text-align:right;font-weight:bold;font-size:x-small;|1=
* [[Úlgi:Bilesiz be?|Ózgertiw]]
}}
<noinclude>[[Kategoriya:Bas bet úlgileri]]</noinclude>
nz54789zb0q2bsdoss7qopsyin7t474
118310
118309
2026-08-02T17:41:35Z
Tumbuka Arch
6863
118310
wikitext
text/x-wiki
[[File:Eyjafjallajokull_Gigjokull_in_ash.jpg|thumb|150px|Eyjafjallajökull muzlıǵı]]
* [[Jer silkiniw]]lerdi boljaw metodı elege shekem joq.
* '''[[Alfred Nobel]]''' teoriyalıq pánlerge qızıqpaǵanı ushın [[matematika|matematik]]lerge Nobel sıylıǵın beriwdi shólkemlestirmegen («muxabbatı matematik penen qashıp ketkeni ushın» degen gáp bolsa [[Mif|ańız]]).
* [[Islandiya|Islandiyadaǵı]] Eyjafjallajökull muzlıǵı (súwrette) atın dúnya xalqınıń 0.005 procenti tuwrı ayta aladı.
* Xanzada '''[[Viktoriya (Ullı Britaniya xanzadası)|Viktoriya]]''' ómirlik joldası shahzada [[Albert Saksen-Koburg-Gotalı|Albert]] óliminen keyin 40 jıldan artıq qara kiyim kiyip júrdi hám ómiriniń aqırına shekem matam tuttı.
* [[Tonirovka|'''Avtomobil áyneklerin qaraytıw''']] — qılmıs emes.
* [[Kompyuter]] tıshqanshasın isletiw múmkin bolǵan dáslepki kompyuter '''[[:en:Xerox Alto|Xerox Alto]]''' bolǵan.
{{flatlist|style=text-align:right;font-weight:bold;font-size:x-small;|1=
* [[Úlgi:Bilesiz be?|Ózgertiw]]
}}
<noinclude>[[Kategoriya:Bas bet úlgileri]]</noinclude>
2nqfy5umanyyyw7267fovckt9pfndcp
Rich (North Macedonia)
0
48296
118311
2026-08-03T00:45:48Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} '''Rich''' ni muzi mu [[chigaŵa cha Strumica]] mu charu cha {{#invoke:wd|property|linked|references|P17}}.<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu 315 (2021). ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:North Macedonia]]"
118311
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Rich''' ni muzi mu [[chigaŵa cha Strumica]] mu charu cha {{#invoke:wd|property|linked|references|P17}}.<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu 315 (2021).
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:North Macedonia]]
4y0gs8hgm27xpeutgzk1rr6b0dza2ld
Mala Crcorija
0
48297
118312
2026-08-03T02:48:13Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} '''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha Kriva Palanka]] mu charu cha {{#invoke:wd|property|linked|references|P17}}.<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu 112 (2002). ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:North Macedonia]]"
118312
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''{{PAGENAME}}''' ni muzi mu [[chigaŵa cha Kriva Palanka]] mu charu cha {{#invoke:wd|property|linked|references|P17}}.<ref>https://geonames.org</ref> Muli ŵanthu 112 (2002).
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:North Macedonia]]
5is6et8mk1efmgdhk321epfsb6n0fwt
Kosovo
0
48298
118314
2026-08-03T02:54:07Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "[[File:Flag of Kosovo.svg|300px|thumb]] [[File:Europe-Republic_of_Kosovo.svg|250px|thumb]] '''Kosovo''' ni chalo icho chili kwa [[Europe]]. Lili na ŵanthu 1,585,566 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf</ref> == Chigaŵa == *[[Chigaŵa cha Ferizaj]] *[[Chigaŵa cha Gjakova]] *[[Chigaŵa cha Gjilan]] *[[Chigaŵa cha Mitrovica]] *[[Chigaŵa cha Peja]] *[[Chigaŵa cha Pristina]] *[[Chigaŵa cha Prizren]] ==Vilembo vifupi==..."
118314
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag of Kosovo.svg|300px|thumb]]
[[File:Europe-Republic_of_Kosovo.svg|250px|thumb]]
'''Kosovo''' ni chalo icho chili kwa [[Europe]]. Lili na ŵanthu 1,585,566 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf</ref>
== Chigaŵa ==
*[[Chigaŵa cha Ferizaj]]
*[[Chigaŵa cha Gjakova]]
*[[Chigaŵa cha Gjilan]]
*[[Chigaŵa cha Mitrovica]]
*[[Chigaŵa cha Peja]]
*[[Chigaŵa cha Pristina]]
*[[Chigaŵa cha Prizren]]
==Vilembo vifupi==
{{reflist}}
{{Commons}}
[[Category:Kosovo| ]]
[[Category:Europe]]
p4l8hpihmxdi2xcm992nuv9dgxt9ayt
118318
118314
2026-08-03T02:58:00Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118318
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag of Kosovo.svg|300px|thumb]]
[[File:Europe-Republic_of_Kosovo.svg|250px|thumb]]
'''Kosovo''' ni chalo icho chili kwa [[Europe]]. Lili na ŵanthu 1,585,566 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf</ref>
== Vigaŵa ==
*[[Chigaŵa cha Ferizaj]]
*[[Chigaŵa cha Gjakova]]
*[[Chigaŵa cha Gjilan]]
*[[Chigaŵa cha Mitrovica]]
*[[Chigaŵa cha Peja]]
*[[Chigaŵa cha Pristina]]
*[[Chigaŵa cha Prizren]]
==Vilembo vifupi==
{{reflist}}
{{Commons}}
[[Category:Kosovo| ]]
[[Category:Europe]]
m7aqykwyj8fkcfzjn0klisnp3fbs34w
118319
118318
2026-08-03T02:58:56Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Fixed
118319
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag of Kosovo.svg|300px|thumb]]
[[File:Europe-Republic_of_Kosovo.svg|250px|thumb]]
'''Kosovo''' ni chalo icho chili kwa [[Europe]]. Muli ŵanthu 1,585,566 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf</ref>
== Vigaŵa ==
*[[Chigaŵa cha Ferizaj]]
*[[Chigaŵa cha Gjakova]]
*[[Chigaŵa cha Gjilan]]
*[[Chigaŵa cha Mitrovica]]
*[[Chigaŵa cha Peja]]
*[[Chigaŵa cha Pristina]]
*[[Chigaŵa cha Prizren]]
==Vilembo vifupi==
{{reflist}}
{{Commons}}
[[Category:Kosovo| ]]
[[Category:Europe]]
0tarli5b903aqx6c1fv0u4rcf32eryo
118323
118319
2026-08-03T04:39:17Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118323
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag of Kosovo.svg|300px|thumb]]
[[File:Europe-Republic_of_Kosovo.svg|250px|thumb]]
'''Kosovo''' ni chalo icho chili kwa [[Europe]]. Muli ŵanthu 1,585,566 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf</ref>
Kosovo wali na malo ghakupambanapambana, ghali na vidika vyapachanya pamoza na mapiri na mapiri ghakugubuduka, ndipo ghanyake ghali pachanya chomene kuluska mamita 2,500.
== Vigaŵa ==
*[[Chigaŵa cha Ferizaj]]
*[[Chigaŵa cha Gjakova]]
*[[Chigaŵa cha Gjilan]]
*[[Chigaŵa cha Mitrovica]]
*[[Chigaŵa cha Peja]]
*[[Chigaŵa cha Pristina]]
*[[Chigaŵa cha Prizren]]
==Vilembo vifupi==
{{reflist}}
{{Commons}}
[[Category:Kosovo| ]]
[[Category:Europe]]
hk8vmk4z19km6uq587f0aut1fnejqmc
118325
118323
2026-08-03T04:45:43Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118325
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag of Kosovo.svg|300px|thumb]]
[[File:Europe-Republic_of_Kosovo.svg|250px|thumb]]
'''Kosovo''' ni chalo icho chili kwa [[Europe]]. Muli ŵanthu 1,585,566 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf</ref>
Kosovo wali na malo ghakupambanapambana, ghali na vidika vyapachanya pamoza na mapiri na mapiri ghakugubuduka, ndipo ghanyake ghali pachanya chomene kuluska mamita 2,500.
== Vigaŵa ==
*[[Chigaŵa cha Ferizaj]]
*[[Chigaŵa cha Gjakova]]
*[[Chigaŵa cha Gjilan]]
*[[Chigaŵa cha Mitrovica]]
*[[Chigaŵa cha Peja]]
*[[Chigaŵa cha Pristina]]
*[[Chigaŵa cha Prizren]]
==Vilembo vifupi==
{{reflist}}
{{Europe}}
[[Category:Kosovo| ]]
[[Category:Europe]]
66m590nr13as25j5sr05p3szq9rp72h
118352
118325
2026-08-03T09:49:02Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118352
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag of Kosovo.svg|300px|thumb]]
[[File:Europe-Republic_of_Kosovo.svg|250px|thumb]]
'''Kosovo''' (sq: '''Kosova''', sr: '''Косово''') ni chalo icho chili kwa [[Europe]]. Muli ŵanthu 1,585,566 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf</ref>
Kosovo wali na malo ghakupambanapambana, ghali na vidika vyapachanya pamoza na mapiri na mapiri ghakugubuduka, ndipo ghanyake ghali pachanya chomene kuluska mamita 2,500.
== Vigaŵa ==
*[[Chigaŵa cha Ferizaj]]
*[[Chigaŵa cha Gjakova]]
*[[Chigaŵa cha Gjilan]]
*[[Chigaŵa cha Mitrovica]]
*[[Chigaŵa cha Peja]]
*[[Chigaŵa cha Pristina]]
*[[Chigaŵa cha Prizren]]
==Vilembo vifupi==
{{reflist}}
{{Europe}}
[[Category:Kosovo| ]]
[[Category:Europe]]
k92ka0gzxg7kxhihdjuug1erpmxf83u
Category:Kosovo
14
48299
118315
2026-08-03T02:55:20Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "[[Kosovo]] [[Category:Europe]] [[Category:Serbia]]"
118315
wikitext
text/x-wiki
[[Kosovo]]
[[Category:Europe]]
[[Category:Serbia]]
l08oytj2np2x699j4sv8mfcetus3izc
Vigaŵa vya Kosovo
0
48300
118317
2026-08-03T02:56:48Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Redirected page to [[Kosovo#Vigaŵa]]
118317
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Kosovo#Vigaŵa]]
cadm1gh2iiylnjd3mnkk8557ndhg1nc
Chigaŵa cha Ferizaj
0
48301
118320
2026-08-03T03:02:13Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} [[File:Urosevac_in_Kosovo_(Kosovo_independent).svg|right|245px]] '''Ferizaj''' ni [[Vigaŵa vya Kosovo|chigaŵa]] kwa [[Kosovo]]. Lili na malo ghakukwana 1,030 km² ndipo lili na ŵanthu 180,897 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/1d268e37-5934-4bd5-bbd1-34a9965cff92.pdf</ref> ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Kosovo]]"
118320
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Urosevac_in_Kosovo_(Kosovo_independent).svg|right|245px]]
'''Ferizaj''' ni [[Vigaŵa vya Kosovo|chigaŵa]] kwa [[Kosovo]]. Lili na malo ghakukwana 1,030 km² ndipo lili na ŵanthu 180,897 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/1d268e37-5934-4bd5-bbd1-34a9965cff92.pdf</ref>
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Kosovo]]
gl1u40r7nd4jxgs1825h4g4xwy2cjoi
Chigaŵa cha Mitrovica
0
48302
118321
2026-08-03T03:06:42Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} [[File:Kosovska_Mitrovica_in_Kosovo_(Kosovo_independent).svg|right|245px]] '''Mitrovica''' ni [[Vigaŵa vya Kosovo|chigaŵa]] kwa [[Kosovo]]. Lili na malo ghakukwana 2,077 km² ndipo lili na ŵanthu 190,591 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/823d15fb-6fe5-4563-bed0-05dbc3d45f38.pdf</ref> ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Kosovo]]"
118321
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Kosovska_Mitrovica_in_Kosovo_(Kosovo_independent).svg|right|245px]]
'''Mitrovica''' ni [[Vigaŵa vya Kosovo|chigaŵa]] kwa [[Kosovo]]. Lili na malo ghakukwana 2,077 km² ndipo lili na ŵanthu 190,591 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/823d15fb-6fe5-4563-bed0-05dbc3d45f38.pdf</ref>
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Kosovo]]
eaxulei3dpdjkep4w8kju0mlq43xxjz
Chigaŵa cha Gjilan
0
48303
118322
2026-08-03T03:09:13Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} [[File:Gjilani_in_Kosovo_(Kosovo_independent).svg|right|245px]] '''Gjilan''' ni [[Vigaŵa vya Kosovo|chigaŵa]] kwa [[Kosovo]]. Lili na malo ghakukwana 1,206 km² ndipo lili na ŵanthu 150,176 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/1d268e37-5934-4bd5-bbd1-34a9965cff92.pdf</ref> ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Kosovo]]"
118322
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gjilani_in_Kosovo_(Kosovo_independent).svg|right|245px]]
'''Gjilan''' ni [[Vigaŵa vya Kosovo|chigaŵa]] kwa [[Kosovo]]. Lili na malo ghakukwana 1,206 km² ndipo lili na ŵanthu 150,176 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/1d268e37-5934-4bd5-bbd1-34a9965cff92.pdf</ref>
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Kosovo]]
ivmhl3znnwg5dwg5q809d0hxmlmf52l
Europe (nyimbo ya charu)
0
48304
118326
2026-08-03T05:09:49Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} "'''Himni i Republic's së Kosovës'''" ndiyo nyimbo ya charu cha [[Kosovo]]. Likazomerezgeka pa 11 Juni 2008.<ref>http://www.redorbit.com/news/entertainment/1426772/kosovo_gets_national_anthem/</ref> ==Mbiri== Pa 12 March 2008, wupu wa ŵalara ŵa boma la Republic of Kosovo ukapharazga kuti ŵanthu wose ŵazamusankha sumu ya charu ichi mu manyuzipepara gha ku [[Pristina]].<ref>https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7292240.stm</ref> ==Ukaboni== {{reflist}} ..."
118326
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
"'''Himni i Republic's së Kosovës'''" ndiyo nyimbo ya charu cha [[Kosovo]]. Likazomerezgeka pa 11 Juni 2008.<ref>http://www.redorbit.com/news/entertainment/1426772/kosovo_gets_national_anthem/</ref>
==Mbiri==
Pa 12 March 2008, wupu wa ŵalara ŵa boma la Republic of Kosovo ukapharazga kuti ŵanthu wose ŵazamusankha sumu ya charu ichi mu manyuzipepara gha ku [[Pristina]].<ref>https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7292240.stm</ref>
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Nyimbo ya charu]]
[[Category:Kosovo]]
24202lav7l1a8gqvifjx3pmh4ba0cbh
118327
118326
2026-08-03T05:10:28Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Viyowoyero-vya-Malaŵi moved page [[Himni i Republikës së Kosovës]] to [[Europe (nyimbo ya charu)]]
118326
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
"'''Himni i Republic's së Kosovës'''" ndiyo nyimbo ya charu cha [[Kosovo]]. Likazomerezgeka pa 11 Juni 2008.<ref>http://www.redorbit.com/news/entertainment/1426772/kosovo_gets_national_anthem/</ref>
==Mbiri==
Pa 12 March 2008, wupu wa ŵalara ŵa boma la Republic of Kosovo ukapharazga kuti ŵanthu wose ŵazamusankha sumu ya charu ichi mu manyuzipepara gha ku [[Pristina]].<ref>https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7292240.stm</ref>
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Nyimbo ya charu]]
[[Category:Kosovo]]
24202lav7l1a8gqvifjx3pmh4ba0cbh
118329
118327
2026-08-03T05:10:41Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118329
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
"'''Europe'''" ndiyo nyimbo ya charu cha [[Kosovo]]. Likazomerezgeka pa 11 Juni 2008.<ref>http://www.redorbit.com/news/entertainment/1426772/kosovo_gets_national_anthem/</ref>
==Mbiri==
Pa 12 March 2008, wupu wa ŵalara ŵa boma la Republic of Kosovo ukapharazga kuti ŵanthu wose ŵazamusankha sumu ya charu ichi mu manyuzipepara gha ku [[Pristina]].<ref>https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7292240.stm</ref>
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Nyimbo ya charu]]
[[Category:Kosovo]]
tfzofsbh2y4qhgn8abtpa817v10ify3
118330
118329
2026-08-03T05:12:18Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118330
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
"'''Europe'''" ndiyo nyimbo ya charu cha [[Kosovo]]. Likazomerezgeka pa 11 Juni 2008.<ref>http://www.redorbit.com/news/entertainment/1426772/kosovo_gets_national_anthem/</ref>
==Mbiri==
Pa 12 Malichi 2008, wupu wa ŵalara ŵa boma la Republic of Kosovo ukapharazga kuti ŵanthu wose ŵazamusankha sumu ya charu ichi mu manyuzipepara gha ku [[Pristina]].<ref>https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7292240.stm</ref>
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Nyimbo ya charu]]
[[Category:Kosovo]]
7l9r3siif4rtd91hbnp21rwbaegqeif
Himni i Republikës së Kosovës
0
48305
118328
2026-08-03T05:10:28Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Viyowoyero-vya-Malaŵi moved page [[Himni i Republikës së Kosovës]] to [[Europe (nyimbo ya charu)]]
118328
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Europe (nyimbo ya charu)]]
syojwdo3e7g31x54m4yq5tjyda41umv
Pátria Amada
0
48306
118331
2026-08-03T05:12:52Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} "'''{{PAGENAME}}'''" ndiyo nyimbo ya charu cha [[Mozambique]]. Likazomerezgeka pa 2002.<ref>http://www.redorbit.com/news/entertainment/1426772/kosovo_gets_national_anthem/</ref> ==Mbiri== Nyimbo iyi ndiyo njachiŵiri iyo Mozambique yikulondezga apo yikapokera wanangwa wake. ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Nyimbo ya charu]] [[Category:Mozambique]]"
118331
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
"'''{{PAGENAME}}'''" ndiyo nyimbo ya charu cha [[Mozambique]]. Likazomerezgeka pa 2002.<ref>http://www.redorbit.com/news/entertainment/1426772/kosovo_gets_national_anthem/</ref>
==Mbiri==
Nyimbo iyi ndiyo njachiŵiri iyo Mozambique yikulondezga apo yikapokera wanangwa wake.
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Nyimbo ya charu]]
[[Category:Mozambique]]
mqcplxgb0li01t8xyah62wg5nh5safe
Category:Nyimbo ya charu
14
48307
118332
2026-08-03T05:18:19Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created blank page
118332
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Samo ku waar
0
48308
118333
2026-08-03T05:20:46Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} "'''{{PAGENAME}}'''" ndiyo nyimbo ya charu cha [[Somaliland]]. Likazomerezgeka pa 1997. ==Mbiri== Nyimbo iyo yilipo sono yikalembeka na kulembeka na [[Hassan Sheikh Mumin|Hassan Sheikh Mumin]], uyo wakalembanga maseŵero ghakumanyikwa chomene ku [[Somalia]] ndiposo wakulemba sumu. Nyimbo iyi yikazomerezgeka mu 1997 ndipo yikwimbika mu Chisomali.<ref>http://www.worldstatesmen.org/Somalia.html</ref> ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Nyimbo ya charu]] Cate..."
118333
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
"'''{{PAGENAME}}'''" ndiyo nyimbo ya charu cha [[Somaliland]]. Likazomerezgeka pa 1997.
==Mbiri==
Nyimbo iyo yilipo sono yikalembeka na kulembeka na [[Hassan Sheikh Mumin|Hassan Sheikh Mumin]], uyo wakalembanga maseŵero ghakumanyikwa chomene ku [[Somalia]] ndiposo wakulemba sumu. Nyimbo iyi yikazomerezgeka mu 1997 ndipo yikwimbika mu Chisomali.<ref>http://www.worldstatesmen.org/Somalia.html</ref>
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Nyimbo ya charu]]
[[Category:Somaliland]]
oci9wkhvjtiexfze70c1hjxix94j45z
118334
118333
2026-08-03T05:23:59Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118334
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
"'''{{PAGENAME}}'''" ndiyo nyimbo ya charu cha [[Somaliland]]. Likazomerezgeka pa 1997.
==Mbiri==
Nyimbo iyo yilipo sono yikalembeka na kulembeka na [[Hassan Sheikh Mumin|Hassan Sheikh Mumin]], uyo wakalembanga maseŵero ghakumanyikwa chomene ku [[Somalia]] ndiposo wakulemba sumu. Nyimbo iyi yikazomerezgeka mu 1997 ndipo yikwimbika mu Chisomali.<ref>http://www.worldstatesmen.org/Somalia.html</ref>
==Mazgu gha sumu==
{| class="wikitable"
![[Somali language|Somali]] original<ref name="Jama">{{Cite book |last=Jama |first=Jama Musse |url=https://books.google.com/books?id=PJeiFLDc67gC&pg=PA156 |title=Gobannimo Bilaash Maaha / Freedom is not free |date=2007 |publisher=Jama Musse Jama |isbn=978-88-88934-06-8 |language=en |page=156}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=tnRXh-kG1nAC&q=samo+ku+waar |title=Af Soomaali: fasalka 2AAD. |date=2001 |publisher=Wada Shaqeynta Wasaaradda Waxbarashada, Somaliland |language=so |page=31}}</ref>
![[International Phonetic Alphabet|IPA]] transcription
!English translation
|- style="vertical-align:top; white-space:nowrap;"
|<poem>{{lang|so|italic=no|𝄆 Samo ku waar, samo ku waar 𝄇
Sarreeye calanka sudhan bilay dhulkiisa
Samo ku waariyoo, iyo bogaadin sugan
𝄆 Hanbalyo suuban kugu salaannee, samo ku waar 𝄇
𝄆 Geesiyaashii naftooda u sadqeeyay, qarannimada Soomaaliland 𝄇
𝄆 Xuskooda dhowrsan kugu salaannee, samo ku waar 𝄇
𝄆 Guulside xanbaarsan, Soo noqoshadiisa 𝄇
Kalsooniduu mutaystayee dastuurka
Dastuurka kugu salaan, kugu salaannee<ref name="Jama" /><ref name="sabiibco">{{Cite web|last=sabiibco A|url=https://www.youtube.com/watch?v=L8e4PhDTZEM|title=Heestii calanka somaliland|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311012647/https://www.youtube.com/watch?v=L8e4PhDTZEM|archive-date=2022-03-11|date=2018-12-21|access-date=2022-03-11|website=YouTube}}</ref><ref name="Astaan">{{Cite web|last=Astaan|url=https://www.youtube.com/watch?v=IDClXBmlCJw|title=Heesta Calanka Somaliland (Samo ku waar) {{!}} Astaan Ubad Team {{!}} Astaan Cable - Hargeysa|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311012648/https://www.youtube.com/watch?v=IDClXBmlCJw|archive-date=2022-03-11|date=2020-05-17|access-date=2022-03-11|website=YouTube}}</ref> {{IPA|so|ku.gu sæ.læːn.nɛː ku.gu sæ.læːn.nɛː|}}.<ref name="COOL KID">{{Cite web|last=COOL KID|url=https://www.youtube.com/watch?v=wTPrr4zhcKY|title=Samo ku waar Somaliland, National anthem|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311012647/https://www.youtube.com/watch?v=wTPrr4zhcKY|archive-date=2022-03-11|date=2012-09-06|access-date=2022-03-11|website=YouTube}}</ref>}}
𝄆 Midnimo walaalnimo Goobanimo 𝄇
𝄆 Islaanimo kugu salaanee samow samidiyo<ref name="sabiibco" />.<ref name="Astaan" /><ref name="COOL KID" />}} 𝄇
𝄆 Samo ku waar samo ku waar Soomaaliland 𝄇<ref name="COOL KID" /> {{IPA|so|sæ.mɔ ku wɑːr sæ.mɔ ku wɑːr sæ.mɔ ku wɑːr|}}.<ref name="sabiibco" /><ref name="Astaan" />}}
𝄆 Samo ku waar samo ku waar Soomaaliland 𝄇}}</poem>
|<poem>{{IPA|wrap=none|𝄆 [sæ.mɔ ku wɑːr sæ.mɔ ku wɑːr] 𝄇
[sær.rɛː.je ʕæ.læn.ka su.ɖæn bi.læj ɖul.kiː.sæ]
[sæ.mɞ ku wɑː.ri.jɔː i.jɔ bɔ.gæː.dɪn su.gæn]
𝄆 [hæn.bæl.jɞ suː.bæn ku.gu sæ.læːn.nɛː sæ.mɞ ku wɑːr] 𝄇
𝄆 [geː.si.jæː.ʃiː næf.tɔː.dæ u sæd.qeː.jæj qæ.ræn.ni.mæ.dæ sɔː.mɑː.li.lænd] 𝄇
𝄆 [ħʉs.kɔː.dæ ɖɔwr.sæn ku.gu sæ.læːn.nɛː sæ.mɞ ku wɑːr] 𝄇
𝄆 [guːl.si.de ħæn.bɑːr.sæn sɔː nɔ.qɔ.ʃæ.diː.s(j)æ] 𝄇
[kæl.sɔː.ni.duː mu.tæj.stæ.jɛː dæs.tuːr.kæ]
[dæs.tuːr.kæ ku.gu sæ.læːn ku.gu sæ.læːn.nɛː]
𝄆 [mid.ni.mɔ wæ.læːl.ni.mɔ gɔː.bæ.ni.mɔ] 𝄇
𝄆 [is.læː.ni.mɔ ku.gu sæ.læː.nɛː sæ.mɔw sæ.mi.di.jɔ] 𝄇
𝄆 [sæ.mɞ ku wɑːr sæ.mɞ ku wɑːr sɔː.mɑː.li.lænd] 𝄇
𝄆 [sæ.mɞ ku wɑːr sæ.mɞ ku wɑːr sɔː.mɑː.li.lænd] 𝄇}}</poem>
|<poem>𝄆 Live in eternal peace, live in eternal peace 𝄇
To [[Flag of Somaliland|the high-flying flag]] that brings beauty to our land
Live in eternal peace, and admiration
𝄆 We greet you with joy, live in eternal peace 𝄇
𝄆 The heroes who [[Somaliland War of Independence|sacrificed their lives]], For the nationhood of Somaliland 𝄇
𝄆 We greet you with the memory, live in eternal peace 𝄇
𝄆 And the return of the bearer of success 𝄇
For the Symbol of Rebirth
For the trusted [[Constitution of Somaliland|Constitution]]
𝄆 We greet you with unity and brotherhood 𝄇
𝄆 Sovereignty and Muslimhood 𝄇
𝄆 Live in eternal peace, live in eternal peace, oh Somaliland 𝄇
𝄆 Live in eternal peace, live in eternal peace, oh Somaliland 𝄇</poem>
|}
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Nyimbo ya charu]]
[[Category:Somaliland]]
0s4pom8owkmftrmcp2ss05mpwd4h7g3
2026 nkhani ya mphaka ya Morocco na Spain
0
48309
118336
2026-08-03T07:45:03Z
Chanda Vavilaya
11964
translated this page from English
118336
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ceuta_en.png|thumb]]
Kuumaliro wa Julayi 2026, ŵanthu pafupifupi 60,000, awo ŵanandi ŵakaŵa ŵanyamata, ŵakajumpha mphaka kufuma ku [[Morocco]] na kunjira mu msumba wa [[Ceuta]] uwo ukuwusika na [[Spain]] ku North Africa, ndipo ŵachoko waka ŵakayezga kujumpha ku msumba unyake uwo ukuwusika na Spain, Melilla, uwo uli pa mtunda wa makilomita pafupifupi 400 ku Medine. Ici cikakhuŵazga malo ghakupokelera ŵalendo gha mu cigaŵa ici ndipo cikapangiska boma la Ceuta kuti lipemphe boma la Spain kuti lipharazge kuti caru cose caŵa na suzgo la mwamabuci. Ŵanandi ŵakanjiranga mwa kusambira kuzingilizga mlonga wa Tarajal na Benzú panji kujumpha pasi pa mtunda wa mtunda. Pa Julayi 31, ŵalara ŵa boma la Spain ŵakati ŵanthu pafupifupi 50,000 ŵakawelera ku Morocco mwakujipeleka. Pa 2 August, ŵanthu pafupifupi 72 ŵakaphalirika kuti ŵali kufwa chifukwa cha ivyo vikachitika.
q30yfedjgunsca1updbdcique12tb07
118338
118336
2026-08-03T07:52:22Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118338
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ceuta_en.png|thumb|Ceuta]]
Kuumaliro wa Julayi 2026, ŵanthu pafupifupi 60,000, awo ŵanandi ŵakaŵa ŵanyamata, ŵakajumpha mphaka kufuma ku [[Morocco]] na kunjira mu msumba wa [[Ceuta]] uwo ukuwusika na [[Spain]] ku North Africa, ndipo ŵachoko waka ŵakayezga kujumpha ku msumba unyake uwo ukuwusika na Spain, Melilla, uwo uli pa mtunda wa makilomita pafupifupi 400 ku Medine. Ici cikakhuŵazga malo ghakupokelera ŵalendo gha mu cigaŵa ici ndipo cikapangiska boma la Ceuta kuti lipemphe boma la Spain kuti lipharazge kuti caru cose caŵa na suzgo la mwamabuci. Ŵanandi ŵakanjiranga mwa kusambira kuzingilizga mlonga wa Tarajal na Benzú panji kujumpha pasi pa mtunda wa mtunda. Pa Julayi 31, ŵalara ŵa boma la Spain ŵakati ŵanthu pafupifupi 50,000 ŵakawelera ku Morocco mwakujipeleka. Pa 2 August, ŵanthu pafupifupi 72 ŵakaphalirika kuti ŵali kufwa chifukwa cha ivyo vikachitika.
[[Category:2026]]
fmt2notc6xgxh6wvyoonr9u9zikjf9m
118341
118338
2026-08-03T09:05:37Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
118341
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ceuta_en.png|thumb|Ceuta]]
Kuumaliro wa Julayi 2026, ŵanthu pafupifupi 60,000, awo ŵanandi ŵakaŵa ŵanyamata, ŵakajumpha mphaka kufuma ku [[Morocco]] na kunjira mu msumba wa [[Ceuta]] uwo ukuwusika na [[Spain]] ku North Africa, ndipo ŵachoko waka ŵakayezga kujumpha ku msumba unyake uwo ukuwusika na Spain, Melilla, uwo uli pa mtunda wa makilomita pafupifupi 400 ku Medine. Ici cikakhuŵazga malo ghakupokelera ŵalendo gha mu cigaŵa ici ndipo cikapangiska boma la Ceuta kuti lipemphe boma la Spain kuti lipharazge kuti caru cose caŵa na suzgo la mwamabuci. Ŵanandi ŵakanjiranga mwa kusambira kuzingilizga mlonga wa Tarajal na Benzú panji kujumpha pasi pa mtunda wa mtunda. Pa Julayi 31, ŵalara ŵa boma la Spain ŵakati ŵanthu pafupifupi 50,000 ŵakawelera ku Morocco mwakujipeleka. Pa 2 Ogasiti, ŵanthu pafupifupi 72 ŵakaphalirika kuti ŵali kufwa chifukwa cha ivyo vikachitika.
[[Category:2026]]
o3x1hulrxow9zxz6hqoupw5xznjx0s4
User talk:Chanda Vavilaya
3
48310
118337
2026-08-03T07:51:01Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
/* Welcome */ new section
118337
wikitext
text/x-wiki
== Welcome ==
Hello, welcome! I see the page you created, [[2026 nkhani ya mphaka ya Morocco na Spain]], and I thank you for your contribution.
A few tips:
*Add categories to your pages
*Link your pages to Wikidata
Thanks, '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 07:51, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
ilapcna1lqyjwqkshzzavrhnrl757cj
118339
118337
2026-08-03T08:40:47Z
Chanda Vavilaya
11964
/* Welcome */ Zgolo
118339
wikitext
text/x-wiki
== Welcome ==
Hello, welcome! I see the page you created, [[2026 nkhani ya mphaka ya Morocco na Spain]], and I thank you for your contribution.
A few tips:
*Add categories to your pages
*Link your pages to Wikidata
Thanks, '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 07:51, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
:thanks Viyowoyero, when I make more atricle I"ll use this. [[User:Chanda Vavilaya|Chanda Vavilaya]] ([[User talk:Chanda Vavilaya|pakuchezgela]]) 08:40, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
l03i4awp8eqjbskcxui5bubsfvqunxr
2026 ku Malaŵi
0
48311
118342
2026-08-03T09:12:34Z
Chanda Vavilaya
11964
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1344602802|2026 in Malawi]]"
118342
wikitext
text/x-wiki
Nkhani iyi yili na ndondomeko ya vinthu ivyo vikachitika mu chaka cha '''2026 ku Malawi'''.
== Ŵanthu awo ŵali pa udindo ==
* [[Mlongozgi wa Malaŵi|Mulongozgi]] : [[Peter Mutharika]]
* [[Wachiŵiri kwa Pulezidenti wa Malaŵi|Wachiŵiri kwa Mulongozgi]] : [[Jane Ansah]]
* Muteŵeti wachiŵiri wa Pulezidenti : [[Enoch Chihana|Enoki Chihana]]
== Holide ==
* 1 Januwale – Zuŵa la Chaka Chiphya
* 15 Januwale – [[John Chilembwe|Zuŵa la John Chilembwe]]
* 3 Malichi – Zuŵa la Ŵakufwa
* 21 Malichi - Eid al-Fitr
* 3 Epulero – Lachisanu Liwemi
* 6 Epulero – Mande ya Isitara
* 1 May – Zuŵa la Ntchito
* 14 Meyi – [[Hastings Kamuzu Banda|Zuŵa la Kamuzu]]
* 6 Julayi – Zuŵa la Ufulu
* 15 Okutobala – Zuŵa la Amama
* 25 Disembala – Zuŵa la Khisimasi
* 26 Disembala - Zuŵa la Nkhonya
== Nyifwa ==
* 8 Januwale – Madalitso Kazombo, wa vyaka 46, wandale, uyo kale wakaŵa wachiŵiri kwa mulaŵiliri wakwamba wa Nyumba ya Malango ya Charu. <ref>{{Cite web |date=2026-01-08 |title=Malawi Mourns Former Deputy Speaker Madalitso Kazombo - PAN AFRICAN VISIONS |url=https://panafricanvisions.com/2026/01/malawi-mourns-former-deputy-speaker-madalitso-kazombo/ |access-date=2026-01-09 |language=en-US}}</ref>
== Mabuku ==
{{Reflist}}
785upg264grzooczk9o2q3upeqm04ze
Chigaŵa cha Prizren
0
48313
118348
2026-08-03T09:33:51Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} [[File:Prizren_in_Kosovo_(Kosovo_independent).svg|right|245px]] '''Prizren''' ni [[Vigaŵa vya Kosovo|chigaŵa]] kwa [[Kosovo]]. Lili na malo ghakukwana 1,397 km² ndipo lili na ŵanthu 331,670 (2011).<ref>http://www.kosovopolice.com/?page=1,37</ref> ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Kosovo]]"
118348
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Prizren_in_Kosovo_(Kosovo_independent).svg|right|245px]]
'''Prizren''' ni [[Vigaŵa vya Kosovo|chigaŵa]] kwa [[Kosovo]]. Lili na malo ghakukwana 1,397 km² ndipo lili na ŵanthu 331,670 (2011).<ref>http://www.kosovopolice.com/?page=1,37</ref>
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Kosovo]]
hzswpsm6l1n5dtnyix1mmlkf3u39s9c
Chigaŵa cha Gjakova
0
48314
118349
2026-08-03T09:37:40Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} [[File:District_of_Gjakova_in_Kosovo.svg|right|245px]] '''Gjakova''' ni [[Vigaŵa vya Kosovo|chigaŵa]] kwa [[Kosovo]]. Lili na malo ghakukwana 1,129 km² ndipo lili na ŵanthu 152,216 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/823d15fb-6fe5-4563-bed0-05dbc3d45f38.pdf</ref> ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Kosovo]]"
118349
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:District_of_Gjakova_in_Kosovo.svg|right|245px]]
'''Gjakova''' ni [[Vigaŵa vya Kosovo|chigaŵa]] kwa [[Kosovo]]. Lili na malo ghakukwana 1,129 km² ndipo lili na ŵanthu 152,216 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/823d15fb-6fe5-4563-bed0-05dbc3d45f38.pdf</ref>
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Kosovo]]
6vrwr0vwy7uiebpys8wzp1vxr835jnl
Chigaŵa cha Peja
0
48315
118350
2026-08-03T09:39:30Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} [[File:Pec_in_Kosovo_(Kosovo_independent).svg|right|245px]] '''Peja''' ni [[Vigaŵa vya Kosovo|chigaŵa]] kwa [[Kosovo]]. Lili na malo ghakukwana 1,366 km² ndipo lili na ŵanthu 146,301 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/823d15fb-6fe5-4563-bed0-05dbc3d45f38.pdf</ref> ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Kosovo]]"
118350
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Pec_in_Kosovo_(Kosovo_independent).svg|right|245px]]
'''Peja''' ni [[Vigaŵa vya Kosovo|chigaŵa]] kwa [[Kosovo]]. Lili na malo ghakukwana 1,366 km² ndipo lili na ŵanthu 146,301 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/823d15fb-6fe5-4563-bed0-05dbc3d45f38.pdf</ref>
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Kosovo]]
tb0f8xv7i8wwy7e01k54ebiaru54vdy
Chigaŵa cha Pristina
0
48316
118351
2026-08-03T09:41:28Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Databox}} [[File:Pristina_in_Kosovo_(Kosovo_independent).svg|right|245px]] '''Pristina''' ni [[Vigaŵa vya Kosovo|chigaŵa]] kwa [[Kosovo]]. Lili na malo ghakukwana 2,439 km² ndipo lili na ŵanthu 511,307 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/823d15fb-6fe5-4563-bed0-05dbc3d45f38.pdf</ref> ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Kosovo]]"
118351
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Pristina_in_Kosovo_(Kosovo_independent).svg|right|245px]]
'''Pristina''' ni [[Vigaŵa vya Kosovo|chigaŵa]] kwa [[Kosovo]]. Lili na malo ghakukwana 2,439 km² ndipo lili na ŵanthu 511,307 (2024).<ref>https://askapi.rks-gov.net/Custom/823d15fb-6fe5-4563-bed0-05dbc3d45f38.pdf</ref>
==Ukaboni==
{{reflist}}
[[Category:Kosovo]]
ifbxpts8l1fc3ekxl2f2cf0xm9icfuh
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/23
4
48317
118358
2026-08-03T11:56:13Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Germany]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Otto von Bismarck by Franz von Lenbach.jpg|thumb|left|[[Otto von Bismarck]]]]</div> * [[800-12-25]] - [[Charlemagne]] wakavwalika mphumphu kuŵa Mfumu ya [[Holy Roman Empire]], ufumu uwo ukaŵa na vigaŵa vinandi vya Germany.<br> * [[962-02-02]] - [[Otto I, Holy Roman Emperor|Otto I]] wakavwalika mphumphu kuŵa Mfumu ya [[Holy Roman Empire]].<br> * 1517..."
118358
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Germany]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Otto von Bismarck by Franz von Lenbach.jpg|thumb|left|[[Otto von Bismarck]]]]</div>
* [[800-12-25]] - [[Charlemagne]] wakavwalika mphumphu kuŵa Mfumu ya [[Holy Roman Empire]], ufumu uwo ukaŵa na vigaŵa vinandi vya Germany.<br>
* [[962-02-02]] - [[Otto I, Holy Roman Emperor|Otto I]] wakavwalika mphumphu kuŵa Mfumu ya [[Holy Roman Empire]].<br>
* [[1517-10-31]] - [[Martin Luther]] wakapharazga [[Ninety-five Theses]], ndipo [[Protestant Reformation]] yikamba.<br>
* [[1871-01-18]] - [[German Empire]] yikakhazikika, ndipo [[Otto von Bismarck]] wakazgoka Chancellor wakwamba.<br>
* [[1919-06-28]] - Germany yikasayina [[Treaty of Versailles]] pamanyuma pa [[World War I]].<br>
[[File:Flag of Germany.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Germany]]]]
* [[1933-01-30]] - [[Adolf Hitler]] wakazgoka Chancellor wa Germany.<br>
* [[1949-05-23]] - [[West Germany]] ([[Federal Republic of Germany]]) yikakhazikika.<br>
* [[1949-10-07]] - [[East Germany]] ([[German Democratic Republic]]) yikakhazikika.<br>
* [[1990-10-03]] - [[German reunification]] yikachitika, ndipo East Germany yikakolerana na West Germany.<br>
* [[2005-11-22]] - [[Angela Merkel]] wakamba kuwusa nga ni Chancellor wa Germany.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
t5g4eb1y8asnjrgsiuokvveeh8oekgu
118359
118358
2026-08-03T11:56:26Z
Tumbuka Arch
6863
118359
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Germany]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Otto von Bismarck.jpg|thumb|left|[[Otto von Bismarck]]]]</div>
* [[800-12-25]] - [[Charlemagne]] wakavwalika mphumphu kuŵa Mfumu ya [[Holy Roman Empire]], ufumu uwo ukaŵa na vigaŵa vinandi vya Germany.<br>
* [[962-02-02]] - [[Otto I, Holy Roman Emperor|Otto I]] wakavwalika mphumphu kuŵa Mfumu ya [[Holy Roman Empire]].<br>
* [[1517-10-31]] - [[Martin Luther]] wakapharazga [[Ninety-five Theses]], ndipo [[Protestant Reformation]] yikamba.<br>
* [[1871-01-18]] - [[German Empire]] yikakhazikika, ndipo [[Otto von Bismarck]] wakazgoka Chancellor wakwamba.<br>
* [[1919-06-28]] - Germany yikasayina [[Treaty of Versailles]] pamanyuma pa [[World War I]].<br>
[[File:Flag of Germany.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Germany]]]]
* [[1933-01-30]] - [[Adolf Hitler]] wakazgoka Chancellor wa Germany.<br>
* [[1949-05-23]] - [[West Germany]] ([[Federal Republic of Germany]]) yikakhazikika.<br>
* [[1949-10-07]] - [[East Germany]] ([[German Democratic Republic]]) yikakhazikika.<br>
* [[1990-10-03]] - [[German reunification]] yikachitika, ndipo East Germany yikakolerana na West Germany.<br>
* [[2005-11-22]] - [[Angela Merkel]] wakamba kuwusa nga ni Chancellor wa Germany.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
0wagwwn8pnzjh261kqfegbybetqb5q7
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/24
4
48318
118360
2026-08-03T11:56:53Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Mexico]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Miguel Hidalgo y Costilla.jpg|thumb|left|[[Miguel Hidalgo y Costilla]]]]</div> * [[1325]] - [[Aztec]] ŵakakhazikiska msumba wa [[Tenochtitlan]], uwo ukaŵa msumba ukuru wa ufumu wawo.<br> * [[1519]] - [[Hernán Cortés]] wakafika ku Mexico ndipo wakamba kuwukira Ufumu wa Aztec.<br> * [[1521-08-13]] - [[Tenochtitlan]] yikawa, ndipo Spain yikamba kuwusa Mex..."
118360
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Mexico]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Miguel Hidalgo y Costilla.jpg|thumb|left|[[Miguel Hidalgo y Costilla]]]]</div>
* [[1325]] - [[Aztec]] ŵakakhazikiska msumba wa [[Tenochtitlan]], uwo ukaŵa msumba ukuru wa ufumu wawo.<br>
* [[1519]] - [[Hernán Cortés]] wakafika ku Mexico ndipo wakamba kuwukira Ufumu wa Aztec.<br>
* [[1521-08-13]] - [[Tenochtitlan]] yikawa, ndipo Spain yikamba kuwusa Mexico.<br>
* [[1810-09-16]] - [[Miguel Hidalgo y Costilla]] wakapharazga [[Grito de Dolores]], ndipo nkhondo ya wanangwa yikamba.<br>
* [[1821-09-27]] - Mexico yikapokera wanangwa kufuma ku Spain.<br>
[[File:Flag of Mexico.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Mexico]]]]
* [[1824-10-04]] - [[Constitution of Mexico|Dango likuru]] likazomerezgeka ndipo [[First Mexican Republic]] yikakhazikika.<br>
* [[1846]] - [[Mexican–American War]] yikamba pakati pa Mexico na United States.<br>
* [[1910-11-20]] - [[Mexican Revolution]] yikamba kulimbana na boma la [[Porfirio Díaz]].<br>
* [[1917-02-05]] - [[Constitution of Mexico|Dango likuru la 1917]] likamba kugwira ntchito.<br>
* [[2018-12-01]] - [[Andrés Manuel López Obrador]] wakamba kuwusa nga ni pulezidenti wa Mexico.<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
7n3sfpqexcgw4it98d09vpg1aezngvp
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/25
4
48319
118361
2026-08-03T11:57:31Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Norway]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Harald Hårfagre.jpg|thumb|left|[[Harald Fairhair]]]]</div> * [[872]] - [[Harald Fairhair]] wakathereska pa [[Battle of Hafrsfjord]] ndipo wakakoleranya maufumu gha Norway.<br> * [[995]] - [[Olaf Tryggvason]] wakazgoka themba la Norway ndipo wakamba kupharazga Chikhristu.<br> * [[1030-07-29]] - [[Olaf II of Norway|Olaf II]] wakafwira pa Battle of Stikles..."
118361
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Norway]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:Harald Hårfagre.jpg|thumb|left|[[Harald Fairhair]]]]</div>
* [[872]] - [[Harald Fairhair]] wakathereska pa [[Battle of Hafrsfjord]] ndipo wakakoleranya maufumu gha Norway.<br>
* [[995]] - [[Olaf Tryggvason]] wakazgoka themba la Norway ndipo wakamba kupharazga Chikhristu.<br>
* [[1030-07-29]] - [[Olaf II of Norway|Olaf II]] wakafwira pa [[Battle of Stiklestad]] ndipo pamanyuma wakazgoka mtuŵa.<br>
* [[1397-06-17]] - Norway yikanjira mu [[Kalmar Union]] pamoza na Denmark na Sweden.<br>
* [[1814-05-17]] - [[Constitution of Norway]] likalembeka ku [[Eidsvoll]], ndipo Norway yikapharazga kujilamulira.<br>
[[File:Flag of Norway.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Norway]]]]
* [[1814-11-04]] - Norway yikanjira mu wupu umoza na [[Sweden]] kweni yikasunga dango lake likuru.<br>
* [[1905-06-07]] - Norway yikamalizga wupu wake na Sweden ndipo yikazgoka charu chakujiyimira paŵekha.<br>
* [[1940-04-09]] - [[Nazi Germany]] yikawukira Norway pa [[World War II]].<br>
* [[1945-05-08]] - Norway yikafwatuka ku ulamuliro wa Germany pamanyuma pa nkhondo.<br>
* [[1949-04-04]] - Norway yikazgoka yimoza mwa vyaru vyakwamba kunjira mu [[NATO]].<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
tmot76pin6z1un3053tncmca12h9d8n
Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/26
4
48320
118362
2026-08-03T11:58:09Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Netherlands]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:William the Silent by Adriaen Thomasz Key.jpg|thumb|left|[[William the Silent]]]]</div> * [[1433]] - Vigaŵa vinandi vya Netherlands vikamba kuwusika na [[Duchy of Burgundy]].<br> * [[1568]] - [[Eighty Years' War]] yikamba pakati pa ŵa Netherlands na Spain.<br> * [[1579-01-23]] - [[Union of Utrecht]] yikasayinika ndipo yikazgoka maziko gha Netherland..."
118362
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Netherlands]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:William the Silent by Adriaen Thomasz Key.jpg|thumb|left|[[William the Silent]]]]</div>
* [[1433]] - Vigaŵa vinandi vya Netherlands vikamba kuwusika na [[Duchy of Burgundy]].<br>
* [[1568]] - [[Eighty Years' War]] yikamba pakati pa ŵa Netherlands na Spain.<br>
* [[1579-01-23]] - [[Union of Utrecht]] yikasayinika ndipo yikazgoka maziko gha Netherlands yasono.<br>
* [[1581-07-26]] - [[Act of Abjuration]] yikapharazga kuti vigaŵa vya Netherlands vikujitonda ku Spain.<br>
* [[1648-01-30]] - [[Peace of Münster]] yikazomerezga wanangwa wa [[Dutch Republic]].<br>
[[File:Flag of the Netherlands.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Netherlands]]]]
* [[1815-03-16]] - [[Kingdom of the Netherlands]] yikakhazikika pamanyuma pa nkhondo za Napoleon.<br>
* [[1839-04-19]] - Netherlands yikazomerezga kujiyimira kwa [[Belgium]] na [[Treaty of London (1839)]].<br>
* [[1940-05-10]] - [[Nazi Germany]] yikawukira Netherlands pa [[World War II]].<br>
* [[1945-05-05]] - Netherlands yikafwatuka ku ulamuliro wa Germany.<br>
* [[1949-04-04]] - Netherlands yikazgoka yimoza mwa vyaru vyakwamba kunjira mu [[NATO]].<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
1lqk0z8l6ceoruvyo2g0el9wn7sm3hh
118363
118362
2026-08-03T11:58:22Z
Tumbuka Arch
6863
118363
wikitext
text/x-wiki
'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Netherlands]]'''
<div style="float:left;margin-right:0.9em">
[[File:William the Silent.jpg|thumb|left|[[William the Silent]]]]</div>
* [[1433]] - Vigaŵa vinandi vya Netherlands vikamba kuwusika na [[Duchy of Burgundy]].<br>
* [[1568]] - [[Eighty Years' War]] yikamba pakati pa ŵa Netherlands na Spain.<br>
* [[1579-01-23]] - [[Union of Utrecht]] yikasayinika ndipo yikazgoka maziko gha Netherlands yasono.<br>
* [[1581-07-26]] - [[Act of Abjuration]] yikapharazga kuti vigaŵa vya Netherlands vikujitonda ku Spain.<br>
* [[1648-01-30]] - [[Peace of Münster]] yikazomerezga wanangwa wa [[Dutch Republic]].<br>
[[File:Flag of the Netherlands.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Netherlands]]]]
* [[1815-03-16]] - [[Kingdom of the Netherlands]] yikakhazikika pamanyuma pa nkhondo za Napoleon.<br>
* [[1839-04-19]] - Netherlands yikazomerezga kujiyimira kwa [[Belgium]] na [[Treaty of London (1839)]].<br>
* [[1940-05-10]] - [[Nazi Germany]] yikawukira Netherlands pa [[World War II]].<br>
* [[1945-05-05]] - Netherlands yikafwatuka ku ulamuliro wa Germany.<br>
* [[1949-04-04]] - Netherlands yikazgoka yimoza mwa vyaru vyakwamba kunjira mu [[NATO]].<br>
<!--HooksEnd-->
{{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}}
{{endflatlist}}
<noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
pcm9udinactw46ypy4m9hcxp9gzlloi