Wikipedia tumwiki https://tum.wikipedia.org/wiki/Jani_likulu MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Category:Malaŵi 14 977 118450 118024 2026-08-04T01:06:24Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 118450 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Malawi|Malaŵi}} [[Image:Flag of Malawi.svg|right|100px|Malaŵi]] '''[[Malaŵi]]''' [[Category:Afilika]] f8x2ugv5maorcy2kv7epzjx50at475k Template:Main 10 12933 118449 49668 2026-08-04T01:00:47Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 118449 wikitext text/x-wiki ''{{Rellink|extraclasses=relarticle mainarticle|{{#ifeq:{{SUBJECTSPACE}}|Category|The main {{#ifeq:{{NAMESPACE:{{{1}}}}}||article|page}}{{#if:{{{2|}}}|s}} for this [[Wikipedia:Categorization|category]] {{#if:{{{2|}}}|are|is}}|Nkhani {{#ifeq:{{NAMESPACE:{{{1}}}}}||ikulu|page}}{{#if:{{{2|}}}|}}:}} [[{{{1|{{PAGENAME}}}}}|{{{l1|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}]]{{#if:{{{2| }}} |{{#if:{{{3|}}}|,&#32;|&#32;and&#32;}}[[{{{2}}}|{{{l2|{{{2}}}}}}]]}}{{#if:{{{3|}}} |{{#if:{{{4|}}}|,&#32;|,&#32;and&#32;}}[[{{{3}}}|{{{l3|{{{3}}}}}}]]}}{{#if:{{{4|}}} |{{#if:{{{5|}}}|,&#32;|,&#32;and&#32;}}[[{{{4}}}|{{{l4|{{{4}}}}}}]]}}{{#if:{{{5|}}} |{{#if:{{{6|}}}|,&#32;|,&#32;and&#32;}}[[{{{5}}}|{{{l5|{{{5}}}}}}]]}}{{#if:{{{6|}}} |{{#if:{{{7|}}}|,&#32;|,&#32;and&#32;}}[[{{{6}}}|{{{l6|{{{6}}}}}}]]}}{{#if:{{{7|}}} |{{#if:{{{8|}}}|,&#32;|,&#32;and&#32;}}[[{{{7}}}|{{{l7|{{{7}}}}}}]]}}{{#if:{{{8|}}} |{{#if:{{{9|}}}|,&#32;|,&#32;and&#32;}}[[{{{8}}}|{{{l8|{{{8}}}}}}]]}}{{#if:{{{9|}}} |{{#if:{{{10|}}}|,&#32;|,&#32;and&#32;}}[[{{{9}}}|{{{l9|{{{9}}}}}}]]}}{{#if:{{{10|}}} |, and [[{{{10}}}|{{{l10|{{{10}}}}}}]]}}{{#if:{{{11| }}}|&#32; (too many parameters in &#123;&#123;[[Template:main|main]]&#125;&#125;)}}}}''<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 8kozijr3z0o6tc6utmem0bo8269woit Template:Vyose 10 47026 118440 113426 2026-08-03T13:16:15Z Tumbuka Arch 6863 NEW (Viphya) 118440 wikitext text/x-wiki {{Chikaya chikulu 2}} 93k0b6fwem14etumhcgast44hohdt37 ChiEsperanto ku Japan 0 48148 118460 117963 2026-08-04T04:53:59Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 Viyowoyero-vya-Malaŵi moved page [[Esperanto ku Japan]] to [[ChiEsperanto ku Japan]] 117963 wikitext text/x-wiki {{Short description|Chiyowoyero chakovwira cha pa charu chose mu Japan}} Kugwiliskirika ntchito kwa '''[[Esperanto]]''' (panji '''ChiEsperanto''') mu '''[[Japan]]''' (mu Chijapani: 日本のエスペラント) kukwamba mu vyaka vya m'ma 19. ==Mbiri== Ŵanthu ŵakuyowoya Chiesperanto ŵakasazgikira kwa nyengo yichoko waka mu Japan mu vyaka vya m'ma 1880, pamoza na kukwera kwa chidwi pa [[chiyowoyero chakupangika]] cha [[Volapük]]. Mu 1906, pamanyuma pa [[Nkhondo ya Russia na Japan]], Japanese Esperanto Association yikakhazikiskika na mwanarukirano wa chisopa cha anarchism [[Ōsugi Sakae]].<ref name="ProphetMotive"/> Ŵanthu ŵakwambilira kusambira Chiesperanto ŵakasazgapo mulembi wa mabuku wa ku Japan [[Futabatei Shimei]], wakung'anamura malemba [[Ujaku Akita]] kweniso mwanarukirano wa chisopa cha anarchism [[Ōsugi Sakae]]. Gulu la ŵasambiri lakumanyikwa chomene lakucemeka [[:ja:新人会|Shinjinkai]] (新人会) likachitiskanga mphindano pamoza na ŵasambiri ŵanyawo ŵa ku Korea na China mu Chiesperanto, ndipo ntchito ya [[Chisopa cha Baháʼí]] yakulongozgekanga na [[Vasili Eroshenko]] na [[Agnes Baldwin Alexander]] yikaŵa yakuzirwa chomene pakuthandazga Chiesperanto pamoza na mautumiki gha Chikhristu. Sumu za Chiesperanto zikachemerezgekanga pa ulendo wa wakupokera mphotho ya Nobel wa ku India [[Rabindranath Tagore]] ku Japan. [[:ja:日本エスペラント協会|Japanese Esperanto Association]] yikakhazikiskika mu 1919. Japan yikaŵa na nyengo yachiŵiri ya kukwera kwa Chiesperanto kufuma mu vyaka vya m'ma 1920 mpaka m'ma 1940, apo ŵanyake ŵakuyowoya Chiesperanto mu Japan ŵakamba kupharazga mabuku ghawo mu Chiesperanto. Chiesperanto chikagwiliskirikanga ntchito na magulu gha kumazere kweniso gha kumanjiliro gha ndyali, kweni gulu la kumazere likakhwaskika chomene na kuchepa mu vyaka vya m'ma 1930.<ref>{{cite web|url=[https://orca.cardiff.ac.uk/id/eprint/92435/1/Esperanto%20greyed%20out.pdf|title=Talking](https://orca.cardiff.ac.uk/id/eprint/92435/1/Esperanto%20greyed%20out.pdf|title=Talking) to the World: Esperanto and Popular Internationalism in Pre-war Japan}}</ref> ==Oomoto== [[File:Oomoto Kameoka - Esperanta Monumento sign.jpg|thumb|right|Chimanyikwiro cha viyowoyero viŵiri cha Chiesperanto na Chijapani chakulongosora Esperanta Monumento ("Chikumbusko cha Esperanto") pa likuru la [[Oomoto]] ku [[Kameoka, Kyoto]]]] [[File:Oomoto cafeteria Esperanto prayer.jpg|thumb|right|Lurombo lwa viyowoyero viŵiri lwa Chiesperanto na Chijapani lwa [[lurombo lwa kuwonga chakurya]] pa cafetaria ya likuru la Oomoto ku [[Kameoka, Kyoto]]]] Kwambira mu 1922, chisopa cha [[Oomoto]], pasi pa ulongozgi wa wakwambiska wake [[Onisaburo Deguchi]], chikamba kugwiliskira ntchito Chiesperanto kuti chiŵikeko chisopa chake nga ni [[chisopa cha pa charu chose]] kweniso kukhozgera kudumbiskana pakati pa visopa vyakupambanapambana.<ref name="ProphetMotive">{{cite book|last1=Stalker|first1=Nancy K.|title=Prophet motive : Deguchi Onisaburō, Oomoto, and the rise of new religions in Imperial Japan|url=[https://archive.org/details/prophetmotivedeg00stal|url-access=limited|date=2008|publisher=University](https://archive.org/details/prophetmotivedeg00stal|url-access=limited|date=2008|publisher=University) of Hawai'i Press|location=Honolulu|isbn=9780824831721|page=156}}</ref> Malo ghanandi gha Oomoto mu [[Kameoka, Kyoto]] ghali na vimanyikwiro vya viyowoyero vinandi mu Chijapani na Chiesperanto. Muhanya uno, Oomoto yikulutilira kufumiska mabuku, magazini, timapepala, na mawebusayiti mu Chiesperanto.<ref>{{cite web | title=ĉef paĝo | website=Oomoto (Esperanto) | url=https://www.oomoto.or.jp/Esperanto/index-es.html | language=eo | access-date=2025-05-02}}</ref> Mujapani wakuyowoya Chiesperanto [[Shigeki Maeda]] wakung'anamura mwakhama vinthu vya Oomoto kufuma ku Chijapani kuya ku Chiesperanto, ivyo pamanyuma vikung'anamulikaso kufuma ku Esperanto kuya ku Chipwitikizi na ChiNgelezi.<ref>{{cite book |last=Deguchi |first=Onisaburo |date=1997 |translator-last1=Maeda |translator-first1=Shigeki |title=Diaj Vojsignoj: internacia eldono |location=Ten'on-kyo, Kameoka |publisher=Tensei-sha |isbn=4-924501-01-8 |language=eo}}</ref> ==Mabuku== *Oomoto Overseas Department 海外宣伝課 (ed.) (1933). [[commons:File:NDL1137286 大本トハ何ゾヤ.pdf|''Kio estas Oomoto?'']]. Kameoka: Tenseisha. {{doi|10.11501/1137286}}. {{in lang|eo}} ==Ukaboni== {{Commons category|Esperanto in Japan}} {{Reflist}} [[Category:Esperanto mu Japan]] [[Category:Viyowoyero vya mu Japan]] 7xb3bsbhq3opzcboitparjlycqr3vap 118462 118460 2026-08-04T04:54:29Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 118462 wikitext text/x-wiki {{Short description|Chiyowoyero chakovwira cha pa charu chose mu Japan}} Kugwiliskirika ntchito kwa '''[[ChiEsperanto]]''' (panji '''Esperanto''') mu '''[[Japan]]''' (mu Chijapani: 日本のエスペラント) kukwamba mu vyaka vya m'ma 19. ==Mbiri== Ŵanthu ŵakuyowoya Chiesperanto ŵakasazgikira kwa nyengo yichoko waka mu Japan mu vyaka vya m'ma 1880, pamoza na kukwera kwa chidwi pa [[chiyowoyero chakupangika]] cha [[Volapük]]. Mu 1906, pamanyuma pa [[Nkhondo ya Russia na Japan]], Japanese Esperanto Association yikakhazikiskika na mwanarukirano wa chisopa cha anarchism [[Ōsugi Sakae]].<ref name="ProphetMotive"/> Ŵanthu ŵakwambilira kusambira Chiesperanto ŵakasazgapo mulembi wa mabuku wa ku Japan [[Futabatei Shimei]], wakung'anamura malemba [[Ujaku Akita]] kweniso mwanarukirano wa chisopa cha anarchism [[Ōsugi Sakae]]. Gulu la ŵasambiri lakumanyikwa chomene lakucemeka [[:ja:新人会|Shinjinkai]] (新人会) likachitiskanga mphindano pamoza na ŵasambiri ŵanyawo ŵa ku Korea na China mu Chiesperanto, ndipo ntchito ya [[Chisopa cha Baháʼí]] yakulongozgekanga na [[Vasili Eroshenko]] na [[Agnes Baldwin Alexander]] yikaŵa yakuzirwa chomene pakuthandazga Chiesperanto pamoza na mautumiki gha Chikhristu. Sumu za Chiesperanto zikachemerezgekanga pa ulendo wa wakupokera mphotho ya Nobel wa ku India [[Rabindranath Tagore]] ku Japan. [[:ja:日本エスペラント協会|Japanese Esperanto Association]] yikakhazikiskika mu 1919. Japan yikaŵa na nyengo yachiŵiri ya kukwera kwa Chiesperanto kufuma mu vyaka vya m'ma 1920 mpaka m'ma 1940, apo ŵanyake ŵakuyowoya Chiesperanto mu Japan ŵakamba kupharazga mabuku ghawo mu Chiesperanto. Chiesperanto chikagwiliskirikanga ntchito na magulu gha kumazere kweniso gha kumanjiliro gha ndyali, kweni gulu la kumazere likakhwaskika chomene na kuchepa mu vyaka vya m'ma 1930.<ref>{{cite web|url=[https://orca.cardiff.ac.uk/id/eprint/92435/1/Esperanto%20greyed%20out.pdf|title=Talking](https://orca.cardiff.ac.uk/id/eprint/92435/1/Esperanto%20greyed%20out.pdf|title=Talking) to the World: Esperanto and Popular Internationalism in Pre-war Japan}}</ref> ==Oomoto== [[File:Oomoto Kameoka - Esperanta Monumento sign.jpg|thumb|right|Chimanyikwiro cha viyowoyero viŵiri cha Chiesperanto na Chijapani chakulongosora Esperanta Monumento ("Chikumbusko cha Esperanto") pa likuru la [[Oomoto]] ku [[Kameoka, Kyoto]]]] [[File:Oomoto cafeteria Esperanto prayer.jpg|thumb|right|Lurombo lwa viyowoyero viŵiri lwa Chiesperanto na Chijapani lwa [[lurombo lwa kuwonga chakurya]] pa cafetaria ya likuru la Oomoto ku [[Kameoka, Kyoto]]]] Kwambira mu 1922, chisopa cha [[Oomoto]], pasi pa ulongozgi wa wakwambiska wake [[Onisaburo Deguchi]], chikamba kugwiliskira ntchito Chiesperanto kuti chiŵikeko chisopa chake nga ni [[chisopa cha pa charu chose]] kweniso kukhozgera kudumbiskana pakati pa visopa vyakupambanapambana.<ref name="ProphetMotive">{{cite book|last1=Stalker|first1=Nancy K.|title=Prophet motive : Deguchi Onisaburō, Oomoto, and the rise of new religions in Imperial Japan|url=[https://archive.org/details/prophetmotivedeg00stal|url-access=limited|date=2008|publisher=University](https://archive.org/details/prophetmotivedeg00stal|url-access=limited|date=2008|publisher=University) of Hawai'i Press|location=Honolulu|isbn=9780824831721|page=156}}</ref> Malo ghanandi gha Oomoto mu [[Kameoka, Kyoto]] ghali na vimanyikwiro vya viyowoyero vinandi mu Chijapani na Chiesperanto. Muhanya uno, Oomoto yikulutilira kufumiska mabuku, magazini, timapepala, na mawebusayiti mu Chiesperanto.<ref>{{cite web | title=ĉef paĝo | website=Oomoto (Esperanto) | url=https://www.oomoto.or.jp/Esperanto/index-es.html | language=eo | access-date=2025-05-02}}</ref> Mujapani wakuyowoya Chiesperanto [[Shigeki Maeda]] wakung'anamura mwakhama vinthu vya Oomoto kufuma ku Chijapani kuya ku Chiesperanto, ivyo pamanyuma vikung'anamulikaso kufuma ku Esperanto kuya ku Chipwitikizi na ChiNgelezi.<ref>{{cite book |last=Deguchi |first=Onisaburo |date=1997 |translator-last1=Maeda |translator-first1=Shigeki |title=Diaj Vojsignoj: internacia eldono |location=Ten'on-kyo, Kameoka |publisher=Tensei-sha |isbn=4-924501-01-8 |language=eo}}</ref> ==Mabuku== *Oomoto Overseas Department 海外宣伝課 (ed.) (1933). [[commons:File:NDL1137286 大本トハ何ゾヤ.pdf|''Kio estas Oomoto?'']]. Kameoka: Tenseisha. {{doi|10.11501/1137286}}. {{in lang|eo}} ==Ukaboni== {{Commons category|Esperanto in Japan}} {{Reflist}} [[Category:ChiEsperanto mu Japan]] [[Category:Viyowoyero vya mu Japan]] [[Category:ChiEsperanto]] srt9n2us1kwgwtfdnlot2vfvd34kpxd User talk:Chanda Vavilaya 3 48310 118410 118339 2026-08-03T12:42:49Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 118410 wikitext text/x-wiki == Welcome == Hello, welcome! I see the page you created, [[2026 nkhani ya mphaka ya Morocco na Spain]], and I thank you for your contribution. A few tips: *Add categories to your pages *Link your pages to Wikidata Thanks, '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 07:51, 3 Ogasiti 2026 (UTC) :thanks Viyowoyero, when I make more atricle I"ll use this. [[User:Chanda Vavilaya|Chanda Vavilaya]] ([[User talk:Chanda Vavilaya|pakuchezgela]]) 08:40, 3 Ogasiti 2026 (UTC) == Join Wikimedia Community User Group Malawi == Hello @[[User:Chanda Vavilaya|Chanda Vavilaya]], '''Wikimedia Community User Group Malawi''' welcomes Wikimedia contributors from Malawi and contributors interested in Malawi-related knowledge to participate in building a stronger Wikimedia community. We invite contributors from Tumbuka, English and Chewa Wikipedias, Wikimedia Commons, Wikidata, and other Wikimedia projects to become participating members of the community. If you would like to participate: # Visit the [[:Meta:Wikimedia_Community_Malawi/Founding_and_Participating|Founding and Participating Members]] page. # Open the '''Participating members''' section directly: [[:Meta:Wikimedia_Community_Malawi/Founding_and_Participating#List_of_participants]] # Add your Wikimedia username under the list of participating members. # Sign your entry by adding <nowiki>#~~~~</nowiki> after your username. Your participation will help strengthen Wikimedia projects in Malawi, including Wikipedia, Wikimedia Commons, Wikidata, and Malawian language content. Participants may contribute to community discussions, outreach activities, edit-a-thons, language projects, cultural documentation, and other free knowledge initiatives. Everyone interested in creating, improving, and sharing free knowledge is welcome to participate. Thank you. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 12:42, 3 Ogasiti 2026 (UTC) 68hvhtdcwd3kfuh6ir9z684qmy2ue67 2026 ku Malaŵi 0 48311 118404 118342 2026-08-03T12:39:48Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 Fixing up some errors 118404 wikitext text/x-wiki Nkhani iyi yili na ndondomeko ya vinthu ivyo vikachitika mu chaka cha '''2026 ku [[Malaŵi]]'''. == Ŵanthu awo ŵali pa udindo == * [[Mlongozgi wa Malaŵi|Mulongozgi]]: [[Peter Mutharika]] * [[Wachiŵiri kwa Pulezidenti wa Malaŵi|Wachiŵiri kwa Mulongozgi]]: [[Jane Ansah]] * Muteŵeti wachiŵiri wa Pulezidenti: [[Enoch Chihana|Enoki Chihana]] == Maholide == * 1 Januwale – Zuŵa la Chaka Chiphya * 15 Januwale – [[John Chilembwe|Zuŵa la John Chilembwe]] * 3 Malichi – Zuŵa la Ŵakufwa * 21 Malichi – Eid al-Fitr * 3 Epulero – Lachisanu Liwemi * 6 Epulero – Mande ya Isitara * 1 May – Zuŵa la Ntchito * 14 Meyi – [[Hastings Kamuzu Banda|Zuŵa la Kamuzu]] * 6 Julayi – Zuŵa la Ufulu * 15 Okutobala – Zuŵa la Amama * 25 Disembala – Zuŵa la Khisimasi * 26 Disembala – Zuŵa la Nkhonya == Nyifwa == * 8 Januwale – Madalitso Kazombo, wa vyaka 46, wandale, uyo kale wakaŵa wachiŵiri kwa mulaŵiliri wakwamba wa Nyumba ya Malango ya Charu. <ref>{{Cite web |date=2026-01-08 |title=Malawi Mourns Former Deputy Speaker Madalitso Kazombo - PAN AFRICAN VISIONS |url=https://panafricanvisions.com/2026/01/malawi-mourns-former-deputy-speaker-madalitso-kazombo/ |access-date=2026-01-09 |language=en-US}}</ref> == Mabuku == {{Reflist}}  [[Category:Malaŵi]] dkb5dubawbngv1sz6bqavjj97motru6 118406 118404 2026-08-03T12:40:30Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 118406 wikitext text/x-wiki Nkhani iyi yili na ndondomeko ya vinthu ivyo vikachitika mu chaka cha '''2026 ku [[Malaŵi]]'''. == Ŵanthu awo ŵali pa udindo == * [[Mlongozgi wa Malaŵi|Mulongozgi]]: [[Peter Mutharika]] * [[Wachiŵiri kwa Pulezidenti wa Malaŵi|Wachiŵiri kwa Mulongozgi]]: [[Jane Ansah]] * Muteŵeti wachiŵiri wa Pulezidenti: [[Enoch Chihana]] == Maholide == * 1 Januwale – Zuŵa la Chaka Chiphya * 15 Januwale – [[John Chilembwe|Zuŵa la John Chilembwe]] * 3 Malichi – Zuŵa la Ŵakufwa * 21 Malichi – Eid al-Fitr * 3 Epulero – Lachisanu Liwemi * 6 Epulero – Mande ya Isitara * 1 May – Zuŵa la Ntchito * 14 Meyi – [[Hastings Kamuzu Banda|Zuŵa la Kamuzu]] * 6 Julayi – Zuŵa la Ufulu * 15 Okutobala – Zuŵa la Amama * 25 Disembala – Zuŵa la Khisimasi * 26 Disembala – Zuŵa la Nkhonya == Nyifwa == * 8 Januwale – Madalitso Kazombo, wa vyaka 46, wandale, uyo kale wakaŵa wachiŵiri kwa mulaŵiliri wakwamba wa Nyumba ya Malango ya Charu. <ref>{{Cite web |date=2026-01-08 |title=Malawi Mourns Former Deputy Speaker Madalitso Kazombo - PAN AFRICAN VISIONS |url=https://panafricanvisions.com/2026/01/malawi-mourns-former-deputy-speaker-madalitso-kazombo/ |access-date=2026-01-09 |language=en-US}}</ref> == Mabuku == {{Reflist}}  [[Category:Malaŵi]] 20p89sizkuccflhkqvnbe3umouzpm1g 118407 118406 2026-08-03T12:40:49Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 /* Nyifwa */ 118407 wikitext text/x-wiki Nkhani iyi yili na ndondomeko ya vinthu ivyo vikachitika mu chaka cha '''2026 ku [[Malaŵi]]'''. == Ŵanthu awo ŵali pa udindo == * [[Mlongozgi wa Malaŵi|Mulongozgi]]: [[Peter Mutharika]] * [[Wachiŵiri kwa Pulezidenti wa Malaŵi|Wachiŵiri kwa Mulongozgi]]: [[Jane Ansah]] * Muteŵeti wachiŵiri wa Pulezidenti: [[Enoch Chihana]] == Maholide == * 1 Januwale – Zuŵa la Chaka Chiphya * 15 Januwale – [[John Chilembwe|Zuŵa la John Chilembwe]] * 3 Malichi – Zuŵa la Ŵakufwa * 21 Malichi – Eid al-Fitr * 3 Epulero – Lachisanu Liwemi * 6 Epulero – Mande ya Isitara * 1 May – Zuŵa la Ntchito * 14 Meyi – [[Hastings Kamuzu Banda|Zuŵa la Kamuzu]] * 6 Julayi – Zuŵa la Ufulu * 15 Okutobala – Zuŵa la Amama * 25 Disembala – Zuŵa la Khisimasi * 26 Disembala – Zuŵa la Nkhonya == Nyifwa == * 8 Januwale – Madalitso Kazombo, wa vyaka 46, wandale, uyo kale wakaŵa wachiŵiri kwa mulaŵiliri wakwamba wa Nyumba ya Malango ya Charu.<ref>{{Cite web |date=2026-01-08 |title=Malawi Mourns Former Deputy Speaker Madalitso Kazombo - PAN AFRICAN VISIONS |url=https://panafricanvisions.com/2026/01/malawi-mourns-former-deputy-speaker-madalitso-kazombo/ |access-date=2026-01-09 |language=en-US}}</ref> == Mabuku == {{Reflist}}  [[Category:Malaŵi]] smrog7djlm9873nvzzkakuxkqf5khum 118408 118407 2026-08-03T12:40:59Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 /* Mabuku */ 118408 wikitext text/x-wiki Nkhani iyi yili na ndondomeko ya vinthu ivyo vikachitika mu chaka cha '''2026 ku [[Malaŵi]]'''. == Ŵanthu awo ŵali pa udindo == * [[Mlongozgi wa Malaŵi|Mulongozgi]]: [[Peter Mutharika]] * [[Wachiŵiri kwa Pulezidenti wa Malaŵi|Wachiŵiri kwa Mulongozgi]]: [[Jane Ansah]] * Muteŵeti wachiŵiri wa Pulezidenti: [[Enoch Chihana]] == Maholide == * 1 Januwale – Zuŵa la Chaka Chiphya * 15 Januwale – [[John Chilembwe|Zuŵa la John Chilembwe]] * 3 Malichi – Zuŵa la Ŵakufwa * 21 Malichi – Eid al-Fitr * 3 Epulero – Lachisanu Liwemi * 6 Epulero – Mande ya Isitara * 1 May – Zuŵa la Ntchito * 14 Meyi – [[Hastings Kamuzu Banda|Zuŵa la Kamuzu]] * 6 Julayi – Zuŵa la Ufulu * 15 Okutobala – Zuŵa la Amama * 25 Disembala – Zuŵa la Khisimasi * 26 Disembala – Zuŵa la Nkhonya == Nyifwa == * 8 Januwale – Madalitso Kazombo, wa vyaka 46, wandale, uyo kale wakaŵa wachiŵiri kwa mulaŵiliri wakwamba wa Nyumba ya Malango ya Charu.<ref>{{Cite web |date=2026-01-08 |title=Malawi Mourns Former Deputy Speaker Madalitso Kazombo - PAN AFRICAN VISIONS |url=https://panafricanvisions.com/2026/01/malawi-mourns-former-deputy-speaker-madalitso-kazombo/ |access-date=2026-01-09 |language=en-US}}</ref> == Ukaboni == {{Reflist}}  [[Category:Malaŵi]] lyv3z6oaxbt87ctjys5iznussxwbp70 118409 118408 2026-08-03T12:41:25Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 /* Maholide */ 118409 wikitext text/x-wiki Nkhani iyi yili na ndondomeko ya vinthu ivyo vikachitika mu chaka cha '''2026 ku [[Malaŵi]]'''. == Ŵanthu awo ŵali pa udindo == * [[Mlongozgi wa Malaŵi|Mulongozgi]]: [[Peter Mutharika]] * [[Wachiŵiri kwa Pulezidenti wa Malaŵi|Wachiŵiri kwa Mulongozgi]]: [[Jane Ansah]] * Muteŵeti wachiŵiri wa Pulezidenti: [[Enoch Chihana]] == Maholide == * 1 Januwale – Zuŵa la Chaka Chiphya * 15 Januwale – [[John Chilembwe|Zuŵa la John Chilembwe]] * 3 Malichi – Zuŵa la Ŵakufwa * 21 Malichi – Eid al-Fitr * 3 Epulero – Lachisanu Liwemi * 6 Epulero – Mande ya Isitara * 1 Meyi – Zuŵa la Ntchito * 14 Meyi – [[Hastings Kamuzu Banda|Zuŵa la Kamuzu]] * 6 Julayi – Zuŵa la Ufulu * 15 Okutobala – Zuŵa la Amama * 25 Disembala – Zuŵa la Khisimasi * 26 Disembala – Zuŵa la Nkhonya == Nyifwa == * 8 Januwale – Madalitso Kazombo, wa vyaka 46, wandale, uyo kale wakaŵa wachiŵiri kwa mulaŵiliri wakwamba wa Nyumba ya Malango ya Charu.<ref>{{Cite web |date=2026-01-08 |title=Malawi Mourns Former Deputy Speaker Madalitso Kazombo - PAN AFRICAN VISIONS |url=https://panafricanvisions.com/2026/01/malawi-mourns-former-deputy-speaker-madalitso-kazombo/ |access-date=2026-01-09 |language=en-US}}</ref> == Ukaboni == {{Reflist}}  [[Category:Malaŵi]] 70g8rnskpm2mh13vh3vbwuulae4oweh Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/27 4 48321 118364 2026-08-03T11:59:25Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Russia]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Peter the Great by Paul Delaroche.jpg|thumb|left|[[Peter the Great]]]]</div> * [[862]] - [[Rurik]] wakamba kuwusa ku [[Novgorod]], icho chikuwoneka nga ni chiyambi cha boma la Russia.<br> * [[988]] - [[Vladimir the Great]] wakazomera Chikhristu cha [[Eastern Orthodox Church]], ndipo [[Kievan Rus']] yikazgoka Chikhristu.<br> * [[1547-01-16]] - Ivan the Te..." 118364 wikitext text/x-wiki '''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Russia]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Peter the Great by Paul Delaroche.jpg|thumb|left|[[Peter the Great]]]]</div> * [[862]] - [[Rurik]] wakamba kuwusa ku [[Novgorod]], icho chikuwoneka nga ni chiyambi cha boma la Russia.<br> * [[988]] - [[Vladimir the Great]] wakazomera Chikhristu cha [[Eastern Orthodox Church]], ndipo [[Kievan Rus']] yikazgoka Chikhristu.<br> * [[1547-01-16]] - [[Ivan the Terrible]] wakavwalika mphumphu kuŵa Tsar wakwamba wa Russia.<br> * [[1721-11-02]] - [[Peter the Great]] wakapharazga [[Russian Empire]], ndipo Russia yikazgoka ufumu ukuru wa ku Europe.<br> * [[1917-11-07]] - [[October Revolution]] yikawuskapo boma la Tsar ndipo [[Bolsheviks]] ŵakatora mazaza.<br> [[File:Flag of Russia.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Russia]]]] * [[1922-12-30]] - [[Soviet Union]] yikakhazikika, ndipo Russia yikaŵa republic yikuru chomene mu wupu uwu.<br> * [[1945-05-09]] - Soviet Union yikathereska Germany pa [[World War II]], ndipo zuŵa ili likukumbukika nga ni Victory Day.<br> * [[1991-12-25]] - [[Soviet Union]] yikamara, ndipo Russia yikazgoka charu chakujiyimira paŵekha.<br> * [[2000-05-07]] - [[Vladimir Putin]] wakamba nyengo yake yakwamba nga ni pulezidenti wa Russia.<br> * [[2022-02-24]] - Russia yikamba kuwukira [[Ukraine]], ndipo nkhondo yikamba.<br> <!--HooksEnd--> {{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}} {{endflatlist}} <noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> amr83y1qvzdhmvzc3d1rfcv3suvhlhc 118365 118364 2026-08-03T12:04:03Z Tumbuka Arch 6863 118365 wikitext text/x-wiki '''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Russia]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Peter the Great.jpg|thumb|left|[[Peter the Great]]]]</div> * [[862]] - [[Rurik]] wakamba kuwusa ku [[Novgorod]], icho chikuwoneka nga ni chiyambi cha boma la Russia.<br> * [[988]] - [[Vladimir the Great]] wakazomera Chikhristu cha [[Eastern Orthodox Church]], ndipo [[Kievan Rus']] yikazgoka Chikhristu.<br> * [[1547-01-16]] - [[Ivan the Terrible]] wakavwalika mphumphu kuŵa Tsar wakwamba wa Russia.<br> * [[1721-11-02]] - [[Peter the Great]] wakapharazga [[Russian Empire]], ndipo Russia yikazgoka ufumu ukuru wa ku Europe.<br> * [[1917-11-07]] - [[October Revolution]] yikawuskapo boma la Tsar ndipo [[Bolsheviks]] ŵakatora mazaza.<br> [[File:Flag of Russia.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Russia]]]] * [[1922-12-30]] - [[Soviet Union]] yikakhazikika, ndipo Russia yikaŵa republic yikuru chomene mu wupu uwu.<br> * [[1945-05-09]] - Soviet Union yikathereska Germany pa [[World War II]], ndipo zuŵa ili likukumbukika nga ni Victory Day.<br> * [[1991-12-25]] - [[Soviet Union]] yikamara, ndipo Russia yikazgoka charu chakujiyimira paŵekha.<br> * [[2000-05-07]] - [[Vladimir Putin]] wakamba nyengo yake yakwamba nga ni pulezidenti wa Russia.<br> * [[2022-02-24]] - Russia yikamba kuwukira [[Ukraine]], ndipo nkhondo yikamba.<br> <!--HooksEnd--> {{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}} {{endflatlist}} <noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> msfckvl0hvlsi81ue0surlnaz2vev2a Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/28 4 48322 118366 2026-08-03T12:05:24Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[South Korea]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:King Sejong.jpg|thumb|left|[[Sejong the Great]]]]</div> * [[1392]] - [[Joseon]] yikakhazikika ndipo yikamba kuwusa Korea.<br> * [[1443]] - [[Sejong the Great]] wakalenga vilembo vya [[Hangul]].<br> * [[1910-08-29]] - [[Empire of Japan]] yikapoka Korea.<br> * [[1945-08-15]] - Korea yikafwatuka ku Japan pamanyuma pa [[World War II]].<br> * [[1948-08-15]..." 118366 wikitext text/x-wiki '''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[South Korea]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:King Sejong.jpg|thumb|left|[[Sejong the Great]]]]</div> * [[1392]] - [[Joseon]] yikakhazikika ndipo yikamba kuwusa Korea.<br> * [[1443]] - [[Sejong the Great]] wakalenga vilembo vya [[Hangul]].<br> * [[1910-08-29]] - [[Empire of Japan]] yikapoka Korea.<br> * [[1945-08-15]] - Korea yikafwatuka ku Japan pamanyuma pa [[World War II]].<br> * [[1948-08-15]] - [[South Korea]] yikakhazikika, ndipo [[Syngman Rhee]] wakazgoka pulezidenti wakwamba.<br> [[File:Flag of South Korea.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[South Korea]]]] * [[1950-06-25]] - [[Korean War]] yikamba apo [[North Korea]] yikawukira South Korea.<br> * [[1953-07-27]] - Nkhondo ya Korea yikamara na armistice.<br> * [[1988-09-17]] - [[1988 Summer Olympics]] ghakajulika ku [[Seoul]].<br> * [[1996-12-12]] - South Korea yikanjira mu [[Organisation for Economic Co-operation and Development]].<br> * [[2022-05-10]] - [[Yoon Suk Yeol]] wakamba kuwusa nga ni pulezidenti.<br> <!--HooksEnd--> {{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}} {{endflatlist}} <noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> b49ndjrvr6s014eoslw8n9cihv0lig3 118367 118366 2026-08-03T12:05:45Z Tumbuka Arch 6863 118367 wikitext text/x-wiki '''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[South Korea]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Sejong the Great.jpg|thumb|left|[[Sejong the Great]]]]</div> * [[1392]] - [[Joseon]] yikakhazikika ndipo yikamba kuwusa Korea.<br> * [[1443]] - [[Sejong the Great]] wakalenga vilembo vya [[Hangul]].<br> * [[1910-08-29]] - [[Empire of Japan]] yikapoka Korea.<br> * [[1945-08-15]] - Korea yikafwatuka ku Japan pamanyuma pa [[World War II]].<br> * [[1948-08-15]] - [[South Korea]] yikakhazikika, ndipo [[Syngman Rhee]] wakazgoka pulezidenti wakwamba.<br> [[File:Flag of South Korea.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[South Korea]]]] * [[1950-06-25]] - [[Korean War]] yikamba apo [[North Korea]] yikawukira South Korea.<br> * [[1953-07-27]] - Nkhondo ya Korea yikamara na armistice.<br> * [[1988-09-17]] - [[1988 Summer Olympics]] ghakajulika ku [[Seoul]].<br> * [[1996-12-12]] - South Korea yikanjira mu [[Organisation for Economic Co-operation and Development]].<br> * [[2022-05-10]] - [[Yoon Suk Yeol]] wakamba kuwusa nga ni pulezidenti.<br> <!--HooksEnd--> {{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}} {{endflatlist}} <noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> ekk4tcx24tlfnbsrbdwgvwd0o7ap2go Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/29 4 48323 118368 2026-08-03T12:06:14Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Mongolia]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|thumb|left|[[Genghis Khan]]]]</div> * [[1206]] - [[Genghis Khan]] wakimikika kuŵa Khan Mukuru ndipo wakakhazikiska [[Mongol Empire]].<br> * [[1227]] - [[Genghis Khan]] wakafwa, kweni Ufumu wa Mongol ukalutilira kukura.<br> * [[1271]] - [[Kublai Khan]] wakakhazikiska [[Yuan dynasty]] ku China.<br> * [[1368]] - Yuan d..." 118368 wikitext text/x-wiki '''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Mongolia]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|thumb|left|[[Genghis Khan]]]]</div> * [[1206]] - [[Genghis Khan]] wakimikika kuŵa Khan Mukuru ndipo wakakhazikiska [[Mongol Empire]].<br> * [[1227]] - [[Genghis Khan]] wakafwa, kweni Ufumu wa Mongol ukalutilira kukura.<br> * [[1271]] - [[Kublai Khan]] wakakhazikiska [[Yuan dynasty]] ku China.<br> * [[1368]] - [[Yuan dynasty]] yikawa, ndipo ŵa Mongol ŵakawelera ku Mongolia.<br> * [[1691]] - Mongolia yikanjira mu ulamuliro wa [[Qing dynasty]].<br> [[File:Flag of Mongolia.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Mongolia]]]] * [[1911-12-29]] - Mongolia yikapharazga wanangwa wake kufuma ku Qing China.<br> * [[1921-07-11]] - [[Mongolian Revolution of 1921]] yikathereska ŵasilikari ŵa China na White Russian.<br> * [[1924-11-26]] - [[Mongolian People's Republic]] yikakhazikika.<br> * [[1990]] - Mongolia yikamba ndondomeko ya demokrasia pamanyuma pa viwoneskero vya mtende.<br> * [[1992-02-12]] - [[Constitution of Mongolia]] liphya likamba kugwira ntchito ndipo charu chikazgoka repubulika ya demokrasia.<br> <!--HooksEnd--> {{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}} {{endflatlist}} <noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> 6rho6e81v3gus9ka6hd2bq6wdbnuxoq Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/30 4 48324 118369 2026-08-03T12:06:52Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Sri Lanka]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Anagarika Dharmapala.jpg|thumb|left|[[Anagarika Dharmapala]]]]</div> * [[543 BC]] - Mwakuyana na mdauko wa ku Sri Lanka, [[Prince Vijaya]] wakafika pa chilwa ichi ndipo wakamba ufumu wakwamba.<br> * [[247 BC]] - [[Mahinda]] wakiza na [[Buddhism]] ku Sri Lanka mu nyengo ya Themba [[Devanampiya Tissa]].<br> * [[1505]] - Ŵa [[Portugal]] ŵakafika ku Sri L..." 118369 wikitext text/x-wiki '''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Sri Lanka]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Anagarika Dharmapala.jpg|thumb|left|[[Anagarika Dharmapala]]]]</div> * [[543 BC]] - Mwakuyana na mdauko wa ku Sri Lanka, [[Prince Vijaya]] wakafika pa chilwa ichi ndipo wakamba ufumu wakwamba.<br> * [[247 BC]] - [[Mahinda]] wakiza na [[Buddhism]] ku Sri Lanka mu nyengo ya Themba [[Devanampiya Tissa]].<br> * [[1505]] - Ŵa [[Portugal]] ŵakafika ku Sri Lanka ndipo ŵakamba malonda na ukoloni.<br> * [[1658]] - [[Dutch East India Company]] yikathereska Portugal ndipo yikatora vigaŵa vya chilwa ichi.<br> * [[1815]] - [[Kingdom of Kandy]] yikawa, ndipo Britain yikamba kuwusa Sri Lanka yose.<br> [[File:Flag of Sri Lanka.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Sri Lanka]]]] * [[1948-02-04]] - Sri Lanka (pa nyengo iyo [[Ceylon]]) yikapokera wanangwa kufuma ku Britain.<br> * [[1972-05-22]] - Charu chikasintha zina kufuma ku Ceylon kuya ku [[Sri Lanka]] ndipo chikazgoka repubulika.<br> * [[1983-07-23]] - [[Sri Lankan Civil War]] yikamba.<br> * [[2009-05-18]] - Nkhondo ya mukati yikamara pamanyuma pa kuthereskeka kwa [[Liberation Tigers of Tamil Eelam]].<br> * [[2022-07-21]] - [[Ranil Wickremesinghe]] wakazgoka pulezidenti wa Sri Lanka.<br> <!--HooksEnd--> {{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}} {{endflatlist}} <noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> kgvytemf77p2ko35sjy9qrz3nphh0d0 Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/Ogasiti/31 4 48325 118370 2026-08-03T12:07:26Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "'''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Nepal]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Prithvi Narayan Shah.jpg|thumb|left|[[Prithvi Narayan Shah]]]]</div> * [[1768]] - [[Prithvi Narayan Shah]] wakakoleranya maufumu ghakupambanapambana na kukhazikiska Nepal yasono.<br> * [[1814]] - [[Anglo-Nepalese War]] yikamba pakati pa Nepal na [[British East India Company]].<br> * [[1816-03-04]] - [[Treaty of Sugauli]] yikasayinika ndipo Nepal yikataya vi..." 118370 wikitext text/x-wiki '''Mndandanda uwu ngwakukhwaskana na charu cha [[Nepal]]''' <div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Prithvi Narayan Shah.jpg|thumb|left|[[Prithvi Narayan Shah]]]]</div> * [[1768]] - [[Prithvi Narayan Shah]] wakakoleranya maufumu ghakupambanapambana na kukhazikiska Nepal yasono.<br> * [[1814]] - [[Anglo-Nepalese War]] yikamba pakati pa Nepal na [[British East India Company]].<br> * [[1816-03-04]] - [[Treaty of Sugauli]] yikasayinika ndipo Nepal yikataya vigaŵa vinandi vya charu.<br> * [[1846-09-15]] - [[Kot massacre]] yikachitika ndipo banja la [[Rana dynasty]] likamba kuwusa.<br> * [[1951-02-18]] - Ulamuliro wa Rana ukamara ndipo ufumu ukaweleraso ku Themba [[Tribhuvan]].<br> [[File:Flag of Nepal.svg|thumb|100px|Mbendela ya [[Nepal]]]] * [[1990-11-09]] - Nepal yikazgoka ufumu wa malango (constitutional monarchy).<br> * [[1996-02-13]] - [[Nepalese Civil War]] yikamba.<br> * [[2008-05-28]] - Nepal yikamara ufumu ndipo yikazgoka [[Federal Democratic Republic of Nepal]].<br> * [[2015-09-20]] - [[Constitution of Nepal]] liphya likamba kugwira ntchito.<br> * [[2018-02-15]] - [[Khadga Prasad Oli]] wakamba nyengo yiphya nga ni nduna yikuru ya Nepal.<br> <!--HooksEnd--> {{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top:0.5em; text-align:right;}} {{endflatlist}} <noinclude>[[Category:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> o3tgwbom87d90kxboacor38dqsxjcsg Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/3 4 48326 118371 2026-08-03T12:12:07Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|{{Potd|width=400|lang=en}} |{{Potd/{{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY2}} (en)}} ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ●..." 118371 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|{{Potd|width=400|lang=en}} |{{Potd/{{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY2}} (en)}} ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <noinclude>[[Category:Wikipedia vyaru vyamu Afilika]]</noinclude> 4su2rhah0cbg68epm2xsg9t4metd02p 118372 118371 2026-08-03T12:16:03Z Tumbuka Arch 6863 118372 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Namibia (orthographic projection).svg|400px|Namibia]] |[[Namibia]], mwakuzomerezgeka kuti Republic of Namibia, ni charu icho chili ku kumwera kwa [[Africa]]. Chili mphaka na [[Angola]], [[Botswana]], [[South Africa]], [[Zambia]] na [[Atlantic Ocean]]. Msumba ukuru wa charu ichi ni [[Windhoek]]. Namibia yikapokera wanangwa wake pa 21 March 1990 kufuma ku South Africa. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha [[Namib Desert]], nyama zakutchire, migodi ya dayamondi, na malo ghakutowa gha vyachilengedwe. Chuma chake chikufuma chomene ku migodi, ulimi, usambazi wa vyamoyo vya kuthengere na ulendo wa ŵalendo. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Wikipedia vyaru vyamu Afilika]]</noinclude> lof96g7x9fdlge6xhio54kric6hcoex Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/4 4 48327 118373 2026-08-03T12:21:45Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Zambia (orthographic projection).svg|300px|Zambia]] |[[Charu cha Zambia]], mwakuzomerezgeka kuti Republic of Zambia, ni charu icho chili ku kumwera kwa pakati pa [[Africa]]. Chili na mphaka na [[Democratic Republic of the Congo]], [[Tanzania]], [[Malawi]],..." 118373 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Zambia (orthographic projection).svg|300px|Zambia]] |[[Charu cha Zambia]], mwakuzomerezgeka kuti Republic of Zambia, ni charu icho chili ku kumwera kwa pakati pa [[Africa]]. Chili na mphaka na [[Democratic Republic of the Congo]], [[Tanzania]], [[Malawi]], [[Mozambique]], [[Zimbabwe]], [[Botswana]], [[Namibia]] na [[Angola]]. Msumba ukuru ni [[Lusaka]]. Zambia yikapokera wanangwa wake pa 24 Okutobala 1964 kufuma ku Britain. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha migodi ya mkuwa, [[Victoria Falls]], Mlonga wa [[Zambezi]], kweniso vyamoyo vya kuthengere. Chuma chake chikufuma chomene ku migodi, ulimi na ulendo wa ŵalendo. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> 3jbh08tvkrhfxhnxcg99th8ge4v1zal Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/5 4 48328 118374 2026-08-03T12:23:36Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Kenya (orthographic projection).svg|400px|Kenya]] |[[Charu cha Kenya]], mwakuzomerezgeka kuti Republic of Kenya, ni charu icho chili ku [[East Africa]]. Chili na mphaka na [[Ethiopia]], [[Somalia]], [[South Sudan]], [[Uganda]], [[Tanzania]] na Indian Ocea..." 118374 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Kenya (orthographic projection).svg|400px|Kenya]] |[[Charu cha Kenya]], mwakuzomerezgeka kuti Republic of Kenya, ni charu icho chili ku [[East Africa]]. Chili na mphaka na [[Ethiopia]], [[Somalia]], [[South Sudan]], [[Uganda]], [[Tanzania]] na [[Indian Ocean]]. Msumba ukuru ni [[Nairobi]]. Kenya yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain pa 12 Disembala 1963. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha vyamoyo vya kuthengere, [[Great Rift Valley]], [[Mount Kenya]], na malo ghakutowa agho ghakuchezgako ŵalendo. Chuma chake chikufuma ku ulimi, utumiki, ulendo wa ŵalendo na malonda. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> bsid6l436ba2d6nuiiyxb37qgroez8f Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/6 4 48329 118375 2026-08-03T12:24:07Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Ghana (orthographic projection).svg|400px|Ghana]] |[[Charu cha Ghana]], mwakuzomerezgeka kuti Republic of Ghana, ni charu icho chili ku [[West Africa]]. Chili na mphaka na [[Côte d'Ivoire]], [[Burkina Faso]], [[Togo]] na [[Gulf of Guinea]]. Msumba ukuru ni..." 118375 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Ghana (orthographic projection).svg|400px|Ghana]] |[[Charu cha Ghana]], mwakuzomerezgeka kuti Republic of Ghana, ni charu icho chili ku [[West Africa]]. Chili na mphaka na [[Côte d'Ivoire]], [[Burkina Faso]], [[Togo]] na [[Gulf of Guinea]]. Msumba ukuru ni [[Accra]]. Ghana yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain pa 6 Malichi 1957, ndipo yikaŵa charu chakwamba ku sub-Saharan Africa kupokera wanangwa kufuma ku ukoloni wa ku Europe. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha golide, koko, mafuta, na malo ghake ghakutowa gha mumphepete mwa nyanja. Chuma chake chikufuma chomene ku migodi, ulimi, kupanga vinthu na malonda. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> hihn3842vk12lwkff3svmwvwtigrndt 118376 118375 2026-08-03T12:24:37Z Tumbuka Arch 6863 118376 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Ghana (orthographic projection).svg|400px|Ghana]] |[[Ghana|Charu cha Ghana]], mwakuzomerezgeka kuti Republic of Ghana, ni charu icho chili ku [[West Africa]]. Chili na mphaka na [[Côte d'Ivoire]], [[Burkina Faso]], [[Togo]] na [[Gulf of Guinea]]. Msumba ukuru ni [[Accra]]. Ghana yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain pa 6 Malichi 1957, ndipo yikaŵa charu chakwamba ku sub-Saharan Africa kupokera wanangwa kufuma ku ukoloni wa ku Europe. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha golide, koko, mafuta, na malo ghake ghakutowa gha mumphepete mwa nyanja. Chuma chake chikufuma chomene ku migodi, ulimi, kupanga vinthu na malonda. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> h7neyiw1gb00ucb396ysya4p6jirlu5 Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/7 4 48330 118377 2026-08-03T12:26:49Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Uganda (orthographic projection).svg|400px|Uganda]] |[[Uganda]], mwakuzomerezgeka kuti [[Charu cha Uganda]], ni charu icho chili ku [[East Africa]]. Chili na mphaka na [[South Sudan]], [[Kenya]], [[Tanzania]], [[Rwanda]] na Democratic Republic of the Cong..." 118377 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Uganda (orthographic projection).svg|400px|Uganda]] |[[Uganda]], mwakuzomerezgeka kuti [[Charu cha Uganda]], ni charu icho chili ku [[East Africa]]. Chili na mphaka na [[South Sudan]], [[Kenya]], [[Tanzania]], [[Rwanda]] na [[Democratic Republic of the Congo]]. Msumba ukuru ni [[Kampala]]. Uganda yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain pa 9 Okutobala 1962. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha [[Lake Victoria]], [[Rwenzori Mountains]], vyamoyo vya kuthengere, na [[Bwindi Impenetrable National Park]], uko kuli magorila gha mapiri. Chuma chake chikufuma chomene ku ulimi, utumiki, mafuta na malonda. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> 0ruxy6gkas74l1a4250l2ewsg66yuas Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/8 4 48331 118378 2026-08-03T12:27:13Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Tanzania (orthographic projection).svg|400px|Tanzania]] |[[Tanzania]], mwakuzomerezgeka kuti [[Charu cha Tanzania]], ni charu icho chili ku [[East Africa]]. Chili na mphaka na [[Kenya]], [[Uganda]], [[Rwanda]], [[Burundi]], Democratic Republic of the Cong..." 118378 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Tanzania (orthographic projection).svg|400px|Tanzania]] |[[Tanzania]], mwakuzomerezgeka kuti [[Charu cha Tanzania]], ni charu icho chili ku [[East Africa]]. Chili na mphaka na [[Kenya]], [[Uganda]], [[Rwanda]], [[Burundi]], [[Democratic Republic of the Congo]], [[Zambia]], [[Malawi]], [[Mozambique]] na [[Indian Ocean]]. Msumba ukuru wa boma ni [[Dodoma]], apo msumba wa [[Dar es Salaam]] ni malo ghakuru gha malonda na doko. Tanzania yikapangika mu 1964 pamanyuma pakukolerana kwa [[Tanganyika]] na [[Zanzibar]]. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha [[Mount Kilimanjaro]], [[Serengeti National Park]], [[Ngorongoro Conservation Area]] na virwa vya Zanzibar. Chuma chake chikufuma chomene ku ulimi, ulendo wa ŵalendo, migodi na malonda. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> 2zne2rduzkcjzpz6uzgbimy1a2gu74i Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti 14 48332 118379 2026-08-03T12:28:07Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 &gt;= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 &gt;= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" | {{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}} |[[File:Rwanda_(orthographic_projection).svg|400x400px|Rwanda]] |[[Rwanda]], mwakuzomerezgeka kuti [[Charu cha Rwanda]], ni charu icho chili ku [[East Africa]]. Chili na mphaka na [[Uganda]], [[Tanzania]], [[Burundi]] na [[Democratic Republic of the Congo]]..." 118379 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 &gt;= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 &gt;= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" | {{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}} |[[File:Rwanda_(orthographic_projection).svg|400x400px|Rwanda]] |[[Rwanda]], mwakuzomerezgeka kuti [[Charu cha Rwanda]], ni charu icho chili ku [[East Africa]]. Chili na mphaka na [[Uganda]], [[Tanzania]], [[Burundi]] na [[Democratic Republic of the Congo]]. Msumba ukuru ni [[Kigali]]. Rwanda yikapokera wanangwa wake kufuma ku Belgium pa 1 Julayi 1962. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha mapiri ghake, magorila gha mapiri agho ghali mu [[Volcanoes National Park]], kweniso umo chazengeleraso chuma chake pamanyuma pa [[Rwandan genocide]]. Chuma chake chikufuma chomene ku ulimi, utumiki, migodi na ulendo wa ŵalendo. ----{{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |}<!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude></noinclude> <noinclude></noinclude> huzyzg9b7kotixdrzl714w7cnsa4doi 118380 118379 2026-08-03T12:28:19Z Tumbuka Arch 6863 Blanked the page 118380 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/9 4 48333 118381 2026-08-03T12:28:27Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Rwanda (orthographic projection).svg|400px|Rwanda]] |[[Rwanda]], mwakuzomerezgeka kuti [[Charu cha Rwanda]], ni charu icho chili ku [[East Africa]]. Chili na mphaka na [[Uganda]], [[Tanzania]], [[Burundi]] na [[Democratic Republic of the Congo]]. Msumba uku..." 118381 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Rwanda (orthographic projection).svg|400px|Rwanda]] |[[Rwanda]], mwakuzomerezgeka kuti [[Charu cha Rwanda]], ni charu icho chili ku [[East Africa]]. Chili na mphaka na [[Uganda]], [[Tanzania]], [[Burundi]] na [[Democratic Republic of the Congo]]. Msumba ukuru ni [[Kigali]]. Rwanda yikapokera wanangwa wake kufuma ku Belgium pa 1 Julayi 1962. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha mapiri ghake, magorila gha mapiri agho ghali mu [[Volcanoes National Park]], kweniso umo chazengeleraso chuma chake pamanyuma pa [[Rwandan genocide]]. Chuma chake chikufuma chomene ku ulimi, utumiki, migodi na ulendo wa ŵalendo. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> 5huvi122nx4dfb5zwtw8eqnhddhhbn7 Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/10 4 48334 118382 2026-08-03T12:28:49Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Zimbabwe (orthographic projection).svg|400px|Zimbabwe]] |[[Zimbabwe]], mwakuzomerezgeka kuti [[Charu cha Zimbabwe]], ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[Zambia]], [[Mozambique]], [[South Africa]] na [[Botswana]]. Msumba ukuru ni..." 118382 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Zimbabwe (orthographic projection).svg|400px|Zimbabwe]] |[[Zimbabwe]], mwakuzomerezgeka kuti [[Charu cha Zimbabwe]], ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[Zambia]], [[Mozambique]], [[South Africa]] na [[Botswana]]. Msumba ukuru ni [[Harare]]. Zimbabwe yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain pa 18 Epulero 1980. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha [[Victoria Falls]], [[Great Zimbabwe]], vyamoyo vya kuthengere na migodi ya golide, platinamu na dayamondi. Chuma chake chikufuma chomene ku migodi, ulimi, kupanga vinthu na malonda. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> h4fjrqa7ss4m9tghuybgxckgs3nx2lg Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/11 4 48335 118383 2026-08-03T12:29:36Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Angola (orthographic projection).svg|400px|Angola]] |[[Angola]], mwakuzomerezgeka kuti [[Charu cha Angola]], ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[Namibia]], [[Zambia]], [[Democratic Republic of the Congo]] na [[Atlantic Ocean]]...." 118383 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Angola (orthographic projection).svg|400px|Angola]] |[[Angola]], mwakuzomerezgeka kuti [[Charu cha Angola]], ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[Namibia]], [[Zambia]], [[Democratic Republic of the Congo]] na [[Atlantic Ocean]]. Msumba ukuru ni [[Luanda]]. Angola yikapokera wanangwa wake kufuma ku Portugal pa 11 Novembala 1975. Pamanyuma pa wanangwa, charu ichi chikakhala na nkhondo ya mukati kwa vyaka vinandi, kweni sono chikulutilira kukura pa vyachuma. Angola yikumanyikwa chifukwa cha mafuta, dayamondi, mlonga wa [[Kwanza River]], kweniso mumphepete mwa nyanja ya Atlantic. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> n6cneiiham6elr4l6w09sh4v3tyy677 Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/12 4 48336 118384 2026-08-03T12:30:04Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Mozambique (orthographic projection).svg|400px|Mozambique]] |[[Mozambique]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Mozambique, ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[Tanzania]], [[Malawi]], [[Zambia]], [[Zimbabwe]], [[South Africa]], E..." 118384 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Mozambique (orthographic projection).svg|400px|Mozambique]] |[[Mozambique]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Mozambique, ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[Tanzania]], [[Malawi]], [[Zambia]], [[Zimbabwe]], [[South Africa]], [[Eswatini]] na [[Indian Ocean]]. Msumba ukuru ni [[Maputo]]. Mozambique yikapokera wanangwa wake kufuma ku Portugal pa 25 Juni 1975. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha mumphepete wake utali wa [[Indian Ocean]], virwa vya [[Bazaruto Archipelago]], migodi ya gasi wachilengedwe, kweniso ulimi na usodzi. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> q73azhswskqbwym9lx9zyy79q8uqfzl Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/13 4 48337 118385 2026-08-03T12:30:31Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Namibia (orthographic projection).svg|400px|Namibia]] |[[Namibia]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Namibia, ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[Angola]], [[Zambia]], [[Botswana]], [[South Africa]] na [[Atlantic Ocean]]. Msumba..." 118385 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Namibia (orthographic projection).svg|400px|Namibia]] |[[Namibia]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Namibia, ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[Angola]], [[Zambia]], [[Botswana]], [[South Africa]] na [[Atlantic Ocean]]. Msumba ukuru ni [[Windhoek]]. Namibia yikapokera wanangwa wake kufuma ku South Africa pa 21 Malichi 1990. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha [[Namib Desert]], [[Etosha National Park]], Skeleton Coast na migodi ya dayamondi na uranium. Chuma chake chikufuma chomene ku migodi, ulimi, usodzi na ulendo wa ŵalendo. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> 17jqat5719uxzf6es0aqt2hoxmx84s2 Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/14 4 48338 118386 2026-08-03T12:30:53Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Cameroon (orthographic projection).svg|400px|Cameroon]] |[[Cameroon]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Cameroon, ni charu icho chili ku [[Central Africa]]. Chili na mphaka na [[Nigeria]], [[Chad]], [[Central African Republic]], [[Republic of the Congo]], ..." 118386 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Cameroon (orthographic projection).svg|400px|Cameroon]] |[[Cameroon]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Cameroon, ni charu icho chili ku [[Central Africa]]. Chili na mphaka na [[Nigeria]], [[Chad]], [[Central African Republic]], [[Republic of the Congo]], [[Gabon]], [[Equatorial Guinea]] na [[Gulf of Guinea]]. Msumba ukuru ni [[Yaoundé]], apo [[Douala]] ni msumba ukuru wa malonda na doko. Cameroon yikapokera wanangwa wake kufuma ku France pa 1 Janyuwale 1960, ndipo Southern Cameroons yikakolerana nayo mu 1961. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha viyowoyero vinandi, mapiri, nkhorongo, vyamoyo vya kuthengere na ulimi wa koko na khofi. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> ivkxxaeag2l98fwcyqq4kjwisy12p4s Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/15 4 48339 118387 2026-08-03T12:31:14Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Madagascar (orthographic projection).svg|400px|Madagascar]] |[[Madagascar]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Madagascar, ni charu cha pachirwa icho chili mu [[Indian Ocean]] kumafumiro gha dazi kwa [[Mozambique]]. Msumba ukuru ni [[Antananarivo]]. Madagasca..." 118387 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Madagascar (orthographic projection).svg|400px|Madagascar]] |[[Madagascar]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Madagascar, ni charu cha pachirwa icho chili mu [[Indian Ocean]] kumafumiro gha dazi kwa [[Mozambique]]. Msumba ukuru ni [[Antananarivo]]. Madagascar yikapokera wanangwa wake kufuma ku France pa 26 Juni 1960. Charu ichi ni chirwa chachinkhondi pa ukuru pa charu chapasi ndipo chikumanyikwa chifukwa cha vyamoyo na vimera vyapadera ivyo vikusangika kwenekuko pera, nga ni [[lemur]], kweniso nkhorongo, mapiri na mumphepete mwakutowa mwa nyanja. Chuma chake chikufuma chomene ku ulimi, migodi, usodzi na ulendo wa ŵalendo. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> asbickbjhbli2hh2raoujaquqklb5zc Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/16 4 48340 118388 2026-08-03T12:31:31Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Senegal (orthographic projection).svg|400px|Senegal]] |[[Senegal]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Senegal, ni charu icho chili ku [[West Africa]]. Chili na mphaka na [[Mauritania]], [[Mali]], [[Guinea]], [[Guinea-Bissau]] na [[Gambia]], kweniso chili na m..." 118388 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Senegal (orthographic projection).svg|400px|Senegal]] |[[Senegal]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Senegal, ni charu icho chili ku [[West Africa]]. Chili na mphaka na [[Mauritania]], [[Mali]], [[Guinea]], [[Guinea-Bissau]] na [[Gambia]], kweniso chili na mumphepete mwa [[Atlantic Ocean]]. Msumba ukuru ni [[Dakar]]. Senegal yikapokera wanangwa wake kufuma ku France pa 4 Epulero 1960. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha mdauko wake wakukhora wa demokrasia, nyimbo na maluso, [[Lake Retba]], kweniso ulimi wa mphangwe na usodzi. Chuma chake chikufuma chomene ku ulimi, usodzi, migodi, malonda na ulendo wa ŵalendo. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> p2c9jk8hp8g7kd9pftkdwku3m5yo41o Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/17 4 48341 118389 2026-08-03T12:31:52Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Algeria (orthographic projection).svg|400px|Algeria]] |[[Algeria]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Algeria, ni charu icho chili ku [[North Africa]]. Chili na mphaka na [[Tunisia]], [[Libya]], [[Niger]], [[Mali]], [[Mauritania]], [[Western Sahara]], Moroc..." 118389 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Algeria (orthographic projection).svg|400px|Algeria]] |[[Algeria]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Algeria, ni charu icho chili ku [[North Africa]]. Chili na mphaka na [[Tunisia]], [[Libya]], [[Niger]], [[Mali]], [[Mauritania]], [[Western Sahara]], [[Morocco]] na [[Mediterranean Sea]]. Msumba ukuru ni [[Algiers]]. Algeria yikapokera wanangwa wake kufuma ku France pa 5 Julayi 1962. Ni charu chikuru chomene mu Africa pakulinganiska na ukuru wa malo. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha [[Sahara Desert]], mafuta, gasi wachilengedwe, kweniso mdauko wake wa kulimbana na ukoloni wa France. Chuma chake chikufuma chomene ku mafuta, gasi, migodi na malonda. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> 1qvtu0vmzlz3xx389it3tuwrfl6jno2 Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/18 4 48342 118390 2026-08-03T12:32:11Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Democratic Republic of the Congo (orthographic projection).svg|400px|Democratic Republic of the Congo]] |[[Democratic Republic of the Congo]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Democratic Republic of the Congo, ni charu icho chili ku [[Central Africa]]. Chili..." 118390 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Democratic Republic of the Congo (orthographic projection).svg|400px|Democratic Republic of the Congo]] |[[Democratic Republic of the Congo]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Democratic Republic of the Congo, ni charu icho chili ku [[Central Africa]]. Chili na mphaka na [[Republic of the Congo]], [[Central African Republic]], [[South Sudan]], [[Uganda]], [[Rwanda]], [[Burundi]], [[Tanzania]], [[Zambia]] na [[Angola]]. Msumba ukuru ni [[Kinshasa]]. Charu ichi chikapokera wanangwa wake kufuma ku Belgium pa 30 Juni 1960. Ni charu chachiŵiri chikuru mu Africa ndipo chikumanyikwa chifukwa cha [[Congo River]], nkhorongo zikuru za mvula, vyamoyo vya kuthengere, kweniso migodi ya cobalt, mkuwa, golide na dayamondi. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> oyqig9uzulk0x4jido9nubdoolo8en5 Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/19 4 48343 118391 2026-08-03T12:32:40Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Democratic Republic of the Congo (orthographic projection).svg|400px|Democratic Republic of the Congo]] |[[Democratic Republic of the Congo]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Democratic Republic of the Congo, ni charu icho chili ku [[Central Africa]]. Chili..." 118391 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Democratic Republic of the Congo (orthographic projection).svg|400px|Democratic Republic of the Congo]] |[[Democratic Republic of the Congo]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Democratic Republic of the Congo, ni charu icho chili ku [[Central Africa]]. Chili na mphaka na [[Republic of the Congo]], [[Central African Republic]], [[South Sudan]], [[Uganda]], [[Rwanda]], [[Burundi]], [[Tanzania]], [[Zambia]] na [[Angola]]. Msumba ukuru ni [[Kinshasa]]. Charu ichi chikapokera wanangwa wake kufuma ku Belgium pa 30 Juni 1960. Ni charu chachiŵiri chikuru mu Africa ndipo chikumanyikwa chifukwa cha [[Congo River]], nkhorongo zikuru za mvula, vyamoyo vya kuthengere, kweniso migodi ya cobalt, mkuwa, golide na dayamondi. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> oyqig9uzulk0x4jido9nubdoolo8en5 Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/20 4 48344 118392 2026-08-03T12:32:57Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Nigeria (orthographic projection).svg|400px|Nigeria]] |[[Nigeria]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Nigeria, ni charu icho chili ku [[West Africa]]. Chili na mphaka na [[Niger]], [[Chad]], [[Cameroon]] na [[Gulf of Guinea]]. Msumba ukuru ni [[Abuja]], apo [..." 118392 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Nigeria (orthographic projection).svg|400px|Nigeria]] |[[Nigeria]], mwakuzomerezgeka kuti Charu cha Nigeria, ni charu icho chili ku [[West Africa]]. Chili na mphaka na [[Niger]], [[Chad]], [[Cameroon]] na [[Gulf of Guinea]]. Msumba ukuru ni [[Abuja]], apo [[Lagos]] ni msumba ukuru chomene wa malonda na wa ŵanthu. Nigeria yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain pa 1 Okutobala 1960. Ni charu icho chili na ŵanthu ŵanandi chomene mu Africa ndipo chikumanyikwa chifukwa cha mafuta, gasi wachilengedwe, [[Nollywood]], nyimbo, kweniso maluso ghake. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> c8v6qbu3722tehlevdqh5gbk9x71ipv Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/21 4 48345 118393 2026-08-03T12:34:01Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Morocco (orthographic projection).svg|400px|Morocco]] |[[Morocco]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Morocco'', ni charu icho chili ku [[North Africa]]. Chili na mphaka na [[Algeria]], [[Western Sahara]], kweniso [[Atlantic Ocean]] na [[Mediterranean Sea]]..." 118393 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Morocco (orthographic projection).svg|400px|Morocco]] |[[Morocco]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Morocco'', ni charu icho chili ku [[North Africa]]. Chili na mphaka na [[Algeria]], [[Western Sahara]], kweniso [[Atlantic Ocean]] na [[Mediterranean Sea]]. Msumba ukuru ni [[Rabat]], apo [[Casablanca]] ni msumba ukuru wa malonda na wa ŵanthu. Morocco yikapokera wanangwa wake kufuma ku France pa 2 Malichi 1956. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha [[Atlas Mountains]], [[Sahara Desert]], misumba yakale, maluso ghake, kweniso ulendo wa ŵalendo. Chuma chake chikufuma chomene ku ulimi, malonda, kupanga vinthu, migodi ya phosphate na ulendo wa ŵalendo. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> bhpldraasl9b9vf34y58mjickfd91xa Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/22 4 48346 118394 2026-08-03T12:34:39Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Botswana (orthographic projection).svg|400px|Botswana]] |[[Botswana]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Botswana'', ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[Namibia]], [[South Africa]], [[Zimbabwe]] na [[Zambia]]. Msumba ukuru ni ..." 118394 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Botswana (orthographic projection).svg|400px|Botswana]] |[[Botswana]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Botswana'', ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[Namibia]], [[South Africa]], [[Zimbabwe]] na [[Zambia]]. Msumba ukuru ni [[Gaborone]]. Botswana yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain pa 30 Seputembala 1966. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha [[Okavango Delta]], [[Kalahari Desert]], vyamoyo vya kuthengere, kweniso migodi ya dayamondi. Chuma chake chikufuma chomene ku migodi, ulendo wa ŵalendo, ulimi na malonda. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> b0nt1zaoc8u8fl0jztpjejvozksmwa0 Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/23 4 48347 118395 2026-08-03T12:34:54Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Lesotho (orthographic projection).svg|400px|Lesotho]] |[[Lesotho]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Lesotho'', ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili mkati mwa mphaka za [[South Africa]] ndipo ndicho chimoza mwa vyaru vichoko chomene ivyo vili..." 118395 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Lesotho (orthographic projection).svg|400px|Lesotho]] |[[Lesotho]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Lesotho'', ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili mkati mwa mphaka za [[South Africa]] ndipo ndicho chimoza mwa vyaru vichoko chomene ivyo vili kuzingilizgika na charu chinyake. Msumba ukuru ni [[Maseru]]. Lesotho yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain pa 4 Okutobala 1966. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha mapiri ghake, [[Maloti Mountains]], vyakuvwara vya uluvi, ulimi na maji ghake. Chikumanyikaso chifukwa cha ŵanthu ŵa mtundu wa Basotho na maluso ghawo. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> siynrhy22aw7f4ho87jmr6k1o6q84wj Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/24 4 48348 118396 2026-08-03T12:35:23Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Kenya (orthographic projection).svg|400px|Kenya]] |[[Kenya]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Kenya'', ni charu icho chili ku [[East Africa]]. Chili na mphaka na [[Ethiopia]], [[Somalia]], [[South Sudan]], [[Uganda]], [[Tanzania]] na [[Indian Ocean]]. Msu..." 118396 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Kenya (orthographic projection).svg|400px|Kenya]] |[[Kenya]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Kenya'', ni charu icho chili ku [[East Africa]]. Chili na mphaka na [[Ethiopia]], [[Somalia]], [[South Sudan]], [[Uganda]], [[Tanzania]] na [[Indian Ocean]]. Msumba ukuru ni [[Nairobi]]. Kenya yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain pa 12 Disembala 1963. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha [[Mount Kenya]], [[Maasai Mara National Reserve]], vyamoyo vya kuthengere, maseŵera gha kukilima na ulimi wa tiyi na khofi. Chuma chake chikufuma chomene ku ulimi, ulendo wa ŵalendo, malonda na mauteŵeti. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> mazp0h80dg8nowavyzpv3utjmua95bn Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/25 4 48349 118397 2026-08-03T12:36:19Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Tanzania (orthographic projection).svg|400px|Tanzania]] |[[Tanzania]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Tanzania'', ni charu icho chili ku [[East Africa]]. Chili na mphaka na [[Kenya]], [[Uganda]], [[Rwanda]], [[Burundi]], Democratic Republic of the Cong..." 118397 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Tanzania (orthographic projection).svg|400px|Tanzania]] |[[Tanzania]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Tanzania'', ni charu icho chili ku [[East Africa]]. Chili na mphaka na [[Kenya]], [[Uganda]], [[Rwanda]], [[Burundi]], [[Democratic Republic of the Congo]], [[Zambia]], [[Malawi]], [[Mozambique]] na [[Indian Ocean]]. Msumba ukuru wa boma ni [[Dodoma]], apo [[Dar es Salaam]] ni msumba ukuru wa malonda. Tanzania yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain pa 9 Disembala 1961. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha [[Mount Kilimanjaro]], [[Serengeti National Park]], [[Zanzibar]], vyamoyo vya kuthengere na malo ghake ghakutowa. Chuma chake chikufuma chomene ku ulimi, migodi, ulendo wa ŵalendo na malonda. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> sleyc811gzkhgpw022udza5r01rmeam Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/26 4 48350 118398 2026-08-03T12:37:15Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Sudan (orthographic projection).svg|400px|Sudan]] |[[Sudan]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Sudan'', ni charu icho chili ku [[North Africa]]. Chili na mphaka na [[Egypt]], [[Libya]], [[Chad]], [[Central African Republic]], [[South Sudan]], [[Ethiopia]],..." 118398 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Sudan (orthographic projection).svg|400px|Sudan]] |[[Sudan]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Sudan'', ni charu icho chili ku [[North Africa]]. Chili na mphaka na [[Egypt]], [[Libya]], [[Chad]], [[Central African Republic]], [[South Sudan]], [[Ethiopia]], [[Eritrea]] na [[Red Sea]]. Msumba ukuru ni [[Khartoum]]. Sudan yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain na Egypt pa 1 Janyuwale 1956. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha [[Nile River|Mlonga wa Nile]], mapiramidi ghakale gha [[Nubia]], malo gha chipalamba cha Sahara na ulimi wake. Chuma chake chikufuma chomene ku ulimi, golide, mafuta na malonda. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> mf6hmhl3d4ifmpciisxkfeompcv65gb Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/27 4 48351 118399 2026-08-03T12:37:34Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Ghana (orthographic projection).svg|400px|Ghana]] |[[Ghana]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Ghana'', ni charu icho chili ku [[West Africa]]. Chili na mphaka na [[Côte d'Ivoire]], [[Burkina Faso]], [[Togo]] na [[Gulf of Guinea]]. Msumba ukuru ni Accra..." 118399 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Ghana (orthographic projection).svg|400px|Ghana]] |[[Ghana]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Ghana'', ni charu icho chili ku [[West Africa]]. Chili na mphaka na [[Côte d'Ivoire]], [[Burkina Faso]], [[Togo]] na [[Gulf of Guinea]]. Msumba ukuru ni [[Accra]]. Ghana yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain pa 6 Malichi 1957, ndipo yikaŵa charu chakwamba ku sub-Saharan Africa kupokera wanangwa mu nyengo ya ukoloni. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha golide, koko, nyanja ya Atlantic, [[Lake Volta]] na mdauko wa maufumu ghakale nga ni [[Ashanti Empire]]. Chuma chake chikufuma chomene ku ulimi, migodi, mafuta, malonda na mauteŵeti. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> qhe1qy04ndfg82kgcjdk6pu629111dg Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/28 4 48352 118400 2026-08-03T12:38:39Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Zimbabwe (orthographic projection).svg|400px|Zimbabwe]] |[[Zimbabwe]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Zimbabwe'', ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[Zambia]], [[Mozambique]], [[South Africa]] na [[Botswana]]. Msumba ukuru ni..." 118400 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Zimbabwe (orthographic projection).svg|400px|Zimbabwe]] |[[Zimbabwe]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Zimbabwe'', ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[Zambia]], [[Mozambique]], [[South Africa]] na [[Botswana]]. Msumba ukuru ni [[Harare]]. Zimbabwe yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain pa 18 Epulero 1980. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha [[Victoria Falls]], malo ghakale gha [[Great Zimbabwe]], vyamoyo vya kuthengere na ulimi. Chuma chake chikufuma chomene ku migodi, ulimi, kupanga vinthu na mauteŵeti. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> lx4yzzs0vh5s96u48fk8ljhfvfgfv7i Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/29 4 48353 118401 2026-08-03T12:38:54Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Malawi (orthographic projection).svg|400px|Malawi]] |[[Malawi]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Malawi'', ni charu icho chili ku [[Southeast Africa]]. Chili na mphaka na [[Zambia]], [[Tanzania]] na [[Mozambique]]. Msumba ukuru ni [[Lilongwe]], apo Blan..." 118401 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Malawi (orthographic projection).svg|400px|Malawi]] |[[Malawi]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Malawi'', ni charu icho chili ku [[Southeast Africa]]. Chili na mphaka na [[Zambia]], [[Tanzania]] na [[Mozambique]]. Msumba ukuru ni [[Lilongwe]], apo [[Blantyre]] ni msumba ukuru wa malonda. Malawi yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain pa 6 Julayi 1964. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha [[Lake Malawi]], mapiri, vyamoyo vya kuthengere, vyakale vya ŵanthu na kulima. Chuma chake chikufuma chomene ku ulimi, chomene mphangwe, tiyi, khofi, malonda na mauteŵeti. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> 32tugk11704ipqu06a3vqsr2oq86vna Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/30 4 48354 118402 2026-08-03T12:39:15Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Zambia (orthographic projection).svg|400px|Zambia]] |[[Zambia]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Zambia'', ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[Angola]], [[Democratic Republic of the Congo]], [[Tanzania]], [[Malawi]], Mozambi..." 118402 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Zambia (orthographic projection).svg|400px|Zambia]] |[[Zambia]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Zambia'', ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[Angola]], [[Democratic Republic of the Congo]], [[Tanzania]], [[Malawi]], [[Mozambique]], [[Zimbabwe]], [[Botswana]] na [[Namibia]]. Msumba ukuru ni [[Lusaka]]. Zambia yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain pa 24 Okutobala 1964. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha [[Victoria Falls]], Mlonga wa [[Zambezi River|Zambezi]], vyamoyo vya kuthengere, migodi ya mkuwa na malo ghakutowa. Chuma chake chikufuma chomene ku migodi, chomene mkuwa, ulimi, malonda na ulendo wa ŵalendo. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> ngf4hr304l3u3wxyl3rwozq4y9fdf44 Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/Ogasiti/31 4 48355 118403 2026-08-03T12:39:44Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Eswatini (orthographic projection).svg|400px|Eswatini]] |[[Eswatini]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Eswatini'', ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[South Africa]] na [[Mozambique]]. Msumba ukuru wa boma ni [[Mbabane]], apo..." 118403 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Eswatini (orthographic projection).svg|400px|Eswatini]] |[[Eswatini]], mwakuzomerezgeka kuti ''Charu cha Eswatini'', ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[South Africa]] na [[Mozambique]]. Msumba ukuru wa boma ni [[Mbabane]], apo [[Lobamba]] ni msumba wa ufumu na nyumba ya malango. Eswatini yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain pa 6 Seputembala 1968. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha maluso gha ŵanthu ŵa Swazi, viphikiro, mapiri, malo ghakutowa na vyamoyo vya kuthengere. Chuma chake chikufuma chomene ku ulimi, kupanga vinthu, migodi, malonda na ulendo wa ŵalendo. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> s0clyqpmmr09uw992s1hgydhzb4wh6l 118405 118403 2026-08-03T12:40:03Z Tumbuka Arch 6863 118405 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Eswatini (orthographic projection).svg|400px|Eswatini]] |[[Eswatini]], mwakuzomerezgeka kuti ''Ufumu wa Eswatini'', ni charu icho chili ku [[Southern Africa]]. Chili na mphaka na [[South Africa]] na [[Mozambique]]. Msumba ukuru wa boma ni [[Mbabane]], apo [[Lobamba]] ni msumba wa ufumu na nyumba ya malango. Eswatini yikapokera wanangwa wake kufuma ku Britain pa 6 Seputembala 1968. Charu ichi chikumanyikwa chifukwa cha maluso gha ŵanthu ŵa Swazi, viphikiro, mapiri, malo ghakutowa na vyamoyo vya kuthengere. Chuma chake chikufuma chomene ku ulimi, kupanga vinthu, migodi, malonda na ulendo wa ŵalendo. ---------------------------------------------- {{ALG}}&nbsp; ● {{ANG}}&nbsp; ● {{BEN}}&nbsp; ● {{BOT}}&nbsp; ● {{BFA}}&nbsp; ● {{BDI}}&nbsp; ● {{CMR}}&nbsp; ● {{flag|Canary Islands}}&nbsp; ● {{CPV}}&nbsp; ● {{CAF}}&nbsp; ● {{flag|Chad}}&nbsp; ● {{COM}}&nbsp; ● {{flag|Côte d'Ivoire}}&nbsp; ● {{flag|Democratic Republic of the Congo}}&nbsp; ● {{DJI}}&nbsp; ● {{EGY}}&nbsp; ● {{flag|Equatorial Guinea}}&nbsp; ● {{flag|Eritrea}}&nbsp; ● {{flag|Eswatini}}&nbsp; ● {{ETH}}&nbsp; ● {{GAB}}&nbsp; ● {{flag|Gambia}}&nbsp; ● {{GHA}}&nbsp; ● {{GUI}}&nbsp; ● {{GNB}}&nbsp; ● {{KEN}}&nbsp; ● {{LES}}&nbsp; ● {{LBR}}&nbsp; ● {{LBY}}&nbsp; ● {{MDG}}&nbsp; ● {{MWI}}&nbsp; ● {{flag|Mali}}&nbsp; ● {{flag|Mauritania}}&nbsp; ● {{MRI}}&nbsp; ● {{flag|Mayotte}}&nbsp; ● {{flag|Morocco}}&nbsp; ● {{MOZ}}&nbsp; ● {{NAM}}&nbsp; ● {{NER}}&nbsp; ● {{NGR}}&nbsp; ● {{flag|Republic of Congo|Congo}}&nbsp; ● {{REU}}&nbsp; ● {{RWA}}&nbsp; ● {{flag|Saint Helena}}&nbsp; ● {{STP}}&nbsp; ● {{SEN}}&nbsp; ● {{SEY}}&nbsp; ● {{SLE}}&nbsp; ● {{SOM}}&nbsp; ● {{RSA}}&nbsp; ● {{SDN}}&nbsp; ● {{SSD}}&nbsp; ● {{TAN}}&nbsp; ● {{TOG}}&nbsp; ● {{TUN}}&nbsp; ● {{UGA}}&nbsp; ● {{flag|Western Sahara}}&nbsp; ● {{ZAM}}&nbsp; ● {{ZIM}} |} <!----------------------------------------------> <!----------------------------------------------> <noinclude>[[Category:Vyaru vyamu Afilika mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> st9fy7seackk1o55hxh4co9iltf2p2b Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/3 4 48356 118411 2026-08-03T12:42:59Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Variegated_golden_frog_(Mantella_baroni)_Ranomafana.jpg|400px|Wallace's flying frog]] <br> <br> |[[Chule wakuduka wa Wallace]] (Rhacophorus nigropalmatus), uyoso wakuchemekaso kuti ''gliding frog'' panji ''Abah River flying frog'', ni chule uyo wakusangika..." 118411 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Variegated_golden_frog_(Mantella_baroni)_Ranomafana.jpg|400px|Wallace's flying frog]] <br> <br> |[[Chule wakuduka wa Wallace]] (Rhacophorus nigropalmatus), uyoso wakuchemekaso kuti ''gliding frog'' panji ''Abah River flying frog'', ni chule uyo wakusangika ku [[Malay Peninsula]] na kumanjiliro gha dazi kwa [[Indonesia]], ndipo wakusangika ku [[Borneo]] na [[Sumatra]]. Zina ili lili kufuma ku zina la [[Alfred R. Wallace]], uyo wakasora cinthu cakwamba ico cikamanyikwanga. Chule uyu ngwakutowa a comene pa vithuzithuzi cifukwa ca ukuru wake, mitundu yake yakutowa, ndiposo nkharo yake yiwemi. Thupi lake likaŵa litali pafupifupi mamilimita 80 m'paka 100 (ŵanalume mbachoko chomene ku ŵanakazi), ndipo wakaŵa yumoza wa chule mkulu chomene wa mtundu wa Rhacophorus. Makutu ghake ghakaŵa ghakurughakuru, kweniso maso ghake ghakaŵa ghatali. Viwangwa vyake ni vitali comene, ndipo minwe yake na vigunwe vya malundi ni vyakuyana waka. Chikamba ichi chikukwera mu makuni ghatali, ndipo chikukhilira pasi na parachuti <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/16|Balambala]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/15|Tulsi]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/14|Mircha]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|16]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> afaxfnx43bqdecb4qucmsft7yjyv93h 118412 118411 2026-08-03T12:44:39Z Tumbuka Arch 6863 118412 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Variegated_golden_frog_(Mantella_baroni)_Ranomafana.jpg|400px|Wallace's flying frog]] <br> <br> |[[Chule wakuduka wa Wallace]] (Rhacophorus nigropalmatus), uyoso wakuchemekaso kuti ''gliding frog'' panji ''Abah River flying frog'', ni chule uyo wakusangika ku [[Malay Peninsula]] na kumanjiliro gha dazi kwa [[Indonesia]], ndipo wakusangika ku [[Borneo]] na [[Sumatra]]. Zina ili lili kufuma ku zina la [[Alfred R. Wallace]], uyo wakasora cinthu cakwamba ico cikamanyikwanga. Chule uyu ngwakutowa a comene pa vithuzithuzi cifukwa ca ukuru wake, mitundu yake yakutowa, ndiposo nkharo yake yiwemi. Thupi lake likaŵa litali pafupifupi mamilimita 80 m'paka 100 (ŵanalume mbachoko chomene ku ŵanakazi), ndipo wakaŵa yumoza wa chule mkulu chomene wa mtundu wa Rhacophorus. Makutu ghake ghakaŵa ghakurughakuru, kweniso maso ghake ghakaŵa ghatali. Viwangwa vyake ni vitali comene, ndipo minwe yake na vigunwe vya malundi ni vyakuyana waka. Chikamba ichi chikukwera mu makuni ghatali, ndipo chikukhilira pasi na parachuti <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/16|Balambala]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/15|Tulsi]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/14|Mircha]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|16]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> ii96r5sc94f14lzfxw3phzhi7hpk0sf 118413 118412 2026-08-03T12:45:00Z Tumbuka Arch 6863 118413 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Variegated_golden_frog_(Mantella_baroni)_Ranomafana.jpg|400px|Wallace's flying frog]] <br> <br> |[[Chule wakuduka wa Wallace]] (Rhacophorus nigropalmatus), uyoso wakuchemekaso kuti ''gliding frog'' panji ''Abah River flying frog'', ni chule uyo wakusangika ku [[Malay Peninsula]] na kumanjiliro gha dazi kwa [[Indonesia]], ndipo wakusangika ku [[Borneo]] na [[Sumatra]]. Zina ili lili kufuma ku zina la [[Alfred R. Wallace]], uyo wakasora cinthu cakwamba ico cikamanyikwanga. Chule uyu ngwakutowa a comene pa vithuzithuzi cifukwa ca ukuru wake, mitundu yake yakutowa, ndiposo nkharo yake yiwemi. Thupi lake likaŵa litali pafupifupi mamilimita 80 m'paka 100 (ŵanalume mbachoko chomene ku ŵanakazi), ndipo wakaŵa yumoza wa chule mkulu chomene wa mtundu wa Rhacophorus. Makutu ghake ghakaŵa ghakurughakuru, kweniso maso ghake ghakaŵa ghatali. Viwangwa vyake ni vitali comene, ndipo minwe yake na vigunwe vya malundi ni vyakuyana waka. Chikamba ichi chikukwera mu makuni ghatali, ndipo chikukhilira pasi na parachuti <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/16|Balambala]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/15|Tulsi]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/14|Mircha]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|16]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> fd5pnjtu2p51x7ats5p2c8k8f55o588 118414 118413 2026-08-03T12:50:17Z Tumbuka Arch 6863 118414 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Anas platyrhynchos male female quadrat.jpg|400px|Mallard]] <br> <br> |[[Mallard]] (''Anas platyrhynchos''), uyo wakuchemekaso kuti ''wild duck'', ni bakha wa mu maji uyo wakusangika mu [[Americas]], [[Eurasia]] na [[North Africa]]. Wakunjizgikaso ku [[New Zealand]], [[Australia]], [[South Africa]] na vigaŵa vinyake vya ku [[South America]]. Ŵanalume ŵali na mutu wa mtundu wa buluu wakuwala, apo ŵanakazi ŵali na minthontho ya bulauni. Wose ŵali na mapapindo gha mtundu wa buluu panji violeti agho ghakuwoneka para ŵakuwuluka. Mallard wakukhala ku nyanja, visimi na malo gha maji, ndipo wakurya vyakumera vya mu maji na viŵeto vichokovichoko. Ni sekuru wa mitundu yinandi ya mabakha gha pa nyumba agho ghakuliskika na ŵanthu. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/16|Mauritius]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/15|Eswatini]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/14|Zambia]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|17]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> avms0jkz1nh6cxu1stwckxnszp6ap21 118415 118414 2026-08-03T12:50:40Z Tumbuka Arch 6863 118415 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Anas platyrhynchos male female quadrat.jpg|200px|Mallard]] <br> <br> |[[Mallard]] (''Anas platyrhynchos''), uyo wakuchemekaso kuti ''wild duck'', ni bakha wa mu maji uyo wakusangika mu [[Americas]], [[Eurasia]] na [[North Africa]]. Wakunjizgikaso ku [[New Zealand]], [[Australia]], [[South Africa]] na vigaŵa vinyake vya ku [[South America]]. Ŵanalume ŵali na mutu wa mtundu wa buluu wakuwala, apo ŵanakazi ŵali na minthontho ya bulauni. Wose ŵali na mapapindo gha mtundu wa buluu panji violeti agho ghakuwoneka para ŵakuwuluka. Mallard wakukhala ku nyanja, visimi na malo gha maji, ndipo wakurya vyakumera vya mu maji na viŵeto vichokovichoko. Ni sekuru wa mitundu yinandi ya mabakha gha pa nyumba agho ghakuliskika na ŵanthu. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/16|Mauritius]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/15|Eswatini]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/14|Zambia]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|17]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> dlrmnu6jkxb4qunk8gyk3ahmqojoa5g 118416 118415 2026-08-03T12:50:51Z Tumbuka Arch 6863 118416 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Anas platyrhynchos male female quadrat.jpg|300px|Mallard]] <br> <br> |[[Mallard]] (''Anas platyrhynchos''), uyo wakuchemekaso kuti ''wild duck'', ni bakha wa mu maji uyo wakusangika mu [[Americas]], [[Eurasia]] na [[North Africa]]. Wakunjizgikaso ku [[New Zealand]], [[Australia]], [[South Africa]] na vigaŵa vinyake vya ku [[South America]]. Ŵanalume ŵali na mutu wa mtundu wa buluu wakuwala, apo ŵanakazi ŵali na minthontho ya bulauni. Wose ŵali na mapapindo gha mtundu wa buluu panji violeti agho ghakuwoneka para ŵakuwuluka. Mallard wakukhala ku nyanja, visimi na malo gha maji, ndipo wakurya vyakumera vya mu maji na viŵeto vichokovichoko. Ni sekuru wa mitundu yinandi ya mabakha gha pa nyumba agho ghakuliskika na ŵanthu. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/16|Mauritius]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/15|Eswatini]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/14|Zambia]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|17]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> 95qxpa2z99my5ltxycobmdxf8a52lia 118417 118416 2026-08-03T12:51:06Z Tumbuka Arch 6863 118417 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Anas platyrhynchos male female quadrat.jpg|400px|Mallard]] <br> <br> |[[Mallard]] (''Anas platyrhynchos''), uyo wakuchemekaso kuti ''wild duck'', ni bakha wa mu maji uyo wakusangika mu [[Americas]], [[Eurasia]] na [[North Africa]]. Wakunjizgikaso ku [[New Zealand]], [[Australia]], [[South Africa]] na vigaŵa vinyake vya ku [[South America]]. Ŵanalume ŵali na mutu wa mtundu wa buluu wakuwala, apo ŵanakazi ŵali na minthontho ya bulauni. Wose ŵali na mapapindo gha mtundu wa buluu panji violeti agho ghakuwoneka para ŵakuwuluka. Mallard wakukhala ku nyanja, visimi na malo gha maji, ndipo wakurya vyakumera vya mu maji na viŵeto vichokovichoko. Ni sekuru wa mitundu yinandi ya mabakha gha pa nyumba agho ghakuliskika na ŵanthu. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/16|Mauritius]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/15|Eswatini]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/14|Zambia]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|17]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> avms0jkz1nh6cxu1stwckxnszp6ap21 118418 118417 2026-08-03T12:51:46Z Tumbuka Arch 6863 118418 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Anas platyrhynchos male female quadrat.jpg|400px|Mallard]] <br> <br> |[[Mallard]] (''Anas platyrhynchos''), uyo wakuchemekaso kuti ''wild duck'', ni bakha wa mu maji uyo wakusangika mu [[Americas]], [[Eurasia]] na [[North Africa]]. Wakunjizgikaso ku [[New Zealand]], [[Australia]], [[South Africa]] na vigaŵa vinyake vya ku [[South America]]. Wakukhala ku nyanja, visimi, mlonga na malo ghanyake gha maji agho ghali na vyakumera vinandi. Ŵanalume ŵali na mutu wa mtundu wa buluu wakuwala, khosi lifipa na mulomo wachikasu, apo ŵanakazi ŵali na minthontho ya bulauni iyo yikuŵawovwira kubisama para ŵakukhwira mazira. Wose ŵali na mapapindo gha mtundu wa buluu panji violeti agho ghakuwoneka makora para ŵakuwuluka. Bakha uyu wakurya vyakumera vya mu maji, mphapu, tunthukachoko, tizombe na viŵeto vinyake vya mu maji. Mwanakazi wakubaba mazira 8 mpaka 13, ndipo ŵana ŵake ŵakumanya kwenda na kusambira nyengo yichoko waka kufuma pakubabikira. Mallard ndiyo ni sekuru wa mitundu yinandi ya mabakha gha pa nyumba agho ghakuliskika na ŵanthu pa charu chose. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/16|Mauritius]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/15|Eswatini]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/14|Zambia]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|17]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> 71ms5txfeti386xisjuqsof9tivx6pf Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/4 4 48357 118419 2026-08-03T12:54:15Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Carrion crow (Corvus corone) head.jpg|400px|Carrion crow]] <br> <br> |[[Corvidae]], awo ŵakuchemekaso kuti '''banja la makungubwi''', ni banja la viyuni vya mtundu wa [[passerine]] ilo lili na [[crow]]s, [[raven]]s, [[Rook (bird)|rooks]], [[magpie]]s, ja..." 118419 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Carrion crow (Corvus corone) head.jpg|400px|Carrion crow]] <br> <br> |[[Corvidae]], awo ŵakuchemekaso kuti '''banja la makungubwi''', ni banja la viyuni vya mtundu wa [[passerine]] ilo lili na [[crow]]s, [[raven]]s, [[Rook (bird)|rooks]], [[magpie]]s, [[jackdaw]]s, [[jay]]s na mitundu yinyake yakuyanako. Viyuni ivi vikusangika pafupifupi pa charu chose, kupatulako ku malo gha chisisi gha kumpoto na kumwera. Vikumanyikwa chomene chifukwa cha mahara ghawo, ndipo ni vimoza mwa viyuni vyamahara chomene pa charu chapasi. Vinyake vikugwiliskira ntchito vyakugwilira nchito nga ni ndodo panji malibwe kuti visange chakurya, ndipo vinyake vikujimanya para vikujiwona mu gilasi. Vikuru mwakupambanapambana, vili na milomo yakukhora na marundi ghankhongono. Vikurya mphapu, vipaso, tunthukachoko, nyama zichokozichoko na vyakurya vinyake, ndipo vikukhala mu nkhorongo, malo gha vyakumera, minda na mizi ya ŵanthu. Mitundu yinandi ya banja ili yikukolerana chomene na ŵanthu ndipo yikumanyikwa chifukwa cha nkharo yake yakuchenjera na kupulikiska vinthu mwaluŵiro. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/17|Mallard]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/16|Mauritius]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/15|Eswatini]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|18]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> ghla029b3dqgxbk6p1689yam3bhulz6 Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/5 4 48358 118420 2026-08-03T12:56:11Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Eurasian jay (00568).jpg|400px|Eurasian jay]] <br> <br> |[[Jay]] ni gulu la viyuni vya mu banja la [[Corvidae]], ilo likusazgapo mitundu yinandi ya viyuni vyamahara chomene pa charu chapasi. Jays ŵakusangika ku [[Europe]], [[Asia]], [[North America]] na ..." 118420 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Eurasian jay (00568).jpg|400px|Eurasian jay]] <br> <br> |[[Jay]] ni gulu la viyuni vya mu banja la [[Corvidae]], ilo likusazgapo mitundu yinandi ya viyuni vyamahara chomene pa charu chapasi. Jays ŵakusangika ku [[Europe]], [[Asia]], [[North America]] na [[Central America]], kweniso ku vigaŵa vinyake vya [[South America]]. Kanandi ŵali na nthenga zakutowa za buluu, bulauni, zifipa panji zituŵa, kweniso misono yifupi. Viyuni ivi vikumanyikwa chifukwa cha mazgu ghawo ghankhongono, mahara ghapachanya na luso lwakumanya kusanga nthowa zakusangira chakurya. Mitundu yinyake yikubisa mphapu na vipaso pasi kuti yizakarye panthazi, ndipo yikukumbuka malo agho yikabisa. Vikurya mphapu, vipaso, tizombe, tunyama tuchokotuchoko na mazira gha viyuni vinyake. Jays ŵakukhala mu nkhorongo, mapiri na malo gha vyakumera, ndipo ŵakovwira pakuthandazga mbeu za makuni chifukwa cha nkharo yawo yakubisa mphapu mu dongo. Chifukwa cha mahara ghawo na mitundu yawo yakutowa, ni viyuni ivyo vikumanyikwa chomene pakati pa viyuni vya mu banja la Corvidae. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/18|Corvidae]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/17|Mallard]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/16|Mauritius]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|19]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> lv4utmra6iggn9ug0f4fe5odp42suzo Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/6 4 48359 118421 2026-08-03T12:56:50Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Rook (Corvus frugilegus) Heligan.jpg|400px|Rook]] <br> <br> |[[Rook]] (''Corvus frugilegus'') ni muyuni wa mu banja la [[Corvidae]] uyo wakusangika mu [[Europe]] na vigaŵa vinandi vya [[Asia]]. Ni muyuni mukuru wa mtundu wakufipa uyo wakumanyikwa chifukwa..." 118421 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Rook (Corvus frugilegus) Heligan.jpg|400px|Rook]] <br> <br> |[[Rook]] (''Corvus frugilegus'') ni muyuni wa mu banja la [[Corvidae]] uyo wakusangika mu [[Europe]] na vigaŵa vinandi vya [[Asia]]. Ni muyuni mukuru wa mtundu wakufipa uyo wakumanyikwa chifukwa cha malo ghatuŵa ghambura nthenga agho ghali kuzingilira mulomo wake. Rook wakukhala mu magulu ghakuru ndipo wakuzenga viŵaya vyake pachanya pa makuni ghatali pafupi na minda, mizi na malo agho ŵanthu ŵakukhala. Wakurya mphapu, vyakumera, tizombe, nyongolosi na viŵeto vinyake vichokovichoko ivyo wakusanga para wakuvumbura dongo na mulomo wake wakukhora. Nyengo ya chihanya yikati yafika, magulu ghakuwelera ku viŵaya vyawo kuti ghabeleke ŵana. Nga ni viyuni vinyake vya mu banja la Corvidae, rook ngwamahara chomene, wakumanya kumazga masuzgo ghachokoghachoko na kusintha nkharo yake kuti wakhale makora pafupi na ŵanthu. Nyengo zinyake wakwenda mu magulu ghakuru na [[jackdaw]] panji mitundu yinyake ya [[Corvus]], chomenechomene mu nyengo ya chihanya. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/19|Jay]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/18|Corvidae]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/17|Mallard]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|20]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> nsrbb5ct3cj6sud0doy9yzu4t8rdncd Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/7 4 48360 118422 2026-08-03T12:57:46Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Rook (Corvus frugilegus) Heligan.jpg|400px|Rook]] <br> <br> |[[Rook]] (''Corvus frugilegus'') ni muyuni wa mu banja la [[Corvidae]] uyo wakusangika mu [[Europe]] na vigaŵa vinandi vya [[Asia]]. Ni muyuni mukuru wa mtundu wakufipa uyo wakumanyikwa chifukwa..." 118422 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Rook (Corvus frugilegus) Heligan.jpg|400px|Rook]] <br> <br> |[[Rook]] (''Corvus frugilegus'') ni muyuni wa mu banja la [[Corvidae]] uyo wakusangika mu [[Europe]] na vigaŵa vinandi vya [[Asia]]. Ni muyuni mukuru wa mtundu wakufipa uyo wakumanyikwa chifukwa cha malo ghatuŵa ghambura nthenga agho ghali kuzingilira mulomo wake. Rook wakukhala mu magulu ghakuru ndipo wakuzenga viŵaya vyake pachanya pa makuni ghatali pafupi na minda, mizi na malo agho ŵanthu ŵakukhala. Wakurya mphapu, vyakumera, tizombe, nyongolosi na viŵeto vinyake vichokovichoko ivyo wakusanga para wakuvumbura dongo na mulomo wake wakukhora. Nyengo ya chihanya yikati yafika, magulu ghakuwelera ku viŵaya vyawo kuti ghabeleke ŵana. Nga ni viyuni vinyake vya mu banja la Corvidae, rook ngwamahara chomene, wakumanya kumazga masuzgo ghachokoghachoko na kusintha nkharo yake kuti wakhale makora pafupi na ŵanthu. Nyengo zinyake wakwenda mu magulu ghakuru na [[jackdaw]] panji mitundu yinyake ya [[Corvus]], chomenechomene mu nyengo ya chihanya. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/19|Jay]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/18|Corvidae]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/17|Mallard]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|20]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> nsrbb5ct3cj6sud0doy9yzu4t8rdncd 118423 118422 2026-08-03T12:57:56Z Tumbuka Arch 6863 118423 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Western_Jackdaw_and_Daurian_Jackdaw.jpg|400px|Jackdaws]] <br> <br> |[[Jackdaw]] (''Coloeus'') ni gulu la viyuni viŵiri vya mu banja la [[Corvidae]] ivyo vili pafupi chomene na [[crow]] na [[raven]], kweni ni vichoko pachoko kuluska ivi. Vili na mutu, mapapindo na mchira vyakufipa, apo vigaŵa vinyake vya thupi vili na mtundu wa grey panji watuŵa. Jackdaw wakusangika ku [[Europe]], [[Asia]], [[Siberia]] na vigaŵa vinyake vya [[Africa]], ndipo wakukhala mu nkhorongo, minda, mizi na matawuni. Ni muyuni wakutemwa kukhala mu magulu ndipo wakuzenga viŵaya vyake mu makuni ghatali panji pa nyumba zakale. Wakurya mphapu, vipaso, tizombe, nyongolosi na vyakurya vinyake ivyo wakusanga pasi. Nga ni viyuni vinyake vya mu banja la Corvidae, jackdaw wakumanyikwa chifukwa cha mahara ghake, kukumbuka vinthu mwaluŵiro na kukolerana makora na viyuni vinyake. Mitundu yiŵiri yakumanyikwa chomene ni [[Western jackdaw]] na [[Daurian jackdaw]], iyo yikupambana pachoko waka pa mtundu wa nthenga na mtundu wa maso. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/20|Rook]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/19|Jay]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/18|Corvidae]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|21]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> ewq9yk4jon4go7xd3c4aedemj8tto6j Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/8 4 48361 118424 2026-08-03T12:58:40Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Rufous treepie (Dendrocitta vagabunda vagabunda) Jahalana pair.jpg|400px|Treepies]] <br> <br> |[[Treepie]] ni gulu la viyuni 12 vya mu banja la [[Corvidae]] ivyo vikusazgapo mitundu ya ''[[Dendrocitta]]'', ''[[Crypsirina]]'', ''[[Temnurus]]'' na ''Platysm..." 118424 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Rufous treepie (Dendrocitta vagabunda vagabunda) Jahalana pair.jpg|400px|Treepies]] <br> <br> |[[Treepie]] ni gulu la viyuni 12 vya mu banja la [[Corvidae]] ivyo vikusazgapo mitundu ya ''[[Dendrocitta]]'', ''[[Crypsirina]]'', ''[[Temnurus]]'' na ''[[Platysmurus]]''. Viyuni ivi vikumanyikwa chifukwa cha michira yitali, thupi lakutowa na luso lwakukhala mu makuni. Vikusangika chomene mu [[Southeast Asia]], uko vikukhala mu nkhorongo za kutentha. Mitundu yinandi yili na nthenga zakufipa, zituŵa, za grey panji za bulauni, ndipo yinyake yikuyana na [[magpie]]. Treepies ni viyuni vyakutemwa kukhala pa makuni ndipo vikukhira pasi nyengo zichoko waka kuti visange chakurya. Vikurya vipaso, mphapu, tizombe, tunyama tuchokotuchoko na mazira gha viyuni vinyake. Nga ni viyuni vinyake vya mu banja la Corvidae, treepies ni vyamahara ndipo vikovwira pakuthandazga mbeu za makuni chifukwa cha nkharo yawo yakunyamura na kubisa vipaso na mphapu. Mitundu yikumanyikwa chomene ni [[Rufous treepie]], [[Grey treepie]] na [[Ratchet-tailed treepie]], iyo yikupambana pa mtundu wa nthenga, ukuru na malo agho yikusangikamo. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/21|Jackdaw]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/20|Rook]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/19|Jay]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|22]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> 4hsitwh18jny0so73nsw5smseqfzjhq 118425 118424 2026-08-03T12:58:55Z Tumbuka Arch 6863 118425 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Rufous treepie (Dendrocitta vagabunda vagabunda) Jahalana pair.jpg|200px|Treepies]] <br> <br> |[[Treepie]] ni gulu la viyuni 12 vya mu banja la [[Corvidae]] ivyo vikusazgapo mitundu ya ''[[Dendrocitta]]'', ''[[Crypsirina]]'', ''[[Temnurus]]'' na ''[[Platysmurus]]''. Viyuni ivi vikumanyikwa chifukwa cha michira yitali, thupi lakutowa na luso lwakukhala mu makuni. Vikusangika chomene mu [[Southeast Asia]], uko vikukhala mu nkhorongo za kutentha. Mitundu yinandi yili na nthenga zakufipa, zituŵa, za grey panji za bulauni, ndipo yinyake yikuyana na [[magpie]]. Treepies ni viyuni vyakutemwa kukhala pa makuni ndipo vikukhira pasi nyengo zichoko waka kuti visange chakurya. Vikurya vipaso, mphapu, tizombe, tunyama tuchokotuchoko na mazira gha viyuni vinyake. Nga ni viyuni vinyake vya mu banja la Corvidae, treepies ni vyamahara ndipo vikovwira pakuthandazga mbeu za makuni chifukwa cha nkharo yawo yakunyamura na kubisa vipaso na mphapu. Mitundu yikumanyikwa chomene ni [[Rufous treepie]], [[Grey treepie]] na [[Ratchet-tailed treepie]], iyo yikupambana pa mtundu wa nthenga, ukuru na malo agho yikusangikamo. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/21|Jackdaw]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/20|Rook]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/19|Jay]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|22]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> a31zm69bbxatfnvb39d5elmumbqi0pm Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/9 4 48362 118426 2026-08-03T13:00:19Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Pica pica - Compans Caffarelli - 2012-03-16.jpg|400px|Magpie]] <br> <br> |[[Magpie]] ni zina la viyuni vya mu banja la [[Corvidae]], chomene mitundu ya ''[[Pica (bird)|Pica]]'', ''[[Cissa (bird)|Cissa]]'', ''[[Urocissa]]'' na ''[[Cyanopica]]''. Vikumanyikwa..." 118426 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Pica pica - Compans Caffarelli - 2012-03-16.jpg|400px|Magpie]] <br> <br> |[[Magpie]] ni zina la viyuni vya mu banja la [[Corvidae]], chomene mitundu ya ''[[Pica (bird)|Pica]]'', ''[[Cissa (bird)|Cissa]]'', ''[[Urocissa]]'' na ''[[Cyanopica]]''. Vikumanyikwa chifukwa cha nthenga zakutowa zakufipa na zituŵa panji za buluu na zobiriŵira, michira yitali, na mahara ghapadera. Mitundu yinandi yikusangika mu [[Europe]], [[Asia]] na vigaŵa vya [[North America]], apo yinyake yikusangika ku [[East Asia]] na [[Iberian Peninsula]]. Magpies ni viyuni vyamahara chomene ndipo vikumanyikwa chifukwa cha luso lwakugwiliskira ntchito vinthu, kujimanya pa galasi, kusambira mwaluŵiro na kukolerana pakupenja chakurya. Vikurya vipaso, mphapu, tizombe, tunyama tuchokotuchoko, mazira na viyuni vichoko. Mu mitheto ya vyaru vinandi, magpie wakwimikira mwaŵi uwemi panji uthenga, ndipo wali na malo ghakuzirwa mu nkhani za chikaya na maluso gha ŵanthu. Mitundu yakumanyikwa chomene ni [[Eurasian magpie]], [[Azure-winged magpie]], [[Sri Lanka blue magpie]] na [[Common green magpie]]. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/22|Treepie]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/21|Jackdaw]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/20|Rook]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|23]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> f8uvmxu39rqhjaordaiszx502si7pof Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/10 4 48363 118427 2026-08-03T13:02:05Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Prof. Thomas Cavalier-Smith in his laboratory, Oxford (cropped).jpg|400px|Thomas Cavalier-Smith]] <br> <br> |'''Thomas (Tom) Cavalier-Smith''' (21 Okutobala 1942 – 19 Malichi 2021) wakaŵa msayansi wa [[evolutionary biology]] wa ku [[United Kingdom]] ndip..." 118427 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Prof. Thomas Cavalier-Smith in his laboratory, Oxford (cropped).jpg|400px|Thomas Cavalier-Smith]] <br> <br> |'''Thomas (Tom) Cavalier-Smith''' (21 Okutobala 1942 – 19 Malichi 2021) wakaŵa msayansi wa [[evolutionary biology]] wa ku [[United Kingdom]] ndipo wakaŵa pulofesa mu Dipatimenti ya [[Zoology]] pa [[University of Oxford]]. Wakababikira mu [[London]] ndipo wakasambira pa [[Gonville and Caius College]], [[University of Cambridge]], kweniso pa [[King's College London]], uko wakasanga digiri yake ya udokotala (PhD). Kufuma mu 1967 mpaka 1969 wakaŵa mulembi wakufufuza pa [[Rockefeller University]], pamanyuma wakasambizga pa [[King's College London]], [[University of British Columbia]], na paumaliro pa [[University of Oxford]]. Cavalier-Smith wakamanyikwa chomene chifukwa cha ntchito yake yakupambaniska na kupanga ndondomeko ya kusanja vyamoyo (classification of organisms). Wakalemba fundo zinyake zakuzirwa pa magulu gha vyamoyo nga ni [[Chromista]], [[Chromalveolata]], [[Opisthokonta]], [[Rhizaria]] na [[Excavata]], ndipo wakasanga mitundu yinandi ya [[protist]]. Ntchito yake yikakhwaska chomene umo ŵasayansi ŵakupulikiskira ubale wa vyamoyo pa charu chose ndipo yikulongozga kafukufuku wa [[evolution]] na [[taxonomy]] kwa vyaka vinandi. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/22|Treepie]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/21|Jackdaw]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/20|Rook]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|23]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> 9yhb772k51pef0skh3nlo595acvwg0u 118428 118427 2026-08-03T13:02:28Z Tumbuka Arch 6863 118428 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Prof. Thomas Cavalier-Smith in his laboratory, Oxford (cropped).jpg|200px|Thomas Cavalier-Smith]] <br> |'''Thomas (Tom) Cavalier-Smith''' (21 Okutobala 1942 – 19 Malichi 2021) wakaŵa msayansi wa [[evolutionary biology]] wa ku [[United Kingdom]] ndipo wakaŵa pulofesa mu Dipatimenti ya [[Zoology]] pa [[University of Oxford]]. Wakababikira mu [[London]] ndipo wakasambira pa [[Gonville and Caius College]], [[University of Cambridge]], kweniso pa [[King's College London]], uko wakasanga digiri yake ya udokotala (PhD). Kufuma mu 1967 mpaka 1969 wakaŵa mulembi wakufufuza pa [[Rockefeller University]], pamanyuma wakasambizga pa [[King's College London]], [[University of British Columbia]], na paumaliro pa [[University of Oxford]]. Cavalier-Smith wakamanyikwa chomene chifukwa cha ntchito yake yakupambaniska na kupanga ndondomeko ya kusanja vyamoyo (classification of organisms). Wakalemba fundo zinyake zakuzirwa pa magulu gha vyamoyo nga ni [[Chromista]], [[Chromalveolata]], [[Opisthokonta]], [[Rhizaria]] na [[Excavata]], ndipo wakasanga mitundu yinandi ya [[protist]]. Ntchito yake yikakhwaska chomene umo ŵasayansi ŵakupulikiskira ubale wa vyamoyo pa charu chose ndipo yikulongozga kafukufuku wa [[evolution]] na [[taxonomy]] kwa vyaka vinandi. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/22|Treepie]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/21|Jackdaw]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/20|Rook]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|23]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> j7wsv20qniydb19r1ayhr2ma9q6uksl 118429 118428 2026-08-03T13:02:48Z Tumbuka Arch 6863 118429 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Prof. Thomas Cavalier-Smith in his laboratory, Oxford (cropped).jpg|200px|Thomas Cavalier-Smith]] <br> |'''[[Thomas (Tom) Cavalier-Smith]]''' (21 Okutobala 1942 – 19 Malichi 2021) wakaŵa msayansi wa [[evolutionary biology]] wa ku [[United Kingdom]] ndipo wakaŵa pulofesa mu Dipatimenti ya [[Zoology]] pa [[University of Oxford]]. Wakababikira mu [[London]] ndipo wakasambira pa [[Gonville and Caius College]], [[University of Cambridge]], kweniso pa [[King's College London]], uko wakasanga digiri yake ya udokotala (PhD). Kufuma mu 1967 mpaka 1969 wakaŵa mulembi wakufufuza pa [[Rockefeller University]], pamanyuma wakasambizga pa [[King's College London]], [[University of British Columbia]], na paumaliro pa [[University of Oxford]]. Cavalier-Smith wakamanyikwa chomene chifukwa cha ntchito yake yakupambaniska na kupanga ndondomeko ya kusanja vyamoyo (classification of organisms). Wakalemba fundo zinyake zakuzirwa pa magulu gha vyamoyo nga ni [[Chromista]], [[Chromalveolata]], [[Opisthokonta]], [[Rhizaria]] na [[Excavata]], ndipo wakasanga mitundu yinandi ya [[protist]]. Ntchito yake yikakhwaska chomene umo ŵasayansi ŵakupulikiskira ubale wa vyamoyo pa charu chose ndipo yikulongozga kafukufuku wa [[evolution]] na [[taxonomy]] kwa vyaka vinandi. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/22|Treepie]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/21|Jackdaw]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/20|Rook]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|23]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> eomrn5jar5yah98yw18favh9k0mkkbq Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti 14 48364 118430 2026-08-03T13:02:59Z Tumbuka Arch 6863 Created blank page 118430 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/11 4 48365 118431 2026-08-03T13:04:44Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Unikonta collage.jpg|400px|Amorphea]] <br> <br> |'''[[Amorphea]]''' ni gulu likuru la [[eukaryote]] ilo likusazgapo [[Amoebozoa]] na [[Obazoa]], ndipo mu Obazoa muli [[Opisthokonta]], gulu ilo likusazgapo [[fungus|bowa]], [[nyama]] na [[choanoflagellate]]s...." 118431 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Unikonta collage.jpg|400px|Amorphea]] <br> <br> |'''[[Amorphea]]''' ni gulu likuru la [[eukaryote]] ilo likusazgapo [[Amoebozoa]] na [[Obazoa]], ndipo mu Obazoa muli [[Opisthokonta]], gulu ilo likusazgapo [[fungus|bowa]], [[nyama]] na [[choanoflagellate]]s. Gulu ili likamba kulongosoreka na kusankhika na [[Thomas Cavalier-Smith]] mu 2002. Mu 2012, [[International Society of Protistologists]] yikakhumbiska kuti zina lakale lakuti '''Unikonta''' lisinthike kuŵa '''Amorphea''' chifukwa fundo yakale iyo yikazengeka pa zina lakuti Unikonta yikakanika na kafukufuku wakunthazi. Amorphea yikusazgaso [[Apusomonadida]], [[Breviatea]] na mitundu yinandi ya [[protist]]. Kafukufuku wa Cavalier-Smith na ŵasayansi ŵanyake wakawovwira chomene pakupulikiska umo vyamoyo vya ma [[eukaryote]] vikukolerana na umo vikasinthira kufuma ku ŵasekuru ŵawo ŵakwambilira. Lero, Amorphea yikumanyikwa nga ni limoza mwa magulu ghakuru chomene gha vyamoyo vya ma eukaryote ndipo yikovwira chomene pa [[taxonomy]], [[phylogeny]] na masambiro gha [[evolution]]. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/23|Thomas Cavalier-Smith]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/22|Treepie]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/21|Jackdaw]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|24]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> pf45a9oz51joyfxmpvgk9blvdkonife 118432 118431 2026-08-03T13:04:55Z Tumbuka Arch 6863 118432 wikitext text/x-wiki {| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0" |{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Unikonta collage.jpg|200px|Amorphea]] <br> <br> |'''[[Amorphea]]''' ni gulu likuru la [[eukaryote]] ilo likusazgapo [[Amoebozoa]] na [[Obazoa]], ndipo mu Obazoa muli [[Opisthokonta]], gulu ilo likusazgapo [[fungus|bowa]], [[nyama]] na [[choanoflagellate]]s. Gulu ili likamba kulongosoreka na kusankhika na [[Thomas Cavalier-Smith]] mu 2002. Mu 2012, [[International Society of Protistologists]] yikakhumbiska kuti zina lakale lakuti '''Unikonta''' lisinthike kuŵa '''Amorphea''' chifukwa fundo yakale iyo yikazengeka pa zina lakuti Unikonta yikakanika na kafukufuku wakunthazi. Amorphea yikusazgaso [[Apusomonadida]], [[Breviatea]] na mitundu yinandi ya [[protist]]. Kafukufuku wa Cavalier-Smith na ŵasayansi ŵanyake wakawovwira chomene pakupulikiska umo vyamoyo vya ma [[eukaryote]] vikukolerana na umo vikasinthira kufuma ku ŵasekuru ŵawo ŵakwambilira. Lero, Amorphea yikumanyikwa nga ni limoza mwa magulu ghakuru chomene gha vyamoyo vya ma eukaryote ndipo yikovwira chomene pa [[taxonomy]], [[phylogeny]] na masambiro gha [[evolution]]. <br> Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/23|Thomas Cavalier-Smith]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/22|Treepie]] &mdash; [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/21|Jackdaw]] |} <noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|24]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude> ii4gmblyrnil1yawinl373ra9hwbgje Wikipedia:Nkhani za mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/3 4 48366 118433 2026-08-03T13:09:55Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "* Ku South Korea, ŵanthu 40 ŵali kufwa ndipo ŵanyake 6 ŵakusoŵa chifukwa cha kusefukila kwa maji.[[2023 Kusefukila kwa maji ku South Korea|vinandi...]] * Ku United States, ŵantchito ŵa SAG-AFTRA ŵakamba kugwira nchito, ndipo ŵakakolerana na ŵalembi ŵa Writers Guild of America nakunyanyala kwa kulongolela.[[2023 SAG-AFTRA strike|vinandi...]] [[File:South Korean flooding picture one.png|thumb|150px|Kusefukila kwa maji ku Korea]] * [[Milan Kundera]], uyo waka..." 118433 wikitext text/x-wiki * Ku South Korea, ŵanthu 40 ŵali kufwa ndipo ŵanyake 6 ŵakusoŵa chifukwa cha kusefukila kwa maji.[[2023 Kusefukila kwa maji ku South Korea|vinandi...]] * Ku United States, ŵantchito ŵa SAG-AFTRA ŵakamba kugwira nchito, ndipo ŵakakolerana na ŵalembi ŵa Writers Guild of America nakunyanyala kwa kulongolela.[[2023 SAG-AFTRA strike|vinandi...]] [[File:South Korean flooding picture one.png|thumb|150px|Kusefukila kwa maji ku Korea]] * [[Milan Kundera]], uyo wakaŵa mulembi wa ku [[Czech]] na [[France]], wali kufwa na vilimika 94. * Mu Netherlands, boma la boma likamara ndipo nduna yikuru Mark Rutte yikapharazga kuti yikukhumba kufumamo. spsxs1uw3nqu9mzuv1j6duu4fhq16el Wikipedia:Nkhani za mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/4 4 48367 118434 2026-08-03T13:10:06Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "* Ku South Korea, ŵanthu 40 ŵali kufwa ndipo ŵanyake 6 ŵakusoŵa chifukwa cha kusefukila kwa maji.[[2023 Kusefukila kwa maji ku South Korea|vinandi...]] * Ku United States, ŵantchito ŵa SAG-AFTRA ŵakamba kugwira nchito, ndipo ŵakakolerana na ŵalembi ŵa Writers Guild of America nakunyanyala kwa kulongolela.[[2023 SAG-AFTRA strike|vinandi...]] [[File:South Korean flooding picture one.png|thumb|150px|Kusefukila kwa maji ku Korea]] * [[Milan Kundera]], uyo waka..." 118434 wikitext text/x-wiki * Ku South Korea, ŵanthu 40 ŵali kufwa ndipo ŵanyake 6 ŵakusoŵa chifukwa cha kusefukila kwa maji.[[2023 Kusefukila kwa maji ku South Korea|vinandi...]] * Ku United States, ŵantchito ŵa SAG-AFTRA ŵakamba kugwira nchito, ndipo ŵakakolerana na ŵalembi ŵa Writers Guild of America nakunyanyala kwa kulongolela.[[2023 SAG-AFTRA strike|vinandi...]] [[File:South Korean flooding picture one.png|thumb|150px|Kusefukila kwa maji ku Korea]] * [[Milan Kundera]], uyo wakaŵa mulembi wa ku [[Czech]] na [[France]], wali kufwa na vilimika 94. * Mu Netherlands, boma la boma likamara ndipo nduna yikuru Mark Rutte yikapharazga kuti yikukhumba kufumamo. spsxs1uw3nqu9mzuv1j6duu4fhq16el Wikipedia:Nkhani za mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/5 4 48368 118435 2026-08-03T13:10:17Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "* Ku South Korea, ŵanthu 40 ŵali kufwa ndipo ŵanyake 6 ŵakusoŵa chifukwa cha kusefukila kwa maji.[[2023 Kusefukila kwa maji ku South Korea|vinandi...]] * Ku United States, ŵantchito ŵa SAG-AFTRA ŵakamba kugwira nchito, ndipo ŵakakolerana na ŵalembi ŵa Writers Guild of America nakunyanyala kwa kulongolela.[[2023 SAG-AFTRA strike|vinandi...]] [[File:South Korean flooding picture one.png|thumb|150px|Kusefukila kwa maji ku Korea]] * [[Milan Kundera]], uyo waka..." 118435 wikitext text/x-wiki * Ku South Korea, ŵanthu 40 ŵali kufwa ndipo ŵanyake 6 ŵakusoŵa chifukwa cha kusefukila kwa maji.[[2023 Kusefukila kwa maji ku South Korea|vinandi...]] * Ku United States, ŵantchito ŵa SAG-AFTRA ŵakamba kugwira nchito, ndipo ŵakakolerana na ŵalembi ŵa Writers Guild of America nakunyanyala kwa kulongolela.[[2023 SAG-AFTRA strike|vinandi...]] [[File:South Korean flooding picture one.png|thumb|150px|Kusefukila kwa maji ku Korea]] * [[Milan Kundera]], uyo wakaŵa mulembi wa ku [[Czech]] na [[France]], wali kufwa na vilimika 94. * Mu Netherlands, boma la boma likamara ndipo nduna yikuru Mark Rutte yikapharazga kuti yikukhumba kufumamo. spsxs1uw3nqu9mzuv1j6duu4fhq16el Wikipedia:Kasi mukumanya mu ChiTumbuka?/Ogasiti/3 4 48369 118436 2026-08-03T13:13:04Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{{main page image/DYK|image=Victoria Falls Zambia HD.jpg|caption=Chipopoma cha Victoria}} * ...viliŵa vya miphyephye ku Zambia vingakura nga ni nyumba. Ndipo pali malo ghakukwana kuti munthu wangakwerapo? * ... kuti Zambia ni caru cambura nyanja? Charu cha Zambia chili kuzingilizgika na vyaru vinkhondi na viŵiri: [[Democratic Republic of the Congo|DRC Congo]], [[Tanzania]], [[Malawi]], [[Mozambique]], [[Angola], [[Namibia]] na [[Zimbabwe]]. * ... kuti zina linyake la..." 118436 wikitext text/x-wiki {{main page image/DYK|image=Victoria Falls Zambia HD.jpg|caption=Chipopoma cha Victoria}} * ...viliŵa vya miphyephye ku Zambia vingakura nga ni nyumba. Ndipo pali malo ghakukwana kuti munthu wangakwerapo? * ... kuti Zambia ni caru cambura nyanja? Charu cha Zambia chili kuzingilizgika na vyaru vinkhondi na viŵiri: [[Democratic Republic of the Congo|DRC Congo]], [[Tanzania]], [[Malawi]], [[Mozambique]], [[Angola], [[Namibia]] na [[Zimbabwe]]. * ... kuti zina linyake la Victoria Falls ni Mosi-oa-Tunya? * ... kuti mu [[Afilika]] kuli vyaru 54? Vinyake mwa vyaru ivi ni [[Egypt]], [[Kenya]], [[Nigeria]], na [[Ethiopia]]. * ... kuti Chipululu cha Sahara ndicho ntchikuru chomene pa charu chose chapasi? Cirwa ici cili pa malo ghatatu pa mapopa ghakurughakuru pa caru cose capasi, ndipo cikuluska mapopa gha ku Antarctica na kumpoto kwa Arctic pera. * ... kuti Mlonga wa Nile ndiwo utali comene pa caru cose capasi, nangauli ŵanthu ŵanyake ŵakuti mlonga wa Amazon utali comene? Mlonga uwu ukusolota mu vyaru vinandi vya mu Africa, ndipo ndiwo ukupeleka maji ku vyaru vya [[Egypt]], [[Sudan]], na [[South Sudan.]] * ... Nyengo zinyake caru ca Africa cikucemeka kuti Ciphukutu ca Ŵanthu cifukwa ca viswaswa vinandi, ivyo vikulongora kuti ŵanthu ŵakwamba ŵakababikira mu caru ici. Ŵanthu aŵa ndiwo ŵakaŵako pambere ŵanthu ŵandalengeke, ndipo ndimo tiliri nase. * ... kuti Chiarabu ndicho chikuyowoyeka comene mu Africa. {{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top: 0.5em; text-align: right;}} {{endflatlist}} <noinclude> r97rd3w6rkyytm5fsly51wnipcllmpo Wikipedia:Kasi mukumanya mu ChiTumbuka?/Ogasiti/4 4 48370 118437 2026-08-03T13:13:14Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{{main page image/DYK|image=Victoria Falls Zambia HD.jpg|caption=Chipopoma cha Victoria}} * ...viliŵa vya miphyephye ku Zambia vingakura nga ni nyumba. Ndipo pali malo ghakukwana kuti munthu wangakwerapo? * ... kuti Zambia ni caru cambura nyanja? Charu cha Zambia chili kuzingilizgika na vyaru vinkhondi na viŵiri: [[Democratic Republic of the Congo|DRC Congo]], [[Tanzania]], [[Malawi]], [[Mozambique]], [[Angola], [[Namibia]] na [[Zimbabwe]]. * ... kuti zina linyake la..." 118437 wikitext text/x-wiki {{main page image/DYK|image=Victoria Falls Zambia HD.jpg|caption=Chipopoma cha Victoria}} * ...viliŵa vya miphyephye ku Zambia vingakura nga ni nyumba. Ndipo pali malo ghakukwana kuti munthu wangakwerapo? * ... kuti Zambia ni caru cambura nyanja? Charu cha Zambia chili kuzingilizgika na vyaru vinkhondi na viŵiri: [[Democratic Republic of the Congo|DRC Congo]], [[Tanzania]], [[Malawi]], [[Mozambique]], [[Angola], [[Namibia]] na [[Zimbabwe]]. * ... kuti zina linyake la Victoria Falls ni Mosi-oa-Tunya? * ... kuti mu [[Afilika]] kuli vyaru 54? Vinyake mwa vyaru ivi ni [[Egypt]], [[Kenya]], [[Nigeria]], na [[Ethiopia]]. * ... kuti Chipululu cha Sahara ndicho ntchikuru chomene pa charu chose chapasi? Cirwa ici cili pa malo ghatatu pa mapopa ghakurughakuru pa caru cose capasi, ndipo cikuluska mapopa gha ku Antarctica na kumpoto kwa Arctic pera. * ... kuti Mlonga wa Nile ndiwo utali comene pa caru cose capasi, nangauli ŵanthu ŵanyake ŵakuti mlonga wa Amazon utali comene? Mlonga uwu ukusolota mu vyaru vinandi vya mu Africa, ndipo ndiwo ukupeleka maji ku vyaru vya [[Egypt]], [[Sudan]], na [[South Sudan.]] * ... Nyengo zinyake caru ca Africa cikucemeka kuti Ciphukutu ca Ŵanthu cifukwa ca viswaswa vinandi, ivyo vikulongora kuti ŵanthu ŵakwamba ŵakababikira mu caru ici. Ŵanthu aŵa ndiwo ŵakaŵako pambere ŵanthu ŵandalengeke, ndipo ndimo tiliri nase. * ... kuti Chiarabu ndicho chikuyowoyeka comene mu Africa. {{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top: 0.5em; text-align: right;}} {{endflatlist}} <noinclude> r97rd3w6rkyytm5fsly51wnipcllmpo Wikipedia:Kasi mukumanya mu ChiTumbuka?/Ogasiti/5 4 48371 118438 2026-08-03T13:13:24Z Tumbuka Arch 6863 Created page with "{{main page image/DYK|image=Victoria Falls Zambia HD.jpg|caption=Chipopoma cha Victoria}} * ...viliŵa vya miphyephye ku Zambia vingakura nga ni nyumba. Ndipo pali malo ghakukwana kuti munthu wangakwerapo? * ... kuti Zambia ni caru cambura nyanja? Charu cha Zambia chili kuzingilizgika na vyaru vinkhondi na viŵiri: [[Democratic Republic of the Congo|DRC Congo]], [[Tanzania]], [[Malawi]], [[Mozambique]], [[Angola], [[Namibia]] na [[Zimbabwe]]. * ... kuti zina linyake la..." 118438 wikitext text/x-wiki {{main page image/DYK|image=Victoria Falls Zambia HD.jpg|caption=Chipopoma cha Victoria}} * ...viliŵa vya miphyephye ku Zambia vingakura nga ni nyumba. Ndipo pali malo ghakukwana kuti munthu wangakwerapo? * ... kuti Zambia ni caru cambura nyanja? Charu cha Zambia chili kuzingilizgika na vyaru vinkhondi na viŵiri: [[Democratic Republic of the Congo|DRC Congo]], [[Tanzania]], [[Malawi]], [[Mozambique]], [[Angola], [[Namibia]] na [[Zimbabwe]]. * ... kuti zina linyake la Victoria Falls ni Mosi-oa-Tunya? * ... kuti mu [[Afilika]] kuli vyaru 54? Vinyake mwa vyaru ivi ni [[Egypt]], [[Kenya]], [[Nigeria]], na [[Ethiopia]]. * ... kuti Chipululu cha Sahara ndicho ntchikuru chomene pa charu chose chapasi? Cirwa ici cili pa malo ghatatu pa mapopa ghakurughakuru pa caru cose capasi, ndipo cikuluska mapopa gha ku Antarctica na kumpoto kwa Arctic pera. * ... kuti Mlonga wa Nile ndiwo utali comene pa caru cose capasi, nangauli ŵanthu ŵanyake ŵakuti mlonga wa Amazon utali comene? Mlonga uwu ukusolota mu vyaru vinandi vya mu Africa, ndipo ndiwo ukupeleka maji ku vyaru vya [[Egypt]], [[Sudan]], na [[South Sudan.]] * ... Nyengo zinyake caru ca Africa cikucemeka kuti Ciphukutu ca Ŵanthu cifukwa ca viswaswa vinandi, ivyo vikulongora kuti ŵanthu ŵakwamba ŵakababikira mu caru ici. Ŵanthu aŵa ndiwo ŵakaŵako pambere ŵanthu ŵandalengeke, ndipo ndimo tiliri nase. * ... kuti Chiarabu ndicho chikuyowoyeka comene mu Africa. {{flatlist|class=dyk-footer noprint|style=margin-top: 0.5em; text-align: right;}} {{endflatlist}} <noinclude> r97rd3w6rkyytm5fsly51wnipcllmpo Template:Chikaya chikulu 2 10 48372 118439 2026-08-03T13:15:20Z Tumbuka Arch 6863 NEW (Viphya) 118439 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Main Page/minerva.css" />__NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <!-- -----------"Mwapokeleleka ku Wikipediya" na unandi wa nkhani----------> {| style="width:100%; margin-bottom:2px; color:#000000" | class="globegris" style="overflow:hidden; background-repeat:no-repeat; background-position:-40px -15px; width:100%; border:1.5px solid #ADF7F0; vertical-align:top;" | <div style="float:left; width:0em; height:0em; margin: 0em 0em 0em 0em; vertical-align:middle;">[[File:Wikipedia-logo-v2-200px-transparent.png|200px|link=]]</div> {| style="width:100%; margin-bottom:2px; vertical-align:top; font-size:95%; background:transparent;" |- | style="height:4em; vertical-align:top; padding-left:0px" |<div title="GANIZO?!" style="font-size:200%; font-family: Noto Naskh Arabic; vertical-align: top;"><div class="center">Mwapokeleleka pa [[Wikipediya]] ya [[Chitumbuka]]</div></div> <div style="margin-left:0px"><div class="center">[[Nkhokwe ya ulele]] iyo [[Wikipedia:Kalembelo ka nkhani|waliyose wangasazgapo ivyo wakumanya]]. <br> |style="width:52%"|<div class="center">'''Mindandanda: &nbsp;''' [[Special:AllPages/1|1]] [[Special:AllPages/2|2]] [[Special:AllPages/3|3]] [[Special:AllPages/4|4]] [[Special:AllPages/5|5]] [[Special:AllPages/6|6]] [[Special:AllPages/7|7]] [[Special:AllPages/8|8]] [[Special:AllPages/9|9]] [[Special:AllPages/A|A]] [[Special:AllPages/B|B]] [[Special:AllPages/C|C]] [[Special:AllPages/D|D]]<br> [[Special:AllPages/E|E]] [[Special:AllPages/|F]] [[Special:AllPages/G|G]] [[Special:AllPages/H|H]] [[Special:AllPages/I|I]] [[Special:AllPages/J|J]] [[Special:AllPages/K|K]] [[Special:AllPages/L|L]] [[Special:AllPages/M|M]] [[Special:AllPages/N|N]] [[Special:AllPages/O|O]] [[Special:AllPages/P|P]] [[Special:AllPages/Q|Q]] [[Special:AllPages/R|R]] [[Special:AllPages/S|S]] [[Special:AllPages/T|T]] [[Special:AllPages/U|U]] [[Special:AllPages/V|V]] [[Special:AllPages/W|W]] [[Special:AllPages/X|X]] [[Special:AllPages/Y|Y]] [[Special:AllPages/Z|Z]]<br /> [https://tum.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Jani_likulu&mobileaction=toggle_view_mobile <u>Mobile View</u>] | [https://tum.wikipedia.org/w/index.php?title=Jani_likulu&mobileaction=toggle_view_desktop <u>Desktop View</u>] <br> Pa sono tina vyakulemba <div id="articlecount">'''[[Special:Statistics|'''<big>{{NUMBEROFARTICLES}}</big>''']]''' </div> <div id="articlecount"><ul><li>Tina ŵalembi ŵakukwana '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFACTIVEUSERS}}]]''' </div> Ma admin ghalipo '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFADMINS}}]]''' |- |Colspan="2" style="text-align:center;"| <div style="font-size:100%;"> Vyakulemba: [[Malaŵi|Malaŵi]]{{,}} [[Zambia|Zambia]]{{,}} [[:Portal:Tanzania|Tanzania]]{{,}} [[:Portal:Rumphi|Rumphi]]{{,}} [[:Portal:Lundazi|Lundazi]]{{,}} [[:Portal:Chasefu|Chasefu]]{{,}} [[:Portal:Chasefu|Chasefu]]{{,}} [[:Portal:Mzimba|Mzimba]]{{,}} [[:Portal:Mzalangwe|Mzalangwe]]{{,}} [[:Portal:Mzuzu|Mzuzu]]{{,}} [[:Portal:Ekwendeni|Ekwendeni]] </div> <div style="font-size:95%;"> ––&nbsp;[[:Portal:Sayansi|Sayansi]]{{,}} [[:Portal:Umoyo|Umoyo]]{{,}} [[Edesi (AIDS)|AIDS]]{{,}} [[Lilombo la Fumu Yesu|Lulombo]]{{,}} [[Covid-19|Covid-19]]{{,}} [[:Bakili Muluzi|Muluzi]]{{,}} [[:Hastings Kamuzu Banda|Kamuzu]]{{,}} [[:Chakufwa Chihana|Chihana]]{{,}} [[Chiuta|Chiuta]]&nbsp;–– </div> </div> <!-- Inputbox create a page --> <div class="mpbox" style="margin-top: .3em; background-color: #f0f0f0; padding: .25em;"> <inputbox> type=create width=45 break=no buttonlabel=Pangani nkhani yasono </inputbox> </div> |} |} <!----------Mzele pasi pa jani likulu----------> {|id="mp-strapline" style="width:100%; background:none; margin:-.8em 0 -.7em 0;" |style="font-size:95%; padding:10px 0; margin:0px; text-align:left; white-space:nowrap; color:#000;"| &nbsp; |style="font-size:95%; padding:10px 0; margin:0px; text-align: right; white-space:nowrap; color:#000;"|[[incubator:Wt/tum/Jani_likulu|Tumbuka Wiktionary]] |} <div id="mp-banner"> </div><!-- -------------------------Nkhani ya mwahuno na kasi mukumanya------------------------> {|id="mp-upper" style="margin:0px 0px 0px 0px; background:none;" |class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid #cef2e0; background:#f5fffa; vertical-align:top; color:#000;"| {|id="mp-left" width="100%" cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#f5fffa;" ! <h2 id="mp-tfa-h2" style="margin:0; background:#cef2e0; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3bfb1; text-align:justify; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Nkhani ya mwahuno</h2> |- |style="color:#000;"| <div id="mp-tfa">{{Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}} </div> |- ! <h2 id="mp-dyk-h2" style="margin:0; background:#cef2e0; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3bfb1; text-align:justify; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Kasi mukumanya?</h2> |- |style="color:#000;"| <div id="mp-dyk">{{Wikipedia:Kasi mukumanya mu ChiTumbuka?/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}<div align="justify"> <div align = "right"> </div></div> |} |style="border:1px solid transparent"|<!-- --------------------------------Mu nkhani, na pa siku ili-------------------------------> | class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid #cedff2; background:#f5faff; vertical-align:top;"| {|id="mp-right" width="100%" cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#f5faff;" ! <h2 id="mp-itn-h2" style="margin:0; background:#cedff2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3b0bf; text-align:justify; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Mu nkhani</h2> |- |style="color:#000;"| <div id="mp-itn">{{Wikipedia:Nkhani za mwahuno mu ChiTumbuka/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}<br> <div align="right"> '''''' </div></div> |- ! <h2 id="mp-otd-h2" style="margin:0; background:#cedff2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3b0bf; text-align:justify; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Mbili ya vyakuchitika</h2> |- |style="color:#000;"| <div id="mp-otd">{{Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}}</div> |} |}<!-- ------------------------------Vyaru-------------------------------> {| id="mp-tfp" style="margin:4px 0px 0px 0px; width:100%; background:none;" |class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #ddcef2; background:#faf5ff; vertical-align:top; color:#000;"| {| cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#f5fffb; color:#000; width:100%" ! <h2 id="mp-tfp-h2" style="margin:0; background:#B0E0E6; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #afa3bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em">Vyaru vyamu Afilika</h2> |- |style="color:#000;"| {{Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}} |} |}<!-- ------------------------------Chithuzi cha mwahuno-------------------------------> {| id="mp-tfp" style="margin:4px 0px 0px 0px; width:100%; background:none;" |class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #ddcef2; background:#faf5ff; vertical-align:top; color:#000;"| {| cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#faf5ff; color:#000; width:100%" ! <h2 id="mp-tfp-h2" style="margin:0; background:#ddcef2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #afa3bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em">Chithuzi cha mwahuno (Muzaoneposo machelo)</h2> |- |style="color:#000;"| {{Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}} |} |}<!-- ------------------------------Wikipediya zinyake-------------------------------> {| id="mp-tfp" style="margin:4px 0px 0px 0px; width:100%; background:none;" |class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #ddcef2; background:#faf5ff; vertical-align:top; color:#000;"| {| cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#faf5ff; color:#000; width:100%" ! <h2 id="mp-tfp-h2" style="margin:0; background:#FFCC99; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #afa3bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em">Wikipediya zinyake zamu Afilika</h2> |- |style="color:#000;"| {{Wikipedia:Wikipediya zinyake zamu Afilika}} {{purgepage}} |} |} gdhoxa5oinykmop4yiuhrxj4od9gb2c Viyowoyelo vyamu Malaŵi 0 48373 118441 2026-08-04T00:38:16Z Chanda Vavilaya 11964 translated this page from Tsonga 118441 wikitext text/x-wiki Charu cha [[Malaŵi]] icho chili kumwera chakumafumiro gha dazi kwa Afilika, chili na ŵanthu ŵakupambanapambana ndipo ŵakuyowoya viyowoyero vinandi. Chiyowoyero chimoza pera icho chikuyowoyeka mu charu ichi ni [[ChiZungu]], apo [[ChiCheŵa]] na [[ChiTumbuka|Chitumbuka]] ndivyo vikuyowoyeka chomene, ndipo vikaŵa viyowoyero vya boma mu Malaŵi mpaka mu 1968. Viyowoyero vinyake vya ku malo agha vilipo ndipo vikuyowoyeka chomene mu vigaŵa vinyake vya charu ichi. Pali viyowoyero 6 pera vyakupambana (vyakujiyimira paŵekha) ivyo vikuyowoyeka mu Malaŵi. Chiŵelengero chose chingaŵa 14 kweni mwa kusazgapo waka viyowoyero vya viyowoyero 6 ivi. Viyowoyero vyose ivyo ni vya ku charu chinyake yayi vili mu mbumba ya viyowoyero vya Bantu. Viyowoyero vya ku vyaru vinyake ni ChiZungu, Chisipanishi na Chifurenchi. ==Viyowoyero== *[[Chichewa]] *[[ChiTumbuka]] *[[ChiYao]] *ChiLomwe *ChiSena *ChiNyakyusa ==Mabuku== [[Category:Malaŵi]] b87w0hu205e5k1m3qwzjo181jyb8fi4 118442 118441 2026-08-04T00:42:19Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 Fixing some errors and refs 118442 wikitext text/x-wiki Charu cha [[Malaŵi]] icho chili kumwera chakumafumiro gha dazi kwa Afilika, chili na ŵanthu ŵakupambanapambana ndipo ŵakuyowoya viyowoyero vinandi. Chiyowoyero chimoza pera icho chikuyowoyeka mu charu ichi ni [[ChiNgezi]], apo [[ChiCheŵa]] na [[ChiTumbuka]] ndivyo vikuyowoyeka chomene, ndipo vikaŵa viyowoyero vya boma mu Malaŵi mpaka mu 1968.<ref name=":1" /> Viyowoyero vinyake vya ku malo agha vilipo ndipo vikuyowoyeka chomene mu vigaŵa vinyake vya charu ichi.<ref name=":1">https://books.google.com/books?id=I-B9EAAAQBAJ&dq=chinyanja+and+Chitumbuka+official+languages&pg=PA186</ref> Pali viyowoyero 6 pera vyakupambana (vyakujiyimira paŵekha) ivyo vikuyowoyeka mu Malaŵi. Chiŵelengero chose chingaŵa 14 kweni mwa kusazgapo waka viyowoyero vya viyowoyero 6 ivi. Viyowoyero vyose ivyo ni vya ku charu chinyake yayi vili mu mbumba ya viyowoyero vya Bantu. Viyowoyero vya ku vyaru vinyake ni ChiZungu, Chisipanishi na Chifurenchi. ==Viyowoyero== *[[ChiCheŵa]] *[[ChiTumbuka]] *[[ChiYao]] *[[ChiLomwe]] *[[ChiSena]] *[[ChiNyakyusa]] ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Malaŵi]] bo5ur1flpeck48gp9wlgiwuco6mem0s 118443 118442 2026-08-04T00:43:21Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 Oops 118443 wikitext text/x-wiki Charu cha [[Malaŵi]] icho chili kumwera chakumafumiro gha dazi kwa Afilika, chili na ŵanthu ŵakupambanapambana ndipo ŵakuyowoya viyowoyero vinandi. Chiyowoyero chimoza pera icho chikuyowoyeka mu charu ichi ni [[ChiNgelezi]], apo [[ChiCheŵa]] na [[ChiTumbuka]] ndivyo vikuyowoyeka chomene, ndipo vikaŵa viyowoyero vya boma mu Malaŵi mpaka mu 1968.<ref name=":1" /> Viyowoyero vinyake vya ku malo agha vilipo ndipo vikuyowoyeka chomene mu vigaŵa vinyake vya charu ichi.<ref name=":1">https://books.google.com/books?id=I-B9EAAAQBAJ&dq=chinyanja+and+Chitumbuka+official+languages&pg=PA186</ref> Pali viyowoyero 6 pera vyakupambana (vyakujiyimira paŵekha) ivyo vikuyowoyeka mu Malaŵi. Chiŵelengero chose chingaŵa 14 kweni mwa kusazgapo waka viyowoyero vya viyowoyero 6 ivi. Viyowoyero vyose ivyo ni vya ku charu chinyake yayi vili mu mbumba ya viyowoyero vya Bantu. Viyowoyero vya ku vyaru vinyake ni ChiZungu, Chisipanishi na Chifurenchi. ==Viyowoyero== *[[ChiCheŵa]] *[[ChiTumbuka]] *[[ChiYao]] *[[ChiLomwe]] *[[ChiSena]] *[[ChiNyakyusa]] ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Malaŵi]] elvpqmti9mbp7l0ar4lt92zj5d5p6dj 118444 118443 2026-08-04T00:44:02Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 118444 wikitext text/x-wiki Charu cha [[Malaŵi]] icho chili kumwera chakumafumiro gha dazi kwa Afilika, chili na ŵanthu ŵakupambanapambana ndipo ŵakuyowoya viyowoyero vinandi. Chiyowoyero chimoza pera icho chikuyowoyeka mu charu ichi ni [[ChiNgelezi]], apo [[ChiCheŵa]] na [[ChiTumbuka]] ndivyo vikuyowoyeka chomene, ndipo vikaŵa viyowoyero vya boma mu Malaŵi mpaka mu 1968.<ref name=":1" /> Viyowoyero vinyake vya ku malo agha vilipo ndipo vikuyowoyeka chomene mu vigaŵa vinyake vya charu ichi.<ref name=":1">https://books.google.com/books?id=I-B9EAAAQBAJ&dq=chinyanja+and+Chitumbuka+official+languages&pg=PA186</ref> Pali viyowoyero 6 pera vyakupambana (vyakujiyimira paŵekha) ivyo vikuyowoyeka mu Malaŵi. Chiŵelengero chose chingaŵa 14 kweni mwa kusazgapo waka viyowoyero vya viyowoyero 6 ivi. Viyowoyero vyose ivyo ni vya ku charu chinyake yayi vili mu mbumba ya viyowoyero vya Bantu. Viyowoyero vya ku vyaru vinyake ni ChiNgelezi, Chisipanishi na Chifurenchi. ==Viyowoyero== *[[ChiCheŵa]] *[[ChiTumbuka]] *[[ChiYao]] *[[ChiLomwe]] *[[ChiSena]] *[[ChiNyakyusa]] ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Malaŵi]] jwx0e5k5gxog3wtwlf21k8xl5coxtls 118445 118444 2026-08-04T00:51:18Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 118445 wikitext text/x-wiki Charu cha [[Malaŵi]] icho chili kumwera chakumafumiro gha dazi kwa Afilika, chili na ŵanthu ŵakupambanapambana ndipo ŵakuyowoya viyowoyero vinandi. Chiyowoyero chimoza pera icho chikuyowoyeka mu charu ichi ni [[ChiNgelezi]], apo [[ChiCheŵa]] na [[ChiTumbuka]] ndivyo vikuyowoyeka chomene, ndipo vikaŵa viyowoyero vya boma mu Malaŵi mpaka mu 1968.<ref name=":1" /> Viyowoyero vinyake vya ku malo agha vilipo ndipo vikuyowoyeka chomene mu vigaŵa vinyake vya charu ichi.<ref name=":1">https://books.google.com/books?id=I-B9EAAAQBAJ&dq=chinyanja+and+Chitumbuka+official+languages&pg=PA186</ref> Pali viyowoyero 6 pera vyakupambana (vyakujiyimira paŵekha) ivyo vikuyowoyeka mu Malaŵi. Chiŵelengero chose chingaŵa 14 kweni mwa kusazgapo waka viyowoyero vya viyowoyero 6 ivi. Viyowoyero vyose ivyo ni vya ku charu chinyake yayi vili mu mbumba ya viyowoyero vya Bantu. Viyowoyero vya ku vyaru vinyake ni ChiNgelezi, Chisipanishi na Chifurenchi. ==Viyowoyero== *[[ChiCheŵa]] *[[ChiTumbuka]] *[[ChiYao]] *[[ChiLomwe]] *[[ChiSena]] *[[ChiNyakyusa]] ===Chigaŵa cha Kumpoto=== ====ChiTumbuka==== Ku [[chigaŵa cha Kumpoto]] kwa Malaŵi, ChiTumbuka nchiyowoyero cha chigaŵa chose ndipo chikuyowoyeka mu vigaŵa vyose nga ni Rumphi, Mzimba, Karonga, Chitipa, Nkhata-Bay na Likoma. Likupulikiskika na 99.9% ya ŵanthu wose ŵa mu chigaŵa ichi. ChiTumbuka chikuyowoyekaso mu chigaŵa chapakati cha Malaŵi mu vigaŵa 4, kusazgapo Kasungu, Nkhotakota na Dowa. ChiTumbuka chikuseŵezeskeka na bamitundu yinandi mu Malaŵi nga ni chiyowoyero chawo chakwamba na chachiŵiri nga ndi baHenga, Senga, Tumbuka, Tonga, Ngonde, Sukwa na baNgoni ŵa ku chigaŵa cha Kumpoto. ===Chigaŵa cha Pakati=== ====ChiCheŵa==== ChiCheŵa ndicho chiyowoyero chakumanyikwa chomene mu [[Chigaŵa cha Pakati|chigaŵa cha Pakati]]. Likupulikiskika na 97% ya ŵanthu ŵa mu chigaŵa ichi. Viyowoyero vinyake ivyo vikuyowoyeka mu chigaŵa ichi ni Chitumbuka (mu vigaŵa vya Kasungu, Nkhotakota na Ntchisi), Chilomwe (chomenechomene ku Lilongwe na Dowa), Chiyao na Chisena. ChiCheŵa chikuyowoyekaso ku [[chigaŵa cha Kummwela]] ya chalo ichi kweni chiŵelengero cha ba Chewa mu chigaŵa ichi ntchakuchepa chomene, chifukwa chikuluska mafuko ghanyakhe. Viyowoyero vinyake ivyo vikuyowoyeka mu chigaŵa cha Pakati ni ChiSena na ChiYao. Pakwamba ChiCheŵa wakachemekanga ChiNyanja, mpaka apo Banda wakasintha zina ili nyengo yichoko waka wati wapokera wanangwa. Banda wakatemwa ChiCheŵa kweni wakachiwuskapo kuŵa chiyowoyero cha boma pamoza na ChiTumbuka. Wakaleka kupulikiska viyowoyero vinyake vyose vya ku Malawi mwakuti waleke kukhozgera chiyowoyero chimoza. Wakakanizga viyowoyero vyose vya mu Malaŵi na kuwotcha mabuku ghose gha masambiro gha Chitumbuka agho ghakaŵa kuti ghakusambizgika mu masukulu. Kuyowoya viyowoyelo vinyakhe viliyose kusazgapo chiTumbuka chikaŵa mulandu ku Nyasaland ndipo Banda wakasuskika na balongozgi banandi ŵa Afilika na mafumu pa chalo chose chifukwa cha vichiti vyanthena ivi. Apo Bakili Muluzi wakapokaso charu ichi mu 1994 kufuma ku Banda, ndondomeko ya viyowoyero yikasintha ndipo viyowoyero vya ku malo agha vikaweleraso. Kweni boma la Malaŵi lichali lambura sankho chifukwa lili na mapulogiramu ghachoko waka mu viyowoyero vinyakhe vya chalo cha Malaŵi pa wayilesi yake ya chalo na TV m’malo mwa kukhozgera viyowoyero vyose panji vikuruvikuru. ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Malaŵi]] n35cki8ozczbeew4uxiq9p53o0sgcdl 118446 118445 2026-08-04T00:51:43Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 /* ChiCheŵa */ typo 118446 wikitext text/x-wiki Charu cha [[Malaŵi]] icho chili kumwera chakumafumiro gha dazi kwa Afilika, chili na ŵanthu ŵakupambanapambana ndipo ŵakuyowoya viyowoyero vinandi. Chiyowoyero chimoza pera icho chikuyowoyeka mu charu ichi ni [[ChiNgelezi]], apo [[ChiCheŵa]] na [[ChiTumbuka]] ndivyo vikuyowoyeka chomene, ndipo vikaŵa viyowoyero vya boma mu Malaŵi mpaka mu 1968.<ref name=":1" /> Viyowoyero vinyake vya ku malo agha vilipo ndipo vikuyowoyeka chomene mu vigaŵa vinyake vya charu ichi.<ref name=":1">https://books.google.com/books?id=I-B9EAAAQBAJ&dq=chinyanja+and+Chitumbuka+official+languages&pg=PA186</ref> Pali viyowoyero 6 pera vyakupambana (vyakujiyimira paŵekha) ivyo vikuyowoyeka mu Malaŵi. Chiŵelengero chose chingaŵa 14 kweni mwa kusazgapo waka viyowoyero vya viyowoyero 6 ivi. Viyowoyero vyose ivyo ni vya ku charu chinyake yayi vili mu mbumba ya viyowoyero vya Bantu. Viyowoyero vya ku vyaru vinyake ni ChiNgelezi, Chisipanishi na Chifurenchi. ==Viyowoyero== *[[ChiCheŵa]] *[[ChiTumbuka]] *[[ChiYao]] *[[ChiLomwe]] *[[ChiSena]] *[[ChiNyakyusa]] ===Chigaŵa cha Kumpoto=== ====ChiTumbuka==== Ku [[chigaŵa cha Kumpoto]] kwa Malaŵi, ChiTumbuka nchiyowoyero cha chigaŵa chose ndipo chikuyowoyeka mu vigaŵa vyose nga ni Rumphi, Mzimba, Karonga, Chitipa, Nkhata-Bay na Likoma. Likupulikiskika na 99.9% ya ŵanthu wose ŵa mu chigaŵa ichi. ChiTumbuka chikuyowoyekaso mu chigaŵa chapakati cha Malaŵi mu vigaŵa 4, kusazgapo Kasungu, Nkhotakota na Dowa. ChiTumbuka chikuseŵezeskeka na bamitundu yinandi mu Malaŵi nga ni chiyowoyero chawo chakwamba na chachiŵiri nga ndi baHenga, Senga, Tumbuka, Tonga, Ngonde, Sukwa na baNgoni ŵa ku chigaŵa cha Kumpoto. ===Chigaŵa cha Pakati=== ====ChiCheŵa==== ChiCheŵa ndicho chiyowoyero chakumanyikwa chomene mu [[Chigaŵa cha Pakati|chigaŵa cha Pakati]]. Likupulikiskika na 97% ya ŵanthu ŵa mu chigaŵa ichi. Viyowoyero vinyake ivyo vikuyowoyeka mu chigaŵa ichi ni Chitumbuka (mu vigaŵa vya Kasungu, Nkhotakota na Ntchisi), Chilomwe (chomenechomene ku Lilongwe na Dowa), Chiyao na Chisena. ChiCheŵa chikuyowoyekaso ku [[chigaŵa cha Kummwela]] ya chalo ichi kweni chiŵelengero cha ba Chewa mu chigaŵa ichi ntchakuchepa chomene, chifukwa chikuluska mafuko ghanyakhe. Viyowoyero vinyake ivyo vikuyowoyeka mu chigaŵa cha Pakati ni ChiSena na ChiYao. Pakwamba ChiCheŵa wakachemekanga ChiNyanja, mpaka apo Banda wakasintha zina ili nyengo yichoko waka wati wapokera wanangwa. Banda wakatemwa ChiCheŵa kweni wakachiwuskapo kuŵa chiyowoyero cha boma pamoza na ChiTumbuka. Wakaleka kupulikiska viyowoyero vinyake vyose vya ku Malaŵi mwakuti waleke kukhozgera chiyowoyero chimoza. Wakakanizga viyowoyero vyose vya mu Malaŵi na kuwotcha mabuku ghose gha masambiro gha Chitumbuka agho ghakaŵa kuti ghakusambizgika mu masukulu. Kuyowoya viyowoyelo vinyakhe viliyose kusazgapo chiTumbuka chikaŵa mulandu ku Nyasaland ndipo Banda wakasuskika na balongozgi banandi ŵa Afilika na mafumu pa chalo chose chifukwa cha vichiti vyanthena ivi. Apo Bakili Muluzi wakapokaso charu ichi mu 1994 kufuma ku Banda, ndondomeko ya viyowoyero yikasintha ndipo viyowoyero vya ku malo agha vikaweleraso. Kweni boma la Malaŵi lichali lambura sankho chifukwa lili na mapulogiramu ghachoko waka mu viyowoyero vinyakhe vya chalo cha Malaŵi pa wayilesi yake ya chalo na TV m’malo mwa kukhozgera viyowoyero vyose panji vikuruvikuru. ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Malaŵi]] kx41xxqtujyo8us4zo19kjjfkqpewht 118447 118446 2026-08-04T00:52:49Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 /* Chigaŵa cha Pakati */ 118447 wikitext text/x-wiki Charu cha [[Malaŵi]] icho chili kumwera chakumafumiro gha dazi kwa Afilika, chili na ŵanthu ŵakupambanapambana ndipo ŵakuyowoya viyowoyero vinandi. Chiyowoyero chimoza pera icho chikuyowoyeka mu charu ichi ni [[ChiNgelezi]], apo [[ChiCheŵa]] na [[ChiTumbuka]] ndivyo vikuyowoyeka chomene, ndipo vikaŵa viyowoyero vya boma mu Malaŵi mpaka mu 1968.<ref name=":1" /> Viyowoyero vinyake vya ku malo agha vilipo ndipo vikuyowoyeka chomene mu vigaŵa vinyake vya charu ichi.<ref name=":1">https://books.google.com/books?id=I-B9EAAAQBAJ&dq=chinyanja+and+Chitumbuka+official+languages&pg=PA186</ref> Pali viyowoyero 6 pera vyakupambana (vyakujiyimira paŵekha) ivyo vikuyowoyeka mu Malaŵi. Chiŵelengero chose chingaŵa 14 kweni mwa kusazgapo waka viyowoyero vya viyowoyero 6 ivi. Viyowoyero vyose ivyo ni vya ku charu chinyake yayi vili mu mbumba ya viyowoyero vya Bantu. Viyowoyero vya ku vyaru vinyake ni ChiNgelezi, Chisipanishi na Chifurenchi. ==Viyowoyero== *[[ChiCheŵa]] *[[ChiTumbuka]] *[[ChiYao]] *[[ChiLomwe]] *[[ChiSena]] *[[ChiNyakyusa]] ===Chigaŵa cha Kumpoto=== ====ChiTumbuka==== Ku [[chigaŵa cha Kumpoto]] kwa Malaŵi, ChiTumbuka nchiyowoyero cha chigaŵa chose ndipo chikuyowoyeka mu vigaŵa vyose nga ni Rumphi, Mzimba, Karonga, Chitipa, Nkhata-Bay na Likoma. Likupulikiskika na 99.9% ya ŵanthu wose ŵa mu chigaŵa ichi. ChiTumbuka chikuyowoyekaso mu chigaŵa chapakati cha Malaŵi mu vigaŵa 4, kusazgapo Kasungu, Nkhotakota na Dowa. ChiTumbuka chikuseŵezeskeka na bamitundu yinandi mu Malaŵi nga ni chiyowoyero chawo chakwamba na chachiŵiri nga ndi baHenga, Senga, Tumbuka, Tonga, Ngonde, Sukwa na baNgoni ŵa ku chigaŵa cha Kumpoto. ===Chigaŵa cha Pakati=== ====ChiCheŵa==== [[File:USAid Books in Chichewa for standard 5.jpg|thumb|Mabuku ghakusambizgira mu ChiCheŵa agho ghapelekeka na USAID]] ChiCheŵa ndicho chiyowoyero chakumanyikwa chomene mu [[Chigaŵa cha Pakati|chigaŵa cha Pakati]]. Likupulikiskika na 97% ya ŵanthu ŵa mu chigaŵa ichi. Viyowoyero vinyake ivyo vikuyowoyeka mu chigaŵa ichi ni Chitumbuka (mu vigaŵa vya Kasungu, Nkhotakota na Ntchisi), Chilomwe (chomenechomene ku Lilongwe na Dowa), Chiyao na Chisena. ChiCheŵa chikuyowoyekaso ku [[chigaŵa cha Kummwela]] ya chalo ichi kweni chiŵelengero cha ba Chewa mu chigaŵa ichi ntchakuchepa chomene, chifukwa chikuluska mafuko ghanyakhe. Viyowoyero vinyake ivyo vikuyowoyeka mu chigaŵa cha Pakati ni ChiSena na ChiYao. Pakwamba ChiCheŵa wakachemekanga ChiNyanja, mpaka apo Banda wakasintha zina ili nyengo yichoko waka wati wapokera wanangwa. Banda wakatemwa ChiCheŵa kweni wakachiwuskapo kuŵa chiyowoyero cha boma pamoza na ChiTumbuka. Wakaleka kupulikiska viyowoyero vinyake vyose vya ku Malaŵi mwakuti waleke kukhozgera chiyowoyero chimoza. Wakakanizga viyowoyero vyose vya mu Malaŵi na kuwotcha mabuku ghose gha masambiro gha Chitumbuka agho ghakaŵa kuti ghakusambizgika mu masukulu. Kuyowoya viyowoyelo vinyakhe viliyose kusazgapo chiTumbuka chikaŵa mulandu ku Nyasaland ndipo Banda wakasuskika na balongozgi banandi ŵa Afilika na mafumu pa chalo chose chifukwa cha vichiti vyanthena ivi. Apo Bakili Muluzi wakapokaso charu ichi mu 1994 kufuma ku Banda, ndondomeko ya viyowoyero yikasintha ndipo viyowoyero vya ku malo agha vikaweleraso. Kweni boma la Malaŵi lichali lambura sankho chifukwa lili na mapulogiramu ghachoko waka mu viyowoyero vinyakhe vya chalo cha Malaŵi pa wayilesi yake ya chalo na TV m’malo mwa kukhozgera viyowoyero vyose panji vikuruvikuru. ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Malaŵi]] ee92i7jqsjrvkqf13tyghf9fu108p7k 118448 118447 2026-08-04T00:59:53Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 /* ChiCheŵa */ 118448 wikitext text/x-wiki Charu cha [[Malaŵi]] icho chili kumwera chakumafumiro gha dazi kwa Afilika, chili na ŵanthu ŵakupambanapambana ndipo ŵakuyowoya viyowoyero vinandi. Chiyowoyero chimoza pera icho chikuyowoyeka mu charu ichi ni [[ChiNgelezi]], apo [[ChiCheŵa]] na [[ChiTumbuka]] ndivyo vikuyowoyeka chomene, ndipo vikaŵa viyowoyero vya boma mu Malaŵi mpaka mu 1968.<ref name=":1" /> Viyowoyero vinyake vya ku malo agha vilipo ndipo vikuyowoyeka chomene mu vigaŵa vinyake vya charu ichi.<ref name=":1">https://books.google.com/books?id=I-B9EAAAQBAJ&dq=chinyanja+and+Chitumbuka+official+languages&pg=PA186</ref> Pali viyowoyero 6 pera vyakupambana (vyakujiyimira paŵekha) ivyo vikuyowoyeka mu Malaŵi. Chiŵelengero chose chingaŵa 14 kweni mwa kusazgapo waka viyowoyero vya viyowoyero 6 ivi. Viyowoyero vyose ivyo ni vya ku charu chinyake yayi vili mu mbumba ya viyowoyero vya Bantu. Viyowoyero vya ku vyaru vinyake ni ChiNgelezi, Chisipanishi na Chifurenchi. ==Viyowoyero== *[[ChiCheŵa]] *[[ChiTumbuka]] *[[ChiYao]] *[[ChiLomwe]] *[[ChiSena]] *[[ChiNyakyusa]] ===Chigaŵa cha Kumpoto=== ====ChiTumbuka==== {{Main|ChiTumbuka}} Ku [[chigaŵa cha Kumpoto]] kwa Malaŵi, ChiTumbuka nchiyowoyero cha chigaŵa chose ndipo chikuyowoyeka mu vigaŵa vyose nga ni Rumphi, Mzimba, Karonga, Chitipa, Nkhata-Bay na Likoma. Likupulikiskika na 99.9% ya ŵanthu wose ŵa mu chigaŵa ichi. ChiTumbuka chikuyowoyekaso mu chigaŵa chapakati cha Malaŵi mu vigaŵa 4, kusazgapo Kasungu, Nkhotakota na Dowa. ChiTumbuka chikuseŵezeskeka na bamitundu yinandi mu Malaŵi nga ni chiyowoyero chawo chakwamba na chachiŵiri nga ndi baHenga, Senga, Tumbuka, Tonga, Ngonde, Sukwa na baNgoni ŵa ku chigaŵa cha Kumpoto. ===Chigaŵa cha Pakati=== ====ChiCheŵa==== [[File:USAid Books in Chichewa for standard 5.jpg|thumb|Mabuku ghakusambizgira mu ChiCheŵa agho ghapelekeka na USAID]] {{Main|ChiCheŵa}} ChiCheŵa ndicho chiyowoyero chakumanyikwa chomene mu [[Chigaŵa cha Pakati|chigaŵa cha Pakati]]. Likupulikiskika na 97% ya ŵanthu ŵa mu chigaŵa ichi. Viyowoyero vinyake ivyo vikuyowoyeka mu chigaŵa ichi ni Chitumbuka (mu vigaŵa vya Kasungu, Nkhotakota na Ntchisi), Chilomwe (chomenechomene ku Lilongwe na Dowa), Chiyao na Chisena. ChiCheŵa chikuyowoyekaso ku [[chigaŵa cha Kummwela]] ya chalo ichi kweni chiŵelengero cha ba Chewa mu chigaŵa ichi ntchakuchepa chomene, chifukwa chikuluska mafuko ghanyakhe. Viyowoyero vinyake ivyo vikuyowoyeka mu chigaŵa cha Pakati ni ChiSena na ChiYao. Pakwamba ChiCheŵa wakachemekanga ChiNyanja, mpaka apo Banda wakasintha zina ili nyengo yichoko waka wati wapokera wanangwa. Banda wakatemwa ChiCheŵa kweni wakachiwuskapo kuŵa chiyowoyero cha boma pamoza na ChiTumbuka. Wakaleka kupulikiska viyowoyero vinyake vyose vya ku Malaŵi mwakuti waleke kukhozgera chiyowoyero chimoza. Wakakanizga viyowoyero vyose vya mu Malaŵi na kuwotcha mabuku ghose gha masambiro gha Chitumbuka agho ghakaŵa kuti ghakusambizgika mu masukulu. Kuyowoya viyowoyelo vinyakhe viliyose kusazgapo chiTumbuka chikaŵa mulandu ku Nyasaland ndipo Banda wakasuskika na balongozgi banandi ŵa Afilika na mafumu pa chalo chose chifukwa cha vichiti vyanthena ivi. Apo Bakili Muluzi wakapokaso charu ichi mu 1994 kufuma ku Banda, ndondomeko ya viyowoyero yikasintha ndipo viyowoyero vya ku malo agha vikaweleraso. Kweni boma la Malaŵi lichali lambura sankho chifukwa lili na mapulogiramu ghachoko waka mu viyowoyero vinyakhe vya chalo cha Malaŵi pa wayilesi yake ya chalo na TV m’malo mwa kukhozgera viyowoyero vyose panji vikuruvikuru. ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Malaŵi]] 3uwr84yzuufnxu9qvr9cts5yexrwvky 118455 118448 2026-08-04T04:52:20Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 Viyowoyero-vya-Malaŵi moved page [[Viyowoyero vya ku Malaŵi]] to [[Viyowoyelo vyamu Malaŵi]] 118448 wikitext text/x-wiki Charu cha [[Malaŵi]] icho chili kumwera chakumafumiro gha dazi kwa Afilika, chili na ŵanthu ŵakupambanapambana ndipo ŵakuyowoya viyowoyero vinandi. Chiyowoyero chimoza pera icho chikuyowoyeka mu charu ichi ni [[ChiNgelezi]], apo [[ChiCheŵa]] na [[ChiTumbuka]] ndivyo vikuyowoyeka chomene, ndipo vikaŵa viyowoyero vya boma mu Malaŵi mpaka mu 1968.<ref name=":1" /> Viyowoyero vinyake vya ku malo agha vilipo ndipo vikuyowoyeka chomene mu vigaŵa vinyake vya charu ichi.<ref name=":1">https://books.google.com/books?id=I-B9EAAAQBAJ&dq=chinyanja+and+Chitumbuka+official+languages&pg=PA186</ref> Pali viyowoyero 6 pera vyakupambana (vyakujiyimira paŵekha) ivyo vikuyowoyeka mu Malaŵi. Chiŵelengero chose chingaŵa 14 kweni mwa kusazgapo waka viyowoyero vya viyowoyero 6 ivi. Viyowoyero vyose ivyo ni vya ku charu chinyake yayi vili mu mbumba ya viyowoyero vya Bantu. Viyowoyero vya ku vyaru vinyake ni ChiNgelezi, Chisipanishi na Chifurenchi. ==Viyowoyero== *[[ChiCheŵa]] *[[ChiTumbuka]] *[[ChiYao]] *[[ChiLomwe]] *[[ChiSena]] *[[ChiNyakyusa]] ===Chigaŵa cha Kumpoto=== ====ChiTumbuka==== {{Main|ChiTumbuka}} Ku [[chigaŵa cha Kumpoto]] kwa Malaŵi, ChiTumbuka nchiyowoyero cha chigaŵa chose ndipo chikuyowoyeka mu vigaŵa vyose nga ni Rumphi, Mzimba, Karonga, Chitipa, Nkhata-Bay na Likoma. Likupulikiskika na 99.9% ya ŵanthu wose ŵa mu chigaŵa ichi. ChiTumbuka chikuyowoyekaso mu chigaŵa chapakati cha Malaŵi mu vigaŵa 4, kusazgapo Kasungu, Nkhotakota na Dowa. ChiTumbuka chikuseŵezeskeka na bamitundu yinandi mu Malaŵi nga ni chiyowoyero chawo chakwamba na chachiŵiri nga ndi baHenga, Senga, Tumbuka, Tonga, Ngonde, Sukwa na baNgoni ŵa ku chigaŵa cha Kumpoto. ===Chigaŵa cha Pakati=== ====ChiCheŵa==== [[File:USAid Books in Chichewa for standard 5.jpg|thumb|Mabuku ghakusambizgira mu ChiCheŵa agho ghapelekeka na USAID]] {{Main|ChiCheŵa}} ChiCheŵa ndicho chiyowoyero chakumanyikwa chomene mu [[Chigaŵa cha Pakati|chigaŵa cha Pakati]]. Likupulikiskika na 97% ya ŵanthu ŵa mu chigaŵa ichi. Viyowoyero vinyake ivyo vikuyowoyeka mu chigaŵa ichi ni Chitumbuka (mu vigaŵa vya Kasungu, Nkhotakota na Ntchisi), Chilomwe (chomenechomene ku Lilongwe na Dowa), Chiyao na Chisena. ChiCheŵa chikuyowoyekaso ku [[chigaŵa cha Kummwela]] ya chalo ichi kweni chiŵelengero cha ba Chewa mu chigaŵa ichi ntchakuchepa chomene, chifukwa chikuluska mafuko ghanyakhe. Viyowoyero vinyake ivyo vikuyowoyeka mu chigaŵa cha Pakati ni ChiSena na ChiYao. Pakwamba ChiCheŵa wakachemekanga ChiNyanja, mpaka apo Banda wakasintha zina ili nyengo yichoko waka wati wapokera wanangwa. Banda wakatemwa ChiCheŵa kweni wakachiwuskapo kuŵa chiyowoyero cha boma pamoza na ChiTumbuka. Wakaleka kupulikiska viyowoyero vinyake vyose vya ku Malaŵi mwakuti waleke kukhozgera chiyowoyero chimoza. Wakakanizga viyowoyero vyose vya mu Malaŵi na kuwotcha mabuku ghose gha masambiro gha Chitumbuka agho ghakaŵa kuti ghakusambizgika mu masukulu. Kuyowoya viyowoyelo vinyakhe viliyose kusazgapo chiTumbuka chikaŵa mulandu ku Nyasaland ndipo Banda wakasuskika na balongozgi banandi ŵa Afilika na mafumu pa chalo chose chifukwa cha vichiti vyanthena ivi. Apo Bakili Muluzi wakapokaso charu ichi mu 1994 kufuma ku Banda, ndondomeko ya viyowoyero yikasintha ndipo viyowoyero vya ku malo agha vikaweleraso. Kweni boma la Malaŵi lichali lambura sankho chifukwa lili na mapulogiramu ghachoko waka mu viyowoyero vinyakhe vya chalo cha Malaŵi pa wayilesi yake ya chalo na TV m’malo mwa kukhozgera viyowoyero vyose panji vikuruvikuru. ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Malaŵi]] 3uwr84yzuufnxu9qvr9cts5yexrwvky 118457 118455 2026-08-04T04:52:41Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 118457 wikitext text/x-wiki Charu cha [[Malaŵi]] icho chili kumwera chakumafumiro gha dazi kwa Afilika, chili na ŵanthu ŵakupambanapambana ndipo ŵakuyowoya viyowoyero vinandi. Chiyowoyero chimoza pera icho chikuyowoyeka mu charu ichi ni [[ChiNgelezi]], apo [[ChiCheŵa]] na [[ChiTumbuka]] ndivyo vikuyowoyeka chomene, ndipo vikaŵa viyowoyero vya boma mu Malaŵi mpaka mu 1968.<ref name=":1" /> Viyowoyero vinyake vya ku malo agha vilipo ndipo vikuyowoyeka chomene mu vigaŵa vinyake vya charu ichi.<ref name=":1">https://books.google.com/books?id=I-B9EAAAQBAJ&dq=chinyanja+and+Chitumbuka+official+languages&pg=PA186</ref> Pali viyowoyero 6 pera vyakupambana (vyakujiyimira paŵekha) ivyo vikuyowoyeka mu Malaŵi. Chiŵelengero chose chingaŵa 14 kweni mwa kusazgapo waka viyowoyero vya viyowoyero 6 ivi. Viyowoyero vyose ivyo ni vya ku charu chinyake yayi vili mu mbumba ya viyowoyero vya Bantu. Viyowoyero vya ku vyaru vinyake ni ChiNgelezi, Chisipanishi na Chifurenchi. ==Viyowoyero== *[[ChiCheŵa]] *[[ChiTumbuka]] *[[ChiYao]] *[[ChiLomwe]] *[[ChiSena]] *[[ChiNyakyusa]] ===Chigaŵa cha Kumpoto=== ====ChiTumbuka==== {{Main|ChiTumbuka}} Ku [[chigaŵa cha Kumpoto]] kwa Malaŵi, ChiTumbuka nchiyowoyero cha chigaŵa chose ndipo chikuyowoyeka mu vigaŵa vyose nga ni Rumphi, Mzimba, Karonga, Chitipa, Nkhata-Bay na Likoma. Likupulikiskika na 99.9% ya ŵanthu wose ŵa mu chigaŵa ichi. ChiTumbuka chikuyowoyekaso mu chigaŵa chapakati cha Malaŵi mu vigaŵa 4, kusazgapo Kasungu, Nkhotakota na Dowa. ChiTumbuka chikuseŵezeskeka na bamitundu yinandi mu Malaŵi nga ni chiyowoyero chawo chakwamba na chachiŵiri nga ndi baHenga, Senga, Tumbuka, Tonga, Ngonde, Sukwa na baNgoni ŵa ku chigaŵa cha Kumpoto. ===Chigaŵa cha Pakati=== ====ChiCheŵa==== [[File:USAid Books in Chichewa for standard 5.jpg|thumb|Mabuku ghakusambizgira mu ChiCheŵa agho ghapelekeka na USAID]] {{Main|ChiCheŵa}} ChiCheŵa ndicho chiyowoyero chakumanyikwa chomene mu [[Chigaŵa cha Pakati|chigaŵa cha Pakati]]. Likupulikiskika na 97% ya ŵanthu ŵa mu chigaŵa ichi. Viyowoyero vinyake ivyo vikuyowoyeka mu chigaŵa ichi ni Chitumbuka (mu vigaŵa vya Kasungu, Nkhotakota na Ntchisi), Chilomwe (chomenechomene ku Lilongwe na Dowa), Chiyao na Chisena. ChiCheŵa chikuyowoyekaso ku [[chigaŵa cha Kummwela]] ya chalo ichi kweni chiŵelengero cha ba Chewa mu chigaŵa ichi ntchakuchepa chomene, chifukwa chikuluska mafuko ghanyakhe. Viyowoyero vinyake ivyo vikuyowoyeka mu chigaŵa cha Pakati ni ChiSena na ChiYao. Pakwamba ChiCheŵa wakachemekanga ChiNyanja, mpaka apo Banda wakasintha zina ili nyengo yichoko waka wati wapokera wanangwa. Banda wakatemwa ChiCheŵa kweni wakachiwuskapo kuŵa chiyowoyero cha boma pamoza na ChiTumbuka. Wakaleka kupulikiska viyowoyero vinyake vyose vya ku Malaŵi mwakuti waleke kukhozgera chiyowoyero chimoza. Wakakanizga viyowoyero vyose vya mu Malaŵi na kuwotcha mabuku ghose gha masambiro gha Chitumbuka agho ghakaŵa kuti ghakusambizgika mu masukulu. Kuyowoya viyowoyelo vinyakhe viliyose kusazgapo chiTumbuka chikaŵa mulandu ku Nyasaland ndipo Banda wakasuskika na balongozgi banandi ŵa Afilika na mafumu pa chalo chose chifukwa cha vichiti vyanthena ivi. Apo Bakili Muluzi wakapokaso charu ichi mu 1994 kufuma ku Banda, ndondomeko ya viyowoyero yikasintha ndipo viyowoyero vya ku malo agha vikaweleraso. Kweni boma la Malaŵi lichali lambura sankho chifukwa lili na mapulogiramu ghachoko waka mu viyowoyero vinyakhe vya chalo cha Malaŵi pa wayilesi yake ya chalo na TV m’malo mwa kukhozgera viyowoyero vyose panji vikuruvikuru. ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Malaŵi]] [[Category:Viyowoyelo vyamu Malaŵi]] idl1r1xf0ybn3hsbpwvh7jdixkxi3d7 118458 118457 2026-08-04T04:52:56Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 118458 wikitext text/x-wiki |Charu cha [[Malaŵi]] icho chili kumwera chakumafumiro gha dazi kwa Afilika, chili na ŵanthu ŵakupambanapambana ndipo ŵakuyowoya viyowoyero vinandi. Chiyowoyero chimoza pera icho chikuyowoyeka mu charu ichi ni [[ChiNgelezi]], apo [[ChiCheŵa]] na [[ChiTumbuka]] ndivyo vikuyowoyeka chomene, ndipo vikaŵa viyowoyero vya boma mu Malaŵi mpaka mu 1968.<ref name=":1" /> Viyowoyero vinyake vya ku malo agha vilipo ndipo vikuyowoyeka chomene mu vigaŵa vinyake vya charu ichi.<ref name=":1">https://books.google.com/books?id=I-B9EAAAQBAJ&dq=chinyanja+and+Chitumbuka+official+languages&pg=PA186</ref> Pali viyowoyero 6 pera vyakupambana (vyakujiyimira paŵekha) ivyo vikuyowoyeka mu Malaŵi. Chiŵelengero chose chingaŵa 14 kweni mwa kusazgapo waka viyowoyero vya viyowoyero 6 ivi. Viyowoyero vyose ivyo ni vya ku charu chinyake yayi vili mu mbumba ya viyowoyero vya Bantu. Viyowoyero vya ku vyaru vinyake ni ChiNgelezi, Chisipanishi na Chifurenchi. ==Viyowoyero== *[[ChiCheŵa]] *[[ChiTumbuka]] *[[ChiYao]] *[[ChiLomwe]] *[[ChiSena]] *[[ChiNyakyusa]] ===Chigaŵa cha Kumpoto=== ====ChiTumbuka==== {{Main|ChiTumbuka}} Ku [[chigaŵa cha Kumpoto]] kwa Malaŵi, ChiTumbuka nchiyowoyero cha chigaŵa chose ndipo chikuyowoyeka mu vigaŵa vyose nga ni Rumphi, Mzimba, Karonga, Chitipa, Nkhata-Bay na Likoma. Likupulikiskika na 99.9% ya ŵanthu wose ŵa mu chigaŵa ichi. ChiTumbuka chikuyowoyekaso mu chigaŵa chapakati cha Malaŵi mu vigaŵa 4, kusazgapo Kasungu, Nkhotakota na Dowa. ChiTumbuka chikuseŵezeskeka na bamitundu yinandi mu Malaŵi nga ni chiyowoyero chawo chakwamba na chachiŵiri nga ndi baHenga, Senga, Tumbuka, Tonga, Ngonde, Sukwa na baNgoni ŵa ku chigaŵa cha Kumpoto. ===Chigaŵa cha Pakati=== ====ChiCheŵa==== [[File:USAid Books in Chichewa for standard 5.jpg|thumb|Mabuku ghakusambizgira mu ChiCheŵa agho ghapelekeka na USAID]] {{Main|ChiCheŵa}} ChiCheŵa ndicho chiyowoyero chakumanyikwa chomene mu [[Chigaŵa cha Pakati|chigaŵa cha Pakati]]. Likupulikiskika na 97% ya ŵanthu ŵa mu chigaŵa ichi. Viyowoyero vinyake ivyo vikuyowoyeka mu chigaŵa ichi ni Chitumbuka (mu vigaŵa vya Kasungu, Nkhotakota na Ntchisi), Chilomwe (chomenechomene ku Lilongwe na Dowa), Chiyao na Chisena. ChiCheŵa chikuyowoyekaso ku [[chigaŵa cha Kummwela]] ya chalo ichi kweni chiŵelengero cha ba Chewa mu chigaŵa ichi ntchakuchepa chomene, chifukwa chikuluska mafuko ghanyakhe. Viyowoyero vinyake ivyo vikuyowoyeka mu chigaŵa cha Pakati ni ChiSena na ChiYao. Pakwamba ChiCheŵa wakachemekanga ChiNyanja, mpaka apo Banda wakasintha zina ili nyengo yichoko waka wati wapokera wanangwa. Banda wakatemwa ChiCheŵa kweni wakachiwuskapo kuŵa chiyowoyero cha boma pamoza na ChiTumbuka. Wakaleka kupulikiska viyowoyero vinyake vyose vya ku Malaŵi mwakuti waleke kukhozgera chiyowoyero chimoza. Wakakanizga viyowoyero vyose vya mu Malaŵi na kuwotcha mabuku ghose gha masambiro gha Chitumbuka agho ghakaŵa kuti ghakusambizgika mu masukulu. Kuyowoya viyowoyelo vinyakhe viliyose kusazgapo chiTumbuka chikaŵa mulandu ku Nyasaland ndipo Banda wakasuskika na balongozgi banandi ŵa Afilika na mafumu pa chalo chose chifukwa cha vichiti vyanthena ivi. Apo Bakili Muluzi wakapokaso charu ichi mu 1994 kufuma ku Banda, ndondomeko ya viyowoyero yikasintha ndipo viyowoyero vya ku malo agha vikaweleraso. Kweni boma la Malaŵi lichali lambura sankho chifukwa lili na mapulogiramu ghachoko waka mu viyowoyero vinyakhe vya chalo cha Malaŵi pa wayilesi yake ya chalo na TV m’malo mwa kukhozgera viyowoyero vyose panji vikuruvikuru. ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Malaŵi]] [[Category:Viyowoyelo vyamu Malaŵi| ]] g2uh4kafnr8h20hh5hozof963citr3h 118459 118458 2026-08-04T04:53:14Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 118459 wikitext text/x-wiki Charu cha [[Malaŵi]] icho chili kumwera chakumafumiro gha dazi kwa Afilika, chili na ŵanthu ŵakupambanapambana ndipo ŵakuyowoya viyowoyero vinandi. Chiyowoyero chimoza pera icho chikuyowoyeka mu charu ichi ni [[ChiNgelezi]], apo [[ChiCheŵa]] na [[ChiTumbuka]] ndivyo vikuyowoyeka chomene, ndipo vikaŵa viyowoyero vya boma mu Malaŵi mpaka mu 1968.<ref name=":1" /> Viyowoyero vinyake vya ku malo agha vilipo ndipo vikuyowoyeka chomene mu vigaŵa vinyake vya charu ichi.<ref name=":1">https://books.google.com/books?id=I-B9EAAAQBAJ&dq=chinyanja+and+Chitumbuka+official+languages&pg=PA186</ref> Pali viyowoyero 6 pera vyakupambana (vyakujiyimira paŵekha) ivyo vikuyowoyeka mu Malaŵi. Chiŵelengero chose chingaŵa 14 kweni mwa kusazgapo waka viyowoyero vya viyowoyero 6 ivi. Viyowoyero vyose ivyo ni vya ku charu chinyake yayi vili mu mbumba ya viyowoyero vya Bantu. Viyowoyero vya ku vyaru vinyake ni ChiNgelezi, Chisipanishi na Chifurenchi. ==Viyowoyero== *[[ChiCheŵa]] *[[ChiTumbuka]] *[[ChiYao]] *[[ChiLomwe]] *[[ChiSena]] *[[ChiNyakyusa]] ===Chigaŵa cha Kumpoto=== ====ChiTumbuka==== {{Main|ChiTumbuka}} Ku [[chigaŵa cha Kumpoto]] kwa Malaŵi, ChiTumbuka nchiyowoyero cha chigaŵa chose ndipo chikuyowoyeka mu vigaŵa vyose nga ni Rumphi, Mzimba, Karonga, Chitipa, Nkhata-Bay na Likoma. Likupulikiskika na 99.9% ya ŵanthu wose ŵa mu chigaŵa ichi. ChiTumbuka chikuyowoyekaso mu chigaŵa chapakati cha Malaŵi mu vigaŵa 4, kusazgapo Kasungu, Nkhotakota na Dowa. ChiTumbuka chikuseŵezeskeka na bamitundu yinandi mu Malaŵi nga ni chiyowoyero chawo chakwamba na chachiŵiri nga ndi baHenga, Senga, Tumbuka, Tonga, Ngonde, Sukwa na baNgoni ŵa ku chigaŵa cha Kumpoto. ===Chigaŵa cha Pakati=== ====ChiCheŵa==== [[File:USAid Books in Chichewa for standard 5.jpg|thumb|Mabuku ghakusambizgira mu ChiCheŵa agho ghapelekeka na USAID]] {{Main|ChiCheŵa}} ChiCheŵa ndicho chiyowoyero chakumanyikwa chomene mu [[Chigaŵa cha Pakati|chigaŵa cha Pakati]]. Likupulikiskika na 97% ya ŵanthu ŵa mu chigaŵa ichi. Viyowoyero vinyake ivyo vikuyowoyeka mu chigaŵa ichi ni Chitumbuka (mu vigaŵa vya Kasungu, Nkhotakota na Ntchisi), Chilomwe (chomenechomene ku Lilongwe na Dowa), Chiyao na Chisena. ChiCheŵa chikuyowoyekaso ku [[chigaŵa cha Kummwela]] ya chalo ichi kweni chiŵelengero cha ba Chewa mu chigaŵa ichi ntchakuchepa chomene, chifukwa chikuluska mafuko ghanyakhe. Viyowoyero vinyake ivyo vikuyowoyeka mu chigaŵa cha Pakati ni ChiSena na ChiYao. Pakwamba ChiCheŵa wakachemekanga ChiNyanja, mpaka apo Banda wakasintha zina ili nyengo yichoko waka wati wapokera wanangwa. Banda wakatemwa ChiCheŵa kweni wakachiwuskapo kuŵa chiyowoyero cha boma pamoza na ChiTumbuka. Wakaleka kupulikiska viyowoyero vinyake vyose vya ku Malaŵi mwakuti waleke kukhozgera chiyowoyero chimoza. Wakakanizga viyowoyero vyose vya mu Malaŵi na kuwotcha mabuku ghose gha masambiro gha Chitumbuka agho ghakaŵa kuti ghakusambizgika mu masukulu. Kuyowoya viyowoyelo vinyakhe viliyose kusazgapo chiTumbuka chikaŵa mulandu ku Nyasaland ndipo Banda wakasuskika na balongozgi banandi ŵa Afilika na mafumu pa chalo chose chifukwa cha vichiti vyanthena ivi. Apo Bakili Muluzi wakapokaso charu ichi mu 1994 kufuma ku Banda, ndondomeko ya viyowoyero yikasintha ndipo viyowoyero vya ku malo agha vikaweleraso. Kweni boma la Malaŵi lichali lambura sankho chifukwa lili na mapulogiramu ghachoko waka mu viyowoyero vinyakhe vya chalo cha Malaŵi pa wayilesi yake ya chalo na TV m’malo mwa kukhozgera viyowoyero vyose panji vikuruvikuru. ==Ukaboni== {{reflist}} [[Category:Malaŵi]] [[Category:Viyowoyelo vyamu Malaŵi| ]] k1crrh4lk6339wxl2j76qyuus2hts2k Bodie, California 0 48374 118451 2026-08-04T01:51:55Z Chanda Vavilaya 11964 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1364931798|Bodie, California]]" 118451 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">Bodie</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">[[List of ghost towns in California|Ghost town]]</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[File:Bodie_September_2016_019.jpg|250x250px|County Barn, Bodie, California]]<div class="ib-settlement-caption">County Barn, Bodie, California</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:190px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:190px;padding:0"><div style="position:relative;width:190px">[[File:Relief_map_of_California.png|class=notpageimage noviewer|218x218px|Bodie is located in California]]<div class="od notheme" style="top:40.281%;left:52.665%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Bodie]]</div><div class="pv" style="width:6em;top:5px;left:-3em"><div>Bodie</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Location within California</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of California</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:190px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:190px;padding:0"><div style="position:relative;width:190px">[[File:Usa_edcp_relief_location_map.png|class=notpageimage noviewer|190x190px|Bodie is located in the United States]]<div class="od notheme" style="top:43.429%;left:11.378%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Bodie]]</div><div class="pv" style="width:6em;top:5px;left:-3em"><div>Bodie</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Location within the United States</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of the United States</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |Coordinates: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Bodie,_California&params=38_12_44_N_119_00_44_W_region:US-CA_type:city(11) <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">38°12′44″N</span> <span class="longitude">119°00′44″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">38.21222°N 119.01222°W</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">38.21222; -119.01222</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:19}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Bodie,_California&params=38_12_44_N_119_00_44_W_region:US-CA_type:city(11) <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">38°12′44″N</span> <span class="longitude">119°00′44″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">38.21222°N 119.01222°W</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">38.21222; -119.01222</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Country | class="infobox-data" |United States |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |State | class="infobox-data" |California |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |County | class="infobox-data" |[[Mono County, California|Mono]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Founded | class="infobox-data" |1876 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Elevation<div class="ib-settlement-fn"></div> | class="infobox-data" |8,379&nbsp;ft (2,554&nbsp;m) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Population<div class="ib-settlement-fn"><span class="nowrap">&nbsp;</span>(2020)</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |11 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Time zone | class="infobox-data" |UTC−8 (Pacific) |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<span class="nowrap">&nbsp;•&nbsp;Summer (DST)</span> | class="infobox-data" |UTC−7 (PDT) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Area codes | class="infobox-data" |442/760 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Climate | class="infobox-data" |Dsc |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Website | class="infobox-data" |[http://www.parks.ca.gov/?page_id=509 Bodie State Historic Park] |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-below" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-subheader" style="padding:0; border:none;" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="skin-nightmode-reset-color" style="width:100%; font-size:110%; font-weight:bold;color: var(--color-base); background:#A8EDEF; line-height:1.5">Bodie Historic District</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.5;color: var(--color-base); background:#A8EDEF;">U.S. National Register of Historic Places</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.4; color: var(--color-base); background:#00CED1">U.S. National Historic Landmark District</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%;text-align:center;line-height:1.5;color:var(--color-base);background:#FFC94B"><span>California Historical Landmark</span>&nbsp;<abbr title="<nowiki&gt;Number</nowiki&gt;">No.</abbr>&nbsp;341</div> |- style="display:none" | colspan="2" | |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:BodieCaliforniaSanbornFireInsuranceMap1890.jpg|266x266px]]<div class="infobox-caption">Map of Bodie, as of 1890</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |Location | class="infobox-data" style="border: 0;" |California |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |Nearest city | class="infobox-data" style="border: 0;" |Bridgeport, California |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |Architectural&nbsp;style | class="infobox-data" style="border: 0;" |Various; Southwestern U.S. frontier-style, late-19th to early-20th century. |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |NRHP&nbsp;reference&nbsp;<abbr title="<nowiki&gt;number</nowiki&gt;">No.</abbr> | class="infobox-data" style="border: 0;" |[https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/66000213 66000213] |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |CHISL&nbsp;<abbr title="<nowiki&gt;Number</nowiki&gt;">No.</abbr> | class="infobox-data" style="border: 0;" |341<ref name="CHL" /> |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="color: var(--color-base);background:#A8EDEF" |Significant dates |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |Added to NRHP | class="infobox-data" style="border: 0;" |October 15, 1966 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |Designated&nbsp;NHLD | class="infobox-data" style="border: 0;" |July 4, 1961 |- style="display:none" | colspan="2" | |} '''Bodie''' (/'b oʊ d iː/ ''BOH-dee'') ni tawuni yakulekeka iyo mulije ŵanthu iyo yili mu mapiri gha Bodie kumafumiro gha dazi kwa mapiri gha Sierra Nevada mu [[Mono County, California|chigaŵa cha Mono, California]], ku [[United States]]. [[File:Bodie_old_car.jpg|right|thumb| Bodie wali na vinthu vinandi ivyo ŵali kuleka, nga ni galimoto iyi ya Chevrolet ya 1937]] ge98hulu51zx5h571jcip3zajhq4anm 118452 118451 2026-08-04T01:55:04Z Chanda Vavilaya 11964 118452 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">Bodie</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">[[List of ghost towns in California|Ghost town]]</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[File:Bodie_September_2016_019.jpg|250x250px|County Barn, Bodie, California]]<div class="ib-settlement-caption">County Barn, Bodie, California</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:190px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:190px;padding:0"><div style="position:relative;width:190px">[[File:Relief_map_of_California.png|class=notpageimage noviewer|218x218px|Bodie is located in California]]<div class="od notheme" style="top:40.281%;left:52.665%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Bodie]]</div><div class="pv" style="width:6em;top:5px;left:-3em"><div>Bodie</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Location within California</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of California</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:190px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:190px;padding:0"><div style="position:relative;width:190px">[[File:Usa_edcp_relief_location_map.png|class=notpageimage noviewer|190x190px|Bodie is located in the United States]]<div class="od notheme" style="top:43.429%;left:11.378%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Bodie]]</div><div class="pv" style="width:6em;top:5px;left:-3em"><div>Bodie</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Location within the United States</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of the United States</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |Coordinates: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Bodie,_California&params=38_12_44_N_119_00_44_W_region:US-CA_type:city(11) <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">38°12′44″N</span> <span class="longitude">119°00′44″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">38.21222°N 119.01222°W</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">38.21222; -119.01222</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:19}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Bodie,_California&params=38_12_44_N_119_00_44_W_region:US-CA_type:city(11) <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">38°12′44″N</span> <span class="longitude">119°00′44″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">38.21222°N 119.01222°W</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">38.21222; -119.01222</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Chalo | class="infobox-data" |United States |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Chigaŵa | class="infobox-data" |California |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Boma | class="infobox-data" |[[Mono County, California|Mono]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Kukhazikiska | class="infobox-data" |1876 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Kukwera<div class="ib-settlement-fn"></div> | class="infobox-data" |8,379&nbsp;ft (2,554&nbsp;m) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Chiŵelengero cha ŵanthu<div class="ib-settlement-fn"><span class="nowrap">&nbsp;</span>(2020)</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |11 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Nyengo | class="infobox-data" |UTC−8 (Pacific) |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<span class="nowrap">&nbsp;•&nbsp;Summer (DST)</span> | class="infobox-data" |UTC−7 (PDT) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Makhodi ya malo | class="infobox-data" |442/760 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Vya nyengo | class="infobox-data" |Dsc |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Webusaiti | class="infobox-data" |[http://www.parks.ca.gov/?page_id=509 Bodie State Historic Park] |- class="infobox-hiddenrow" |} '''Bodie''' (/'b oʊ d iː/ ''BOH-dee'') ni tawuni yakulekeka iyo mulije ŵanthu iyo yili mu mapiri gha Bodie kumafumiro gha dazi kwa mapiri gha Sierra Nevada mu [[Mono County, California|chigaŵa cha Mono, California]], ku [[United States]]. [[File:Bodie_old_car.jpg|right|thumb| Bodie wali na vinthu vinandi ivyo ŵali kuleka, nga ni galimoto iyi ya Chevrolet ya 1937]] 9zeetjuh8a2lq2ituofasc1qbqt8931 118453 118452 2026-08-04T01:55:57Z Chanda Vavilaya 11964 add more 118453 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">Bodie</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">[[List of ghost towns in California|Ghost town]]</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[File:Bodie_September_2016_019.jpg|250x250px|County Barn, Bodie, California]]<div class="ib-settlement-caption">County Barn, Bodie, California</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:190px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:190px;padding:0"><div style="position:relative;width:190px">[[File:Relief_map_of_California.png|class=notpageimage noviewer|218x218px|Bodie is located in California]]<div class="od notheme" style="top:40.281%;left:52.665%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Bodie]]</div><div class="pv" style="width:6em;top:5px;left:-3em"><div>Bodie</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Location within California</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of California</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:190px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:190px;padding:0"><div style="position:relative;width:190px">[[File:Usa_edcp_relief_location_map.png|class=notpageimage noviewer|190x190px|Bodie is located in the United States]]<div class="od notheme" style="top:43.429%;left:11.378%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Bodie]]</div><div class="pv" style="width:6em;top:5px;left:-3em"><div>Bodie</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Location within the United States</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of the United States</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |Coordinates: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Bodie,_California&params=38_12_44_N_119_00_44_W_region:US-CA_type:city(11) <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">38°12′44″N</span> <span class="longitude">119°00′44″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">38.21222°N 119.01222°W</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">38.21222; -119.01222</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: <span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Bodie,_California&params=38_12_44_N_119_00_44_W_region:US-CA_type:city(11) <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">38°12′44″N</span> <span class="longitude">119°00′44″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">38.21222°N 119.01222°W</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">38.21222; -119.01222</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Chalo | class="infobox-data" |United States |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Chigaŵa | class="infobox-data" |California |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Boma | class="infobox-data" |[[Mono County, California|Mono]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Kukhazikiska | class="infobox-data" |1876 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Kukwera<div class="ib-settlement-fn"></div> | class="infobox-data" |8,379&nbsp;ft (2,554&nbsp;m) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Chiŵelengero cha ŵanthu<div class="ib-settlement-fn"><span class="nowrap">&nbsp;</span>(2020)</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |11 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Nyengo | class="infobox-data" |UTC−8 (Pacific) |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<span class="nowrap">&nbsp;•&nbsp;Summer (DST)</span> | class="infobox-data" |UTC−7 (PDT) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Makhodi ya malo | class="infobox-data" |442/760 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Vya nyengo | class="infobox-data" |Dsc |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Webusaiti | class="infobox-data" |[http://www.parks.ca.gov/?page_id=509 Bodie State Historic Park] |- class="infobox-hiddenrow" |} '''Bodie''' (/'b oʊ d iː/ ''BOH-dee'') ni tawuni yakulekeka iyo mulije ŵanthu iyo yili mu mapiri gha Bodie kumafumiro gha dazi kwa mapiri gha Sierra Nevada mu [[Mono County, California|chigaŵa cha Mono, California]], ku [[United States]]. [[File:Bodie_old_car.jpg|right|thumb| Bodie wali na vinthu vinandi ivyo ŵali kuleka, nga ni galimoto iyi ya Chevrolet ya 1937]] [[Category:California]] [[Category:United States]] 99tkcc6j56un8iyvvgh8jfal1qpti6z 118454 118453 2026-08-04T01:56:20Z Chanda Vavilaya 11964 118454 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">Bodie</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">[[List of ghost towns in California|Ghost town]]</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[File:Bodie_September_2016_019.jpg|250x250px|County Barn, Bodie, California]]<div class="ib-settlement-caption">County Barn, Bodie, California</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:190px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:190px;padding:0"><div style="position:relative;width:190px">[[File:Relief_map_of_California.png|class=notpageimage noviewer|218x218px|Bodie is located in California]]<div class="od notheme" style="top:40.281%;left:52.665%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Bodie]]</div><div class="pv" style="width:6em;top:5px;left:-3em"><div>Bodie</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Location within California</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of California</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:190px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:190px;padding:0"><div style="position:relative;width:190px">[[File:Usa_edcp_relief_location_map.png|class=notpageimage noviewer|190x190px|Bodie is located in the United States]]<div class="od notheme" style="top:43.429%;left:11.378%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Bodie]]</div><div class="pv" style="width:6em;top:5px;left:-3em"><div>Bodie</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Location within the United States</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of the United States</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |Coordinates: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Bodie,_California&params=38_12_44_N_119_00_44_W_region:US-CA_type:city(11) <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">38°12′44″N</span> <span class="longitude">119°00′44″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">38.21222°N 119.01222°W</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">38.21222; -119.01222</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: <span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Bodie,_California&params=38_12_44_N_119_00_44_W_region:US-CA_type:city(11) <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">38°12′44″N</span> <span class="longitude">119°00′44″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">38.21222°N 119.01222°W</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">38.21222; -119.01222</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Chalo | class="infobox-data" |United States |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Chigaŵa | class="infobox-data" |California |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Boma | class="infobox-data" |[[Mono County, California|Mono]] |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Kukhazikiska | class="infobox-data" |1876 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Kukwera<div class="ib-settlement-fn"></div> | class="infobox-data" |8,379&nbsp;ft (2,554&nbsp;m) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Chiŵelengero cha ŵanthu<div class="ib-settlement-fn"><span class="nowrap">&nbsp;</span>(2020)</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |11 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Nyengo | class="infobox-data" |UTC−8 (Pacific) |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<span class="nowrap">&nbsp;•&nbsp;Summer (DST)</span> | class="infobox-data" |UTC−7 (PDT) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Makhodi ya malo | class="infobox-data" |442/760 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Vya nyengo | class="infobox-data" |Dsc |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Webusaiti | class="infobox-data" |[http://www.parks.ca.gov/?page_id=509 Bodie State Historic Park] |- class="infobox-hiddenrow" |} '''Bodie''' (/'b oʊ d iː/ ''BOH-dee'') ni tawuni yakulekeka iyo mulije ŵanthu iyo yili mu mapiri gha Bodie kumafumiro gha dazi kwa mapiri gha Sierra Nevada mu [[Mono County, California|chigaŵa cha Mono, California]], ku [[United States]]. [[File:Bodie_old_car.jpg|right|thumb| Bodie wali na vinthu vinandi ivyo ŵali kuleka, nga ni galimoto iyi ya Chevrolet ya 1937]] [[Category:California]] [[Category:United States of Amelika]] rfc0rrv5dsyytwqbhyczpa1elg1ceec Viyowoyero vya ku Malaŵi 0 48375 118456 2026-08-04T04:52:20Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 Viyowoyero-vya-Malaŵi moved page [[Viyowoyero vya ku Malaŵi]] to [[Viyowoyelo vyamu Malaŵi]] 118456 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Viyowoyelo vyamu Malaŵi]] aq4natmz95a83o3b23tcm33fsa74s7r Esperanto ku Japan 0 48376 118461 2026-08-04T04:54:00Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 Viyowoyero-vya-Malaŵi moved page [[Esperanto ku Japan]] to [[ChiEsperanto ku Japan]] 118461 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ChiEsperanto ku Japan]] oc65sdjapxxt13wqtwyi644bg2ujhyp ChiEsperanto ku Romania 0 48377 118463 2026-08-04T04:59:40Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 Created page with "[[File:Unua Esperanto-kongreso en Rumanio.jpg|thumb|A meeting of Romanian Esperantists in 1909]] [[File:Sibio, nova plako pri ACseh, 2016 1.jpeg|thumb|A plaque in both [[Romanian language|Romanian]] and [[Esperanto]] commemorating [[Andreo Cseh]] in [[Sibiu]]]] [[ChiEsperanto]] ntchiyowoyero chiyowoyelo mu [[Romania]]. == Mbiri == Dikishonare yakwamba ya [[Chiesperanto]]–[[Chiruromania|Chiruromania]] yikalembeka na Marta Frollo mu 1889, ndipo gulu la Chiesperanto mu R..." 118463 wikitext text/x-wiki [[File:Unua Esperanto-kongreso en Rumanio.jpg|thumb|A meeting of Romanian Esperantists in 1909]] [[File:Sibio, nova plako pri ACseh, 2016 1.jpeg|thumb|A plaque in both [[Romanian language|Romanian]] and [[Esperanto]] commemorating [[Andreo Cseh]] in [[Sibiu]]]] [[ChiEsperanto]] ntchiyowoyero chiyowoyelo mu [[Romania]]. == Mbiri == Dikishonare yakwamba ya [[Chiesperanto]]–[[Chiruromania|Chiruromania]] yikalembeka na Marta Frollo mu 1889, ndipo gulu la Chiesperanto mu Romania likamba kulongozgeka na {{Interlanguage link|Henriko Fischer-Galați|lt=|eo|Henriko Fischer-Galati}} mu vyaka vya m'ma 1900.{{Citation needed|date=May 2022}} Sosaite ya Chiesperanto ya ku Romania yikakhazikiskika mu 1907.{{Sfn|Lins|2017|p=77}} Wasembe wa Chihangare [[Andreo Cseh]] wakaŵa munthu wakuzirwa chomene pa gulu la ŵaesperanto la ku Romania mu vyaka vya m'ma 1920.{{Sfn|Lins|2016|p=69}} Gulu la ŵaesperanto ku [[Cluj-Napoca|Cluj]] likakakika mu 1922 chifukwa chakuti nyenyezi yakubiriwira ya Chiesperanto yikaghanaghanirika kuti ni nyenyezi ya chikomyunizimu, kweni mulongozgi wa khoti la nkhondo ilo likafuma chifukwa cha nkhani iyi wakaweruzga kuti gululo ndambula mulandu ndipo wakalongosora Chiesperanto kuti "ni gulu liwemi chomene la chikhalidwe".{{Sfn|Lins|2016|p=73}} Sosaite ya Chiesperanto ya ku Romania yikazomerezgeka nga ni bungwe lakuzomerezgeka mwadango mu 1947, kweni gulu la Chiesperanto mu Romania likamba kusuzgika na [[Socialist Republic of Romania|boma la chikomyunizimu]] kwambira mu 1948 ndipo likazakhazikiskikaso yayi mpaka mu 1990 pamanyuma pa [[Chiwukirano cha ku Romania]] icho chikamalizga boma la chikomyunizimu.{{Sfn|Lins|2017|p=77}} Sango la Chiesperanto la ku Romania likakhazikiskika mu 1990 nga ni mulondezgi wa Sosaite ya Chiesperanto ya ku Romania, ndipo Bungwe la Achinyamata la Chiesperanto la ku Romania likakhazikiskika mu 1996. Kufika mu 2021, pakaŵa ŵanthu 23 ŵakufuma ku Romania awo mbaŵali ŵa [[Universal Esperanto Association]].{{Cite web |title=Rumanio |url=https://uea.org/landoj/rumanio |access-date=2022-05-22 |website=Universal Esperanto Association |language=eo}} {{Interlanguage link|Ionel Oneț|eo|Ionel Oneț}} ni munthu wakuzirwa chomene mu gulu la ŵaEsperanto la ku Romania pamanyuma pa kugwa kwa boma la chikomyunizimu.{{Citation needed|date=August 2023}} == Ukaboni == {{Reflist}} == Mabuku == * {{Cite book |last=Lins |first=Ulrich |title=Dangerous Language — Esperanto Under Hitler and Stalin |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |year=2016 |isbn=9781349715053 |language=en}} * {{Cite book |last=Lins |first=Ulrich |title=Dangerous Language — Esperanto and the Decline of Stalinism |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |year=2017 |isbn=9781352000207 |language=en}} [[Category:ChiEsperanto mu Romania]] [[Category:Viyowoyero vya mu Romania]] [[Category:ChiEsperanto]] s9gm12zbes7ktc3u2r9zewshlfuv0zk 118464 118463 2026-08-04T05:00:04Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 118464 wikitext text/x-wiki [[File:Unua Esperanto-kongreso en Rumanio.jpg|thumb|Msonkhano wa ŵaesperanto ŵa ku Romania mu 1909]] [[File:Sibio, nova plako pri ACseh, 2016 1.jpeg|thumb|Chikwangwani mu [[Chiruromania|Chiruromania]] na [[Chiyesperanto]] chakukumbukira [[Andreo Cseh]] ku [[Sibiu]]]] [[ChiEsperanto]] ntchiyowoyero chiyowoyelo mu [[Romania]]. == Mbiri == Dikishonare yakwamba ya [[Chiesperanto]]–[[Chiruromania|Chiruromania]] yikalembeka na Marta Frollo mu 1889, ndipo gulu la Chiesperanto mu Romania likamba kulongozgeka na {{Interlanguage link|Henriko Fischer-Galați|lt=|eo|Henriko Fischer-Galati}} mu vyaka vya m'ma 1900.{{Citation needed|date=May 2022}} Sosaite ya Chiesperanto ya ku Romania yikakhazikiskika mu 1907.{{Sfn|Lins|2017|p=77}} Wasembe wa Chihangare [[Andreo Cseh]] wakaŵa munthu wakuzirwa chomene pa gulu la ŵaesperanto la ku Romania mu vyaka vya m'ma 1920.{{Sfn|Lins|2016|p=69}} Gulu la ŵaesperanto ku [[Cluj-Napoca|Cluj]] likakakika mu 1922 chifukwa chakuti nyenyezi yakubiriwira ya Chiesperanto yikaghanaghanirika kuti ni nyenyezi ya chikomyunizimu, kweni mulongozgi wa khoti la nkhondo ilo likafuma chifukwa cha nkhani iyi wakaweruzga kuti gululo ndambula mulandu ndipo wakalongosora Chiesperanto kuti "ni gulu liwemi chomene la chikhalidwe".{{Sfn|Lins|2016|p=73}} Sosaite ya Chiesperanto ya ku Romania yikazomerezgeka nga ni bungwe lakuzomerezgeka mwadango mu 1947, kweni gulu la Chiesperanto mu Romania likamba kusuzgika na [[Socialist Republic of Romania|boma la chikomyunizimu]] kwambira mu 1948 ndipo likazakhazikiskikaso yayi mpaka mu 1990 pamanyuma pa [[Chiwukirano cha ku Romania]] icho chikamalizga boma la chikomyunizimu.{{Sfn|Lins|2017|p=77}} Sango la Chiesperanto la ku Romania likakhazikiskika mu 1990 nga ni mulondezgi wa Sosaite ya Chiesperanto ya ku Romania, ndipo Bungwe la Achinyamata la Chiesperanto la ku Romania likakhazikiskika mu 1996. Kufika mu 2021, pakaŵa ŵanthu 23 ŵakufuma ku Romania awo mbaŵali ŵa [[Universal Esperanto Association]].{{Cite web |title=Rumanio |url=https://uea.org/landoj/rumanio |access-date=2022-05-22 |website=Universal Esperanto Association |language=eo}} {{Interlanguage link|Ionel Oneț|eo|Ionel Oneț}} ni munthu wakuzirwa chomene mu gulu la ŵaEsperanto la ku Romania pamanyuma pa kugwa kwa boma la chikomyunizimu.{{Citation needed|date=August 2023}} == Ukaboni == {{Reflist}} == Mabuku == * {{Cite book |last=Lins |first=Ulrich |title=Dangerous Language — Esperanto Under Hitler and Stalin |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |year=2016 |isbn=9781349715053 |language=en}} * {{Cite book |last=Lins |first=Ulrich |title=Dangerous Language — Esperanto and the Decline of Stalinism |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |year=2017 |isbn=9781352000207 |language=en}} [[Category:ChiEsperanto mu Romania]] [[Category:Viyowoyero vya mu Romania]] [[Category:ChiEsperanto]] a4rdoj65b5vnixtrayscvh3k0x6j0u2 118465 118464 2026-08-04T05:00:23Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 118465 wikitext text/x-wiki [[File:Unua Esperanto-kongreso en Rumanio.jpg|thumb|Msonkhano wa ŵaEsperanto ŵa ku Romania mu 1909]] [[File:Sibio, nova plako pri ACseh, 2016 1.jpeg|thumb|Chikwangwani mu [[Chiruromania|Chiruromania]] na [[Chiesperanto]] chakukumbukira [[Andreo Cseh]] ku [[Sibiu]]]] [[ChiEsperanto]] ntchiyowoyero chiyowoyelo mu [[Romania]]. == Mbiri == Dikishonare yakwamba ya [[Chiesperanto]]–[[Chiruromania|Chiruromania]] yikalembeka na Marta Frollo mu 1889, ndipo gulu la Chiesperanto mu Romania likamba kulongozgeka na {{Interlanguage link|Henriko Fischer-Galați|lt=|eo|Henriko Fischer-Galati}} mu vyaka vya m'ma 1900.{{Citation needed|date=May 2022}} Sosaite ya Chiesperanto ya ku Romania yikakhazikiskika mu 1907.{{Sfn|Lins|2017|p=77}} Wasembe wa Chihangare [[Andreo Cseh]] wakaŵa munthu wakuzirwa chomene pa gulu la ŵaesperanto la ku Romania mu vyaka vya m'ma 1920.{{Sfn|Lins|2016|p=69}} Gulu la ŵaesperanto ku [[Cluj-Napoca|Cluj]] likakakika mu 1922 chifukwa chakuti nyenyezi yakubiriwira ya Chiesperanto yikaghanaghanirika kuti ni nyenyezi ya chikomyunizimu, kweni mulongozgi wa khoti la nkhondo ilo likafuma chifukwa cha nkhani iyi wakaweruzga kuti gululo ndambula mulandu ndipo wakalongosora Chiesperanto kuti "ni gulu liwemi chomene la chikhalidwe".{{Sfn|Lins|2016|p=73}} Sosaite ya Chiesperanto ya ku Romania yikazomerezgeka nga ni bungwe lakuzomerezgeka mwadango mu 1947, kweni gulu la Chiesperanto mu Romania likamba kusuzgika na [[Socialist Republic of Romania|boma la chikomyunizimu]] kwambira mu 1948 ndipo likazakhazikiskikaso yayi mpaka mu 1990 pamanyuma pa [[Chiwukirano cha ku Romania]] icho chikamalizga boma la chikomyunizimu.{{Sfn|Lins|2017|p=77}} Sango la Chiesperanto la ku Romania likakhazikiskika mu 1990 nga ni mulondezgi wa Sosaite ya Chiesperanto ya ku Romania, ndipo Bungwe la Achinyamata la Chiesperanto la ku Romania likakhazikiskika mu 1996. Kufika mu 2021, pakaŵa ŵanthu 23 ŵakufuma ku Romania awo mbaŵali ŵa [[Universal Esperanto Association]].{{Cite web |title=Rumanio |url=https://uea.org/landoj/rumanio |access-date=2022-05-22 |website=Universal Esperanto Association |language=eo}} {{Interlanguage link|Ionel Oneț|eo|Ionel Oneț}} ni munthu wakuzirwa chomene mu gulu la ŵaEsperanto la ku Romania pamanyuma pa kugwa kwa boma la chikomyunizimu.{{Citation needed|date=August 2023}} == Ukaboni == {{Reflist}} == Mabuku == * {{Cite book |last=Lins |first=Ulrich |title=Dangerous Language — Esperanto Under Hitler and Stalin |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |year=2016 |isbn=9781349715053 |language=en}} * {{Cite book |last=Lins |first=Ulrich |title=Dangerous Language — Esperanto and the Decline of Stalinism |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |year=2017 |isbn=9781352000207 |language=en}} [[Category:ChiEsperanto mu Romania]] [[Category:Viyowoyero vya mu Romania]] [[Category:ChiEsperanto]] hhyu4v1kxupqvftu0bkxoree9ifundt 118466 118465 2026-08-04T05:01:07Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 118466 wikitext text/x-wiki [[File:Unua Esperanto-kongreso en Rumanio.jpg|thumb|Msonkhano wa ŵaEsperanto ŵa ku Romania mu 1909]] [[File:Sibio, nova plako pri ACseh, 2016 1.jpeg|thumb|Chikwangwani mu [[Chiruromania|Chiruromania]] na [[Chiesperanto]] chakukumbukira [[Andreo Cseh]] ku [[Sibiu]]]] [[ChiEsperanto]] ntchiyowoyero chichoko ku [[Romania]]. == Mbiri == Dikishonare yakwamba ya [[Chiesperanto]]–[[Chiruromania|Chiruromania]] yikalembeka na Marta Frollo mu 1889, ndipo gulu la Chiesperanto mu Romania likamba kulongozgeka na {{Interlanguage link|Henriko Fischer-Galați|lt=|eo|Henriko Fischer-Galati}} mu vyaka vya m'ma 1900.{{Citation needed|date=May 2022}} Sosaite ya Chiesperanto ya ku Romania yikakhazikiskika mu 1907.{{Sfn|Lins|2017|p=77}} Wasembe wa Chihangare [[Andreo Cseh]] wakaŵa munthu wakuzirwa chomene pa gulu la ŵaesperanto la ku Romania mu vyaka vya m'ma 1920.{{Sfn|Lins|2016|p=69}} Gulu la ŵaesperanto ku [[Cluj-Napoca|Cluj]] likakakika mu 1922 chifukwa chakuti nyenyezi yakubiriwira ya Chiesperanto yikaghanaghanirika kuti ni nyenyezi ya chikomyunizimu, kweni mulongozgi wa khoti la nkhondo ilo likafuma chifukwa cha nkhani iyi wakaweruzga kuti gululo ndambula mulandu ndipo wakalongosora Chiesperanto kuti "ni gulu liwemi chomene la chikhalidwe".{{Sfn|Lins|2016|p=73}} Sosaite ya Chiesperanto ya ku Romania yikazomerezgeka nga ni bungwe lakuzomerezgeka mwadango mu 1947, kweni gulu la Chiesperanto mu Romania likamba kusuzgika na [[Socialist Republic of Romania|boma la chikomyunizimu]] kwambira mu 1948 ndipo likazakhazikiskikaso yayi mpaka mu 1990 pamanyuma pa [[Chiwukirano cha ku Romania]] icho chikamalizga boma la chikomyunizimu.{{Sfn|Lins|2017|p=77}} Sango la Chiesperanto la ku Romania likakhazikiskika mu 1990 nga ni mulondezgi wa Sosaite ya Chiesperanto ya ku Romania, ndipo Bungwe la Achinyamata la Chiesperanto la ku Romania likakhazikiskika mu 1996. Kufika mu 2021, pakaŵa ŵanthu 23 ŵakufuma ku Romania awo mbaŵali ŵa [[Universal Esperanto Association]].{{Cite web |title=Rumanio |url=https://uea.org/landoj/rumanio |access-date=2022-05-22 |website=Universal Esperanto Association |language=eo}} {{Interlanguage link|Ionel Oneț|eo|Ionel Oneț}} ni munthu wakuzirwa chomene mu gulu la ŵaEsperanto la ku Romania pamanyuma pa kugwa kwa boma la chikomyunizimu.{{Citation needed|date=August 2023}} == Ukaboni == {{Reflist}} == Mabuku == * {{Cite book |last=Lins |first=Ulrich |title=Dangerous Language — Esperanto Under Hitler and Stalin |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |year=2016 |isbn=9781349715053 |language=en}} * {{Cite book |last=Lins |first=Ulrich |title=Dangerous Language — Esperanto and the Decline of Stalinism |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |year=2017 |isbn=9781352000207 |language=en}} [[Category:ChiEsperanto mu Romania]] [[Category:Viyowoyero vya mu Romania]] [[Category:ChiEsperanto]] 9821nqeb2h161trnyocktp1wt2ymhp0 118467 118466 2026-08-04T05:03:20Z Viyowoyero-vya-Malaŵi 11606 118467 wikitext text/x-wiki [[File:Unua Esperanto-kongreso en Rumanio.jpg|thumb|Msonkhano wa ŵaEsperanto ŵa ku Romania mu 1909]] [[File:Sibio, nova plako pri ACseh, 2016 1.jpeg|thumb|Chikwangwani mu [[Chiruromania|Chiruromania]] na [[Chiesperanto]] chakukumbukira [[Andreo Cseh]] ku [[Sibiu]]]] [[ChiEsperanto]] ntchiyowoyero chichoko ku [[Romania]]. == Mbiri == Dikishonare yakwamba ya [[Chiesperanto]]–[[Chiruromania|Chiruromania]] yikalembeka na Marta Frollo mu 1889, ndipo gulu la Chiesperanto mu Romania likamba kulongozgeka na {{Interlanguage link|Henriko Fischer-Galați|lt=|eo|Henriko Fischer-Galati}} mu vyaka vya m'ma 1900.{{Citation needed|date=May 2022}} Sosaite ya Chiesperanto ya ku Romania yikakhazikiskika mu 1907.{{Sfn|Lins|2017|p=77}} Wasembe wa Chihangare [[Andreo Cseh]] wakaŵa munthu wakuzirwa chomene pa gulu la ŵaesperanto la ku Romania mu vyaka vya m'ma 1920.{{Sfn|Lins|2016|p=69}} Gulu la ŵaesperanto ku [[Cluj-Napoca|Cluj]] likakakika mu 1922 chifukwa chakuti nyenyezi yakubiriwira ya Chiesperanto yikaghanaghanirika kuti ni nyenyezi ya chikomyunizimu, kweni mulongozgi wa khoti la nkhondo ilo likafuma chifukwa cha nkhani iyi wakaweruzga kuti gululo ndambula mulandu ndipo wakalongosora Chiesperanto kuti "ni gulu liwemi chomene la chikhalidwe".{{Sfn|Lins|2016|p=73}} Sosaite ya Chiesperanto ya ku Romania yikazomerezgeka nga ni bungwe lakuzomerezgeka mwadango mu 1947, kweni gulu la Chiesperanto mu Romania likamba kusuzgika na [[Socialist Republic of Romania|boma la chikomyunizimu]] kwambira mu 1948 ndipo likazakhazikiskikaso yayi mpaka mu 1990 pamanyuma pa [[Chiwukirano cha ku Romania]] icho chikamalizga boma la chikomyunizimu.{{Sfn|Lins|2017|p=77}} Sango la Chiesperanto la ku Romania likakhazikiskika mu 1990 nga ni mulondezgi wa Sosaite ya Chiesperanto ya ku Romania, ndipo Bungwe la Achinyamata la Chiesperanto la ku Romania likakhazikiskika mu 1996. Kufika mu 2021, pakaŵa ŵanthu 23 ŵakufuma ku Romania awo mbaŵali ŵa [[Universal Esperanto Association]].<ref>{{Cite web |title=Rumanio |url=https://uea.org/landoj/rumanio |access-date=2022-05-22 |website=Universal Esperanto Association |language=eo}}</ref> {{Interlanguage link|Ionel Oneț|eo|Ionel Oneț}} ni munthu wakuzirwa chomene mu gulu la ŵaEsperanto la ku Romania pamanyuma pa kugwa kwa boma la chikomyunizimu.{{Citation needed|date=August 2023}} == Ukaboni == {{Reflist}} == Mabuku == * {{Cite book |last=Lins |first=Ulrich |title=Dangerous Language — Esperanto Under Hitler and Stalin |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |year=2016 |isbn=9781349715053 |language=en}} * {{Cite book |last=Lins |first=Ulrich |title=Dangerous Language — Esperanto and the Decline of Stalinism |publisher=[[Palgrave Macmillan]] |year=2017 |isbn=9781352000207 |language=en}} [[Category:ChiEsperanto mu Romania]] [[Category:Viyowoyero vya mu Romania]] [[Category:ChiEsperanto]] erwhi0rn9h532re9idj6dlonpgu8hpq User:Maystril 2 48378 118468 2026-08-04T06:37:29Z Maystril 11967 Created blank page 118468 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Kumwera chakumafumiro gha dazi kwa Europe 0 48379 118469 2026-08-04T10:58:20Z Chanda Vavilaya 11964 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366788116|Southeastern Europe]]" 118469 wikitext text/x-wiki [[File:Geographic_map_of_Balkan_Peninsula.svg|thumb| Mapu ya malo gha Kumwera chakumafumiro gha dazi kwa Europe]] '''Kumwera chakumafumiro gha dazi kwa Europe''' ni chigaŵa chichoko cha [[Europe]], icho chili na chigaŵa cha [[Balkans]], pamoza na vigaŵa vyapafupi na vilumba. Pali vilongosolero vyakuyana na vyakususkana vya chigaŵa ichi, chifukwa cha ndyali, chuma, mbiri, mitheto, na malo. Maboma ghakujiyimira paŵekha na vigaŵa ivyo vingaŵa mu chigaŵa ichi ni [[Albania]], [[Bosnia na Herzegovina]], [[Bulgaria]], [[Croatia]] (ivyo vili mu Europe Wapakati), [[Greece]] (ivyo vili mu chigaŵa chikuru cha kumwera kwa Europe), [[Kosovo]]*, [[Montenegro]], [[North Macedonia]], [[Romania]] ku Europe ku chigaŵa cha kumafumiro gha dazi, [[Turkey]] (mu nthowa yinyake yikuŵikika mu chigaŵa chikuru cha kumwera kwa Europe, nayo ku [[Kumanjiliro gha dazi kwa Asia]] pamoza na charu chose). [[File:Grossgliederung_Europas-en.svg|thumb| Malire gha mitheto ya ku Europe kuyana na Komiti Yakukhalira Yakuwona Mazina gha Malo, Germany. Mapu iyi yikulongora nthowa ziŵiri zakupambanapambana zakuŵika mphaka ya vigaŵa ivyo vikuŵikika pa vinyake.<ref name="Jordan 2005">{{cite journal|last=Jordan|first=Peter|year=2005|title=Großgliederung Europas nach kulturräumlichen Kriterien|trans-title=The large-scale division of Europe according to cultural-spatial criteria|url=http://www.stagn.de/DE/1_Der_StAGN/Publikationen/StAGN_GGEuropa/grosseu_node.html|journal=Europa Regional|location=Leipzig|publisher=Leibniz-Institut für Länderkunde (IfL)|volume=13|issue=4|pages=162–173|access-date=21 January 2019|via=Ständiger Ausschuss für geographische Namen (StAGN)}}</ref>]] [[Category:Europe]] g37zchy73ws73v6cr5pvckpvs6vkrt1