Wikipedia
tumwiki
https://tum.wikipedia.org/wiki/Jani_likulu
MediaWiki 1.47.0-wmf.16
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Wikipedia:Vidumbizgano vya chikaya
4
1526
119633
119617
2026-08-21T02:32:21Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
119633
wikitext
text/x-wiki
== Request for Adminship: [[User:Anthonymunthali44]] and [[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi]] ==
CHITUMBUKA
Nasankha Anthony na Viyowoyero Vya Malaŵi kuti ŵaŵe ŵalaŵiliri pa Wikipediya ya Chitumbuka pano. Wose ŵaŵiri ŵalongora kuti ŵali na maluso ghakupambanapambana pa nkhani ya kulemba na kusintha vinthu, kweniso kuti ŵakulimbikira chomene pa ntchito iyi.
Anthony walikupikapo udindo uwu kanandi waka, ntheura para tingaŵapa vyaka viŵiri panji vitatu mbwenu vingaŵa makola. Nawonga chomene.
<br>
ENGLISH
To the Tumbuka Wikipedia community,
<br>
I hereby nominate Anthony and Viyowoyero-vya-Malaŵi for adminship on Tumbuka Wikipedia. Both users have demonstrated exceptional contributions, editing skills, and commitment to the project. Unlike User Viyowoyero Vya Malaŵi, Anthony has been given adminship for more than twice, and therefore giving them 2-3 years will be appreciated.
Thank you. - [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 19:50, 31 Julayi 2026 (UTC)
<br>
=== Agree (Nkhuzomelezga)===
* {{Support}}- [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 19:50, 31 Julayi 2026 (UTC)
* {{Support}}- I'd be happy to be admin now if you'd like, my email is all set up and working. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:02, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
* {{Support}} [[User:Chanda Vavilaya|Chanda Vavilaya]] ([[User talk:Chanda Vavilaya|pakuchezgela]]) 07:59, 20 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Disagree (Nkhususka) ===
=== Candidates' approval ===
* {{Support}}- I'd be happy to be admin now if you'd like, my email is all set up and working. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:02, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Results (Vyakulondezga) ===
== Request for the renewal of Interface sysop ==
MU CHITUMBUKA
Monile chikaya chose,nkhupempha kuti nilutilizge kuŵa admin wa interface. Ntchito yane mukuimanya kale ngati ni mwa nyengo zose. Uyo wakususka, panji kuzomelezga, walemba maganizo ghake pasi.
ENGLISH
I would like to request for interface adminship. I would like to continue updating and creating JSON and CSS pages. I have done this here a countless times. I have been an interface admin for more than 3 times, and it's nothing new. Requesting 2-3 years. Thank you. -- [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']]
=== Agree (nkhuzomelezga) ===
* {{Support}} [[User:Chanda Vavilaya|Chanda Vavilaya]] ([[User talk:Chanda Vavilaya|pakuchezgela]]) 07:59, 20 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Disagree (nkhukana) ===
=== Results (vyakulondezga ===
* [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']]
==Addressing the almost empty European country location articles==
We need to discuss what to do with the Austria, Andorra, Belarus, and many more articles on this wiki. [[Category:Austria|This is the full list of Austria articles]]. As shown, there are over two thousand articles, most of them have fewer than 300 bytes and only containing a location map of Austria, similarly in the other articles for towns in other countries. To add onto this, connecting articles to Wikidata are almost ''non-existent'' in these articles. I have only been able to connect a few. Connecting all will take a long time.
This is why I have thought up a plan. I wanted to create VvMBot, a bot specifically designed to expand these articles and connect them to Wikidata. Now, I know almost nothing about programming so help would be appreciated.
Yewo chomene. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 02:32, 21 Ogasiti 2026 (UTC)
ga1dkgw9l319255e68dyuat5k0qmsuc
119634
119633
2026-08-21T02:32:45Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
/* Addressing the almost empty European country location articles */
119634
wikitext
text/x-wiki
== Request for Adminship: [[User:Anthonymunthali44]] and [[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi]] ==
CHITUMBUKA
Nasankha Anthony na Viyowoyero Vya Malaŵi kuti ŵaŵe ŵalaŵiliri pa Wikipediya ya Chitumbuka pano. Wose ŵaŵiri ŵalongora kuti ŵali na maluso ghakupambanapambana pa nkhani ya kulemba na kusintha vinthu, kweniso kuti ŵakulimbikira chomene pa ntchito iyi.
Anthony walikupikapo udindo uwu kanandi waka, ntheura para tingaŵapa vyaka viŵiri panji vitatu mbwenu vingaŵa makola. Nawonga chomene.
<br>
ENGLISH
To the Tumbuka Wikipedia community,
<br>
I hereby nominate Anthony and Viyowoyero-vya-Malaŵi for adminship on Tumbuka Wikipedia. Both users have demonstrated exceptional contributions, editing skills, and commitment to the project. Unlike User Viyowoyero Vya Malaŵi, Anthony has been given adminship for more than twice, and therefore giving them 2-3 years will be appreciated.
Thank you. - [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 19:50, 31 Julayi 2026 (UTC)
<br>
=== Agree (Nkhuzomelezga)===
* {{Support}}- [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 19:50, 31 Julayi 2026 (UTC)
* {{Support}}- I'd be happy to be admin now if you'd like, my email is all set up and working. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:02, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
* {{Support}} [[User:Chanda Vavilaya|Chanda Vavilaya]] ([[User talk:Chanda Vavilaya|pakuchezgela]]) 07:59, 20 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Disagree (Nkhususka) ===
=== Candidates' approval ===
* {{Support}}- I'd be happy to be admin now if you'd like, my email is all set up and working. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:02, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Results (Vyakulondezga) ===
== Request for the renewal of Interface sysop ==
MU CHITUMBUKA
Monile chikaya chose,nkhupempha kuti nilutilizge kuŵa admin wa interface. Ntchito yane mukuimanya kale ngati ni mwa nyengo zose. Uyo wakususka, panji kuzomelezga, walemba maganizo ghake pasi.
ENGLISH
I would like to request for interface adminship. I would like to continue updating and creating JSON and CSS pages. I have done this here a countless times. I have been an interface admin for more than 3 times, and it's nothing new. Requesting 2-3 years. Thank you. -- [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']]
=== Agree (nkhuzomelezga) ===
* {{Support}} [[User:Chanda Vavilaya|Chanda Vavilaya]] ([[User talk:Chanda Vavilaya|pakuchezgela]]) 07:59, 20 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Disagree (nkhukana) ===
=== Results (vyakulondezga ===
* [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']]
==Addressing the almost empty European country location articles==
We need to discuss what to do with the Austria, Andorra, Belarus, and many more articles on this wiki. [[:Category:Austria|This is the full list of Austria articles]]. As shown, there are over two thousand articles, most of them have fewer than 300 bytes and only containing a location map of Austria, similarly in the other articles for towns in other countries. To add onto this, connecting articles to Wikidata are almost ''non-existent'' in these articles. I have only been able to connect a few. Connecting all will take a long time.
This is why I have thought up a plan. I wanted to create VvMBot, a bot specifically designed to expand these articles and connect them to Wikidata. Now, I know almost nothing about programming so help would be appreciated.
Yewo chomene. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 02:32, 21 Ogasiti 2026 (UTC)
5txp6k8lrvctwpxpbor4rfedg35w7aa
119635
119634
2026-08-21T02:33:06Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
/* Addressing the almost empty European country location articles */
119635
wikitext
text/x-wiki
== Request for Adminship: [[User:Anthonymunthali44]] and [[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi]] ==
CHITUMBUKA
Nasankha Anthony na Viyowoyero Vya Malaŵi kuti ŵaŵe ŵalaŵiliri pa Wikipediya ya Chitumbuka pano. Wose ŵaŵiri ŵalongora kuti ŵali na maluso ghakupambanapambana pa nkhani ya kulemba na kusintha vinthu, kweniso kuti ŵakulimbikira chomene pa ntchito iyi.
Anthony walikupikapo udindo uwu kanandi waka, ntheura para tingaŵapa vyaka viŵiri panji vitatu mbwenu vingaŵa makola. Nawonga chomene.
<br>
ENGLISH
To the Tumbuka Wikipedia community,
<br>
I hereby nominate Anthony and Viyowoyero-vya-Malaŵi for adminship on Tumbuka Wikipedia. Both users have demonstrated exceptional contributions, editing skills, and commitment to the project. Unlike User Viyowoyero Vya Malaŵi, Anthony has been given adminship for more than twice, and therefore giving them 2-3 years will be appreciated.
Thank you. - [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 19:50, 31 Julayi 2026 (UTC)
<br>
=== Agree (Nkhuzomelezga)===
* {{Support}}- [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 19:50, 31 Julayi 2026 (UTC)
* {{Support}}- I'd be happy to be admin now if you'd like, my email is all set up and working. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:02, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
* {{Support}} [[User:Chanda Vavilaya|Chanda Vavilaya]] ([[User talk:Chanda Vavilaya|pakuchezgela]]) 07:59, 20 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Disagree (Nkhususka) ===
=== Candidates' approval ===
* {{Support}}- I'd be happy to be admin now if you'd like, my email is all set up and working. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:02, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Results (Vyakulondezga) ===
== Request for the renewal of Interface sysop ==
MU CHITUMBUKA
Monile chikaya chose,nkhupempha kuti nilutilizge kuŵa admin wa interface. Ntchito yane mukuimanya kale ngati ni mwa nyengo zose. Uyo wakususka, panji kuzomelezga, walemba maganizo ghake pasi.
ENGLISH
I would like to request for interface adminship. I would like to continue updating and creating JSON and CSS pages. I have done this here a countless times. I have been an interface admin for more than 3 times, and it's nothing new. Requesting 2-3 years. Thank you. -- [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']]
=== Agree (nkhuzomelezga) ===
* {{Support}} [[User:Chanda Vavilaya|Chanda Vavilaya]] ([[User talk:Chanda Vavilaya|pakuchezgela]]) 07:59, 20 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Disagree (nkhukana) ===
=== Results (vyakulondezga ===
* [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']]
==Addressing the almost empty European country location articles==
We need to discuss what to do with the [[Austria]], [[Andorra]], [[Belarus]], and many more articles on this wiki. [[:Category:Austria|This is the full list of Austria articles]]. As shown, there are over two thousand articles, most of them have fewer than 300 bytes and only containing a location map of Austria, similarly in the other articles for towns in other countries. To add onto this, connecting articles to Wikidata are almost ''non-existent'' in these articles. I have only been able to connect a few. Connecting all will take a long time.
This is why I have thought up a plan. I wanted to create '''VvMBot''', a bot specifically designed to expand these articles and connect them to Wikidata. Now, I know almost nothing about programming so help would be appreciated.
Yewo chomene. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 02:32, 21 Ogasiti 2026 (UTC)
s5vyxb01p27k0sqz4vu30tiu4qt58w1
119636
119635
2026-08-21T02:35:10Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
119636
wikitext
text/x-wiki
== Request for Adminship: [[User:Anthonymunthali44]] and [[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi]] ==
CHITUMBUKA
Nasankha Anthony na Viyowoyero Vya Malaŵi kuti ŵaŵe ŵalaŵiliri pa Wikipediya ya Chitumbuka pano. Wose ŵaŵiri ŵalongora kuti ŵali na maluso ghakupambanapambana pa nkhani ya kulemba na kusintha vinthu, kweniso kuti ŵakulimbikira chomene pa ntchito iyi.
Anthony walikupikapo udindo uwu kanandi waka, ntheura para tingaŵapa vyaka viŵiri panji vitatu mbwenu vingaŵa makola. Nawonga chomene.
<br>
ENGLISH
To the Tumbuka Wikipedia community,
<br>
I hereby nominate Anthony and Viyowoyero-vya-Malaŵi for adminship on Tumbuka Wikipedia. Both users have demonstrated exceptional contributions, editing skills, and commitment to the project. Unlike User Viyowoyero Vya Malaŵi, Anthony has been given adminship for more than twice, and therefore giving them 2-3 years will be appreciated.
Thank you. - [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 19:50, 31 Julayi 2026 (UTC)
<br>
=== Agree (Nkhuzomelezga)===
* {{Support}}- [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 19:50, 31 Julayi 2026 (UTC)
* {{Support}}- I'd be happy to be admin now if you'd like, my email is all set up and working. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:02, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
* {{Support}} [[User:Chanda Vavilaya|Chanda Vavilaya]] ([[User talk:Chanda Vavilaya|pakuchezgela]]) 07:59, 20 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Disagree (Nkhususka) ===
=== Candidates' approval ===
* {{Support}}- I'd be happy to be admin now if you'd like, my email is all set up and working. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:02, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Results (Vyakulondezga) ===
== Request for the renewal of Interface sysop ==
MU CHITUMBUKA
Monile chikaya chose,nkhupempha kuti nilutilizge kuŵa admin wa interface. Ntchito yane mukuimanya kale ngati ni mwa nyengo zose. Uyo wakususka, panji kuzomelezga, walemba maganizo ghake pasi.
ENGLISH
I would like to request for interface adminship. I would like to continue updating and creating JSON and CSS pages. I have done this here a countless times. I have been an interface admin for more than 3 times, and it's nothing new. Requesting 2-3 years. Thank you. -- [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']]
=== Agree (nkhuzomelezga) ===
* {{Support}} [[User:Chanda Vavilaya|Chanda Vavilaya]] ([[User talk:Chanda Vavilaya|pakuchezgela]]) 07:59, 20 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Disagree (nkhukana) ===
=== Results (vyakulondezga ===
* [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']]
==Addressing the almost empty European country location articles==
We need to discuss what to do with the [[Austria]], [[Andorra]], [[Belarus]], and many more articles on this wiki. For example,[[:Category:Austria|this is the full list of Austria articles]]. As shown, there are over two thousand articles, most of them have fewer than 300 bytes and only containing a location map of Austria, similarly in the other articles for towns in other countries. To add onto this, connecting articles to Wikidata are almost ''non-existent'' in these articles. I have only been able to connect a few. Connecting all will take a long time.
This is why I have thought up a plan. I wanted to create '''VvMBot''', a bot specifically designed to expand these articles and connect them to Wikidata. Now, I know almost nothing about programming so help would be appreciated.
I'm not sure if this is the right place to put this, but I've done it. Yewo chomene. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 02:32, 21 Ogasiti 2026 (UTC)
jwasfczsvykjnrcfjij64p3dnliv0td
119640
119636
2026-08-21T03:06:07Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Not of use anymore
119640
wikitext
text/x-wiki
== Request for Adminship: [[User:Anthonymunthali44]] and [[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi]] ==
CHITUMBUKA
Nasankha Anthony na Viyowoyero Vya Malaŵi kuti ŵaŵe ŵalaŵiliri pa Wikipediya ya Chitumbuka pano. Wose ŵaŵiri ŵalongora kuti ŵali na maluso ghakupambanapambana pa nkhani ya kulemba na kusintha vinthu, kweniso kuti ŵakulimbikira chomene pa ntchito iyi.
Anthony walikupikapo udindo uwu kanandi waka, ntheura para tingaŵapa vyaka viŵiri panji vitatu mbwenu vingaŵa makola. Nawonga chomene.
<br>
ENGLISH
To the Tumbuka Wikipedia community,
<br>
I hereby nominate Anthony and Viyowoyero-vya-Malaŵi for adminship on Tumbuka Wikipedia. Both users have demonstrated exceptional contributions, editing skills, and commitment to the project. Unlike User Viyowoyero Vya Malaŵi, Anthony has been given adminship for more than twice, and therefore giving them 2-3 years will be appreciated.
Thank you. - [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 19:50, 31 Julayi 2026 (UTC)
<br>
=== Agree (Nkhuzomelezga)===
* {{Support}}- [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']] 19:50, 31 Julayi 2026 (UTC)
* {{Support}}- I'd be happy to be admin now if you'd like, my email is all set up and working. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:02, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
* {{Support}} [[User:Chanda Vavilaya|Chanda Vavilaya]] ([[User talk:Chanda Vavilaya|pakuchezgela]]) 07:59, 20 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Disagree (Nkhususka) ===
=== Candidates' approval ===
* {{Support}}- I'd be happy to be admin now if you'd like, my email is all set up and working. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 09:02, 3 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Results (Vyakulondezga) ===
== Request for the renewal of Interface sysop ==
MU CHITUMBUKA
Monile chikaya chose,nkhupempha kuti nilutilizge kuŵa admin wa interface. Ntchito yane mukuimanya kale ngati ni mwa nyengo zose. Uyo wakususka, panji kuzomelezga, walemba maganizo ghake pasi.
ENGLISH
I would like to request for interface adminship. I would like to continue updating and creating JSON and CSS pages. I have done this here a countless times. I have been an interface admin for more than 3 times, and it's nothing new. Requesting 2-3 years. Thank you. -- [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']]
=== Agree (nkhuzomelezga) ===
* {{Support}} [[User:Chanda Vavilaya|Chanda Vavilaya]] ([[User talk:Chanda Vavilaya|pakuchezgela]]) 07:59, 20 Ogasiti 2026 (UTC)
=== Disagree (nkhukana) ===
=== Results (vyakulondezga ===
* [[user:Tumbuka Arch|<span style='color: #FFFFFF;background-color: #191970;'>'''''Tumbuka Arch'''''</span>]][[user talk:Tumbuka Arch|'''<span style='color: #B20000;background-color: #FFFFFF;'><sup>★</sup><sub>★</sub><sup>★</sup></span>''']]
71o0h3dogr9jb3nfx3k1fm61gtmquqv
Template:DPP/logo
10
18381
119650
48035
2026-08-21T09:51:38Z
CommonsDelinker
72
Replacing Green_Island_with_White_Cross.svg with [[File:Green_Taiwan_with_White_Cross_(cropped).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · Per
119650
wikitext
text/x-wiki
<!--[[File:DPP-Taiwan.svg|{{{1|20px}}}]]-->[[File:Green Taiwan with White Cross (cropped).svg|{{{1|25px}}}]]<noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
f3mguxr9e357tl1l9ablrglbphnsgug
Mndandanda wa malo ghakutezeka mu Malaŵi
0
19815
119642
50876
2026-08-21T05:57:38Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:0|3|0 */
119642
wikitext
text/x-wiki
Mu [[Malaŵi]] muli mapaki na malo ghakusungirako vyamoyo 9.
== Malo ghakusungirako vinyama ==
* [[:en:Kasungu_National_Park|Kasungu National Park]] — Malo agha ghali pa mtunda wa makilomita pafupifupi 165 kumpoto kwa Lilongwe, msumba ukuru wa Malawi, ndipo ni malo ghaciŵiri ghakuru comene pa malo agha.
* [[:en:Lake_Malawi_National_Park|Lake Malawi National Park]] — Malo agha ghakapangika kuŵa malo ghakusungirako visomba mu 1980 kuti vivikilire somba zakupambanapambana izo zikukhala mu Nyanja ya Malawi
* [[:en:Lengwe_National_Park|Lengwe National Park]] — Malo agha ngakumanyikwa comene cifukwa ca nyama ya nyala, iyo yikuŵako yayi ku malo ghanyake gha kumpoto kwa Malawi
* [[:en:Liwonde_National_Park|Liwonde National Park]] —lili pa mtunda wa makilomita 120 kumpoto kwa Blantyre, mumphepete mwa mlonga wa Upper Shire
* [[:en:Nyika_National_Park|Nyika National Park]] —Malo ghakwamba (ghakalembeka mu 1965), ghakuru chomene (ghakukwana 3,000 km2) na ghapachanya chomene (ghapakati pa 1,800 m)
== Malo ghakusungirako nyama ==
* [[:en:Majete_Wildlife_Reserve|Majete Wildlife Reserve]] — Malo ghakusungirako nyama
* [[:en:Mwabvi_Wildlife_Reserve|Mwabvi Wildlife Reserve]] — tMalo ghachoko chomene pa malo agha, agho ghali na malo ghakujumpha 350 km2, ghakaŵa Mwabvi ndipo ghakaŵa mu chigaŵa cha Project African Wilderness mu 2007 (PAW ni wupu wakupeleka wovwiri uwo uli ku Malawi na UK)
* [[:en:Nkhotakota_Wildlife_Reserve|Nkhotakota Wildlife Reserve]] — Malo ghakale chomene na ghakuru chomene mu Malawi
* [[:en:Vwaza_Marsh_Game_Reserve|Vwaza Marsh Game Reserve]] — Kumwera chakumadzulo kwa Nyika Plateau, kumpoto kwa Mtsinje wa South Rukuru, Vwaza Marsh ili ndi malo a 1,000 km2
== Malo ghanyake ghakuvikilirika ==
* [[:en:Lake_Chilwa|Lake Chilwa]] - [[:en:Ramsar_Convention|Ramsar]] malo ghakuthukira agho ngakuzirwa pa caru cose.
== Malo ghakusungirako nkhorongo ==
Malawi wali na malo ghakusungirako nkhorongo, ndipo ghakwamba ghakasangika vyaka vyakujumpha 100. Makuni ghanandi gha mu nkhorongo ghazgulika na viŵeto, ndipo malo ghanandi gha nkhorongo ghazgulika na makuni ghanyake nga ni phini na eucalyptus.<ref>Mauambeta, Daulos (2010). ''Status of Forests and Tree Management in Malawi: A Position Paper Prepared for the Coordination Union for Rehabilitation of the Environment (CURE).'' CURE Technical Report. September 2010 DOI: 10.13140/2.1.3497.7926 [https://www.researchgate.net/publication/264410475_STATUS_OF_FORESTS_AND_TREE_MANAGEMENT_IN_MALAWI_A_Position_Paper_Prepared_for_the_Coordination_Union_for_Rehabilitation_of_the_Environment_CURE] Forest Reserve names, areas, and dates established listed in this section are from this source unless otherwise noted.</ref>
=== Chigaŵa cha Kumpoto ===
* Bunganya Forest Reserve 34.7 km² est. 1973<ref>"Bunganya Forest Reserve". ''Protected Planet'', Accessed 1 September 2019 [https://www.protectedplanet.net/bunganya-forest-reserve]</ref>
* Chikhang’ombe Forest Reserve 5921 ha. est. 2002
* [[:en:Viphya_Mountains|Chisasira Forest Reserve]] 3447 ha. est. 1973
* Jembya Forest Reserve 13,764 ha. est. 1981
* Kalwe Forest Reserve 159 ha. est. 1956
* Kamphoyo Forest Reserve 635 ha.
* [[:en:Viphya_Mountains|Kaning’ina Forest Reserve]] 14,007 ha. est. 1935
* Kawiya Forest Reserve 643.9 ha.
* Kuwirwe Forest Reserve 661.5 ha. est. 1935
* Litchenya Forest Reserve 316 ha. est. 1948
* [[:en:Viphya_Mountains|Lunyangwa Forest Reserve]] 374 ha. est. 1935
* [[:en:Mafinga_Hills|Mafinga Hills Forest Reserve]] 4734 ha. est. 1976
* Mahowe Forest Reserve 59.168 km² est. 2002
* [[:en:Misuku_Hills|Matipa Forest Reserve]] 1055 ha. est. 1948
* Mkuwazi Forest Reserve 1608 ha. est. 1927
* [[:en:Viphya_Mountains|Mtangatanga Forest Reserve]] 8099 ha. est. 1935
* [[:en:Misuku_Hills|Mughese Forest Reserve]] 771 ha. est. 1948
* Musisi Forest Reserve 7034 ha. est. 1948
* North Karonga Escarpment Forest Reserve 7907 ha. est. 2002
* [[:en:Viphya_Mountains|Perekezi Forest Reserve]] 14,482 ha. est. 1935
* [[:en:Viphya_Mountains|Ruvuo Forest Reserve]] 4792.9 ha. est. 1935
* South Karonga Escarpment Forest Reserve 13,050 ha. est. 2002
* [[:en:Viphya_Mountains|South Viphya Forest Reserve]] (Chikangawa Forest Reserve) 157,728 ha. est. 1958
* [[:en:Viphya_Mountains|Uzumara Forest Reserve]] 754 ha. est. 1948
* Vinthukutu Forest Reserve 1957 ha. est. 1948
* [[:en:Misuku_Hills|Wilindi Forest Reserve]] 937 ha. est. 1948
=== [[:en:Central_Region,_Malawi|Chigaŵa cha Central]] ===
* Bunda Forest Reserve 426 ha, est. 1948
* Chimaliro Forest Reserve 15,205 ha, est. 1926
* Chilobwe Forest Reserve 1314 ha, est. 1960
* Chongoni Forest Reserve 12,353 ha, est. 1924
* [[:en:Dedza_Mountain|Dedza Mountain Forest Reserve]] 2917 ha, est. 1926
* Dedza-Salima Escarpment Forest Reserve 30,965 ha, est. 1974
* Dowa Hills Forest Reserve 3142 ha, est. 1974
* Dwambazi Forest Reserve, 7886.27 km²<ref>[https://www.protectedplanet.net/33255 "Dwambazi". ''Protected Planet'', Accessed 1 September 2019]</ref>
* Dzalanyama Forest Reserve 98,827 ha, est. 1922
* Dzenza Forest Reserve 779 ha, est. 1948
* Dzonzi Forest Reserve 4494 ha, est. 1924
* Kongwe Forest Reserve 1948 ha, est. 1926
* Mchinji Forest Reserve 20,885 ha, est. 1924
* Msitowalengwe Forest Reserve 98 ha, est. 1974
* Mua-Livulezi Forest Reserve 12,673 ha, est. 1924
* Mua-Tsanya Forest Reserve 933 ha, est. 1924
* Mvai Forest Reserve 4140 ha, est. 1924
* Ngala Forest Reserve 2272 ha, est. 1958
* North Senga Forest Reserve 1207 ha, est. 1958
* [[:en:Ntchisi_Mountain|Ntchisi Mountain Forest Reserve]] 8758 ha, est. 1924
* South Senga Forest Reserve 532 ha, est. 1958
* Thuma Forest Reserve 15,767 ha, est. 1956
=== [[:en:Southern_Region,_Malawi|Chigaŵa cha Kumwera]] ===
* Amalika Forest Reserve 370 ha, est. 1959
* Chigumula Forest Reserve 525 ha, est. 1925
* [[:en:Chiradzulu_Mountain|Chiradzulu Forest Reserve]] 774 ha, est. 1924
* Kalulu Hills Forest Reserve 2892 ha, est. 1958
* Liwonde Forest Reserve 27,407 ha, est. 1924
* Malabvi Forest Reserve 300 ha, est. 1927
* Mangochi Forest Reserve 40,853 ha, est. 1924
* Mangochi Palm Forest Reserve 501 ha, est. 1980
* Masambanjati Forest Reserve 93 ha, est. 1974
* Masenjere Forest Reserve 276 ha, est. 1930
* [[:en:Mulanje_Mountain_Forest_Reserve|Mulanje Mountain Forest Reserve]] (Milange-Michesi) 56,314 ha, est. 1927
* [[:en:Michiru_Mountain|Michiru Forest Reserve]] 3004 ha, est. 1970
* Milare Forest Reserve 59 ha, est. 1949
* Mudi Forest Reserve 39 ha, est. 1922
* Namizimu Forest Reserve 88,966 ha, est. 1924
* Ndirande Forest Reserve 1433 ha, est. 1922
* [[:en:Mount_Soche|Soche Forest Reserve]] 388 ha, est. 1922
* Thambani Forest Reserve 4680 ha, est. 1927
* Thuchila Forest Reserve 1843 ha, est. 1925
* Thyolo Mountain Forest Reserve 1347 ha, est. 1924
* [[:en:Matundwe_Range|Matandwe Forest Reserve]] 31,053 ha, est. 1931
* Tsamba Forest Reserve 32.37 km², est. 1928<ref>"Tsamba Forest Reserve". ''Protected Planet'', accessed 1 September 2019. [https://www.protectedplanet.net/33160]</ref>
* Thyolomwani Forest Reserve 965 ha, est. 1930
* [[:en:Zomba_Mountain|Zomba-Malosa Forest Reserve]] 19,018 ha, est. 1913
== Maukaboni ==
<references responsive="1"></references>
== Vigaŵa vya kuwaro ==
* {{cite web |title=The Africa Guide |url=http://www.africaguide.com/country/malawi/parks.htm}}
{{Commons category-inline|Protected areas of Malawi}}
9atkur79zjvao2buyyw423w94brpoqa
Michael Sata
0
30256
119641
112339
2026-08-21T05:56:30Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
119641
wikitext
text/x-wiki
{{Nkhani iwemi}}
{{Use dmy dates|date=October 2014}}
{{Infobox officeholder|name=Michael Sata|image=Michael Sata small.jpg|order=5th|office=President of Zambia|vicepresident=[[Guy Scott]]|term_start=23 September 2011|term_end=28 October 2014|predecessor=[[Rupiah Banda]]|successor=[[Guy Scott]]|birth_date={{birth date|df=yes|1937|7|6}}|birth_place=[[Mpika]], Awemba North, [[Northern Rhodesia]]|death_date={{death date and age|df=yes|2014|10|28|1937|7|6}}|death_place=[[London]], [[England]], [[United Kingdom|U.K.]]|restingplace=Embassy Park, [[Lusaka]]|restingplacecoordinates={{Coord|15.421884|S|28.309314|E}}|nationality=Zambian|spouse=Margaret Manda (?–?)<br />[[Christine Kaseba]] (?–2014; his death)|party=[[Patriotic Front (Zambia)|Patriotic Front]] {{small|(2001–2014)}}<br />[[Movement for Multi-Party Democracy|MMD]] {{small|(1991–2001)}}<br />[[United National Independence Party|UNIP]] {{small|(Before 1991)}}|children=8<ref>{{cite web |url=https://online.wsj.com/articles/zambia-president-michael-sata-dies-1414564364 |title=Zambia President Michael Sata Dies |last1=Bariyo |first1=Nicholas |date=29 October 2014 |publisher=[[WSJ]] |access-date=29 October 2014}}</ref>|alma_mater=|occupation=Police officer and [[trade unionist]]|signature=|signature_alt=|website=|footnotes=|blank1=Nickname(s)|data1=''King Cobra''}}
'''Michael Charles Chilufya Sata''' (6 Julayi 1937 - 28 Okutobala 2014) wakaŵa wandale wa ku [[Zambia]] uyo wakaŵa purezidenti wachisanu wa Zambia, kwambira pa 23 September 2011 mpaka nyifwa yake pa 28 October 2014. Munthu wa demokalase,<ref>{{cite web |title=We are social democrats |url=http://www.global-briefing.org/2012/01/we-are-social-democrats-we-seek-to-bring-about-fundamental-political-change-that-must-bring-about-the-greatest-good-for-the-greatest-majority/}}</ref> Wakalongozga chipani cha [[Patriotic Front (PF)]], chipani chikuru mu Zambia. Pa nyengo ya muwuso wa President [[Frederick Chiluba]], Sata wakaŵa nduna mu vyaka vya m'ma 1990 mu boma la [[Movement for Multiparty Democracy (MMD)]]. Mu 2001, wakaluta ku chigaŵa chakususkana na boma, ndipo wakambiska chipani cha PF. Monga mtsogoleri wa chipani chotsutsa, Sata, yemwe amadziwika kuti "King Cobra" adawonekera ngati wotsutsa wotsutsa wotsutsa komanso mpikisano wa Purezidenti [[Levy Mwanawasa]] pa chisankho cha purezidenti cha 2006, koma adagonjetsa. Pamanyuma pa nyifwa ya Mwanawasa, Sata wakathereskeka na President [[Rupiah Banda]] mu 2008.
Pambuyo pa zaka khumi mu chipani chotsutsa, Sata adagonjetsa Banda, wolamulira, kuti apambane chisankho cha pulezidenti cha September 2011 ndi mavoti ambiri. Wakafwira ku London pa 28 Okutobala 2014, ndipo wakaleka Vice President Guy Scott kuŵa acting President mpaka apo mavoti gha president ghakachitikira pa 20 January 2015.
== Vyaka vyakwambilira ==
Michael Charles Chilufya Sata wakababika pa 6 July 1937, ndipo wakakulira ku Mpika, Northern Province. Wakagwiranga nchito ya ŵapolisi, wa njanji, ndiposo wa vyamalonda mu nyengo ya muwuso wa ŵakoloni. Wakakhalako nyengo yicoko waka ku London, ndipo wakagwiranga nchito pa njanji. Mwaciyelezgero, wakaŵa wakuyegha katundu pa siteshoni ya sitima ya Victoria.<ref>{{cite news|title=The World This Week|newspaper=Economist|date=1 October 2011}}</ref> Sata wakamba kunjilirapo pa ndyali ya Northern Rhodesia mu 1963. Pamanyuma pa kujithemba, wakakhira mu chipani cha United National Independence Party (UNIP) icho chikaŵa pa muwuso m'paka ku Lusaka mu 1985. Pakuŵa Kazembe, wakacita vinthu mwamahara. Wakatozga misewu, wakanozga misewu, na kuzenga vipata mu msumba. Pamasinda wakaŵa muphalamenda wa Kabwata ku Lusaka. Nangauli wakaŵa pafupi na pulezidenti Kenneth Kaunda, kweni wakakhuŵara na kawonekero ka Kaunda ndipo wakaleka chipani cha UNIP na kunjira chipani cha Movement for Multiparty Democracy (MMD) mu nyengo ya kampeni ya vyaru vinandi mu 1991.
== Umoyo wa munthu ==
Nthengwa yakwamba ya Sata yikaŵa na Margaret Manda. Pamanyuma wakatora mwanakazi waciŵiri, Christine Kaseba, uyo wakazgoka First Lady wa Zambia mu nyengo iyo wakaŵa pulezidenti. Michael Sata wakaphalirika kuti wakaŵa na ŵana 10 pakati pa nthengwa zake ziŵiri.
Mu 2016, chokoro cha Sata, Christine Kaseba, wakakana ivyo mwanakazi munyake wakayowoya kuti nayo wakatengwa kwa Michael Sata.<ref name="zdn">{{cite news|title=Michael Sata - obituary|url=http://zambiadailynation.com/2016/05/13/im-the-only-wife-kaseba/|work=[[Zambia Daily Nation]]|date=2016-05-12|access-date=2016-08-21}}</ref>
Michael Sata wali na digiri ya Political Science kufuma ku Atlantic International University.
== Ndyali yakwambilira ==
Frederick Chiluba wakati wathereska Kaunda mu 1991, Sata wakaŵa yumoza wa ŵanthu awo ŵakumanyikwa chomene mu Zambia. Pa nyengo ya MMD, wakaŵa nduna ya boma, ntchito na umoyo apo, wakayowoya kuti "masinthiro ghake ghakawovwira kuti umoyo wa ŵanthu uŵe makora".<ref>{{Cite web |title=A Turmoiled History of Zambian Elections {{!}} One Young World |url=https://www.oneyoungworld.com/blog/turmoiled-history-zambian-elections |access-date=2021-05-20 |website=www.oneyoungworld.com}}</ref><ref>{{Cite news|date=2011-09-23|title=Michael Sata: Zambia's 'King Cobra' finally strikes|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-15034694|access-date=2021-05-20}}</ref>
Mu 1995, wakasankhika kuŵa nduna yambura ntchito, mulembi wa chipani icho nyengo yose iyi ndyali yake yikalongosoreka kuŵa "yakukoma"..<ref>{{Cite news|date=2001-12-18|title=Zambia's action man: Michael Sata|language=en-GB|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1709632.stm|access-date=2021-05-20}}</ref>
== Kupangika kwa Patriotic Front ==
Mu 2001, purezidenti Chiluba wakasankha Levy Mwanawasa kuŵa mulongozgi wa MMD pa mavoti gha 2001. Pakukwenyelera, Sata wakafumamo mu MMD na kupanga chipani chiphya, Patriotic Front (PF). Wakaluta ku mavoti mu 2001, kweni wakachita makora yayi - chipani chake chikapokera mpando umoza pera mu nyumba ya malango. Sata wakazomera kuti wathereskeka ndipo wakalutizga kampeni.
== Kusankhika kwa 2006 na pamanyuma pake ==
Sata wakathereska pa mavoti gha president mu September 2006 nga ni munthu uyo wakakhwimiska fundo za ŵakavu pakususkana na ndondomeko za Mwanawasa zakusintha chuma. Apo ŵanyake awo ŵakalindiliranga pa mavoti ŵakamba kumususka, mazgu gha Sata ghakaŵa ghakofya. Pa ungano unyake uwo wakacitapo, wakaphara kuti Sata wakadumurapo mphangwe pamaso pa ŵanthu awo ŵakamukhozganga. Kavuŵa aka kakang'anamuranga kuti Mwanawasa walije kuyowoya makora, cifukwa ca kupwetekeka pa ngozi ya galimoto mu 1992. Wakasoleka Mwanawasa kuti "wakuguliska" Zambia ku vyaru vinyake. Pakuzgora, caru ca China cikawofya kuti cikumazga ubwezi na Zambia usange wasankhika.<ref>[https://archive.today/20070311061320/http://english.aljazeera.net/NR/exeres/39E0D6F6-444C-44D4-A45A-C6139DF257AA.htm "Tough election race in Zambia"], Al Jazeera, 30 September 2006.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/5378726.stm "Profile: Zambia's 'King Cobra'"], BBC News, 29 September 2006.</ref> Munthu uyo wakaŵa woko lamalyero la Sata pa kampeni iyi wakaŵa Dr. [[Guy Scott]], mulembi mukuru wa Patriotic Front. Scott ni wandyali wa ku Zambia. Wakateŵeteranga mauteŵeti ghanandi mu boma la Chiluba. Sata nayo wakapokera wovwiri wa ŵanthu ŵa Chiluba.
Vinthu vyakwambilira ivyo vikawoneka pa mavoti vikapangiska kuti Sata ndiyo walongozge, kweni vinthu vinyake ivyo vikawoneka vikapangiska kuti Mwanawasa ndiyo waŵe pa malo ghakwamba ndipo Satana ndiyo wakaŵa wachitatu. Mavoti gha pakati pa nyengo agho ghakafumiskika pamanyuma pakuti mavoti gha 120 pa 150 ghawerengeka ghakaŵika Mwanawasa pa 42% ya mavoti; Hakainde Hichilema wakaŵa na 28%; ndipo Michael Sata wakaŵa na 27%. Apo ŵanthu ŵakususka boma ŵakapulika kuti Sata wafuma pa malo ghakwamba na kukhilira pa ghacitatu, mu Lusaka mukawuka vivulupi. Pa 2 Okutobala, wupu wa Zambia Electoral Commission ukati Mwanawasa ndiyo watonda pa chisankho ichi.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/5400840.stm "Poll victory for Zambia president"], BBC News, 2 October 2006.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20070313002033/http://www.angus-reid.com/tracker/index.cfm?fuseaction=viewItem&itemID=12922 Zambia elections] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313002033/http://www.angus-reid.com/tracker/index.cfm?fuseaction=viewItem&itemID=12922|date=13 March 2007}}, ''Angus Reid''.</ref>
Sata wakakakika kukwambilira kwa mwezi wa Disembala, 2006, chifukwa cha kunanga katundu wake apo wakakhumbanga kuŵa pulezidenti mu Ogasiti, pamoza na milandu yinyake. Ŵapolisi ŵakamufumba mafumbo ndipo ŵakamufumiska pa bani. Usange wangasangika na mulandu, mphanyi wakakhala mu jele vyaka viŵiri. Pakuti wakaŵa wakukakika, wakatondekangaso kugwira nchito za boma. Sata wakati mulandu uwu ukaŵa wa ndyali, ndipo ku khoti wakazomera kuti walije mulandu. Pa Disembala 14, mulandu uwu ukalekeka cifukwa cakuti ndalama izo ŵakasanganga zikaŵa zaunenesko yayi.
Pa 15 March 2007, Sata wakafumiskika ku [[Malaŵi|Malawi]] mwaluŵiro wati wafika. Sata wakati wakaluta ku Malawi kuti wakakumane na ŵamalonda pera, ndipo wakati boma la Zambia ndilo likapangiska kuti munthu uyu wafumiskike mu charu ichi. Boma la Zambia likakana, apo boma la Malawi likapeleka yayi cifukwa ico Sata wakacimbizgikira. Pa 6 Epulero, loya wa Sata wakayowoya kuti watolera boma la Malawi mulandu chifukwa cha kuswa wanangwa wake.
Pambuyo pa kutaya pasipoti yake ku London kumapeto kwa chaka cha 2007, Sata adapatsidwa ina; Komabe, pa 10 November 2007, Minister of Home Affairs Ronnie Shikapwasha adalengeza kuti pasipoti ya Sata idachotsedwa kwakanthawi chifukwa adapeza pasipoti yatsopano popanda kutsatira njira zofunikira ndikuwonetsa kuti amafunikira pasipoti yatsopano. Shikapwasha wakayowoya kuti ŵapolisi ŵalutilirenge na kufumiska mulandu uwu, kweniso kuti Sata wali kufumbika, ndipo wangakakika.
Sata wakasuzgika na nthenda ya mtima pa 25 Epulero 2008 ndipo wakatolekera ku chipatala cha Milpark ku [[Johannesburg]], South Africa, uko ŵakayowoya kuti wali makora pa 26 Epulero. Wakakolerana na Pulezidenti Mwanawasa mu mwezi wa Meyi 2008.<ref name="Lady">[http://www.int.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=84&art_id=nw20080825141241813C181250 "Zambian opposition leader, first lady clash"], AFP (''IOL''), 25 August 2008.</ref>
== Nyifwa ya Mwanawasa na mavoti gha 2008 ==
Pambuyo pa Mwanawasa kudwala sitiroko ndipo adagonekedwa mchipatala ku France, Sata adakayikira zonena zaumoyo wa Mwanawasa pa 15 Julayi 2008, ndipo adapempha kuti gulu la madokotala litumizidwe ndi nduna kuti liwone Mwanawasa; gulu ili lidzaulula momwe Mwanawasa aliri. Mwanawasa wakafwa apo wakaŵa pa udindo wake mu Ogasiti 2008. Pa 25 Ogasiti, Sata wakayezga kuluta ku nyifwa ya Mwanawasa ku Chipata mu chigaŵa cha Eastern; kweni, Maureen Mwanawasa, chokoro cha Mwanawasa, wakalangura Sata kuti wafumeko, wakati wakapangiska ndyali pa chiphikiro ichi ndipo kuti wandaphemaniskanepo na mbumba ya Mwanawasa. Sata, uyo wakafumiskika pa malo agha na ŵavikiliri, wakati wakaŵa kwenekura kuti wakalilire Mwanawasa ndipo wakakhumbanga kuti walute na thupi la Mwanawasa apo likalutanga ku vigaŵa vikuruvikuru mu Zambia. Wakayowoyaso kuti Maureen Mwanawasa wakacita mwambura kwenelera.
Sata wakasankhika mwakukolerana nga ni phangano la PF pa mavoti gha purezidenti pa ungano wa Central Committee pa 30 August 2008. Apo wakazomera kunyamuka, wakalongosora kuti nchiwemi "kusisita na kugeza caru ici"; wakayowoyaso kuti walekenge kucita kampeni mpaka para Mwanawasa wafwa. Nangauli wakaŵa na nthenda ya mtima mu Epulero 2008, kweni Sata wakati wakaŵa na umoyo uwemi.
Sata wakayowoya kuti wazomerezgenge yayi kuti Banda watonde chifukwa "palije nthowa yakuti MMD yingatonde", ndipo wakati komiti ya vyakusankha na ŵapolisi ŵakukolerana kuti ŵanozge vyakusankha. Nangauli wakadangiliranga pakuwona mavoti ghakwambilira, ivyo vikulongora kuti wakaŵa na ŵanthu ŵanandi awo ŵakamovwiranga mu matawuni, kweni apo mavoti ghakawerengekanga ku mizi, wakang'anamukiranga. Paumaliro, Banda wakawuskapo Sata, ndipo pa Novembala 2 mavoti ghakwambilira ghakalongora kuti Banda wakaŵa na mavoti 40 peresenti. Sata wakayowoya kuti wathereskeka yayi ndipo wakamunena Banda kuti ngwakupusika.<ref>[http://www.int.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=68&art_id=nw20081104093152886C716933 "Sata: I have not lost this election"], Sapa-DPA (''IOL''), 4 November 2008.</ref>
== Wupu Wakulongozga ==
{{main|2011 Zambian general election}}
Sata wakathemba kukhala purezidenti kachinayi pa chisankho icho chikachitika pa 20 September 2011. Mu nyengo yakwambilira ya kampeni iyi, wakayowoyanga mazgu ghakwimikana na ŵanthu ŵa ku China, kweni pamasinda wakachepeska mazgu ghake. Pa mavoti agho ghakawoneka, wakapokera mavoti pafupifupi 43% pa mavoti 36% gha Banda, ndipo Chief Justice Ernest Sakala wakapharazga kuti watonda pa mavoti agha mu maora ghakwambilira pa 23 September. Pa zuŵa ili, wakalapa.<ref>{{cite web |title=Zambia's Sata sworn in as new president |url=https://af.reuters.com/article/metalsNews/idAFL5E7KN2JB20110923 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120725211134/http://af.reuters.com/article/metalsNews/idAFL5E7KN2JB20110923 |archive-date=2012-07-25}}</ref> Ŵanthu ŵakatenge watonda cifukwa ca kuvota kwa ŵanthu ŵa mu tawuni iyi. Nangauli wakayowoya mwakuzika, kweni vinthu vikaŵa makora yayi ku Zambia chifukwa cha kutonda kwake.
=== Ndondomeko ===
Pa Seputembala 8, 2008, Sata wakayowoya kuti wavikilirenge ndalama za ku China usange wasankhika, ndipo wakaleka kutinkha ndalama za ku China izo wakayowoyapo pa nyengo ya kampeni ya 2006 ya ku mavoti.
Pa nyengo ya kampeni ya 2006 iyo wakaphalirika kuti wakayowoyapo vya pulezidenti wa Zimbabwe Robert Mugabe kuti "Mugabe wandachitepo kanthu kaheni. Awo ŵakumuwona kuti ni muheni ni ŵamazaza ŵa caru, ŵeneawo ŵakughanaghana kuti ni munthu muheni".
Mu 2008, wakayowoya kuti walekeskenge ŵamalonda ŵa ku vyaru vinyake para ŵakana kupulikira ulongozgi wake wakuti ŵapeleke viŵelengero vya 25% vya makampani ghawo ku ŵanthu ŵa ku Zambia.
Pa nyengo iyo wakapika mazaza gha purezidenti wa Zambia, Sata wakasimikizgira ŵamalonda ŵakufumila ku vyaru vinyake kuti mbakukondwa mu chalo chake, icho ni chalo cikuru chomene mu Africa cakupanga mkuwa, kweni wakati ŵakwenera kunozga vinthu ku ŵantchito ŵawo ŵa ku Zambia.<ref>[https://web.archive.org/web/20120522143846/http://blogs.voanews.com/breaking-news/2011/09/23/zambia-swears-in-opposition-leader-as-new-president-5/ "Zambia Swears in Opposition Leader as New President"], VOA News, 25 September 2011.</ref>
== Ulwari na nyifwa ==
{{main|Death and state funeral of Michael Sata}}
Mu 2014, ŵanthu ŵakamba kufipa mtima chomene na umoyo wa Sata ndipo ŵanyake ŵakayowoya kuti waleka nadi kuwusa boma chifukwa cha ulwari wake. Kweni boma likakana fundo iyi. Wakaleka kuwonekera pa wumba, ico cikaŵa cambura kuzirwa kwa pulezidenti uyu. Ŵanthu awo ŵakamuwonanga ŵakaghanaghananga kuti wakawonekanga makora yayi apo wakajuranga Nyumba ya Ufumu pa Seputembala 19, ndipo mu mwezi wakulondezgapo wakawonekeraso yayi pa wumba. Mulongozgi wa MMD Nevers Mumba wakati boma likuteta pa vya umoyo wa Sata. Wakasoŵaso kuyowoya pa ungano wa ungano wa United Nations General Assembly wa cigaŵa ca 69 cifukwa ca mphindano izo zikayowoyeka kuti wakalwara mu hotelo yinyake mu msumba wa New York.
Pa Okutobala 19, wakafumamo mu charu ichi kuti wakawone umo waliri, ndipo wakasiyira Edgar Lungu, Minisita wa vya Vyankhondo, kuti ndiyo walongozgenge charu ichi.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-africa-29692576 "Zambian President Michael Sata goes for medical check-up"], BBC News, 20 October 2014.</ref><ref name="Ails">[http://www.africa-confidential.com/article-preview/id/5814/Party_rivalries_grow_as_Sata_ails "Party rivalries grow as Sata ails"], ''Africa Confidential'', volume 55, number 21, 24 October 2014.</ref> Pakughanaghanira umo vinthu vikaŵira, kusazgapo kuti ulendo uwu ukacitika mwamabuci, umo Sata wakawonekera yayi pa wumba, kweniso kuti zuŵa lakwamba la 50 la wanangwa wa Zambia likaŵa pafupi kukwana, ŵanandi ŵakagomezga kuti Sata wakalwara comene.
Sata wakafwa pa 28 Okutobala mu London.<ref>{{cite web |author=Clement Malambo |date=29 October 2014 |title=President Michael Sata Has Died |url=http://zambiareports.com/2014/10/29/president-michael-sata-died/ |publisher=Zambia Reports}}</ref><ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-29813612 "Zambian President Michael Sata dies in London"], BBC News – Africa, 29 October 2014.</ref> Wakalwaranga nthenda yinyake iyo yikumanyikwa yayi. Mulara wa boma Roland Msiska wakayowoya kuti wakafwa usiku. Nga ni umo mukumanyira, pulezidenti wakapokera wovwiri wa munkhwala ku London. Mulara wa boma wakafwa pa Okutobala 28. Tikudandawura comene na nyifwa ya Pulezidenti Sata. Ŵanthu wose ŵazamupokera ulongozgi pa nkhani ya kusungika". Apo wakafwira pa 23:00 mu King Edward VII Hospital, muwoli wake, [[Christine Kaseba]], mwana wake Mulenga, na ŵabali ŵanyake ŵakaŵa nayo panyengo iyi. Iyo ni purezidenti waciŵiri wa Zambia uyo wafwa pa udindo wake, pamanyuma pa nyifwa ya Levy Mwanawasa vyaka vinkhondi na cimoza kumasinda mu 2008. Mubali Guy Scott, uyo wakaŵa wachiŵiri kwa pulezidenti, ndiyo wakaŵa mulongozgi wakudumura m'paka pa nyengo ya mavoti. W. de Klerk mu caru ca Apartheid ku South Africa.
=== Ivyo Ŵanthu Ŵakuyowoya ===
==== Vinthu vya mu charu ====
Rupiah Banda, uyo wakaŵako pambere Sata wandaŵepo, wakati: "Sata wakaŵa waka muteŵeti wa boma yayi. Wakaŵa munthu wakutemwa kuphalizgana, wakugomezgeka, ndiposo wakughanaghana makora. Kweniso wakaŵa mwana wane wacitemwa, mfumu wane, dada wane, ndiposo mubwezi wane, nangauli tikaŵa na masuzgo ghanandi. Kweni chakuzirwa comene nchakuti Michael Sata wakaŵa wa ku Zambia, mu thupi, mzimu, na maghanoghano. Tili kujumphapo kale mu suzgo ili, ndipo tili kujumpha cifukwa cakuti tili ŵakukolerana. Mphanyi iyi yaŵa nyengo yakuti tileke maghanoghano agho ghakutipatura, na kuzomera ŵanthu na kuzirwa uko kukutikolerana nga ni caru ndiposo uko kukutipanga ŵanthu".
Mark Chona, uyo wakaŵa movwiri wapadera wa Kenneth Kaunda, pulezidenti wakwamba wa Zambia, wakati: "Tili na citima comene cifukwa wakaŵa pulezidenti na mulongozgi uyo wakalimbikiranga nchito. Wakaŵa wakunweka comene na cilicose ico wakakhumbanga kucita".
==== Charu chose ====
Boma la South Africa (ilo Mulara wa boma Scott wakaŵa kuti walichitira nkhaza pakumuchema kuti "wakulopwa") likayowoyapo kuti: "Purezidenti Sata wali mu gulu la ŵalongozgi awo ŵakafuma ku Zambia mu nyengo ya ukoloni ndipo wakalutilira kulimbana na ukoloni. Nyifwa yake yikukumbuska ŵanthu ŵa ku South Africa za kujipeleka kwa Zambia ndiposo mulimo wake wa kuwusa caru ca Africa".
Pulezidenti wa ku [[Kenya]], Uhuru Kenyatta, wakati Sata ni "mwana wakuzirwa comene wa ku Africa".
Philip Hammond, mulembi wa vyaru vinyake wa Britain, uyo kale wakaŵa muwusi wa Zambia, wakati: "[Sata] wakaŵa na udindo ukuru comene mu caru cake kwa vilimika 30...ndipo paumaliro wakaŵa pulezidenti".<ref name="guard">{{Cite web |date=29 October 2014 |title=Guy Scott takes interim role after Zambian president Sata's death |url=https://www.theguardian.com/world/2014/oct/29/scott-president-interim-zambia-sata-death}}</ref>
== Ukaboni ==
{{reflist}}
== Vigaŵa vya kuwalo ==
* [https://web.archive.org/web/20050619081520/http://www.statehouse.gov.zm/ Presidency of Zambia (State House)] Official Website
* [https://web.archive.org/web/20061019171324/http://www.pf.com.zm/ Patriotic Front website]
* [http://www.statehouse.gov.zm/images/stories/zambia%20chenda-%20sata%20from%20uk.jpg Photo of Sata]{{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}
* [http://www.dailymaverick.co.za/article/2011-10-31-zambian-president-our-wildlife-is-fair-game/#.UwENTPmSwhU]
* [https://www.independent.co.uk/news/people/michael-sata-toughtalking-politician-who-rose-through-the-ranks-to-become-the-fifth-president-of-the-independent-zambia-9826863.html Obituary] in [[The Independent]] by [[Marcus Williamson]]
* [https://web.archive.org/web/20180317035619/http://www.sattakeng.com/2018/02/satta-king-sattaking-delhi-satta.html Sattaking]
{{s-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[Rupiah Banda]]}}
{{s-ttl|title=[[List of Presidents of Zambia|President of Zambia]]|years=2011–2014}}
{{s-aft|after=[[Guy Scott]]<br />{{small|Acting}}}}
{{s-end}}
{{ZambianPresidents}}
{{2001 presidential candidates, Zambia}}
{{2006 presidential candidates, Zambia}}
{{2008 presidential candidates, Zambia}}
{{2011 presidential candidates, Zambia}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Sata, Michael}}
[[Category:1937 births]]
[[Category:2014 deaths]]
[[Category:Members of the National Assembly of Zambia]]
[[Category:Movement for Multi-Party Democracy politicians]]
[[Category:Patriotic Front (Zambia) politicians]]
[[Category:People from Mpika District]]
[[Category:Presidents of Zambia]]
[[Category:United National Independence Party politicians]]
[[Category:Zambian trade unionists]]
[[Category:Local government ministers of Zambia]]
[[Category:Labour and Social Security ministers of Zambia]]
[[Category:Health ministers of Zambia]]
c114ufzrrhdy9m861itn08cgc30gj0a
User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi
3
47402
119631
119255
2026-08-21T01:50:32Z
~2026-45617-66
12067
/* Translation request 21 August 2026 */ new section
119631
wikitext
text/x-wiki
{{Archives}}
== Translation request 21 August 2026 ==
Hello viyowoyero-vya-Malawi,
Can you please translate the page [[:en:Confine]] and [[:en:Poggio Chiesanuova]] into tumbuka? I look forward to the translation.
[[Special:Contributions/~2026-45617-66|~2026-45617-66]] ([[User talk:~2026-45617-66|pakuchezgela]]) 01:50, 21 Ogasiti 2026 (UTC)
98p1xjilkyemjtjz3kq6fqu5x38vf3t
119632
119631
2026-08-21T02:13:34Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
/* Translation request 21 August 2026 */ Zgolo
119632
wikitext
text/x-wiki
{{Archives}}
== Translation request 21 August 2026 ==
Hello viyowoyero-vya-Malawi,
Can you please translate the page [[:en:Confine]] and [[:en:Poggio Chiesanuova]] into tumbuka? I look forward to the translation.
[[Special:Contributions/~2026-45617-66|~2026-45617-66]] ([[User talk:~2026-45617-66|pakuchezgela]]) 01:50, 21 Ogasiti 2026 (UTC)
:Hi @[[User:~2026-45617-66|~2026-45617-66]], I will do the translations later. Yewo chomene. '''''[[User:Viyowoyero-vya-Malaŵi|Viyowoyero-vya-Malaŵi]]'''''[[User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi|'''<span style='color: #00008b;background-color: #FFFFFF;'><sub>★</sub><sup>★</sup><sub>★</sub></span>''']] 02:13, 21 Ogasiti 2026 (UTC)
h3k025pmdxmvvvdqwgqk0q3j6v2wf35
Template:Chikaya chikulu 2
10
48372
119652
118494
2026-08-21T11:10:32Z
Tumbuka Arch
6863
119652
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Main Page/minerva.css" />__NOTOC__ __NOEDITSECTION__
<!--
-----------"Mwapokeleleka ku Wikipediya" na unandi wa nkhani---------->
{| style="width:100%; margin-bottom:2px; color:#000000"
| class="globegris" style="overflow:hidden; background-repeat:no-repeat; background-position:-40px -15px; width:100%; border:1.5px solid #ADF7F0; vertical-align:top;" |
<div style="float:left; width:0em; height:0em; margin: 0em 0em 0em 0em; vertical-align:middle;">[[File:Wikipedia-logo-v2-200px-transparent.png|200px|link=]]</div>
{| style="width:100%; margin-bottom:2px; vertical-align:top; font-size:95%; background:transparent;"
|-
| style="height:4em; vertical-align:top; padding-left:0px" |<div title="GANIZO?!" style="font-size:200%; font-family: Noto Naskh Arabic; vertical-align: top;"><div class="center">Mwapokeleleka pa
[[Wikipediya]] ya [[Chitumbuka]]</div></div>
<div style="margin-left:0px"><div class="center">[[Nkhokwe ya ulele]] iyo [[Wikipedia:Kalembelo ka nkhani|waliyose wangasazgapo ivyo wakumanya]].
<br>
|style="width:52%"|<div class="center">'''Mindandanda: ''' [[Special:AllPages/1|1]] [[Special:AllPages/2|2]] [[Special:AllPages/3|3]] [[Special:AllPages/4|4]] [[Special:AllPages/5|5]] [[Special:AllPages/6|6]] [[Special:AllPages/7|7]] [[Special:AllPages/8|8]] [[Special:AllPages/9|9]] [[Special:AllPages/A|A]] [[Special:AllPages/B|B]] [[Special:AllPages/C|C]] [[Special:AllPages/D|D]]<br> [[Special:AllPages/E|E]] [[Special:AllPages/|F]] [[Special:AllPages/G|G]] [[Special:AllPages/H|H]] [[Special:AllPages/I|I]] [[Special:AllPages/J|J]] [[Special:AllPages/K|K]] [[Special:AllPages/L|L]] [[Special:AllPages/M|M]] [[Special:AllPages/N|N]] [[Special:AllPages/O|O]] [[Special:AllPages/P|P]] [[Special:AllPages/Q|Q]] [[Special:AllPages/R|R]] [[Special:AllPages/S|S]] [[Special:AllPages/T|T]] [[Special:AllPages/U|U]] [[Special:AllPages/V|V]] [[Special:AllPages/W|W]] [[Special:AllPages/X|X]] [[Special:AllPages/Y|Y]] [[Special:AllPages/Z|Z]]<br />
[https://tum.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Jani_likulu&mobileaction=toggle_view_mobile <u>Mobile View</u>] | [https://tum.wikipedia.org/w/index.php?title=Jani_likulu&mobileaction=toggle_view_desktop <u>Desktop View</u>] <br>
Pa sono tina vyakulemba <div id="articlecount">'''[[Special:Statistics|'''<big>{{NUMBEROFARTICLES}}</big>''']]'''
</div>
<div id="articlecount"><ul><li>Tina ŵalembi ŵakukwana '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFACTIVEUSERS}}]]'''
</div>
Ma admin ghalipo '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFADMINS}}]]'''
|-
|Colspan="2" style="text-align:center;"|
<div style="font-size:100%;">
Vyakulemba:
[[Malaŵi|Malaŵi]]{{,}}
[[Zambia|Zambia]]{{,}}
[[:Portal:Tanzania|Tanzania]]{{,}}
[[:Portal:Rumphi|Rumphi]]{{,}}
[[:Portal:Lundazi|Lundazi]]{{,}}
[[:Portal:Chasefu|Chasefu]]{{,}}
[[:Portal:Chasefu|Chasefu]]{{,}}
[[:Portal:Mzimba|Mzimba]]{{,}}
[[:Portal:Mzalangwe|Mzalangwe]]{{,}}
[[:Portal:Mzuzu|Mzuzu]]{{,}}
[[:Portal:Ekwendeni|Ekwendeni]]
</div>
<div style="font-size:95%;">
–– [[:Portal:Sayansi|Sayansi]]{{,}}
[[:Portal:Umoyo|Umoyo]]{{,}}
[[Edesi (AIDS)|AIDS]]{{,}}
[[Lilombo la Fumu Yesu|Lulombo]]{{,}}
[[Covid-19|Covid-19]]{{,}}
[[:Bakili Muluzi|Muluzi]]{{,}}
[[:Hastings Kamuzu Banda|Kamuzu]]{{,}}
[[:Chakufwa Chihana|Chihana]]{{,}}
[[Chiuta|Chiuta]] ––
</div>
</div>
<!-- Inputbox create a page -->
<div class="mpbox" style="margin-top: .3em; background-color: #f0f0f0; padding: .25em;">
<inputbox>
type=create
width=45
break=no
buttonlabel=Pangani nkhani yasono
</inputbox>
</div>
|}
|}
<!----------Mzele pasi pa jani likulu---------->
{|id="mp-strapline" style="width:100%; background:none; margin:-.8em 0 -.7em 0;"
|style="font-size:95%; padding:10px 0; margin:0px; text-align:left; white-space:nowrap; color:#000;"|
|style="font-size:95%; padding:10px 0; margin:0px; text-align: right; white-space:nowrap; color:#000;"|[[incubator:Wt/tum/Jani_likulu|Tumbuka Wiktionary]]
|}
<div id="mp-banner">
</div><!--
-------------------------Nkhani ya mwahuno na kasi mukumanya------------------------>
{|id="mp-upper" style="margin:0px 0px 0px 0px; background:none;"
|class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid #cef2e0; background:#f5fffa; vertical-align:top; color:#000;"|
{|id="mp-left" width="100%" cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#f5fffa;"
! <h2 id="mp-tfa-h2" style="margin:0; background:#cef2e0; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3bfb1; text-align:justify; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Nkhani ya mwahuno</h2>
|-
|style="color:#000;"| <div id="mp-tfa">{{Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}
</div>
|-
! <h2 id="mp-dyk-h2" style="margin:0; background:#cef2e0; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3bfb1; text-align:justify; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Kasi mukumanya?</h2>
|-
|style="color:#000;"| <div id="mp-dyk">{{Wikipedia:Kasi mukumanya mu ChiTumbuka?/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}<div align="justify">
<div align = "right"> </div></div>
|}
|style="border:1px solid transparent"|<!--
--------------------------------Mu nkhani, na pa siku ili------------------------------->
| class="MainPageBG" style="width:50%; border:1px solid #cedff2; background:#f5faff; vertical-align:top;"|
{|id="mp-right" width="100%" cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#f5faff;"
! <h2 id="mp-itn-h2" style="margin:0; background:#cedff2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3b0bf; text-align:justify; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Pa dazi ili</h2>
|-
|style="color:#000;"| <div id="mp-itn">{{Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}<br>
<div align="right"> '''''' </div></div>
|-
! <h2 id="mp-otd-h2" style="margin:0; background:#cedff2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3b0bf; text-align:justify; color:#000; padding:0.2em 0.4em;">Mbili ya vyakuchitika</h2>
|-
|style="color:#000;"| <div id="mp-otd">{{Wikipedia:Mndandanda wa nyengo za vyakuchitika/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}
</div>
|}
|}<!--
------------------------------Vyaru------------------------------->
{| id="mp-tfp" style="margin:4px 0px 0px 0px; width:100%; background:none;"
|class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #ddcef2; background:#faf5ff; vertical-align:top; color:#000;"|
{| cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#f5fffb; color:#000; width:100%"
! <h2 id="mp-tfp-h2" style="margin:0; background:#B0E0E6; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #afa3bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em">Vyaru vyamu Afilika</h2>
|-
|style="color:#000;"| {{Wikipedia:Vyaru vyamu Afilika/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}
|}
|}<!--
------------------------------Vyakulemba viphya------------------------------->
{| id="mp-tfp" style="margin:4px 0px 0px 0px; width:100%; background:none;"
|class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #ddcef2; background:#faf5ff; vertical-align:top; color:#000;"|
{| cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#f5fffb; color:#000; width:100%"
! <h2 id="mp-tfp-h2" style="margin:0; background:#B0E0E6; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #afa3bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em">Vyakulemba viphya (Articles most needed)</h2>
|-
|style="color:#000;"| {{Wikipedia:Vyakulemba viphya/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}
|}
|}<!--
------------------------------Chithuzi cha mwahuno------------------------------->
{| id="mp-tfp" style="margin:4px 0px 0px 0px; width:100%; background:none;"
|class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #ddcef2; background:#faf5ff; vertical-align:top; color:#000;"|
{| cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#faf5ff; color:#000; width:100%"
! <h2 id="mp-tfp-h2" style="margin:0; background:#ddcef2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #afa3bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em">Chithuzi cha mwahuno (Muzaoneposo machelo)</h2>
|-
|style="color:#000;"| {{Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/{{CURRENTMONTHNAME}}/{{CURRENTDAY}}}}
|}
|}<!--
------------------------------Wikipediya zinyake------------------------------->
{| id="mp-tfp" style="margin:4px 0px 0px 0px; width:100%; background:none;"
|class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #ddcef2; background:#faf5ff; vertical-align:top; color:#000;"|
{| cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background:#faf5ff; color:#000; width:100%"
! <h2 id="mp-tfp-h2" style="margin:0; background:#FFCC99; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #afa3bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em">Wikipediya zinyake zamu Afilika</h2>
|-
|style="color:#000;"| {{Wikipedia:Wikipediya zinyake zamu Afilika}}
{{purgepage}}
|}
|}
djdhczvef1m75mg1y6yvb09vdjmzu1t
Visola vya mlongozgi vyamu 2026 ku Zambia
0
48571
119630
119281
2026-08-20T14:17:30Z
CommonsDelinker
72
Removing [[:c:File:Brian_Mundibile.png|Brian_Mundibile.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Wdwd|Wdwd]] because: [[:c:COM:NETCOPYRIGHT|Copyright violation]], no indication of a [[:c:COM:L|free license]] on the source site ([[:c:COM:CSD#F1|
119630
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|none}}
{{Use dmy dates|date=August 2026}}
{{current election}}
{{Infobox election
| country = Zambia
| election_date = 13 August 2026
| previous_election = Visola vikulu vya Zambia vya 2021
| previous_year = 2021
| next_year =
| module = {{Infobox election
| embed = yes
| election_name = Visola vya mlongozgi wa charu
| ongoing = yes
| type = presidential
| image_size = 130x130px
| image1 = Hakainde Hichilema in Japan on February 6, 2025 (cropped).jpg
| candidate1 = [[Hakainde Hichilema]]
| party1 = United Party for National Development
| alliance1 = [[UPND Alliance]]
| popular_vote1 =
| running_mate1 = [[Mutale Nalumango]]
| percentage1 =
| image2 =
| candidate2 = [[Brian Mundubile]]
| party2 = National Reconciliation Party for Unity and Prosperity
| alliance2 = [[Tonse Alliance]]
| alliance2_name = no
| running_mate2 = [[Makebi Zulu]]
| image3 = Välisminister_Sven_Mikser_ja_Sambia_välisminister_Harry_Kalaba_(31719036133).jpg
| candidate3 = [[Harry Kalaba]]
| party3 = Citizens First
| alliance3 = Orange Alliance
| alliance3_name = no
| running_mate3 = [[Moses Mawere]]
| before_election = [[Hakainde Hichilema]]
| before_party = United Party for National Development
| title = [[Mlongozgi wa Zambia|Mlongozgi]]
| module = {{Infobox legislative election
| embed = yes
| election_name = Visola vya ŵimilili
| seats_for_election = Mipando yose 280 ya [[National Assembly of Zambia|Nyumba ya Malango ya Zambia]]
| majority_seats = 141
| seats_title = Visola vyakumalizga
| ongoing = yes
| leader1 = [[Hakainde Hichilema]]
| party1 = United Party for National Development
| last_election1 = 82
| current_seats1 = 82
| percentage1 =
| leader2 = [[Given Lubinda]] (acting)
| party2 = Patriotic Front (Zambia)
| last_election2 = 60
| current_seats2 = 60
| percentage2 =
| leader3 = [[Highvie Hamududu]]
| party3 = Party of National Unity and Progress
| last_election3 = 1
| current_seats3 = 1
| percentage3 =
| leader4 = –
| party4 = Independents
| last_election4 = 13
| current_seats4 = 13
| percentage4 =
| title = [[Speaker of the National Assembly of Zambia|Mulongozgi wa Nyumba ya Malango]]
| before_election = [[Nelly Mutti]]
| before_party =
| after_election =
| after_party =
| map_image = {{Switcher
| [[File:2026 Zambia Presidential Election Results by Constituency.svg|300px]]
| Ivyo mlongozgi wasola mu constituency yiliyose ya Nyumba ya Malango
| [[File:2026 Zambian National Assembly election results by constituency.svg|277px]]
| Ivyo ŵimilili ŵasola mu constituency yiliyose ya Nyumba ya Malango
}}
}}}}}}{{Politics of Zambia}}
Visola vikulu vikachitika mu [[Zambia]] pa 13 Ogasiti 2026 kuti ŵanthu ŵasole mlongozgi wa charu, ŵimilili ŵa Nyumba ya Malango, ŵalongozgi ŵa maboma gha pasi na ŵalongozgi ŵa makhonsolo.
==Ndondomeko ya visola==
[[Mlongozgi wa Zambia|Mlongozgi]] wakusoleka kwizira mu [[Ndondomeko ya visola vya ma round ghaŵiri]].
Kufuma pa kusintha kwa malango gha charu mu 2025, ndondomeko ya kusolera ŵimilili ŵa [[Nyumba ya Malango ya Zambia]] yikasinthika. Pambere apa, ŵimilili 156 ŵakasolekanga kwizira mu ndondomeko yakuti uyo wasanga mavoti ghanandi mu constituency yimoza ndiyo wakusola, apo ŵimilili 8 ŵakasankhikanga na mlongozgi ndipo ŵanyake ŵatatu ŵakaŵanga ŵimilili chifukwa cha maudindo ghawo: wachiŵiri wa mlongozgi, mulongozgi wa Nyumba ya Malango na wachiŵiri wa mulongozgi wakusoleka kufuma kuwaro kwa Nyumba ya Malango. Kusintha kwa 2025 kukiziska ndondomeko ya [[mixed-member majoritarian representation|ŵimilili ŵakupambanapambana]], umo ŵimilili 226 ŵakusoleka kwizira mu constituency zimoza-zimoza, ŵimilili 40 ŵakusoleka kwizira mu mavoti gha chiŵelengero kuyana na mavoti gha mlongozgi, kusazgapo mipando 20 ya ŵanakazi, 15 ya ŵawukirano na 5 ya ŵanthu ŵakupunduka, kweniso ŵimilili ŵakufika pa 11 ŵakusankhika na mlongozgi. Wachiŵiri wa mlongozgi, mulongozgi wa Nyumba ya Malango na ŵachiŵiri ŵakwamba na ŵachiŵiri ŵa mulongozgi ŵakusazgikaso mu ndondomeko iyi.
Nyengo yakuchepera yakuti munthu wambe kuvota ni vyaka 18, apo munthu wakwendera pa visola vya Nyumba ya Malango wakwenera kuŵa na vyaka vyakujumpha 21.
==Ŵakwimilira pa visola vya mlongozgi==
Mlongozgi uyo wali pa mpando [[Hakainde Hichilema]] wakapokera chovwiro kufuma ku ŵanthu ŵanyake ŵa [[UPND Alliance]], kusazgapo [[Highvie Hamududu]], mulongozgi wa [[Party of National Unity and Progress]], [[Nevers Mumba]], mulongozgi wa [[Movement for Multi-Party Democracy]], [[Leslie Chikuse]], mulongozgi wa Republican Progressive Party, [[Ezra Ngulube]], mulongozgi wa [[National Restoration Party (Zambia)|National Restoration Party]], [[Charles Milupi]], mulongozgi wa alliance iyi, na [[Felix Mutati]], mulongozgi wa Movement for Democratic Change.
Chipani chakale chakulamulira, [[Patriotic Front (Zambia)|Patriotic Front]], pamoza na vyipani vinyake vya chipani chakususkana, vikapanga [[Tonse Alliance]] mu Novembala 2024 na chilato chakuti vifumiske UPND pa mazaza mu visola vya 2026. Mlongozgi wakale [[Edgar Lungu]] wakapharazgika kuti ndiyo wakaŵa mulongozgi na mwimiliri wa alliance iyi, kweni pa 10 Disembala 2024 khoti likati wangakhozgeka yayi kwimilira pa visola vya 2026, ndipo wakafwa mu 2025. Pa 28 Janyuwale 2026, Memba wa Nyumba ya Malango [[Brian Mundubile]] wakasoleka kuŵa mwimiliri wa alliance iyi, ndipo mu Meyi 2026 vikazomerezgeka kuti National Reconciliation Party for Unity and Prosperity (NRPUP) ndiyo yikaŵa chipani icho alliance iyi yikagwiliskirenge ntchito pa visola.
[[Harry Kalaba]] wa Citizens First wakwimira chipani chake nga ni mwimiliri wa CF Orange Alliance ndipo wakachovwirika na ŵanthu ŵa alliance iyi, kusazgapo [[Saboi Imboela]], pulezidenti wa [[National Democratic Congress (Zambia)|National Democratic Congress]]. [[Fred M'membe]] wakwimira [[Socialist Party (Zambia)|Socialist Party]].
[[Given Katuta Mwelwa]], uyo wakaŵa Memba wa Nyumba ya Malango wa [[Chiengi (constituency)|constituency ya Chiengi]] kwa vyaka 10 kufuma mu 2016, wakapharazga mu 2025 kuti wimilire yekha pa visola vya mlongozgi vya 2026.
==Kafukufuku wa maghanoghano gha ŵanthu==
Kafukufuku wa maghanoghano gha ŵanthu uyo ukachitika na ŵakufufuza ŵalongozgeka na munthu wakusambira vya ŵanthu ku University of Zambia ukalongora kuti Hichilema wakaŵa panthazi na 60% ya mavoti, apo ŵakususkana pamoza ŵakaŵa na 35%. Pakuyaniska Hichilema na ŵakwimilira ŵakususkana payekhapayekha, chovwiro chake chikaŵa pakati pa 58% na 63%.
==Ukaboni==
{{reflist}}
{{Zambian elections}}
[[Category:2026 visola vyamu Afilika|Zambia]]
[[Category:2026 ku Zambia|Visola vya mlongozgi]]
558njsoqoing03e3ru64osrgvkn2thd
Wikipedia:Nkhani za mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/21
4
48594
119651
119372
2026-08-21T11:09:37Z
Tumbuka Arch
6863
119651
wikitext
text/x-wiki
* Ku South Korea, ŵanthu 40 ŵali kufwa ndipo ŵanyake 6 ŵakusoŵa chifukwa cha kusefukila kwa maji.[[2023 Kusefukila kwa maji ku South Korea|vinandi...]]
* Ku United States, ŵantchito ŵa SAG-AFTRA ŵakamba kugwira nchito, ndipo ŵakakolerana na ŵalembi ŵa Writers Guild of America nakunyanyala kwa kulongolela.[[2023 SAG-AFTRA strike|vinandi...]]
[[File:South Korean flooding picture one.png|thumb|150px|Kusefukila kwa maji ku Korea]]
* [[Milan Kundera]], uyo wakaŵa mulembi wa ku [[Czech]] na [[France]], wali kufwa na vilimika 94.
* Mu Netherlands, boma la boma likamara ndipo nduna yikuru Mark Rutte yikapharazga kuti yikukhumba kufumamo.
<noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
epzpgkf8d11sga6t2smcwio8dfykf36
Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/30
4
48641
119643
119569
2026-08-21T06:11:55Z
~2026-45567-46
12069
119643
wikitext
text/x-wiki
{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0"
|{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Anas platyrhynchos male female quadrat.jpg|400px|Mallard]]
<br>
<br>
|[[Mallard]] (''Anas platyrhynchos''), uyo wakuchemekaso kuti ''wild duck'', ni bakha wa mu maji uyo wakusangika mu [[Americas]], [[Eurasia]] na [[North Africa]]. Wakunjizgikaso ku [[New Zealand]], [[Australia]], [[Amelika wa Kummwela]] na vigaŵa vinyake vya ku [[South America]]. Wakukhala ku nyanja, visimi, mlonga na malo ghanyake gha maji agho ghali na vyakumera vinandi. Ŵanalume ŵali na mutu wa mtundu wa buluu wakuwala, khosi lifipa na mulomo wachikasu, apo ŵanakazi ŵali na minthontho ya bulauni iyo yikuŵawovwira kubisama para ŵakukhwira mazira. Wose ŵali na mapapindo gha mtundu wa buluu panji violeti agho ghakuwoneka makora para ŵakuwuluka. Bakha uyu wakurya vyakumera vya mu maji, mphapu, tunthukachoko, tizombe na viŵeto vinyake vya mu maji. Mwanakazi wakubaba mazira 8 mpaka 13, ndipo ŵana ŵake ŵakumanya kwenda na kusambira nyengo yichoko waka kufuma pakubabikira. Mallard ndiyo ni sekuru wa mitundu yinandi ya mabakha gha pa nyumba agho ghakuliskika na ŵanthu pa charu chose.
<br>
Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/16|Mauritius]] — [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/15|Eswatini]] — [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/14|Zambia]]
|}
<noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|17]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
8jbmov4y0yrarfjwekdbtn9bdx2jimv
119644
119643
2026-08-21T06:13:06Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Undid revision [[Special:Diff/119643|119643]] by [[Special:Contributions/~2026-45567-46|~2026-45567-46]] ([[User talk:~2026-45567-46|talk]])
119644
wikitext
text/x-wiki
{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0"
|{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Anas platyrhynchos male female quadrat.jpg|400px|Mallard]]
<br>
<br>
|[[Mallard]] (''Anas platyrhynchos''), uyo wakuchemekaso kuti ''wild duck'', ni bakha wa mu maji uyo wakusangika mu [[Americas]], [[Eurasia]] na [[North Africa]]. Wakunjizgikaso ku [[New Zealand]], [[Australia]], [[South Africa]] na vigaŵa vinyake vya ku [[South America]]. Wakukhala ku nyanja, visimi, mlonga na malo ghanyake gha maji agho ghali na vyakumera vinandi. Ŵanalume ŵali na mutu wa mtundu wa buluu wakuwala, khosi lifipa na mulomo wachikasu, apo ŵanakazi ŵali na minthontho ya bulauni iyo yikuŵawovwira kubisama para ŵakukhwira mazira. Wose ŵali na mapapindo gha mtundu wa buluu panji violeti agho ghakuwoneka makora para ŵakuwuluka. Bakha uyu wakurya vyakumera vya mu maji, mphapu, tunthukachoko, tizombe na viŵeto vinyake vya mu maji. Mwanakazi wakubaba mazira 8 mpaka 13, ndipo ŵana ŵake ŵakumanya kwenda na kusambira nyengo yichoko waka kufuma pakubabikira. Mallard ndiyo ni sekuru wa mitundu yinandi ya mabakha gha pa nyumba agho ghakuliskika na ŵanthu pa charu chose.
<br>
Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/16|Mauritius]] — [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/15|Eswatini]] — [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/14|Zambia]]
|}
<noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|17]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
71ms5txfeti386xisjuqsof9tivx6pf
119645
119644
2026-08-21T06:13:17Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
119645
wikitext
text/x-wiki
{| style="text-align:{{#ifexpr:250 >= 400|center|left}}; background-color:transparent; {{#ifexpr:250 >= 400|padding:0.9em|}}" cellspacing="0" cellpadding="0"
|{{#ifexpr:250 < 400|style="padding-right:0.9em;"|}}|[[File:Anas platyrhynchos male female quadrat.jpg|400px|Mallard]]
<br>
<br>
|[[Mallard]] (''Anas platyrhynchos''), uyo wakuchemekaso kuti ''wild duck'', ni bakha wa mu maji uyo wakusangika mu [[Americas]], [[Eurasia]] na [[North Africa]]. Wakunjizgikaso ku [[New Zealand]], [[Australia]], [[South Africa]] na vigaŵa vinyake vya ku [[Amelika wa Kummwela]]. Wakukhala ku nyanja, visimi, mlonga na malo ghanyake gha maji agho ghali na vyakumera vinandi. Ŵanalume ŵali na mutu wa mtundu wa buluu wakuwala, khosi lifipa na mulomo wachikasu, apo ŵanakazi ŵali na minthontho ya bulauni iyo yikuŵawovwira kubisama para ŵakukhwira mazira. Wose ŵali na mapapindo gha mtundu wa buluu panji violeti agho ghakuwoneka makora para ŵakuwuluka. Bakha uyu wakurya vyakumera vya mu maji, mphapu, tunthukachoko, tizombe na viŵeto vinyake vya mu maji. Mwanakazi wakubaba mazira 8 mpaka 13, ndipo ŵana ŵake ŵakumanya kwenda na kusambira nyengo yichoko waka kufuma pakubabikira. Mallard ndiyo ni sekuru wa mitundu yinandi ya mabakha gha pa nyumba agho ghakuliskika na ŵanthu pa charu chose.
<br>
Vithuzi vyakumasinda ivyo vilikuonekapo: [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/16|Mauritius]] — [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/15|Eswatini]] — [[Wikipedia:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/14|Zambia]]
|}
<noinclude>[[Category:Chithuzi cha mwahuno mu ChiTumbuka mu mwezi wa Ogasiti|17]]</noinclude>
<noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
45g33jcy8zkj7590n2nzrq1e3l7tux5
ChiIban
0
48655
119628
2026-08-20T12:58:36Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Infobox language|name=ChiIban|nativename=''Jaku Iban''|states=[[Malaysia]], [[Indonesia]], [[Brunei]]|region=[[Borneo]]|speakers=2,450,000|date=2019 census|ref=<ref>https://www.ethnologue.com/18/language/iba/</ref>|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Malayic languages|Malayic]]|fam4=[[Ibanic languages|Ibanic]]|script=[[Latin script|Latin]], [[Dunging script|Dunging]]|iso3=iba|glotto=iban1264}} '''{{PAGENAME}}''' ntchi..."
119628
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox language|name=ChiIban|nativename=''Jaku Iban''|states=[[Malaysia]], [[Indonesia]], [[Brunei]]|region=[[Borneo]]|speakers=2,450,000|date=2019 census|ref=<ref>https://www.ethnologue.com/18/language/iba/</ref>|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Malayic languages|Malayic]]|fam4=[[Ibanic languages|Ibanic]]|script=[[Latin script|Latin]], [[Dunging script|Dunging]]|iso3=iba|glotto=iban1264}}
'''{{PAGENAME}}''' ntchiyowoyero icho chikuyowoyeka ku [[Borneo]], nkhoska chinyake cha ku [[Asia]].
==Vilembo vifupi==
{{reflist}}
{{InterWiki|code=iba}}
[[Category:Languages of Malaysia]]
[[Category:Languages of Brunei]]
[[Category:Languages of Indonesia]]
[[Category:Borneo]]
9bdyhp7768e3hp0thxjxcz9gag05hds
119629
119628
2026-08-20T12:58:47Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
119629
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox language|name=ChiIban|nativename=''Jaku Iban''|states=[[Malaysia]], [[Indonesia]], [[Brunei]]|region=[[Borneo]]|speakers=2,450,000|date=2019 census|ref=<ref>https://www.ethnologue.com/18/language/iba/</ref>|familycolor=Austronesian|fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]]|fam3=[[Malayic languages|Malayic]]|fam4=[[Ibanic languages|Ibanic]]|script=[[Latin script|Latin]], [[Dunging script|Dunging]]|iso3=iba|glotto=iban1264}}
'''{{PAGENAME}}''' ntchiyowoyero icho chikuyowoyeka ku [[Borneo]], nkhoska chinyake cha ku [[Asia]].
==Ukaboni==
{{reflist}}
{{InterWiki|code=iba}}
[[Category:Languages of Malaysia]]
[[Category:Languages of Brunei]]
[[Category:Languages of Indonesia]]
[[Category:Borneo]]
hvoaibqmeswvwuav8s1ck9f7tfplh7l
Confine
0
48656
119637
2026-08-21T02:58:17Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Infobox settlement | name = Confine | settlement_type = ''[[Curazia]]'' | image_skyline = | image_caption = | image_map = San Marino Chiesanuova.png | map_caption = Malo ya Chiesanuova mukati mwa San Marino | pushpin_map = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = Chalo | subdivision_name = {{flag|San Marino}} | subdivision_type1 = [[Castello]] | subdivision_name1 = {{flagicon image|Chiesanuova.JPG}} Chie..."
119637
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Confine
| settlement_type = ''[[Curazia]]''
| image_skyline =
| image_caption =
| image_map = San Marino Chiesanuova.png
| map_caption = Malo ya Chiesanuova mukati mwa San Marino
| pushpin_map =
| pushpin_map_caption =
| subdivision_type = Chalo
| subdivision_name = {{flag|San Marino}}
| subdivision_type1 = [[Castello]]
| subdivision_name1 = {{flagicon image|Chiesanuova.JPG}} [[Chiesanuova]]
| population_total =
| population_as_of =
| population_footnotes =
| area_total_km2 =
| area_footnotes =
| population_density_km2 = auto
| coordinates = {{coord|43|54|3.84|N|12|24|45.96|E|region:SM|display=inline}}
| elevation_m = 400
| timezone = CET
| utc_offset = +1
| timezone_DST = CEST
| utc_offset_DST = +2
| postal_code_type = Khodi ya positi
| postal_code = 47894
| area_code = +378 (0549)
| population_demonym = confinesi
| website =
}}
'''Confine''' ({{Literal translation|mphaka}}) ni ''curazia'' ya ku [[San Marino]], mu ''castello'' ya [[Chiesanuova]].<ref name="Elezioni">{{cite web |last1=Rattini |first1=Maurizio |last2=Venturini |first2=Gian Carlo |last3=Volpinari |first3=Antonio L. |date=21 March 1997 |title=Regolamento per la disciplina della campagna elttorale |url=http://www.elezioni.sm/index.php?id=299 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090805215911/http://www.elezioni.sm/index.php?id=299 |archivedate=5 August 2009 |accessdate=14 February 2020 |website=Elezioni |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |title=Chiesanuova |url=https://www.sanmarinoweb.it/castelli-di-san-marino/chiesanuova/ |access-date=9 February 2024 |website=San Marino Web |language=it-IT}}</ref>
== Malo ==
Muzi uwu uli ku chigaŵa cha kumwera kwa charu ichi, pafupi na mphaka ya [[Italy]] na misumba ya [[San Leo]] na [[Verucchio]].<ref>Verucchio has a southern [[exclave]] bordering with San Leo and the Republic of San Marino</ref> Ni umoza mwa mizi iyo yili kumwera kwa San Marino.
== Ukaboni ==
{{Reflist}}
[[Category:San Marino]]
nercjwb20vd6ezfago30pye4qlumqq5
119638
119637
2026-08-21T03:00:17Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
/* Malo */
119638
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Confine
| settlement_type = ''[[Curazia]]''
| image_skyline =
| image_caption =
| image_map = San Marino Chiesanuova.png
| map_caption = Malo ya Chiesanuova mukati mwa San Marino
| pushpin_map =
| pushpin_map_caption =
| subdivision_type = Chalo
| subdivision_name = {{flag|San Marino}}
| subdivision_type1 = [[Castello]]
| subdivision_name1 = {{flagicon image|Chiesanuova.JPG}} [[Chiesanuova]]
| population_total =
| population_as_of =
| population_footnotes =
| area_total_km2 =
| area_footnotes =
| population_density_km2 = auto
| coordinates = {{coord|43|54|3.84|N|12|24|45.96|E|region:SM|display=inline}}
| elevation_m = 400
| timezone = CET
| utc_offset = +1
| timezone_DST = CEST
| utc_offset_DST = +2
| postal_code_type = Khodi ya positi
| postal_code = 47894
| area_code = +378 (0549)
| population_demonym = confinesi
| website =
}}
'''Confine''' ({{Literal translation|mphaka}}) ni ''curazia'' ya ku [[San Marino]], mu ''castello'' ya [[Chiesanuova]].<ref name="Elezioni">{{cite web |last1=Rattini |first1=Maurizio |last2=Venturini |first2=Gian Carlo |last3=Volpinari |first3=Antonio L. |date=21 March 1997 |title=Regolamento per la disciplina della campagna elttorale |url=http://www.elezioni.sm/index.php?id=299 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090805215911/http://www.elezioni.sm/index.php?id=299 |archivedate=5 August 2009 |accessdate=14 February 2020 |website=Elezioni |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |title=Chiesanuova |url=https://www.sanmarinoweb.it/castelli-di-san-marino/chiesanuova/ |access-date=9 February 2024 |website=San Marino Web |language=it-IT}}</ref>
== Malo ==
Muzi uwu uli ku chigaŵa cha kumwera kwa charu ichi, pafupi na mphaka ya [[Italy]] na misumba ya [[San Leo]] na [[Verucchio]].<ref>Verucchio wali na mphaka ya kumwera kwa San Leo na San Marino</ref> Ni umoza mwa mizi iyo yili kumwera kwa San Marino.
== Ukaboni ==
{{Reflist}}
[[Category:San Marino]]
csiquspue1jyf9r5n78cciy5j0up1si
Poggio Chiesanuova
0
48657
119639
2026-08-21T03:03:06Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Created page with "{{Infobox settlement | name = Poggio Chiesanuova | settlement_type = ''[[Curazia]]'' | image_skyline = | image_caption = | image_map = San Marino Chiesanuova.png | map_caption = Malo ya Chiesanuova mukati mwa San Marino | pushpin_map = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = Chalo | subdivision_name = {{flag|San Marino}} | subdivision_type1 = [[Castello]] | subdivision_name1 = {{flagicon image|Chiesanuova.J..."
119639
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Poggio Chiesanuova
| settlement_type = ''[[Curazia]]''
| image_skyline =
| image_caption =
| image_map = San Marino Chiesanuova.png
| map_caption = Malo ya Chiesanuova mukati mwa San Marino
| pushpin_map =
| pushpin_map_caption =
| subdivision_type = Chalo
| subdivision_name = {{flag|San Marino}}
| subdivision_type1 = [[Castello]]
| subdivision_name1 = {{flagicon image|Chiesanuova.JPG}} [[Chiesanuova]]
| population_total =
| population_as_of =
| population_footnotes =
| area_total_km2 =
| area_footnotes =
| population_density_km2 = auto
| coordinates = {{coord|43|54|28.31|N|12|25|17.58|E|region:SM|display=inline}}
| elevation_m = 500
| timezone = CET
| utc_offset = +1
| timezone_DST = CEST
| utc_offset_DST = +2
| postal_code_type = Khodi ya positi
| postal_code = 47894
| area_code = +378 (0549)
| population_demonym = poggesi
| website =
}}
'''Poggio Chiesanuova''' ni ''curazia'' ya ku [[San Marino]], mu ''castello'' ya [[Chiesanuova]].<ref name="Elezioni">{{cite web |last1=Rattini |first1=Maurizio |last2=Venturini |first2=Gian Carlo |last3=Volpinari |first3=Antonio L. |date=21 March 1997 |title=Regolamento per la disciplina della campagna elttorale |url=http://www.elezioni.sm/index.php?id=299 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090805215911/http://www.elezioni.sm/index.php?id=299 |archivedate=5 August 2009 |accessdate=14 February 2020 |website=Elezioni |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |title=Chiesanuova |url=https://www.sanmarinoweb.it/castelli-di-san-marino/chiesanuova/ |access-date=9 February 2024 |website=San Marino Web |language=it-IT}}</ref>
== Ukaboni ==
{{Reflist}}
[[Category:San Marino]]
9ow2mw7fal0wrucbzubq4ki0mpnflxj
ChiEmiliyan-Romagnol
0
48658
119646
2026-08-21T06:32:20Z
Chanda Vavilaya
11964
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1356026995|Emilian–Romagnol]]"
119646
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Emiliyan–Romagnol''' ni [[chiyowoyero]] icho chili mu viyowoyero vya ku Gallo-Italic ivyo vikuyowoyeka ku chigaŵa cha kumpoto kwa [[Italy]] cha [[Emiliya-Romagna]]. Iwo ukugaŵika mu mitundu yiŵiri yikuru, Emiliyan na Romagnol.{{Authority control}}
[[Category:Endangered languages of Europe]]
[[Category:Definitely endangered languages]]
[[Category:Emilian-Romagnol language]]
[[Category:Languages of Italy]]
f8c7ud6gifn4avh95d83lgfahj9t6y1
119647
119646
2026-08-21T06:37:12Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Viyowoyero-vya-Malaŵi moved page [[Emiliyan-Romagnol]] to [[ChiEmiliyan-Romagnol]]
119646
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Emiliyan–Romagnol''' ni [[chiyowoyero]] icho chili mu viyowoyero vya ku Gallo-Italic ivyo vikuyowoyeka ku chigaŵa cha kumpoto kwa [[Italy]] cha [[Emiliya-Romagna]]. Iwo ukugaŵika mu mitundu yiŵiri yikuru, Emiliyan na Romagnol.{{Authority control}}
[[Category:Endangered languages of Europe]]
[[Category:Definitely endangered languages]]
[[Category:Emilian-Romagnol language]]
[[Category:Languages of Italy]]
f8c7ud6gifn4avh95d83lgfahj9t6y1
119649
119647
2026-08-21T06:45:11Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Expand
119649
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox language
| name = ChiEmiliyan-Romagnol
| nativename = ''emiglièna-rumagnôla''
| states = [[Italy]], [[San Marino]]
| region = [[Emiliya-Romagna]]
| speakers = 4,400,000
| date =
| ref = <ref>https://www.ethnologue.com/language/eml/</ref>
| familycolor = Indo-European
| fam2 = [[Italic languages|Italic]]
| fam3 = [[Latino-Faliscan languages|Latino-Faliscan]]
| fam4 = [[Romance languages|Romance]]
| fam5 = [[Italo-Western languages|Italo-Western]]
| fam6 = [[Western Romance languages|Western Romance]]
| fam7 = [[Gallo-Italic languages|Gallo-Italic]]
| script = [[Latin script|Latin]]
| iso3 = eml
| glotto = emil1243
| map = Emiliano-Romagnolo_area.jpg
| mapcaption =
}}
'''ChiEmiliyan–Romagnol''' ni [[chiyowoyero]] icho chili mu viyowoyero vya ku Gallo-Italic ivyo vikuyowoyeka ku chigaŵa cha kumpoto kwa [[Italy]] cha [[Emiliya-Romagna]]. Iwo ukugaŵika mu mitundu yiŵiri yikuru, Emiliyan na Romagnol.
== Ukaboni ==
{{reflist}}
{{InterWiki|code=eml}}
[[Category:Endangered languages of Europe]]
[[Category:Definitely endangered languages]]
[[Category:Emilian-Romagnol language]]
[[Category:Languages of Italy]]
tlhiagbil03uwm9vpx1dg9jbxf7joi7
Emiliyan-Romagnol
0
48659
119648
2026-08-21T06:37:12Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
Viyowoyero-vya-Malaŵi moved page [[Emiliyan-Romagnol]] to [[ChiEmiliyan-Romagnol]]
119648
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ChiEmiliyan-Romagnol]]
l9qyw2is0ehbwbrttreegpf5vdaxdzq
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/21
4
48660
119653
2026-08-21T11:12:49Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1911, [[Mona Lisa]] likabiwa ku [[Louvre|Nyumba ya Louvre]] ku [[Paris]], [[France]], ndipo pamanyuma likasangika ku [[Italiya]]. * Mu 1942, ŵasilikari ŵa [[United States]] ŵakathereska ŵasilikari ŵa [[Japan]] pa Nkhondo ya Tenaru pa chirwa cha [[Guadalcanal]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]]. [[File:Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg|thumb|150px|Mona Lisa]] * Mu 1959, pulezidenti wa [[United States]] Dwight D. Eise..."
119653
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1911, [[Mona Lisa]] likabiwa ku [[Louvre|Nyumba ya Louvre]] ku [[Paris]], [[France]], ndipo pamanyuma likasangika ku [[Italiya]].
* Mu 1942, ŵasilikari ŵa [[United States]] ŵakathereska ŵasilikari ŵa [[Japan]] pa Nkhondo ya Tenaru pa chirwa cha [[Guadalcanal]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]].
[[File:Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg|thumb|150px|Mona Lisa]]
* Mu 1959, pulezidenti wa [[United States]] [[Dwight D. Eisenhower]] wakasaina dango ilo likazomerezga [[Hawaii]] kuŵa chigaŵa cha 50 cha United States.
* Mu 1986, gasi wa [[Kaboni dayokisayidi]] ukafuma mu [[Lake Nyos]] ku [[Kameruni]], na kukoma ŵanthu ŵakukwana 1,800.
* Mu 1991, [[Latvia]] yikapharazga kuti yabweleraso kuŵa yakujiyimira payake, pamanyuma pa kuwusika na [[Soviet Union]] kufuma mu 1940. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
2glf26xtjrjqxb2sblw2sur7h4q22yb
119702
119653
2026-08-21T11:41:30Z
Tumbuka Arch
6863
119702
wikitext
text/x-wiki
[[File:Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg|thumb|150px|Mona Lisa]]
* Mu 1911, [[Mona Lisa]] likabiwa ku [[Louvre|Nyumba ya Louvre]] ku [[Paris]], [[France]], ndipo pamanyuma likasangika ku [[Italiya]].
* Mu 1942, ŵasilikari ŵa [[United States]] ŵakathereska ŵasilikari ŵa [[Japan]] pa Nkhondo ya Tenaru pa chirwa cha [[Guadalcanal]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]].
* Mu 1959, pulezidenti wa [[United States]] [[Dwight D. Eisenhower]] wakasaina dango ilo likazomerezga [[Hawaii]] kuŵa chigaŵa cha 50 cha United States.
* Mu 1986, gasi wa [[Kaboni dayokisayidi]] ukafuma mu [[Lake Nyos]] ku [[Kameruni]], na kukoma ŵanthu ŵakukwana 1,800.
* Mu 1991, [[Latvia]] yikapharazga kuti yabweleraso kuŵa yakujiyimira payake, pamanyuma pa kuwusika na [[Soviet Union]] kufuma mu 1940. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
lkw1vbjexslkpjv15okzicrr7snkzo2
Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka
14
48661
119654
2026-08-21T11:13:36Z
Tumbuka Arch
6863
Created blank page
119654
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti
14
48662
119655
2026-08-21T11:13:40Z
Tumbuka Arch
6863
Created blank page
119655
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/22
4
48663
119656
2026-08-21T11:14:55Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1902, chivomezi cha ukuru wa 7.7 chikachitika ku [[Xinjiang]], ku [[China]], ndipo chikakoma ŵanthu pafupifupi 2,500. [[Chivomezi cha Kashgar cha 1902|Vinandi...]] * Mu 1922, [[Michael Collins (Irish leader)|Michael Collins]], mulongozgi wa [[Irish Free State Army|Gulu la Ŵasilikari la Irish Free State]], wakakomeka pa chiwembu cha ŵanthu awo ŵakamubenda pa nyengo ya [[Irish Civil War|Nkhondo ya Pachanya mu Ireland]]. [[Michael Collins|Vinandi...]] File:Mich..."
119656
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1902, chivomezi cha ukuru wa 7.7 chikachitika ku [[Xinjiang]], ku [[China]], ndipo chikakoma ŵanthu pafupifupi 2,500. [[Chivomezi cha Kashgar cha 1902|Vinandi...]]
* Mu 1922, [[Michael Collins (Irish leader)|Michael Collins]], mulongozgi wa [[Irish Free State Army|Gulu la Ŵasilikari la Irish Free State]], wakakomeka pa chiwembu cha ŵanthu awo ŵakamubenda pa nyengo ya [[Irish Civil War|Nkhondo ya Pachanya mu Ireland]]. [[Michael Collins|Vinandi...]]
[[File:Michael Collins 1921.jpg|thumb|150px|Michael Collins]]
* Mu 1942, [[Brazil]] yikapharazga nkhondo ku [[Germany]], [[Japan]] na [[Italy]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]].
* Mu 1981, ndege ya [[Far Eastern Air Transport Flight 103]] yikaphuka mu mlengalenga na kuwa ku [[Taiwan]], ndipo ŵanthu wose 110 awo ŵakaŵa mu ndege iyi ŵakafwa. [[Far Eastern Air Transport Flight 103|Vinandi...]]
* Mu 1991, [[Iceland]] yikaŵa charu chakwamba pa charu chose kuzomerezga kujiyimira kwa vyaru vya [[Baltic states|Baltic]]. [[Kujiyimira kwa vyaru vya Baltic|Vinandi...]] <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
ezfon9dopm5em2z8bmuvikmicnu0c14
119703
119656
2026-08-21T11:41:48Z
Tumbuka Arch
6863
119703
wikitext
text/x-wiki
[[File:Michael Collins 1921.jpg|thumb|150px|Michael Collins]]
* Mu 1902, chivomezi cha ukuru wa 7.7 chikachitika ku [[Xinjiang]], ku [[China]], ndipo chikakoma ŵanthu pafupifupi 2,500. [[Chivomezi cha Kashgar cha 1902|Vinandi...]]
* Mu 1922, [[Michael Collins (Irish leader)|Michael Collins]], mulongozgi wa [[Irish Free State Army|Gulu la Ŵasilikari la Irish Free State]], wakakomeka pa chiwembu cha ŵanthu awo ŵakamubenda pa nyengo ya [[Irish Civil War|Nkhondo ya Pachanya mu Ireland]]. [[Michael Collins|Vinandi...]]
* Mu 1942, [[Brazil]] yikapharazga nkhondo ku [[Germany]], [[Japan]] na [[Italy]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]].
* Mu 1981, ndege ya [[Far Eastern Air Transport Flight 103]] yikaphuka mu mlengalenga na kuwa ku [[Taiwan]], ndipo ŵanthu wose 110 awo ŵakaŵa mu ndege iyi ŵakafwa. [[Far Eastern Air Transport Flight 103|Vinandi...]]
* Mu 1991, [[Iceland]] yikaŵa charu chakwamba pa charu chose kuzomerezga kujiyimira kwa vyaru vya [[Baltic states|Baltic]]. [[Kujiyimira kwa vyaru vya Baltic|Vinandi...]] <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
4zpg8k5izzn5wrlkpja7a668izq5w34
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/23
4
48664
119657
2026-08-21T11:15:24Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1939, [[Germany|Germany]] na [[Soviet Union|Soviet Union]] vikasaina [[Phangano la Molotov–Ribbentrop|Phangano la Molotov–Ribbentrop]], ilo likaŵa phangano la kuleka kuwukirana ndipo likaŵa na chigaŵa chachisisi chakugaŵana vigaŵa vya ku Eastern Europe. * Mu 1943, [[Battle of Kursk|Nkhondo ya Kursk]] yikamara, ndipo ŵasilikari ŵa [[Soviet Union|Soviet Union]] ŵakathereska ŵasilikari ŵa [[Nazi Germany|Nazi Germany]]. File:MolotovRibbentropPact.jpg|t..."
119657
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1939, [[Germany|Germany]] na [[Soviet Union|Soviet Union]] vikasaina [[Phangano la Molotov–Ribbentrop|Phangano la Molotov–Ribbentrop]], ilo likaŵa phangano la kuleka kuwukirana ndipo likaŵa na chigaŵa chachisisi chakugaŵana vigaŵa vya ku Eastern Europe.
* Mu 1943, [[Battle of Kursk|Nkhondo ya Kursk]] yikamara, ndipo ŵasilikari ŵa [[Soviet Union|Soviet Union]] ŵakathereska ŵasilikari ŵa [[Nazi Germany|Nazi Germany]].
[[File:MolotovRibbentropPact.jpg|thumb|150px|Phangano la Molotov–Ribbentrop]]
* Mu 1989, ŵanthu pafupifupi mamiliyoni ghaŵiri ŵa ku [[Estonia]], [[Latvia]] na [[Lithuania]] ŵakagwirana mawoko pa msewu wakufuma ku [[Vilnius]] kuya ku [[Tallinn]] pa [[Singing Revolution|Nkhondo ya kwimba]] yakususka kuwusika kwa Soviet.
* Mu 1990, [[Armenia]] yikapharazga kuti yikujiyimira payake kufuma ku [[Soviet Union|Soviet Union]].
* Mu 1991, [[World Wide Web]] yikajulika ku ŵanthu wose pa charu chose, ndipo ŵanthu ŵakamba kugwiliskira ntchito ukonde uwu pachanya pa intaneti. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
283zzrz73u9ujj03v81ff3p3cazfnoi
119704
119657
2026-08-21T11:42:14Z
Tumbuka Arch
6863
119704
wikitext
text/x-wiki
[[File:Soviet tanks - Hradcany Square Prague - via Swiss embassy 1968-08-21.png|thumb|150px|Matangi gha Soviet ku Prague mu 1968 (pachithuzi)]]
* Mu 1305, [[William Wallace]], uyo wakaŵa murwi wa ku [[Scotland|Scotland]] wakulimbana na [[Kingdom of England|Ufumu wa England]], wakakomeka ku [[London]] pamanyuma pakuti wakakoleka na ŵasilikari ŵa England.
* Mu 1775, [[King George III|Themba George III]] likapharazga kuti ŵakuchita chipani cha [[American Revolution|Kusintha kwa America]] ŵakaŵa ŵakugaluka ku [[Kingdom of Great Britain|Ufumu wa Britain]].
* Mu 1939, [[Molotov–Ribbentrop Pact|Phangano la Molotov–Ribbentrop]] likasainika pakati pa [[Nazi Germany|Germany ya Nazi]] na [[Soviet Union|Soviet Union]], na kugawana vigaŵa vya ku Eastern Europe.
* Mu 1968, ŵasilikari ŵa [[Warsaw Pact|Phangano la Warsaw]] ŵakamba [[Kuwukira kwa Warsaw Pact ku Czechoslovakia|kuwukira Czechoslovakia]], pamanyuma pa [[Prague Spring|Masika gha Prague]].
* Mu 1991, [[Ukraine]] yikapharazga kujiyimira payake kufuma ku [[Soviet Union|Soviet Union]], ndipo zuŵa ili likuŵa [[Independence Day (Ukraine)|Zuŵa la Kujiyimira la Ukraine]].
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
qoy74dgj2efmyxgbhzl2hnn1o4ydpfl
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/24
4
48665
119658
2026-08-21T11:16:17Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1942, pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]], Nkhondo ya [[Eastern Solomons]] yikachitika, ndipo ndege ya nkhondo ya ku Japan [[Japanese aircraft carrier Ryūjō|Ryūjō]] yikabizika, na ŵasilikari 120 ŵakafwa. * Mu 1944, ŵasilikari ŵa [[Allies of World War II|ŵakolani]] ŵakamba kuwukira [[Paris]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]]. [[File:Ryūjō 1934.jpg|thumb|150px|Ndege ya nkhondo ya ku Japan Ryūjō]] * Mu 1949, North Atla..."
119658
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1942, pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]], Nkhondo ya [[Eastern Solomons]] yikachitika, ndipo ndege ya nkhondo ya ku Japan [[Japanese aircraft carrier Ryūjō|Ryūjō]] yikabizika, na ŵasilikari 120 ŵakafwa.
* Mu 1944, ŵasilikari ŵa [[Allies of World War II|ŵakolani]] ŵakamba kuwukira [[Paris]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]].
[[File:Ryūjō 1934.jpg|thumb|150px|Ndege ya nkhondo ya ku Japan Ryūjō]]
* Mu 1949, [[North Atlantic Treaty|Phangano la North Atlantic]] likamba kugwira ntchito, ndipo likapangiska [[NATO]].
* Mu 1950, [[Edith Sampson]] wakaŵa mwanakazi wakwamba wa mtundu wa ŵaAfrican-American kuŵa nthumwi ya [[United States]] ku [[United Nations]].
* Mu 1981, [[Mark David Chapman]] wakalangika kukhala mu jele vyaka 20 mpaka umoyo wake wose chifukwa cha kukoma [[John Lennon]]. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
doxcayyhq3idfrn3yviebjp8b1ttwab
119659
119658
2026-08-21T11:17:00Z
Tumbuka Arch
6863
119659
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1942, pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]], [[Nkhondo ya ku Eastern Solomons]] yikachitika. Ndege ya nkhondo ya ku Japan [[Japanese aircraft carrier Ryūjō|Ryūjō]] yikabizika, ndipo ŵasilikari 120 ŵakafwa. [[Nkhondo ya ku Eastern Solomons|Vinandi...]]
* Mu 1944, pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]], ŵasilikari ŵa [[Allies of World War II|ŵakolani]] ŵakamba kuwukira [[Paris]]. [[Kumasulika kwa Paris|Vinandi...]]
[[File:Japanese aircraft carrier Ryūjō underway on 6 September 1934.jpg|thumb|150px|Ndege ya nkhondo ya ku Japan Ryūjō (pachithuzi)]]
* Mu 1949, [[Phangano la North Atlantic]] likamba kugwira ntchito, ndipo likapangiska [[NATO]].
* Mu 1950, [[Edith Sampson]] wakaŵa mwanakazi wakwamba wa mtundu wa ŵaAfrican-American kuŵa nthumwi ya [[United States]] ku [[United Nations]].
* Mu 1981, [[Mark David Chapman]] wakalangika kukhala mu jele vyaka 20 mpaka umoyo wake wose chifukwa cha kukoma [[John Lennon]]. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
ok8hy0skbrkvbhixh3oo3xhb3x26cq0
119705
119659
2026-08-21T11:42:37Z
Tumbuka Arch
6863
119705
wikitext
text/x-wiki
[[File:Japanese aircraft carrier Ryūjō underway on 6 September 1934.jpg|thumb|150px|Ndege ya nkhondo ya ku Japan Ryūjō (pachithuzi)]]
* Mu 1942, pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]], [[Nkhondo ya ku Eastern Solomons]] yikachitika. Ndege ya nkhondo ya ku Japan [[Japanese aircraft carrier Ryūjō|Ryūjō]] yikabizika, ndipo ŵasilikari 120 ŵakafwa. [[Nkhondo ya ku Eastern Solomons|Vinandi...]]
* Mu 1944, pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]], ŵasilikari ŵa [[Allies of World War II|ŵakolani]] ŵakamba kuwukira [[Paris]]. [[Kumasulika kwa Paris|Vinandi...]]
* Mu 1949, [[Phangano la North Atlantic]] likamba kugwira ntchito, ndipo likapangiska [[NATO]].
* Mu 1950, [[Edith Sampson]] wakaŵa mwanakazi wakwamba wa mtundu wa ŵaAfrican-American kuŵa nthumwi ya [[United States]] ku [[United Nations]].
* Mu 1981, [[Mark David Chapman]] wakalangika kukhala mu jele vyaka 20 mpaka umoyo wake wose chifukwa cha kukoma [[John Lennon]]. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
cj7x3gpkhomow43y4ho20zhlgv39d7i
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/25
4
48666
119660
2026-08-21T11:17:45Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1814, pa [[Nkhondo ya 1812]], ŵasilikari ŵa [[United Kingdom|Britain]] ŵakanjira mu [[Washington, D.C.]] na kotcha [[White House]], [[United States Capitol|Capitol]] na nyumba zinyake za boma. * Mu 1825, [[Uruguay]] yikapharazga kuti yikujiyimira payake kufuma ku [[Brazil|Ufumu wa Brazil]]. * Mu 1830, [[Belgian Revolution|Kusintha kwa boma ku Belgium]] kukamba, uko pamanyuma kukapangiska [[Belgium]] kuŵa charu chakujiyimira payake. File:Soldiers of the 4th..."
119660
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1814, pa [[Nkhondo ya 1812]], ŵasilikari ŵa [[United Kingdom|Britain]] ŵakanjira mu [[Washington, D.C.]] na kotcha [[White House]], [[United States Capitol|Capitol]] na nyumba zinyake za boma.
* Mu 1825, [[Uruguay]] yikapharazga kuti yikujiyimira payake kufuma ku [[Brazil|Ufumu wa Brazil]].
* Mu 1830, [[Belgian Revolution|Kusintha kwa boma ku Belgium]] kukamba, uko pamanyuma kukapangiska [[Belgium]] kuŵa charu chakujiyimira payake.
[[File:Soldiers of the 4th U.S. Infantry Division look at the Eiffel Tower in Paris, after the French capital had been liberated on August 25, 1944 HD-SN-99-02717.jpg|thumb|150px|Ŵasilikari ŵa United States ŵakulaŵiska [[Eiffel Tower]] pamanyuma pa kumasulika kwa Paris (pachithuzi)]]
* Mu 1875, [[Matthew Webb]] wakaŵa munthu wakwamba kusambira kuwoloka [[English Channel|Nyanja ya English]] kwambuka kufuma ku [[England]] kuya ku [[France]].
* Mu 1944, ŵasilikari ŵa [[Allies of World War II|ŵakolani]] ŵakamasura [[Paris]] ku kuwusika kwa [[Nazi Germany|Nazi Germany]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]]. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
s77tgzic7b7asnhgkbjbifdbn02nh0w
119706
119660
2026-08-21T11:42:59Z
Tumbuka Arch
6863
119706
wikitext
text/x-wiki
[[File:Soldiers of the 4th U.S. Infantry Division look at the Eiffel Tower in Paris, after the French capital had been liberated on August 25, 1944 HD-SN-99-02717.jpg|thumb|150px|Ŵasilikari ŵa United States ŵakulaŵiska [[Eiffel Tower]] pamanyuma pa kumasulika kwa Paris (pachithuzi)]]
* Mu 1814, pa [[Nkhondo ya 1812]], ŵasilikari ŵa [[United Kingdom|Britain]] ŵakanjira mu [[Washington, D.C.]] na kotcha [[White House]], [[United States Capitol|Capitol]] na nyumba zinyake za boma.
* Mu 1825, [[Uruguay]] yikapharazga kuti yikujiyimira payake kufuma ku [[Brazil|Ufumu wa Brazil]].
* Mu 1830, [[Belgian Revolution|Kusintha kwa boma ku Belgium]] kukamba, uko pamanyuma kukapangiska [[Belgium]] kuŵa charu chakujiyimira payake.
* Mu 1875, [[Matthew Webb]] wakaŵa munthu wakwamba kusambira kuwoloka [[English Channel|Nyanja ya English]] kwambuka kufuma ku [[England]] kuya ku [[France]].
* Mu 1944, ŵasilikari ŵa [[Allies of World War II|ŵakolani]] ŵakamasura [[Paris]] ku kuwusika kwa [[Nazi Germany|Nazi Germany]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]]. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
jpx71mfwp404svpd8t385aosnwumg3e
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/26
4
48667
119661
2026-08-21T11:18:22Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1789, [[National Constituent Assembly (France)|Wupu wa France wakusazga Malango]] ukazomerezga [[Declaration of the Rights of Man and of the Citizen|Phangano la Ufulu wa Ŵanthu na Ŵanthu ŵa Charu]] (pachithuzi), ilo likalongosoranga maufulu gha munthu na ŵanthu ŵa charu. * Mu 1920, [[Nineteenth Amendment to the United States Constitution|Kusintha kwa 19 kwa Malango gha United States]] kukazomerezgeka mwakuzomerezgeka, na kupereka kwa ŵanakazi ku United Stat..."
119661
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1789, [[National Constituent Assembly (France)|Wupu wa France wakusazga Malango]] ukazomerezga [[Declaration of the Rights of Man and of the Citizen|Phangano la Ufulu wa Ŵanthu na Ŵanthu ŵa Charu]] (pachithuzi), ilo likalongosoranga maufulu gha munthu na ŵanthu ŵa charu.
* Mu 1920, [[Nineteenth Amendment to the United States Constitution|Kusintha kwa 19 kwa Malango gha United States]] kukazomerezgeka mwakuzomerezgeka, na kupereka kwa ŵanakazi ku [[United States|United States]] wanangwa wa kuvota.
[[File:Declaration of the Rights of Man and of the Citizen in 1789.jpg|thumb|150px|Phangano la Ufulu wa Ŵanthu na Ŵanthu ŵa Charu (pachithuzi)]]
* Mu 1944, pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]], [[Charles de Gaulle]] wakanjira mu [[Paris]] pamanyuma pakuti charu ichi chafwatulika ku kuwusika kwa [[Nazi Germany|Nazi Germany]].
* Mu 1966, [[South African Border War|Nkhondo ya ku mphaka ya South Africa]] yikamba na [[Battle of Omugulugwombashe|Nkhondo ya Omugulugwombashe]] ku [[Namibia]].
* Mu 1978, [[Albino Luciani]] wakasankhika kuŵa [[Pope John Paul I|Papa John Paul I]] pamanyuma pa [[papal conclave|kudumbiskana kwa ŵalara ŵa Tchalitchi Katolika]]. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
8yvo55zfmefm0uhu06cqpeyl4clvtbj
119707
119661
2026-08-21T11:43:20Z
Tumbuka Arch
6863
119707
wikitext
text/x-wiki
[[File:Declaration of the Rights of Man and of the Citizen in 1789.jpg|thumb|150px|Phangano la Ufulu wa Ŵanthu na Ŵanthu ŵa Charu (pachithuzi)]]
* Mu 1789, [[National Constituent Assembly (France)|Wupu wa France wakusazga Malango]] ukazomerezga [[Declaration of the Rights of Man and of the Citizen|Phangano la Ufulu wa Ŵanthu na Ŵanthu ŵa Charu]] (pachithuzi), ilo likalongosoranga maufulu gha munthu na ŵanthu ŵa charu.
* Mu 1920, [[Nineteenth Amendment to the United States Constitution|Kusintha kwa 19 kwa Malango gha United States]] kukazomerezgeka mwakuzomerezgeka, na kupereka kwa ŵanakazi ku [[United States|United States]] wanangwa wa kuvota.
* Mu 1944, pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]], [[Charles de Gaulle]] wakanjira mu [[Paris]] pamanyuma pakuti charu ichi chafwatulika ku kuwusika kwa [[Nazi Germany|Nazi Germany]].
* Mu 1966, [[South African Border War|Nkhondo ya ku mphaka ya South Africa]] yikamba na [[Battle of Omugulugwombashe|Nkhondo ya Omugulugwombashe]] ku [[Namibia]].
* Mu 1978, [[Albino Luciani]] wakasankhika kuŵa [[Pope John Paul I|Papa John Paul I]] pamanyuma pa [[papal conclave|kudumbiskana kwa ŵalara ŵa Tchalitchi Katolika]]. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
ewtgrl6eqvb5t3e4zzsvfo5u0u8vizg
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/27
4
48668
119662
2026-08-21T11:18:47Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1776, pa [[Nkhondo ya Kujiyimira kwa America|Nkhondo ya Kujiyimira kwa America]], ŵasilikari ŵa [[Maryland]] ŵakawukira kanandi ŵasilikari ŵa [[Great Britain|Britain]] awo ŵakaŵa ŵanandi pa [[Nkhondo ya Long Island]], na kovwira [[George Washington]] na ŵasilikari ŵanyake kuthawa. * Mu 1859, mafuta ghakuwotcha ghakasangika ku [[Titusville, Pennsylvania]], ndipo ichi chikapangiska kuti chitsime chakwamba cha mafuta chakuguliska mwakukolerana chiyambe kugwi..."
119662
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1776, pa [[Nkhondo ya Kujiyimira kwa America|Nkhondo ya Kujiyimira kwa America]], ŵasilikari ŵa [[Maryland]] ŵakawukira kanandi ŵasilikari ŵa [[Great Britain|Britain]] awo ŵakaŵa ŵanandi pa [[Nkhondo ya Long Island]], na kovwira [[George Washington]] na ŵasilikari ŵanyake kuthawa.
* Mu 1859, mafuta ghakuwotcha ghakasangika ku [[Titusville, Pennsylvania]], ndipo ichi chikapangiska kuti chitsime chakwamba cha mafuta chakuguliska mwakukolerana chiyambe kugwira ntchito.
[[File:Krakatoa Tsunami 1883.jpg|thumb|150px|Mapu gha tsunami iyo yikapangika chifukwa cha kuphulika kwa phiri la Krakatoa mu 1883 (pachithuzi)]]
* Mu 1883, kuphulika kukuru kwa [[Krakatoa]] kukaparanya pafupifupi chirwa chose cha Krakatoa ndipo kukapangiska kusintha kwa nyengo kwa vyaka vinandi. [[Kuphulika kwa Krakatoa mu 1883|Vinandi...]]
* Mu 1896, [[Nkhondo ya Anglo-Zanzibar]] yikachitika pakati pa [[United Kingdom|Britain]] na [[Zanzibar]], ndipo yikaŵa nkhondo yifupi chomene mu mbili ya charu chose, ya maminiti 38.
* Mu 1991, [[Moldova]] yikapharazga kuti yikujiyimira payake kufuma ku [[Soviet Union]], ndipo pa zuŵa lenelili [[European Community|Wupu wa Europe]] ukazomerezga kujiyimira kwa [[Estonia]], [[Latvia]] na [[Lithuania]]. [[Kujiyimira kwa Moldova|Vinandi...]] <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
ebxvpso0qcnttlssmexgwodfznu9fpq
119708
119662
2026-08-21T11:43:39Z
Tumbuka Arch
6863
119708
wikitext
text/x-wiki
[[File:Krakatoa Tsunami 1883.jpg|thumb|150px|Mapu gha tsunami iyo yikapangika chifukwa cha kuphulika kwa phiri la Krakatoa mu 1883 (pachithuzi)]]
* Mu 1776, pa [[Nkhondo ya Kujiyimira kwa America|Nkhondo ya Kujiyimira kwa America]], ŵasilikari ŵa [[Maryland]] ŵakawukira kanandi ŵasilikari ŵa [[Great Britain|Britain]] awo ŵakaŵa ŵanandi pa [[Nkhondo ya Long Island]], na kovwira [[George Washington]] na ŵasilikari ŵanyake kuthawa.
* Mu 1859, mafuta ghakuwotcha ghakasangika ku [[Titusville, Pennsylvania]], ndipo ichi chikapangiska kuti chitsime chakwamba cha mafuta chakuguliska mwakukolerana chiyambe kugwira ntchito.
* Mu 1883, kuphulika kukuru kwa [[Krakatoa]] kukaparanya pafupifupi chirwa chose cha Krakatoa ndipo kukapangiska kusintha kwa nyengo kwa vyaka vinandi. [[Kuphulika kwa Krakatoa mu 1883|Vinandi...]]
* Mu 1896, [[Nkhondo ya Anglo-Zanzibar]] yikachitika pakati pa [[United Kingdom|Britain]] na [[Zanzibar]], ndipo yikaŵa nkhondo yifupi chomene mu mbili ya charu chose, ya maminiti 38.
* Mu 1991, [[Moldova]] yikapharazga kuti yikujiyimira payake kufuma ku [[Soviet Union]], ndipo pa zuŵa lenelili [[European Community|Wupu wa Europe]] ukazomerezga kujiyimira kwa [[Estonia]], [[Latvia]] na [[Lithuania]]. [[Kujiyimira kwa Moldova|Vinandi...]] <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
iaox2h1z5h9xclour3k068kahqguxbk
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/28
4
48669
119663
2026-08-21T11:19:05Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1845, magazini ya [[Scientific American]] yikafumiska magazini yake yakwamba. Magazini iyi yikamba kufalitsidwa ku [[United States]] ndipo yikulongosora chomene vya sayansi na tekinoloje. * Mu 1859, [[Carrington Event|Chitika cha Carrington]] chikachitika, ndipo chikaŵa chimphepo chikuru chomene cha maginito gha pa charu chapasi icho chikumanyikwa. Chikapangiska kuti ntchito ya [[telegraph|telegraphu]] yisuzgike mu vigaŵa vinandi. * Mu 1879, [[Cetshwayo]] (pachi..."
119663
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1845, magazini ya [[Scientific American]] yikafumiska magazini yake yakwamba. Magazini iyi yikamba kufalitsidwa ku [[United States]] ndipo yikulongosora chomene vya sayansi na tekinoloje.
* Mu 1859, [[Carrington Event|Chitika cha Carrington]] chikachitika, ndipo chikaŵa chimphepo chikuru chomene cha maginito gha pa charu chapasi icho chikumanyikwa. Chikapangiska kuti ntchito ya [[telegraph|telegraphu]] yisuzgike mu vigaŵa vinandi.
* Mu 1879, [[Cetshwayo]] (pachithuzi), uyo wakaŵa themba laumaliro la [[Zulu Kingdom|Ufumu wa Zulu]], wakakoleka na ŵasilikari ŵa [[United Kingdom|Britain]] pamanyuma pa Nkhondo ya Anglo-Zulu.
[[File:Cetshwayo.jpg|thumb|150px|Cetshwayo, themba laumaliro la Ufumu wa Zulu (pachithuzi)]]
* Mu 1963, [[Martin Luther King Jr.]] wakayowoya nkhani yake yakumanyikwa ya [[I Have a Dream|“Nili na Loto”]] pa [[March on Washington for Jobs and Freedom|Maŵungano gha ku Washington ghakupempha ntchito na wanangwa]], uko ŵanthu ŵakujumpha 200,000 ŵakawungana.
* Mu 1988, ndege zitatu za gulu la ndege zakulongora zakuduka mu mlengalenga pa [[Ramstein air show disaster|ngozi ya ma ndege pa Ramstein Air Base]] ku [[West Germany|Germany ya ku manjiliro gha dazi]]. Ŵanthu 75 ŵakafwa ndipo 346 ŵakapwetekeka chomene. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
5z8fpt0xqrvqzm6pqofco7k350de9up
119666
119663
2026-08-21T11:20:39Z
Tumbuka Arch
6863
119666
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1845, magazini ya [[Scientific American]] yikafumiska magazini yake yakwamba. Magazini iyi yikamba kufalitsidwa ku [[United States]] ndipo yikulongosora chomene vya sayansi na tekinoloje.
* Mu 1859, [[Chitika cha Carrington]] chikachitika, ndipo chikaŵa chimphepo chikuru cha maginito gha pa charu chapasi icho chikumanyikwa. Chikapangiska kuti ntchito ya [[telegraph|telegraphu]] yisuzgike mu vigaŵa vinandi.
* Mu 1879, [[Cetshwayo]] (pachithuzi), uyo wakaŵa themba laumaliro la [[Ufumu wa Zulu]], wakakoleka na ŵasilikari ŵa [[United Kingdom|Britain]] pamanyuma pa [[Nkhondo ya Anglo-Zulu]].
[[File:Cetshwayo.jpg|thumb|150px|Cetshwayo, themba laumaliro la Ufumu wa Zulu (pachithuzi)]]
* Mu 1963, [[Martin Luther King Jr.]] wakayowoya nkhani yake yakumanyikwa ya [[I Have a Dream|“Nili na Loto”]] pa [[Maŵungano gha ku Washington ghakupempha ntchito na wanangwa]], uko ŵanthu ŵakujumpha 200,000 ŵakawungana.
* Mu 1988, ndege zitatu za gulu la ndege zakulongora zakuduka mu mlengalenga pa [[Ngozi ya ma ndege pa Ramstein Air Base]] ku [[Germany ya ku manjiliro gha dazi]]. Ŵanthu 75 ŵakafwa ndipo 346 ŵakapwetekeka chomene. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
5b8pkem2kcu54vz831rifqzx1m1dc9a
119667
119666
2026-08-21T11:21:10Z
Tumbuka Arch
6863
119667
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1845, magazini ya [[Scientific American]] yikafumiska magazini yake yakwamba. Magazini iyi yikamba kufalitsidwa ku [[United States]] ndipo yikulongosora chomene vya sayansi na tekinoloje.
* Mu 1859, [[Chitika cha Carrington]] chikachitika, ndipo chikaŵa chimphepo chikuru cha maginito gha pa charu chapasi icho chikumanyikwa. Chikapangiska kuti ntchito ya [[telegraph|telegraphu]] yisuzgike mu vigaŵa vinandi.
* Mu 1879, [[Cetshwayo]] (pachithuzi), uyo wakaŵa themba laumaliro la [[Ufumu wa Zulu]], wakakoleka na ŵasilikari ŵa [[United Kingdom|Britain]] pamanyuma pa [[Nkhondo ya Anglo-Zulu]].
[[File:Cetshwayo ka Mpande.jpg|thumb|150px|Cetshwayo kaMpande (pachithuzi)]]
* Mu 1963, [[Martin Luther King Jr.]] wakayowoya nkhani yake yakumanyikwa ya [[I Have a Dream|“Nili na Loto”]] pa [[Maŵungano gha ku Washington ghakupempha ntchito na wanangwa]], uko ŵanthu ŵakujumpha 200,000 ŵakawungana.
* Mu 1988, ndege zitatu za gulu la ndege zakulongora zakuduka mu mlengalenga pa [[Ngozi ya ma ndege pa Ramstein Air Base]] ku [[Germany ya ku manjiliro gha dazi]]. Ŵanthu 75 ŵakafwa ndipo 346 ŵakapwetekeka chomene. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
gio8lo7e8zk8rb51nx29fwhfy5lw5ol
119709
119667
2026-08-21T11:43:57Z
Tumbuka Arch
6863
119709
wikitext
text/x-wiki
[[File:Cetshwayo ka Mpande.jpg|thumb|150px|Cetshwayo kaMpande (pachithuzi)]]
* Mu 1845, magazini ya [[Scientific American]] yikafumiska magazini yake yakwamba. Magazini iyi yikamba kufalitsidwa ku [[United States]] ndipo yikulongosora chomene vya sayansi na tekinoloje.
* Mu 1859, [[Chitika cha Carrington]] chikachitika, ndipo chikaŵa chimphepo chikuru cha maginito gha pa charu chapasi icho chikumanyikwa. Chikapangiska kuti ntchito ya [[telegraph|telegraphu]] yisuzgike mu vigaŵa vinandi.
* Mu 1879, [[Cetshwayo]] (pachithuzi), uyo wakaŵa themba laumaliro la [[Ufumu wa Zulu]], wakakoleka na ŵasilikari ŵa [[United Kingdom|Britain]] pamanyuma pa [[Nkhondo ya Anglo-Zulu]].
* Mu 1963, [[Martin Luther King Jr.]] wakayowoya nkhani yake yakumanyikwa ya [[I Have a Dream|“Nili na Loto”]] pa [[Maŵungano gha ku Washington ghakupempha ntchito na wanangwa]], uko ŵanthu ŵakujumpha 200,000 ŵakawungana.
* Mu 1988, ndege zitatu za gulu la ndege zakulongora zakuduka mu mlengalenga pa [[Ngozi ya ma ndege pa Ramstein Air Base]] ku [[Germany ya ku manjiliro gha dazi]]. Ŵanthu 75 ŵakafwa ndipo 346 ŵakapwetekeka chomene. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
n5n71x82xsljjfd1t3esrodkbv8toun
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/29
4
48670
119664
2026-08-21T11:19:44Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1609, [[Henry Hudson]] wakafika pa nyanja iyo yikazakamanyikwa kuti [[Hudson River|Mlonga wa Hudson]] apo wakapenjanga nthowa yakufika ku Asia. * Mu 1781, [[Nkhondo ya Chesapeake]] yikachitika pa nyanja pakati pa ŵasilikari ŵa [[France|France]] na ŵa [[Great Britain|Britain]] pa nyengo ya [[Nkhondo ya Kujiyimira kwa America]], ndipo ŵa France ŵakathereska ŵa Britain. File:Battle of the Chesapeake by V. Zveg.jpg|thumb|150px|Nkhondo ya Chesapeake (pachithuzi..."
119664
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1609, [[Henry Hudson]] wakafika pa nyanja iyo yikazakamanyikwa kuti [[Hudson River|Mlonga wa Hudson]] apo wakapenjanga nthowa yakufika ku Asia.
* Mu 1781, [[Nkhondo ya Chesapeake]] yikachitika pa nyanja pakati pa ŵasilikari ŵa [[France|France]] na ŵa [[Great Britain|Britain]] pa nyengo ya [[Nkhondo ya Kujiyimira kwa America]], ndipo ŵa France ŵakathereska ŵa Britain.
[[File:Battle of the Chesapeake by V. Zveg.jpg|thumb|150px|Nkhondo ya Chesapeake (pachithuzi)]]
* Mu 1791, [[Washington, D.C.]] yikasankhika kuŵa likuru la boma la [[United States]].
* Mu 1885, [[Gottlieb Daimler]] wakapokera chiphaso cha makina gha galimoto agho ghakazakaŵa ghanthu lakuzirwa pa kusintha kwa mayendedwe.
* Mu 1963, [[Alabama]] Governor [[George Wallace]] wakayima pa mulyango wa [[University of Alabama]] kuyezga kuŵika malango ghakuleka ŵana ŵa mitundu yakupambanapambana kusambira pamoza, kweni pamanyuma wakachichizgika kuti wawovwire kusazga ŵana wose. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
2xt8cjgsf3mhps0998l5the26pyy1d3
119665
119664
2026-08-21T11:20:11Z
Tumbuka Arch
6863
119665
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1609, [[Henry Hudson]] wakafika pa mlonga uwo pamanyuma ukamanyikwa kuti [[Mlonga wa Hudson]] apo wakapenjanga nthowa yakufika ku Asia.
* Mu 1781, [[Nkhondo ya Chesapeake]] yikachitika pa nyanja pakati pa ŵasilikari ŵa [[France|France]] na [[Great Britain|Britain]] pa nyengo ya [[Nkhondo ya Kujiyimira kwa America]], ndipo ŵa France ŵakathereska ŵa Britain.
[[File:Combat naval devant la Chesapeake, 3 septembre 1781.jpg|thumb|150px|Nkhondo ya Chesapeake (pachithuzi)]]
* Mu 1791, [[Washington, D.C.]] yikasankhika kuŵa likuru la boma la [[United States]].
* Mu 1885, [[Gottlieb Daimler]] wakapokera chiphaso cha makina gha galimoto agho ghakazakaŵa ghanthu lakuzirwa pa kusintha kwa mayendedwe.
* Mu 1963, [[George Wallace]] wakayima pa mulyango wa [[University of Alabama]] kuyezga kuŵika malango ghakuleka ŵana ŵa mitundu yakupambanapambana kusambira pamoza, kweni pamanyuma wakachichizgika kuti wawovwire kusazga ŵana wose. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
2f4x0lfb5deojcy9qw127d9g7tcoy1w
119710
119665
2026-08-21T11:44:19Z
Tumbuka Arch
6863
119710
wikitext
text/x-wiki
[[File:Combat naval devant la Chesapeake, 3 septembre 1781.jpg|thumb|150px|Nkhondo ya Chesapeake (pachithuzi)]]
* Mu 1609, [[Henry Hudson]] wakafika pa mlonga uwo pamanyuma ukamanyikwa kuti [[Mlonga wa Hudson]] apo wakapenjanga nthowa yakufika ku Asia.
* Mu 1781, [[Nkhondo ya Chesapeake]] yikachitika pa nyanja pakati pa ŵasilikari ŵa [[France|France]] na [[Great Britain|Britain]] pa nyengo ya [[Nkhondo ya Kujiyimira kwa America]], ndipo ŵa France ŵakathereska ŵa Britain.
* Mu 1791, [[Washington, D.C.]] yikasankhika kuŵa likuru la boma la [[United States]].
* Mu 1885, [[Gottlieb Daimler]] wakapokera chiphaso cha makina gha galimoto agho ghakazakaŵa ghanthu lakuzirwa pa kusintha kwa mayendedwe.
* Mu 1963, [[George Wallace]] wakayima pa mulyango wa [[University of Alabama]] kuyezga kuŵika malango ghakuleka ŵana ŵa mitundu yakupambanapambana kusambira pamoza, kweni pamanyuma wakachichizgika kuti wawovwire kusazga ŵana wose. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
b0gnt4y1zioblzijn3bhv1uzawqjhns
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/30
4
48671
119668
2026-08-21T11:21:49Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1916, [[Ernest Shackleton]] wakamalizga kuponoska ŵanthu wose 22 awo ŵakaŵa ŵachali ŵamoyo pa [[Elephant Island]] ku [[Antarctica]], pamanyuma pakuti ŵakhala myezi yinayi pa chirwa ichi. [[Kuponoska ŵanthu ŵa Shackleton pa Elephant Island|Vinandi...]] * Mu 1945, ŵasilikari ŵa [[United States]] ŵakafika ku [[Japan]] ndipo ŵakamba kunjira mu charu ichi pamanyuma pa kumara kwa [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]]. File:Scene on Elephant Island, after t..."
119668
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1916, [[Ernest Shackleton]] wakamalizga kuponoska ŵanthu wose 22 awo ŵakaŵa ŵachali ŵamoyo pa [[Elephant Island]] ku [[Antarctica]], pamanyuma pakuti ŵakhala myezi yinayi pa chirwa ichi. [[Kuponoska ŵanthu ŵa Shackleton pa Elephant Island|Vinandi...]]
* Mu 1945, ŵasilikari ŵa [[United States]] ŵakafika ku [[Japan]] ndipo ŵakamba kunjira mu charu ichi pamanyuma pa kumara kwa [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]].
[[File:Scene on Elephant Island, after the releasing of the marooned men by Chilean tug Yelcho, 1916 - photographer Frank Hurley (8725111406).jpg|thumb|150px|Ŵanthu ŵa Ernest Shackleton pa Elephant Island pamanyuma pakuti ŵaponoskeka (pachithuzi)]]
* Mu 1963, [[Moscow–Washington hotline|msewu wa mauthenga wa Moscow na Washington]] ukamba kugwira ntchito, kuti ŵalongozgi ŵa [[United States]] na [[Soviet Union]] ŵayowoyeskanenge mwaluŵiro pa nyengo ya suzgo.
* Mu 1967, [[Thurgood Marshall]] wakazomerezgeka kuŵa mweruzgi wakwamba wa mtundu wa ŵaAfrican-American pa [[Supreme Court of the United States|Khoti Likuru la United States]].
* Mu 1983, [[Guion Bluford]] wakaŵa munthu wakwamba wa mtundu wa ŵaAfrican-American kufika mu mlengalenga apo [[Space Shuttle Challenger|Challenger]] yikanyamuka pa ntchito ya [[STS-8]].
tdzp8ftb696l0xehxnoyivsp4myxosz
119711
119668
2026-08-21T11:44:44Z
Tumbuka Arch
6863
119711
wikitext
text/x-wiki
[[File:Scene on Elephant Island, after the releasing of the marooned men by Chilean tug Yelcho, 1916 - photographer Frank Hurley (8725111406).jpg|thumb|150px|Ŵanthu ŵa Ernest Shackleton pa Elephant Island pamanyuma pakuti ŵaponoskeka (pachithuzi)]]
* Mu 1916, [[Ernest Shackleton]] wakamalizga kuponoska ŵanthu wose 22 awo ŵakaŵa ŵachali ŵamoyo pa [[Elephant Island]] ku [[Antarctica]], pamanyuma pakuti ŵakhala myezi yinayi pa chirwa ichi. [[Kuponoska ŵanthu ŵa Shackleton pa Elephant Island|Vinandi...]]
* Mu 1945, ŵasilikari ŵa [[United States]] ŵakafika ku [[Japan]] ndipo ŵakamba kunjira mu charu ichi pamanyuma pa kumara kwa [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]].
* Mu 1963, [[Moscow–Washington hotline|msewu wa mauthenga wa Moscow na Washington]] ukamba kugwira ntchito, kuti ŵalongozgi ŵa [[United States]] na [[Soviet Union]] ŵayowoyeskanenge mwaluŵiro pa nyengo ya suzgo.
* Mu 1967, [[Thurgood Marshall]] wakazomerezgeka kuŵa mweruzgi wakwamba wa mtundu wa ŵaAfrican-American pa [[Supreme Court of the United States|Khoti Likuru la United States]].
* Mu 1983, [[Guion Bluford]] wakaŵa munthu wakwamba wa mtundu wa ŵaAfrican-American kufika mu mlengalenga apo [[Space Shuttle Challenger|Challenger]] yikanyamuka pa ntchito ya [[STS-8]].
cqqi79l9gx4lvkzaeiopo5e8z5il1si
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/31
4
48672
119669
2026-08-21T11:22:13Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1835, [[Melbourne]] yikakhazikiskika na ŵanthu ŵa ku [[Tasmania]] pa nyengo iyo ŵakamba kuzenga malo ghakukhala pa mlonga wa [[Yarra River|Yarra]] ku [[Australia]]. * Mu 1914, [[Nkhondo ya Tannenberg]] yikamba pa nyengo ya [[Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose]], apo ŵasilikari ŵa [[Germany]] ŵakawukira ŵa [[Russian Empire|Ufumu wa Russia]] ku [[East Prussia]]. [[File:Battle of Tannenberg 1914.jpg|thumb|150px|Nkhondo ya Tannenberg mu 1914 (pachithuzi)]] * Mu 1..."
119669
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1835, [[Melbourne]] yikakhazikiskika na ŵanthu ŵa ku [[Tasmania]] pa nyengo iyo ŵakamba kuzenga malo ghakukhala pa mlonga wa [[Yarra River|Yarra]] ku [[Australia]].
* Mu 1914, [[Nkhondo ya Tannenberg]] yikamba pa nyengo ya [[Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose]], apo ŵasilikari ŵa [[Germany]] ŵakawukira ŵa [[Russian Empire|Ufumu wa Russia]] ku [[East Prussia]].
[[File:Battle of Tannenberg 1914.jpg|thumb|150px|Nkhondo ya Tannenberg mu 1914 (pachithuzi)]]
* Mu 1963, [[Martin Luther King Jr.]] wakamangika mu [[Birmingham, Alabama]], chifukwa cha kunjira mu gulu la ŵanthu ŵakachita chipani chakususka kusankhana mitundu.
* Mu 1981, [[Voyager 2]] yikapanga flyby yakwamba ya [[Saturn]], na kutumiza ku [[Earth|Charu chapasi]] zithuzi na chidziŵitso chakukhwaskana na charu ichi.
* Mu 1991, [[Ukraine]] yikapharazga kuti yikujiyimira payake kufuma ku [[Soviet Union]], ndipo ŵanthu ŵake ŵakazomerezga kujiyimira uku mu referendum iyo yikachitika mu December.
oln4any4mp07r7lgf1c64lqyyjkxnbh
119670
119669
2026-08-21T11:22:41Z
Tumbuka Arch
6863
119670
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1909, [[Charles Doolittle Walcott]] wakasanga visola vya [[Burgess Shale]], ivyo vikapeleka ku kumanya vinandi vya umoyo uwo ukaŵako mu nyengo ya [[Cambrian|Cambrian]].
* Mu 1914, pa nyengo ya [[Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose|Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose]], ŵasilikari ŵa [[Germany|Germany]] ŵakathereska ŵasilikari ŵa [[Russian Empire|Ufumu wa Russia]] pa [[Nkhondo ya Tannenberg]].
* Mu 1916, [[Ernest Shackleton]] wakamalizga kuponoska ŵanthu wose 22 awo ŵakaŵa ŵachali ŵamoyo pa [[Elephant Island]] ku [[Antarctica]].
[[File:Thurgoodmarshall1967.jpg|thumb|150px|Thurgood Marshall mu 1967 (pachithuzi)]]
* Mu 1967, [[Thurgood Marshall]] wakazomerezgeka kuŵa mweruzgi wakwamba wa mtundu wa ŵaAfrican-American pa [[Khoti Likuru la United States]].
* Mu 1983, [[Guion Bluford]] wakaŵa munthu wakwamba wa mtundu wa ŵaAfrican-American kufika mu mlengalenga apo [[Space Shuttle Challenger|Challenger]] yikanyamuka pa ntchito ya [[STS-8]]. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
0uy75qfxq997ggoks4xw9ra4tx02mul
119712
119670
2026-08-21T11:45:04Z
Tumbuka Arch
6863
119712
wikitext
text/x-wiki
[[File:Thurgoodmarshall1967.jpg|thumb|150px|Thurgood Marshall mu 1967 (pachithuzi)]]
* Mu 1909, [[Charles Doolittle Walcott]] wakasanga visola vya [[Burgess Shale]], ivyo vikapeleka ku kumanya vinandi vya umoyo uwo ukaŵako mu nyengo ya [[Cambrian|Cambrian]].
* Mu 1914, pa nyengo ya [[Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose|Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose]], ŵasilikari ŵa [[Germany|Germany]] ŵakathereska ŵasilikari ŵa [[Russian Empire|Ufumu wa Russia]] pa [[Nkhondo ya Tannenberg]].
* Mu 1916, [[Ernest Shackleton]] wakamalizga kuponoska ŵanthu wose 22 awo ŵakaŵa ŵachali ŵamoyo pa [[Elephant Island]] ku [[Antarctica]].
* Mu 1967, [[Thurgood Marshall]] wakazomerezgeka kuŵa mweruzgi wakwamba wa mtundu wa ŵaAfrican-American pa [[Khoti Likuru la United States]].
* Mu 1983, [[Guion Bluford]] wakaŵa munthu wakwamba wa mtundu wa ŵaAfrican-American kufika mu mlengalenga apo [[Space Shuttle Challenger|Challenger]] yikanyamuka pa ntchito ya [[STS-8]]. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
ao7jj7fgudmq1elm8wa3byy1qc0c5r7
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/1
4
48673
119671
2026-08-21T11:23:11Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1291, [[Swiss Confederation|Chigwirizano cha Switzerland]] chikakhazikiskika, apo vigaŵa vya [[Uri]], [[Schwyz]] na [[Unterwalden]] vikachita phangano la kujivikilira pamoza. * Mu 1774, [[Joseph Priestley]] wakasanga [[oxygen|okisijeni]], apo wakachita kafukufuku pa gasi uyu ku [[Wiltshire]], [[England]]. [[File:Joseph Priestley by Ellen Sharples.jpg|thumb|150px|Joseph Priestley, uyo wakasanga okisijeni (pachithuzi)]] * Mu 1834, Slavery Abolition Act 1833|Dang..."
119671
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1291, [[Swiss Confederation|Chigwirizano cha Switzerland]] chikakhazikiskika, apo vigaŵa vya [[Uri]], [[Schwyz]] na [[Unterwalden]] vikachita phangano la kujivikilira pamoza.
* Mu 1774, [[Joseph Priestley]] wakasanga [[oxygen|okisijeni]], apo wakachita kafukufuku pa gasi uyu ku [[Wiltshire]], [[England]].
[[File:Joseph Priestley by Ellen Sharples.jpg|thumb|150px|Joseph Priestley, uyo wakasanga okisijeni (pachithuzi)]]
* Mu 1834, [[Slavery Abolition Act 1833|Dango la Kumazga Ukapolo mu 1833]] likamba kugwira ntchito mu vigaŵa vinandi vya [[British Empire|Ufumu wa Britain]], ndipo ukapolo ukamazgika mwalamulo.
* Mu 1914, [[Germany]] yikapharazga nkhondo ku [[Russia]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose]].
* Mu 1981, [[MTV]] yikamba kuwoneska mapulogiramu ghake ku [[United States]], na kuŵa netiweki yakwamba ya TV yakulongora chomene mavidiyo gha sumu.
bvb40zjrboh2icxcvxfk96hpk9xmsax
119672
119671
2026-08-21T11:23:32Z
Tumbuka Arch
6863
119672
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1291, [[Old Swiss Confederacy|Chigwirizano cha Switzerland]] chikakhazikiskika, apo vigaŵa vya [[Uri]], [[Schwyz]] na [[Unterwalden]] vikachita [[Federal Charter of 1291|Phangano la Chigwirizano la 1291]].
* Mu 1774, musayansi wa ku [[United Kingdom|Britain]] [[Joseph Priestley]] wakasanga gasi wa [[Oxygen|okisijeni]], apo wakachitanga kafukufuku ku Wiltshire. (pachithuzi) [[Joseph Priestley|Vinandi...]]
[[File:PSM V05 D400 Joseph Priestley.jpg|thumb|150px|Joseph Priestley (pachithuzi)]]
* Mu 1914, [[Germany|Germany]] yikapharazga nkhondo ku [[Russian Empire|Ufumu wa Russia]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose]].
* Mu 1927, [[Nanchang Uprising|Kuwukira kwa Nanchang]] kukamba, ndipo kukaŵa nkhondo yakwamba yikuru pakati pa [[Kuomintang]] na [[Chinese Communist Party|Chipani cha Chikomyunizimu cha China]] pa [[Chinese Civil War|Nkhondo ya Pachanya ya China]].
* Mu 1981, [[MTV]] yikamba kuwulutsa mapulogiramu ku [[United States]], ndipo vidiyo yakwamba iyo yikawoneska yikaŵa “Video Killed the Radio Star” ya gulu la [[The Buggles]].
prbpldjxerak1t2qmainjt0zk2x634n
119713
119672
2026-08-21T11:45:22Z
Tumbuka Arch
6863
119713
wikitext
text/x-wiki
[[File:PSM V05 D400 Joseph Priestley.jpg|thumb|150px|Joseph Priestley (pachithuzi)]]
* Mu 1291, [[Old Swiss Confederacy|Chigwirizano cha Switzerland]] chikakhazikiskika, apo vigaŵa vya [[Uri]], [[Schwyz]] na [[Unterwalden]] vikachita [[Federal Charter of 1291|Phangano la Chigwirizano la 1291]].
* Mu 1774, musayansi wa ku [[United Kingdom|Britain]] [[Joseph Priestley]] wakasanga gasi wa [[Oxygen|okisijeni]], apo wakachitanga kafukufuku ku Wiltshire. (pachithuzi) [[Joseph Priestley|Vinandi...]]
* Mu 1914, [[Germany|Germany]] yikapharazga nkhondo ku [[Russian Empire|Ufumu wa Russia]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose]].
* Mu 1927, [[Nanchang Uprising|Kuwukira kwa Nanchang]] kukamba, ndipo kukaŵa nkhondo yakwamba yikuru pakati pa [[Kuomintang]] na [[Chinese Communist Party|Chipani cha Chikomyunizimu cha China]] pa [[Chinese Civil War|Nkhondo ya Pachanya ya China]].
* Mu 1981, [[MTV]] yikamba kuwulutsa mapulogiramu ku [[United States]], ndipo vidiyo yakwamba iyo yikawoneska yikaŵa “Video Killed the Radio Star” ya gulu la [[The Buggles]].
4gb6c7sp0iagxuu040aminxuy9fr5pq
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/2
4
48674
119673
2026-08-21T11:24:24Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1923, pulezidenti wa [[United States]] [[Warren G. Harding]] wati wafwa, wachiŵiri wake [[Calvin Coolidge]] wakatora udindo wa upulezidenti wa charu. [[Calvin Coolidge|Vinandi...]] * Mu 1932, musayansi wa ku [[United States]] [[Carl D. Anderson]] wakasanga [[positron]], uyo ni antiparticle ya [[electron|elekitironi]]. * Mu 1934, pamanyuma pa nyifwa ya pulezidenti [[Paul von Hindenburg]], [[Adolf Hitler]] wakatora mazaza gha pulezidenti na nduna yikuru ya German..."
119673
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1923, pulezidenti wa [[United States]] [[Warren G. Harding]] wati wafwa, wachiŵiri wake [[Calvin Coolidge]] wakatora udindo wa upulezidenti wa charu. [[Calvin Coolidge|Vinandi...]]
* Mu 1932, musayansi wa ku [[United States]] [[Carl D. Anderson]] wakasanga [[positron]], uyo ni antiparticle ya [[electron|elekitironi]].
* Mu 1934, pamanyuma pa nyifwa ya pulezidenti [[Paul von Hindenburg]], [[Adolf Hitler]] wakatora mazaza gha pulezidenti na nduna yikuru ya [[Germany]], ndipo wakamba kumanyikwa kuti Führer na Reich Chancellor.
[[File:Calvin Coolidge August 1923 photograph by Chicago Tribune.jpg|thumb|150px|Calvin Coolidge mu 1923 (pachithuzi)]]
* Mu 1943, boti la nkhondo la [[PT-109]] ilo likalongozgekanga na [[John F. Kennedy]] likabizika na destroyer ya ku [[Japan]] pa Nkhondo ya Pacific, ndipo Kennedy wakawovwira kuphokera ŵanyake awo ŵakapona.
* Mu 1990, [[Iraq]] yikawukira [[Kuwait]] na kuluta nayo mu kuwusika, chinthu icho chikapangiska kuti [[Gulf War|Nkhondo ya ku Gulf]] yichitike. [[Kuwukira kwa Iraq ku Kuwait|Vinandi...]] <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
22o70ybme8kuhyrzrt8f1qu19gjypey
119701
119673
2026-08-21T11:41:00Z
Tumbuka Arch
6863
119701
wikitext
text/x-wiki
[[File:Calvin Coolidge August 1923 photograph by Chicago Tribune.jpg|thumb|150px|Calvin Coolidge mu 1923 (pachithuzi)]]
* Mu 1923, pulezidenti wa [[United States]] [[Warren G. Harding]] wati wafwa, wachiŵiri wake [[Calvin Coolidge]] wakatora udindo wa upulezidenti wa charu. [[Calvin Coolidge|Vinandi...]]
* Mu 1932, musayansi wa ku [[United States]] [[Carl D. Anderson]] wakasanga [[positron]], uyo ni antiparticle ya [[electron|elekitironi]].
* Mu 1934, pamanyuma pa nyifwa ya pulezidenti [[Paul von Hindenburg]], [[Adolf Hitler]] wakatora mazaza gha pulezidenti na nduna yikuru ya [[Germany]], ndipo wakamba kumanyikwa kuti Führer na Reich Chancellor.
* Mu 1943, boti la nkhondo la [[PT-109]] ilo likalongozgekanga na [[John F. Kennedy]] likabizika na destroyer ya ku [[Japan]] pa Nkhondo ya Pacific, ndipo Kennedy wakawovwira kuphokera ŵanyake awo ŵakapona.
* Mu 1990, [[Iraq]] yikawukira [[Kuwait]] na kuluta nayo mu kuwusika, chinthu icho chikapangiska kuti [[Gulf War|Nkhondo ya ku Gulf]] yichitike. [[Kuwukira kwa Iraq ku Kuwait|Vinandi...]] <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
tozpu5c1th5cbj09r6l6tpizz7bzuf6
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/3
4
48675
119674
2026-08-21T11:24:49Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1492, [[Christopher Columbus|Christoforo Kolumbasi]] wakanyamuka pa boti kufuma ku [[Palos de la Frontera]] ku [[Spain|Spain]] kuluta ku [[America|America]], pa ulendo wake wakwamba wakapenja charu cha ku manjiliro gha dazi. (pachithuzi) [[Ulendo wakwamba wa Kolumbasi|Vinandi...]] * Mu 1778, [[Teatro alla Scala]] ku [[Milan]] yikajulika mwakudangilira, ndipo opera ya [[Europa riconosciuta]] ya [[Antonio Salieri]] ndiyo yikaŵa yakwamba kuwonereka pa malo agha. F..."
119674
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1492, [[Christopher Columbus|Christoforo Kolumbasi]] wakanyamuka pa boti kufuma ku [[Palos de la Frontera]] ku [[Spain|Spain]] kuluta ku [[America|America]], pa ulendo wake wakwamba wakapenja charu cha ku manjiliro gha dazi. (pachithuzi) [[Ulendo wakwamba wa Kolumbasi|Vinandi...]]
* Mu 1778, [[Teatro alla Scala]] ku [[Milan]] yikajulika mwakudangilira, ndipo opera ya [[Europa riconosciuta]] ya [[Antonio Salieri]] ndiyo yikaŵa yakwamba kuwonereka pa malo agha.
[[File:Flickr - USCapitol - Departure of Columbus from Palos (1492).jpg|thumb|150px|Christoforo Kolumbasi na ŵanthu ŵake ŵakufuma pa doko la Palos mu 1492 (pachithuzi)]]
* Mu 1852, [[Harvard University]] yikathereska [[Yale University]] mu mpikisano wakwamba wa maboti pakati pa mayunivesite ghaŵiri, uwo ukamanyikwa kuti ndi mpikisano wakwamba wa maseŵera pakati pa mayunivesite gha ku [[United States|United States]].
* Mu 1859, [[American Dental Association]] yikapangika ku [[Niagara Falls, New York]], ku [[United States]].
* Mu 1900, [[Firestone Tire and Rubber Company]] yikakhazikiskika ku [[United States]], ndipo pamanyuma yikazakaŵa yimoza mwa makampani ghakumanyikwa chomene ghakupanga matayala. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
r1mre4jx8xtr92rtz7jfrz1zq0ib95u
119714
119674
2026-08-21T11:46:01Z
Tumbuka Arch
6863
119714
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flickr - USCapitol - Departure of Columbus from Palos (1492).jpg|thumb|150px|Christoforo Kolumbasi na ŵanthu ŵake ŵakufuma pa doko la Palos mu 1492 (pachithuzi)]]
* Mu 1492, [[Christopher Columbus|Christoforo Kolumbasi]] wakanyamuka pa boti kufuma ku [[Palos de la Frontera]] ku [[Spain|Spain]] kuluta ku [[America|America]], pa ulendo wake wakwamba wakapenja charu cha ku manjiliro gha dazi. (pachithuzi) [[Ulendo wakwamba wa Kolumbasi|Vinandi...]]
* Mu 1778, [[Teatro alla Scala]] ku [[Milan]] yikajulika mwakudangilira, ndipo opera ya [[Europa riconosciuta]] ya [[Antonio Salieri]] ndiyo yikaŵa yakwamba kuwonereka pa malo agha.
* Mu 1852, [[Harvard University]] yikathereska [[Yale University]] mu mpikisano wakwamba wa maboti pakati pa mayunivesite ghaŵiri, uwo ukamanyikwa kuti ndi mpikisano wakwamba wa maseŵera pakati pa mayunivesite gha ku [[United States|United States]].
* Mu 1859, [[American Dental Association]] yikapangika ku [[Niagara Falls, New York]], ku [[United States]].
* Mu 1900, [[Firestone Tire and Rubber Company]] yikakhazikiskika ku [[United States]], ndipo pamanyuma yikazakaŵa yimoza mwa makampani ghakumanyikwa chomene ghakupanga matayala. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
9wfdeqaeh1s1b6h8pgt9l914vctyvxm
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/4
4
48676
119675
2026-08-21T11:25:32Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1914, [[Nkhondo ya Gallipoli]] yikamba apo [[Australia]] na [[New Zealand]] ŵakamba kutumizga ŵasilikari ku [[Egypt]] kuti ŵakalute ku nkhondo pa nyengo ya [[Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose]]. * Mu 1944, [[Anne Frank]] wakalemba mu buku lake la zuŵa na zuŵa, ilo pamanyuma likamanyikwa kuti [[The Diary of a Young Girl|Buku la Anne Frank]], mazu ghake ghakumanyikwa chomene. File:Anne Frank passport photo, May 1942.jpg|thumb|150px|Anne Frank mu 1942 (pachithuz..."
119675
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1914, [[Nkhondo ya Gallipoli]] yikamba apo [[Australia]] na [[New Zealand]] ŵakamba kutumizga ŵasilikari ku [[Egypt]] kuti ŵakalute ku nkhondo pa nyengo ya [[Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose]].
* Mu 1944, [[Anne Frank]] wakalemba mu buku lake la zuŵa na zuŵa, ilo pamanyuma likamanyikwa kuti [[The Diary of a Young Girl|Buku la Anne Frank]], mazu ghake ghakumanyikwa chomene.
[[File:Anne Frank passport photo, May 1942.jpg|thumb|150px|Anne Frank mu 1942 (pachithuzi)]]
* Mu 1959, [[United States|United States]] yikazomerezga [[Hawaii]] kuŵa chigaŵa cha 50 cha charu ichi.
* Mu 1960, [[Niger]] yikapharazga kujiyimira payake kufuma ku [[France|France]].
* Mu 1990, [[Iraq]] yikawukira [[Kuwait]] ndipo yikamba kuwusa charu ichi, na kupangiska suzgo likuru ilo likapangiska [[Gulf War|Nkhondo ya ku Gulf]]. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
0oqkb11uh0f42ti7jlwmi7nxjshyl6h
119715
119675
2026-08-21T11:46:25Z
Tumbuka Arch
6863
119715
wikitext
text/x-wiki
[[File:Anne Frank passport photo, May 1942.jpg|thumb|150px|Anne Frank mu 1942 (pachithuzi)]]
* Mu 1914, [[Nkhondo ya Gallipoli]] yikamba apo [[Australia]] na [[New Zealand]] ŵakamba kutumizga ŵasilikari ku [[Egypt]] kuti ŵakalute ku nkhondo pa nyengo ya [[Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose]].
* Mu 1944, [[Anne Frank]] wakalemba mu buku lake la zuŵa na zuŵa, ilo pamanyuma likamanyikwa kuti [[The Diary of a Young Girl|Buku la Anne Frank]], mazu ghake ghakumanyikwa chomene.
* Mu 1959, [[United States|United States]] yikazomerezga [[Hawaii]] kuŵa chigaŵa cha 50 cha charu ichi.
* Mu 1960, [[Niger]] yikapharazga kujiyimira payake kufuma ku [[France|France]].
* Mu 1990, [[Iraq]] yikawukira [[Kuwait]] ndipo yikamba kuwusa charu ichi, na kupangiska suzgo likuru ilo likapangiska [[Gulf War|Nkhondo ya ku Gulf]]. <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Nkhani za mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
l1x2r3ltqqxvw34vc0ykcfqhmjeqfvk
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/5
4
48677
119676
2026-08-21T11:27:47Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1914, [[Germany|Germany]] yikawukira [[Belgium|Belgium]], ndipo [[United Kingdom|United Kingdom]] yikapharazga nkhondo ku Germany, kuyambiska kunjira kwa Britain mu [[Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose]]. [[Kunjira kwa Britain mu Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose|Vinandi...]] * Mu 1944, [[Anne Frank]] na mbumba yake ŵakakoleka na [[Gestapo]] mu [[Amsterdam]] pamanyuma pakuti munthu wakaphalira ŵalara ŵa Nazi uko ŵakabisama. [[Kukoleka kwa Anne Frank|Vinandi...]] ..."
119676
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1914, [[Germany|Germany]] yikawukira [[Belgium|Belgium]], ndipo [[United Kingdom|United Kingdom]] yikapharazga nkhondo ku Germany, kuyambiska kunjira kwa Britain mu [[Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose]]. [[Kunjira kwa Britain mu Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose|Vinandi...]]
* Mu 1944, [[Anne Frank]] na mbumba yake ŵakakoleka na [[Gestapo]] mu [[Amsterdam]] pamanyuma pakuti munthu wakaphalira ŵalara ŵa Nazi uko ŵakabisama. [[Kukoleka kwa Anne Frank|Vinandi...]]
[[File:Mannerheimin valinta 1944.jpg|thumb|150px|Carl Gustaf Emil Mannerheim wakusankhika kuŵa pulezidenti wa Finland mu 1944 (pachithuzi)]]
* Mu 1944, [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] wakasankhika kuŵa [[Pulezidenti wa Finland|pulezidenti wa Finland]], kulondezga Risto Ryti uyo wakafumapo pa udindo.
* Mu 1977, pulezidenti wa [[United States|United States]] [[Jimmy Carter]] wakasaina dango ilo likakhazikiska [[United States Department of Energy|Dipatimenti ya Magesi ya United States]].
* Mu 1984, charu cha [[Upper Volta]] chikasintha zina kuŵa [[Burkina Faso]], zina ilo chikugwiliskira ntchito mpaka sono. <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
c1spffd01rjt43rkm3wduot5o43pngu
119716
119676
2026-08-21T11:46:44Z
Tumbuka Arch
6863
119716
wikitext
text/x-wiki
[[File:Mannerheimin valinta 1944.jpg|thumb|150px|Carl Gustaf Emil Mannerheim wakusankhika kuŵa pulezidenti wa Finland mu 1944 (pachithuzi)]]
* Mu 1914, [[Germany|Germany]] yikawukira [[Belgium|Belgium]], ndipo [[United Kingdom|United Kingdom]] yikapharazga nkhondo ku Germany, kuyambiska kunjira kwa Britain mu [[Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose]]. [[Kunjira kwa Britain mu Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose|Vinandi...]]
* Mu 1944, [[Anne Frank]] na mbumba yake ŵakakoleka na [[Gestapo]] mu [[Amsterdam]] pamanyuma pakuti munthu wakaphalira ŵalara ŵa Nazi uko ŵakabisama. [[Kukoleka kwa Anne Frank|Vinandi...]]
* Mu 1944, [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] wakasankhika kuŵa [[Pulezidenti wa Finland|pulezidenti wa Finland]], kulondezga Risto Ryti uyo wakafumapo pa udindo.
* Mu 1977, pulezidenti wa [[United States|United States]] [[Jimmy Carter]] wakasaina dango ilo likakhazikiska [[United States Department of Energy|Dipatimenti ya Magesi ya United States]].
* Mu 1984, charu cha [[Upper Volta]] chikasintha zina kuŵa [[Burkina Faso]], zina ilo chikugwiliskira ntchito mpaka sono. <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
jmwvqfjvc0yrl2ekr0pfdiv9ykeuhn9
Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka
14
48678
119677
2026-08-21T11:28:01Z
Tumbuka Arch
6863
Created blank page
119677
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti
14
48679
119678
2026-08-21T11:28:05Z
Tumbuka Arch
6863
Created blank page
119678
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/6
4
48680
119679
2026-08-21T11:28:57Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1776, [[Declaration of Independence (United States)|Phangano la Kujiyimira kwa United States]] likazomerezgeka na [[Continental Congress|Wupu wa Continental Congress]] ku [[Philadelphia]]. * Mu 1789, ŵanthu ŵa ku [[France|France]] ŵakawukira [[Bastille]], chinthu icho chikamba [[French Revolution|Kusintha kwa Boma la France]]. [[File:Prise de la Bastille.jpg|thumb|150px|Kuwukira Bastille ku Paris mu 1789 (pachithuzi)]] * Mu 1790, French Revolution|Kusintha k..."
119679
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1776, [[Declaration of Independence (United States)|Phangano la Kujiyimira kwa United States]] likazomerezgeka na [[Continental Congress|Wupu wa Continental Congress]] ku [[Philadelphia]].
* Mu 1789, ŵanthu ŵa ku [[France|France]] ŵakawukira [[Bastille]], chinthu icho chikamba [[French Revolution|Kusintha kwa Boma la France]].
[[File:Prise de la Bastille.jpg|thumb|150px|Kuwukira Bastille ku Paris mu 1789 (pachithuzi)]]
* Mu 1790, [[French Revolution|Kusintha kwa Boma la France]] kukachitiska [[Fête de la Fédération]], chikondwelero chakwamba cha umoyo wa charu chimoza ku France.
* Mu 1965, [[Mariner 4]] yikafika pafupi na [[Mars]] na kutumiza zithuzi zakwamba za pafupi za pulaneti ili ku [[Earth|Charu chapasi]].
* Mu 2015, [[New Horizons]] yikapanga kuwuluka pafupi na [[Pluto]], na kutumiza zithuzi zakwamba za pafupi za pulaneti yichoko iyi.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
fdxdeaoyx8q9tgoehgt2dzcb7na5xr3
119717
119679
2026-08-21T11:47:03Z
Tumbuka Arch
6863
119717
wikitext
text/x-wiki
[[File:Prise de la Bastille.jpg|thumb|150px|Kuwukira Bastille ku Paris mu 1789 (pachithuzi)]]
* Mu 1776, [[Declaration of Independence (United States)|Phangano la Kujiyimira kwa United States]] likazomerezgeka na [[Continental Congress|Wupu wa Continental Congress]] ku [[Philadelphia]].
* Mu 1789, ŵanthu ŵa ku [[France|France]] ŵakawukira [[Bastille]], chinthu icho chikamba [[French Revolution|Kusintha kwa Boma la France]].
* Mu 1790, [[French Revolution|Kusintha kwa Boma la France]] kukachitiska [[Fête de la Fédération]], chikondwelero chakwamba cha umoyo wa charu chimoza ku France.
* Mu 1965, [[Mariner 4]] yikafika pafupi na [[Mars]] na kutumiza zithuzi zakwamba za pafupi za pulaneti ili ku [[Earth|Charu chapasi]].
* Mu 2015, [[New Horizons]] yikapanga kuwuluka pafupi na [[Pluto]], na kutumiza zithuzi zakwamba za pafupi za pulaneti yichoko iyi.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
6jsetf6jevn0yz8selzozs10u4xipe2
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/7
4
48681
119680
2026-08-21T11:29:33Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1942, ŵasilikari ŵa [[United States|United States]] ŵakamba [[Guadalcanal campaign|kuwukira Guadalcanal]] mu [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]], pa nkhondo yakwamba yikuru iyo ŵasilikari ŵa America ŵakachita mu Pacific. (pachithuzi) [[Guadalcanal campaign|Vinandi...]] * Mu 1947, [[Thor Heyerdahl]] na ŵanyake ŵakafika pa chirwa cha [[Raroia]] mu [[French Polynesia|French Polynesia]] pamanyuma pa ulendo wa mazuŵa 101 pa b..."
119680
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1942, ŵasilikari ŵa [[United States|United States]] ŵakamba [[Guadalcanal campaign|kuwukira Guadalcanal]] mu [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]], pa nkhondo yakwamba yikuru iyo ŵasilikari ŵa America ŵakachita mu Pacific. (pachithuzi) [[Guadalcanal campaign|Vinandi...]]
* Mu 1947, [[Thor Heyerdahl]] na ŵanyake ŵakafika pa chirwa cha [[Raroia]] mu [[French Polynesia|French Polynesia]] pamanyuma pa ulendo wa mazuŵa 101 pa boti la bango la [[Kon-Tiki expedition|Kon-Tiki]], kufuma ku [[Peru]].
[[File:U.S. Marines storm ashore on Guadalcanal, 7 August 1942 (80-CF-112-5-3).jpg|thumb|150px|Ŵasilikari ŵa United States ŵakufika ku Guadalcanal pa 7 Ogasiti 1942 (pachithuzi)]]
* Mu 1959, [[Explorer 6|Explorer 6]] yikanyamulika kufuma ku [[Cape Canaveral Space Force Station|Cape Canaveral]] ku [[United States|United States]], ndipo yikazakaŵa chombo chakwamba cha America kutora chithuzi cha [[Earth|Charu chapasi]] kufuma mu mlengalenga.
* Mu 1964, [[Gulf of Tonkin Resolution|Dango la Gulf of Tonkin]] likazomerezgeka na [[United States Congress|Wupu wa Malango wa United States]], na kupereka mazaza ghakuru kwa pulezidenti [[Lyndon B. Johnson]] kuti wachite nkhondo ku Southeast Asia.
* Mu 1974, [[Philippe Petit]] wakenda pa waya pakati pa [[World Trade Center|nsanja ziŵiri za World Trade Center]] ku [[New York City]], pa mtunda wa pafupifupi mamita 410 pachanya pa charu. [[Philippe Petit|Vinandi...]]
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
qucdh0zj486lymg5279v8g7rq4ltaa9
119718
119680
2026-08-21T11:47:23Z
Tumbuka Arch
6863
119718
wikitext
text/x-wiki
[[File:U.S. Marines storm ashore on Guadalcanal, 7 August 1942 (80-CF-112-5-3).jpg|thumb|150px|Ŵasilikari ŵa United States ŵakufika ku Guadalcanal pa 7 Ogasiti 1942 (pachithuzi)]]
* Mu 1942, ŵasilikari ŵa [[United States|United States]] ŵakamba [[Guadalcanal campaign|kuwukira Guadalcanal]] mu [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]], pa nkhondo yakwamba yikuru iyo ŵasilikari ŵa America ŵakachita mu Pacific. (pachithuzi) [[Guadalcanal campaign|Vinandi...]]
* Mu 1947, [[Thor Heyerdahl]] na ŵanyake ŵakafika pa chirwa cha [[Raroia]] mu [[French Polynesia|French Polynesia]] pamanyuma pa ulendo wa mazuŵa 101 pa boti la bango la [[Kon-Tiki expedition|Kon-Tiki]], kufuma ku [[Peru]].
* Mu 1959, [[Explorer 6|Explorer 6]] yikanyamulika kufuma ku [[Cape Canaveral Space Force Station|Cape Canaveral]] ku [[United States|United States]], ndipo yikazakaŵa chombo chakwamba cha America kutora chithuzi cha [[Earth|Charu chapasi]] kufuma mu mlengalenga.
* Mu 1964, [[Gulf of Tonkin Resolution|Dango la Gulf of Tonkin]] likazomerezgeka na [[United States Congress|Wupu wa Malango wa United States]], na kupereka mazaza ghakuru kwa pulezidenti [[Lyndon B. Johnson]] kuti wachite nkhondo ku Southeast Asia.
* Mu 1974, [[Philippe Petit]] wakenda pa waya pakati pa [[World Trade Center|nsanja ziŵiri za World Trade Center]] ku [[New York City]], pa mtunda wa pafupifupi mamita 410 pachanya pa charu. [[Philippe Petit|Vinandi...]]
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
opev3mk15h64kp2pfz780kss71gsmwm
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/8
4
48682
119681
2026-08-21T11:30:23Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1945, [[Soviet Union|Soviet Union]] yikapharazga nkhondo ku [[Japan|Japan]], ndipo ŵasilikari ŵake ŵakanjira mu [[Manchuria]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]]. (pachithuzi) [[Soviet invasion of Manchuria|Vinandi...]] * Mu 1963, [[Great Train Robbery (1963)|Ŵakubuda sitima ya makalata]] ku [[United Kingdom|Britain]] ŵakaba ndalama zakukwana £2.6 miliyoni, mu limoza mwa upandu wakumanyikwa chomene mu mbili ya..."
119681
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1945, [[Soviet Union|Soviet Union]] yikapharazga nkhondo ku [[Japan|Japan]], ndipo ŵasilikari ŵake ŵakanjira mu [[Manchuria]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]]. (pachithuzi) [[Soviet invasion of Manchuria|Vinandi...]]
* Mu 1963, [[Great Train Robbery (1963)|Ŵakubuda sitima ya makalata]] ku [[United Kingdom|Britain]] ŵakaba ndalama zakukwana £2.6 miliyoni, mu limoza mwa upandu wakumanyikwa chomene mu mbili ya Britain.
[[File:Manchurian Strategic Offensive Operation.jpg|thumb|150px|Ŵasilikari ŵa Soviet ŵakuwukira Manchuria mu 1945 (pachithuzi)]]
* Mu 1965, [[Singapore]] yikapharazga kuti yikujiyimira payake kufuma ku [[Malaysia]], ndipo yikaŵa charu chakujiyimira payake.
* Mu 1974, [[Richard Nixon]] wakapharazga kuti wafumenge pa udindo wa pulezidenti wa [[United States|United States]], ndipo wakawa pulezidenti wakwamba wa America kufumapo pa udindo.
* Mu 1991, [[Mikhail Gorbachev]] wakafumapo pa udindo wa mulembi mukuru wa [[Communist Party of the Soviet Union|Chipani cha Chikomyunizimu cha Soviet Union]], pamanyuma pa chiwembu icho chikatondeka cha ŵakususka boma.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
rgsw2kgbyhetkmlv3z89mfe3cw66e78
119682
119681
2026-08-21T11:31:03Z
Tumbuka Arch
6863
119682
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1945, [[Soviet Union|Soviet Union]] yikapharazga nkhondo ku [[Japan|Japan]], ndipo ŵasilikari ŵake ŵakanjira mu [[Manchuria]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]]. (pachithuzi) [[Kuwukira kwa Soviet mu Manchuria|Vinandi...]]
* Mu 1963, [[Great Train Robbery (1963)|Ŵakubuda sitima ya makalata]] ku [[United Kingdom|Britain]] ŵakaba ndalama zakukwana £2.6 miliyoni, mu limoza mwa upandu wakumanyikwa chomene mu mbili ya Britain.
[[File:Советские танки Т-34-85 в освобожденном городе Харбин.jpg|thumb|150px|Matangi gha Soviet mu Harbin pa nyengo ya nkhondo ya 1945 (pachithuzi)]]
* Mu 1965, [[Singapore]] yikapharazga kuti yikujiyimira payake kufuma ku [[Malaysia]], ndipo yikaŵa charu chakujiyimira payake.
* Mu 1974, [[Richard Nixon]] wakapharazga kuti wafumenge pa udindo wa pulezidenti wa [[United States|United States]], ndipo wakawa pulezidenti wakwamba wa America kufumapo pa udindo.
* Mu 1991, [[Mikhail Gorbachev]] wakafumapo pa udindo wa mulembi mukuru wa [[Chipani cha Chikomyunizimu cha Soviet Union]], pamanyuma pa chiwembu icho chikatondeka cha ŵakususka boma.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
9m4ia29be01balrlqe5e01m0uahches
119719
119682
2026-08-21T11:47:46Z
Tumbuka Arch
6863
119719
wikitext
text/x-wiki
[[File:Советские танки Т-34-85 в освобожденном городе Харбин.jpg|thumb|150px|Matangi gha Soviet mu Harbin pa nyengo ya nkhondo ya 1945 (pachithuzi)]]
* Mu 1945, [[Soviet Union|Soviet Union]] yikapharazga nkhondo ku [[Japan|Japan]], ndipo ŵasilikari ŵake ŵakanjira mu [[Manchuria]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]]. (pachithuzi) [[Kuwukira kwa Soviet mu Manchuria|Vinandi...]]
* Mu 1963, [[Great Train Robbery (1963)|Ŵakubuda sitima ya makalata]] ku [[United Kingdom|Britain]] ŵakaba ndalama zakukwana £2.6 miliyoni, mu limoza mwa upandu wakumanyikwa chomene mu mbili ya Britain.
* Mu 1965, [[Singapore]] yikapharazga kuti yikujiyimira payake kufuma ku [[Malaysia]], ndipo yikaŵa charu chakujiyimira payake.
* Mu 1974, [[Richard Nixon]] wakapharazga kuti wafumenge pa udindo wa pulezidenti wa [[United States|United States]], ndipo wakawa pulezidenti wakwamba wa America kufumapo pa udindo.
* Mu 1991, [[Mikhail Gorbachev]] wakafumapo pa udindo wa mulembi mukuru wa [[Chipani cha Chikomyunizimu cha Soviet Union]], pamanyuma pa chiwembu icho chikatondeka cha ŵakususka boma.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
588d5q31bq49ho4uqyvrds8yhd6clsw
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/9
4
48683
119683
2026-08-21T11:31:18Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1990, [[Iraq]] yikawukira [[Kuwait]] ndipo yikamba kuwusa charu ichi, chinthu icho chikapangiska [[Gulf War|Nkhondo ya ku Gulf]]. (pachithuzi) [[Kuwukira kwa Iraq ku Kuwait|Vinandi...]] * Mu 1945, [[Japan]] yikapharazga kuti yizomerezge ivyo [[Potsdam Declaration|Phangano la Potsdam]] likakhumbanga, ndipo ichi chikapangiska kuti [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]] yimare. File:Iraqi invasion of Kuwait.jpg|thumb|150px|Ŵasilika..."
119683
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1990, [[Iraq]] yikawukira [[Kuwait]] ndipo yikamba kuwusa charu ichi, chinthu icho chikapangiska [[Gulf War|Nkhondo ya ku Gulf]]. (pachithuzi) [[Kuwukira kwa Iraq ku Kuwait|Vinandi...]]
* Mu 1945, [[Japan]] yikapharazga kuti yizomerezge ivyo [[Potsdam Declaration|Phangano la Potsdam]] likakhumbanga, ndipo ichi chikapangiska kuti [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]] yimare.
[[File:Iraqi invasion of Kuwait.jpg|thumb|150px|Ŵasilikari ŵa Iraq ŵakuwukira Kuwait mu 1990 (pachithuzi)]]
* Mu 1961, [[East Germany|Germany ya kumafumiro gha dazi]] yikamba kuzenga [[Berlin Wall|Mpanda wa Berlin]], uwo ukagaŵanga [[East Berlin|Berlin ya kumafumiro gha dazi]] na [[West Berlin|Berlin ya ku manjiliro gha dazi]].
* Mu 1974, [[Richard Nixon]] wakafumapo pa udindo wa pulezidenti wa [[United States|United States]], ndipo [[Gerald Ford]] wakatora udindo uwu.
* Mu 1991, [[Japan]] yikapharazga kuti yikujiyimira payake kufuma ku [[Soviet Union|Soviet Union]], ndipo yikamba kuŵa charu chakujiyimira payake.
tfzmfpe90z2tg6m4wb2wz9i6gc1dsdd
119684
119683
2026-08-21T11:31:34Z
Tumbuka Arch
6863
119684
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1990, [[Iraq]] yikawukira [[Kuwait]] ndipo yikamba kuwusa charu ichi, chinthu icho chikapangiska [[Gulf War|Nkhondo ya ku Gulf]]. (pachithuzi) [[Kuwukira kwa Iraq ku Kuwait|Vinandi...]]
* Mu 1945, [[Japan]] yikapharazga kuti yizomerezge ivyo [[Potsdam Declaration|Phangano la Potsdam]] likakhumbanga, ndipo ichi chikapangiska kuti [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]] yimare.
[[File:Iraqi tanks in Kuwait.jpg|thumb|150px|Matangi gha Iraq mu Kuwait mu 1990 (pachithuzi)]]
* Mu 1961, [[East Germany|Germany ya kumafumiro gha dazi]] yikamba kuzenga [[Berlin Wall|Mpanda wa Berlin]], uwo ukagaŵanga [[East Berlin|Berlin ya kumafumiro gha dazi]] na [[West Berlin|Berlin ya ku manjiliro gha dazi]].
* Mu 1974, [[Richard Nixon]] wakafumapo pa udindo wa pulezidenti wa [[United States|United States]], ndipo [[Gerald Ford]] wakatora udindo uwu.
* Mu 1991, [[Belarus]] yikapharazga kuti yikujiyimira payake kufuma ku [[Soviet Union|Soviet Union]], ndipo yikamba kuŵa charu chakujiyimira payake.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
ttr0ttxc7nhhfqrc3wnhuqscmwa5xbl
119686
119684
2026-08-21T11:33:26Z
Tumbuka Arch
6863
119686
wikitext
text/x-wiki
* Mu 378, pa [[Nkhondo ya Adrianople|Nkhondo ya Adrianople]], ŵasilikari ŵa [[Roman Empire|Ufumu wa Roma]] ŵakathereskeka na [[Goths|ŵaGoth]], ndipo Themba [[Valens]] likakomeka.
[[File:Battle of Adrianople 378 en.svg|thumb|150px|Nkhondo ya Adrianople mu 378 (pachithuzi)]]
* Mu 1173, ntchito yakuzenga [[Leaning Tower of Pisa|Nsanja Yakupendama ya Pisa]] yikamba ku [[Pisa]], [[Italy|Italiya]].
* Mu 1936, [[Jesse Owens]] wakatora mendulo yake yachinayi ya golide pa [[1936 Summer Olympics|Maseŵera gha Olimpiki gha 1936]] ku [[Berlin]], apo gulu la United States likathereska pa mpikisano wa 4 × 100 metres.
* Mu 1945, [[United States]] yikaponya bomba la nyukiliya la [[Fat Man]] pa [[Nagasaki]], [[Japan|Japan]], pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]]. Ŵanthu masauzandi ghanandi ŵakafwa.
* Mu 1965, [[Singapore]] yikafumiskika mu [[Malaysia]] ndipo yikamba kuŵa charu chakujiyimira payake.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
5jlgsq16n5nkna7h728gunf03056w4i
119720
119686
2026-08-21T11:48:03Z
Tumbuka Arch
6863
119720
wikitext
text/x-wiki
[[File:Battle of Adrianople 378 en.svg|thumb|150px|Nkhondo ya Adrianople mu 378 (pachithuzi)]]
* Mu 378, pa [[Nkhondo ya Adrianople|Nkhondo ya Adrianople]], ŵasilikari ŵa [[Roman Empire|Ufumu wa Roma]] ŵakathereskeka na [[Goths|ŵaGoth]], ndipo Themba [[Valens]] likakomeka.
* Mu 1173, ntchito yakuzenga [[Leaning Tower of Pisa|Nsanja Yakupendama ya Pisa]] yikamba ku [[Pisa]], [[Italy|Italiya]].
* Mu 1936, [[Jesse Owens]] wakatora mendulo yake yachinayi ya golide pa [[1936 Summer Olympics|Maseŵera gha Olimpiki gha 1936]] ku [[Berlin]], apo gulu la United States likathereska pa mpikisano wa 4 × 100 metres.
* Mu 1945, [[United States]] yikaponya bomba la nyukiliya la [[Fat Man]] pa [[Nagasaki]], [[Japan|Japan]], pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]]. Ŵanthu masauzandi ghanandi ŵakafwa.
* Mu 1965, [[Singapore]] yikafumiskika mu [[Malaysia]] ndipo yikamba kuŵa charu chakujiyimira payake.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
l01b0q3xel6b04yxcu5dclfhry59in6
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/10
4
48684
119685
2026-08-21T11:32:54Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "[[File:Jacques Bertaux - Der Tuileriensturm am 10. August 1792.jpg|thumb|150px|Ŵanthu ŵakuwukira Nyumba ya Tuileries pa 10 Ogasiti 1792 (pachithuzi)]] * Mu 1519, [[Ferdinand Magellan|Ferdinand Magellan]] na ŵasilikari ŵake ŵakanyamuka ku [[Seville]] mu [[Spain]] pa maboti ghankhondi, kuti ŵazungulire charu chapasi. [[Ulendo wa Magellan|Vinandi...]] * Mu 1628, boti la nkhondo la ku [[Sweden]] [[Vasa (ship)|Vasa]] likabira mu doko la [[Stockholm]] pafupifupi mamini..."
119685
wikitext
text/x-wiki
[[File:Jacques Bertaux - Der Tuileriensturm am 10. August 1792.jpg|thumb|150px|Ŵanthu ŵakuwukira Nyumba ya Tuileries pa 10 Ogasiti 1792 (pachithuzi)]]
* Mu 1519, [[Ferdinand Magellan|Ferdinand Magellan]] na ŵasilikari ŵake ŵakanyamuka ku [[Seville]] mu [[Spain]] pa maboti ghankhondi, kuti ŵazungulire charu chapasi. [[Ulendo wa Magellan|Vinandi...]]
* Mu 1628, boti la nkhondo la ku [[Sweden]] [[Vasa (ship)|Vasa]] likabira mu doko la [[Stockholm]] pafupifupi maminiti 20 pera pamanyuma pakuti lanyamuka pa ulendo wake wakwamba.
* Mu 1792, pa [[Kusintha kwa Boma la France|Kusintha kwa Boma la France]], ŵanthu ŵakawukira [[Tuileries Palace|Nyumba ya Tuileries]] ku [[Paris]] na kukaka [[Louis XVI of France|Louis XVI]] (pachithuzi), apo ŵasilikari ŵake ŵa ku Switzerland ŵakakomeka. [[Kuwukira kwa Nyumba ya Tuileries|Vinandi...]]
* Mu 1793, [[Louvre|Nyumba ya Louvre]] yikajulika mwakudangilira ku [[Paris]] kuŵa nyumba yakusungamo vyakale na vyakujambura vya ŵanthu.
* Mu 1961, ŵasilikari ŵa [[United States]] ŵakamba [[Operation Ranch Hand|Ntchito ya Ranch Hand]], kupopera munkhwala wakukoma vyomera mu vigaŵa vya ku [[South Vietnam|Vietnam ya kumwera]] kuti ŵaleke [[Viet Cong]] kusanga chakurya na malo ghakubisamamo.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
2xkq4te1qhoawwb2orhttyptvdmowma
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/11
4
48685
119687
2026-08-21T11:33:54Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1919, [[Weimar Constitution|Malango gha Weimar]] ghakasainika kuŵa malango gha charu cha [[Germany|Germany]], na kuŵika maziko gha [[Weimar Republic|Jamhuri ya Weimar]]. (pachithuzi) [[Malango gha Weimar|Vinandi...]] [[File:Weimar Constitution.jpg|thumb|150px|Buku la Malango gha Weimar gha 1919 (pachithuzi)]] * Mu 1929, [[Babe Ruth]] wakaŵa munthu wakwamba mu [[Major League Baseball|Baseball ya ku United States]] kugunda ma [[home run]] 500 pa umoyo wake wa mas..."
119687
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1919, [[Weimar Constitution|Malango gha Weimar]] ghakasainika kuŵa malango gha charu cha [[Germany|Germany]], na kuŵika maziko gha [[Weimar Republic|Jamhuri ya Weimar]]. (pachithuzi) [[Malango gha Weimar|Vinandi...]]
[[File:Weimar Constitution.jpg|thumb|150px|Buku la Malango gha Weimar gha 1919 (pachithuzi)]]
* Mu 1929, [[Babe Ruth]] wakaŵa munthu wakwamba mu [[Major League Baseball|Baseball ya ku United States]] kugunda ma [[home run]] 500 pa umoyo wake wa maseŵera.
* Mu 1934, ŵakayidi ŵakwamba ŵa boma ŵakafika ku [[Alcatraz Island|Chirwa cha Alcatraz]], icho chikazgoka jele lakukhora chomene ku [[United States|United States]].
* Mu 1942, [[Hedy Lamarr]] na [[George Antheil]] ŵakapokera chiphaso cha nthowa ya mauthenga ya [[frequency-hopping spread spectrum|kusinthasintha pafupipafupi kwa mawimbi]], iyo yikazakaŵa yakuzirwa pa tekinoloje ya mauthenga gha mazuŵa ghano.
* Mu 1960, [[Chad]] yikapharazga kuti yikujiyimira payake kufuma ku [[France|France]], ndipo [[François Tombalbaye]] wakaŵa pulezidenti wake wakwamba.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
sr5a6gel187k2kj5yb5ss2caoshelhe
119721
119687
2026-08-21T11:49:38Z
Tumbuka Arch
6863
119721
wikitext
text/x-wiki
[[File:Weimar Constitution.jpg|thumb|150px|Buku la Malango gha Weimar gha 1919 (pachithuzi)]]
* Mu 1919, [[Weimar Constitution|Malango gha Weimar]] ghakasainika kuŵa malango gha charu cha [[Germany|Germany]], na kuŵika maziko gha [[Weimar Republic|Jamhuri ya Weimar]]. (pachithuzi) [[Malango gha Weimar|Vinandi...]]
* Mu 1929, [[Babe Ruth]] wakaŵa munthu wakwamba mu [[Major League Baseball|Baseball ya ku United States]] kugunda ma [[home run]] 500 pa umoyo wake wa maseŵera.
* Mu 1934, ŵakayidi ŵakwamba ŵa boma ŵakafika ku [[Alcatraz Island|Chirwa cha Alcatraz]], icho chikazgoka jele lakukhora chomene ku [[United States|United States]].
* Mu 1942, [[Hedy Lamarr]] na [[George Antheil]] ŵakapokera chiphaso cha nthowa ya mauthenga ya [[frequency-hopping spread spectrum|kusinthasintha pafupipafupi kwa mawimbi]], iyo yikazakaŵa yakuzirwa pa tekinoloje ya mauthenga gha mazuŵa ghano.
* Mu 1960, [[Chad]] yikapharazga kuti yikujiyimira payake kufuma ku [[France|France]], ndipo [[François Tombalbaye]] wakaŵa pulezidenti wake wakwamba.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
6q3j7y564n3hjyf4dt2q6nfetr35l3o
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/12
4
48686
119688
2026-08-21T11:34:16Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "[[File:IBM PC 5150.jpg|thumb|150px|IBM Personal Computer 5150 iyo yikafumiskika mu 1981 (pachithuzi)]] * Mu 1851, [[Isaac Singer]] wakapokera chiphaso cha [[sewing machine|makina ghakusonera]] agho wakanozga, ndipo makina agha ghakazakaŵa ghakumanyikwa chomene pa ntchito yakusona. * Mu 1914, pa [[Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose|Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose]], [[France|France]], [[United Kingdom|United Kingdom]] na [[British Empire|Ufumu wa Britain]] vikapharazga nk..."
119688
wikitext
text/x-wiki
[[File:IBM PC 5150.jpg|thumb|150px|IBM Personal Computer 5150 iyo yikafumiskika mu 1981 (pachithuzi)]]
* Mu 1851, [[Isaac Singer]] wakapokera chiphaso cha [[sewing machine|makina ghakusonera]] agho wakanozga, ndipo makina agha ghakazakaŵa ghakumanyikwa chomene pa ntchito yakusona.
* Mu 1914, pa [[Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose|Nkhondo Yakwamba ya Charu Chose]], [[France|France]], [[United Kingdom|United Kingdom]] na [[British Empire|Ufumu wa Britain]] vikapharazga nkhondo ku [[Austria-Hungary|Austria-Hungary]].
* Mu 1960, [[Echo 1A]] yikanyamulika na [[NASA]] ndipo yikaŵa satelayiti yakwamba ya United States yakugwiliskira ntchito kupeleka mauthenga.
* Mu 1981, [[IBM]] yikafumiska [[IBM Personal Computer|IBM Personal Computer 5150]], kompyuta iyo yikazgoka yimoza mwa makompyuta ghakukhala pa desiki ghakukhumbikwa chomene.
* Mu 1985, [[Japan Air Lines Flight 123]] yikawa mu mapiri gha [[Gunma Prefecture|Gunma]], [[Japan|Japan]], na kukoma ŵanthu 520, ndipo yikaŵa ngozi yiheni chomene ya ndege yimoza mu nyengo iyo.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
2o300c1613iwvqh44pwq1fyp1vf94pn
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/13
4
48687
119689
2026-08-21T11:34:37Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "[[File:Berlin wall-1.jpg|thumb|150px|Mpanda wa Berlin mu 1961 (pachithuzi)]] * Mu 1521, ŵasilikari ŵa ku Spain awo ŵakalongozgekanga na [[Hernán Cortés]] ŵakakaka [[Cuauhtémoc]] na kuwusa [[Tenochtitlan]], likuru la [[Aztec Empire|Ufumu wa Aztec]]. * Mu 1704, pa [[Nkhondo ya Spanish Succession|Nkhondo ya Spanish Succession]], ŵasilikari ŵa [[England]] na [[Holy Roman Empire|Ufumu wa Roma wa Chijeremani]] ŵakathereska ŵasilikari ŵa [[France]] na [[Bavaria]]..."
119689
wikitext
text/x-wiki
[[File:Berlin wall-1.jpg|thumb|150px|Mpanda wa Berlin mu 1961 (pachithuzi)]]
* Mu 1521, ŵasilikari ŵa ku Spain awo ŵakalongozgekanga na [[Hernán Cortés]] ŵakakaka [[Cuauhtémoc]] na kuwusa [[Tenochtitlan]], likuru la [[Aztec Empire|Ufumu wa Aztec]].
* Mu 1704, pa [[Nkhondo ya Spanish Succession|Nkhondo ya Spanish Succession]], ŵasilikari ŵa [[England]] na [[Holy Roman Empire|Ufumu wa Roma wa Chijeremani]] ŵakathereska ŵasilikari ŵa [[France]] na [[Bavaria]] pa [[Nkhondo ya Blenheim]].
* Mu 1868, [[Chivomezi cha Arica cha 1868]] chikachitika ku [[Peru]], na ukuru wa 8.5–9.0, ndipo ŵanthu ŵakujumpha 25,000 ŵakafwa. [[Chivomezi cha Arica cha 1868|Vinandi...]]
* Mu 1913, [[Harry Brearley]] wakapanga vyuma vyakwamba vya [[stainless steel|chuma icho chikukora yayi]] ku [[United Kingdom|Britain]].
* Mu 1961, [[East Germany|Germany ya kumafumiro gha dazi]] yikamba kuzenga [[Berlin Wall|Mpanda wa Berlin]], uwo ukagaŵanga [[Berlin]] ya kumafumiro gha dazi na ya ku manjiliro gha dazi. [[Kuzenga Mpanda wa Berlin|Vinandi...]]
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
degfwnhxl2l980j255snaw05iw5dc1a
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/14
4
48688
119690
2026-08-21T11:35:12Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "[[File:Jinnah speaking on 14 August 1947.jpg|thumb|150px|Muhammad Ali Jinnah wakuyowoya pa zuŵa la kujiyimira kwa Pakistan mu 1947 (pachithuzi)]] * Mu 1040, [[Duncan I of Scotland|Duncan I]], themba la [[Scotland|Scotland]], wakakomeka pa nkhondo yakulimbana na muzukuru wake [[Macbeth, King of Scotland|Macbeth]], uyo pamanyuma wakatora ufumu. * Mu 1791, ŵakapolo ku [[Saint-Domingue]] ŵakachita mwambo wa [[Vodou]] ku Bois Caïman, uwo ukamanyikwa kuti ukaŵa chiyambi..."
119690
wikitext
text/x-wiki
[[File:Jinnah speaking on 14 August 1947.jpg|thumb|150px|Muhammad Ali Jinnah wakuyowoya pa zuŵa la kujiyimira kwa Pakistan mu 1947 (pachithuzi)]]
* Mu 1040, [[Duncan I of Scotland|Duncan I]], themba la [[Scotland|Scotland]], wakakomeka pa nkhondo yakulimbana na muzukuru wake [[Macbeth, King of Scotland|Macbeth]], uyo pamanyuma wakatora ufumu.
* Mu 1791, ŵakapolo ku [[Saint-Domingue]] ŵakachita mwambo wa [[Vodou]] ku Bois Caïman, uwo ukamanyikwa kuti ukaŵa chiyambi cha [[Haitian Revolution|Kusintha kwa Haiti]].
* Mu 1880, ntchito yakuzenga [[Cologne Cathedral|Tchalitchi Likuru la Cologne]] ku [[Germany|Germany]] yikamalizgika pamanyuma pa vyaka vinandi vya kuzenga.
* Mu 1941, [[Winston Churchill]] na [[Franklin D. Roosevelt]] ŵakasaina [[Atlantic Charter|Phangano la Atlantic]], ilo likalongosora fundo izo ŵakakhumbanga kuti zigwilire ntchito pa umaliro wa [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]].
* Mu 1947, [[Pakistan]] yikajiyimira payake kufuma ku [[United Kingdom|Britain]], ndipo [[Muhammad Ali Jinnah]] wakaŵa nduna yikuru ya charu chiphya ichi.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
jg7vscg9def8d994pazodxw60nez4uw
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/15
4
48689
119691
2026-08-21T11:35:42Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "[[File:V-J Day in Times Square, 1945.jpg|thumb|150px|Ŵanthu ŵakukondwelera kumara kwa nkhondo ku Times Square mu 1945 (pachithuzi)]] * Mu 1483, [[Sistine Chapel|Chapel ya Sistine]] yikajulika mwakudangilira ku [[Vatican City|Vatican]], ndipo yikadzipatulika kwa [[Mary, mother of Jesus|Mary, anyina ŵa Yesu]]. * Mu 1534, [[Ignatius of Loyola]] na ŵanyake ŵakakhazikiska [[Society of Jesus|Wupu wa Yesu]] ku [[Paris]], uwo pamanyuma ukamanyikwa kuti Ŵajesuiti. * Mu 1..."
119691
wikitext
text/x-wiki
[[File:V-J Day in Times Square, 1945.jpg|thumb|150px|Ŵanthu ŵakukondwelera kumara kwa nkhondo ku Times Square mu 1945 (pachithuzi)]]
* Mu 1483, [[Sistine Chapel|Chapel ya Sistine]] yikajulika mwakudangilira ku [[Vatican City|Vatican]], ndipo yikadzipatulika kwa [[Mary, mother of Jesus|Mary, anyina ŵa Yesu]].
* Mu 1534, [[Ignatius of Loyola]] na ŵanyake ŵakakhazikiska [[Society of Jesus|Wupu wa Yesu]] ku [[Paris]], uwo pamanyuma ukamanyikwa kuti Ŵajesuiti.
* Mu 1945, [[Japan]] yikapharazga kujilambika kwake ku ŵakolani, ndipo ichi chikamalizga [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]] mu Asia.
* Mu 1947, [[India]] yikajiyimira payake kufuma ku [[United Kingdom|Britain]], ndipo [[Jawaharlal Nehru]] wakaŵa nduna yikuru yakwamba ya charu chiphya ichi.
* Mu 1960, [[Republic of the Congo (Léopoldville)|Congo-Léopoldville]] yikapharazga kujiyimira payake kufuma ku [[Belgium|Belgium]], ndipo [[Joseph Kasa-Vubu]] wakaŵa pulezidenti wake wakwamba.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
j2k8wj1vgtgioa4qpnon591yj3m1kqz
119700
119691
2026-08-21T11:39:39Z
Tumbuka Arch
6863
119700
wikitext
text/x-wiki
[[File:PM Nehru addresses the nation from the Red Fort on 15 August 1947.jpg|thumb|150px|Jawaharlal Nehru wakuyowoya ku ŵanthu pa Red Fort pa zuŵa la kujiyimira kwa India mu 1947 (pachithuzi)]]
* Mu 1483, [[Sistine Chapel|Chapel ya Sistine]] yikajulika mwakudangilira ku [[Vatican City|Vatican]], ndipo yikadzipatulika kwa [[Mary, mother of Jesus|Maryam, anyina ŵa Yesu]].
* Mu 1534, [[Ignatius of Loyola]] na ŵanyake ŵakakhazikiska [[Society of Jesus|Wupu wa Yesu]] ku [[Paris]], uwo pamanyuma ukamanyikwa kuti Ŵajesuiti.
* Mu 1945, [[Japan]] yikapharazga kujilambika kwake ku ŵakolani, ndipo ichi chikamalizga [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]] mu Asia.
* Mu 1947, [[India]] yikajiyimira payake kufuma ku [[United Kingdom|Britain]], ndipo [[Jawaharlal Nehru]] wakaŵa nduna yikuru yakwamba ya charu chiphya ichi. (pachithuzi) [[Kujiyimira kwa India|Vinandi...]]
* Mu 1960, [[Republic of the Congo (Léopoldville)|Congo-Léopoldville]] yikapharazga kujiyimira payake kufuma ku [[Belgium|Belgium]], ndipo [[Joseph Kasa-Vubu]] wakaŵa pulezidenti wake wakwamba.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
ktsjkfp2lwvch6eol1iiedgnkb0f49e
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/16
4
48690
119692
2026-08-21T11:36:06Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "* Mu 1777, pa [[Nkhondo ya Bennington|Nkhondo ya Bennington]] pa nyengo ya [[Nkhondo ya Kujiyimira ya America]], ŵasilikari ŵa America ŵakathereska ŵasilikari ŵa Britain na Brunswick. * Mu 1780, pa [[Nkhondo ya Camden|Nkhondo ya Camden]], ŵasilikari ŵa Britain ŵakathereska ŵasilikari ŵa America ku [[South Carolina]]. [[File:Kittinger-jump.jpg|thumb|150px|Joseph Kittinger wakuduka na parachute kufuma pa baluni mu 1960 (pachithuzi)]] * Mu 1812, [[William Hull]..."
119692
wikitext
text/x-wiki
* Mu 1777, pa [[Nkhondo ya Bennington|Nkhondo ya Bennington]] pa nyengo ya [[Nkhondo ya Kujiyimira ya America]], ŵasilikari ŵa America ŵakathereska ŵasilikari ŵa Britain na Brunswick.
* Mu 1780, pa [[Nkhondo ya Camden|Nkhondo ya Camden]], ŵasilikari ŵa Britain ŵakathereska ŵasilikari ŵa America ku [[South Carolina]].
[[File:Kittinger-jump.jpg|thumb|150px|Joseph Kittinger wakuduka na parachute kufuma pa baluni mu 1960 (pachithuzi)]]
* Mu 1812, [[William Hull]] wakajilambika ku ŵasilikari ŵa Britain ku [[Fort Detroit]] kwambura kuchita nkhondo.
* Mu 1960, [[Cyprus|Cyprus]] yikajiyimira payake kufuma ku [[United Kingdom|Britain]]. (pachithuzi) [[Kujiyimira kwa Cyprus|Vinandi...]]
* Mu 1977, [[Elvis Presley]] wakafwa chifukwa cha nthenda ya mtima ku nyumba yake ya [[Graceland]] ku [[Memphis, Tennessee|Memphis]]. [[Nyifwa ya Elvis Presley|Vinandi...]]
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
1urthoruq65fing0ck6aqx2rggmv03x
119722
119692
2026-08-21T11:50:28Z
Tumbuka Arch
6863
119722
wikitext
text/x-wiki
[[File:Kittinger-jump.jpg|thumb|150px|Joseph Kittinger wakuduka na parachute kufuma pa baluni mu 1960 (pachithuzi)]]
* Mu 1777, pa [[Nkhondo ya Bennington|Nkhondo ya Bennington]] pa nyengo ya [[Nkhondo ya Kujiyimira ya America]], ŵasilikari ŵa America ŵakathereska ŵasilikari ŵa Britain na Brunswick.
* Mu 1780, pa [[Nkhondo ya Camden|Nkhondo ya Camden]], ŵasilikari ŵa Britain ŵakathereska ŵasilikari ŵa America ku [[South Carolina]].
* Mu 1812, [[William Hull]] wakajilambika ku ŵasilikari ŵa Britain ku [[Fort Detroit]] kwambura kuchita nkhondo.
* Mu 1960, [[Cyprus|Cyprus]] yikajiyimira payake kufuma ku [[United Kingdom|Britain]]. (pachithuzi) [[Kujiyimira kwa Cyprus|Vinandi...]]
* Mu 1977, [[Elvis Presley]] wakafwa chifukwa cha nthenda ya mtima ku nyumba yake ya [[Graceland]] ku [[Memphis, Tennessee|Memphis]]. [[Nyifwa ya Elvis Presley|Vinandi...]]
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
l1a3ab03zmmain0o3o1bmjqytggkudq
119723
119722
2026-08-21T11:50:46Z
Tumbuka Arch
6863
119723
wikitext
text/x-wiki
[[File:Kittinger-jump.jpg|thumb|100px|Joseph Kittinger wakuduka na parachute kufuma pa baluni mu 1960 (pachithuzi)]]
* Mu 1777, pa [[Nkhondo ya Bennington|Nkhondo ya Bennington]] pa nyengo ya [[Nkhondo ya Kujiyimira ya America]], ŵasilikari ŵa America ŵakathereska ŵasilikari ŵa Britain na Brunswick.
* Mu 1780, pa [[Nkhondo ya Camden|Nkhondo ya Camden]], ŵasilikari ŵa Britain ŵakathereska ŵasilikari ŵa America ku [[South Carolina]].
* Mu 1812, [[William Hull]] wakajilambika ku ŵasilikari ŵa Britain ku [[Fort Detroit]] kwambura kuchita nkhondo.
* Mu 1960, [[Cyprus|Cyprus]] yikajiyimira payake kufuma ku [[United Kingdom|Britain]]. (pachithuzi) [[Kujiyimira kwa Cyprus|Vinandi...]]
* Mu 1977, [[Elvis Presley]] wakafwa chifukwa cha nthenda ya mtima ku nyumba yake ya [[Graceland]] ku [[Memphis, Tennessee|Memphis]]. [[Nyifwa ya Elvis Presley|Vinandi...]]
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
fnxunpeapj80tt9d70ko4azssdulgf6
119724
119723
2026-08-21T11:51:04Z
Tumbuka Arch
6863
119724
wikitext
text/x-wiki
[[File:Kittinger-jump.jpg|100px|100px|Joseph Kittinger wakuduka na parachute kufuma pa baluni mu 1960 (pachithuzi)]]
* Mu 1777, pa [[Nkhondo ya Bennington|Nkhondo ya Bennington]] pa nyengo ya [[Nkhondo ya Kujiyimira ya America]], ŵasilikari ŵa America ŵakathereska ŵasilikari ŵa Britain na Brunswick.
* Mu 1780, pa [[Nkhondo ya Camden|Nkhondo ya Camden]], ŵasilikari ŵa Britain ŵakathereska ŵasilikari ŵa America ku [[South Carolina]].
* Mu 1812, [[William Hull]] wakajilambika ku ŵasilikari ŵa Britain ku [[Fort Detroit]] kwambura kuchita nkhondo.
* Mu 1960, [[Cyprus|Cyprus]] yikajiyimira payake kufuma ku [[United Kingdom|Britain]]. (pachithuzi) [[Kujiyimira kwa Cyprus|Vinandi...]]
* Mu 1977, [[Elvis Presley]] wakafwa chifukwa cha nthenda ya mtima ku nyumba yake ya [[Graceland]] ku [[Memphis, Tennessee|Memphis]]. [[Nyifwa ya Elvis Presley|Vinandi...]]
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
ca5eet6v44pd611okxvwbqoiq3l8dau
119725
119724
2026-08-21T11:51:28Z
Tumbuka Arch
6863
119725
wikitext
text/x-wiki
[[File:Kittinger-jump.jpg|thumb|120px|Joseph Kittinger wakuduka na parachute kufuma pa baluni mu 1960 (pachithuzi)]]
* Mu 1777, pa [[Nkhondo ya Bennington|Nkhondo ya Bennington]] pa nyengo ya [[Nkhondo ya Kujiyimira ya America]], ŵasilikari ŵa America ŵakathereska ŵasilikari ŵa Britain na Brunswick.
* Mu 1780, pa [[Nkhondo ya Camden|Nkhondo ya Camden]], ŵasilikari ŵa Britain ŵakathereska ŵasilikari ŵa America ku [[South Carolina]].
* Mu 1812, [[William Hull]] wakajilambika ku ŵasilikari ŵa Britain ku [[Fort Detroit]] kwambura kuchita nkhondo.
* Mu 1960, [[Cyprus|Cyprus]] yikajiyimira payake kufuma ku [[United Kingdom|Britain]]. (pachithuzi) [[Kujiyimira kwa Cyprus|Vinandi...]]
* Mu 1977, [[Elvis Presley]] wakafwa chifukwa cha nthenda ya mtima ku nyumba yake ya [[Graceland]] ku [[Memphis, Tennessee|Memphis]]. [[Nyifwa ya Elvis Presley|Vinandi...]]
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
2e62eit3iowzxlksyz74i0zsts76t1m
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/17
4
48691
119693
2026-08-21T11:36:32Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "[[File:Boston Massacre, 1770.jpg|thumb|150px|Chithuzi cha Nkhondo ya Boston Massacre (pachithuzi)]] * Mu 1807, [[Robert Fulton]] wakamba ulendo wakwamba wa [[steamboat|boti lakwendeskeka na nthambo]] pa mlonga wa [[Hudson River|Hudson]] ku [[United States]]. * Mu 1896, [[Bridget Driscoll]] wakaŵa munthu wakwamba kufwa pa ngozi ya galimoto ku [[United Kingdom|Britain]], apo wakagundika na galimoto ku [[London]]. * Mu 1945, [[Indonesia]] yikapharazga kujiyimira payake..."
119693
wikitext
text/x-wiki
[[File:Boston Massacre, 1770.jpg|thumb|150px|Chithuzi cha Nkhondo ya Boston Massacre (pachithuzi)]]
* Mu 1807, [[Robert Fulton]] wakamba ulendo wakwamba wa [[steamboat|boti lakwendeskeka na nthambo]] pa mlonga wa [[Hudson River|Hudson]] ku [[United States]].
* Mu 1896, [[Bridget Driscoll]] wakaŵa munthu wakwamba kufwa pa ngozi ya galimoto ku [[United Kingdom|Britain]], apo wakagundika na galimoto ku [[London]].
* Mu 1945, [[Indonesia]] yikapharazga kujiyimira payake kufuma ku [[Netherlands|Netherlands]], ndipo [[Sukarno]] wakaŵa pulezidenti wake wakwamba.
* Mu 1958, [[Pioneer 0]] yikanyamulika na [[United States|United States]], ndipo yikaŵa ntchito yakwamba ya kuponda chinthu mu mlengalenga yakuluta ku [[Moon|Mwezi]].
* Mu 1978, [[Double Eagle II]] yikafika ku [[France]] pamanyuma pa kuwuluka pa baluni yakuzungulira nyanja ya Atlantic, ndipo yikaŵa baluni yakwamba kuwuluka mwaluŵiro kufuma ku [[United States|United States]] kuluta ku Europe.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
8m5te7uwut2x9l1wp2iftfc0bzeaqzl
119694
119693
2026-08-21T11:36:54Z
Tumbuka Arch
6863
119694
wikitext
text/x-wiki
[[File:Indonesia declaration of independence 17 August 1945.jpg|thumb|150px|Sukarno na Mohammad Hatta ŵakupharazga kujiyimira kwa Indonesia mu 1945 (pachithuzi)]]
* Mu 1807, [[Robert Fulton]] wakamba ulendo wakwamba wa [[steamboat|boti lakwendeskeka na nthambo]] pa [[Hudson River|Mlonga wa Hudson]] ku [[United States|United States]].
* Mu 1896, [[Bridget Driscoll]] wakaŵa munthu wakwamba kufwa pa ngozi ya galimoto ku [[United Kingdom|Britain]], apo wakagundika na galimoto ku [[London]].
* Mu 1945, [[Indonesia]] yikapharazga kujiyimira payake kufuma ku [[Netherlands|Netherlands]], ndipo [[Sukarno]] na [[Mohammad Hatta]] ŵakapharazga kujiyimira kwa charu ichi. (pachithuzi) [[Kuphara kwa kujiyimira kwa Indonesia|Vinandi...]]
* Mu 1958, [[Pioneer 0]] yikanyamulika na [[United States|United States]] kuti yilute ku [[Moon|Mwezi]], kweni ntchito iyi yikatondeka chifukwa chombo chikawa pamanyuma pakuti chanyamuka.
* Mu 1978, [[Double Eagle II]] yikaŵa baluni yakwamba kuwuluka kuwoloka [[Atlantic Ocean|Nyanja ya Atlantic]], apo yikafika ku [[France|France]] pamanyuma pa mazuŵa pafupifupi ghankhondi na hafu.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
if99107reag4jh5vkv2lylkngw8wxj7
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/18
4
48692
119695
2026-08-21T11:37:17Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "[[File:The 19th amendment..jpg|thumb|150px|Dango la 19 la Malango gha United States ilo likapeleka wanangwa wa kuvota ku ŵanakazi (pachithuzi)]] * Mu 1920, [[Nineteenth Amendment to the United States Constitution|Dango la 19 la Malango gha United States]] likazomerezgeka, ndipo likapeleka wanangwa wa kuvota ku ŵanakazi mu United States. * Mu 1945, [[Sukarno]] wakatora udindo wa kuŵa pulezidenti wakwamba wa [[Indonesia]], zuŵa limoza pamanyuma pakuti charu ichi chap..."
119695
wikitext
text/x-wiki
[[File:The 19th amendment..jpg|thumb|150px|Dango la 19 la Malango gha United States ilo likapeleka wanangwa wa kuvota ku ŵanakazi (pachithuzi)]]
* Mu 1920, [[Nineteenth Amendment to the United States Constitution|Dango la 19 la Malango gha United States]] likazomerezgeka, ndipo likapeleka wanangwa wa kuvota ku ŵanakazi mu United States.
* Mu 1945, [[Sukarno]] wakatora udindo wa kuŵa pulezidenti wakwamba wa [[Indonesia]], zuŵa limoza pamanyuma pakuti charu ichi chapharazga kujiyimira payake.
* Mu 1945, ŵasilikari ŵa [[Soviet Union|Soviet Union]] ŵakamba [[Soviet invasion of the Kuril Islands|kuwukira Vigaŵa vya Kuril]] pa nyengo ya [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu Chose]].
* Mu 1963, [[James Meredith]] wakaŵa munthu wakwamba wa mtundu wa ŵaAfrican-American kumalizga masambiro pa [[University of Mississippi]].
* Mu 1976, [[Luna 24]] yikafika pa [[Moon|Mwezi]] ndipo yikatora viŵiya vya dothi na kuviponya ku [[Earth|Charu chapasi]].
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
c8ugz6dygb46z1ommphmr91pn45p6md
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/19
4
48693
119696
2026-08-21T11:37:40Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "[[File:Afghanistan 1919.jpg|thumb|150px|Ŵasilikari ŵa Afghanistan mu nyengo ya Nkhondo Yakwira Kujiyimira mu 1919 (pachithuzi)]] * Mu 14, [[Augustus|Augusto]] wakakhazikiska [[Praetorian Guard|Ŵasilikari ŵa Praetorian]] kuti ŵavikilire themba la [[Roman Empire|Ufumu wa Roma]]. * Mu 1692, [[Salem witch trials|ŵanthu ŵakupharazgika kuti mbalozi]] ŵanayi ŵakakomeka ku [[Salem, Massachusetts|Salem]] ku [[United States|United States]]. * Mu 1919, [[Afghanistan]] y..."
119696
wikitext
text/x-wiki
[[File:Afghanistan 1919.jpg|thumb|150px|Ŵasilikari ŵa Afghanistan mu nyengo ya Nkhondo Yakwira Kujiyimira mu 1919 (pachithuzi)]]
* Mu 14, [[Augustus|Augusto]] wakakhazikiska [[Praetorian Guard|Ŵasilikari ŵa Praetorian]] kuti ŵavikilire themba la [[Roman Empire|Ufumu wa Roma]].
* Mu 1692, [[Salem witch trials|ŵanthu ŵakupharazgika kuti mbalozi]] ŵanayi ŵakakomeka ku [[Salem, Massachusetts|Salem]] ku [[United States|United States]].
* Mu 1919, [[Afghanistan]] yikapokera kujiyimira payake pa nkhani za vyakupanga vinthu vya charu, pamanyuma pa [[Third Anglo-Afghan War|Nkhondo Yachitatu ya Afghanistan na Britain]].
* Mu 1934, [[Adolf Hitler]] wakasankhika mwakukhwaskana na mavoti gha ŵanthu kuŵa [[Führer]] wa [[Germany|Germany]].
* Mu 1981, [[Gulf of Sidra incident (1981)|Ŵasilikari ŵa United States na Libya ŵakawukana mu Gulf of Sidra]], apo ndege ziŵiri za Libya zikawomberedwa na ndege za ku United States.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
i3o4elycifbd3knsl0nlb8t2tfjyhcf
119697
119696
2026-08-21T11:37:59Z
Tumbuka Arch
6863
119697
wikitext
text/x-wiki
[[File:Afghan Army in 1919.jpg|thumb|150px|Ŵasilikari ŵa Afghanistan mu 1919 (pachithuzi)]]
* Mu 1692, ŵanthu ŵanayi awo ŵakapika mulandu wa kuŵa ŵalozi ŵakakomeka ku [[Salem, Massachusetts|Salem]] ku [[United States|United States]] pa nyengo ya [[Salem witch trials|Milandu ya ŵalozi ya ku Salem]].
* Mu 1919, [[Afghanistan]] yikapokera kujiyimira payake pa nkhani za vyakupanga vinthu vya charu, pamanyuma pa [[Nkhondo Yachitatu ya Afghanistan na Britain]].
* Mu 1934, [[Adolf Hitler]] wakasankhika na ŵanthu kuŵa [[Führer]] wa [[Germany|Germany]], na kusazga maudindo gha pulezidenti na nduna yikuru.
* Mu 1981, [[Gulf of Sidra incident (1981)|Ŵasilikari ŵa United States na Libya ŵakawukana mu Gulf of Sidra]], ndipo ndege ziŵiri za Libya zikawomberedwa na ndege za ku United States.
* Mu 2003, [[Missionary Oblates of Mary Immaculate|Oblates]] ŵa ku [[United States|United States]] ŵakapharazga kuti ŵazgorenge vyakukhwaskana na ŵasofi awo ŵakaŵa ŵakusuzga ŵana mu tchalitchi.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
muw9wp5cnf9gmupeai21igzxk32x5ms
119698
119697
2026-08-21T11:38:42Z
Tumbuka Arch
6863
119698
wikitext
text/x-wiki
[[File:COMISAF attends Afghanistan Independence Day celebration Aug. 19 110819-F-QG390-201.jpg|thumb|150px|Ŵanthu ŵakukondwelera Zuŵa la Kujiyimira kwa Afghanistan mu Kabul pa 19 Ogasiti 2011 (pachithuzi)]]
* Mu 1692, ŵanthu ŵanayi awo ŵakapika mulandu wa kuŵa ŵalozi ŵakakomeka ku [[Salem, Massachusetts|Salem]] ku [[United States|United States]] pa nyengo ya [[Milandu ya ŵalozi ya ku Salem]].
* Mu 1919, [[Afghanistan]] yikapokera kujiyimira payake pa nkhani za vyakupanga vinthu vya charu, pamanyuma pa [[Nkhondo Yachitatu ya Afghanistan na Britain]].
* Mu 1934, [[Adolf Hitler]] wakasankhika na ŵanthu kuŵa [[Führer]] wa [[Germany|Germany]], na kusazga maudindo gha pulezidenti na nduna yikuru.
* Mu 1981, [[Gulf of Sidra incident (1981)|Ŵasilikari ŵa United States na Libya ŵakawukana mu Gulf of Sidra]], ndipo ndege ziŵiri za Libya zikawomberedwa na ndege za ku United States.
* Mu 2003, [[Missionary Oblates of Mary Immaculate|Oblates]] ŵa ku [[United States|United States]] ŵakapharazga kuti ŵazgorenge vyakukhwaskana na ŵasofi awo ŵakaŵa ŵakusuzga ŵana mu tchalitchi.
<noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Pa siku la mwahuno mu Chitumbuka mu mwezi wa Ogasiti]]</noinclude> <noinclude>[[Category:Vyakulemba vya pa chikaya cha Chitumbuka]]</noinclude>
q5bf4yrtl4ijybc2t6bej2c8s16oj8s
Wikipedia:Pa siku la mwahuno mu ChiTumbuka/Ogasiti/20
4
48694
119699
2026-08-21T11:39:09Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "[[File:Soviet tanks - Hradcany Square Prague - via Swiss embassy 1968-08-21.png|thumb|150px|Matangi gha Soviet ku Hradčany Square ku Prague pa nyengo ya kuwukira Czechoslovakia mu 1968 (pachithuzi)]] * Mu 1858, [[Charles Darwin]] na [[Alfred Russel Wallace]] ŵakafumiska fundo zawo zakukhwaskana na [[Evolution|kusintha kwa vyamoyo chifukwa cha kusankhana kwachilengedwe]], izo zikazakaŵa zakuzirwa chomene pa sayansi ya vyamoyo. * Mu 1920, ŵanthu ŵakufuma ku magulu g..."
119699
wikitext
text/x-wiki
[[File:Soviet tanks - Hradcany Square Prague - via Swiss embassy 1968-08-21.png|thumb|150px|Matangi gha Soviet ku Hradčany Square ku Prague pa nyengo ya kuwukira Czechoslovakia mu 1968 (pachithuzi)]]
* Mu 1858, [[Charles Darwin]] na [[Alfred Russel Wallace]] ŵakafumiska fundo zawo zakukhwaskana na [[Evolution|kusintha kwa vyamoyo chifukwa cha kusankhana kwachilengedwe]], izo zikazakaŵa zakuzirwa chomene pa sayansi ya vyamoyo.
* Mu 1920, ŵanthu ŵakufuma ku magulu ghankhondi na ghaŵiri gha [[American Professional Football Conference|Wupu wa Maseŵera gha Mpira gha ku America]] ŵakakumana ku [[Canton, Ohio]] na kupanga wupu uwo pamanyuma ukazgoka [[National Football League|Lig'i ya Mpira ya ku America]].
* Mu 1940, [[Leon Trotsky]] wakawukilika na munthu uyo wakamuchaya na chinthu chakudulira mazunzu ku nyumba yake ku [[Mexico City]]. Trotsky wakafwa chifukwa cha vilonda ivi pa 21 Ogasiti. [[Kukomeka kwa Leon Trotsky|Vinandi...]]
* Mu 1968, ŵasilikari ŵa [[Warsaw Pact|Phangano la Warsaw]] ŵakamba [[Kuwukira kwa Warsaw Pact ku Czechoslovakia|kuwukira Czechoslovakia]] kuti ŵamazge [[Prague Spring|Masika gha Prague]], gulu la kusintha kwa ndyali ilo likakhumbanga wanangwa ukuru. (pachithuzi) [[Kuwukira kwa Warsaw Pact ku Czechoslovakia|Vinandi...]]
* Mu 1975, [[NASA]] yikanyamula [[Viking 1]] kuluta ku [[Mars]], ndipo chombo ichi pamanyuma chikaŵa chakwamba kufika na kutera mwakukwana pa pulaneti la Mars.
2aipes2libfo7mvb0oo240scr5xmr8r