Wikipedia
tumwiki
https://tum.wikipedia.org/wiki/Jani_likulu
MediaWiki 1.47.0-wmf.17
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Mrangura (Kompyuta)
0
6233
120531
119303
2026-09-01T04:06:00Z
Viyowoyero-vya-Malaŵi
11606
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
120531
wikitext
text/x-wiki
ki2akfp80aa1bga8ufk5thi850npzi4
MediaWiki:Gadget-imagelinks.js
8
46239
120397
116667
2026-08-31T21:46:43Z
ASarabadani (WMF)
9269
Allow thumb.wikimedia.org alongside upload.wikimedia.org ([[phab:T427465]])
120397
javascript
text/javascript
jp9edjaqu8h2zmlkpyf5skl5mmb8zvw
User talk:Viyowoyero-vya-Malaŵi
3
47402
120396
120371
2026-08-31T20:54:05Z
MediaWiki message delivery
2648
/* Tech News: 2026-36 */ new section
120396
wikitext
text/x-wiki
rpcptbe13bkdv55qgljujx1uxjz6004
120398
120396
2026-08-31T21:53:47Z
MediaWiki message delivery
2648
/* Translation notification: Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya */ new section
120398
wikitext
text/x-wiki
53ouwexttj9p72ggmtt5myewqsd6zgw
Ventspils
0
47490
120530
116139
2026-09-01T02:44:29Z
InternetArchiveBot
6449
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
120530
wikitext
text/x-wiki
391f86sx0uhcenxcem0ie2jwxcdo74g
Wikipedia:Mitundu ya ŵanthu yambula kuoneka ku ŵanthu/Ogasiti/31
4
48907
120395
2026-08-31T19:40:00Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Penan woman.jpg|100px]] </div> '''[[Penan|ŴaPenan]]''' ni gulu la ŵanthu ŵa ku [[Borneo]] awo ŵakukhala chomene mu [[Sarawak]] ku [[Malaysia]] na vigaŵa vinyake vya pachilwa ichi. ŴaPenan ŵali na mbiri yakuŵa ŵanthu ŵakwendakŵenda mu thengele, ndipo ŵakajipweleleranga mwa kusaka, kusanga vyakurya, kukola somba na kusanga vyakurya vinyake vya mu chilengiwa. Ŵakumanyikwa chifukwa cha umanyi wawo wa thengele na..."
120395
wikitext
text/x-wiki
3ps7hkssw3usu7ghdfzt1le73g680rf
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/1
4
48908
120399
2026-09-01T00:20:11Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Malawisaurus 01.jpg|100px]] </div> '''[[Malawisaurus]]''' ni mtundu wa [[Dinosauria|dinosaur]] wa gulu la [[Titanosauria]] uwo ukaŵanga mu [[Malawi]] mu nyengo ya [[Early Cretaceous|nyengo yakwamba ya Cretaceous]]. Mafupa ghake ghakumanyikwa chomene kufuma mu [[Dinosaur Beds]] mu [[Karonga District]], kumpoto kwa Malawi. Mu 1928, [[Sidney H. Haughton]] wakalongosora fossil iyi nga [[Gigantosaurus|Gigantosaurus dixeyi]]..."
120399
wikitext
text/x-wiki
0quy7scbnukce2xsja2o0jwpqwrdpwq
120400
120399
2026-09-01T00:22:27Z
Tumbuka Arch
6863
120400
wikitext
text/x-wiki
bxmeaozjti5zpo8n6u0eczdpdlou8qb
120401
120400
2026-09-01T00:26:59Z
Tumbuka Arch
6863
120401
wikitext
text/x-wiki
ily6hxpq2yijp6odrqhtjy45ms6j40n
120402
120401
2026-09-01T00:27:27Z
Tumbuka Arch
6863
120402
wikitext
text/x-wiki
bxmeaozjti5zpo8n6u0eczdpdlou8qb
120403
120402
2026-09-01T00:27:42Z
Tumbuka Arch
6863
120403
wikitext
text/x-wiki
o9z0dxewda3sosd07nzk65e605g2yto
Wikipedia:Chiyezgelelo 2
4
48909
120404
2026-09-01T00:33:20Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "{{Navbox | name = Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka | title = [[Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka|Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka]] | state = collapsed | list1 = '''[[Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala|Sekutembala]]''' · [[Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/1|1]] · [[Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/2|2]] · [[Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/3|3]] · Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbu..."
120404
wikitext
text/x-wiki
fkvildgve85k25q7brfe0j9q9mnq5yn
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/12
4
48910
120405
2026-09-01T00:37:30Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Deceased emu during Emu War.jpg|100px]] </div> '''[[Emu War]]''' yikaŵa ntchito ya [[Australian Army|ŵasilikari ŵa Australia]] mu [[Western Australia]] mu 1932 kuti ŵachepeske [[emu]] izo zikaparanyanga mbewu za ŵalimi. Pa 2 Novembala, ŵasilikari ŵakafika na [[Lewis gun|mizinga ya Lewis]] na ma cartridge masauzandi ghanandi. Kweni emu zikakhalira pachanya pa ŵasilikari, zikathasanga kutchimbira mwaluŵiro, ndipo..."
120405
wikitext
text/x-wiki
q1teyyzlxhcrhlsom1e85ellldfx23r
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/11
4
48911
120406
2026-09-01T00:37:40Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Danse Saint Guy 1518 Charles Spindler.jpg|100px]] </div> '''[[Dancing plague of 1518|Chilombo cha kucheta cha 1518]]''' chikamba ku [[Strasbourg]] mu Julayi 1518 apo mwanakazi wakwamba kucheta mwankhongono kwambura kumanya chifukwa. Mu mazuŵa ghachoko, ŵanthu ŵanyake ŵakamba kumulondezga, ndipo chiŵereŵere ichi chikakura kufika pa ŵanthu pafupifupi 50 mpaka 400. Ŵanyake ŵakacheta kwa mazuŵa ghanandi, ŵakatopa..."
120406
wikitext
text/x-wiki
5hxbdbrt2kngfwaylt4ricau33r3jom
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/10
4
48912
120407
2026-09-01T00:38:09Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Tunguska Ereignis-1.jpg|100px]] </div> '''[[Tunguska event]]''' yikaŵa kuphulika kukuru ku [[Siberia]] pa 30 Juni 1908. Chinthu chakufuma mu mlengalenga, icho ŵasayansi ŵakughanaghana kuti chikaŵa [[asteroid]] chichoko, chikaphulika pachanya pa charu m’malo mwa kugunda pasi. Mphamvu ya kuphulika yikagwetsa na kuŵotcha mitengo pa malo ghakujumpha makilomita 2,000, kweni palije [[impact crater|dzenje la kugunda]] i..."
120407
wikitext
text/x-wiki
6v5vn60bsb7yg2uztaih87vbpjvxh53
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/9
4
48913
120408
2026-09-01T00:38:50Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:BostonMolassesDisaster.jpg|100px]] </div> '''[[Great Molasses Flood]]''' yikachitika ku [[Boston]] pa 15 Janyuwale 1919 apo thanki yikuru ya [[molasses]] yikabomoka mu [[North End, Boston|North End]]. Mafuta ghakuthuka ghakafuma nga ni maji ghakututuka, ghakazura misewu na kupasukira nyumba, magalimoto na njanji. [[Boston]] yikakhala mu suzgo chifukwa mafunde agha ghakafika kuŵa ghanandi mamita na kwenda mwaluŵiro. Ŵ..."
120408
wikitext
text/x-wiki
8ukdxyi9orizaix7xqceafk07outq04
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/8
4
48914
120409
2026-09-01T00:39:10Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:BostonMolassesDisaster.jpg|100px]] </div> '''[[Great Molasses Flood]]''' yikachitika ku [[Boston]] pa 15 Janyuwale 1919 apo thanki yikuru ya [[molasses]] yikabomoka mu [[North End, Boston|North End]]. Mafuta ghakuthuka ghakafuma nga ni maji ghakututuka, ghakazura misewu na kupasukira nyumba, magalimoto na njanji. [[Boston]] yikakhala mu suzgo chifukwa mafunde agha ghakafika kuŵa ghanandi mamita na kwenda mwaluŵiro. Ŵ..."
120409
wikitext
text/x-wiki
8ukdxyi9orizaix7xqceafk07outq04
120414
120409
2026-09-01T00:40:02Z
Tumbuka Arch
6863
120414
wikitext
text/x-wiki
bf5vixj62yxu9y9pfbu8yikunbh6lpy
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/6
4
48915
120410
2026-09-01T00:39:17Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Eco Park Minamata2.JPG|100px]] </div> '''[[Minamata disease]]''' ni nthenda yikuru ya [[mercury poisoning|kuvunda na mercury]] iyo yikasangika koyamba ku [[Minamata]], [[Japan]], mu 1956. [[Chisso]] Corporation yikafumiska madzi ghakafuma mufakitale agho ghakaŵa na [[methylmercury]], ndipo chinthu ichi chikazara mu [[fish|nsomba]] na [[shellfish|nyama za mu maji]] mu [[Minamata Bay]]. Ŵanthu awo ŵakalyanga vyakurya i..."
120410
wikitext
text/x-wiki
n0bp94zrl3uyt9w4d6zmiphesgvuptm
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/5
4
48916
120411
2026-09-01T00:39:23Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Thomas J. Hicks of Cambridge, Massachusetts YMCA winner of the 1904 Olympic Marathon Race (cropped).jpg|100px]] </div> '''[[Athletics at the 1904 Summer Olympics – Men's marathon|Marathon ya ma Olympic ya 1904]]''' yikaŵa yimoza mwa mipikisano yakuzizwiska chomene mu mbiri ya [[Olympic Games|Ma Olympic]]. Yikachitika ku [[St. Louis]] pa 30 Ogasiti 1904 pa msewu wa fumbi na mu joto, apo ŵakanikizga ŵakuthamanga 32 k..."
120411
wikitext
text/x-wiki
60pe1ji955apfff02sgfv9od13knclz
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/3
4
48917
120412
2026-09-01T00:39:30Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Pig War Sign.png|100px]] </div> '''[[Pig War (1859)|Nkhondo ya Nkhumba]]''' yikaŵa mphindano pakati pa [[United States]] na [[United Kingdom]] mu 1859 pa [[San Juan Islands]]. Suzgo likamba apo nkhumba ya ku Britain yikaŵa yakusangika mu munda wa munthu wa ku America ndipo munthu yula wakakoma nkhumba. Ŵalongozgi ŵa vyaru viŵiri ŵakatumizga ŵasilikari chifukwa cha mphindano pa dango la malo na mphaka. Pa nyengo y..."
120412
wikitext
text/x-wiki
4k231hle795q8o1owf4eyl3pvo88tz8
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/7
4
48918
120413
2026-09-01T00:39:51Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:8 The Great Fire of London 1666.JPG|100px]] </div> '''[[Great Fire of London|Moto Mukuru wa London]]''' ukamba pa 2 Sepitembala 1666 mu nyumba ya [[Thomas Farriner]] pa [[Pudding Lane]] ku [[London]]. Moto ukathandazgika mwaluŵiro chifukwa nyumba zinandi zikaŵa zakuzengeka na nkhuni, misewu yikaŵa yidoko, ndipo mphepo yikawovwira malawi. Kwa mazuŵa ghanayi, moto ukaparanya chigaŵa chikuru cha [[City of London]], ku..."
120413
wikitext
text/x-wiki
ahc6mhblk0u0qgquaulgv4vdhug6k5p
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/2
4
48919
120415
2026-09-01T00:40:28Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:8 The Great Fire of London 1666.JPG|100px]] </div> '''[[Great Fire of London|Moto Mukuru wa London]]''' ukamba pa 2 Sepitembala 1666 mu nyumba ya [[Thomas Farriner]] pa [[Pudding Lane]] ku [[London]]. Moto ukathandazgika mwaluŵiro chifukwa nyumba zinandi zikaŵa zakuzengeka na nkhuni, misewu yikaŵa yidoko, ndipo mphepo yikawovwira malawi. Kwa mazuŵa ghanayi, moto ukaparanya chigaŵa chikuru cha [[City of London]], ku..."
120415
wikitext
text/x-wiki
ahc6mhblk0u0qgquaulgv4vdhug6k5p
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/13
4
48920
120416
2026-09-01T00:41:06Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Dwarf goat tower.jpg|100px]] </div> '''[[Goat tower]]''' ni nyumba yakupangika mwakutengela kuti [[goat|mbuŵa]] zikwere na kugona pa magawo ghakupambanapambana gha nsanja. Chimoza mwa vinyumba vyakwambilira chikazengeka ku [[Aveleda]] mu [[Portugal]], uko chikazengeka mu [[19th century|vyaka vya m'ma 19]]. Nsanja izi zikuŵa na nthowa zakukwera ku mphepete mwa nyumba, ndipo mbuŵa zikukwera mwakumalira kuti zikaŵe pac..."
120416
wikitext
text/x-wiki
b8z08knhyqsmfzbx47ncpu7j7ptasdu
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/15
4
48921
120417
2026-09-01T00:41:35Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Hindenburg disaster, 1937.jpg|100px]] </div> '''[[Hindenburg disaster]]''' yikachitika pa 6 Meyi 1937 apo ndege ya [[airship|ndege yakuchanya]] ya Germany [[LZ 129 Hindenburg|Hindenburg]] yikayaka moto apo yikakhazikanga ku [[Naval Air Station Lakehurst]] mu [[New Jersey]]. Ndege iyi yikazulanga [[hydrogen]] ndipo yikaŵa yimoza mwa ndege zikuru chomene za nyengo yira. Moto ukathandazgika mwaluŵiro, ndipo Hindenburg yi..."
120417
wikitext
text/x-wiki
1mwtytd1ynx3qhxh58qlq3angv3qirt
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/14
4
48922
120418
2026-09-01T00:44:13Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Aeschylus.djvu|100px]] </div> '''[[Aeschylus]]''' wakaŵa mulembi wa maseŵero gha ku [[Ancient Greece|Greece yakale]] ndipo wakumanyikwa nga ni yumoza mwa ŵabambo ŵa [[Greek tragedy|maseŵero gha masoka gha Greek]]. Kweni nkhani ya nyifwa yake ndiyo yikupangiska nkhani iyi kuŵa yapadera. Mu 456 panji 455 BC, Aeschylus wakafwira ku [[Gela]], [[Sicily]]. Malinga na wolemba wa nyengo ya Ŵaroma [[Valerius Maximus]], ..."
120418
wikitext
text/x-wiki
modn5iuixijpkau22d23dnxpbs82foe
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/17
4
48923
120419
2026-09-01T00:44:29Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Kentucky meat shower.jpg|100px]] </div> '''[[Kentucky meat shower|Mvula ya Nyama ya Kentucky]]''' yikaŵa chochitika chakuzizwiska chomene ku [[Kentucky]], [[United States]], pa 3 Malichi 1876. Ŵanthu ŵa pa famu ya Crouch ŵakayowoya kuti vipindi vya nyama vikawa kuchokera kuchanya na kugwa pasi nga ni vula. Ŵanyake awo ŵakaviwona ŵakata vipindi ivi, ndipo nyengo yira nkhani iyi yikalembeka na Scientific American..."
120419
wikitext
text/x-wiki
ce1xtm508mjo943xdzzq016iwkb1ihd
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/19
4
48924
120420
2026-09-01T00:44:37Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Nelson's Column during the Great Smog of 1952.jpg|100px]] </div> '''[[Great Smog of London|Mphunga Mukuru wa London]]''' ukaŵa suzgo la mpweya uwo ukazaza [[London]] mu Disembala 1952. Kwa mazuŵa ghanayi, mphepo yikazakhala pachoko ndipo utsi kufuma ku mafakitale, makala gha mu nyumba na magalimoto ukasazgikana na nkhungu. Mphunga uyu ukaŵa wakukhora mwakuti ŵanthu ŵakaŵa na suzgo la kuwona nthowa, ndipo ŵanyake..."
120420
wikitext
text/x-wiki
o1m8it1s04mf1gq3vj7bfdlwuyr806l
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/20
4
48925
120421
2026-09-01T00:44:43Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:The manor house of Toten Hall - 1813.gif|100px]] </div> '''[[London Beer Flood|Chigumula cha Mowa cha London]]''' chikachitika pa 17 Okutobala 1814 ku [[London]] apo thanki yikuru ya mowa ku [[Meux's Brewery]] yikabomoka. Thanki iyi yikaŵa na mowa wakuchuluka chomene, ndipo apo yikabomoka, mowa ukapangiska mafunde agho ghakapasuka mu misewu ya [[St Giles, London|St Giles]]. Nyumba zinandi zikaparanyika, ndipo ŵanthu 8..."
120421
wikitext
text/x-wiki
roiodf152qx1u8n7vbrl7st6z6rcw2e
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/21
4
48926
120422
2026-09-01T00:44:51Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Toledowarphilipscorner.jpg|100px]] </div> '''[[Toledo War|Nkhondo ya Toledo]]''' yikaŵa mphindano ya mphaka pakati pa [[Ohio]] na [[Michigan]] mu 1835–1836. Miphika yikaŵa pa chigaŵa cha charu icho chikumanyikwa kuti [[Toledo Strip]], ndipo [[Robert Lucas]] wa Ohio na [[Stevens T. Mason]] wa Michigan ŵakatuma ŵasilikari, ndipo ŵanthu ŵakaghanaghana kuti nkhondo yikuru yizamwamba. Kweni nkhondo yeneko yikaŵa yi..."
120422
wikitext
text/x-wiki
sp5418w55euwqg45v2pr0zq8yiox4zk
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/23
4
48927
120423
2026-09-01T00:44:58Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Defenestration of Prague of 1618.jpg|100px]] </div> '''[[Defenestrations of Prague|Kufumiskika pa Mawindo gha Prague]]''' ni zina la vinthu vitatu vya nkhondo na ndale mu [[Prague]] apo ŵanthu ŵakaponya ŵalongozgi kufuma pa mawindo. Chochitika chakumanyikwa chomene chikachitika mu 1618 apo ŵanthu ŵa [[Kingdom of Bohemia|Bohemia]] ŵakaponyera ŵalongozgi ŵaŵiri ŵa ufumu na mlembi wawo kufuma pa windo la Prague..."
120423
wikitext
text/x-wiki
ndekotry34cby3uggn0lhk2j3eylmau
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/22
4
48928
120424
2026-09-01T00:45:05Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:AngloZanzibarWar.jpg|100px]] </div> '''[[Anglo-Zanzibar War|Nkhondo ya Anglo-Zanzibar]]''' yikaŵa nkhondo pakati pa [[United Kingdom|Britain]] na [[Zanzibar Sultanate|Zanzibar]] pa 27 Ogasiti 1896, ndipo yikumanyikwa nga ni [[shortest war in history|nkhondo yifupi chomene mu mbiri]]. Nkhondo iyi yikamba pamanyuma pa nyifwa ya Sultan [[Hamad bin Thuwaini|Hamad]] na kusankhika kwa [[Khalid bin Barghash]]. Britain yikakhu..."
120424
wikitext
text/x-wiki
97091ynr8pirjgppcv22ey22xpnrz07
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/24
4
48929
120425
2026-09-01T00:45:12Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Picture showing Ottoman Forces advance to Caransebes.png|100px]] </div> '''[[Battle of Karánsebes|Nkhondo ya Karánsebes]]''' yikaŵa chochitika chakuzizwiska mu nkhondo za [[Habsburg monarchy|Habsburg]] mu 1788 apo ŵasilikari ŵa Austria ŵakawomberana ŵekha usiku pambere [[Ottoman Empire|ŴaOttoman]] ŵandafike. Ŵasilikari awo ŵakaŵa pantchito ya kusanda ŵakasangana na ŵamalonda awo ŵakaguliskanga alcohol|m..."
120425
wikitext
text/x-wiki
mhiz53hj05f17m8fcpo3dmlx1mg0vjk
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/26
4
48930
120426
2026-09-01T00:45:19Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Cadaver Synod.jpg|100px]] </div> '''[[Cadaver Synod|Msonkhano wa Mtembo]]''' ukaŵa mulandu wakuzizwiska wa mpingo uwo ukachitika ku [[Rome]] mu 897. [[Pope Formosus]] wakaŵa wafwa kale apo [[Pope Stephen VI]] wakalangura kuti thupi lake lifumiskike mu manda na kuŵikika pa mpando wa khoti. Mtembo wake ukavwalikika vyakuvwara vya upapa ndipo ukaŵa nga ukuŵa pa mulandu. Ŵanthu ŵakafumba mtembo mafumbo, ndipo diakoni..."
120426
wikitext
text/x-wiki
pgkeg2fgv2k8dzqdq4ert2rfzpa8vv3
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/18
4
48931
120427
2026-09-01T00:45:34Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:The silent highwayman.jpg|100px]] </div> '''[[Great Stink|Kununkha Kukuru]]''' kukaŵa suzgo ku [[London]] mu 1858 apo [[River Thames|Mlonga wa Thames]] ukaŵa wakuzura na vinthu vyakufuma mu vyakuya. Nyengo yakotcha na kusowa kwa mphepo vikapangiska kuti kununkha kuŵe kukuru chomene mwakuti ŵanthu ŵakafumba kuti munthu waleke kufuma pafupi na mlonga. Ŵanthu ŵakawopa kuti nthenda nga ni [[cholera]] zikathandazgika..."
120427
wikitext
text/x-wiki
bka8zod0ax04xe2jlc2amd4l0souke2
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/25
4
48932
120428
2026-09-01T00:45:53Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Tangiwai disaster destroyed bridge.jpg|100px]] </div> '''[[Tangiwai disaster|Soka la Tangiwai]]''' likachitika pa 24 Disembala 1953 ku [[New Zealand]], apo [[railway|sitima ya njanji]] yakuluta ku [[Wellington]] yikafika pa mlatho pa [[Whangaehu River]]. Mphaka ya mlatho yikagwa chifukwa cha [[lahar]] iyo yikafuma ku [[Mount Ruapehu|Phiri la Ruapehu]] pamanyuma pakuti dambo la maji gha crater lake laphuka. Sitima yikagw..."
120428
wikitext
text/x-wiki
fl6fiuu6ow4ih5x4uvlm5f8ze124399
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/16
4
48933
120429
2026-09-01T00:46:43Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Hindenburg disaster, 1937.jpg|100px]] </div> '''[[Hindenburg disaster]]''' yikachitika pa 6 Meyi 1937 apo ndege ya [[airship|ndege yakuchanya]] ya Germany [[LZ 129 Hindenburg|Hindenburg]] yikayaka moto apo yikakhazikanga ku [[Naval Air Station Lakehurst]] mu [[New Jersey]]. Ndege iyi yikazulanga [[hydrogen]] ndipo yikaŵa yimoza mwa ndege zikuru chomene za nyengo yira. Moto ukathandazgika mwaluŵiro, ndipo Hindenburg yi..."
120429
wikitext
text/x-wiki
1mwtytd1ynx3qhxh58qlq3angv3qirt
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/27
4
48934
120430
2026-09-01T00:46:57Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Cadaver Synod.jpg|100px]] </div> '''[[Cadaver Synod|Msonkhano wa Mtembo]]''' ukaŵa mulandu wakuzizwiska wa mpingo uwo ukachitika ku [[Rome]] mu 897. [[Pope Formosus]] wakaŵa wafwa kale apo [[Pope Stephen VI]] wakalangura kuti thupi lake lifumiskike mu manda na kuŵikika pa mpando wa khoti. Mtembo wake ukavwalikika vyakuvwara vya upapa ndipo ukaŵa nga ukuŵa pa mulandu. Ŵanthu ŵakafumba mtembo mafumbo, ndipo diakoni..."
120430
wikitext
text/x-wiki
pgkeg2fgv2k8dzqdq4ert2rfzpa8vv3
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/28
4
48935
120431
2026-09-01T00:47:23Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Mary Celeste as Amazon in 1861.jpg|100px]] </div> '''[[Sitima ya Mary Celeste]]''' yikaŵa sitima ya malonda iyo yikasangika yikwendeskeka kwambura ŵanthu mu [[Nyanja ya Atlantic|Nyanja ya Atlantic]] mu 1872. Yikachimbira ku [[New York City]] kuluta ku [[Genoa]], Italy, kweni pa 4 Disembala sitima ya [[Dei Gratia]] yikasanga Mary Celeste yikuyenda yekha pafupi na [[Azores]]. Katundu wake wakaŵa muchanya, maji na vyaku..."
120431
wikitext
text/x-wiki
4gsimr3vdq4x4hr5ovzazj0e5mdmnda
120433
120431
2026-09-01T00:50:19Z
Tumbuka Arch
6863
120433
wikitext
text/x-wiki
ga9rjyiqdoth2nwatomgpr0u44iwg0d
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/29
4
48936
120432
2026-09-01T00:49:54Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:The silent highwayman.jpg|100px]] </div> '''[[Kununkha Kukuru kwa London]]''' kukaŵa suzgo ku [[London]] mu 1858 apo [[River Thames|Mlonga wa Thames]] ukaŵa wakuzura na vinthu vyakufuma mu vyakuya. Nyengo yakotcha na kusowa kwa mphepo vikapangiska kuti kununkha kuŵe kukuru chomene mwakuti ŵanthu ŵakafumba kuti munthu waleke kufuma pafupi na mlonga. Ŵanthu ŵakawopa kuti nthenda nga ni [[cholera]] zikathandazgika k..."
120432
wikitext
text/x-wiki
fj3wtsimh0hbyusrd4pq7yupk6zsm2f
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/4
4
48937
120434
2026-09-01T00:50:41Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Picture showing Ottoman Forces advance to Caransebes.png|100px]] </div> '''[[Nkhondo ya Karánsebes]]''' yikaŵa chochitika chakuzizwiska mu nkhondo za [[Habsburg monarchy|Habsburg]] mu 1788 apo ŵasilikari ŵa Austria ŵakawomberana ŵekha usiku pambere [[Ottoman Empire|ŴaOttoman]] ŵandafike. Ŵasilikari awo ŵakaŵa pantchito ya kusanda ŵakasangana na ŵamalonda awo ŵakaguliskanga [[alcohol|mowa]], ndipo mphindano..."
120434
wikitext
text/x-wiki
bg7q3p8cwb5xoop1z3mm6vakrdjw54f
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/31
4
48938
120435
2026-09-01T00:52:25Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Aeschylus.djvu|100px]] </div> '''[[Nyifwa ya Aeschylus]]''' yikaŵa nkhani yakuzizwiska ya mulembi wa maseŵero gha ku [[Ancient Greece|Greece yakale]] [[Aeschylus]], uyo wakumanyikwa nga ni yumoza mwa ŵabambo ŵa [[Greek tragedy|maseŵero gha masoka gha Greek]]. Mu 456 panji 455 BC, Aeschylus wakafwira ku [[Gela]], [[Sicily]]. Malinga na wolemba wa nyengo ya Ŵaroma [[Valerius Maximus]], [[eagle]] yikagwira tortoise..."
120435
wikitext
text/x-wiki
qdi6b38elllkpiiahhttgr3mgizqe1c
120438
120435
2026-09-01T00:53:29Z
Tumbuka Arch
6863
120438
wikitext
text/x-wiki
0bsttd44a2kv4yp9p30qp4dkytktb6p
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Sekutembala/30
4
48939
120436
2026-09-01T00:52:48Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Kentucky meat shower.jpg|100px]] </div> '''[[Vula ya Nyama ya Kentucky]]''' yikaŵa chochitika chakuzizwiska chomene ku [[Kentucky]], [[United States]], pa 3 Malichi 1876. Ŵanthu ŵa pa famu ya Crouch ŵakayowoya kuti vipindi vya nyama vikawa kuchokera kuchanya na kugwa pasi nga ni vula. Ŵanyake awo ŵakaviwona ŵakata vipindi ivi, ndipo nyengo yira nkhani iyi yikalembeka na [[Scientific American]] na The New York T..."
120436
wikitext
text/x-wiki
tk9dixoorvn8104f6oe5qucypa2v1rd
120437
120436
2026-09-01T00:53:10Z
Tumbuka Arch
6863
120437
wikitext
text/x-wiki
ew75wncmpz819t3qpxy2sb3683il77p
120439
120437
2026-09-01T00:53:46Z
Tumbuka Arch
6863
120439
wikitext
text/x-wiki
hw97auuv36sny40jsm2vaelp35slp8f
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/9
4
48940
120440
2026-09-01T00:55:31Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Lake Monoun.jpg|100px]] </div> '''[[Ziwa la Monoun]]''' ni [[ziwa la volcano]] ku [[Cameroon]] ilo likamanyikwa chifukwa cha kuphulika kwa mpweya mu 1984. Pa 15 Ogasiti chaka ichi, pafupi na ŵanthu 37 ŵakafwa apo maji gha pasi pa ziwa ghakafumiska [[carbon dioxide|mpweya wa carbon dioxide]] mwamabuchi. Mpweya uyu ukaŵa wakulemera kuluska mphepo ya kawaida, ntheura ukathira pasi mu malo ghakuzungulira ziwa ndipo ŵant..."
120440
wikitext
text/x-wiki
rt6mpyd5qkdg1gclim17vk1hxm9t0mu
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/11
4
48941
120441
2026-09-01T00:55:43Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Doner Kebab.jpg|100px]] </div> '''[[Nyama ya Döner]]''' ni chakurya cha [[Turkey]] icho nyama yikuŵikika pa chinthu chakuzungulira na kutentheka pachanya pa moto. Njira iyi yikamba mu [[Ufumu wa Ottoman]] mu vyaka vya m'ma 19, ndipo yikasambazgika ku vigaŵa vinyake vya charu. Nyama yikuŵikika mu mphumphu yakuzungulira ndipo munthu wakudula vipindi kufuma pa mphepete apo vikuphya. Döner yikazgoka chakurya chakumanyi..."
120441
wikitext
text/x-wiki
0xm5bhqswmbjis4212jgy7omg1iu0lc
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/16
4
48942
120442
2026-09-01T00:55:54Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Fire in Rome.jpg|100px]] </div> '''[[Moto Mukuru wa Rome]]''' ukamba pa usiku wa 18–19 Julayi 64 AD mu [[Rome yakale]]. Moto ukamba pafupi na [[Circus Maximus]] ndipo ukathandazgika mwaluŵiro mu misewu yidoko na nyumba zakuzengeka pafupi pafupi. Ukapya kwa mazuŵa ghanayi, ndipo pamanyuma ukayambaso kwa mazuŵa ghatatu. Pafupifupi vigaŵa vitatu pa vigaŵa vinayi vya msumba vikaparanyika. Ŵanthu ŵakathawira ku malo..."
120442
wikitext
text/x-wiki
0gfevy4q850mw6e70umsa6wri8btv23
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/17
4
48943
120443
2026-09-01T00:56:03Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Boston Tea Party-Cooper.jpg|100px]] </div> '''[[Chochitika cha Tiyi cha Boston]]''' chikachitika pa 16 Disembala 1773 mu [[Boston]], apo ŵanthu ŵa [[Thirteen Colonies|makoloni gha Britain]] ŵakaponya mabokosi gha [[tiyi]] mu doko. Ŵakachita ivi kuphalazga [[Dango la Tiyi]], ilo likapereka nkhongono ku [[British East India Company|Kampani ya Britain ya East India]] kuguliska tiyi mu America ndipo likasunganga msonkho..."
120443
wikitext
text/x-wiki
h4svi4x0ns6hm0saug09gu37rx1myl5
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/15
4
48944
120444
2026-09-01T00:56:14Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Blizzard 1888 Grand Central NY.jpg|100px]] </div> '''[[Mkuntho Mukuru wa Chipale wa 1888]]''' ukaŵa chimphepo chikuru chomene icho chikakhwaska [[Northeastern United States|kumpoto-kumafumiro gha America]] pa 12–14 Malichi 1888. [[New York City]] yikazura na chipale chambura kujowoka, ndipo chimphepo chikafika pa nkhongono ya makilomita 100 pa ora. Mzere wa [[njanji]] ukajala, [[telegraph|matelegraph]] ghakagwa, ndip..."
120444
wikitext
text/x-wiki
btpa5otr6ef12zxi9lh1njo9h96jn7u
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/18
4
48945
120445
2026-09-01T00:56:29Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:1816 summer.png|100px]] </div> '''[[Chaka Chambura Chilimwe]]''' chikaŵa chaka cha 1816 apo vigaŵa vinandi vya [[Europe]] na [[North America|kumpoto kwa America]] vikakumana na kuzizima kwambura kulindizgika. Chifukwa chikuru chikaŵa kuphulika kwa [[Phiri la Tambora]] mu [[Indonesia]] mu 1815, uko kukaponyera phulusa na vinthu vya sulfur mu mlengalenga. Mu 1816, nyengo yikaŵa na chisanu, vula na kutentha pachoko, nd..."
120445
wikitext
text/x-wiki
iml16l64y2y0xoulep0pzm79hg91fwz
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/21
4
48946
120446
2026-09-01T00:56:37Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:The demon core.jpg|100px]] </div> '''[[Pachimake cha Demon]]''' chikaŵa chinthu cha [[plutonium]] icho chikagwiliskirika ntchito pa kafukufuku wa [[vifwo vya nyukiliyala]] ku [[Los Alamos National Laboratory]]. Mu 1945, [[Harry Daghlian]] wakakhwaskika na radiation ndipo wakafwa pamanyuma pa ngozi ya yesero. Mu 1946, [[Louis Slotin]] nayo wakakhwaskika na radiation apo ŵakachitanga yesero ilo likalongoranga pafupi na..."
120446
wikitext
text/x-wiki
hfk9d67nutx0fnylkw427m6pgd6zcig
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/19
4
48947
120447
2026-09-01T00:56:47Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Great Vowel Shift.svg|100px]] </div> '''[[Kusinthika Kukuru kwa Mavawelo]]''' ni kusintha kukuru kwa umo [[mavawelo]] gha [[Chingelezi]] ghakayowoyekeranga pakati pa vyaka vya m'ma 1400 na 1600. Pa nyengo iyi, mavawelo ghanandi ghakasintha kuyowoyeka, ndipo ichi chikovwira kulongosora chifukwa chake kulemba kwa Chingelezi lero kukupambana chomene na umo mazgu ghakuyowoyekera. Ŵakufufuza ŵali na maghanoghano ghakupamba..."
120447
wikitext
text/x-wiki
btvqbtn3iu5y6s4hk38w2pmgf663med
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/13
4
48948
120448
2026-09-01T00:58:03Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Great Sheffield Flood.jpg|100px]] </div> '''[[Chigumula Chikuru cha Sheffield]]''' chikaŵa soka ilo likachitika pa 11 Malichi 1864 ku [[Sheffield]], England, apo [[Dale Dyke Dam|Damu la Dale Dyke]] likabomoka apo dambo lake likazura maji kakwamba. Maji pafupifupi 3 miliyoni cubic metres ghakapara mu [[Loxley Valley|Loxley Valley]] na kuluta ku Sheffield. Ŵanthu ŵakujumpha 240 ŵakafwa ndipo nyumba zakujumpha 600 zika..."
120448
wikitext
text/x-wiki
q20ro9e63tufmrvp6n6bo9v5ud7lhrl
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/12
4
48949
120449
2026-09-01T00:58:40Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Johnstown Main Street 1889 flood.jpg|100px]] </div> '''[[Chigumula cha Johnstown]]''' chikaŵa soka likuru la maji ilo likachitika pa 31 Meyi 1889 ku [[Pennsylvania]], United States. [[South Fork Dam|Damu la South Fork]] likabomoka pamanyuma pa vula yikuru, ndipo maji pafupifupi 14.5 miliyoni cubic metres ghakathira ku [[Johnstown]] mwankhongono. Mafunde ghakaŵa ghankhongono chomene mwakuti ghakaŵa pafupi na maji ghak..."
120449
wikitext
text/x-wiki
kg87io82ed8j4n2l51r5203qwy3eiwb
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/10
4
48950
120450
2026-09-01T00:58:49Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:1927 Mississippi flood Mounds-Cairo IL highway.jpg|100px]] </div> '''[[Chigumula Chikuru cha Mississippi cha 1927]]''' chikaŵa chimoza mwa masoka ghakuru chomene gha maji mu mbiri ya [[United States|America]]. Chikamba mu 1926 ndipo chikathandazgika mu 1927 apo [[Mlonga wa Mississippi]] na milonga yinyake zikafuma mu mphaka zawo. Vigaŵa vikuru vya [[Arkansas]], [[Mississippi]] na [[Louisiana]] vikazura na maji, ndipo..."
120450
wikitext
text/x-wiki
q9w8pw47gjz9p0rp8vm37whsv7wyjkl
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/22
4
48951
120451
2026-09-01T00:59:00Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:K Street, Inundation of the State Capitol, City of Sacramento, 1862.jpg|100px]] </div> '''[[Chigumula Chikuru cha 1862]]''' chikaŵa chigumula chikuru chomene icho chikakhwaska [[California]], [[Oregon]] na [[Nevada]] pakati pa Disembala 1861 na Janyuwale 1862. Vula na chisanu vikawira kwa masabata ghanandi, ndipo pamanyuma kutentha kukasungunula chisanu chambiri mu mapiri. Maji ghakathira mu madambo na mizinda, ndipo [..."
120451
wikitext
text/x-wiki
5bfxtx57lib2fx4hi3fl2dksyhdctqb
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/23
4
48952
120452
2026-09-01T00:59:10Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Great boston fire downtown.jpg|100px]] </div> '''[[Moto Mukuru wa Boston wa 1872]]''' ndiyo moto ukuru mu mbiri ya [[Boston]], Massachusetts. Ukamba pa 9 Novembala 1872 pa Summer Street ndipo ukapya kwa maora pafupifupi 16. Moto ukaparanya ma acre pafupifupi 65 gha msumba, kusazgapo chigaŵa chikuru cha malo gha malonda. Nyumba 776 zikaparanyika, ndipo ndalama za kuparanyika zikayezgekanga pa madola 73.5 miliyoni gha ny..."
120452
wikitext
text/x-wiki
mqja8al6ffxj1urno5b3tqqw2tp8bpo
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/28
4
48953
120453
2026-09-01T00:59:20Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:1871-peshtigo-fire-historical-events-u2.jpg|100px]] </div> '''[[Moto wa Peshtigo]]''' ukachitika pa 8 Okutobala 1871 mu [[Wisconsin]], pa zuŵa ilo ilo [[Moto Mukuru wa Chicago]] ukachitikaso. Kweni moto wa Peshtigo ukaŵa wakofya chomene chifukwa ukawa [[moto wa nkhalango]] ukuru chomene mu mbiri ya United States. Moto ukaparanya pafupifupi ma acre 1.2 miliyoni ndipo ukathandazgika mwaluŵiro chifukwa cha donda, mphepo..."
120453
wikitext
text/x-wiki
5mt0vzh707k3y8cnwuu82zf3v493cn0
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/24
4
48954
120454
2026-09-01T00:59:43Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:New London School explosion.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Sukulu ya New London]]''' likachitika pa 18 Malichi 1937 ku [[New London, Texas]], apo [[gesi yachilengedwe]] yikavuŵa na kuzaza pasi pa sukulu. Ŵasambiri na ŵasambizgi ŵakaŵa mu nyumba yikulu apo gasi yikaphulika na kuparanya sukulu. Ŵanthu pafupifupi 294 ŵakafwa, ndipo ŵanandi ŵakaŵa ŵana. Ŵapulovence ŵakafika mwaluŵiro, kweni kumanya awo ŵakaf..."
120454
wikitext
text/x-wiki
l49zkm23lkv80j32csn4niwoi4mvgbn
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/20
4
48955
120455
2026-09-01T00:59:56Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Quintinshill rail disaster - Secours-voiture-de-queue.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Njanji la Quintinshill]]''' likachitika pa 22 Meyi 1915 pafupi na [[Gretna Green]] ku [[Scotland]]. Sitima ya ŵasilikari ya [[Royal Scots]] yikagundana na sitima zinyake chifukwa cha kusintha kwa mayendedwe gha njanji na kupuvwa kwa ma signal. Wose ŵakaŵa mu [[Nkhondo Yakwamba ya Charu|Nkhondo Yakwamba ya Charu]], ndipo sitima ya ŵ..."
120455
wikitext
text/x-wiki
1k1re01qchokznjmq1th2kzjzgt2olf
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/25
4
48956
120456
2026-09-01T01:00:06Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Bulgarije, SFA002008967.jpg|100px]] </div> '''[[Nkhondo ya Galu Wambura Mwini]]''' ni zina linyake la [[Chochitika cha Petrich]], icho chikachitika mu 1925 pakati pa [[Greece]] na [[Bulgaria]]. Suzgo likamba pa mphaka ya vyaru viŵiri apo msilikari wa ku Greece wakawura mzere wa mphaka apo wakalondezganga galu. Ŵasilikari ŵaŵiri ŵakakumana, ndipo chochitika ichi chikapangiska mphindano kukura. Greece yikazgora na ku..."
120456
wikitext
text/x-wiki
7x30phwl3vnbxuj5gqq6q8bo35u1bho
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/26
4
48957
120457
2026-09-01T01:00:14Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Inland Customs Line India.png|100px]] </div> '''[[Khoma la Minga la ku India]]''' yikaŵa khoma la minga ilo Britain yikakhazikiska mu [[India]] mu vyaka vya m'ma 19 kuti yilondezge na kusonkha [[msonkho wa mchere]]. Khoma ili likapangika na minga, zitsamba na mitengo yakufikanga mamita ghanandi, ndipo likalongozga [[Mzere wa Msonkho wa ku Mkati|mzere wa msonkho]] kufuma kumpoto kwa India kuya pakati pa charu. Ŵalara..."
120457
wikitext
text/x-wiki
963snrhitd718auhonkiq31ke93ys6z
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/30
4
48958
120458
2026-09-01T01:00:56Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Fully intact 17th century ship that has ever been salvaged, the 64-gun warship Vasa (24489785059).jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Vasa]]''' yikachitika pa 10 Ogasiti 1628 apo sitima ya nkhondo ya ku [[Suweleńi]] [[Vasa]] yikamira ku [[Stockholm]] pa ulendo wake wakwamba, kweni yikapendama na kuzimira mu maji pambere yindayende makilomita ghaŵiri. Sitima iyi yikaŵa na mizinga 64 ndipo yikapangika kuti yiŵe chimanyikw..."
120458
wikitext
text/x-wiki
skljmq34wl307kciyeze0a9hgcsytj6
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/14
4
48959
120459
2026-09-01T01:01:07Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Donora Pennsylvania Street Scene mid 1970s.jpg|100px]] </div> '''[[Mphunga wa Donora wa 1948]]''' ukaŵa ngozi ya mpweya iyo yikachitika ku [[Donora]] mu [[America]] mu Okutobala 1948. [[Mphunga]] ukazanga kwa mazuŵa ghankhondi chifukwa cha [[Kusintha kwa kutentha kwa mpweya|kusintha kwa kutentha kwa mpweya]], uko kukakolerana utsi kufuma ku mafakitale pafupi na msumba. Ŵanthu ŵanandi ŵakamba kutsokomola, kuleka kup..."
120459
wikitext
text/x-wiki
dzqya6z0jr9pcvcu8jtfygyq4pvuhx9
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/29
4
48960
120460
2026-09-01T01:01:16Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Lake Peigneur.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Ziwa la Peigneur]]''' likachitika pa 20 Novembala 1980 ku [[Louisiana]] mu [[America]], apo kampani ya mafuta yikabowora pasi pafupi na [[Ziwa la Peigneur]]. Kubowora uku kukagunda mphaka ya [[Kampani ya Mchere ya Diamond Crystal|mgodi wa mchere]], ndipo maji ghakanjilira mu dzenje ilo likapangika. Maji ghakamba kuluta mwaluŵiro mu mgodi, ndipo ziwa lose likasanduka nga ni..."
120460
wikitext
text/x-wiki
ttwrbbi8c7zga53dbj0haa50ebopm9a
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/2
4
48961
120461
2026-09-01T01:01:25Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:The SS Eastland Disaster, Chicago River, Chicago, Illinois (9181647188).jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Eastland]]''' likachitika pa 24 Julayi 1915 ku [[Chicago]], apo sitima ya ŵalendo [[SS Eastland]] yikapendama na kuzamira uku yikaŵa yikakhomeka ku doko pa [[Mlonga wa Chicago]]. Sitima iyi yikaŵa na ŵanthu pafupifupi 2,500, ndipo yikagwera ku mphepete mwake mwaluŵiro chomene mwakuti ŵanthu ŵanandi ŵakatondeka..."
120461
wikitext
text/x-wiki
nitjilz7din17bs3757w0lmyfe9p8vi
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/1
4
48962
120462
2026-09-01T01:02:04Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Aberfan disaster.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Aberfan]]''' likachitika pa 21 Okutobala 1966 ku [[Aberfan]], [[Wales]], apo chinthu chakufuma mu migodi chikaswa na kutelemuka pachanya pa msumba. [[Vula]] yikuru yikazuziska madzi mu mulu wa vyakuya vya migodi, ndipo mulu uwo ukayamba kwenda pasi nga ni [[dongo lakutelemuka]]. Ukaŵa mwaluŵiro chomene mwakuti ukafika pa [[sukulu]] ya ŵana apo masambiro ghakamba. Ŵana..."
120462
wikitext
text/x-wiki
i3kqlwfgect0qz7ibaugyv82yph0k7n
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/3
4
48963
120463
2026-09-01T01:02:37Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:1908 Messina earthquake NH 1177.jpg|100px]] </div> '''[[Chituntulu cha Messina cha 1908]]''' chikaŵa chituntulu chikuru icho chikachitika pa 28 Disembala 1908 mu [[Sicily]] na [[Calabria]]. Chituntulu cha nkhongono pafupifupi 7.1 chikagwiska nyumba zinandi ku [[Messina]] na [[Reggio Calabria]], ndipo [[mafunde ghakuru gha panyanja]] ghakafika pamanyuma pa kutuntuma. Ŵanthu pafupifupi 75,000 ŵakafwa ku Messina na pafu..."
120463
wikitext
text/x-wiki
s3i1zl5m91cn4maou5f6xzbdzol9r93
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/6
4
48964
120464
2026-09-01T01:02:46Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:1755 Lisbon earthquake.jpg|100px]] </div> '''[[Chituntulu cha Lisbon cha 1755]]''' chikaŵa chituntulu chikuru chomene icho chikachitika pa 1 Novembala 1755 ku [[Lisbon]], [[Portugal]]. Chituntulu chikamba pafupi na 9:40 mulenji ndipo chikalondoleka na [[mafunde ghakuru gha panyanja]] na moto uwo ukathandazgika mu msumba. Ŵanthu pafupifupi 40,000 mpaka 50,000 ŵakafwa mu Portugal, Spain na Morocco. [[Lisbon]] yikaparan..."
120464
wikitext
text/x-wiki
3fjcwwm903z0hvvzaqwsbsgnwrk61q0
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/8
4
48965
120465
2026-09-01T01:02:57Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Challenger disaster explosion.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Challenger]]''' likachitika pa 28 Janyuwale 1986 apo [[Challenger]] yikaphuka masekondi 73 pamanyuma pakuti yaluta ku mlengalenga. Ŵanthu 7 wose awo ŵakaŵa pa ulendo wa [[STS-51-L]] ŵakafwa. Mu gulu ili mukaŵa [[Christa McAuliffe]], msambizgi uyo wakasankhika mu [[Ntchito ya Msambizgi ku Mlengalenga]] kuti walute ku mlengalenga. Suzgo likachitika chifukw..."
120465
wikitext
text/x-wiki
tvv7kycqpxr0s00vrdb12j4kz4t7fwa
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/7
4
48966
120466
2026-09-01T01:03:54Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:The SS Eastland Disaster, Chicago River, Chicago, Illinois (9181647188).jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Eastland]]''' likachitika pa 24 Julayi 1915 ku [[Chicago]], apo sitima ya ŵalendo [[SS Eastland]] yikapendama na kuzamira uku yikaŵa yikakhomeka ku doko pa [[Mlonga wa Chicago]]. Sitima iyi yikaŵa na ŵanthu pafupifupi 2,500, ndipo yikagwera ku mphepete mwake mwaluŵiro chomene mwakuti ŵanthu ŵanandi ŵakatondeka..."
120466
wikitext
text/x-wiki
nitjilz7din17bs3757w0lmyfe9p8vi
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/4
4
48967
120467
2026-09-01T01:04:28Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Union Carbide pesticide factory, Bhopal, India, 1985.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Bhopal]]''' likachitika usiku wa 2–3 Disembala 1984 ku [[Bhopal]], [[India]], apo gasi wakofya wakumanyikwa kuti [[methyl isocyanate]] wakafuma mufakitale ya [[Kampani ya Union Carbide ku India]]. Gasi wakathandazgika mu malo ghakukhala ŵanthu apo ŵanthu ŵakagona, ndipo ŵanandi ŵakazuka na kutsokomola, kuŵa na suzgo la kupuma pa..."
120467
wikitext
text/x-wiki
6uq4fnqtn4lgxod7yf5fdnfj61gdc37
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/1
4
48968
120468
2026-09-01T01:07:31Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:MSH80 eruption mount st helens 05-18-80-dramatic-edit.jpg|100px]] </div> '''[[Kuphulika kwa Phiri la St. Helens mu 1980]]''' kukachitika pa 18 Meyi 1980 mu [[Washington]], [[United States]], apo kutuntuma kwa charu kukapangiska mphepete ya kumpoto ya [[Phiri la St. Helens]] kugwa. Kugwa uku kukaŵa [[dongo lakutelemuka]] likuru chomene ilo likalembeka pa charu, ndipo kikasuzga phiri na kupangiska kuphulika kukuru kwa ..."
120468
wikitext
text/x-wiki
e2fo1nhb65rujnu1ux9opac83k5nn0t
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/7
4
48969
120469
2026-09-01T01:07:41Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:VajontDiga.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Damu la Vajont]]''' likachitika pa 9 Okutobala 1963 ku [[Italy]], apo chigaŵa chikuru cha phiri la [[Monte Toc]] chikagwa mu nyanja ya Vajont. Dongo lakutelemuka linali likuru chomene mwakuti likasukuma maji gha dambo muŵaro yikuru wakujumpha khoma la [[Damu la Vajont]]. Maji ghakathira mu chigwa mwaluŵiro ndipo ghakaparanya msumba wa [[Longarone]] na vijiji vinyake. Ŵanthu..."
120469
wikitext
text/x-wiki
1tdzfrv8hw1xiczkuwjdjjtssmny6oq
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/5
4
48970
120470
2026-09-01T01:07:51Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:RMS Lusitania while sinking .jpg|100px]] </div> '''[[Kuzimira kwa Lusitania]]''' kukachitika pa 7 Meyi 1915 apo sitima ya ŵanthu [[RMS Lusitania]] yikawomberedwa na [[sitima yapasi pa maji]] ya Germany mu [[Nyanja ya Atlantic]]. Sitima iyi yikafuma ku [[New York City]] kuya ku [[Liverpool]], kweni [[chida chakuwombera panyanja]] chikagunda pambere yindafike ku Ireland. Lusitania yikamira mu maji mu mphindi 18 pera. Pa..."
120470
wikitext
text/x-wiki
r4n06wr5sd5keoriwh7eryy2jt2jpal
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/4
4
48971
120471
2026-09-01T01:08:01Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Union Carbide pesticide factory, Bhopal, India, 1985.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Bhopal]]''' likachitika usiku wa 2–3 Disembala 1984 ku [[Bhopal]], [[India]], apo gasi wakofya wakumanyikwa kuti [[methyl isocyanate]] wakafuma mufakitale ya [[Kampani ya Union Carbide ku India]]. Gasi wakathandazgika mu malo ghakukhala ŵanthu apo ŵanthu ŵakagona, ndipo ŵanandi ŵakazuka na kutsokomola, kuŵa na suzgo la kupuma pa..."
120471
wikitext
text/x-wiki
6uq4fnqtn4lgxod7yf5fdnfj61gdc37
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/14
4
48972
120472
2026-09-01T01:08:14Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Aberfan disaster.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Aberfan]]''' likachitika pa 21 Okutobala 1966 ku [[Aberfan]], [[Wales]], apo chinthu chakufuma mu migodi chikaswa na kutelemuka pachanya pa msumba. [[Vula]] yikuru yikazuziska madzi mu mulu wa vyakuya vya migodi, ndipo mulu uwo ukayamba kwenda pasi nga ni [[dongo lakutelemuka]]. Ukaŵa mwaluŵiro chomene mwakuti ukafika pa [[sukulu]] ya ŵana apo masambiro ghakamba. Ŵana..."
120472
wikitext
text/x-wiki
i3kqlwfgect0qz7ibaugyv82yph0k7n
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/2
4
48973
120473
2026-09-01T01:08:57Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Txcitydisasterparkinglot.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Msumba wa Texas]]''' likachitika pa 16 Epulero 1947 ku [[Texas City]], Texas, apo sitima ya France [[SS Grandcamp]] yikanyamula katundu wa [[ammonium nitrate]] ndipo yikayaka moto pa doko. Moto ukazgoka kuphulika kukuru apo feteleza wakaphulika mu sitima, ndipo ukapangiska moto na mapuluko ghanyake mu sitima na malo gha mafuta. Ŵanthu pafupifupi 581 ŵakafwa ndip..."
120473
wikitext
text/x-wiki
jg1aq4z9dajw8fn57utdor3c0l02x74
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/6
4
48974
120474
2026-09-01T01:09:16Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:St. Francis Dam after the 1928 failure.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Damu la St. Francis]]''' likachitika pa 12 Malichi 1928 ku [[California]], apo [[St. Francis Dam|Damu la St. Francis]] likabomoka usiku pafupi na Santa Clarita. Maji pafupifupi 47 miliyoni cubic metres ghakathira mu chigwa nga ni mafunde ghakuru, ghakaparanya nyumba, mafakitale na misewu. Ŵanthu pafupifupi 431 ŵakafwa, ndipo ŵanandi ŵakaŵa ŵant..."
120474
wikitext
text/x-wiki
rs7k2tpl1i5xqgiwyazgo255e0vwyuk
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/3
4
48975
120475
2026-09-01T01:09:28Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:St. Francis Dam after the 1928 failure.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Damu la St. Francis]]''' likachitika pa 12 Malichi 1928 ku [[California]], apo [[St. Francis Dam|Damu la St. Francis]] likabomoka usiku pafupi na Santa Clarita. Maji pafupifupi 47 miliyoni cubic metres ghakathira mu chigwa nga ni mafunde ghakuru, ghakaparanya nyumba, mafakitale na misewu. Ŵanthu pafupifupi 431 ŵakafwa, ndipo ŵanandi ŵakaŵa ŵant..."
120475
wikitext
text/x-wiki
rs7k2tpl1i5xqgiwyazgo255e0vwyuk
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/12
4
48976
120476
2026-09-01T01:09:42Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Battle of the Golden Spurs.jpg|100px]] </div> '''[[Nkhondo ya Vikhakha vya Golide]]''' yikachitika pa 11 Julayi 1302 pafupi na [[Kortrijk]] mu [[Flanders]], apo ŵasilikari ŵa France ŵakakumana na gulu la Ŵaflemish. Ŵasilikari ŵa France ŵakaŵa na ŵakavalo na ŵankhondo ŵakusambira, kweni Ŵaflemish ŵakaŵa chomene ŵasilikari ŵakwenda pasi. Pafupifupi ŵasilikari 8,000 mpaka 10,000 ŵa Flanders ŵakathereska..."
120476
wikitext
text/x-wiki
d4i8oo673rovc0xhh3bw9oys5ukjamf
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/9
4
48977
120477
2026-09-01T01:09:51Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Thomas Edison c1882.jpg|100px]] </div> '''[[Nkhondo ya Magetsi gha Direct na Alternating Current]]''' yikaŵa mphindano ya malonda na sayansi pakati pa [[Thomas Edison]], [[Nikola Tesla]] na [[George Westinghouse]] mu vyaka vya m'ma 1880 na 1890. Edison wakakhozga [[direct current|magetsi gha DC]], apo Tesla na Westinghouse ŵakakhozga [[alternating current|magetsi gha AC]]. Chinthu chikuru mu mphindano chikaŵa umo mag..."
120477
wikitext
text/x-wiki
hdqd57l41in5g05ue3csnx550uhiekx
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/13
4
48978
120478
2026-09-01T01:10:03Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Charles Vance Millar.jpg|100px]] </div> '''[[Mpikisano Mukuru wa Ŵana wa Toronto]]''' ukaŵa mpikisano wachilendo uwo ukachitika ku [[Toronto]] pakati pa 1926 na 1936. Munthu wakulemba malango [[Charles Vance Millar]] wakalemba mu wilo wake kuti ndalama zose izo walisida ziperekeke kwa mwanakazi wa ku Toronto uyo wazababika ŵana ŵanandi chomene mu vyaka khumi pamanyuma pa nyifwa yake. Wilo uwu ukaŵa na makonzedwe gh..."
120478
wikitext
text/x-wiki
ttnqycw7gev1u65u44kxx14fhz852wb
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/20
4
48979
120479
2026-09-01T01:10:27Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Maple syrup taps.jpg|100px]] </div> '''[[Kuba kwa Mowa wa Mphendwa ku Canada]]''' kukaŵa kuba kukuru kwa [[maple syrup|mowa wa mphendwa]] ku [[Quebec]], Canada, pakati pa 2011 na 2012. Ŵakuba ŵakachimbiska pafupifupi matani 3,000 gha mowa wa mphendwa kufuma mu [[International Strategic Reserve|malo ghakusungiramo mowa gha boma]], uyo ukaŵa wakuzura mu migolo masauzandi. Ŵakagwiranga ntchito mu nthowa yakuzizwiska:..."
120479
wikitext
text/x-wiki
85zz18bustg806s0i6jdj4qnkrup05f
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/22
4
48980
120480
2026-09-01T01:10:39Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Everybody Comes to Beat Sparrows.jpg|100px]] </div> '''[[Ntchito ya Kukoma Mpheta mu China]]''' yikaŵa chigaŵa cha [[Ntchito ya Vinthu Vinayi|Ntchito ya Vinthu Vinayi]] iyo boma la [[China]] likamba mu 1958. [[Mpheta]] zikaŵikika pa mndandanda wa vinthu ivyo vikawoneka nga vinaparanya mbeu, ntheura ŵanthu ŵakaphalizgika kukoma mpheta zinandi. Ŵanthu ŵakakoma mphenyu, ŵakafumba viŵangwi na kupanga phokoso kuti m..."
120480
wikitext
text/x-wiki
tijm07u4llck6c85ojkug1rtoqlmrzm
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/21
4
48981
120481
2026-09-01T01:10:52Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:CoventryAlbertWestfj.jpg|100px]] </div> '''[[Nkhondo za Cod]]''' zikaŵa mphindano pakati pa [[Iceland]] na [[Britain]] pa nkhani ya ufulu wa kuvila nsomba mu [[Nyanja ya Atlantic|Nyanja ya Atlantic]] pakati pa 1958 na 1976. Iceland yikasazgiranga mphaka ya maji agho ŵanthu ŵa vyaru vinyake ŵakeneranga kulondezga, kweni Britain yikakana malango agha chifukwa ŵalovi ŵake ŵakakhumbanga kulutilira kuvila pafupi na Ic..."
120481
wikitext
text/x-wiki
5r71znfjkbyanyjafwuox40cts41qqk
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/15
4
48982
120482
2026-09-01T01:11:28Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:L. Kretzschmar - How Belisarius and Theodora rescued Justinian (Nika riots).jpg|100px]] </div> '''[[Kuwukira kwa Nika]]''' kukachitika mu [[Constantinople]] mu 532 apo magulu gha ŵanthu awo ŵakazomeranga ŵakathamangiska [[Justinian I|Mfumukazi Justinian]] pa nyengo ya maseŵero gha [[Hippodrome ya Constantinople|Hippodrome]]. Ŵalongozgi ŵa magulu gha [[Blue]] na [[Green]] ŵakamba kuŵa umoza na kusandukira boma. V..."
120482
wikitext
text/x-wiki
hkbzcc5fxakwvzo7am8h0x1hkqtumgf
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/16
4
48983
120483
2026-09-01T01:11:41Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Fukushima I reactor units 3 and 4 by Digital Globe.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Nyukiliya la Fukushima Daiichi]]''' likamba pa 11 Malichi 2011 ku [[Japan]] pamanyuma pa [[2011 Tōhoku earthquake and tsunami|chituntulu na tsunami ya Tōhoku]]. Mafunde ghakuru ghakapwera pa [[Fukushima Daiichi Nuclear Power Plant]] ndipo ghakawononga magetsi na makina gha kusungira ma reactor ghakuzizima. Pamanyuma, ma reactor ghanyake..."
120483
wikitext
text/x-wiki
kjijl0a3t49kkonzuzshmfdlku76stp
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/17
4
48984
120484
2026-09-01T01:11:51Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Allghoikhorkhoi.jpg|100px]] </div> '''[[Chiweto cha Mphungu cha ku Gobi]]''' ni chinyama icho ŵanthu ŵakuyowoya kuti chikuŵa mu [[Gobi Desert]]. Mu malipoti gha ku Mongolia, chikumanyikwa nga [[olgoi-khorkhoi]], zina ilo likung’anamura “mmbumbo mukuru”. Ŵanthu ŵakuyowoya kuti chinyama ichi chingakhala pasi pa mchenga. Nkhani zinyake zikuti chingakoma nyama panji munthu na sumu panji magetsi. Roy Chapman And..."
120484
wikitext
text/x-wiki
mrtigjw4332kdzwa98ntv855w6w3rel
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/21
4
48985
120485
2026-09-01T01:11:59Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Smyrna Fire Sept 1922 from HMS Ajax.jpg|100px]] </div> '''[[Kuwotcha kwa Smyrna mu 1922]]''' kukaŵa chochitika cha nkhaza mu [[Smyrna]], Turkey, mu Sepitembala 1922 apo msumba ukawotcha kwa mazuŵa ghanandi. Moto ukamba pa 13 Sepitembala, mazuŵa ghanayi pamanyuma pakuti ŵasilikari ŵa Turkey ŵaluta mu msumba. [[Greek people|Ŵagiriki]] na [[Armenians|ŴaArmenia]] ndiwo ŵakakhalanga chomene mu vigaŵa ivyo vikawotch..."
120485
wikitext
text/x-wiki
3ykkcmuvqvfyiyncookm4es69n7g9xc
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/22
4
48986
120486
2026-09-01T01:12:08Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Chernobyl Reactor 4 - Where Disaster Occurred - Chernobyl Exclusion Zone - Northern Ukraine - 01 (27099656425).jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Nyukiliya la Chornobyl]]''' likachitika pa 26 Epulero 1986 ku [[Chernobyl Nuclear Power Plant]] mu Ukraine, iyo pa nyengo yira yikaŵa mu [[Soviet Union]]. Reactor nambala 4 yikaphulika apo ŵantchito ŵakachitanga yesero la umoyo wa makina. Suzgo la kapangidwe ka reactor na vint..."
120486
wikitext
text/x-wiki
jzrioznxoiretz6tgquwzwk3rla6itj
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/18
4
48987
120487
2026-09-01T01:12:21Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Ruins of the English Settlement at Roanoke.jpg|100px]] </div> '''[[Koloni la Roanoke ilo likazimirika]]''' likaŵa malo gha ŵanthu ŵa ku [[England]] awo ŵakakhazikiska koloni pa [[Roanoke Island]] mu North Carolina mu vyaka vya m'ma 1580. Gulu lachiŵiri la ŵanthu likafika mu 1587 pasi pa [[John White]], kweni White wakawelera ku England kupenja vyakukhumbikwa. Nkhondo ya Britain na Spain yikachedweskanga ulendo wak..."
120487
wikitext
text/x-wiki
pqyir0a6cfmbe6x54ap97pcuwezpdfc
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/8
4
48988
120488
2026-09-01T01:12:34Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:The lighthouse on Eilean Mor of the Flannan Isles - geograph.org.uk - 100454.jpg|100px]] </div> '''[[Kusowa kwa ŵalindizgi ŵa nyali ku Flannan Isles]]''' kukachitika mu Disembala 1900 ku [[Flannan Isles]] ku Scotland. Ŵalindizgi ŵatatu ŵa [[Flannan Isles Lighthouse|nyali ya Eilean Mòr]], [[James Ducat]], [[Thomas Marshall]] na [[Donald McArthur]], ŵakazimiririka kwambura kusiya munthu. Pamanyuma pa kusazgika kwa..."
120488
wikitext
text/x-wiki
edmi7n60a6btckbq9ovegheocuhd9xf
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/12
4
48989
120489
2026-09-01T01:12:46Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Laki (3).jpg|100px]] </div> '''[[Kuphulika kwa Laki mu 1783]]''' kukaŵa kuphulika kukuru kwa [[volcano|phiri la moto]] ku [[Iceland]] uko kukamba pa 8 Juni 1783. Mipata yakujumpha 130 ya phiri la moto yikajulika, ndipo lava, phulusa na mipweya vinandi vikafuma kwa myezi pafupifupi 8. Kuphulika uku kukafumiska [[sulfur dioxide|sulfur dioxide]] wakuchuluka chomene mu mlengalenga, ndipo ku Europe kukapangika mphunga wakum..."
120489
wikitext
text/x-wiki
0j7lw2h3fevg5xmd5k48qziibv108ld
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/11
4
48990
120490
2026-09-01T01:12:55Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Mount Pelée 1902.jpg|100px]] </div> '''[[Kuphulika kwa Phiri la Pelée mu 1902]]''' kukachitika ku [[Martinique]] mu 1902 ndipo kukaŵa kuphulika kwa [[volcano|phiri la moto]] kwakofya chomene mu mbiri yakulembeka. Kuphulika kukamba mu Epulero, kweni pa 8 Meyi, mphepo yakuŵotcha ya [[pyroclastic flow|malibwe na phulusa yakotcha]] yikathira ku msumba wa [[Saint-Pierre, Martinique|Saint-Pierre]]. Mu mphindi zicoko waka,..."
120490
wikitext
text/x-wiki
8mm09kwa72vxh9701uelluzv17msdr3
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/11
4
48991
120491
2026-09-01T01:13:37Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Txcitydisasterparkinglot.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Msumba wa Texas]]''' likachitika pa 16 Epulero 1947 ku Texas City, Texas, apo sitima ya France SS Grandcamp yikanyamula katundu wa ammonium nitrate ndipo yikayaka moto pa doko. Moto ukazgoka kuphulika kukuru apo feteleza wakaphulika mu sitima, ndipo ukapangiska moto na mapuluko ghanyake mu sitima na malo gha mafuta. Ŵanthu pafupifupi 581 ŵakafwa ndipo ŵakujumph..."
120491
wikitext
text/x-wiki
cgr0o3xu6ld1r6hvf9z8jnyjzfll21m
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/10
4
48992
120492
2026-09-01T01:13:47Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Charles Vance Millar.jpg|100px]] </div> '''[[Mpikisano Mukuru wa Ŵana wa Toronto]]''' ukamba chifukwa cha wilo wachilendo wa Charles Vance Millar, mwanalume wa ku Canada uyo wakafwa mu 1926 kwambura ŵana. Mu wilo wake, wakasankha kuti ndalama zinandi izo walisida ziperekeke kwa mwanakazi wa ku Toronto uyo wazababika ŵana ŵanandi chomene mu vyaka khumi pamanyuma pa nyifwa yake. Ichi chikapangiska mpikisano wambura ku..."
120492
wikitext
text/x-wiki
aeb873dmstcz2sw88soknh60e1k574h
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/4
4
48993
120493
2026-09-01T01:14:11Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Mattoon Illinois downtown.jpg|100px]] </div> '''[[Wakuthira Gasi wa Mattoon]]''' likaŵa zina ilo nyuzipepala zikapereka kwa munthu panji ŵanthu awo ŵakayowoyekanga kuti ŵakathiranga gasi mu nyumba za ŵanthu ku Mattoon, Illinois, mu 1944. Mu masabata ghaŵiri, ŵanthu ŵakupambuka ŵakaphalira polisi kuti ŵakawona munthu panji ŵakanunkha fungo lichilendo pambere ŵandambe kutsokomola, kusanza panji kuleka kwenda m..."
120493
wikitext
text/x-wiki
6kd7oypinw744wg5a7ndvntb3epc46e
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/19
4
48994
120494
2026-09-01T01:14:20Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Morro do Pico - Niteroi - RJ.JPG|100px]] </div> '''[[Nkhani ya Masks gha Lead]]''' yikakhwaska ŵanalume ŵaŵiri ŵa ku Brazil, Manoel Pereira da Cruz na Miguel José Viana, awo ŵakasangika pa Morro do Vintém ku Niterói mu Ogasiti 1966. Matupi ghawo ghakaŵa pafupi na virimiri, ndipo waliyose wakaŵa wavwara sutu, raincoat na mask ya lead pa maso. Polisi yikasanga botolo la maji, matawulo ghakunyowa na buku lidoko i..."
120494
wikitext
text/x-wiki
piu8mw4r6ih8ccmak7hgrrcq5cjav83
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/5
4
48995
120495
2026-09-01T01:14:28Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:SomertonManBurial.jpg|100px]] </div> '''[[Mwanalume wa Somerton]]''' wakasangika wafwa pa 1 Disembala 1948 pa Somerton Beach pafupi na Adelaide ku Australia. Wakaŵa wambura chikalata, ndipo ŵapolisia ŵakasanga kuti palije ndalama panji vinthu vinyake ivyo vingamumanya. Mu pocket yake mukaŵa pepala lidoko lakudulika mu buku la ndakatulo, lolembeka mazgu ghakuti Tamám Shud, agho ghakung’anamura kuti “wamara”...."
120495
wikitext
text/x-wiki
nen5x0s99fug8i91cwop3ola1tse7z6
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/25
4
48996
120496
2026-09-01T01:16:10Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:SomertonManBurial.jpg|100px]] </div> '''[[Mwanalume wa Somerton]]''' wakasangika wafwa pa 1 Disembala 1948 pa Somerton Beach pafupi na Adelaide ku Australia. Wakaŵa wambura chikalata, ndipo ŵapolisia ŵakasanga kuti palije ndalama panji vinthu vinyake ivyo vingamumanya. Mu pocket yake mukaŵa pepala lidoko lakudulika mu buku la ndakatulo, lolembeka mazgu ghakuti Tamám Shud, agho ghakung’anamura kuti “wamara”...."
120496
wikitext
text/x-wiki
nen5x0s99fug8i91cwop3ola1tse7z6
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/20
4
48997
120497
2026-09-01T01:16:24Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:St. Francis Dam after the 1928 failure.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Damu la St. Francis]]''' likachitika pa 12 Malichi 1928 ku [[California]], apo [[St. Francis Dam|Damu la St. Francis]] likabomoka usiku pafupi na Santa Clarita. Maji pafupifupi 47 miliyoni cubic metres ghakathira mu chigwa nga ni mafunde ghakuru, ghakaparanya nyumba, mafakitale na misewu. Ŵanthu pafupifupi 431 ŵakafwa, ndipo ŵanandi ŵakaŵa ŵant..."
120497
wikitext
text/x-wiki
rs7k2tpl1i5xqgiwyazgo255e0vwyuk
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/5
4
48998
120498
2026-09-01T01:16:34Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Battle of the Golden Spurs.jpg|100px]] </div> '''[[Nkhondo ya Vikhakha vya Golide]]''' yikachitika pa 11 Julayi 1302 pafupi na [[Kortrijk]] mu [[Flanders]], apo ŵasilikari ŵa France ŵakakumana na gulu la Ŵaflemish. Ŵasilikari ŵa France ŵakaŵa na ŵakavalo na ŵankhondo ŵakusambira, kweni Ŵaflemish ŵakaŵa chomene ŵasilikari ŵakwenda pasi. Pafupifupi ŵasilikari 8,000 mpaka 10,000 ŵa Flanders ŵakathereska..."
120498
wikitext
text/x-wiki
d4i8oo673rovc0xhh3bw9oys5ukjamf
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/17
4
48999
120499
2026-09-01T01:17:39Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:St. Francis Dam after the 1928 failure.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Damu la St. Francis]]''' likachitika pa 12 Malichi 1928 ku [[California]], apo [[St. Francis Dam|Damu la St. Francis]] likabomoka usiku pafupi na Santa Clarita. Maji pafupifupi 47 miliyoni cubic metres ghakathira mu chigwa nga ni mafunde ghakuru, ghakaparanya nyumba, mafakitale na misewu. Ŵanthu pafupifupi 431 ŵakafwa, ndipo ŵanandi ŵakaŵa ŵant..."
120499
wikitext
text/x-wiki
rs7k2tpl1i5xqgiwyazgo255e0vwyuk
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/19
4
49000
120500
2026-09-01T01:17:49Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Txcitydisasterparkinglot.jpg|100px]] </div> '''[[Soka la Msumba wa Texas]]''' likachitika pa 16 Epulero 1947 ku [[Texas City]], Texas, apo sitima ya France [[SS Grandcamp]] yikanyamula katundu wa [[ammonium nitrate]] ndipo yikayaka moto pa doko. Moto ukazgoka kuphulika kukuru apo feteleza wakaphulika mu sitima, ndipo ukapangiska moto na mapuluko ghanyake mu sitima na malo gha mafuta. Ŵanthu pafupifupi 581 ŵakafwa ndip..."
120500
wikitext
text/x-wiki
jg1aq4z9dajw8fn57utdor3c0l02x74
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/31
4
49001
120501
2026-09-01T01:18:17Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Smyrna Fire Sept 1922 from HMS Ajax.jpg|100px]] </div> '''[[Kuwotcha kwa Smyrna mu 1922]]''' kukaŵa chochitika cha nkhaza mu [[Smyrna]], Turkey, mu Sepitembala 1922 apo msumba ukawotcha kwa mazuŵa ghanandi. Moto ukamba pa 13 Sepitembala, mazuŵa ghanayi pamanyuma pakuti ŵasilikari ŵa Turkey ŵaluta mu msumba. [[Greek people|Ŵagiriki]] na [[Armenians|ŴaArmenia]] ndiwo ŵakakhalanga chomene mu vigaŵa ivyo vikawotch..."
120501
wikitext
text/x-wiki
3ykkcmuvqvfyiyncookm4es69n7g9xc
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/26
4
49002
120502
2026-09-01T01:18:52Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:William of Orange III and his Dutch army land in Brixham, 1688.jpg|100px]] </div> '''[[Mantha gha ŴaIrishi gha 1688]]''' chikaŵa mantha ghakuru mu [[England]] mu Disembala 1688 apo nkhani zautesi zikati ŵasilikari ŵa ku Ireland ŵakukhumba kuwotcha misumba na kukoma ŵanthu. Nkhani izi zikathandazgika kufuma ku [[London]] kuya ku counties 19. Ŵanthu ŵakanyamura vyakurwa na kupanga magulu ghakujiŵika. Mu [[Wales]]..."
120502
wikitext
text/x-wiki
4kfwdrvtneg4phwul8f5kemcrpn3yzp
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/18
4
49003
120503
2026-09-01T01:19:03Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Black Tom explosion - 1916.jpg|100px]] </div> '''[[Kuphulika kwa Black Tom]]''' kukachitika pa 30 Julayi 1916 ku [[New Jersey]], apo vinthu vya nkhondo vikaphulika pa doko la [[New York Harbor]]. Ŵanthu ŵakapwetekeka ndipo ŵanthu ŵakafwa. Kuphulika uku kukaŵa kukuru mwakuti mazenera ghakaswa kutali ndipo [[Chikumbusko cha Ufulu|Chikumbusko cha Ufulu]] chikapwetekeka. Ŵalongozgi ŵa America ŵakaghanaghana kuti ŵa..."
120503
wikitext
text/x-wiki
3wabdkp5uzn9bvv6whxuenrsf39h7fv
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/2
4
49004
120504
2026-09-01T01:19:13Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Black Tom explosion - 1916.jpg|100px]] </div> '''[[Kuphulika kwa Black Tom]]''' kukachitika pa 30 Julayi 1916 ku [[New Jersey]], apo vinthu vya nkhondo vikaphulika pa doko la [[New York Harbor]]. Ŵanthu ŵakapwetekeka ndipo ŵanthu ŵakafwa. Kuphulika uku kukaŵa kukuru mwakuti mazenera ghakaswa kutali ndipo [[Chikumbusko cha Ufulu|Chikumbusko cha Ufulu]] chikapwetekeka. Ŵalongozgi ŵa America ŵakaghanaghana kuti ŵa..."
120504
wikitext
text/x-wiki
3wabdkp5uzn9bvv6whxuenrsf39h7fv
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/3
4
49005
120505
2026-09-01T01:19:23Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Torso Murder Report.jpg|100px]] </div> '''[[Milandu ya Kukoma Ŵanthu ku Cleveland]]''' zikaŵa milandu ya kukoma ŵanthu mu [[Cleveland]] pakati pa 1935 na 1938. Ŵanthu 12 ŵakamanyikwa nga ŵakakomeka, ndipo ŵanyake ŵakasangika mu mabwinja gha [[Kingsbury Run]]. Ŵanthu ŵanandi ŵakakomeka mwankhanza ndipo vigaŵa vya mathupi ghawo vikaphwanyikanga. Ŵanyake mwa ŵakufwa ŵakakhalira ŵambura kumanyikwa chifukwa s..."
120505
wikitext
text/x-wiki
1ejt4vzqhhl8vf4ece7cynvomgupeot
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/6
4
49006
120506
2026-09-01T01:19:31Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:DMRDlogo.png|100px]] </div> '''[[Chinyengo cha Dihydrogen Monoxide]]''' ni nthabwala ya sayansi iyo yikupusiska ŵanthu mwa kugwiliskira ntchito zina lakofya la mankhwala agho tikumanya kuti [[maji]]. Chinyengo ichi chikuyowoya za ngozi zake, nga ni kusoŵa mpweya apo maji ghanjira mu mapapo, kukokoloka kwa malibwe na kufufuma kwa malo. Vinyake mwa ivyo vikuyowoyeka niunenesko pa maji, kweni vikulongozgeka mwakupusiska...."
120506
wikitext
text/x-wiki
2w7n3petj7qtsstwtrs1edmyq1uwujo
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/7
4
49007
120507
2026-09-01T01:19:41Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:HansIsland.png|100px]] </div> '''[[Nkhondo ya Whisky ya Hans Island]]''' yikaŵa mphindano ya malo pakati pa [[Canada]] na [[Denmark]] pa chilwa cha [[Hans Island]]. Kwa nyengo, ŵalongozgi ŵa vyaru viŵiri ŵakalutanga ku chilwa ichi na kwimikako mbendera yawo. Ŵakachitanga chinthu chinyake chakusekeska: ŵanthu ŵa Canada ŵakasiyanga botolo la whisky, ndipo ŵa Denmark ŵakasiyanga schnapps. Apo gulu limoza lafika,..."
120507
wikitext
text/x-wiki
6rvmjvdw9uusoo92k9oj5mebheog93r
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/1
4
49008
120508
2026-09-01T01:20:03Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Blair Mountain Fighting.jpg|100px]] </div> '''[[Nkhondo ya Blair Mountain]]''' yikaŵa kukumana kwa ŵantchito na ŵasilikari ku [[West Virginia]] mu 1921. Ŵakuchera malasha pafupifupi 10,000 ŵakanyamura mfuti kuti ŵakhozge ufulu wa [[bungwe la ŵantchito|bungwe la ŵantchito]]. Ŵakakumana na ŵapolisia, ŵalindizgi ŵa migodi na ŵasilikari ŵa boma. Nkhondo yikatora mazuŵa ghanayi ndipo mizinga yikujumpha miliyon..."
120508
wikitext
text/x-wiki
lr1yghc3x58lytpdd1k3e2sf9lekb0t
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/9
4
49009
120509
2026-09-01T01:20:25Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Ghost Army dummy tank, International Spy Museum.jpg|100px]] </div> '''[[Gulu la Vizimu]]''' likaŵa gulu la ŵasilikari ŵa [[United States Army]] pa [[Nkhondo Yachiŵiri ya Charu|Nkhondo Yachiŵiri ya Charu]] ilo likagwiliskira ntchito [[Vinyengo vya nkhondo|vinyengo vya nkhondo]]. Gulu ili likaŵa na ŵanthu 1,100 ndipo likagwiliskira ntchito [[Matangi gha mphepo|matangi gha mphepo]], ndege zakupangika nga zizaŵenge..."
120509
wikitext
text/x-wiki
syug2snw4j2gw3w3k3qngd3vyij6h5f
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/8
4
49010
120510
2026-09-01T01:20:47Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:MuensterUnderSiege1534.jpg|100px]] </div> '''[[Kuwukira kwa Münster]]''' kukachitika mu [[Münster]] mu 1534–1535 apo gulu la [[Ŵanabaptist|Ŵanabaptist]] likapanga boma mukati mwa msumba. [[John of Leiden]] wakajichema themba ndipo wakakhazikiska [[Nthengwa za ŵanthu ŵanandi|nthengwa za ŵanakazi ŵanandi]]. Msumba ukazingilizgika na ŵasilikari ŵa bishopu, ndipo ŵanthu ŵakamba kusoŵa chakurya. Ŵalongozgi ap..."
120510
wikitext
text/x-wiki
rux40zefxm725e7v16kjzslxtdwib0i
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/23
4
49011
120511
2026-09-01T01:23:06Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Bath School disaster showing front of school.png|100px]] </div> '''[[Soka la Sukulu ya Bath]]''' likachitika pa 18 Meyi 1927 ku Bath Township, Michigan, apo Andrew Kehoe wakaswa [[Bath Consolidated School|sukulu ya Bath]] na mabomba agho wakaŵika mwachisisi. Kuphulika kukamba mu nyumba ya sukulu ndipo ŵana ŵanandi ŵakaŵa mukati. Ŵanthu 38 ŵakafwa pa sukulu, ndipo Kehoe pamanyuma wakachitiska kuphulika kwo kumukom..."
120511
wikitext
text/x-wiki
0cln8kjt2ngsf2vfqqbo69rejqokpu1
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/27
4
49012
120512
2026-09-01T01:23:20Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Bath School disaster showing front of school.png|100px]] </div> '''[[Soka la Sukulu ya Bath]]''' likachitika pa 18 Meyi 1927 ku Bath Township, Michigan, apo Andrew Kehoe wakaswa [[Bath Consolidated School|sukulu ya Bath]] na mabomba agho wakaŵika mwachisisi. Kuphulika kukamba mu nyumba ya sukulu ndipo ŵana ŵanandi ŵakaŵa mukati. Ŵanthu 38 ŵakafwa pa sukulu, ndipo Kehoe pamanyuma wakachitiska kuphulika kwo kumukom..."
120512
wikitext
text/x-wiki
0cln8kjt2ngsf2vfqqbo69rejqokpu1
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/24
4
49013
120513
2026-09-01T01:23:30Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Pope Joan.jpg|100px]] </div> '''[[Nkhani ya Papa Mwanakazi Joan]]''' yikuyowoya za mwanakazi uyo malipoti gha nyengo yakale ghakati wakajivwalika nga mwanalume na kuŵa Papa mu vyaka vya m'ma 800. Malinga na nthano iyi, wakajifuma mu sukulu na kukwera mu mpingo mpaka kusankhika kuŵa Papa. Ŵanthu ŵakayowoya kuti kugonana kwake kukamanyikwa apo wakababa mwana pa ulendo wa ŵapapa, ndipo nyifwa yake yikachitika nyengo y..."
120513
wikitext
text/x-wiki
l737ha0sjoqnuneeqa6jza7akvetbrk
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/28
4
49014
120514
2026-09-01T01:23:44Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Former headquarters site of Unit 731.jpg|100px]] </div> '''[[Gulu la 731]]''' likaŵa gulu la ŵasilikari ŵa Japan ilo likachita kafukufuku wa [[nkhondo ya majeremusi]] na kuyezga pa ŵanthu ku Manchukuo pa Nkhondo Yachiŵiri ya Charu. Likalongozgekanga na [[Shirō Ishii]] ndipo likakhala ku Pingfang pafupi na Harbin. Ŵanthu awo ŵakakoleka ŵakagwiliskirika ntchito pa kuyezga nthenda, kutemeka kwa thupi, kusintha kwa..."
120514
wikitext
text/x-wiki
q1d3d32qrxbkpmjkr2bc0q9hp7oyr6m
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/29
4
49015
120515
2026-09-01T01:23:56Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Narona hirta 01.JPG|100px]] </div> '''[[Nkhondo ya Bakiti ya Muti]]''' yikaŵa nkhondo ya 1325 pakati pa Bologna na Modena ku Italy. Nkhondo iyi yikaŵa chigaŵa cha mphindano yitali pakati pa magulu gha Guelph na Ghibelline. Nthano yakumanyikwa yikati ŴaModena ŵakaba bakiti ya muti kufuma ku chisimi cha Bologna, ndipo ichi chikapangiska ŵaBologna kuluta kukalimbana. Kweni mbiri yikulongora kuti nkhondo yeneko yikamb..."
120515
wikitext
text/x-wiki
qxx7pw0uz20v6qv754dpuhtx45tcc18
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Novembala/27
4
49016
120516
2026-09-01T01:24:06Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Battle of Herrings.jpg|100px]] </div> '''[[Nkhondo ya Herring]]''' yikaŵa nkhondo ya 1429 mu [[Nkhondo ya Vyaka 100|Nkhondo ya Vyaka 100]] pafupi na Rouvray ku France. Ŵasilikari ŵa France na Scotland ŵakayezga kujumphira gulu la Britain ilo likanyamura katundu kuluta ku Orléans. Katundu uyu wakaŵa na mivi, mizinga na vinthu vyakukhumbikwa pa nkhondo, kweniso migolo ya [[nsomba za herring|herring]] zakuti ŵasilik..."
120516
wikitext
text/x-wiki
5vh3ronrdhs71f5ogitk4m3oczm6rgo
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/10
4
49017
120517
2026-09-01T01:24:21Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Elephantmary.jpg|100px]] </div> '''[[Nyovu Mary]]''' wakaŵa [[njovu ya ku Asia]] iyo yikagwiranga ntchito mu circus ya Sparks World Famous Shows ku Tennessee. Mu 1916, Red Eldridge, uyo wakaŵa handler waphya, wakakhwaskika mwakofya na Mary ndipo wakafwa. Mwini wa circus wakasankha kukoma Mary chifukwa cha mantha kuti yingaŵa ngozi ku ŵanthu. Pa 13 Sepitembala 1916, Mary wakanyamulika na sitima kuya ku Erwin, uko gul..."
120517
wikitext
text/x-wiki
jk0474skcjwno9oili62sa6fm1lsjxp
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Okutobala/31
4
49018
120518
2026-09-01T01:24:39Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:USRadiumGirls-Argonne1,ca1922-23-150dpi.jpg|100px]] </div> '''[[Ŵasungwana ŵa Radium]]''' ŵakaŵa ŵantchito ŵanakazi awo ŵakapenda mawotchi na radium mu mafakitale gha United States mu vyaka vya m'ma 1910 na 1920. Kampani zikaŵaphalira kuti utoto wa radium ukaŵavya suzgo, ndipo ŵantchito ŵanyake ŵakaphalizgika kusongola maburashi mu milomo kuti ghakaŵa ghapusu. Ntheura ŵakamezga radium pachanya pa ntchito z..."
120518
wikitext
text/x-wiki
00blk2c15026xpt7rkwytr59d53tok2
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/24
4
49019
120519
2026-09-01T01:24:52Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:The Princes in the Tower.jpg|100px]] </div> '''[[Ŵana Ŵaŵiri mu Tower ya London]]''' ŵakaŵa Edward V na Richard, ŵana ŵa Edward IV awo ŵakazimirika mu 1483. Ŵana aŵa ŵakaŵikika mu Tower of London apo ŵakalindiliranga kuŵa fumukazi na wakeredwa. Kweni pambere ŵalutire ku coronation, ŵakaphalazgika kuti ŵakaŵa ŵambura kwenelera kuŵa ŵalongozgi chifukwa cha nkhani ya ubabiko. Richard III wakatora ufumu..."
120519
wikitext
text/x-wiki
gty2txfundho6b3brk8u7nqjef1upxu
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/26
4
49020
120520
2026-09-01T01:25:41Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:The Princes in the Tower.jpg|100px]] </div> '''[[Ŵana Ŵaŵiri mu Tower ya London]]''' ŵakaŵa Edward V na Richard, ŵana ŵa Edward IV awo ŵakazimirika mu 1483. Ŵana aŵa ŵakaŵikika mu Tower of London apo ŵakalindiliranga kuŵa fumukazi na wakeredwa. Kweni pambere ŵalutire ku coronation, ŵakaphalazgika kuti ŵakaŵa ŵambura kwenelera kuŵa ŵalongozgi chifukwa cha nkhani ya ubabiko. Richard III wakatora ufumu..."
120520
wikitext
text/x-wiki
gty2txfundho6b3brk8u7nqjef1upxu
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/28
4
49021
120521
2026-09-01T01:27:24Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Horse Drawn Carriage ca 1890.jpg|100px]] </div> '''[[Nthano ya Manyiho gha Mahachi]]''' yikuyowoya za suzgo ilo mizinda yikeneranga kukumana nalo apo magalimoto gha mahachi ghakaŵa ghanandi mu vyaka vya m'ma 19. Misewu ya London, New York na mizinda yinyake yikazuranga na manyiho gha mahachi, ndipo ŵanthu ŵakeneranga kuyitozga na kuyifumiska. Mu 1894, nkhani yikamba kuyowoya kuti London yingaŵikika pasi pa manyiho p..."
120521
wikitext
text/x-wiki
g7gf7of5z6sqo23we6kojosyqxhzwyp
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/29
4
49022
120522
2026-09-01T01:27:56Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Чумной бунт в Москве (1771) 2.jpg|100px]] </div> '''[[Kuwukira kwa Nthenda ya Moscow]]''' kukachitika mu 1771 apo nthenda ya [[Bubonic plague|bubonic]] yikathandazgika mu [[Moscow]]. Malango ghakuru gha [[Karantini|quarantine]], kujala misika na nyumba, ndiposo kutaya vinthu vyakakhwaskika vikapangiska ŵanthu kukwiya. Pa 15 Sepitembala, gulu likuru la ŵanthu likaluta ku [[Red Square|Red Square]] ndipo..."
120522
wikitext
text/x-wiki
m2gztu8bhtfhfm6b6pf718s6akiga6a
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/25
4
49023
120523
2026-09-01T01:28:19Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:William of Orange III and his Dutch army land in Brixham, 1688.jpg|100px]] </div> '''[[Mantha gha ŴaIrishi gha 1688]]''' chikaŵa mantha ghakuru mu [[England]] mu Disembala 1688 apo nkhani zautesi zikati ŵasilikari ŵa ku Ireland ŵakukhumba kuwotcha misumba na kukoma ŵanthu. Nkhani izi zikathandazgika kufuma ku [[London]] kuya ku counties 19. Ŵanthu ŵakanyamura vyakurwa na kupanga magulu ghakujiŵika. Mu [[Wales]]..."
120523
wikitext
text/x-wiki
4kfwdrvtneg4phwul8f5kemcrpn3yzp
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/27
4
49024
120524
2026-09-01T01:28:30Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Чумной бунт в Москве (1771) 2.jpg|100px]] </div> '''[[Kuwukira kwa Nthenda ya Moscow]]''' kukachitika mu 1771 apo nthenda ya [[Bubonic plague|bubonic]] yikathandazgika mu [[Moscow]]. Malango ghakuru gha [[Karantini|quarantine]], kujala misika na nyumba, ndiposo kutaya vinthu vyakakhwaskika vikapangiska ŵanthu kukwiya. Pa 15 Sepitembala, gulu likuru la ŵanthu likaluta ku [[Red Square|Red Square]] ndipo..."
120524
wikitext
text/x-wiki
m2gztu8bhtfhfm6b6pf718s6akiga6a
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/30
4
49025
120525
2026-09-01T01:28:50Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Scopes_trial.jpg|100px]] </div> '''[[Mlandu wa Scopes]]''' ukaŵa mlandu wa ku [[Tennessee]] mu 1925 apo msambizgi [[John T. Scopes]] wakazengedwa mulandu chifukwa chakusambizga [[evolution|kusinthika kwa viŵikwa]] mu sukulu. Mlandu uwu ukanozgeka mwakuti ŵanthu ŵanandi ŵa nyuzipepala ŵize ku Dayton. Ŵalongozgi ŵakasangana mu khoti, ndipo [[William Jennings Bryan]] wakayowoya pa nkhani ya chipulikano na sayansi...."
120525
wikitext
text/x-wiki
nw1wo5cvr5m1kttg52qz43g53xp53a0
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/14
4
49026
120526
2026-09-01T01:29:14Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:SarahWildesArrestWarrant.jpg|100px]] </div> '''[[Milandu ya Ufiti ya Salem]]''' yikachitika mu [[Massachusetts]] mu 1692–1693 apo ŵanthu ŵakujumpha 200 ŵakaŵa ŵakuphalirika kuti ŵakachita [[ufiti]]. Ŵanthu ŵakagwiliskira ntchito ukaboni wa vinthu ivyo ŵakawonanga mu maghanoghano, ndipo ŵanthu 19 ŵakakomeka pamanyuma pa milandu iyi. Ŵanthu ŵanyake ŵakafwa mu jele. Nthenda ya mantha yikathandazgika mu viji..."
120526
wikitext
text/x-wiki
glo83l8nbpbwoegkdcnxkxnu7dd51yz
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/16
4
49027
120527
2026-09-01T01:29:53Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:WoolpitSign.jpg|100px]] </div> '''[[Ŵana Ŵabiri Ŵakubiriŵira ŵa Woolpit]]''' ni nthano ya ku [[England]] ya mu vyaka vya m'ma 12 ya ŵana ŵaŵiri awo ŵakayowoyeka kuti ŵakaŵa na khungu lakubiriŵira. Ŵana aŵa ŵakasangika pafupi na [[Woolpit]] ku Suffolk, ndipo pakwamba ŵakakana chakurya chinandi kweni ŵakalyanga nyemba zambura kuphika. Malinga na nkhani yakale, ŵana ŵakamba kusintha khungu pamanyuma paku..."
120527
wikitext
text/x-wiki
2o3q7qzxofrj6em15ps0ohto5wo4rud
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/13
4
49028
120528
2026-09-01T01:30:12Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Ice cream van adjusted.jpg|100px]] </div> '''[[Nkhondo za Ice Cream za Glasgow]]''' zikaŵa mphindano pakati pa magulu gha ŵanthu awo ŵakaguliskanga vyakurya na vinthu vyakubisika mu ma ice cream vans ku [[Glasgow]] mu vyaka vya m'ma 1980. Magulu agha ghakatimbana pa malo ghakuguliskirapo, ndipo ice cream vans zinyake zikagwiliskirika ntchito pa malonda gha [[drug trafficking|mankhwala ghakukana]]. Suzgo likafika pach..."
120528
wikitext
text/x-wiki
71alyc7e5ht616qp7nm8zjc6tw0lt6g
Wikipedia:Nkhani yamwahuno mu ChiTumbuka/Disembala/15
4
49029
120529
2026-09-01T01:30:43Z
Tumbuka Arch
6863
Created page with "<div style="float:left;margin-right:0.9em"> [[File:Jimmy Carter in boat chasing away swimming rabbit, Plains, Georgia - 19790420.jpg|100px]] </div> '''[[Chochitika cha Kalulu cha Jimmy Carter]]''' chikachitika mu 1979 apo [[Jimmy Carter]], pulezidenti wa United States, wakafiskanga nyengo ya holide ku famu yake ku [[Georgia]]. Apo wakaŵa mu boti lichoko pa dambo, wakawona [[swamp rabbit|kalulu wa mu madambo]] uyo wakaswimanga kuluta kwa iyo. Carter wakakhazika kalulu u..."
120529
wikitext
text/x-wiki
qtvji62zzvl7571hc4oh79syhs3ivs1