Wikipedia
twwiki
https://tw.wikipedia.org/wiki/Kratafa_Titiriw
MediaWiki 1.47.0-wmf.6
first-letter
Media
Soronko
Nkitahode
Dwumadini
Dwumadini nkitahode
Wikipedia
Wikipedia nkitahode
File
File nkitahode
MediaWiki
MediaWiki nkitahode
Nhwɛsoɔ
Nhwɛsoɔ nkitahode
Mmoa
Mmoa nkitahode
Nkyekyεmu
Nkyekyεmu nkitahode
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Garaya (lute)
0
18125
199934
2026-06-11T17:10:42Z
Ebensarfo05
21715
i added a paragraph and a citation
199934
wikitext
text/x-wiki
'''Garaya''' anaa '''Komo''' yɛ lute a ne honam ani yɛ kurukuruwa a ɛwɔ nhama abien a efi Niger ne Nigeria Atifi fam.<ref>{{Citation |last=https://archive.org/details/grovedictionaryo0002unse_h8z7/ |title= |date=}}</ref>
Wɔbɔ sanku yi fi tete de yɛ ayeyi nnwom ma abɔmmɔfo, a wɔde gourd rattles ka ho.<ref>{{Citation |last=https://archive.org/details/grovedictionaryo0002unse_h8z7/ |title= |date=}}</ref> Wɔde gye anigyedeɛ, nnwom a ɛka ho ne asa nso. Wɔde adi dwuma nso wɔ nyamesom mu, ɛyɛ "bori honhom a ɔwɔ som" no fa.
Saa lute ahorow yi gu ahorow wɔ mmusuakuw ne ne kɛse mu. Fulanifoɔ ne Hausafoɔ nyinaa wɔ wɔn ankasa nkyerɛaseɛ. Wɔfrɛ sanku no fã kɛse no babbar garaya anaa komo. Babbar kyerɛ kɛse.
== Hausa Garaya. ==
Garaya tenten bɛyɛ sɛntimita 50, na wɔde plectrum a wɔde nantwinini nhoma anaa asukɔnkɔn nhoma a ayɛ den ayɛ na etutu. Hausafoɔ de di dwuma de bɔ amammerɛ nnwom. Adwinnade no wɔ nnua nnyigyei adaka a ɛte sɛ kurukuruwa, a wɔde mpapo nhoma anaa duiker nhoma akata so ne kɔn a ɛfa kuruwa no afa abien no nyinaa. Efi akyi no, nhama no tu mmirika fa kuruwa no so, na wɔde nhama a ɛyɛ mmerɛw no kyekyere nhama a wɔde hyehyɛ nneɛma (a wɔde kyekyere kɔn no ho sɛ ankora nsɛntitiriw) ho. Ebia dade jingle bi a wɔde abɔ sanku no ho wɔ nsa no
== Fulani Komo. ==
Komo (a ɛno nso yɛ nhama 2) no ne garaya no yɛ pɛ. Ɛwɔ nnyigyei adaka a wɔde akutu (sen sɛ wɔde nnua bɛyɛ) na ne tenten bɛyɛ sɛntimita 75.
== Hwɛ nso. ==
Krar, sanku a ɛte sɛ kuruwa a ɛwɔ nhama anum anaa asia a wɔde di dwuma wɔ Ethiopia ne Eritrea
== Nnwoma Ahodoɔ A Menyaa Mmoa Firii Mu ==
<references />
7rwggxai9rx7wdjgvzyzpkdtdidwo91
199935
199934
2026-06-11T17:11:12Z
Ebensarfo05
21715
199935
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Asante}}
'''Garaya''' anaa '''Komo''' yɛ lute a ne honam ani yɛ kurukuruwa a ɛwɔ nhama abien a efi Niger ne Nigeria Atifi fam.<ref>{{Citation |last=https://archive.org/details/grovedictionaryo0002unse_h8z7/ |title= |date=}}</ref>
Wɔbɔ sanku yi fi tete de yɛ ayeyi nnwom ma abɔmmɔfo, a wɔde gourd rattles ka ho.<ref>{{Citation |last=https://archive.org/details/grovedictionaryo0002unse_h8z7/ |title= |date=}}</ref> Wɔde gye anigyedeɛ, nnwom a ɛka ho ne asa nso. Wɔde adi dwuma nso wɔ nyamesom mu, ɛyɛ "bori honhom a ɔwɔ som" no fa.
Saa lute ahorow yi gu ahorow wɔ mmusuakuw ne ne kɛse mu. Fulanifoɔ ne Hausafoɔ nyinaa wɔ wɔn ankasa nkyerɛaseɛ. Wɔfrɛ sanku no fã kɛse no babbar garaya anaa komo. Babbar kyerɛ kɛse.
== Hausa Garaya. ==
Garaya tenten bɛyɛ sɛntimita 50, na wɔde plectrum a wɔde nantwinini nhoma anaa asukɔnkɔn nhoma a ayɛ den ayɛ na etutu. Hausafoɔ de di dwuma de bɔ amammerɛ nnwom. Adwinnade no wɔ nnua nnyigyei adaka a ɛte sɛ kurukuruwa, a wɔde mpapo nhoma anaa duiker nhoma akata so ne kɔn a ɛfa kuruwa no afa abien no nyinaa. Efi akyi no, nhama no tu mmirika fa kuruwa no so, na wɔde nhama a ɛyɛ mmerɛw no kyekyere nhama a wɔde hyehyɛ nneɛma (a wɔde kyekyere kɔn no ho sɛ ankora nsɛntitiriw) ho. Ebia dade jingle bi a wɔde abɔ sanku no ho wɔ nsa no
== Fulani Komo. ==
Komo (a ɛno nso yɛ nhama 2) no ne garaya no yɛ pɛ. Ɛwɔ nnyigyei adaka a wɔde akutu (sen sɛ wɔde nnua bɛyɛ) na ne tenten bɛyɛ sɛntimita 75.
== Hwɛ nso. ==
Krar, sanku a ɛte sɛ kuruwa a ɛwɔ nhama anum anaa asia a wɔde di dwuma wɔ Ethiopia ne Eritrea
== Nnwoma Ahodoɔ A Menyaa Mmoa Firii Mu ==
<references />
5u43xg9usch3v60qm6129mpxuw2vw92
Paapa Yankson
0
18126
199936
2026-06-11T17:31:26Z
Ebensarfo05
21715
i added a paragraph and a citation
199936
wikitext
text/x-wiki
Benjamin Paapa Kofi Yankson, a wɔfrɛ no Paapa Yankson (22 June 1944-21 July 2017) yɛ Ghana highlife odwontofoɔ, nnwom kyerɛwfoɔ, ne producer. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-star-1 |title= |date=}}</ref> Ɔkyeree nnwom nhoma dumien abien wɔ n'adwuma mu, ne nnwom a agye din no bi ne "Wiase Mu Nsem", "Show Your Love", "Wo Yere Anaa Wo Maame", ne "Tena Menkyen". Ɔnyaa abasobɔdeɛ ahodoɔ pii, a nea ɛka ho ne Best Composition maa ne dwom "Yaaba" wɔ 1997 Konkomba Awards. Na ɔyɛ obi a onyaa Grand Medal of Ghana esiane ne mmoa a ɔde mae wɔ Ghana nnwom mu nti.
== Mfitiase asetra ne nhomasua. ==
Wɔwoo Benjamin Paapa Kofi Yankson wɔ 22 June 1944 wɔ Winneba wɔ Central Region of Ghana. Wɔwoo no wɔ nnwontofo abusua mu ne n’agya, Benjamin Akono Yankson, a na ɔyɛ torobɛntobɔfo wɔ Apam Brass Band, ne ne maame Akua Doma, odwontofo wɔ Christ Little Band of the Methodist Church. Ɔkɔɔ Takoradi Methodist Sukuu maa ne mfitiaseɛ nwomasua na ɔkɔɔ Ahantaman Secondary Commercial School, na ɔnyaa adansedie krataa wɔ stenography mu. Wɔ ne mmofraase nyinaa no, na ɔwɔ ɔpɛ sɛ ɔbɛyɛ nnwontofo na na ɔne ne maame to dwom daa bere biara a ɔbɛto dwom. Nanso, na n’awofo pɛ sɛ ɔkɔ adwuma,
== Adwumayɛ asetra. ==
Bere a Yankson wiee aguadi sukuu no, wɔde no yɛɛ adwuma wɔ Kingsway Chemist sɛ obi a ɔkyerɛw nsɛm a wɔakyerɛw so. 13) Mfeɛ anum akyi no ɔbɛyɛɛ stenographer maa African Timber and Plywood Company, a ɛyɛ United African Company (UAC) no fã bi, wɔ Samreboi. Na adwumakuw no wɔ adwumayɛfo kuw bi a wɔfrɛ wɔn Big Sound Band a wɔbɔ nnwom daa wɔ adwuma akyi. Yankson na ɔyɛ nnwontofo kuw no odwontofo panyin wɔ mfe anan a ɔde traa adwumakuw no mu no mu.
== Nnwom adwuma. ==
Wɔ 1970 mfe no mu no, C. K. Mann a ɔyɛ ɔmantam nnwontofo kuw The Carousel Seven kannifo no maa nnwontofo kuw no wura Anis Mubarak ani gyei sɛ ɔmfa Yankson nhyɛ ne nnwontofo kuw no ase. 121 Na Mann ahu Yankson sɛ ɔrebɔ nnwom wɔ Yankson maame ayi ase na n’ani gyee ne talente no ho. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-ghweb-2 |title= |date=}}</ref> Yankson gyee asɛm no toom.
Wɔ afe 1975 mu no, ɔde ne din kɔhyɛɛ Ɔman Nnwom Sukuu a ɛwɔ Winneba no mu na owiee sukuu no nyaa nnwom ho adansedi krataa. Efi 1982 kosi 1991 no ɔyɛɛ adwuma sɛ nnwom ho nhyehyɛefo wɔ Garrisons Education Unit of Burma Camp wɔ Accra. Wɔ afe 1991 mu no, aguadifo Ebo Coker de ne nsa hyɛɛ Yankson ase wɔ ne nnwontofo kuw Western Diamonds mu, ɛno akyi no otu kɔɔ Takoradi baabi a na nnwontofo kuw no te. Yankson gyaee nnwontofo kuw no wɔ afe 1993 mu bere a odii nkonim bere tiaa bi akyi na ɔde ne ho kɔbɔɔ nnwontofo kuw a ɛwɔ Obuasi a wɔfrɛ wɔn Golden Nuggets no ho. Ne tu kɔɔ Obuasi no, saa bere no na Ashanti Goldfields Corporation CEO, Sam Jonah, nyaa so nkɛntɛnso. Bere bi akyi no woyii nnwontofo kuw no kɔɔ Accra, na wɔ afe 1995 mu no, Yankson tetew mu na ɔkɔɔ ne nkutoo, <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-a-yan-3 |title= |date=}}</ref>
== Nnwom a agye din. ==
Paapa Yankson kyere nnwom dumien abien wɔ n’adwuma mu. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-papa-4 |title= |date=}}</ref> Ne nnwom a agye din no bi ne "Wiase Mu Nsem", "Show Your Love", "Wo Yere Anaa Wo Maame", ne "Tena Menkyen", <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-motion-5 |title= |date=}}</ref> nea otwa to no ne Paulina Oduro kyeree, Wɔ afe 1997 mu no ɔhyehyɛɛ "Yaaba", a edii nkonim wɔ Nnwom a Ɛsen Biara wɔ Komkomba Abasobɔde mu.<ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-citi-7 |title= |date=}}</ref><ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-ds-8 |title= |date=}}</ref>
== Nsrahwɛ. ==
Yankson kyerɛɛ ade na ɔyɛɛ nnwom wɔ aman pii so wɔ wiase nyinaa, a United States, Canada, Belgium, United Kingdom, Germany, ne Holland ka ho. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-PEACE-9 |title= |date=}}</ref>
== Abasobɔde. ==
Yankson nyaa Ghana Abasobɔdeɛ Kɛseɛ wɔ afe 2006 Ɔman Nidi ne Abasobɔdeɛ Afahyɛ a Ɔmanpanin John Agyekum Kufour de maa no, de kyerɛɛ ne mmoa a ɔde ama wɔ Ghana nnwom mu. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-meda-10 |title= |date=}}</ref> Ɔka wɔn a wodii kan nyaa saa abasobɔde yi ho bere a wɔyɛɛ guasodeyɛ no foforo wɔ afe 2006. Ɔsan nso nyaa Lifetime Achievement Award wɔ 2017 Vodafone Ghana Music Awards.
Mfe a etwa to
Wɔ afe 2016 mu no Yankson yɛɛ mmerɛw nkakrankakra na wantumi anantew. Ɔyɛɛ ne dwumadi wɔ mmubuafo akongua mu wɔ Exclusive Men of The Year Awards wɔ June mu ne Bottles & Bands Festival 2016 wɔ November mu. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-11 |title= |date=}}</ref> <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-12 |title= |date=}}</ref>
Wɔ 21 July 2017 no, n’abusua de ne wuo too gua. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-joy-13 |title= |date=}}</ref> Wɔbɔɔ amanneɛ sɛ owui wɔ ne nna mu Fida wɔ ne fie wɔ Dansoman wɔ Accra, <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-fsd-14 |title= |date=}}</ref><ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-mod-15 |title= |date=}}</ref>
Paapa Yankson awu bere a wadi mfe 73, bere a ɔyare bere tenten akyi, abusua no mu nsɛm ada no adi.
== Nnwoma Ahodoɔ A Menyaa Mmoa Firii Mu. ==
<references />
8sruwgp5kz405xr6yqeoi6sdiwsq38n
199937
199936
2026-06-11T17:32:58Z
Ebensarfo05
21715
199937
wikitext
text/x-wiki
{{Dialect|Asante}}
Benjamin Paapa Kofi Yankson, a wɔfrɛ no Paapa Yankson (22 June 1944-21 July 2017) yɛ Ghana highlife odwontofoɔ, nnwom kyerɛwfoɔ, ne producer. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-star-1 |title= |date=}}</ref> Ɔkyeree nnwom nhoma dumien abien wɔ n'adwuma mu, ne nnwom a agye din no bi ne "Wiase Mu Nsem", "Show Your Love", "Wo Yere Anaa Wo Maame", ne "Tena Menkyen". Ɔnyaa abasobɔdeɛ ahodoɔ pii, a nea ɛka ho ne Best Composition maa ne dwom "Yaaba" wɔ 1997 Konkomba Awards. Na ɔyɛ obi a onyaa Grand Medal of Ghana esiane ne mmoa a ɔde mae wɔ Ghana nnwom mu nti.
== Mfitiase asetra ne nhomasua. ==
Wɔwoo Benjamin Paapa Kofi Yankson wɔ 22 June 1944 wɔ Winneba wɔ Central Region of Ghana. Wɔwoo no wɔ nnwontofo abusua mu ne n’agya, Benjamin Akono Yankson, a na ɔyɛ torobɛntobɔfo wɔ Apam Brass Band, ne ne maame Akua Doma, odwontofo wɔ Christ Little Band of the Methodist Church. Ɔkɔɔ Takoradi Methodist Sukuu maa ne mfitiaseɛ nwomasua na ɔkɔɔ Ahantaman Secondary Commercial School, na ɔnyaa adansedie krataa wɔ stenography mu. Wɔ ne mmofraase nyinaa no, na ɔwɔ ɔpɛ sɛ ɔbɛyɛ nnwontofo na na ɔne ne maame to dwom daa bere biara a ɔbɛto dwom. Nanso, na n’awofo pɛ sɛ ɔkɔ adwuma,
== Adwumayɛ asetra. ==
Bere a Yankson wiee aguadi sukuu no, wɔde no yɛɛ adwuma wɔ Kingsway Chemist sɛ obi a ɔkyerɛw nsɛm a wɔakyerɛw so. 13) Mfeɛ anum akyi no ɔbɛyɛɛ stenographer maa African Timber and Plywood Company, a ɛyɛ United African Company (UAC) no fã bi, wɔ Samreboi. Na adwumakuw no wɔ adwumayɛfo kuw bi a wɔfrɛ wɔn Big Sound Band a wɔbɔ nnwom daa wɔ adwuma akyi. Yankson na ɔyɛ nnwontofo kuw no odwontofo panyin wɔ mfe anan a ɔde traa adwumakuw no mu no mu.
== Nnwom adwuma. ==
Wɔ 1970 mfe no mu no, C. K. Mann a ɔyɛ ɔmantam nnwontofo kuw The Carousel Seven kannifo no maa nnwontofo kuw no wura Anis Mubarak ani gyei sɛ ɔmfa Yankson nhyɛ ne nnwontofo kuw no ase. 121 Na Mann ahu Yankson sɛ ɔrebɔ nnwom wɔ Yankson maame ayi ase na n’ani gyee ne talente no ho. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-ghweb-2 |title= |date=}}</ref> Yankson gyee asɛm no toom.
Wɔ afe 1975 mu no, ɔde ne din kɔhyɛɛ Ɔman Nnwom Sukuu a ɛwɔ Winneba no mu na owiee sukuu no nyaa nnwom ho adansedi krataa. Efi 1982 kosi 1991 no ɔyɛɛ adwuma sɛ nnwom ho nhyehyɛefo wɔ Garrisons Education Unit of Burma Camp wɔ Accra. Wɔ afe 1991 mu no, aguadifo Ebo Coker de ne nsa hyɛɛ Yankson ase wɔ ne nnwontofo kuw Western Diamonds mu, ɛno akyi no otu kɔɔ Takoradi baabi a na nnwontofo kuw no te. Yankson gyaee nnwontofo kuw no wɔ afe 1993 mu bere a odii nkonim bere tiaa bi akyi na ɔde ne ho kɔbɔɔ nnwontofo kuw a ɛwɔ Obuasi a wɔfrɛ wɔn Golden Nuggets no ho. Ne tu kɔɔ Obuasi no, saa bere no na Ashanti Goldfields Corporation CEO, Sam Jonah, nyaa so nkɛntɛnso. Bere bi akyi no woyii nnwontofo kuw no kɔɔ Accra, na wɔ afe 1995 mu no, Yankson tetew mu na ɔkɔɔ ne nkutoo, <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-a-yan-3 |title= |date=}}</ref>
== Nnwom a agye din. ==
Paapa Yankson kyere nnwom dumien abien wɔ n’adwuma mu. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-papa-4 |title= |date=}}</ref> Ne nnwom a agye din no bi ne "Wiase Mu Nsem", "Show Your Love", "Wo Yere Anaa Wo Maame", ne "Tena Menkyen", <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-motion-5 |title= |date=}}</ref> nea otwa to no ne Paulina Oduro kyeree, Wɔ afe 1997 mu no ɔhyehyɛɛ "Yaaba", a edii nkonim wɔ Nnwom a Ɛsen Biara wɔ Komkomba Abasobɔde mu.<ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-citi-7 |title= |date=}}</ref><ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-ds-8 |title= |date=}}</ref>
== Nsrahwɛ. ==
Yankson kyerɛɛ ade na ɔyɛɛ nnwom wɔ aman pii so wɔ wiase nyinaa, a United States, Canada, Belgium, United Kingdom, Germany, ne Holland ka ho. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-PEACE-9 |title= |date=}}</ref>
== Abasobɔde. ==
Yankson nyaa Ghana Abasobɔdeɛ Kɛseɛ wɔ afe 2006 Ɔman Nidi ne Abasobɔdeɛ Afahyɛ a Ɔmanpanin John Agyekum Kufour de maa no, de kyerɛɛ ne mmoa a ɔde ama wɔ Ghana nnwom mu. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-meda-10 |title= |date=}}</ref> Ɔka wɔn a wodii kan nyaa saa abasobɔde yi ho bere a wɔyɛɛ guasodeyɛ no foforo wɔ afe 2006. Ɔsan nso nyaa Lifetime Achievement Award wɔ 2017 Vodafone Ghana Music Awards.
Mfe a etwa to
Wɔ afe 2016 mu no Yankson yɛɛ mmerɛw nkakrankakra na wantumi anantew. Ɔyɛɛ ne dwumadi wɔ mmubuafo akongua mu wɔ Exclusive Men of The Year Awards wɔ June mu ne Bottles & Bands Festival 2016 wɔ November mu. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-11 |title= |date=}}</ref> <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-12 |title= |date=}}</ref>
Wɔ 21 July 2017 no, n’abusua de ne wuo too gua. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-joy-13 |title= |date=}}</ref> Wɔbɔɔ amanneɛ sɛ owui wɔ ne nna mu Fida wɔ ne fie wɔ Dansoman wɔ Accra, <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-fsd-14 |title= |date=}}</ref><ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-mod-15 |title= |date=}}</ref>
Paapa Yankson awu bere a wadi mfe 73, bere a ɔyare bere tenten akyi, abusua no mu nsɛm ada no adi.
== Nnwoma Ahodoɔ A Menyaa Mmoa Firii Mu. ==
<references />
61edyuxwgb46vmdiy69sv6gvn1eeaby
199938
199937
2026-06-11T17:43:11Z
Ebensarfo05
21715
199938
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Ghanaian highlife musician}}
{{Infobox musical artist
| honorific_prefix =
| name =
| honorific_suffix =
| image = Paapa Yankson.JPG
| caption = Paapa Yankson at MOGO Festival
| image_upright =
| image_size =
| landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank -->
| alt =
| birth_name = Benjamin Paapa Kofi Yankson
| birth_date = {{birth date|1944|6|22|df=y}}
| alias = Paapa Yankson
| birth_place = [[Winneba]], Ghana
| death_date = {{Death date and age|df=y|2017|7|21|1944|6|22}}
| death_place = [[Dansoman]], [[Accra]], Ghana
| genre = [[Highlife]]
| years_active = 1970s–2017
| label =
| past_member_of = {{hlist|Western Diamonds|Golden Nuggets}}
}}
{{Dialect|Asante}}
Benjamin Paapa Kofi Yankson, a wɔfrɛ no Paapa Yankson (22 Ayɛwohomumɔ 1944-21 Kitawonsa 2017) yɛ Ghana highlife odwontofoɔ, nnwom kyerɛwfoɔ, ne producer. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-star-1 |title= |date=}}</ref> Ɔkyeree nnwom nhoma dumien abien wɔ n'adwuma mu, ne nnwom a agye din no bi ne "Wiase Mu Nsem", "Show Your Love", "Wo Yere Anaa Wo Maame", ne "Tena Menkyen". Ɔnyaa abasobɔdeɛ ahodoɔ pii, a nea ɛka ho ne Best Composition maa ne dwom "Yaaba" wɔ 1997 Konkomba Awards. Na ɔyɛ obi a onyaa Grand Medal of Ghana esiane ne mmoa a ɔde mae wɔ Ghana nnwom mu nti.
== Mfitiase asetra ne nhomasua. ==
Wɔwoo Benjamin Paapa Kofi Yankson wɔ 22 June 1944 wɔ Winneba wɔ Central Region of Ghana. Wɔwoo no wɔ nnwontofo abusua mu ne n’agya, Benjamin Akono Yankson, a na ɔyɛ torobɛntobɔfo wɔ Apam Brass Band, ne ne maame Akua Doma, odwontofo wɔ Christ Little Band of the Methodist Church. Ɔkɔɔ Takoradi Methodist Sukuu maa ne mfitiaseɛ nwomasua na ɔkɔɔ Ahantaman Secondary Commercial School, na ɔnyaa adansedie krataa wɔ stenography mu. Wɔ ne mmofraase nyinaa no, na ɔwɔ ɔpɛ sɛ ɔbɛyɛ nnwontofo na na ɔne ne maame to dwom daa bere biara a ɔbɛto dwom. Nanso, na n’awofo pɛ sɛ ɔkɔ adwuma,
== Adwumayɛ asetra. ==
Bere a Yankson wiee aguadi sukuu no, wɔde no yɛɛ adwuma wɔ Kingsway Chemist sɛ obi a ɔkyerɛw nsɛm a wɔakyerɛw so. 13) Mfeɛ anum akyi no ɔbɛyɛɛ stenographer maa African Timber and Plywood Company, a ɛyɛ United African Company (UAC) no fã bi, wɔ Samreboi. Na adwumakuw no wɔ adwumayɛfo kuw bi a wɔfrɛ wɔn Big Sound Band a wɔbɔ nnwom daa wɔ adwuma akyi. Yankson na ɔyɛ nnwontofo kuw no odwontofo panyin wɔ mfe anan a ɔde traa adwumakuw no mu no mu.
== Nnwom adwuma. ==
Wɔ 1970 mfe no mu no, C. K. Mann a ɔyɛ ɔmantam nnwontofo kuw The Carousel Seven kannifo no maa nnwontofo kuw no wura Anis Mubarak ani gyei sɛ ɔmfa Yankson nhyɛ ne nnwontofo kuw no ase. 121 Na Mann ahu Yankson sɛ ɔrebɔ nnwom wɔ Yankson maame ayi ase na n’ani gyee ne talente no ho. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-ghweb-2 |title= |date=}}</ref> Yankson gyee asɛm no toom.
Wɔ afe 1975 mu no, ɔde ne din kɔhyɛɛ Ɔman Nnwom Sukuu a ɛwɔ Winneba no mu na owiee sukuu no nyaa nnwom ho adansedi krataa. Efi 1982 kosi 1991 no ɔyɛɛ adwuma sɛ nnwom ho nhyehyɛefo wɔ Garrisons Education Unit of Burma Camp wɔ Accra. Wɔ afe 1991 mu no, aguadifo Ebo Coker de ne nsa hyɛɛ Yankson ase wɔ ne nnwontofo kuw Western Diamonds mu, ɛno akyi no otu kɔɔ Takoradi baabi a na nnwontofo kuw no te. Yankson gyaee nnwontofo kuw no wɔ afe 1993 mu bere a odii nkonim bere tiaa bi akyi na ɔde ne ho kɔbɔɔ nnwontofo kuw a ɛwɔ Obuasi a wɔfrɛ wɔn Golden Nuggets no ho. Ne tu kɔɔ Obuasi no, saa bere no na Ashanti Goldfields Corporation CEO, Sam Jonah, nyaa so nkɛntɛnso. Bere bi akyi no woyii nnwontofo kuw no kɔɔ Accra, na wɔ afe 1995 mu no, Yankson tetew mu na ɔkɔɔ ne nkutoo, <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-a-yan-3 |title= |date=}}</ref>
== Nnwom a agye din. ==
Paapa Yankson kyere nnwom dumien abien wɔ n’adwuma mu. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-papa-4 |title= |date=}}</ref> Ne nnwom a agye din no bi ne "Wiase Mu Nsem", "Show Your Love", "Wo Yere Anaa Wo Maame", ne "Tena Menkyen", <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-motion-5 |title= |date=}}</ref> nea otwa to no ne Paulina Oduro kyeree, Wɔ afe 1997 mu no ɔhyehyɛɛ "Yaaba", a edii nkonim wɔ Nnwom a Ɛsen Biara wɔ Komkomba Abasobɔde mu.<ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-citi-7 |title= |date=}}</ref><ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-ds-8 |title= |date=}}</ref>
== Nsrahwɛ. ==
Yankson kyerɛɛ ade na ɔyɛɛ nnwom wɔ aman pii so wɔ wiase nyinaa, a United States, Canada, Belgium, United Kingdom, Germany, ne Holland ka ho. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-PEACE-9 |title= |date=}}</ref>
== Abasobɔde. ==
Yankson nyaa Ghana Abasobɔdeɛ Kɛseɛ wɔ afe 2006 Ɔman Nidi ne Abasobɔdeɛ Afahyɛ a Ɔmanpanin John Agyekum Kufour de maa no, de kyerɛɛ ne mmoa a ɔde ama wɔ Ghana nnwom mu. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-meda-10 |title= |date=}}</ref> Ɔka wɔn a wodii kan nyaa saa abasobɔde yi ho bere a wɔyɛɛ guasodeyɛ no foforo wɔ afe 2006. Ɔsan nso nyaa Lifetime Achievement Award wɔ 2017 Vodafone Ghana Music Awards.
Mfe a etwa to
Wɔ afe 2016 mu no Yankson yɛɛ mmerɛw nkakrankakra na wantumi anantew. Ɔyɛɛ ne dwumadi wɔ mmubuafo akongua mu wɔ Exclusive Men of The Year Awards wɔ June mu ne Bottles & Bands Festival 2016 wɔ November mu. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-11 |title= |date=}}</ref> <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-12 |title= |date=}}</ref>
Wɔ 21 July 2017 no, n’abusua de ne wuo too gua. <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-joy-13 |title= |date=}}</ref> Wɔbɔɔ amanneɛ sɛ owui wɔ ne nna mu Fida wɔ ne fie wɔ Dansoman wɔ Accra, <ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-fsd-14 |title= |date=}}</ref><ref>{{Citation |last=https://en.wikipedia.org/wiki/Paapa_Yankson#cite_note-mod-15 |title= |date=}}</ref>
Paapa Yankson awu bere a wadi mfe 73, bere a ɔyare bere tenten akyi, abusua no mu nsɛm ada no adi.
== Nnwoma Ahodoɔ A Menyaa Mmoa Firii Mu. ==
<references />
gkoa198lt2gkpaoc6vm8wnm46acfrhn