Википедия tyvwiki https://tyv.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BB_%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Медиа Тускай Чугаа Ажыглакчы Ажыглакчы чугаа Википедия Википедия дугайында сүмелел Файл Файл чугаа МедиаВики МедиаВики чугаа Майык Майык чугаа Дуза Дуза чугаа Аңгылал Аңгылал чугаа TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 10 15554 52083 2026-05-17T13:37:35Z Frhdkazan 1195 Чаа арын чаяатынган: «Scuol-Motta Naluns, 11-10-2024. (actm.) 21.jpg» 52083 wikitext text/x-wiki Scuol-Motta Naluns, 11-10-2024. (actm.) 21.jpg 7p7fzfvviuzrgdc0hhb2gweqydrv42m 10 15555 52084 2026-05-17T13:41:42Z Frhdkazan 1195 Чаа арын чаяатынган: «Tracking the Spread of the Caldor and Dixie Fires (SVS5088 - Tracking the Caldor and Dixie Fires).webm» 52084 wikitext text/x-wiki Tracking the Spread of the Caldor and Dixie Fires (SVS5088 - Tracking the Caldor and Dixie Fires).webm iw2d14eht3kxp6ymu4on30025q22igy 10 15556 52085 2026-05-18T10:35:25Z Frhdkazan 1195 Чаа арын чаяатынган: «Campamento de ganado de la tribu Mundari, Terekeka, Sudán del Sur, 2024-01-29, DD 64.jpg» 52085 wikitext text/x-wiki Campamento de ganado de la tribu Mundari, Terekeka, Sudán del Sur, 2024-01-29, DD 64.jpg hstf57l9c5aw9d1rtt8h3sx4ltqkc84 10 15557 52086 2026-05-18T11:06:44Z Frhdkazan 1195 Чаа арын чаяатынган: «Pulap Arrival Day 1999.webm» 52086 wikitext text/x-wiki Pulap Arrival Day 1999.webm 1dm6cjecldabkbfuzkdckb7f8ooi0sv 0 15558 52087 2026-05-18T11:48:14Z ~2026-29718-45 11066 Самсун дугайында чаа арын тургузулду 52087 wikitext text/x-wiki '''Самсун''' — Түркия Республиказының шимал талазында, Кара деңис эргинде турган шаар. Самсун — Самсун илиниң төвү болгаш Кара деңис чагазында турган чугула порт шаарларының биризи.<ref>{{cite web |title=Samsun |url=https://www.britannica.com/place/Samsun-Turkey |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2026-05-18 |language=en}}</ref> 2025 чылдың медээзине көре, Самсун илиниң чоннуң саны 1 392 403 кижи болгон.<ref>{{cite web |title=Samsun'un nüfusu 1 milyon 392 bin 403 kişi oldu |url=https://www.haberturk.com/samsun-haberleri/116530855-samsunun-nufusu-1-milyon-392-bin-403-kisi-oldu |website=Habertürk |date=2026-02-09 |access-date=2026-05-18 |language=tr}}</ref> [[Файл:Samsun Merkez.jpg|мини|альт=Самсун төвүнде түрк тугларының алдында турган кызыл «SAMSUN» бижиги көрдүнүп турар.|Самсун төвүнде «SAMSUN» деп кызыл бижик]] 1919 чылдың 19 майында Мустафа Кемал Ататүрк болгаш аның чорукташтары Самсунга Бандырыма кемези-биле келген. Бу болууш Түркияның улус-азаттык күрежиниң эгелези-биле холбалып саналаар.<ref>{{cite web |title=Bandırma Vapuru |url=https://samsun.gov.tr/bandirma-vapuru |website=Samsun Valiliği |access-date=2026-05-18 |language=tr}}</ref> == Тарихы == Самсун чери эрте үе-лерден бээр кижилерниң турар чери болуп келген. Самсун аймагында эң эрте турар черлерниң биризи Теккекөй үңгүрлери деп саналаар; бу черден табылган археологиялык табылгалар Самсун тарихын мезолит үеже хамааржыр деп көргүзер.<ref>{{cite web |title=Tarihçe |url=https://samsun.ktb.gov.tr/TR-59618/tarihce.html |website=Samsun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü |access-date=2026-05-18 |language=tr}}</ref> [[Файл:Tekkeköy Mağaraları (1).jpg|мини|Самсуннуң Теккекөй кожуунунда Теккекөй үңгүрлери археология өрөөнүндө турган кая үңгүрлериниң ырактан көрдүнүшү.]] Эртем-шинчилелдерге көре, Самсуннуң эрте аттарының биризи '''Амисос''' болгон. Амисос Кара деңис чагазында садыг-сатыгка чугула орун туткан. Рим үеинде де шаарның садыг-сатыг маңызылығы өскен.<ref>{{cite web |title=Türkler'den Önce Samsun |url=https://samsun.ktb.gov.tr/TR-59620/turklerden-once-samsun.html |website=Samsun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü |access-date=2026-05-18 |language=tr}}</ref> XII чүс чылдың ийи дугаар чарымында Амисос Селчук түркүлериниң хамаарыышкынга кирген. Бу үе-ден соң шаарның ады Самсун деп чедип келген деп билинген. Селчук үеинде Самсун Кара деңис чагазында садыг-сатыг төвү болгаш порт шаары катарында маңызылыг орун туткан.<ref>{{cite web |title=Samsun |url=https://www.britannica.com/place/Samsun-Turkey |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2026-05-18 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Samsun'un Türkler'in Eline Geçmesi |url=https://samsun.ktb.gov.tr/TR-59621/samsun39un-turkler39in-eline-gecmesi.html |website=Samsun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü |access-date=2026-05-18 |language=tr}}</ref> [[Файл:Samsun Amazon Kadını Heykeli Altında Duvar Resimleri.jpg|мини|альт=Самсунда Амазонка хейилиниң алдыңда скифтерниң согуш көрдүнүшүн илередип турар дувар чуруктары.|Самсун Амазонка хейилиниң алдыңда, скиф чериктериниң аттар-биле согуш майданында чурулуп көргүзүлгөн саргылт өңнүг дувар чуруктары көрдүнүп турар.]] Османлы үеинде Самсун Кара деңис порттарының аразында турган шаарларның биризи болгон. XVIII чүс чылдың соонда Самсун болгаш Кара деңистиң өске порттары, ындыг бооп Кырым-биле садыг-сатыг харылзаалары күштене берген.<ref>{{cite web |title=Osmanlılar Devrinde Samsun |url=https://samsun.ktb.gov.tr/TR-59622/osmanlilar-devrinde-samsun.html |website=Samsun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü |access-date=2026-05-18 |language=tr}}</ref> 1919 чылдың 19 майында Мустафа Кемал Ататүрк болгаш аның чорукташтары Бандырыма кемези-биле Самсунга келген. Бу болууш Түркияның Улус-азаттык күрежиниң эгелези-биле холбалып саналаар.<ref>{{cite web |title=Atatürk ve Samsun |url=https://www.samsun.gov.tr/ataturk-ve-samsun2 |website=Samsun Valiliği |access-date=2026-05-18 |language=tr}}</ref> == Демдеглелдер == {{Reflist}} 0lmgc64ed4bvk4dwi3yj26ayi4ybk21