Википедия tyvwiki https://tyv.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BB_%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Медиа Тускай Чугаа Ажыглакчы Ажыглакчы чугаа Википедия Википедия дугайында сүмелел Файл Файл чугаа МедиаВики МедиаВики чугаа Майык Майык чугаа Дуза Дуза чугаа Аңгылал Аңгылал чугаа TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 484 52425 27238 2026-07-24T04:09:47Z InternetArchiveBot 7061 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 52425 wikitext text/x-wiki {{Таксон | regnum = Животные | images_set = {{4 изображения|im1=Jack-Russell-Terrier.jpg|cap1=Джек-рассел-терьер|im2=KARELO FINSKAYA LAYKA.jpg|cap2=Карел-фин лайка|im3=Golden Retriever Dukedestiny01 drvd.jpg|cap3=Алдын ретривер|im4=Hilu the Australian Kelpie dog.jpg|cap4=Австрал келпи}} | parent = Canis lupus | rang = Подвид | latin = Canis lupus familiaris | author = [[Линней, Карл|Linnaeus]], 1758 | syn = * {{bt|Canis familiaris|Linnaeus, 1758}}<ref name="BioLib">{{cite web|url=http://www.biolib.cz/en/taxon/id1855/|title=Систематика база синонимия|publisher=BioLib|accessdate=2011-01-28|lang=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110123170659/http://www.biolib.cz/en/taxon/id1855/ |date=2011-01-23 }}</ref> * {{bt|Canis lupus|f=familiaris|}}<ref name="BioLib"/> * {{bt|Canis lupus pallipes|f=familiaris|}}<ref name="BioLib"/> | children name = | children = | iucnstatus = | wikispecies = Canis lupus familiaris | iucn = }} [[File:Norwegian Elkhound.jpg|thumb|Ыт]] '''Ыт''' ({{lang-la|Canis lupus familiaris}}) — азырал амытан, ол диис-биле кады эң-не нептереңгей эш-амытан бооп турар-дыр. Баштай ытты аңгы ({{lang-la|Canis familiaris}}) биологтуг хевирже [[Карл Линней|Линней]] 1758 чылда ылгаан, а 1993 чылда ону өске классче [[Смитсон институду]] болгаш Американың [[териолог]]тар ассоциациязы [[бөрү]]нүң [[адакы хевир|адакы хевирнче]] ({{lang-la2|Canis lupus}}) көжүрген<ref>[http://www.vetinfo.com/scientific-name-for-dogs.html Scientific Name for Dogs — VetInfo</ref>. Зоология-биле алырга, ыт — [[Ытсыглар|ытсылгар]] аймактың [[Араатаннар|араатаннар]] отрядының [[Эстенгилиглер|эстенгилиг]] [[Сүт чемиштиглер|сүт чемиштиг]] дириг амытан. == Тывада ыттар == '''Ытты''' тыва кижиниң азыраан малы азы мунар хөлгези кылдыр торулга чугааларда чугаалап турар. Үлегерлей сөглээни: <poem>''Ыдын мунган,'' ''Ыңгыржаан дергилээн.'' </poem> Бо одуругларны номчуп көөрге, кижи амытанга эң баштайгы ыт хөлге бооп турган болгаш сөөлзүредир күчүлүг аът ону кызып каапкан хире. Ыт мунуп чоруур кижи дээрге мунар аъды чок кижи азы эң ядыы кижи деп билдинип турар. “Ыңгыраажын дергилээн” дээрге чүък чүдүрер шарызы чок кижи дээни ол-дур. Ыт болза тыва чоннуң бурунгу ёзулал сүзүү-биле шуут холбашкан. Ол чүл дээр болза чап-чаа чазаттынган уруг кавайынга ол-ла дораан чаш уруг кавайлавас турган. Уруг чыттырар кылдыр иштээн кавайны саң салгаш, артыш ыжынга аластааш, ооң соонда ытты аңаа кавайлааш, бичии када чыттыргаш, салдып чорудуптар. Ыт кавайлаан кавайга чыткан чаш уругнуң куъду ыравас деп торулга чугаа бар. Азыраан эзиниң өлүрүн ыт бүдүү билир дижир. Оозун бодаарга, тыва кижиниң амыдыралынга ыт эрте-шагдан бээр салдарлыг чорааны билдингир. Хамнар алгыжында ыт болза коданга азы өгге чоокшулаан аза, четкер, албыс, шулбус, диирең, кижи-бүрүс оларны хамыкты мурнай билир каар, ээзинге эргелиг, коданынга камгалалдыг амытан бооп турар. Торулга чугааларда ыт тыва кижиге мал бооп чораан болза, амгы үеде ыт чүгле кодан камгалакчызы бооп арткан. Ыттың таагызын дырап. Ыттың эъдин эм кылдыр чиир чорук шаандагы тываларга турган. == Дөзү == #Моңгуш КЕНИН-ЛОПСАҢ: ТЫВА ЧАҢЧЫЛ. Тыва чоннуң ыдыктыг чаңчылдары. – Тувинские традиции. Книга вторая: священные традиции тувинского народа. – Кызыл: Тувинское отделение педагогического общества при Министерстве образования республики Тыва: Издательство “Новости Тувы”, 1999. На тувинском языке. 352 с. [[Аңгылал:Тыва|Ы]] [[Аңгылал:Мал|Ы]] [[Аңгылал:Көдээ|Ы]] l19di7iq2hpdktvvwyhd6fy4q13ipwa 10 15700 52423 2026-07-23T19:19:38Z Frhdkazan 1195 Чаа арын чаяатынган: «Machu Picchu.png» 52423 wikitext text/x-wiki Machu Picchu.png 7ve6oa50hcdbykguymp3zfbu13scnnm 10 15701 52424 2026-07-23T19:22:50Z Frhdkazan 1195 Чаа арын чаяатынган: «"Vill fröken köpa löken för en krona?" (schottis) - SMV - SVA BA 0019 08.wav» 52424 wikitext text/x-wiki "Vill fröken köpa löken för en krona?" (schottis) - SMV - SVA BA 0019 08.wav nz4z3pu42rsznglm4nk8fptw4u0vper