Википедия tyvwiki https://tyv.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BB_%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Медиа Тускай Чугаа Ажыглакчы Ажыглакчы чугаа Википедия Википедия дугайында сүмелел Файл Файл чугаа МедиаВики МедиаВики чугаа Майык Майык чугаа Дуза Дуза чугаа Аңгылал Аңгылал чугаа TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk Угбал-чечек 0 2620 52530 48779 2026-08-20T16:08:54Z InternetArchiveBot 7061 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 52530 wikitext text/x-wiki [[File:Lotus.svg|thumb|130px|Угбал-чечек (лотос)]] [[Image:Nelumbo nucifera1.jpg|thumb|right|Ыдыктыг угбал-чечек]] [[File:Ravi Varma-Lakshmi.jpg|thumb|Индузимниң [[Лакшми]] бурганы угбал-чечекти тудуп, ооң кырынга туруп алган, Raja Ravi Varma чураан.]] '''Угбал-чечек''' ({{lang-la|Nelumbo nucifera}}, {{lang-sa|"падма"}}, {{lang-bo|པད་མ། "пема"}}) – [[Шажынның ыдыктыг демдектери|Шажынның 8 ыдыктыг демдектериниң]] бирээзи: Үш Ваджрасаның (мага-боттуң, сөс-домактың, угаан-медерелдиң) долу арыглаашкынын илереткен демдек. Өске утказы: аас-кежик болгаш бурган деңнелин илереткен ыдыктыг демдек. == Демдектиң янзы-бүрү уткалары == Чүгле буддизмиң ыдык демдээ эвес, индуизм биле джайнизмниң база. [[Азия]] чоннарның культуразында бурун үелерден бээр билдингир демдек бооп турар, Көвей Азия чоннарының бурганнары угбал-чечек кырында олурар/турар кылдыр көргүзер. [[Индуизм|Индуизмеде]] угбал-чечек Вишнунуң, Брахманың, Лакшминиң, Сарасватиниң болгаш Кубераның бир тудар херексели бооп турар. Көвей Индий культурада бурган деңнелдиң чаражын, шажынчы арыгны илередип турар. Индуист литературада болгаш индий шүлүглелде угбал-чечек чараш деп чүүлдүң дендии үлегери-дир. Чижээ, Вишну биле Кришнаны угбал-чечек карактарлыг деп тайылбырлап база турар. Индуист мифологияда йога-нидрага удуп чыткан Вишнунуң хининден үнүп кээн. Угбал-чечек — индуист икона чурулгазында кол демдектериниң бирээзи болган. Буддизмниң легендазы-биле [[Будда Гаутама]] төрүттүнүп келгеш-ле кылаштаан изинге угбал-чечек өзүп кээп турар. Угбал-чечек буддизмде Үш Ваджрасаның арыглаашкынының демдээ кылдыр мынчалдыр тайылбырлаар: малгашты хандыкшыл биле күзелдерге деңнээрге, угбал-чечек дазылдары-биле малгашче киргеш, өзүп, ооң чечектери узун сывынга оон ырап өзүп кээн болгаш арыг болур. Бир талазындан угбал-чечектиң салбактарынга суг чыпшынмас, үргүлчү кургаг болгаш арыг болур. == Дөс == #Ном "Сарыг-шажының ыдыктыг демдектери" #Четки-сайт www.buddhanet.net/e-learning/history/b8symbol == Литература == *{{cite book|last=Dallapiccola|first=Anna L.|title=Dictionary of Hindu Lore and Legend|url=https://archive.org/details/dictionaryofhind0000dall|year=2002|publisher=Thames & Hudson|location=New York|isbn=0-500-51088-1}} *[[Lawlor, Robert]] (1991). ''Voices Of The First Day: Awakening in the Aboriginal Dreamtime''. Rochester, Vermont: [[Inner Traditions]] International, Ltd. {{ISBN|0-89281-355-5}} *{{cite book|author1=Shakti M. Gupta|title=Plant Myths and Traditions in India|date=1971|publisher=[[Brill Publishers]]|location=[[Netherlands]]|pages=65-67|url=https://books.google.com/books?id=stIUAAAAIAAJ&pg=PA65|accessdate=25 June 2015}} {{stub-meta}} [[Аңгылал:Буддизм|У]] [[Аңгылал:Шажын|У]] j9vyr1kod8ll0vfkjlue1ha1h4ll4r8 Брахмагупта 0 5173 52531 48955 2026-08-20T16:09:19Z InternetArchiveBot 7061 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 52531 wikitext text/x-wiki {{Эртемден | Имя = Брахмагупта | чуруу = Hindu astronomer, 19th-century illustration.jpg | Оригинал имени = ब्रह्मगुप्त | Ширина = 200px | Описание изображения = Брахмагупта | Место рождения = {{МестоРождения|Бхинмал|в Бхинмале}}, [[Индия]] | Гражданство = Индия | Научная сфера = [[математика]], [[астрономия]] }} '''Брахмагупта''', '''Брамагупта''' ({{Lang-sa|ब्रह्मगुप्त}}, 598—670 хире) — индий {{Математик|Индия|VI чүс чыл}} болгаш {{астроном|Индия|VI чүс чыл}}. Удджайнда обсерваторияны удуртуп турган. Византияга болгаш ислам чурттарга астрономия сайзыраарынче илдең салдарны киирген, астрономнуг санаашкыннарга алгебраның аргаларын ажыглап эгелээн, тик, кадар болгаш казыыр хемчеглер-биле операцияларны киирген. Бистиң үеге чедир ооң кол чогаалы «Брахма-спхута-сиддханта» шыгжаттынып четкен  («Брахманың мергежээн өөредии», азы «Брахма системазын эде көргени»). Чогаалдың колдуу кезии астрономияга хамааржыр, ийи эгелери (12-ги биле 18-ки) математикага хамааржыр. == Намдары == Брахмагупта 598 чылда хире төрүттүнген. Ону «Брахма-спхута-сиддханта» деп номда бижип турган 628 чылда (Śaka 550) бодунуң харын 30 хар деп демдеглээн{{Sfn|Brahmagupta, Bhaskara, Henry-Thomas Colebrooke|1817|p=xxxv-xxxvi}}<ref name="world_bio">{{cite web|url=http://www.encyclopedia.com/topic/Brahmagupta.aspx#1|title=Brahmagupta|publisher=Encyclopedia of World Biography|date=2006|accessdate=2013-08-20}}</ref>. Брахмагупта ол үеде Gurjara династияның чериниң төвү хоорай Бхилламалга (амгы үеде Соңгү-Барыын Индияда Раджастхан штатта [[:en:Bhinmal|Бхинмал]]) төрүттүнген. Ооң адазы – Джиснугупта<ref name="brahmagupta">{{cite web|url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Brahmagupta.html|title=Brahmagupta|publisher=[[Архив по истории математики Мактутор|MacTutor History of Mathematics archive]]|author=J J O'Connor and E F Robertson|accessdate=2013-08-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Jeq9449q?url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Brahmagupta.html|archivedate=2013-09-15}}</ref>. Вьяграмукхи чагырыкчының үезинде (ооң өмээржилгези-биле чадапчок) бооп чуртталгазының кол кезиин Бхинмалга эрттирген{{Sfn|Plofker|2007|p=418—419}}, ынчангаш ону Бхилламакарья (Бхилламадан башкы) деп-даа адап турган<ref name="sci_bio">{{cite web|url=http://www.encyclopedia.com/topic/Brahmagupta.aspx#2|title=Brahmagupta|publisher=Complete Dictionary of Scientific Biography|accessdate=2013-08-20}}</ref>. Брахмагупта Удджайнда астрономия обсерваториязынга удуртукчулап турган. Ук обсерватория, аңаа Варахамихира база ажылдап турган, бурунгу Индияның эң экизи турган. [[Файл:BritishmuseumRahu.JPG|оң|мини|266x266пкс|Хүн биле Айның өжээнин алыр дээн Рахунуң бажы, оларны чамдыкта сыырыптар, ынчалдыр хүн азы айның туттуруушкуннарын тывылдырар-дыр]] Брахмагуптаның шинчилелдеринче кончуг дег салдарны ооң чүдүкчү көрүштери салганнар. Бүзүрелдиг индуист болгаш ооң үезинде өскелерниң [[Октаргай делгемнерин шинчилээри|октаргайже]] көрүштерин шүгүмчүлеп турган, чижээ, Чер болза дескинип турар сфера дээн Ариабхатаның  көрүжүн<ref name="britannica">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/77073/Brahmagupta|title=Brahmagupta|publisher=[[Энциклопедия Британника]]|author=Takao Hayashi|accessdate=2013-08-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/6JfLfTQnZ?url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/77073/Brahmagupta|archivedate=2013-09-16}}</ref>. Брахмагупта Ариабхата-биле хүн канчалдыр туттуруп турары дугайында база маргыжып турган<ref>''Еремеева А. И., Цицин Ф. А.'' История астрономии. Указ. соч., стр. 111.</ref>: {| style="margin-bottom: 10px;" |<blockquote>Кижилер аразында туттуруушкуннарны [Раху улунуң Бажы] Баш тывылдырбас деп турарлар бар. Ол дээрге көк меге-дир, чүге дизе ол Баш тывылдырып турар, а делегейниң колдуу кижилери ыяк ол тывылдырып турарын чугаалап турар. Ведаларда, Бурганның Сөзүнде, Брахманың аскындан "Баш туттуруушкуннарны тывылдырып турар" деп үнүп турар. А шуптувуска удурланып турар Ариабхата, ыдыктыг сөстерге өжээргеп, туттуруушкуннар Баш дузазы-биле эвес, а чүгле Ай болгаш Черниң хөлегезинден тыптып турар… Шак ындыг авторлар хамык көвей чонга чагыртыр ужурлуг, чүге дизе шупту Ведаларда чүүлдер — ыдыктыг.</blockquote> |} Ариабхатаның ажылдарын билир-даа болза, Бхаскараның ажылдарын көргени билдинмес. Брахмагуптаның ажылдарында ол чылдарның өске астрономнарның ажылдарынче шүгүмчүлел көвей, а «Брахма-спхута-сиддхантаның» иштинде бижээн чүүлдери индус математиктерниң аразында сандаралды херечилеп турарлар. Чөрүшкээзиниң барымдаазы болза колдуунда арстрономнуг параметрлерин шилиири болгаш теориязы болган. Брахмагуптаның удурланыкчыларының теорияларын «Брахма-спхута-сиддханта» деп ажылының эгеки он ийи эгелеринде шүгүмчүлээн, а он үшкү болгаш он сески эгелеринде шүгүмчүлел чок болган. Араб эртемден [[Аль-Бируни]] «Китаб аль-Хинд» (1035 хире) деп номунда индус астрономнарның идейлерин тайылбырлаан. Ажылында болза Брахмагуптаны эң улуг авторитет деп айтып турар. == Кол ажылдары == Брахмагуптаның ийи кол ажылы билдингир: Brahmasphutasiddhanta (Брахма-спхута-сиддханта) (628), Khandakhadyaka (Кхандакхадьяка) (665)<ref name="brahmagupta_arabic">{{cite web|url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Projects/Pearce/Chapters/Ch8_3.html|title=Brahmagupta, and the influence on Arabia|publisher=[[Архив по истории математики Мактутор|MacTutor History of Mathematics archive]]|author=Pearce Ian|accessdate=2013-08-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Jeq9hMCc?url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Projects/Pearce/Chapters/Ch8_3.html|archivedate=2013-09-15}}</ref>. === Брахма-спхута-сиддханта === [[:en:Brāhmasphuṭasiddhānta|«Брахма-спхута-сиддханта»]] («Брахманың мергежээн өөредии», азы «Брахма системазын эде көргени»<ref>{{cite web|url=http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/71003/Брахмагупта|title=Брахмагупта|publisher=[[Большая советская энциклопедия]]|accessdate=2013-08-20}}</ref>) — математиканы болгаш астрономияны бижээн Брахмагуптаның эң билдингир ажылы-дыр. Трактатты шүлүглеп бижээн, ында чүгле түңнелдерин шынзыдылга чокка бижээн. Ажылында 25 эге бар (өске дөстерде 24 эге биле таблицаларлыг капсырылга бар деп турар). Баштайгы 10 эгелерде ол үениң астрономиязы дугайында ылаптыг сөзүглел болган, чадыкта оларны ажылдың бирги версиязы кылдыр санатынып турар, чүге дизе чүгле ол эгелерден тургустунган манускрипттер бар. Ол сөзүглелдиң ады безин бар – Daśādhyāyī. Ында болза, чижээ, долготаның ортаа болгаш алыс хемчээли, хүн эргилдезин санаары, хүн азы ай туттуруушкуннарын санаары, октаргай телоларының дээрге үнүп азы ажып кээри база чыскаалыры, үе аайы-биле туружун (эфемеридтер) санаар аргалар дугайнда бижээн. Дараазында 15 эгелеринде бирги эгелеринге база хамаарышкан элээн немелделер бар, а оон математика эгелери база бар. Математиктиг эгелерде индий математиктерниң кол ийи аргаларын тайылбырлаан: «процедуралар математиказы», азы алгоритмнер, биле «үрезиннер математиказы», азы деңнелгелер. 12-ги эгениң адын «Математика» дээр, ында бөдүүн арфиметктиг операциялар, пропорциялар, чылзырларга болгаш одуругларга бодалгалар дугайында бижээн – ол бүгү Брахмагуптаның үезинде математиканың кол кезээ бооп турар. 18-ки эге, «Чажыкчы», алгебрага дорт хамаарылгалыг, ынчалза-даа ынчан ындыг термин турбаанда ону эгеде бирги бодалганың аайы-биле адаан. VIII чүс чылдың ийиги чартыында, Аббасидтер динстиязындан Абу-ль-Аббас Абд-Аллах аль-Мамун (712—775) деп багдадтың халиви Индияга элчиннер-биле кады кээп чорааш, Удджайндан Кинках деп аттыг «Брахма-спхута-сиддхантага» даянган Индияның астрономия системазын башкылап турган эртемденни чалаан. Халиф ол номнуң араб дылче бижимел очулгазын чагыдып алган, ону 771 чылда математик болгаш философ Ибрахимом аль-Фазари күүсеткен. Таблица хевирлиг кылдыр (зиджа) херек тайылбыр болгаш сүмелерлиг кылган очулгазын «Улуг Синдхинд» деп адаан. Ал-Хорезми ук ажылды ажыглап, астрономия («Зидж ал-Хорезми») биле  арифметикага («Книга об индийском счёте») тураскааткан ажылдарын бижип чораан деп билдингир. XI чүс чылда ол очулганы латин дылче очулдурарга, туруштап санаар система нептерээн. «Брахма-спхута-сиддханта» VII—IX чүс чылдарда кыдат математикер очулдуруп алганнар (эвээш дизе дөрт аңгы очулга билдингир), ынчалдыр ончуктап азы оннап санаар системаны кыдат эртемденнерге нептерээн. 1817 чылда математиктиг ийи эгелерни англи дылче Генри Томас Колбрук очулдурган. 860 чылда индий математик Prthudakasvami ук ажылга санал бижээн, ооң ады безин бар – Vāsanābhāṣya. Долу саналларның чүгле кезек манускриптери арткан. Ук эртем ажылының долу хевиринге база ооң аңгыда эгеки он эгелеринге кезек тускай саналдар база бар. Индига Брахмагуптаның ажылдарын 1902 биле 1966 чылдарда үндүрген. === Кхандакхадьяка === Брахмагупта ийиги ажылын, Кхандакхадьяка (A Piece Eatable), 665 чылда бижээн<ref name="britannica" />. Ол 8 эгеден тургустунган. Ук ажылында Брахмагупта элээн астрономнуг санаашкыннарны колдуу Ариабхатаның саналдаан системазы-биле тодарадып бөдүүнчүткен<ref name="unesco" />. Ында болза синустарны санаар интерполяциялыг (чоокшулаткан) формула бар<ref name="brahmagupta" />. VIII чүс чылда Кхандакхадьяка ажылды араб дылче «Арканд» деп ат-биле очулдурган<ref name="unesco">{{книга|Mathematics in India|Edited by M. A. Al-Bakhit, L. Bazin and S. M. Cissoko|автор=Katz V. J., Imhausen A.|заглавие=История человечества|allpages=796|pages=410-412|ссылка=https://books.google.ca/books?id=https://books.google.ca/books?id=xMhb5HRbTG4C&source=gbs_navlinks_s|том=IV. VII-XVI века|издательство=Издательский дом Магистр-Пресс|год=2003|ref=UNESCO}} {{ref-ru}}(рус.) </ref>. Кхандакхадьякага саналдар 864, 966, 1040, 1180 чылдарда бижиттинген, ооң чамдыызы чиде берген. Боду ном Калькуттага 1925 биле 1941 чылдарда парлаттынган. Англи дылче очулганы Сенгупта (Prabodh Chandra Sengupta) 1934 чылда күүсеткен. == Математикаже үүлези == Брахма-спхута-сиддханта деп ажылында Брахмагупта тиктиң тодарадылгазын берген: санны бодундан казыыры. Кадар саннарны – хөреңги, казыыр саннарны – өре деп көрүп тургаш, кадар, казыыр саннар база тик-биле арифметиктиг операцияларны бир дугаар киирген кижилерниң бирээзи ол болган. Улаштыр Брахмагупта арифметиканы алгыдар дээш тикке үлээшкинниң тодарадылгазын берген. Брахмагуптаныы-биле болза{{Sfn|Plofker|2007|p=428—434}}, * Тикти тикке үлээни дээрге тик-тир; * Кадар азы казыыр саннарны тикке үлээни дээрге хемчекчизинде тиктиг үүрмек сан; * Тикти кадар азы казыыр санга үлээни тикке дең. Брахмагупта хөй оранныг саннарның чагыжыгаштап көвүдедир үш аргаларны саналдаан (кол болгаш бөдүүнчүткен ийи), олар болза амгы үеде аргаларга дөмей бооп турар. Брахмагупта кол аргазын «gomutrika» деп адаан, ооң очулгазын Ифра «инектиң сидииниң траекториязы» ({{Lang-en|"like the trajectory of cow's urine"}}) деп берген. Брахмагупта квадраттыг дазылдың чоокшуладып санаар аргазын саналдан, ол болза Ньютоннуң базымнап чоокшуладыр формулазынга (Newton-Raphson) дөп дөмей болган, дараазында кезек ax²+c=y² дег квадраттыг деңнелгелерни бодаар аргаларны, ax+c=by хевирлиг дорт деңнелгелер бодаар аргаларны дараалашкак үүрмек саннар аргазы-биле үндүрүп саналдаан. «Квадраттарның түңү болза саннарның түңүн бирни немээн ийи катап көвей базымга көвүдеткеш, үшке үлээнинге дең. Кубтарның түңү болза бирден ол санга чедир түңнүң квадрады» деп бүзүредип тругаш, бирги n санның квадраттарының азы кубтарының түңүн бирги n санның түңү таварыштыр тодараткан. ... мынчалдыр бижип болур формулар шынзылга чокка көргүскен{{Sfn|Plofker|2007|p=428-434}} Кхандакхадьяка ажылында Брахмагупта ийиги аайның интерполяциялаан формулазын саналдаан, ол формула 1000 ажыг чыл соонда үндүрген Ньютон — Стирлингтиң интерполяциялаан формулазы онзагай таварылгазы болган. Ону тригонометриктиг таблицаларында синустуң утказын интерполяциялаар дээш ажыглап турган<ref><span class="citation no-wikidata" data-wikidata-property-id="P1343">''Joseph George G.''&#x20;The Crest of the Peacock.&nbsp;— Princeton, NJ: Princeton University Press, 2000.&nbsp;— P.&nbsp;285-286.&nbsp;— [//ru.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0691006598 ISBN 0-691-00659-8].</span>{{Cite book|first=George G.|last=Joseph|location=Princeton, NJ|title=The Crest of the Peacock|url=https://archive.org/details/crestofpeacockno00jose|publisher=Princeton University Press|year=2000|isbn=0-691-00659-8|ref=joseph-2000|page=[https://archive.org/details/crestofpeacockno00jose/page/285 285]-286}}.</ref>. Формула {{math|''f''}} функцияның утказын аргументиниң утказын a + xh (кажан h > 0 биле −1 ≤ x ≤ 1, а функцияның утказы ук точкаларга a − h, a база a + h билдингир) {{math|''a'' + ''h''}} деп санааш, үнелеп турар. Ону дараазында дег бижиир: : <math>f( a + x h ) \approx f(a) + x \left(\frac{\Delta f(a) + \Delta f(a-h)}{2}\right) + \frac{x^2 \Delta^2 f(a-h)}{2!},</math> мында Δ — бирги аайның үстүкү төнчү ылгалының оператору, ылавылаарга : <math> \Delta f(a) \ \stackrel{\mathrm{def}}{=}\ f(a+h) - f(a).</math> [[Файл:Brahmaguptas_formula.svg|солагай|мини|150x150пкс|Формула Брахмагупты для четырёхугольника]] Брахмагупта долгандырыгның иштинде киир шыйдырган дөрт-булуңчуктуң шөлүн санаар форумланы саналдаан. Брахмагуптаның формулазы үш-булуңчукка Героннуң формулазын делгемчиткени бооп турар. Тодаргайлаарга, долгандырыгже киир шыйдырган ''a, b, c, d''  талаларлыг болгаш ''p'' чартыкпериметрлиг дөрт-булуңчуктуң шөлү {{math|''S''}} : <math>S = \sqrt{(p-a)(p-b)(p-c)(p-d)}.</math> Ынчалза-даа Брахмагупта чүгле долгандырыгже киир шыйып болур дөрт-бүлүңчуктарга формула хамааржыр деп боду тадаратпаан боорга, кезек төөгүжүлер Брахмагупта чазыпкан деп турар. Кандыг-бир үш-булуңчуктуң долгандырыының радиузун санаар Брахмагуптаның база бир формулазы бар: : <math>R=\frac{ab}{2h_c}=\frac{bc}{2h_a}=\frac{ac}{2h_b},</math> мында {{math|''a'', ''b'', ''c''}} — үш булуңчуктуң талалары, {{math|''h<sub>a</sub>'', ''h<sub>b</sub>''}} биле {{math|''h<sub>c</sub>''}} — ооң бедиктери. ==== Брахмагуптаның деңнелгелери ==== Брахмагуптаның деңнелгелери утказы дээрге, ийи квадраттың түңүн өске ийи квадраттың түңүнге көвүдедиишкини ийи аңгы арга-биле санап болур ийи квадраттарның түңү бооп турар. : <math>(a^2 + b^2)(c^2 + d^2) = (ac-bd)^2 + (ad+bc)^2 = (ac+bd)^2 + (ad-bc)^2.</math> Чижээ, : <math>(1^2 + 4^2)(2^2 + 7^2) = 26^2 + 15^2 = 30^2 + 1^2.</math> ==== Брахмагуптаның теоремазы ==== [[Файл:Brahmaguptra's_theorem.svg|оң|мини|Брахмагуптаның теоремазы AF = FD деп тайылбырлап турар]] Долгандырыгже киир шыйган бот-боттарынга перпендикуляр диагональдарлыг дөрт-булуңчуктуң бар дижик. Диагональдарның белдиринден кандыг-бир талазынче перпендикулярны бадырыптаалыңар. Белдирден өске талазынче уламчылапкаш, ук перпендикуляр дөрт-булуңчуктуң удур талазын ийи дең кезекке чарып турар. ==== Брахмагуптаның бодалгазы ==== Брахмагуптаның бодалгазы — циркуль биле шугумнуң дузазы-биле дөрт-булуңчукту дөрт талаларындан киир долгандырыгже киир шыяр<ref>[//ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2,_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 В. В. Прасолов], Задачи по планиметрии</ref>. Бир бодаан аргазы Аполлонийниң долгандырыын ажыглап турар. == Астрономияже үүлези == Брахмагупта Черни бодунуң өзээн долганмас деп турган база Брахма-спхута-сиддханта деп ажылында чылдың узунун 365 хонук 6 шак 5 минут болгаш 19 секунд деп айыткан, ынчалза-даа дараазында Кхандакхадьяка ажылында чылдың узунун 365 хонук 6 шак 12 минут болгаш 36 секунда деп айыткан. Ийиги ажыдында утказын Ариабхатадан алган чадапчок. Брахмагуптаның Брахма-спхута-сиддханта ажылында бижээн астрономнуг билиглери ооң шинчилелдери болгаш эртем угааны бедик деңнелдиг деп бадыткап турар. Иет, Брахмагупта ажылының «Айнын туттуруушкуну дугайында» деп чедиги эгезинде Айның Черден ыраа, Хүнге бодаарга ырак деп нептерээн үзелди буруу шапкан{{Sfn|Plofker|2007|p=419—420}}. {{Цитата эгези}} 7.1. Бир эвес Ай Хүнден бедик болза, ооң Хүнге чоок талазы үргүлчү чырык болур ужурлуг. 7.2. Шак ынчалдыр, Айның Хүн-биле чырык талазы үргүлчү көскү, а чырык эвес талазы үргүлчү көзүлбес артар боор ужурлуг. 7.3. Айның чырыы [Айның чырык талазы] Хүннүн талазынче улгадып турар. Чырык чартык айның төнчүзүнде чартыы чырык болгаш өскези караңгы. Ынчангаш, чартык айның мыйыстарын санап болур. {{Цитата төнчүзү}} Брахмагупта тайылбырлаан: Ай Хүнге бодаарга Черге чоок болганында, ооң чырыының деңнели Хүн биле Айның аразында туруштан хамааржыр, ынчангаш он утканы ийилдирзи дээр телоларының булуңнарындан санап болур. Брахмагуптаның астрономияже кол үүлези болза дээрде телоларның үе аайы-биле туруштарын санаар арагалары ([[Эфемерида|эфемеридалар]]), оларның үнерин база кирерин, [[Планеталар чыскаалы|чыскаалы]], база [[Хүн туттуруушкуну|хүннүң]] биле [[Ай туттуруушкуну|айның]] туттуруушкуннарын санаар аргалары бооп турар. Брахмагупта [[Чер|Черни]] калбак азы хос деп турар [[Пуранннар|пураннарның космологиязын]] шүгүмчүлеп турган. Ол болза Чер биле дээр сфера хевирлиг болгаш Чер шимчеп турар деп турган. 1030 чылда газневид астроном [[Аль-Бируни|Абу аль-Райхан аль-Бируни]] «Та’рих аль-Хинд» деп ажылында Брахмагуптаның ажылынга санал арттырган. Бируниниң демдеглээни-биле: Черни борбак деп турар теорияның шүгүмчүлекчилерниң саналдарынга («Бир эвес ындыг болза, даштар бронаш ыяштар черден аңдарлып тургай») Брахмагупта мынчалдыр харыылаан: {{Цитата эгези}} «Харын-даа дедир эвеспе, бир эвес ындыг болза, Чер бодунуң хевирин минута ишти безин тудуп шыдавас болур. […] Шупту аар хамык чүве черниң ортузунче чүткүүр […] Чер шупту талазындан дөмей. Черде шупту кижилер турар, база шупту аар хамык чүве черже бойдустуң хоойлузу-биле аңдарлыр, чүге дизе шупту чүүлдерни чоокшулай тыртып тудары – Черниң бойдузу-дур, шак ынчалдыр сугнуң — агар, оттуң — кывар, хаттың — шимчедир бойдузу-дур … Чер — дың чаңгыс чавыс чүүл-дүр, шупту чүүлдерни кайнаар-даа октаар болза ынаар дедир эглир, ооң соонда оон ыравастаар».{{Цитата төнчүзү|Дөзү=Брахмагупта, Брахма-спхута-сиддханта (628) (cf. al-Biruni (1030), Indica)}} Черниң аар күжү дугайында Брахмагупта мынча диген: {{Цитата эгези}}«Бүдүмелдер черже аңдарлыр, чүге дизе Черниң бойдузу ындыг — бодунче чоокшулай тырттар, шак ынчалдыр сугнуң бойдузу - агар.»{{Цитата төнчүзү|Дөзү=Thomas Khoshy, Elementary Number Theory with Applications, Academic Press, 2002, p. 567. ISBN 0-12-421171-2.}} == Чогаалдары == Брахмагуптаның кол ажылы, «Брахманың мергежээн өөредии» («Брахма-спхута-сиддханта», [[628]])<ref>Брахмагупта // Большой Энциклопедический словарь. 2000</ref>, {{АД чок 2|25<!--в преамбуле сейчас говорится о двадцати; в перечне сейчас разделов 24--> үлештиг бооп турар: # О состоянии земного шара и форме неба и земли. # Об оборотах светил и об определении времени; о том, как находить средние положения светил; об определении синуса дуги. # О составлении таблицы светил. # О трёх проблемах, а именно: о тени, о истекшей части дня и о гороскопе; а также о том, как выводить одно из них из другого. # О том, как светила появляются из-за лучей Солнца и как они скрываются за ними. # О том, как показывается молодой месяц, и о его двух рогах. # О затмении Луны. # О затмении Солнца. # О тени Луны. # О соединении и противостоянии светил. # О широтах светил. # О критике того, что содержится в книгах и таблицах, и о различении правильного от неправильного. # Об арифметике и её применении в исчислении расстояний и в других случаях. # Об уточнении среднего положения светил. # Об исправлении таблицы светил. # О точном исследовании трёх проблем. # Об отклонении затмений. # О точном определении появления молодого месяца и его двух рогов. # О методе «куттака». # О расчётах в размерах стихов и метрике. # Об окружностях и инструментах. # О четырёх мерах времени — по Солнцу, по восходу, по Луне и по лунным станциям. # О знаках для чисел и цифр в стихотворных сочинениях по этому предмету. # О доказательствах, не использующих математику.|15|08|2013}} Брахмагуптаның ийиги ажылы, «Кхандакхадьяка» ([[655]]), астрономияның фундаменталдыг ажыл бооп турар. == Парлалгалары == * Brahmagupta. ''Brahma-Sphuta-Siddhanta.'' New Delhi, 1966. [http://www.wilbourhall.org/pdfs/BSS_VOL_I.pdf vol. 1]. == Демдеглелдер == {{демдеглелдер}} == Литература == * {{Ном|автор=Brahmagupta, Bhaskara, Colebrooke H.-T.|заглавие=Algebra, with arithmetic and mensuration, from Sanscrit of Brahmagupta and Bhascara|ссылка=https://books.google.ca/books?id=ebZIAAAAcAAJ&source=gbs_navlinks_s|издательство=John Murray|год=1817|allpages=378|ref=Brahmagupta, Bhaskara, Henry-Thomas Colebrooke}}  (англ.) * {{Ном|автор=Plofker K.|часть=Mathematics in India|заглавие=The Mathematics of Egypt, Mesopotamia, China, India, and Islam: A sourcebook|ссылка=https://books.google.ca/books?id=3ullzl036UEC&source=gbs_navlinks_s|ответственный=Editor Katz V. J.|издательство=Princeton University Press|год=2007|allpages=685|ref=Plofker}}  (англ.) * ''Ван дер Варден Б. Л.'' Уравнение Пелля в математике греков и индийцев. ''Успехи математических наук'', 31, вып. 5(191), 1976, с. 57-70. * ''Володарский А. И.'' Очерки истории средневековой индийской математики. — М.: Наука, 1977. * {{Ном|автор=[[Юшкевич, Адольф Павлович|Юшкевич А. П.]]|заглавие=История математики в средние века|место=М.|издательство=Физматгиз|год=1961|ref=Юшкевич}} * Gupta R. C. Brahmagupta’s formulas for the area and diagonals of a cyclic quadrilateral. ''The Mathematics Education'', 8, 1974, p.&nbsp;33-36. * Sarasvati Amma T. A. ''Geometry in ancient and medieval India.'' Delhi: Motilal Banarsidass, 1979. * История математики, т.1, М., 1970. * ''Еремеева А. И., Цицин Ф. А.'' История астрономии (основные этапы развития астрономической картины мира). Изд. МГУ, 1989. == Шөлүглер == {{Commonscat-inline|Brahmagupta}} * Брахмагупта&nbsp;//&#x20;Большая советская энциклопедия&nbsp;: <span class="nowrap">[в 30 т.]</span>&nbsp;/ гл. ред. <span class="nowrap"> А. М. Прохоров</span>.&nbsp;— 3-е изд.&nbsp;— <abbr title="Москва">М.</abbr>&nbsp;: Советская энциклопедия, 1969—1978. (Проверено 15&nbsp;августа&nbsp;2013) [[Аңгылал:Алфавиттээн кижилер]] 6pwbchvrsjnnepb93s6auh2mk52ahyo Кало, Фрида 0 5423 52532 50484 2026-08-20T16:10:58Z InternetArchiveBot 7061 Add 4 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 52532 wikitext text/x-wiki {{чурукчу}} '''Фри́да Ка́ло де Риве́ра''' ({{lang-es|''Frida Kahlo de Rivera''}}), азы '''Магдале́на Ка́рмен Фри́да Ка́ло Кальдеро́н''' ({{lang-es|''Magdalena Carmen Frieda Kahlo Calderón''}}; Мехиконуң Койоаканга<ref>[http://www.jpost.com/Arts-and-Culture/Books/Frida-Kahlos-father-wasnt-Jewish-after-all Frida Kahlo’s father wasn’t Jewish after all]</ref> төрүттүнген, 1907ч 7а 6х — 1954ч 7а 13х) — хөй кезии автопортреттер-биле билдингир мексикан чурукчу. Колумбтуң Американы ажыдары бетин чоннарның мексикан культуразы болгаш уран чүүлү ооң чогаадылгазынга улуг салдарны чедирген. Фрида Калонуң чурукчу стилин чамдыкта чөгенчиг уран чүүл азы фолк-арт деп тодаргайлап турар. Сюрреализмниң үндезилекчизи Андре Бретон Фрида Калону сюрреалистерге хамаарыштырып турган. Бүдүн чуртталгазының дургузунда ооң кадыы кошкак турган - алды харлыындан тура полиомиелиттиг турган база элээди үезинде берге автомобилдиг аварияга таварышкан. Ооң ужун ооң бүгү чуртталгазынга салдар чедирген хөй санныг операцияларны эрткен. 1929 чылда Диего Ривер чурукчу-биле өгленип алган, база ол ышкаш коммунистиг партияны деткип турган. == Биография == [[Файл:Guillermo Kahlo - Frida Kahlo, June 15, 1919 - Google Art Project (restored).jpg|оң|мини|Фрида Кало 12 харлыында]] Фрида Кало 1907 чылдың июль 6-да Мехико хоорайның кыдыы Койоаканга төрүттүнген (сөөлзүреди ол төрүттүнген чылын 1910 чыл — Мексикан революция чылы<ref>{{Cite book|last=Karl|first=Ruhrberg|authorlink=|coauthors=Manfred Schneckenburger; Christiane Fricke; Klaus Honnef|title=Frida Kahlo: Art of the 20th Century: Painting, Sculpture, New Media, Photography|url=https://archive.org/details/artof20thcentury0000unse_y3f2|publisher=Benedikt Taschen Verlag GmbH|year=2000|location=Köln|page=[https://archive.org/details/artof20thcentury0000unse_y3f2/page/745 745]|isbn=3-8228-5907-9}}</ref> кылдыр солуп каапкан. Ооң ачазы немец уктуг Гильермо Кало фотограф турган. Фриданың саналдарынга даянган калбаа-биле билдингир чугаа-биле ооң ачазы еврей уктуг, ындыг болза-даа сөөлгү шинчилел ёзугаар XVI векке чедир дазылдары хайгаараттынган немец лютеран өг-бүледен үнген деп санап турар. Фриданың авазы, Матильда Кальдерон, мексикан, индей дазылдарлыг турган. Фрида Кало өг-бүлеге үшкү уруу турган. 6 харлыында полиомиелит-биле аарып турган, ол аарыг соонда бүгү назынында аскак арткан, а ооң оң талакы буду солагай талазындан чиңге апарган (ынчангаш Кало бүгү чуртталгазының дургузунда узун юбкалар кедер турган). Ындыг эрте бүрүн чуртталга дээш демисел дуржулгазы Фриданың аажы-чаңын каңнаан.  Фрида бокс база оон-даа өске спорттуң хевирлерин сонургаар турган. Он беш харлыында Мексиканың шылгараңгай дээн школаларның бирээзи «Препаратория»-же (Национал белеткел школазы) медицинаны өөренир сорулгалыг кирип алган. Ол школада 2000 сургуулдуң аразында чүгле 35 херээжен сургуул турган. Фрида өске сес сургуул-биле кады «Качучас» деп хааглыг бөлүктү ажыткаш, дораан өскелерниң хүндүткелин чаалап алган. Ооң аажы-чаңын бо-ла содаачы, чөңгээлиг дээр турган. [[Файл:Frida_Kahlo_Diego_Rivera_1932.jpg|оң|мини|Карл Ван Вехтен. Фрида Кало өөнүң ээзи Диего Ривер-биле, 1932]] Препараторияга ооң келир үеде өгленип алыр өөнүң ээзи, алдарлыг мексикан чурукчу Диего Ривер-биле, бир дугаар ужурашкан. Ол белеткел школазынга 1921 чылдан 1923 чылга чедир "Тургузуушкун" деп уран чурулга-биле ажылдап турган. 17 харлыында 1925 чылдың сентябрь 17-де Фрида берге аварияга таварышкан. Ооң чораан автобузу трамвай-биле үскүлешкен. Фрида нарын кемдээшкиннерни алган: ооргазының сөөгү үш дакпыр сыйылган, ооруу сыйылган, ээгилери кемдээн, тазы үш дакпыр сыйылган, оң талакы будунуң сөөктери он бир дакпыр сыйылган, оң талакы майыы чуурулган болгаш кадырылган, эгини булчу берген. Оон аңгыда, ооң хырны болгаш уруг савазы автобустуң сандайларының демир камгалал чаактары-биле үттей шанчыттынган. Бир чыл дургузунда ол орун кырындан дүшпээн, ындыг болза-даа кадыының айтырыглары ооң бүгү чуртталгазынга арткан. Кедизинде барып Фрида, эмчилерден айлар-биле үнмейн, хөй-хөй операциялар эртер ужурга таварышкан. Шак ол хай-халап соонда, ол бир дугаар ачазындан будуктар болгаш салбактарны дилээн. Фридага чыдып алгаш чуруур тускай мольберт кылып бергеннер<ref>{{cite book|last=Cruz|first=Barbara|authorlink=Barbara Cruz|title=Frida Kahlo: Portrait of a Mexican Painter|url=https://archive.org/details/fridakahloportra00cruz|publisher=Enslow|year=1996|location=Berkeley Heights|page=[https://archive.org/details/fridakahloportra00cruz/page/9 9]|isbn=0-89490-765-4}}</ref>. Бодун көрүп шыдаар кылдыр оруннуң астынчак черинге көрүнчүктү быжыглаан. Ооң бирги чуруу - ооң уран чүүлүнүң кезээ шагда кол угланыышкынын илереткен - автопортрет: " Мен бодумну чуруп турар мен, чүге дизе хөй үени чааскаан эрттирип турар мен, ынчангаш мээң эң-не эки билир темам - мен бодум"<ref name="pp">Andrea Kettenmann, Frida Kahlo. ''Frida Kahlo, 1907—1954: pain and passion'' page 27</ref>. 1928 чылда Мексикан коммунистиг партияже кирген. 1929 чылда Диего Ривера Фрида-биле өгленип алган. Фрида 22 харлыг турган, а Диего Ривера - 43. Ол ийини чүгле уран чүүл эвес, а база ниити политиктиг үзелдер - коммунистиг чоокшуладып турган. Оларның диңмиттиг кады чуртталгазы легенда апарган. Хөй чылдар эрткен соонда Фрида мындыг сөстер чугаалаан: " Мээң чуртталгамга ийи авария болган: бирээзи - кажан автобус трамвай-биле үскүлешкени, өскези дээрге Диего-дыр. " 1930 чылдарда Фрида кезек үе дургузунда Америкага чурттап турган, чүге дизе ооң ээзи аңаа ажылдап турган. Ол албадалдыг даштыкыга, сайзыраңгай индустриалдыг чуртка, үр турары националдыг ылгалдарны чидии-биле миннирин албадапкан. Ол үеден бээр Фрида мексикан чоннуң культуразынга онзагай ынакшылдыг хамаарылгалыг апарган<ref>{{Cite book|last=Karl|first=Ruhrberg|authorlink=|coauthors=Manfred Schneckenburger; Christiane Fricke; Klaus Honnef|title=Frida Kahlo: Art of the 20th Century: Painting, Sculpture, New Media, Photography|url=https://archive.org/details/artof20thcentury0000unse_y3f2|publisher=Benedikt Taschen Verlag GmbH|year=2000|location=Köln|page=[https://archive.org/details/artof20thcentury0000unse_y3f2/page/745 745]|isbn=3-8228-5907-9}}</ref>, эт-херексел кылыр уран чүүлдүң эрги чогаалдарын коллекциялап турган, безин национал хевин хүннүң-не кедип турган. 1939 чылда Фрида Парижче аян чорук кылгаш, мексикан уран чүүлдүң тематиктиг делгелгезиниң ёзулуг сенсациязы ( ооң чуруктарының бирээзин безин Лувр садып алган) болганы, ооң патриотчу сеткилин улам күштелдирген. 1937 чылда Фрида биле Диегонуң бажыынга түр када ненадолго нашёл убежище совет революсчу ажылдакчы Лев Троцкий оларның бажыынга камгаланыр черни тыпкан, ол Фрида-биле ынакшыл харылзаазын туткан<ref name="herrera">{{cite book|last=Herrera|first=Hayden|title=A Biography of Frida Kahlo|url=https://archive.org/details/fridabiographyof00herr_0|publisher=HarperCollins|year=1983|location=New York|isbn=978-0-06-008589-6}}</ref><ref>[http://ekogradmoscow.ru/galerist/meksika-sokhranila-tsennyj-resurs-dlya-seriala-o-lyubvi-obrechennogo-na-uspekh-v-rossii Мексика сохранила ценный ресурс для сериала о любви, обреченного на успех в России — ЭкоГрад, 02.12.2016]</ref>. Саналдап турары-биле, ооң мексикан Фриданың бүдүжүн ажыы-биле сонуургаары оларның бажыындан чоруур ужурга таварышкан.  1940 чылдарда Фриданың чуруктары кезек билдингир делгелгелерге көстүп келген. Ол-ла үеде ооң кадыының деңнели баксырап эгелээн. Ооң аарыының хилинчээн бичеледир дээн эмнер болгаш наркотиктер , делгеми-биле алдаржаан хүн демдеглелинде тодазы-биле бижиттинген, ооң иштики сагыш-сеткилин өскерткен.  1953 чылда төрээн чуртунга ооң бирги бодунуң хуузунда делгелгези болган. Ол үеде Фрида шагда-ла орнундан туруп шыдавас турган, ынчангаш делгелгезиниң ажыдыышкынынче Фриданы эмчи орнунга эккелген<ref name="Herrera9">Hayden Herrera: ''Frida. Biographie de Frida Kahlo.'' Übersetzt aus dem Englischen von Philippe Beaudoin. Editions Anne Carrière, Paris 1996, S. 9.</ref>. Удаваанда кедерээн гангрена ужун, ооң оң талакы будунуң дискээниң адаандан кезип каапкан<ref>Herrera, Hayden (1983). A Biography of Frida Kahlo. New York: HarperCollins. ISBN 978-0-06-008589-6</ref>. Фрида Кало 1954 чылдың июль 13-те өкпезинге дегдиргеш болган. Чок болур бетин бодунуң хүн демдеглелинге сөөлгү бижикти арттырган: "Мээң чоруптарым чогумчалыг болурунга бүзүреп тур мен, оон мен эгилбес мен". Фрида Калонуң чамдык таныыр улузу Фриданы эмнерниң хемчээлин эрттир ижипкенинден чок болган деп турар, ынчангаш анаа эвес чок болган деп даап бодаашкын бар. Ындыг болза-даа ол бодалдың бадыткалы чок, мага-бодун кезип шинчилевээн.  Фрида Кало-биле байырлажыышкын чараш уран чүүлдер ордузунга эрткен. Ол ёзулалга Диего Риверадан аңгыда, Мексиканың президентизи Ласаро Карденас база хөй уран чүүлдүң ажылдакчылары келген. 1955 чылдан тура Фрида Калонуң "Ак-көк бажыңы" ооң тураскаал-музейи апарган.  == Аажы-чаңы == Ооң чуртталгазы аарыг, хилинчектен долган-даа бол, Фрида Кало дириг болгаш хостуг, экстраверт бүдүштүг турган, ооң хүн-бүрүде чугаазы бак сөстер-биле шыптынган турган. Чалыы назынында дөскелчок турганындан, сөөлгү чылдарынга дээр ол чалбыыжын чидирбээн. Кало хөй таакпылаар, араганы (ылаңгыя текиланы) көвейи-биле ижиптер турган. Ол ажык бисексуал турган. Ааска сыңмас ырлар ырлаар база бодунуң кежээки шайлалгаларының аалчылары-биле ындыг-ла эпчок кылдыр баштактанчыр турган. == Чогаадылгазы == [[Файл:Block_Kahlo_Rivera_1932.jpg|мини|Фрида Кало (ортузунда) база Диего Ривера, Карл Ван Вехтенниң чуруу, 1932]]  Фриды Калонуң чуруктарында мексикан чоннуң уран чүүлүнүң, Колумбтуң Американы ажыдар бетин үеде Американың чурттакчыларының культуразының күштүг салдары илдең. <span class="cx-segment" data-segmentid="146">Ооң уран чүүлү демдектер болгаш ээреннер-биле долган. Ынчалза-даа ында европей живописьтиң салдары база көскү - Фриданың баштайгы ажылдарында ооң-биле сонуургалы билдингир, чижээ, </span><span class="cx-segment" data-segmentid="148">Боттичелли. Ооң чогаадылгазында чөгенчиг уран чүүлдүң стилистиказы бар. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="152">Фрида Калонуң чурулгазының стилинге, ооң өөнүң ээзи, чурукчу Диего Ривера улуг салдарны база чедирген.</span> 1940 чылдар— чурукчунуң чечектелиишкининиң үези, ооң эң-не солун болгаш бышкан ажылдарының үези деп тускай эртемниг улус саналдап турар. Фрила Калонуң чогаадылгазында автопортрет жанры көскү черни ээлеп турар. Ол ажылдарда чурукчу бодунуң чуртталгазының болуушкуннарын метафоралап көргүскен. («Госпиталь Генри Форда», 1932, онзагай чыынды, Мехико; «Автопортрет с посвящением Льву Троцкому», 1937, Национал музей «Женщины в искусстве», Вашингтон; «Две Фриды», 1939, Амгы үениң уран чүүлүнүң музейи, Мехико; «Марксизм исцеляет больную», 1954, Фрида Калонуң бажың-музейи, Мехико). === Делгелгелери === 2003 чылда Фрида Калонуң ажылдарының болгаш ооң чуруктарының делгелгези Москвага болуп эрткен. 2005 чылда «Дазылдар» деп чурук Лондоннуң «Tate» аттыг галереязынга делгеттинген, а ол музейге Калонуң персоналдыг делгелгези музейниң төөгүзүнүң дургузунда эң-не чедиишкинниг делгелгелериниң бирээзи болган - 370 муң хире кижи көрген. === Чуруктарының өртээ === 2006 чылдың эгезинде года автопортрет Фриданың «Дазылдар» («Raices») деп автопортредин Sotheby’s экспертери 7 миллион долларларга үнелээн (аукционга баштайгы үнелээн өртээ — 4 млн стерлинг фунтулары). Чурук калбак ама демирге үстүг будук-биле 1943 чылда (Диего Ривера-биле дакпыр өгленгениниң соонда) чуруттунган. Ол-ла чылын ол чурук, латин-американ ажылдар аразында рекорд болган, 5,6 миллион Американың долларларынга саттынган<ref>[http://www.artknowledgenews.com/Frida_Kahlo_Roots_$5.6_Million_Record_at_Sothebys.html "Frida Kahlo " Roots « Sets $5.6 Million Record at Sotheby’s.»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827065411/http://www.artknowledgenews.com/Frida_Kahlo_Roots_$5.6_Million_Record_at_Sothebys.html |date=2011-08-27 }} ''Art Knowledge News.'' 2006 (retrieved 23 August 2011)</ref>. 1929 чылда чуруттунган Фриданың база бир автопортреди 2000 чылда 4,9 млн долларларга саттынган (бирги үнелээшкини — 3 — 3,8 млн.) Калонуң чуруктарының өртектериниң рекорду бооп артпышаан. == Бажың-музей == Койоаканда бажың Фриданың төрүттүнер чылын үш чыл бурунгаар бичии чер кезээнге туттунган. Бажыңның мурнуу талакы кылын соңгалары, калбак сери, чаңгыс чурттаар каът, планнаашкын - өрээлдер кезээде сериин база шуптузу херим иштинче ажыттынып турган. Ол бажыңның хевири - колдуу колониалдыг стильге чоок. Ол хоорайның төп шөлүнден чүгле каш-ла квартал ажылдыр турган. Лондрэс болгаш Альендэ кудумчуларның азыында бажыңны даштынган көөрге, Мехиконуң хоорай кыдыының мурнуу-барыын талазында эрги чурттаар район - Койоаканда өске бажыңнар-биле чүзү-биле-даа аңгылашпас. 30 чыл дургузунда бажыңның хевири өскерилбээн. Ынчалза-даа Диего биле Фрида ол бажыңны бис канчаар билир бис, ынчалдыр олар кылган: көк өң колдаан бажың, бедик каас соңгаларлыг, чаңчылчаан индей стильге каастаттынган, күштүг хандыкшыл-биле долган бажың.  Бажынче кирер эжиин папье-машеден бүткен узуну - 20 фут, бот-боттарын чугааже чалаан шимчээшкиннер кылган ышкаш дүрзүлүг ийи кайгамчык улуг Иудалар кадарып турар.  Бажын иштинде Фриданың ажылдаар столунуң кырында палитралар болгаш салбактар ажыглааш чаа-ла салып каан дег чыдарлар. Диего Ривэраның орнунуң чанында ооң шляпазы, ажылдаар халады база канчаар-даа аажок улуг майыктааштары турар. Улуг азыг удуур өрээлинде шил делгег бар. Ооң адаанда мындыг чүүл бижиттинген: «Маңаа 1910 чылдың июль 7-де Фрида Кало төрүттүнген». Ол бижик чурукчунуң чуртталгазындан чарылганындан бээр дөрт чыл болганда, кажан ооң бажыңы музей апарган соонда, тыптып келген.  Херимниң чырык-көк болгаш кызыл ханаларын база бир бижик каастап турар: «Фрида биле Диего бо бажыңга 1929 чылдан 1954 чылга чедир чурттааннар». Ол боттуг чүүлден ылгалдыг, өглениишкинге сентименталдыг, тергиин хамаарылганы көргүзүп турар. Америкаже аян чорук кылыр бетин, Диего биле Фрида бо бажыңга чүгле 4 чыл (1934 чылга дээр) - чөгенчиг эвээш үе чурттааннар. 1934—1939 чылдарда Сан-Анхэле районунда ол ийиге таарыштыр туткан ийи бажыңга чурттап турганнар. Ооң соонда өске үелер келген. Ол ийи Ривэраларның тарап чоруп, чарлып оон база катап өгленчип турган чылдарын санаваска, Диего Фрида-биле безин чурттавайн турган, а Сан-Анхэледе студиязынга ажылдавышаан чурттаарын дээре деп санап турган. Ол ийи бижиктер боттуг чүүлдү хөөредипкен. Музей боду ышкаш, олар - Фрида дугайында легенданың кезээ.  == Адының коммерциализастаттынганы == XXI чүс чылдың эгезинде улуг чурукчунуң төрелдери Фриданың адын садыглажылгага ажыглап болур эргени венесуэл сайгарлыкчы Карлос Дорадога тывыскан. Карлос Дорадо Frida Kahlo Corporation деп фондуну тургускан. Элээн чылдар дургузунда Фрида Кало аттыг косметика шугуму, текила марказы, спортчу идиктер, ювелирлиг кылыглар, керамика, корсеттер база иштики хеп, ол ышкаш пиво тыптып келген.<ref>[http://www.buenolatina.ru/news.php?id=943 BuenoLatina. Мексика: поступило в продажу пиво с изображением Фриды Кало] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150929121912/http://www.buenolatina.ru/news.php?id=943 |date=2015-09-29 }}</ref>. == Уран чүүлде == Фрида Калонуң чырык болгаш онзагай бүдүжү литературлуг чогаалдарда болгаш кинематографта илереттинген. *1983 чылда чурукчуга тураскааттынган «Фрида» / «Frida, naturaleza viva» деп фильм тырттыртынган. Роль Фриды Калонуң ролюн Офелия Медина ойнаан. *2002 чылда чурукчуга тураскааттынган «Фрида» деп фильм тырттыртынган. Фриды Калонуң ролюн Сальма Хайек ойнаан<ref>{{imdb title|0120679}}</ref>. *2017 чылда «Троцкий» деп телесериал тырттыртынган. Фриды Калонуң ролюн Виктория Полторак ойнаан. * 2005 чылда «Фрида на фоне Фриды» деп ойнавас арт-фильм тырттыртынган<ref>{{cite web|url=http://magazines.russ.ru/october/2006/2/kre8.html|title=В неигровом положении|author=Мария Кретинина|accessdate=2012-09-24|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BTiAibNY?url=http://magazines.russ.ru/october/2006/2/kre8.html|archivedate=2012-10-17}}</ref>. * 1971 чылда «Фрида Кало»<ref>{{imdb title|0322335}}</ref> деп кыска метражтыг фильм үнген, а 1982 чылда — документалдыг, 2000 чылда — «Великие художницы»<ref>{{imdb title|0930578}}</ref> деп сериядан документалдыг фильм, 1976 чылда — «Жизнь и смерть Фриды Кало»<ref>{{imdb title|0074796}}</ref>, 2005 чылда — документалдыг «Жизнь и времена Фриды Кало»<ref>{{imdb title|0446733}}</ref>. *Alai Oli деп группаның аңаа тураскааткан «Фрида» деп ырызы бар. * Фрида Кало (тодаргайлаарга, өлгеннер оранында ооң сүнезини ) Pixar студиязының «Тайна Коко» деп мультфильминде көстүп турар. База ол мультфильмде оон фамилиязын (Ривера) кол маадырларга тывыскан. * El Estímulo деп испан дылдыг сайтының интервьюзунга Крэйг Бартлетт «Эй, Арнольд!» деп мультсериалда Хельги Патакиниң хевириниң үндезини кылдыр аныяк Фрида Калонуң портреди алдынган деп ажыы-биле чугаалаан. == Сактыышкын == 2007 чылдың сентябрь 26-да Фрида Калонуң чырык адынга 1993 чылдың февраль 20-де Эрик Эльст-биле ажыттынган 27792 Fridakahlo деп астероид тураскааттынган<ref>[http://www.minorplanetcenter.net/iau/ECS/MPCArchive/2007/MPC_20070926.pdf Циркуляры Центра малых планет за 26 сентября 2007 года] — в этом документе нужно провести поиск Циркуляра № 60731 (M.P.C. 60731)</ref>. 2010 чылдың август 30-де Мексиканың Банкызы 500 песога деңнетинген чаа банкнотаны үндүрген. Ооң долганыында Фрида болгаш ооң 1949 чылда чураан чуруу чуруттунган, ''Love’s Embrace of the Universe, Earth, (Mexico), I, Diego, and Mr. Xólotl'', а мурнуу талазында ооң өөнүң ээзи Диего көргүстүнген<ref name="Banxico">{{cite web|url=http://www.banxico.org.mx/billetes-y-monedas/informacion-general/billetes-y-monedas-de-fabricacion-actual/billete-de-500-pesos/material-educativo/%7B601FEB0F-63F6-A3AF-C803-A064AC6BEE74%7D.pdf|title=Presentación del nuevo billete de quinientos pesos|work=[[Bank of Mexico]]|accessdate=11 September 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BTiBr5Fj?url=http://www.banxico.org.mx/billetes-y-monedas/informacion-general/billetes-y-monedas-de-fabricacion-actual/billete-de-500-pesos/material-educativo/%7B601FEB0F-63F6-A3AF-C803-A064AC6BEE74%7D.pdf|archivedate=2012-10-17}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923004604/http://www.banxico.org.mx/billetes-y-monedas/informacion-general/billetes-y-monedas-de-fabricacion-actual/billete-de-500-pesos/material-educativo/%7B601FEB0F-63F6-A3AF-C803-A064AC6BEE74%7D.pdf |date=2010-09-23 }}</ref>. 2010 чылдың июль 6-да, Фриданың төрүттүнгенинден бээр ойунга тураскааттынган, оон ат-алдарынга дудл үнген<ref name="googlelogo">{{cite web|url=http://www.google.com/logos/frida10-hp.gif|title=Frida Kahlo Google logo|publisher=Google|accessdate=29 October 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BTiCU9oo?url=http://www.google.com/logos/frida10-hp.gif|archivedate=2012-10-17}}</ref>. 2001 чылдың март 21-де Фрида Амераканың Каттышкан Штаттарының марказынга көргүстүнген бирги мексикан херээжен апарган<ref>{{cite web|url=http://www.usps.com/news/2001/philatelic/sr01_048.htm|title=Stamp Release No. 01-048&nbsp;– Postal Service Continues Its Celebration of Fine Arts With Frida Kahlo Stamp|publisher=USPS|accessdate=2010-10-29|deadlink=404|archiveurl=https://web.archive.org/web/20041027172655/http://www.usps.com/news/2001/philatelic/sr01_048.htm|archivedate=2004-10-27}}</ref>. 1994 чылда американ джаз-флейтист база композитор Джеймс Ньютон ''Suite for Frida Kahlo'' аттыг Фрида-биле хөөн кирген альбомну AudioQuest Music-ке үндүрген<ref>{{cite web|url=http://www.valley-entertainment.com/suite-for-frida-kahlo-2.html|title=Suite for Frida Kahlo|work=Valley Entertainment|accessdate=6 July 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BTiCw7Pt?url=http://www.valley-entertainment.com/suite-for-frida-kahlo-2.html|archivedate=2012-10-17}}</ref>. == Демдеглелдер == {{Демдеглелдер|2}}  [[Аңгылал:Алфавиттээн кижилер]] [[Аңгылал:Июльдуң 6 төрүттүнген]] b0r7trwj02un88i1qfcdja6s9f1y5zv Джонсон, Дуэйн 0 5621 52529 50271 2026-08-20T16:08:05Z InternetArchiveBot 7061 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 52529 wikitext text/x-wiki {{Спортсмен |узуну = 196 см<ref name="wwebio">{{cite web|url=http://www.wwe.com/superstars/therock|title=Dwayne "The Rock" Johnson|publisher = [[WWE]]|accessdate=9 March 2012}}</ref> |кили = 120 кг<ref name="wwebio"/> }} '''Дуэ́йн Джо́нсон''' ({{lang-en|Dwayne Johnson}}; 1972ч 07а 14х төр., [[Хейвард]], [[АКШ]]) — американ рестлер база киноактёр, '''Скала''' деп шола аттыг билдингир {{lang-en|The Rock}}. 1996 чылдан 2004 чылга чедир World Wrestlind Federation/Enternainment (WWF/E). 2011 чылда катап база WWE-ге ажылдай берген., үргүлчү эвес. WWE-ниң сес дакпыр чемпиону, WCW-ниң ийи дакпыр чемпиону, ийи дакпыр интерконтиненталдыг WWF чемпиону база беш дакпыр команданың чемпиону WWF. Оон аңгыда алды дугаар чемпион Тройная Коронаның база 2000 чылда Королевская битваның тиилекчизи. 2000 чылда Джонсон бодунуң автобиография номун «The Rock Says» бижип каан, баштайгы үнүүшкүнче бестселлерлер даңзызында бир дугаар черде. 2001 чылдан эгелеп ол киноларга ойнап эгелээн. Ооң гонорары 5,5 миллионов доллар Книга рекордов Гиннесада бижип каан, эң бедик гонорарлыг бир дугаар кол роль дээш. Оон аңгыда, Джонсон мындыг киноларга ойнап турган «Мумия эглип келир», «Калбаа биле базар», «Амазонканың эртинээ», «Doom», «Диш феязы», «Коптар ---», «G.I.Joe: Кобра октаары 2 », «Геракл», ол ышкаш киносерия «Форсаж». == Намдары == Май 2-де 1972 чылда [[Хейвард]] деп хоорайга ([[Калифорния]] штат) алдарлыг рестлер Соулмен [[Рокки Джонсон]] база промоутер Аты Майвиа өг-бүлезинге төрүттүнген. Иезиниң өг-бүле ызыгууру [[полинезий]] уктуг [[Самоа]] дээр ортулуктан укталган, адазының ызыгууру [[кара чаа шотландылардан]]. Кырган-ачазы иезиниң шугумундан Хай Чиф [[Питер Майвия]] база рестлер турган, а кырган-авазы рестлер промоушен Polynesian Pacific Pro Wrestling удуртуп турган 1982 чылдан [[1988]] чылга чедир. Бичии чораан уезинде [[Окленд]], [[Новая Зеландия]] иезиниң өг-булези биле чурттап. Оклендке Ричмонд Роадтың эге школага барып турган. Сөөлзүреди [[Гонолулу]] [[Гавайи]] көже берген. Уильяма Мак-Кинли дээр президентиниң ады-биле адаан үстүкү школага 11 класска чедир өөренген. 11 класс бетинде ада-иези [[Бетлехем]], [[Пенсильвания]] көже бергеннер, ол маңаа Бетлехем Фридтиң үстүкү школазынче барып турган. Ол анаа школаның командазы дээш американ футбол ойнап эгелээн, база школа командазының чик атлетика биле хүрешке кежигүнү турган. Школа доозары биле аңаа хөй университеттер бисче кирип Джонсон [[Майами Университедин]] шилип алган/ == Рестлингке карьеразы == === Баштайгы үнүүшкүн (1996-1997) === Джонсон WWF-че 1996 чылда Рокки Майвиа ат-биле баштайгы үнүүшкүн. Сценалыг ады ачазы биле кырган-ачазының адындан тургустунган, === Nation of Domination (1997—1998) === === The Corporation (1998—1999) === === People's Champion (1999—2002) === === The Rock 'n' Sock Connection (1999) === === Фьюды за чемпионство WWF (2000—2002) === === Hollywood gimmick база чорууру (2002—2004) === === Карьеразын доозары база чаңгыс катап көстүп келири (2004 биле 2009) === === WWE эглип келири === === Джон Сина биле Фьюд (2011—2012) === === Чемпион WWE (2012—2013) === === Чаңгыс катап көстүп келири (2014 — амгы үеге чедир) === Ээп келген Рестлмания ХХХ, сегментиге Стив Остин база Халк Хоган-биле киржип турган. 6 октябрь 2014 чылда Скала WWE-ге көстүп келген, конфронтацияга Русев база Лана кирген. == Хууда чуртталгазы == == Рестлингте == === Аргалары === * Доозар аргалары ** Чоннуң шенээ / Корпоративтиг шенек (Обычно следует после Spinebuster) ** Подножье Скалы (Rock Bottom) ** Diving Crossbody — 1996—1997 ** Running shoulderbreaker — 1996—1997; с 1997 года по 2003 год использовался как обычный приём * Коронные аргалары ** Arm Drag ** Double leg takedown spinebuster ** Float-over DDT ** Flowing snap DDT ** Dragon Leg Whip, затем обычно исполнял Sharpshooter ** Jumping Clothesline ** Running swinging neckbreaker ** Running thrust lariat ** Russian Leg Sweep ** Samoan drop ** Scoop Powerslam ** Sharpshooter ** Вариации Суплексов *** Belly To Back *** Fisherman *** Overhead Belly To Belly *** Vertical '''Менеджерлери''' * [[Дебра Маршалл]] * [[Винс Макмэн]] * [[Шэйн Макмэн]] '''Шола аттары''' * Чоннун чемпиону ({{lang-en|The People’s Champion}})<ref name="wwebio"/><ref name="listthis">{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/listthis/ruggedroadstomania/roadstomania2|title=Rock of Ages|last=McAvennie|first=Mike|accessdate=2008-06-10|date=2007-03-29|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archiveurl=http://www.webcitation.org/65b4M0GW4|archivedate=2012-02-20}}</ref> * Улуг ({{lang-en|The Great One}})<ref name="listthis"/> * Эн сеткил хайындырар кижи спортчу оюн-тоглаага (хоглээшкинге) ({{lang-en|The Most Electrifying Man in Sports Entertainment}})<ref name="wwebio"/> * Ыдыктыг Буга ({{lang-en|The Brahma Bull}})<ref name="listthis"/> * Корпоративтиг чемпион ({{lang-en|The Corporate Champion}})<ref name="returning">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/raw15/exclusives/raw15guests/|title=Raw's Returning Superstars: Are They Friend or Foe for Mr. McMahon?|accessdate=2008-06-10|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archiveurl=http://www.webcitation.org/65b4N9Uvn|archivedate=2012-02-20}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120122135803/http://www.wwe.com/shows/raw/raw15/exclusives/raw15guests |date=2012-01-22 }}</ref> * Рокки ({{lang-en|Rocky}})<ref>{{cite book|title=Wrestling's Sinking Ship: What Happens To An Industry Without Competition|url=https://archive.org/details/wrestlingssinkin0000ianh|last=Hamilton|first=Ian|year=2006|publisher=Lulu.com|isbn=1411612108|page=[https://archive.org/details/wrestlingssinkin0000ianh/page/39 39]}}</ref> '''Хөгжүмнүг тема''' * «Destiny» [[Джим Джонстон]] (WWF; 1996—1997; как Рокки Майвиа) * «Nation Of Domination» Джим Джонстон (1997—1998) * «You Smell It» Джим Джонстон (WWF; 1998) * «Do You Smell It» Джим Джонстон (WWF; 1998—1999) * «Know Your Role» [[Method Man]] (WWF; 2000) * «Know Your Role» Джим Джонстон (WWF/WWE; 1999—2001, 2004, 2007, 2008) * «If You Smell…» Джим Джонстон (WWF/WWE; 2001—2003) * «It’s Conquered» Джим Джонстон (WWE; 2003) (оон өске ат-биле база билдингир «Is Cookin'»)<!--«It’s Conquered» является официальным названием песни, однако в английской википедии песня подписана «Is Cookin'», название «It’s Conquered» там отсутствует--><ref>{{cite web|url=http://repertoire.bmi.com/title.asp?blnWriter=True&blnPublisher=True&blnArtist=True&keyID=10245437&ShowNbr=0&ShowSeqNbr=0&querytype=WorkID|title=Is Cooking (Legal Title)|accessdate=2009-10-05|publisher=[[Broadcast Music Incorporated]]|archiveurl=http://www.webcitation.org/65b4O1wc9|archivedate=2012-02-20}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016212346/http://repertoire.bmi.com/title.asp?blnWriter=True&blnPublisher=True&blnArtist=True&keyID=10245437&ShowNbr=0&ShowSeqNbr=0&querytype=WorkID |date=2015-10-16 }}</ref> * «Electrifying» Джим Джонстон (2011- амгы үе)<ref>{{cite web|url=http://itunes.apple.com/gb/album/wwe-electrifying-the-rock/id428254344|title=WWE: "Electrifying" (The Rock) – Single|accessdate=2011-03-25|publisher=[[iTunes Store]]|archiveurl=http://www.webcitation.org/65b4OUkjm|archivedate=2012-02-20}}</ref> '''Ат-дужаал болгаш чедиишкиннери''' [[Файл:Intercontinental Champion THE ROCK.jpg|200px|thumb|Скала с титулом интерконтинентального чемпиона в 1998 году.]] [[Файл:WWE Champion The Rock 2013.jpg|200px|thumb|Скала как [[чемпион WWE]] в 2013 году.]] * '''[[Pro Wrestling Illustrated]]''' ** 1999 ** 1999 Чылдың эң сурагжаан рестлери <ref name="pwipopular">{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimpoty.htm|title=Pro Wrestling Illustrated Award Winners – Most Popular Wrestler of the Year|accessdate=2008-05-12|publisher=Wrestling Information Archive|deadlink=404|archiveurl=http://web.archive.org/20060316233727/www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimpoty.htm|archivedate=2006-03-16}}</ref> ** 2000 Чылдың эң сурагжаан рестлери <ref name="pwipopular"/> ** 2000 [[чылдың рестлери]]<ref>{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwiwoty.htm|title=Pro Wrestling Illustrated Award Winners – Wrestler of the Year|accessdate=2008-05-12|publisher=Wrestling Information Archive|deadlink=404|archiveurl=http://web.archive.org/20060316233810/www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwiwoty.htm|archivedate=2006-03-16}}</ref> ** 2002 ** №2 ** №76 * '''[[World Wrestling Federation / World Wrestling Entertainment]]''' ** Чемпион WWF/WWE(8 катап) ** ** ** ** Тиилекчи ** Алдыгы ** Шаңнал [[Слэмми]] - «2011 чылдың ээп келири» ** Шаңнал [[Слэмми]] - «Game Changer 2011 чылда» ** Шаңнал [[Слэмми]] - «Момент чылдың (LOL) 2012» ** Шаңнал [[Слэмми]] - «Момент чылдың (LOL) 2013» ** Шаңнал [[Слэмми]] - «2013 чылдың матчызы» ** Шаңнал [[Слэмми]] - Лучший актёр 2014» ** Шаңнал [[Слэмми]] - «2014 чылдың эң эки актёру» ** Шаңнал [[Слэмми]] - «2014 чыл чылдың дорамчылалы» Русев биле Лананы дорамчалаан ** WWE ** WWE * Wrestling Observer Newsletter ** Чылдың эн депшилгелиг рестлери (1998) ** Эң эки интервью (1999) ** Эң эки гиммик (1999) ** Чылдың эн харимзмныг рестлери (1999,2000, 2001, 2002, 2011, 2012)<ref name="WON11"/><ref name="WON12"/> ** Офистиң эң эки олчазы (2000, 2011, 2012)<ref name="WON11">{{cite journal|last=Meltzer|first=Dave|authorlink=Dave Meltzer|date=January 30, 2012|title=Jan 30 Wrestling Observer Newsletter: Gigantic year-end awards issue, best and worst in all categories plus UFC on FX 1, death of Savannah Jack, ratings, tons and tons of news| journal=[[Wrestling Observer Newsletter]]| location = Campbell, CA| issn = 10839593}}</ref><ref name="WON12">{{cite journal|last=Meltzer|first=Dave|authorlink=Dave Meltzer|date=January 23, 2013|title=The 2012 Wrestling Observer Newsletter Annual Awards Issue|journal=[[Wrestling Observer Newsletter]]|location=[[Campbell, California]]|issn=10839593|url=http://www.f4wonline.com/component/content/article/110-wrestling-observer-newsletter/29425-the-2012-wrestling-observer-newsletter-annual-awards-issue}}</ref> ** Эң эки интервью (2000) ** Ат-алдарлыг WON залдың кежигүнү, 2007 чылда киирген * United States Wrestling Association ** 2 дакпыр команда чемпиону USWA<ref name="uswatag">{{cite web|url=http://www.solie.org/titlehistories/ttuswa.html|title=USWA World Tag Team Title History|accessdate=2008-03-21|publisher=Solie's Title Histories|archiveurl=http://www.webcitation.org/65b4Pwilo|archivedate=2012-02-20}}</ref> ==Шөлүглер== * [https://www.instagram.com/therock/ Дуэйн Джонсон] «Instagram» социал четкиде * [https://twitter.com/therock Дуэйн Джонсон] «Twitter» социал четкиде {{stub-meta}} == Шилиттинген фильмографиязы == {{col-begin}} {{col-2}} * 2001 - «[[Мумия эглип келир]]» * 2002 - «[[Скорпионнар хааны]]» * 2003 - «[[Амазонканың эртинээ]]» * 2004 - «[[Калбаа биле базар]]» * 2005 - «[[Doom]]» * 2006 - «[[Ийи дугаар идегел]]» * 2007 - «[[Оюннуң планы]]» * 2007 - «[[Мурнуу чуктүң тоолдары]]» * 2008 - «[[ x ]]» * 2009 - «[[ x ]]» * 2010 - «[[Диш феязы]]» * 2010 - «[[ х ]]» * 2010 - «[[Октан дурген]]» * 2011 - «[[Форсаж 5]]» * 2012 - «[[Аян-чорук 2: Элдеп ортулук]]» * 2013 - «[[ x ]]» * 2013 - «[[G.I.Joe: Кобра октаары 2]]» {{col-2}} * 2013 - «[[Хан биле дер: Анаболиктер]]» * 2013 - «[[Форсаж 6]]» * 2013 - «[[Эмпайр-Стейт]]» * 2014 - «[[Геракл]]» * 2015 - «[[Ойнакчылар]]» * 2015 - «[[Форсаж 7]]» * 2015 - «[[Сан-Андреас]]» * 2016 - «[[Бүдүн чартык шпион]]» * 2016 - «[[Моана (мультфильм)]]» * 2017 - «[[Малибу камкалакчылары]]» * 2017 - «[[Форсаж 8]]» * 2017 - «[[Джуманджи: джунгли кыйгызы]]» * 2018 - «[[Хөй каът бедик бажың]]» * 2018 - «[[Ремпейдж]]» (чарлап каан) <ref>{{cite web|url=http://deadline.com/2015/07/rampage-brad-peyton-dwayne-johnson-san-andreas-new-line-midway-arcade-1201483377/|title=‘Rampage’ Movie: Brad Peyton To Direct Dwayne Johnson In Game Adaptation|date=2015-07-22|publisher=[[Deadline.com]]|accessdate=2015-08-07}}</ref> * 2019 - «[[Шазам]]» (чарлап каан)<ref>{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/dwayne-johnson-emotional-journey-shazams-772559|title=Dwayne Johnson to Play Black Adam in New Line’s ‘Shazam,’ Darren Lemke To Script (EXCLUSIVE)|date=2015-02-11|publisher=The Hollywood Reporter|accessdate=2015-08-07}}</ref> * 201? - «[[Бичии Кыдатта улуг дүвүрээзин]]» (чарлап каан)<ref>{{cite web|url=http://www.ew.com/article/2015/06/01/dwayne-johnson-lead-big-trouble-little-china-remake|title=Dwayne 'The Rock' Johnson to lead Big Trouble in Little China remake|first=Will|last=Robinson|date=2015-06-01|publisher=Entertainment Weekly|accessdate=2015-08-07}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150806165854/http://www.ew.com/article/2015/06/01/dwayne-johnson-lead-big-trouble-little-china-remake |date=2015-08-06 }}</ref> {{col-end}} == Демдеглелдер == {{Демдеглелдер|2}} [[Аңгылал: Спортсмен]] [[Аңгылал: Спортчу]] ok66u9p4lps38ldaxn8aih1v1ub6tjw 2050 чылдар 0 5872 52533 45474 2026-08-20T16:11:18Z InternetArchiveBot 7061 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 52533 wikitext text/x-wiki {{чылдар|205}} '''2050-е годы''' — [[2050 год|2050]] тура [[2059 год|2059]] чедир 10 чылдар<ref>[http://gramota.ru/spravka/buro/29_336436 Ответ № 244413] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120821055832/http://gramota.ru/spravka/buro/29_336436 |date=2012-08-21 }} // Справочное бюро [[Грамота.ру|«Грамоты.ру»]]</ref>. == Манаар болуушкуннар == === [[2050 чыл]] === * Прогнозтар ёзугаар [[Департамент по экономическим и социальным вопросам ООН|Департамента по экономическим и социальным вопросам ООН]], [[население Земли]] 9,1 миллиард кижи чедер<ref>{{cite web|title=Население Земли достигнет 9,1 миллиарда человек в 2050 г.|url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=13451&Cr=population&Cr1|work=Центр новостей ООН|publisher=|date=24 февраля 2005|accessdate=|archiveurl=https://www.webcitation.org/65uMzuG7O?url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=13451|archivedate=2012-03-04|deadurl=yes}}{{ref-en}}</ref><ref>[http://demoscope.ru/weekly/2006/0233/barom02.php По среднему варианту прогноза в 2050 году население мира превысит 9 миллиардов человек. Электронная версия бюллетеня «Население и общество».]</ref>. * Француз демограф [[Тодд, Эммануэль|Эммануэль Тодд]] предсказал снижение [[Рождаемость|рождаемости]] и общемировой нулевой прирост населения к 2050 чыл<ref>{{cite book |title=После империи: Слом американского порядка|last=Тодд|first=Эммануэль|authorlink= |coauthors= |year=2003 |publisher=Columbia University Press |location=New York |isbn=0-231-13102-X |page= |pages= |url=https://archive.org/details/afterempirebreak00todd}}{{ref-en}}</ref>. * Прогнозтар КНО, [[Великобритания]] к 2050 чыл будет иметь самое большое население в Европе и будет третьим в мире государством по привлечению мигрантов<ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title=Великобритания 'крупнейшая в ЕС к 2050' |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/politics/7938173.stm |work=BBC News |publisher= |date=12 March 2009 |accessdate= }}{{ref-en}}</ref>. * шинчилел ёзугаар [[Goldman Sachs]], [[Кыдат]], [[АКШ]] база [[Индия]] будут крупнейшими экономиками мира к 2050 чылда<ref>{{cite paper |url=http://www.chicagobooth.edu/alumni/clubs/pakistan/docs/next11dream-march%20'07-goldmansachs.pdf |title=N-11: больше чем акроним |first=Доминик |last=Вильсон |first2=Анна |last2=Ступницкая |date=March 28, 2007 |series=Global Economics Paper |volume=153 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100331050553/http://www.chicagobooth.edu/alumni/clubs/pakistan/docs/next11dream-march%20%2707-goldmansachs.pdf |archivedate=2010-03-31 }}{{ref-en}}</ref>. === [[2051 чыл]] === * Апрель — сообщение [[METI]], посланное 1 июля 1999 чыл к звезде [[HD 190360]] (Глизе 777), достигнет пункта назначения<ref name="METI">{{cite web |url=http://www.cplire.ru/rus/ra&sr/VAK-2004.html |title=Передача и поиски разумных сигналов во Вселенной |author=Зайцев А. Л. |date=2004-06-07 |work= |publisher= |accessdate=2017-01-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190530145209/https://www.plover.com/misc/Dumas-Dutil/messages.pdf |date=2019-05-30 }}</ref>. * Согласно сообщениям, опубликованным в 2007 чыл [[Лондонская школа экономики и политических наук|Лондонской школой экономики]] и Институтом психиатрии, свыше 1,7 миллиона жителей в [[Великобритания|Великобритании]] будет страдать [[слабоумие]]м<ref>{{Citation |date=27 February 2007 |title=1.7m 'will have dementia by 2051' |work=[[BBC News]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/6389977.stm }}</ref>. === [[2057 чыл]] === * Февраль — сообщение [[METI]], отправленное 30 июня 1999 чыл к звезде [[HD 190406]] (15 Стрелы), достигнет пункта назначения<ref name="METI" />. == Улай көр. == {{Дерево статей|2050-е годы}} == Тайылбырлар == {{Примечания|2}} coxkjz14qai62gf4vsjdwesqu8haxbt