تۈركىي دۆلەتلەر تىزىملىكى

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ug">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>ugwiki</dbname>
    <base>https://ug.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B4_%D8%A8%DB%95%D8%AA</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ۋاسىتە</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ئالاھىدە</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">مۇنازىرە</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ئىشلەتكۈچى</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ئىشلەتكۈچى مۇنازىرىسى</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipediaمۇنازىرىسى</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ھۆججەت</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ھۆججەت مۇنازىرىسى</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki مۇنازىرىسى</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">قېلىپ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">قېلىپ مۇنازىرىسى</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ياردەم</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ياردەم مۇنازىرىسى</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">تۈر</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">تۈر مۇنازىرىسى</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>تۈركىي دۆلەتلەر تىزىملىكى</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15537</id>
    <revision>
      <id>176085</id>
      <parentid>173744</parentid>
      <timestamp>2026-05-26T10:48:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>100</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Flag_of_Shah_Tahmasp_I.svg with [[File:Naval_flag_of_Persia,_according_to_Encyclopedia_Britannica_1771.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Cor</comment>
      <origin>176085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34494" sha1="4zqt4mz0aynfeu5mn0ffo60etbefdcq" xml:space="preserve">{{تۈرك تارىخى}}[[ھۆججەت:Map of independent Turkic countries..png|thumb|400x400px|مۇستەقىل تۈركىي جۇمھۇرىيەتلەر]]

تۈركىي دۆلەتلەر تارىخ بويىچە تۈركي خەلقلەر تەرىپىدىن قۇرۇلغان ئەل دۆلەت، قارام دۆلەت، بەگلىك ۋە مۇستەقىل بەگلىك ۋە جۇمھۇرىيەت، ئىمپىراتورلۇق ۋە خانلىق، قاغانلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

[[ھۆججەت:Museum_f%C3%BCr_Indische_Kunst_Dahlem_Berlin_Mai_2006_063.jpg|thumb|154x154px|ئىدىقۇت ئۇيغۇر شاھزادىلىرى]]

[[ھۆججەت:Qajari_relief.jpg|thumb|150x150px|ئىراندا ھۆكۈم سۈرگەن قاچار خانلىقى دەۋردىكى سەنئەتتىن بىر ئۆرنەك]]

== دەستلەپكى دەۋىر ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''دۆلەت'''
|'''تارىخ'''
|'''ئىزاھلار'''
|-
|ساكلار
|م.ب. 670
| -ئالپ ئەرتوڭا؛ تۇمارىس خاتۇن؛&lt;br /&gt;
-(شۇ داستانىدىن) شۇ قاغان (مەنبەلەردە قرال ئاتېئەس)
|-
|[[بۈيۈك ھۇن ئىمپېرىيىسى]]
|م.ب. 220-46
|تۇنجى ھۆۈمدار: تېئومان؛ داڭلىق ھۆكۈمدار(لار): [[مودو تەڭرىقۇت|مودو]]
|-
|[[شەرقىي ھۇن دۆلىتى]]
|م.ب. 46-م.ك 48
|
|-
|[[غەربىي ھۇن دۆلىتى]]
|م.ب. 46-36
|
|-
|جەنۇبىي ياكى غەربىي ھۇن دۆلىتى
|م.ك. 48-215
|
|-
|شىمالىي ھۇن دۆلىتى
|م.ك. 48-156
|
|-
|ياۋروپا ھۇن دۆلىتى
|م.ك. 370-469
|داڭلىق ھۆكۈمدار(لار): [[ئاتىللا]]
|-
|ئاق ھۇن دۆلىتى
|م.ك. 420-567
|
|-
|ئاسيا ئاۋار ئىمپېرىيىسى
|م.ك. 330-555
|
|-
|سابىرلار
|6. ئەسر
|
|-
|}

== ئوتتۇرا ئەسر ئىسلامىيەتتىن بۇرۇن ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|بايراق
|'''دۆلەت'''
|'''تارىخ'''
|'''ئىزاھلار'''
|-
|[[ھۆججەت:Flag of the Göktürks Khaganate.svg|50x50px]]
|كۆكتۈرك خانلىقى
|م.ك.552-582
|ئالدىنقى كۆكتۈرك خانلىقى 前突厥 
قۇرغۇچىسى: بۇمىن قاغان
|-
|
|غەربىي كۆكتۈركلەر
|583-657
|西突厥
|-
|
|شەرقىي كۆكتۈركلەر
|583-630
|東突厥
|-
|
|ياۋروپا ئاۋار خانلىقى
|562-803
|
|-
|
|سىر-تاردۇشلار
|630-647
|薛延陀 سىر-تاردۇشلار  دىڭلىڭلارنىڭ بىر ئۇرۇقى
|-
|
|قۇتىغۇرلار
|5-6.ئەسر
|قارادېڭىزنىڭ شىمالىغا ھۆكۈمران بولغان
|-
|
|ئوتىغۇرلار
|5-6.ئەسر
|قارادېڭىزنىڭ شىمالىغا ھۆكۈمران بولغان
|-
|[[ھۆججەت:The_Monogram_of_Kubrat.png|50x50px]]
|بۈيۈك بۇلغار دۆلىتى
|630-665
|مۇھىم ھۆكۈمدار: قۇبارت قاغان
|-
|
|تۇخارىستان يابغۇ دۆلىتى
|630-700
|كۆتۈركلەرگە تابىئ بىر ئۇرۇق
|-
|[[ھۆججەت:Davestar.jpg|50x50px]]
|ھازار خانلىقى
|630-965
|可薩 غەربىي كۆكتۈركلەر
|-
|[[ھۆججەت:Monogram_on_the_silver_eagle_from_the_Voznesenka_treasure.png|50x50px]]
|1. بۇلغار ئىمېپېرىيىسى
|632-1018
|
|-
|
|كانگار بىرلىكى
|659-750
|
|-
|
|ئىدىل بۇلغارلىرى
|665-1391
|تۇنجى مۇسۇلمان تۈركلەر\چۇۋاشىستاننىڭ يىلتىزى
|-
|
|2. شەرقىي كۆكتۈرك خانلىقى
|681-744
|後突厥  ياكى قۇتلۇقلار
مۇھىم ھۆكۈمدار: 

قۇتلۇق (ئىلتەرىش) قاغان

بىلگە قاغان

كۈلتىگىن
|-
|
|تۈركەشلەر
|717-766
|突騎施 
غەربىي كۆكتۈرك قاغانلىقنىڭ &quot;ئون ئوق&quot;لىرىدىن
|-
|[[ھۆججەت:Flag of Uyghur Khaganate (16 Great Turkic Empires) 1.svg|50x50px]]
|ئۇيغۇر خانلىقى
|744-840
|回紇, 烏護, 烏紇, 韋紇, 回鶻
|-
|
|ئوغۇز يابغۇلىقى
|750-1055
|
|-
|
|قارلۇقلار
|766-840
|葛羅祿 (م.ك 665-680)
|-
|
|گەنسۇ ئۇيغۇر خانلىقى
|848-1036
|
|-
|
|قۇچۇ ئۇيغۇر خانلىقى
|991-1209
|
|}

== ئىسلامىيەتتىن كېيىن ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''دۆلەت'''
|'''تارىخ'''
|'''ئىزاھلار'''
|-
|[[ھۆججەت:Qaraxanl%C4%B1_bayra%C4%9F%C4%B1.jpg|50x50px]] قاراخانىيلار خانلىقى        
|840-1042         
|قارلۇقلار ۋە ئۇيغۇر قاغانلىقىنىڭ داۋامى. 
تۈرك تارىخىدە ئوتتۇرا ئاسىيادا ئىسلامىيەتنى قەبۇل قىلغان تۇنجى دۆلەت
|-
|پەچەنەك خانلىقى
|860-1091
|
|-
|قىپچاق خانلىقى
|9-13. ئەسىر
|ياكى قۇمانلار
|-
|شىرۋانشاھلار
|861-1538
|بۇگۈنكى ئەزەربەيجاندا
|-
|تولۇن ئوغۇللىرى
|868-905
|
|-
|گەنسۇ ئۇيغۇر خانلىقى
|905-1226
|甘州回鶻 بۇگۈنكى سېرىق ئۇيغۇرلار
|-
|قاراقوچۇ ئۇيغۇر خانلىقى 
|911-1368
|高昌回鶻 (بۇگۈنكى تۇرپان)
|-
|ئاقشىتلەر
|935-969
|
|-
|سالارىيلەر
|941-981
|بۇگۈنكى ئەزەربەيجان
|-
|رەۋۋادىيلەر
|981-1040
|بۇگۈنكى ئەزەربەيجان
|-
|ئوغۇز يابغۇلىقى
|950-1040
|
|-
|غەزنەۋىيلەر دۆلىتى
|962-1187
|سامانىي مەملۇكىيلەر
|-
|بۈيۈك سەلجۇقىيلەر خانلىقى
|1037-1194
|سەلجۇقىيلەر
|-
|شەرقىي قاراخانىيلار
|1042-1211
|
|-
|غەربىي قاراخانىيلار
|1042-1212
|
|-
|سۇرىيە سەلجۇقىيلىرى
|1092-1117
|مەلىكشاھنىڭ قېرىندىشى تۇتۇشنىڭ ئەۋلادلىرىنىڭ ھۆكۈمرانلىقى
|-
|ئاناتولىيە سەلجۇقىيلىرى
|1092-1243
|رۇم سەلجۇق سۇلتانلىرى
|-
|كىرمان سەلجۇقىيلىرى
|1092-1230
|ئالپ ئارسلاننىڭ ئىنىسى قاۋرۇد بەگنىڭ سۇلالىسى\قاشقايلار ۋە خەمسەلەرنىڭ يىلتىزى.
|-
|خارەزىمشاھلار دۆلىتى
|1097-1231
|سەلجۇقىي مەملۇكلىرىدىن ئەنۇش تېگىن تەرىپىدىن قۇرۇلغان.
|-
|بۆرىلەر
|1117-1154
|ياكى سۇرىيە ئاتابەگلىكى
|-
|زەنگىلەر
|1127-1259
|مۇسۇل، ھەلەب ئاتابەگلىكى
|-
|ئىل-دېڭىزىيلەر
|1146-1225
|ياكى ئەزەربەيجان ئاتابەگلىكى
|-
|ئەربىل بەگلىكى
|1146-1232
|
|-
|سالغۇرلار
|1147-1284
|ياكى ڧرس ئاتابەگلىكى
|-
|ئىراق سەلجۇقىيلىرى
|1157-1194
|سۇلتان سەنجەرنىڭ ئۆلىمىدىن سوڭرە ئىراقى ئەرەب ۋە ئىراقى ئەجەم (غەربىي ئىران)نى باشقۇرغان بۈيۈك سەلجۇقىيلارنىڭ قالدۇقى.
|-
|مەملۇك خانلىقى
|1206-1290
|دېھلى سۇلتانلىقىنى تۈرك مەملۇك خانىدانلىقىنى قۇرغان
|-
|قارلۇق دۆلىتى
|1212-1300
|قاراخانىيلارنىڭ داۋامى
|}

=== بىرىنچى دەۋىر ئاناتولىيە بەگلىكلىرى ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|دۆلەت
|تارىخ
|ئىزاھلار
|-
|مەڭگۈچلۈ بەگلىكى
|1072-1277
|
|-
|چاقا بەگلىكى
|1081-1098
|
|-
|دىلماچئوغۇللارى بەگلىكى
|1085-1192
|
|-
|چۇبۇقئوغۇللارى بەگلىكى
|1085-1092
|
|-
|دانىشمەندلى بەگلىكى
|1092-1202
|
|-
|سالتۇقلۇ بەگلىكى
|1092-1202
|
|-
|ئىنانئوغۇللارى بەگلىكى
|1098-1183
|
|-
|ئاھلاتشەھەر بەگلىكى
|1100-1207
|
|-
|ئارتۇقلۇلار
|1102-1408
|
|-
|چوبانئوغۇللارى
|1227-1309
|
|-
|تەڭرىبەرمىش بەگلىكى
|1074-1098
|
|-
|}

=== موڭغۇل ئىستىلاسىدىن كېيىن ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|بايراق
|'''دۆلەت'''
|'''تارىخ'''
|'''ئىزاھلار'''
|-
|[[ھۆججە:Golden_Horde_flag_1339.svg|30x30px]]
|ئولتۇن ئوردا خانلىقى
|1242-1502
|قۇرغۇچىسى: [[باتۇخان]]
|-
|[[ھۆججە:Flag_of_Chagatai_khanate.svg|50x50px]]
|چاغاتاي خانلىقى
|1227-1347
|قۇرغۇچىسى: [[چاغاتاي خان|چاغاتايخان]]
|-
|[[ھۆججە:Sultanate_of_mamlucks_flag.png|50x50px]]
|بەھرى خانلىقى
|1250-1389
|[[مەملۇك سۇلتانلىقى]], [[بۇرجى خانىدانى]] بولسا چېركەس مەملۇكلىرىدىن
|-
|[[ھۆججەت:Delhi_Sultanate_Flag_(catalan_atlas).png|50x50px]]
|خالاجى خانلىقى
|1290-1321
|دېھلى سۇلتانلىقى (1206-1526)
|-
|[[ھۆججەت:Flag of the Ottoman Empire.svg|45x45px]]
|ئوسمانلى ئىمپېرىيىسى
|1299-1922
|رۇم سۇلتانلىقىغا قارام ئوغۇزلارنىڭ  قايى بەگلىكى، 1299- قۇرۇلدى، 1922- دە يىقىلدى. 
|-
|&lt;center&gt;[[ھۆججەت:Coa_Romania_Country_Wallachia_History_2_(14th_century).svg|right|35x35px]]&lt;/center&gt;
|باساراب خانەدانى
|1310-1627
|ئەڧلاك شاھزادىلىكىنىڭ قىپچاق-قۇمان خانىدانى
|-
|[[ھۆججەت:Delhi_Sultanate_Flag_(catalan_atlas).png|50x50px]]
|تۇغلۇق خانلىقى
|1321-1398
|دېھلى سۇلتانلىقى (1206-1290)
|-
|[[ھۆججەت:Timurid.svg|50x50px]]
|تىمۇر ئىمپېرىيىسى
|1370-1507
|چاغاتاي خانلىقىنىڭ داۋامى، تۈرك بارلاس ئۇرۇقى
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_the_Kazan_Khanate.svg|50x50px]]
|قازان خانلىقى
|1438-1552
|
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_the_Crimean_Tatar_people.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_the_Crimean_Tatar_people.svg|50x50px]]
|قرىم خانلىقى
|1441-1783
|1475 - 1774 يىللار (كىچىك قاينارجا كېلىشىمى) ئوسمانلىغا قارام بولغان
|-
|[[ھۆججەت:Naval flag of Persia, according to Encyclopedia Britannica 1771.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Naval flag of Persia, according to Encyclopedia Britannica 1771.svg|50x50px]]
|ساڧەۋىي خانلىقى
|1502-1736
|
|-
|[[ھۆججەت:Fictional flag of the Mughal Empire.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Fictional flag of the Mughal Empire.svg|50x50px]]
|بابۇر ئىمپېرىيسى
|1526-1858
|
|-
|[[ھۆججەت:Nadir_Shah_Flag.png|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Nadir_Shah_Flag.png|50x50px]]
|ئاڧشار خانلىقى
|1736-1802
|تۈركمەنلەر
|-
|
|باكۇ خانلىقى
|1747-1806
|ئەزەربەيجاندا
|-
|[[Dosya:Flag_of_Persia_(1910).svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_Persia_(1910).svg|50x50px]]
|قاجار خانلىقى
|1781-1925
|تۈركمەنلەر
|-
|}

=== ئىككىنچى دەۋىر ئاناتولىيە بەگلىكلىرى ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|بايراق
|'''دۆلەت'''
|'''تارىخ'''
|'''ئىزاھلار'''
|-
|[[Dosya:Karamanid_Dynasty_flag.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Karamanid_Dynasty_flag.svg|50x50px]]
|قارامان ئوغۇللارى بەگلىكى
|1256-1483
|
|-
|
|ئىنانچ ئوغۇللارى بەگلىكى
|1261-1368
|
|-
|
|ساھىپئاتا ئوغۇللارى بەگلىكى 
|1275-1342
|
|-
|
|پەرۋانە ئوغۇللارى بەگلىكى
|1277-1322
|
|-
|
|ئەشرەڧ ئوغۇللارى بەگلىكى
|1280-1326
|
|-
|
|مەنتەشە ئوغۇللارى بەگلىكى
|1280-1424
|
|-
|
|دوبۇرجا بەگلىكى
|1281-1299
|دوبۇرجا (بۇگۈنكى بۇلغارىيە ۋە رومېنىيە)دە
|-
|
|ئالائىيە بەگلىكى
|1293-1421
|
|-
|[[Dosya:Flag_of_Karesi.png|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_Karesi.png|50x50px]]
|كارەسى ئوغۇللارى بەگلىكى
|1297-1360
|
|-
|[[Dosya:Candar.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Candar.svg|50x50px]]
|جاندار ئوغۇللارى بەگلىكى
|1299-1462
|
|-
|[[Dosya:Flag_of_the_Kayihan_Khanate_(c._1326).svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_the_Kayihan_Khanate_(c._1326).svg|50x50px]]
|ئوسمان ئوغۇللارى بەگلىكى
|1299-1922
|ئوغۇزلارنىڭ قايى قەبىلىسىنىڭ بەگلىكى
|-
|
|گەرمىيان ئوغۇللارى بەگلىكى
|1300-1423
|
|-
|
|خەتىم ئوغۇللارى بەگلىكى
|1301-1423
|
|-
|
|سارۇخان ئوغۇللارى بەگلىكى
|1302-1410
|
|-
|
|تاجىددىن ئوغۇللارى بەگلىكى
|1303-1415
|
|-
|
|ئايدىڭ ئوغۇللارى بەگلىكى
|1308-1426
|
|-
|
|تەكە ئوغۇللارى بەگلىكى
|1321-1390
|
|-
|
|رامازان ئوغۇللارى بەگلىكى
|1325-1608
|
|-
|
|ئەرەتنا بەگلىكى
|1335-1381
|
|-
|
|دۇلقادىر ئوغۇللارى بەگلىكى
|1339-1521
|
|-
|
|قازى بۇرھانىددىن بەگلىكى
|1381-1398
|
|-
|}
قەدىمدە قوللىنىلغان ئوسمانلى بايراقلىرى نۆۋەت بىلەن:

[[Dosya:Flag_of_the_Kayihan_Khanate_(c._1326).svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_the_Kayihan_Khanate_(c._1326).svg|50x50px|Kayıhan]] --&gt; [[Dosya:Flag_of_the_Ottoman_Sultanate_(1299-1453).svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_the_Ottoman_Sultanate_(1299-1453).svg|50x50px|1299-1453]] --&gt; [[Dosya:Flag_of_the_Ottoman_Empire_(1453-1844).svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_the_Ottoman_Empire_(1453-1844).svg|50x50px|1453-1844]] --&gt; [[Dosya:Ottoman_Empire1517-1844.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Ottoman_Empire1517-1844.svg|50x50px|1517-1844]] --&gt; [[Dosya:Naval_Ensign_of_the_Ottoman_Empire.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Naval_Ensign_of_the_Ottoman_Empire.svg|50x50px|Deniz Kuvvetleri, sekizgen yıldız (1793-1844)]] --&gt; [[Dosya:Flag_of_the_Ottoman_Empire.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_the_Ottoman_Empire.svg|50x50px|Osmanlı]]

== كونا جۇمھۇرىيەتلەر ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|بايراق
|'''دۆلەت'''
|'''تارىخ'''
|'''ئىزاھلار'''
|-
|[[Dosya:Republic_of_Aras_flag.jpg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Republic_of_Aras_flag.jpg]]
|ئاراس جۇمھۇرىيىتى
|1918
|بۇگۈنكى نەخچىۋاندا قۇرۇلغان قىسقا ئۆمۈرلۈك دۆلەت
|-
|[[Dosya:Flag_of_the_South_West_Caucasian_Republic.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_the_South_West_Caucasian_Republic.svg|50x50px]]
|غەربىي جەنۇبىي كاڧكاس ۋاقىتلىق جۇمھۇرىيىتى
|1918-1919
|ياكى كارس جۇمھۇرىيىتى
|-
|[[Dosya:Flag_of_TRWT.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_TRWT.svg|50x50px]]
|غەربىي تراكىيە مۇستەقىل ھۆكۈمىتى
|31 ئاۋغۇست 1913 - 29 ئۆكتەبىر 1913
|غەربىي تراكيا تۈرك جۇمھۇرىيىتى
|-
|[[Dosya:Bandera_de_Kokand.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Bandera_de_Kokand.svg|50x50px]]
|تۈركىستان مىللى دۆلىتى
|1917-1918
|
|-
|[[Dosya:Flag_of_the_Alash_Autonomy.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_the_Alash_Autonomy.svg|50x50px]]
|ئالاش ئوردا
|1917-1920
|
|-
|[[Dosya:Flag_of_Idel-Ural_State.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_Idel-Ural_State.svg|50x50px]]
|ئىدىل ئۇرال دۆلىتى
|1918-1919
|
|-
|[[Dosya:Flag_of_Azerbaijan.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_Azerbaijan.svg|50x50px]]
|ئەزەربەيجان دېموكراتىك دۆلىتى
|1918 - 1920
|
|-
|[[Dosya:Flag_of_Persian_Azadistan.gif|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_Persian_Azadistan.gif|50x50px]]
|ئازادىستان
|1919-1920
|
|-
|[[Dosya:Flag_of_the_Bukharan_People's_Soviet_Republic.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_the_Bukharan_People's_Soviet_Republic.svg|50x50px]]
|بۇخارا سوۋېت خەلق جۇمھۇرىيىتى
|1920-1924
|
|-
|[[Dosya:Islamic_Republic_of_Eastern_Turkestan.gif|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Islamic_Republic_of_Eastern_Turkestan.gif|50x50px]]
|شەرقىي تۈركىستان ئىسلام جۇمھۇرىيىتى
|12 نويابىر 1933 - 6 يانۋار 1934
|
|-
|[[Dosya:Flag_of_Khiva_1920-1923.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_Khiva_1920-1923.svg|50x50px]]
|خارەزىم سوۋېت خەلق جۇمھۇرىيىتى
|1920-1925
|
|-
|[[Dosya:File-Flag_of_the_Tuvan_People's_Republic_(1943-1944).svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:File-Flag_of_the_Tuvan_People's_Republic_(1943-1944).svg|50x50px]]
|تاننۇ ئۇرانخاي تۈرك جۇمھۇرىيىتى
|1921-1944
|
|-
|[[Dosya:Hatay_flag.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Hatay_flag.svg|50x50px]]
|خاتاي جۇمھۇرىيىتى
|1938-1939
|
|-
|[[Dosya:Flag_of_the_Second_East_Turkestan_Republic.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_the_Second_East_Turkestan_Republic.svg|50x50px]]
|شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتى
|12 نويابىر 1944 - 20 ئۆكتەبىر 1949
|
|-
|[[Dosya:Azerbaijan_people's_government_flag.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Azerbaijan_people's_government_flag.svg|50x50px]]
|ئەزەربەيجان مىللى ھۆكۈمىتى
|1945
|
|-
|[[Dosya:Flag_of_the_Crimean_Republic.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_the_Crimean_Republic.svg|50x50px]]
|قىرىم خەلق جۇمھۇرىيىتى
|1917-1918
|
|-
|&lt;center&gt;[[Dosya:Flag_of_Turkey.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_Turkey.svg|50x50px]]&lt;/center&gt;
|قىبرىس تۈرك ڧېدرال دۆلىتى
|1975-1983
|
|-
|}

== سوۋېت ئىتتىپاقى دەۋرى ==

=== دەستلەپكى دەۋىر سوۋېت ۋە ئاپتونوم سوۋېت جۇمھۇرىيەتلەر ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|بايراق
|'''دۆلەت'''
|'''تارىخ'''
|'''ئىزاھلار'''
|-
|[[Dosya:Flag_of_Turkestan_ASSR_(1919-1921).svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_Turkestan_ASSR_(1919-1921).svg|50x50px]]
|تۈركىستان ئاپتونوم سوۋېت سوتسىيالىستىك جۇمھۇرىيىتى
|1918-1924
|گۈنكى تۈركمەنىستان، ئۆزبېكىستان ۋە قىرغىزىستاننى قاپلايدۇ. خارەزىم س.خ.ج ۋە بۇخارا س.خ. ج توپراقلىرىدا قۇرۇلغان.
|-
|
|تاتار-باشقۇرت ئاپتونوم س. س. جۇمھۇرىيىتى 
|1919-1921
|بۇگۈنكى تاتارىستان - باشقورتىستاننى قاپلايدۇ
|-
|-
|
|قىرغىزىستان ئاپتونوم س. س. جۇمھۇرىيىتى
|1920-1925
|بۇگۈنكى قازاقىستاننى قاپلايدۇ. دۆلەت نامى كېيىنچە قازاقىستان ئا.س.س.ج نامىنى ئالغان. 1920- دىن بۇرۇن، بۇگۈنكى قازاقستان توپراقلىرىدا [[تۈركىستان ئۇمۇمىي ۋالىيلىقى]] قۇرۇلغانىدى.
|-
|}

=== سوۋېت جۇمھۇرىيەتلىرى ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|بايراق
|'''دۆلەت'''
|'''تارىخ'''
|'''ئىزاھلار'''
|-
|[[Dosya:Flag_of_Azerbaijan_SSR.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_Azerbaijan_SSR.svg|50x50px]]
|ئەزەربەيجان سوۋېت سوتسىيال جۇمھۇرىيىتى
|1922-1991
|''بۇرۇنقى ئورنى:'' 
تارنسكاڧكاسيا سوۋېت ڧېدراتىۋ سوتسىيالىستىك جۇمھۇرىيىتى 1922-1936؛ مۇستەقىل ئەزەربەيجان دېموكراتىك جۇمھۇرىيىتى؛ 1922- يىلى ئەەربەيجان س.س.ج نامى بىلەن ترانسكاڧكاسيا سوۋېت ڧېدراتىۋ سوتسىيالىستىك جۇمھۇرىيىتىگە قوشۇلغان.
|-
|[[Dosya:Flag_of_Kazakh_SSR.svg‎|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_Kazakh_SSR.svg%E2%80%8E|50x50px]]
|قازاقىستان سوۋېت سوتسىيال جۇمھۇرىيىتى
|1936-1991
|''''بۇرۇنقى ئورنى:'''' 
-تۈركىستان ئۇمۇمىي ۋالىيلىقى 1729-1920 
-قىرغىزىستان ئاپتونوم س.س.ج  1920-1925 

-قازاقىستان ئاپتونوم س.س.ج 1925-1936 
|-
|[[Dosya:Flag_of_Kyrgyz_SSR.svg‎|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_Kyrgyz_SSR.svg%E2%80%8E|50x50px]]
|قىرغىزىستان سوۋېت سوتسىيال جۇمھۇرىيىتى
|1936-1991
|''''بۇرۇنقى ئورنى:''''
-تۈركىستان ئاپتونوم س.س.ج  1918-1924 
-قاراقىرغىز ئاپتونوم ئوبلاستى 1924-1926 

-قىرغىزىستان ئاپتونوم س.س.ج 1926-1936 
|-
|[[Dosya:Flag_of_Uzbek_SSR.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_Uzbek_SSR.svg|50x50px]]
|ئۆزبېكىستان سوۋېت سوتسىيال جۇمھۇرىيىتى
|1924-1991
|''''بۇرۇنقى ئورنى:'''' 
-تۈركىستان ئاپتونوم س.س.ج 1918-1924 
|-
|[[Dosya:Flag_of_Turkmen_SSR.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_Turkmen_SSR.svg|50x50px]]
|تۈركمەنىستان سوۋېت سوتسىيال جۇمھۇرىيىتى
|1925-1991
|''''بۇرۇنقى ئورنى:'''' 
-تۈركىستان ئاپتونوم س.س.ج  1918-1924 
|-
|[[Dosya:Flag_of_Tatar_ASSR_(1954).svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Flag_of_Tatar_ASSR_(1954).svg|50x50px]]
|تاتارىستان سوۋېت سوتسىيال جۇمھۇرىيىتى
|1990
|''''''بۇرۇنقى ئورنى:''''''
تاتار-باشقۇرت ئاپتونوم س.س.ج

- 1919-1921 
-تاتارىستان ئاپتونوم س.س.ج  1921-1990 
|}

=== ئاپتونوم سوۋېت جۇمھۇرىيەتلىرى ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|بايراق
|'''دۆلەت'''
|'''تارىخ'''
|'''ئىزاھلار'''
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Chuvash_ASSR.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Chuvash_ASSR.svg|50x50px]]
|[[:tr:Çuvaşistan_Özerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti|Çuvaşistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]]
|1925-1991
|''''بۇرۇنقى ئورنى:''''
چۇۋاش ئاپتونوم ئوبلاستى 
- 1919-1925 
|-
|-
|[[ھۆججەت:Flag of Yakut ASSR.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag of Yakut ASSR.svg|50x50px]]
|[[:tr:Yakutistan_Özerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti|Yakutistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]]
|1921-1990
|
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Dagestan_ASSR.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Dagestan_ASSR.svg|50x50px]]
|[[:tr:Dağıstan_Özerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti|Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]]
|1921-1991
|Halkın bir kısmı Türki idi. Dağıstan Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti'nin Rusya'ya katılmasıyla özerk sovyet cumhuriyete dönüştürüldü.
|-
|[[ھۆججەت:Flag of the Nakhchivan Autonomous Soviet Socialist Republic (1937-1940).svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag of the Nakhchivan Autonomous Soviet Socialist Republic (1937-1940).svg|50x50px]]
|[[:tr:Nahçıvan_Özerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti|Nahçıvan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]]
|1924-1991
|
|-
|[[ھۆججەت:Flag of the Crimean ASSR (1939).svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag of the Crimean ASSR (1938).svg|50x50px]]
|[[:tr:Kırım_Özerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti|Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]]
|1920-1945
|1945'te oblast oldu daha sonra Ukrayna'ya bağlanarak tekrar, ÖSSC statüsü aldı.
|-
|[[ھۆججەت:Flag of Karakalpak ASSR (1952-1991).gif|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Vlag_van_Karakalpaki%C3%AB_1952.gif|50x50px]]
|[[:tr:Karakalpak_Özerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti|Karakalpak Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]]
|1932-1992
|''Önceki statüsü'' 
-[[:tr:Karakalpak_Özerk_Oblastı|Karakalpak Özerk Oblastı]] 1919-1932.
|-
|[[ھۆججەت:Flag of Kabarda-Balkaria ASSR 1978.svg|right|80x80px]]
|[[:tr:Kabardin-Balkar_Özerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti|Kabardin-Balkar Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]]
|1936-1944
|''Önceki Statüsü:'' 
-[[:tr:Kafkasya_Özerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti|Kafkasya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]] 1920-1924 
-[[:tr:Kabardino-Balkar_Özerk_Oblastı|Kabardino-Balkar Özerk Oblastı]] 1924-1936 

1944 ile 1957 arası Kabardin ÖSSC olarak adı değiştirildi, 1957'de tekrar Kabardino-Balkar ÖSSC adını aldı.
|-
|[[ھۆججەت:Flag of the Tuvan ASSR.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag of the Tuvan ASSR.svg|50x50px]]
|[[:tr:Tuva_Özerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti|Tuva Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]]
|1961-1991
|''Önceki statüsü:'' 
-[[:tr:Tuva_Özerk_Oblastı|Tuva Özerk Oblastı]] 1944-1961 
SSCB'ye katılan Tuva Halk Cumhuriyeti özerk oblast statüsü almıştı.
|-
|
|[[:tr:Karaçay-Çerkez_Özerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti|Karaçay-Çerkez Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]]
|1990-1991
|''Önceki statüsü:'' 
-[[:tr:Kafkasya_Özerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti|Kafkasya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]] 1920-1924 
-[[:tr:Karaçay-Çerkez_Özerk_Oblastı|Karaçay-Çerkez Özerk Oblastı]] 1924-1926 

Özerk Oblastın Tekrar kuruluşu: 1957-1991.
|-
|
|[[:tr:Dağlık-Altay_Özerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti|Dağlık-Altay Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti]]
|1990-1991
|''Önceki statüsü:'' 
-[[:tr:Dağlık-Altay_Özerk_Oblastı|Dağlık-Altay Özerk Oblastı]] 1922-1991 
Oyrot Özerk Oblastı adıyla kuruldu ve 1948'de Dağlık-Altay olarak değiştirildi.
|-
|
|[[:tr:Hakas_Özerk_Oblastı|Hakas Özerk Oblastı]]
|1990-1991
|Hakas vilayeti, özerk oblast statüsünü 1990'da aldı.
|}

== كۈنىمىزدىكى جۇمھۇرىيەتلەر ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|بايراق
|'''دۆلەت'''
|'''تارىخ'''
|'''ئىزاھلار'''
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Turkey.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Turkey.svg|50x50px]]
|[[تۈركىيە جۇمھۇرىيىتى|تۈركىيە]]
|1923-....
|
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_the_Turkish_Republic_of_Northern_Cyprus.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_the_Turkish_Republic_of_Northern_Cyprus.svg|50x50px]]
|[[شىمالىي سېپرۇس تۈرك جۇمھورىيىتى|شىمالىي سېپرۇس]] (de fecto)
|1983-....
|
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Azerbaijan.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Azerbaijan.svg|50x50px]]
|[[ئەزەربەيجان]]
|1991-....
|
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Kazakhstan.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Kazakhstan.svg|50x50px]]
|[[قازاقىستان]]
|1991-....
|
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Kyrgyzstan.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Kyrgyzstan.svg|50x50px]]
|[[قىرغىزىستان]]
|1991-....
|
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Uzbekistan.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Uzbekistan.svg|50x50px]]
|[[ئۆزبېكىستان]]
|1991-....
|[[ھۆججەت:Flag_of_Meskhetian_Turks_1.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Meskhetian_Turks_1.svg|30x30px]] باشتا ئۆزبېكىستان ۋە باشقا ئوتتۇرا ئاسىياغا تارقالغان ئاھىسكا تۈركلىرى تەرىپىدىن قوللىنىلغان رەسمىي بولمىغان بايراق
|-
|[[ھۆججەت:Flag of Turkmenistan.svg|53x53px]]
|[[تۈركمەنىستان]]
|1991-....           
|
|-
|}

== كۈنىمىزدىكى ئاپتونوم رايون ۋە دۆلەتلەر ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|بايراق
|'''دۆلەت'''
|'''تارىخ'''
|'''ئىزاھلار'''
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Altai_Republic.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Altai_Republic.svg|50x50px]]
|ئالتاي
|1991-....
|
* [[:tr:Rusya|Rusya]]'ya bağlı özerk cumhuriyettir. Nüfusun 40,7'ini [[:tr:Türk_Halkları|Türk Halkları]] oluşturur, Altaylar'ın oranı %34,5, [[:tr:Kazaklar|Kazaklar]]'ın oranı ise %6,2'idir.
* Bölgedeki [[:tr:Türk_Halkları|Türkler]] arasında [[:tr:Şamanizm|Şamanizm]]'in yanı sıra [[:tr:Tengricilik|Tengricilik]], [[:tr:Burhancılık|Burhancılık]] ve [[:tr:Hristiyanlık|Hristiyanlık]] da yaygındır.
|-
|
|بالقار
|1991-....
|
* [[:tr:Rusya|Rusya]]'ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Asıl adı [[:tr:Kabardey-Balkarya|Kabardey-Balkarya]] olup çok uluslu bir yapıya sahiptir. Nüfusun çoğunu Cumhuriyete adını veren bir [[:tr:Çerkesler|Çerkes]] Grubu olan [[:tr:Kabardeyler|Kabardeyler]] ve bir [[:tr:Türk_Halkları|Türk Halkı]] olan [[:tr:Balkarlar|Balkarlar]] oluşturmaktadır.  [[:tr:Balkarlar|Balkarlar]]'ın nüfusa oranı ise %11.5'dir.
* Bölgede [[:tr:İslam|İslam]] dini yaygındır.
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Bashkortostan.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Bashkortostan.svg|50x50px]]
|باشقۇرتىستان
|1991-....
|
* [[:tr:Rusya|Rusya]]'ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Nüfusun %57,6'sını [[:tr:Türk_Halkları|Türk Halkları]] oluşturur. [[:tr:Başkurtlar|Başkurtlar]]'ın oranı %29.5, [[:tr:Tatarlar|Tatarlar]]'ın oranı %25,4, [[:tr:Çuvaşlar|Çuvaşlar]]'ın oranı ise %2,7'dir.
* [[:tr:Başkurtlar|Başkurtlar]] ve [[:tr:Tatarlar|Tatarlar]] arasında [[:tr:İslam|İslam]], [[:tr:Çuvaşlar|Çuvaşlar]] arasında [[:tr:Hristiyanlık|Hristiyanlık]] dini yaygındır.
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Chuvashia.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Chuvashia.svg|50x50px]]
|چۇۋاشىيە
|1991-....
|
* [[:tr:Rusya|Rusya]]'ya başlı bir özerk cumhuriyettir. Nüfusun %67,7'sini [[:tr:Çuvaş|Çuvaş]] Türkleri, %2,8'ini ise [[:tr:Tatar|Tatar]] Türkler'i oluşturmaktadır.
* [[:tr:Çuvaşlar|Çuvaşlar]] arasında [[:tr:Hristiyanlık|Hristiyanlık]], [[:tr:Tatarlar|Tatarlar]] arasında [[:tr:İslam|İslam]] dini yaygındır.
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Dagestan.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Dagestan.svg|50x50px]]
|داغىستان
|1991-....
|
* [[:tr:Rusya|Rusya]]'ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Halkın yaklaşık %25'ini [[:tr:Türk_Halkları|Türk Halkları]] olan [[:tr:Kumuklar|Kumuklar]], [[:tr:Azeriler|Azeriler]] ve [[:tr:Nogaylar|Nogaylar]] teşkil eder. [[:tr:Kafkasya_Avarları|Kafkasya Avarları]]'nın kökeni tartışmalıdır.
* Dağıstanda Nogayların kullandıkları asıl bayrak.
* [[ھۆججەت:Flag of the Kumukh people 1.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag of the Kumukh people 1.svg|30x30px]] Dağıstan'da Kumukların kullandıkları gayriresmî bayrak.
* Bölgede çeşitli [[:tr:Türk_halkları|Türk halkları]] ve [[:tr:Kafkasya_halkları|Kafkasya halkları]] yaşamaktadır. Bu halkların arasında [[:tr:İslam|İslam]] dini yaygın olup, nüfusun %90'ı Müslümanlar'dan oluşmaktadır.
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Gagauzia.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Gagauzia.svg|50x50px]]
|گاگائۇزىيە
|1991-....
|
* [[:tr:Moldova|Moldova]]'ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Nüfusun %82,1'ini [[:tr:Gagavuzlar|Gagavuz Türkler]]'i oluşturur.
* [[:tr:Gagavuzlar|Gagavuzlar]] arasında [[:tr:Hristiyanlık|Hristiyanlık]] dini yaygındır.
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Khakassia.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Khakassia.svg|50x50px]]
|خاككاسىيە
|1991-....
|
* [[:tr:Rusya|Rusya]]'ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. [[:tr:Hakaslar|Hakaslar]] nüfusun %12'sini oluşturmaktadır.
* [[:tr:Hakaslar|Hakas Türkler]]'i arasında [[:tr:Hristiyanlık|Hristiyanlık]] yaygındır.
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Karachay-Cherkessia.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Karachay-Cherkessia.svg|50x50px]]
|قاراچاي
|1991-....
|
* [[:tr:Rusya|Rusya]]'ya bağlı özerk cumhuriyettir. Asıl adı [[:tr:Karaçay-Çerkesya|Karaçay-Çerkesya]] olup çok uluslu bir yapıya sahiptir. Nüfusun çoğunu ülkeye adını [[:tr:Çerkesler|Çerkesler]] ve bir [[:tr:Türk_Halkları|Türk Halkı]] olan [[:tr:Karaçaylar|Karaçaylar]] oluşturmaktadır. [[:tr:Türk_Halkları|Türk Halkları]]'nın nüfusa oranı %44,3 olup bunun %41'i [[:tr:Karaçay|Karaçay]], %3,3'ü ise [[:tr:Nogay|Nogay]]'dır.
* Bölgede [[:tr:İslam|İslam]] dini yaygındır.
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Karakalpakstan.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Karakalpakstan.svg|50x50px]]
|قاراقالپاقىستان
|1991-....
|
* [[:tr:Özbekistan|Özbekistan]]'a bağlı bir özerk cumhuriyettir. [[:tr:Karakalpaklar|Karakalpaklar]]'ın nüfusa oranı %32'dir. Bunun dışında bölgenin %32'sini [[:tr:Özbekler|Özbekler]], %25'ini de [[:tr:Kazaklar|Kazaklar]] oluşturur.
*
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Azerbaijan.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Azerbaijan.svg|50x50px]]
|نەخچىۋان
|1991-....
|
* [[:tr:Azerbaycan|Azerbaycan]]'a bağlı özerk cumhuriyettir. [[:tr:Türkiye|Türkiye]] ile sınırı vardır. Nüfusun %99'unu [[:tr:Azerbaycan_Türkleri|Azerbaycan Türkleri]] oluşturur.
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Tatarstan.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Tatarstan.svg|50x50px]]
|تاتارىستان
|1991-....
|
* [[:tr:Rusya|Rusya]]'ya bağlı özerk cumhuriyettir. Nüfusun %56,3'ünü [[:tr:Türk_Halkları|Türk Halkları]] oluşturmaktadır. [[:tr:Tatarlar|Tatarlar]]'ın oranı %53,2, [[:tr:Çuvaşlar|Çuvaşlar]]'ın oranı ise %3,1'dir.
* [[:tr:Tatarlar|Tatarlar]] arasında [[:tr:İslam|İslam]], [[:tr:Çuvaşlar|Çuvaşlar]] arasında [[:tr:Hristiyanlık|Hristiyanlık]] dini yaygındır.
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Tuva.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Tuva.svg|50x50px]]
|تۇۋا
|1991-....
|
* [[:tr:Rusya|Rusya]]'ya bağlı özerk cumhuriyettir. Nüfusun %82'sini bir Türk Halkı olan [[:tr:Tuvalar|Tuvalar]] oluşturur.
* [[:tr:Tuvalar|Tuvalar]] arasında [[:tr:Budizm|Budizm]] ve [[:tr:Tengricilik|Tengricilik]] dini yaygındır.
|-
|[[ھۆججەت:Flag_of_Crimea.svg|link=https://tr.wikipedia.org/wiki/ھۆججەت:Flag_of_Crimea.svg|50x50px]]
|ساخا
|1991-....
|
* [[:tr:Rusya|Rusya]]'ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Nüfusun %51'ini [[:tr:Türk_Halkları|Türk Halkları]] oluşturur. [[:tr:Yakutlar|Yakutlar]]'ın oranı %49,9, [[:tr:Dolganlar|Dolganlar]]'ın oranı 0,2, [[:tr:Tatarlar|Tatarlar]]'ın orası ise 0.7'dir.
* Bölgedeki Türkler arasında [[:tr:Hristiyanlık|Hristiyanlık]] ve [[:tr:Tengricilik|Tengricilik]] dini yaygındır.
|}

== قاراڭ ==

* [[تۈركىي تىللار]]
* [[تۈركىي خەلقلەر]]
* [[تۈرك دۇنياسى]]
* [[تۈرك بىرلىكى]]
* [[تۈركىستان]]
== مەنبەلەر ==
{{Reflist}}

{{stub}}</text>
      <sha1>4zqt4mz0aynfeu5mn0ffo60etbefdcq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پانۇس بايرىمى</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20499</id>
    <revision>
      <id>176084</id>
      <parentid>165439</parentid>
      <timestamp>2026-05-26T04:45:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>100</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Lotus_Lantern_Festival_(Seoul)_07.jpg|Lotus_Lantern_Festival_(Seoul)_07.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/File:Lotus Lantern Festival (Seoul) 07.jpg|]].</comment>
      <origin>176084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="905" sha1="g8m1itzvqdazz3ig5bl6faglk9795uq" xml:space="preserve">پانۇس بايرىمى (ئ[[ئىنگلىز تىلى|ېنگلىزچ]]ە: Lantern Festival؛ ئاددىيلاشتۇرۇلغان [[خەنزۇ تىلى|خەنچە]]: 元宵节؛ ئۇيغۇرچە باشقىچە ئاتىلىشى: ئىككىنچى [[چاغان]]، يۈەنشىياۋ بايرىمى) [[شەرقىي ئاسىيا|شەرقى ئاسىيا]]دا كەڭ تەبرىكلىنىدىغان بايرام بولۇپ، ئۇ خەنزۇلىنىڭ ئەنىئەنىۋى بايرىمىدۇر. پانۇس بايرىمى ئادەتتە چاغانننىڭ 15-كۈنى ئۆتكۈزۈلدىغان بولۇپ، چاغان بايرىمىنىڭ ئاخىرلاشقانلىغىدىن دېرەك بېرىدۇ. پانۇس بايرىمى كۈنى خەنزۇلار شورپا ئىچىپ، يېپىشقاق گۈرۈچ كۇمىلىچى (تاڭيۈەن) يەپ خاتىرلەيدۇ.

== مەنبەلەر ==
{{Reflist}}

{{stub}}</text>
      <sha1>g8m1itzvqdazz3ig5bl6faglk9795uq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جون كيۇنكىي ئادامس</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23049</id>
    <revision>
      <id>176083</id>
      <parentid>163600</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T12:43:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GeertivpBot</username>
        <id>20815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>#pwb Copy label image #WPWP #WPWPBE [[c:Category:John Quincy Adams|Commons category John Quincy Adams]] DEFAULTSORT:</comment>
      <origin>176083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="704" sha1="onm0pbb4rrnf05a1g7lzegg3uymjc66" xml:space="preserve">جون كيۇنكىي ئادامس ـــ دېموكراتىك جۇمھۇرىيەتچىلەر پارتىيەسىدىن، 1825-يىلىدىن 1828-يىلىغىچە ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنىڭ زۇڭتۇڭى بولغان. دېموكراتلار پارتىيەسىدىن كېلىپ چىققان، 2-زۇڭتۇڭ جون ئادامسنىڭ ئوغلى. 
== مەنبەلەر ==
[[ھۆججەت:John Q. Adams-edit.jpg|thumb|جون كيۇنكىي ئادامس]]
{{Reflist}}

{{stub}}

{{Commons category|John Quincy Adams}}
{{DEFAULTSORT:Adams, John Quincy}}
[[تۈر:كىشلەر]]
[[تۈر:ئامېرىكا قوشما شتاتلىرى]]
[[تۈر:ئامېرىكا زۇڭتۇڭلىرى]]</text>
      <sha1>onm0pbb4rrnf05a1g7lzegg3uymjc66</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>