Wikipedia ugwiki https://ug.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B4_%D8%A8%DB%95%D8%AA MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter ۋاسىتە ئالاھىدە مۇنازىرە ئىشلەتكۈچى ئىشلەتكۈچى مۇنازىرىسى Wikipedia Wikipediaمۇنازىرىسى ھۆججەت ھۆججەت مۇنازىرىسى MediaWiki MediaWiki مۇنازىرىسى قېلىپ قېلىپ مۇنازىرىسى ياردەم ياردەم مۇنازىرىسى تۈر تۈر مۇنازىرىسى TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 6701 176106 175420 2026-06-07T17:34:02Z NDG 24549 [[Special:Contributions/~2026-21007-17|~2026-21007-17]] ([[User talk:~2026-21007-17|مۇنازىرە]]) نىڭ تەھرىرىدىن ئاخىرقى تۈزىتىلگەن نەشرى [[User:115.42.62.9|115.42.62.9]] غا ئەسلىگە كەلتۈرىدۇ. 173137 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=left cellpadding=4 cellspacing=0 width=200 style="margin: 0 0 1em 1em; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- |- style="background: #AACCEE; color:Black" | align="center" colspan=2 style="border-bottom:3px" bgcolor="" | <font size="+1">'''قەشقەر شەھىرى''' '''喀什市.'''Kashgar city |- |align="center" colspan=2 |[[ھۆججەت: Qeshqer wilayiti xeritisi(Uyghur).png|center|350x350px]]'''قەشقەر شەھىرى (نومۇرى 1) نىڭ خەرىتىدىكى ئورنى''' |- |'''مەمۇرىي رايون شەكلى''' |[[شەھەر]] |- |'''ئاپتونوم رايون''' | [[شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى]] |- |'''ۋىلايەت''' |[[قەشقەر ۋىلايىتى]] |- |'''مىللەتلەر''' |[[ئۇيغۇر]] |- |'''تىللار''' |[[ئۇيغۇرچە]] |- |'''كوچا باشقارمىسى سانى''' |4 دانە |- |'''بازارلىق سانى''' |2 دانە |- |'''يېزا سانى''' |6 دانە |- |'''نوپۇس''' |600 مىڭ |- |'''يەر مەيدانى''' | 294.21 كۋادرات كىلومېتىر |- |'''ۋاقىت رايونى''' |UTC+6 |- |'''شەھەر باشلىقى''' |يالقۇن ماخمۇت |- |'''تېلېفون رايون نومۇرى''' |998(0)86+ |- |'''ماشىنا تاختا نومۇرى''' |新Q |- |'''تور بېكەت''' |[http://www.kashi.gov.cn/ قەشقەر شەھەرلىك خەلق ھۆكۈمىتى تورى] |- |} '''قەشقەر شەھرى''' [[شەرقىي تۈركىستان|شەرقىي تۈركىستاننىڭ]] غەربىي جەنۇبى قىسىمىغا جايلاشقان. ۋە بۇگۈنكى قەشقەر ۋىلايىتىنىڭ مەمورىي مەركىزى. قەشقەرنىڭ جۇغراپىيەلىك ئورنى شىمالىي كەڭلىك 39° 24’ 26؛ شەرقىي ئۇزۇنلۇق 76° 6’ 47، دېڭىز يۈزىدىن ئىگىزلىگى 1290 مىتىر. قەشقەر شەھرىنىڭ 1999-يىلى ئېلان قىلىنغان نوپۇسى 205،000. قەشقەردە ھازىرقى بار بولغان قەدىمى شەھەر كوچىلىرىدىن ھېيتگاھ جامىئەسىنى مەركەز قىلغان چاسا كوچا، ئوردا ئالدى، بۇلاق بېشى، ئوردا مەسچىتى، دۈڭمەسچىت، جانقۇرغان، تۆريارباغ، كونا دەرۋازا يولى، يار بېشى كولالىچىلار مەھەللىسى قاتارلىق جايلار ئۆستەڭ بويى ئەتراپلىرىغا مەركەزلەشكەن. ئوردا بېشى يولى، كونا دەرۋازا يولى، يارباغ يولى، ئارىيا يولى ئوتتۇرىسىدىكى قەدىمىي تۇرالغۇ– كوچىلار قەشقەر شەھىرىنىڭ يارباغ ئىش باشقارمىسى تەۋەسىدە بۇلۇپ، جانقۇرغان كوچىسى بىلەن بۇلاق بېشى كوچىسىنى ئاساس قىلغان ھالدا يەنە 20 نەچچە تار كوچىلارغا ئايرىلغان. ئومۇمىي دائىرىسى 2 كۋادرات كىلومېتىر بولۇپ، ئون نەچچە مىڭ ئاھالە ئولتۇراقلاشقان. بۇ كوچىلارنىڭ بەرپا قىلىنىش تارىخىنى مىلادى 10– ئەسىرلەرگىچە سۈرۈشكە بولىدۇ. ==جۇغراپىيەلىك ئورنى== قەشقەر شەھىرى قەشقەر دەرياسىنىڭ دېلتىسىنىڭ ئوتتۇرا، يۇقىرى قىسمىغا جايلاشقان. ئۇنىڭ شەرق، شىمال، غەرب تەرىپى قەشقەر كونىشەھەر ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. قەنۇب تەرىپى قەشقەر يېڭىشەھەر ناھىيىسى بىلەن تۇتىشىدۇ. شەرقتىن غەربكىچە بولغان كەڭلىكى 13 كىلومېتىر، جەنۇبتىن شىمالغىچە بولغان ئۇزۇنلۇقى 19 كىلومېتىر، شەھەر رايونى كۆلىمى 15.5 كۋادرات كىلومېتىر. ==يەر تۈزۈلۈشى== يەر تۈزۈلۈشى: شىمالىي تەرىپى ئېگىز، جەنۇبىي تەرىپى پەس، تارىختىن بۇيان دەريا ئېقىنلىرىنىڭ ئۈزلۈكسىز ئۆزگىرىپ تۇرۇشى، تىنىشى بىلە، يەر تۈزۈلۈشى مۇرەككەپ بولۇپ كەتكەن. تەۋەسىدە قىزىل دەرياسى ۋە تۈمەن دەرياسى بار. ئونىڭ يىللىق ئېقىن مىقدارى 2 مىليارد 185 مىليون كۇب مېتىر. تۈزلەڭلىك يەر ئاستى زاپاس سۇ مىقدارى 67 مىليون كۇب مېتىر. ==مەمۇرىي رايون== قەشقەر شەھىرى قارمىقىدا 8 دانە كوچا باشقارمىسى بولۇپ، ئۇلار تۆۋەندىكىچە: {| class="wikitable" width="1000px" |- style="background: #C0C0C0; color:Black" | width="10px" style="text-align: center |'''نومۇرى''' | width="150px" style="text-align: center" div |'''ئىسمى''' | width="150px" style="text-align: center" div |'''[[ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى]]''' دا يېزىلىشى | width="150px" style="text-align: center" div |'''ئىنگلىزچە ئىسمى''' | width="150px" style="text-align: center" div |'''خەنزۇچە ئىسمى''' | width="80px" style="text-align: center" div |'''مەھەللە سانى''' | width="100px" style="text-align: center" div |'''نوپۇسى(مىڭ)''' | width="100px" style="text-align: center" div |'''يەر مەيدانى(km2)''' |- |style="text-align:center|1 | style="text-align: center" div |[[چاسا كوچا باشقارمىسى]] | style="text-align: center" div |Chasa kocha bashqarmisi | style="text-align: center" div |Chasa subdistrict | style="text-align: center" div |恰萨街道 | style="text-align: center" div |11 | style="text-align: center" div |88.5 | style="text-align: center" div | |- |style="text-align:center|2 | style="text-align: center" div |[[ياۋاغ كوچا باشقارمىسى]] | style="text-align: center" div |Yawagh kocha bashqarmisi | style="text-align: center" div |Yawagh subdistrict | style="text-align: center" div |亚瓦格街道 | style="text-align: center" div |7 | style="text-align: center" div |26.7 | style="text-align: center" div | |- |style="text-align:center|3 | style="text-align: center" div |[[ئۆستەڭ بويى كوچا باشقارمىسى]] | style="text-align: center" div |Östeng Boyi kocha bashqarmisi | style="text-align: center" div | Östeng Boyi subdistrict | style="text-align: center" div |吾斯塘博依街道 | style="text-align: center" div |6 | style="text-align: center" div |50.5 | style="text-align: center" div | |- |style="text-align:center|4 | style="text-align: center" div |[[قۇم دەرۋازا كوچا باشقارمىسى]] | style="text-align: center" div |Qum Derwaza kocha bashqarmisi | style="text-align: center" div | Qum Derwaza subdistrict | style="text-align: center" div |库木德尔瓦扎街道 | style="text-align: center" div |6 | style="text-align: center" div |51 | style="text-align: center" div | |- |style="text-align:center|5 | style="text-align: center" div |[[شەرقىي كۆل كوچا باشقارمىسى]] | style="text-align: center" div |Sherqiy Köl kocha bashqarmisi | style="text-align: center" div | Sherqiy Köl subdistrict | style="text-align: center" div |东湖街道 | style="text-align: center" div |8 | style="text-align: center" div |30 | style="text-align: center" div | |- |style="text-align:center|6 | style="text-align: center" div |[[غەربىي يۇرت يولى كوچا باشقارمىسى]] | style="text-align: center" div |Gherbiy Yurt yoli kocha bashqarmisi | style="text-align: center" div | Gherbiz Yurt avenue subdistrict | style="text-align: center" div |西域大道街道 | style="text-align: center" div | | style="text-align: center" div | | style="text-align: center" div | |- |style="text-align:center|7 | style="text-align: center" div |[[غەربىي باغچا كوچا باشقارمىسى]] | style="text-align: center" div |Gherbiz Baghcha kocha bashqarmisi | style="text-align: center" div | Gherbiz Baghcha subdistrict | style="text-align: center" div |西公园街道 | style="text-align: center" div | | style="text-align: center" div | | style="text-align: center" div | |- |style="text-align:center|8 | style="text-align: center" div |[[مەرھابا يولى كوچا باشقارمىسى]] | style="text-align: center" div |Merhaba yoli kocha bashqarmisi | style="text-align: center" div |Merhaba avenue subdistrict | style="text-align: center" div |迎宾大道街道 | style="text-align: center" div | | style="text-align: center" div | | style="text-align: center" div | |- |} '''ئىزاھات:''' *2015-يىلى 4-ئاينىڭ 3-كۈنى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق خەلق ھۆكۈمىتىنىڭ تەستىقلىشى بىلەن [[غەربىي يۇرت يولى كوچا باشقارمىسى]] قۇرۇلغان. *2016-يىلى 1-ئاينىڭ 9-كۈنى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق خەلق ھۆكۈمىتىنىڭ تەستىقلىشى بىلەن [[غەربىي باغچا كوچا باشقارمىسى]] قۇرۇلغان. *2016-يىلى 1-ئاينىڭ 9-كۈنى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق خەلق ھۆكۈمىتىنىڭ تەستىقلىشى بىلەن [[مەرھابا يولى كوچا باشقارمىسى]] قۇرۇلغان. '''قەشقەر شەھىرى''' قارمىقىدا 2 دانە بازارلىق ۋە 9 دانە يېزا بار بولۇپ، ئۇنىڭ يېزا-بازارلىرى تۆۋەندىكىچە: {| class="wikitable" width="1200px" |- style="background: #C0C0C0; color:Black" | width="10px" style="text-align: center |'''نومۇرى''' | width="150px" style="text-align: center" div |'''ئىسمى''' | width="150px" style="text-align: center" div |'''[[ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى]]''' دا يېزىلىشى | width="150px" style="text-align: center" div |'''ئىنگلىزچە ئىسمى''' | width="150px" style="text-align: center" div |'''خەنزۇچە ئىسمى''' | width="80px" style="text-align: center" div |'''كەنت سانى''' | width="100px" style="text-align: center" div |'''نوپۇسى(مىڭ)''' | width="100px" style="text-align: center" div |'''يەر مەيدانى(km2)''' |- |style="text-align:center|1 | style="text-align: center" div |[[شامالباغ بازىرى]] | style="text-align: center" div |Shamalbagh baziri | style="text-align: center" div |Shamalbagh town | style="text-align: center" div |夏马勒巴格镇 | style="text-align: center" div |14 | style="text-align: center" div |68 | style="text-align: center" div |15 |- |style="text-align:center|2 | style="text-align: center" div |[[نەزەرباغ بازىرى]] | style="text-align: center" div |Nezerbagh baziri | style="text-align: center" div |Nezerbagh town | style="text-align: center" div |乃则尔巴格镇 | style="text-align: center" div |15 | style="text-align: center" div |61 | style="text-align: center" div |23.2 |- |style="text-align:center|3 | style="text-align: center" div |[[پاختەكلە يېزىسى]] | style="text-align: center" div |Paxtekle yëzisi | style="text-align: center" div | Paxtekle town | style="text-align: center" div |帕哈太里克乡 | style="text-align: center" div |6 | style="text-align: center" div |14 | style="text-align: center" div |39.89 |- |style="text-align:center|4 | style="text-align: center" div |[[دۆلەتباغ يېزىسى (قەشقەر شەھىرى)|دۆلەتباغ يېزىسى]] | style="text-align: center" div |Döletbagh yëzisi | style="text-align: center" div | Döletbagh town | style="text-align: center" div |多来特巴格乡 | style="text-align: center" div |18 | style="text-align: center" div |56 | style="text-align: center" div |30 |- |style="text-align:center|5 | style="text-align: center" div |[[قوغان يېزىسى]] | style="text-align: center" div |Qoghan yëzisi | style="text-align: center" div | Qoghan town | style="text-align: center" div |浩罕乡 | style="text-align: center" div |15 | style="text-align: center" div |34 | style="text-align: center" div |؟ |- |style="text-align:center|6 | style="text-align: center" div |[[خاڭدى يېزىسى]] | style="text-align: center" div |Xangdi yëzisi | style="text-align: center" div |Xangdi town | style="text-align: center" div |荒地乡 | style="text-align: center" div |8 | style="text-align: center" div |11 | style="text-align: center" div |؟ |- |style="text-align:center|7 | style="text-align: center" div |[[سەمەن يېزىسى]] | style="text-align: center" div |Semen yëzisi | style="text-align: center" div |Semen town | style="text-align: center" div |色满乡 | style="text-align: center" div |8 | style="text-align: center" div |19 | style="text-align: center" div |12 |- |style="text-align:center|8 | style="text-align: center" div |[[ئاۋات يېزىسى]] | style="text-align: center" div |Awat yëzisi | style="text-align: center" div |Awat town | style="text-align: center" div |阿瓦提乡 | style="text-align: center" div |19 | style="text-align: center" div |30 | style="text-align: center" div |31.3 |- |style="text-align:center|9 | style="text-align: center" div |[[بەشكېرەم يېزىسى]] | style="text-align: center" div |Beshkërem yëzisi | style="text-align: center" div | Beshkërem town | style="text-align: center" div |伯什克热木乡 | style="text-align: center" div |21 | style="text-align: center" div |36 | style="text-align: center" div |197.6 |- |style="text-align:center|10 | style="text-align: center" div |[[يېڭىئۆستەڭ يېزىسى]] | style="text-align: center" div |Yëngi’östeng yëzisi | style="text-align: center" div | Yëngi’östeng town | style="text-align: center" div |英吾斯坦乡 | style="text-align: center" div |19 | style="text-align: center" div |35.7 | style="text-align: center" div |109.16 |- |style="text-align:center|11 | style="text-align: center" div |[[ئاققاش يېزىسى]] | style="text-align: center" div |Aqqash yëzisi | style="text-align: center" div | Aqqash town | style="text-align: center" div |阿克喀什乡 | style="text-align: center" div |6 | style="text-align: center" div |11.3 | style="text-align: center" div |266 |- |} == نۇپوس ئىستاتىستىكا == {{bar box |title= پىچان ناھىيىسىدىكى مىللەتلەرنىڭ نىسبىتى |left1=مىللەت |right1=پىرسەنت |float= |caption=نوپۇس ستاتىستىكىسىنىڭ مەنبەسى : <ref>{{Cite web|date=2020-06-10|title=|script-title=zh:3-7 各地、州、市、县(市)分民族人口数|trans-title=3-7 Population by Nationality by Prefecture, State, City and County (City)|url=http://tjj.xinjiang.gov.cn/tjj/rkjyu/202006/3b1eef1049114b0c9cf9e81bf18433ef.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101062133/http://tjj.xinjiang.gov.cn/tjj/rkjyu/202006/3b1eef1049114b0c9cf9e81bf18433ef.shtml|archive-date=2020-11-01|access-date=2021-06-11|website=tjj.xinjiang.gov.cn|publisher=Statistical Bureau of Xinjiang Uyghur Autonomous Region|language=zh}}</ref> |bars= {{bar percent|[[ئۇيغۇر مىللىتى|ئۇيغۇرلار]]|blue|85.8}} {{bar percent|[[خەنزۇ مىللىتى|خەنزۇلار]]|red|13.5}} {{bar percent|[[خۇيزۇ مىللىتى|خۇيزۇلار]]|gold|0.2}} {{bar percent|[[ئۆزبېك مىللىتى|ئۆزبېكلار]]|turquoise|0.2}} {{bar percent|باشقا مىللەتلار|grey|0.3}}}} ==ئىقلىمى== قەشقەر شەھىرى ئىللىق مۆتىدىل بەلۋاغ قۇرغاق ئىقلىم رايونىغا كىرىدۇ. يىللىق ئوتتۇرىچە تېمپېراتۇرىسى 11.7. ئەڭ يۇقىرى تېمپېراتۇرىسى 40.1، ئەڭ تۆۋەن تېمپېراتۇرىسى-24.4. كۈننىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە ۋاقتى 2874 سائەت. 10 جۇغلانما تېمپېراتۇرىسى 4250.5. قىروسىز مەزگىلى 218 كۈن. يىللىق ئوتتۇرىچە ھۆل-يېغىن مىقدارى 61.5 مىللىمېتىر. سۇنىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە پارغا ئايللىنىش مىقدارى 2487.1 مىللىمېتىر. ==ئىقتىسادى== قەشقەر شەھىرى ئىقتىسادىي جەھەتتە سانائەتنى ئاساس قىلىدۇ. سانائىتى توقۇمىچىلىق سانائىتى، بۇياقچىلىق، ئېلېكتر قۇۋۋىتى، خىمىيە سانائىتى، خۇرۇمچىلىق، يېمەكلىك، كىيىم-كېچەك، قۇرۇلۇش ماتېرىياللىرى، ماشىنسازلىق ۋە رېمونتچىلىق، مەتبۇئات ۋە ئەنئەنىۋى قول ھۆنەرۋەنچىلىكى قاتارلىق 20 خىلدىن ئاشىدۇ. بۇنىڭ ئىچىدە قۇرۇلۇش ماتېرىياللىرى، توقۇمىچىلىق، مىللىي، ئالاھىدە سانائەت ۋە ساياھەتچىلىك بۇ شەھەردىكى تۆت چوڭ تۈۋرۈك كەسىپ ھېسابلىنىدۇ. شەھەر ئەتراپى رايونى يېزا ئىگىلىكىدە شەھەر ئاھالىسىنى «كۆك تاق» بىلەن تەمىنلەش ئاساس قىلىنىدۇ. دېھقانچىلىق مەھسۇلاتلىرىدىن بۇغداي، كۆممىقوناق، شال، كېۋەز، مېۋە-چېۋە، كۆكتات قاتارلىقلار بار. ==ساياھەتچىلىك== [[Image:Kashkar-01.jpg|left|thumb|400px|قەشقەر ھېيتگاھ مەسچىتى]] قەشقەر شەھرىدىكى بۇ قەدىمىي تۇرالغۇ– كوچىلار قەشقەر شەھىرى سەيلە– ساياھەتچىلىكىنىڭ يارقىن نۇقتىسى بولۇپ قالغان. بۇ كوچا– مەھەللىلەر قەشقەر شەھىرىنىڭ مەركىزىگە، ئەڭ ئاۋات كوچىلىرىغا، ئاھالە ئەڭ زىچ ئورۇنلارغا جايلاشقان. ئاھالىلەرنىڭ سەيلە– ساياھەتچىلىك ئېڭى، تىجارەت ئېڭى ئىنتايىن يۇقىرى. بۇ يەردىكى ئىش باشقارمىلىرى، شەھەرلىك ساياھەت ئىدارىسى ۋە باشقا مۇناسىۋەتلىك تارماقلار بۇ ئورۇننى ساياھەت نۇقتىسى قىلىپ بىكىتكەن ھەمدە بۇ كوچىلاردا ئولتۇرۇشلۇق ئاھالىلەرنىڭ شۇغۇللىنىۋاتقان كەسپىي ۋە ئالاھىدىلىكى بويىچە ‹‹ كولالىچىلار ئائىلىسى››، ‹‹ مىللىي چالغۇ– ئەسۋاپلار ئائىلىسى››، ‹‹ دوپپىچىلار ئائىلىسى››، ‹‹ كەشتىچىلىك ئائىلىسى››، ‹‹ مىسكەرچىلىك ئائىلىسى››، ‹‹ پىچاقچىلىق ئائىلىسى››، ‹‹ گىلەم توقۇش ئائىلىسى››، ‹‹ ئۇيغۇر مىللىي بىناكارلىق ئائىلىسى››، ‹‹ ئاسارە– ئەتىقە يىغىپ ساقلىغۇچىلار ئائىلىسى›› دېگەندەك ئوخشىمىغان ۋىۋىسكىلارنى ئېسىپ، قەدىمى شەھەر ساياھەتچىلىكى، قەدىمى كوچا– تۇرالغۇ ساياھەتچىلىكى؛ مەدەنىيەت يادىكارلىق، ئاسارە – ئەتىقە بۇيۇملىرى ساياھەتچىلىكى؛ مىللىي ئۆرىپ– ئادەتلەر ساياھەتچىلىكى؛ مىللىي قول– ھۈنەر سەنئىتى ساياھەتچىلىك تۈرلىرىنى ئائىلە ساياھەتچىلىكى بىلەن بىرگەۋدىلەشتۈرۈپ، مۇكەممەل ۋە ئەتراپلىق بولغان ساياھەت بايلىقىنى ئاچقان. قەشقەر شەھىرىدىكى بۇ قەدىمى كوچا– تۇرالغۇلار، بۇ يەردە ياشاۋاتقان ئاھالىلەرنىڭ قول– ھۈنەر سەنئىتى، ئۆرپ– ئادىتى، بىناكارلىق مەدەنىيىتى ئۇزۇن تارىخىنىڭ ئەينى سىماسىدۇر. بۇ جاي بىزگە يىراق قەدىمى دۇنيانىڭ تەسىراتىنى بېرىدۇ. قەشقەر شەھىرىنىڭ بۇ قەدىمى كوچا تۇرالغۇلىرىنى ئايلانغاندا، ھەر بىر دۇقمۇشتىن قايرىلىپ، خىلمۇ خىل مەدەنىيەت ئىزنالىرىنى بايقىغاندا، نەچچە يۈز يىل، ھەتتا مىڭ يىل ئالدىدىكى دەۋردە تۇرىۋاتقاندەك، قىسقىغىنا ھاياتتا نەچچە دەۋىرنىڭ ھۇزۇرىنى سۈرگەندەك بىلىنىدۇ. بۇ بىر قەدىمىي شەھەر Ⅺ- ئەسىردىن بۇيان ناخشا-ئۇسۇل ماكانى دېگەن نامى بار. كىلاسىك مۇزىكا «12 مۇقام» ئۇيغۇر مۇزىكىسىدىكى قىممەتلىك بايلىق، يەنە ئاممىنىڭ ياقتۇرۇپ كۆرۈشىگە سازاۋەر بولغان «قەشقەر سەنىمى» ، «دولان ئۇسسۇلى» ، «ساما» ، «مەشرەپ» قاتارلىقلار ھازىرغىچە كەڭ تارقىلىپ كەلمەكتە، مەدەنىيەت يادىكارلىقلىرىدىن ھېيتكار جامەسى، ئاپئاق خوجامازىرى(ئىپارخان مازىرى) ، بەنچاۋ قەلئەسى، يۈسۈپ خاس ھاجىپ مازىرى قاتارلىقلار بار. 1986-يىلى 12-ئاينىڭ 20-كۈنى قەشقەر شەھىرى دۆلەت دەرىجىلىك مەشھۇر تارىخىي مەدەنىيەت شەھىرى قىلىپ بېكىتىلدى. ==باشقىلار== ئولتۇراق رايوندا ھازىر ئاپتونوم رايون، ۋىلايەت (شەھەر) دەرىجىلىك مەدەنىيەت يادىكارلىق ئورنىدىن 12سى بار. بۇ يەردىكى ئاھالىلەرنىڭ ئولتۇراق ئۆيلىرى بولسۇن ياكى مەسچىد قۇرۇلۇشلىرى، رەستىلەر قۇيۇق ئىسلام مەدەنىيىتى قۇرۇلۇش تۈسىنى ئالغان. كوچىلار ئەگرى- بۈگرى، ئۈمۈچۈك تورىدەك ئۆزئارا گىرەلىشىپ كەتكەن. خۇددى سىرلىق ئوردا، قەلئە يوللىرىغا ئوخشايدۇ. ئاھالىلەرنىڭ ئولتۇراق ئۆيلىرى قۇرۇلما جەھەتتە خام كىسەك، توپا، پىششىق خىش، ئەنجان تاملاردىن ياسالغان. ئۆينىڭ ئۈستىگە ئۆي، سېلىنىۋىرىپ ئالدى يەر يۈزىدىن 4- 5 قەۋەتچە ئىگىزلەپ، يىراقتىن قارىغاندا قەلئەگىلا ئوخشاپ قالغان. ئولتۇراق رايوندا يەنە ئەسلى ئورنىغا ئەسلى ھالىتىنى ساقلىغان ئاساسىدا پىششىق خىشتىن يىڭىلىنىۋاتقان تۇرالغۇلارمۇ بار. ئولتۇراق ئۆيلەر بەك زىچ سېلىنغانلىقتىن كوچىلار خېلىلا تار. ئەسلى ھالىتىنى ساقلاش ۋە ئۆرۈلۈپ كېتىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن تىرەكلەر بىلەن يۆلەپ قۇيۇلغان تۇرالغۇ- كوچىلارمۇ بار. تار كوچىلارنىڭ ئۈستى يېپىلىپ، ئۆي قىلىنغان. كوچىلارنىڭ باش- ئاخىرىنى پەرق ئەتمەك ئىنتايىن تەس. بەزىدە بۇ كوچىلاردا ئولتۇراقلاشقان ئاھالىلەر ئۆزلىرىمۇ ئادىشىپ قالىدىكەن. بىر قىسىم كوچا بۆلەكلىرىدە ئىككىنچى بىر كوچىغا ئايلىنىش يول كۆرسەتكۈچ بەلگىلىرى كۆرسىتىپ قۇيۇلغان. بىر قىسىم كوچىلارغا پەلەمپەي ئارقىلىق يۇقىرى ئۆرلەپ مېڭىشقا توغرا كېلىدىكەن. بۇ يەرگە جايلاشقان ئاھالىلەرنىڭ ئولتۇراق ئۆيلىرىنىڭ كۆپ قىسىمى پەس بولغاندا ئىككى قەۋەت، بەزى تۇرالغۇلار ئۈچ- تۆت قەۋەت بولغاچقا ئالقانچىلىك بوشلۇقلارمۇ ئاھالىلەرنىڭ ئېھتىياجى ئۈچۈن ئىشلىتىلگەن. قورولارغا پەقەت بىرلا ياغاچ دەرۋازىدىن كىرىپ، ئوڭ ۋە سول تەرەپتىكى يان ئۆيلەرگە قايرىلغىلى، پەشتاق- پەلەمپەيلەر ئارقىلىق ئۈستۈنكى قەۋەتلەرگە چىققىلى بولىدۇ، ئۆگزىنىڭ گىرۋەكلىرى بىر مېتىر ۋە بىر يېرىم مېتىر ئەتراپىدا ئېگىزلىتىلىپ، كۈننىڭ ئىسسىق چاغلىرىدا كېچىسى ئارام ئېلىشقا پايدىلىنىلغان. ئاستىنقى قەۋەتتىكى قورو ئىچى ئىنتايىن تار بولسىمۇ، بۇ يەردىكى ئاھالىلەر بىرەر تۈپ ئەنجۈر كۆچىتى، ئانار كۆچىتى، بىرەر تۈپ گۈل تىكىپ ياكى گۈللۈكلەرنى ياساپ ئولتۇرۇشقا ئادەتلەنگەن. ئىقتىسادى ئەمىلى كۈچى بويىچە ئايۋان- ساراي، پىشايۋانلار ئىسىل بېزىلىپ، گىلەملەر سېلىپ قۇيۇلغان. بۇ يەردىكى جانقورغان، بۇلاق بېشى كوچىلىرىدىن باشقا، يار بېشى كولالىچىلار مەھەللىسى قەدىمىلىكى، ئۆزگىچىلىكى بىلەن كىشلەرنىڭ دىققىتىنى ئالاھىدە تارتىدۇ. 40 مېتىرچە ئىگىزلىكتە 800 مېتىرچە ئۇزۇنلۇققا سوزۇلغان كولالچىلار مەھەللىسى تۆت- بەش يۈز يىللىق تارىخقا ئىگە. بۇ كوچىدا كولالىچىلار كۆپرەك مەركەزلەشكەنلىكى ئۈچۈن ‹‹ يار بېشى كولالىچىلار مەھەللىسى›› دەپ ئاتالغان. ==مۇناسىۋاتلىك مەزمۇنلار== [[1934- يىلى قەشقەردە يۈز بەرگەن ۋەقەلەر]] {{شىنجاڭ}} == مەنبەلەر == {{Reflist}} {{stub}} [[تۈر:قەشقەر ۋىلايىتى]] [[تۈر:شەرقىي تۈركىستان]] [[تۈر:ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى]] ocbulmcwfxxe0ezivh64w1klatp4x3e 0 23740 176109 172911 2026-06-08T09:59:53Z 哲学学者 25864 يېڭى مەزمۇن قېتىلدى 176109 wikitext text/x-wiki '''جۇڭگو ھۆكۈمىتى مەبلەغ سالغان يېرىم ئۆتكۈزگۈچ ياساش شىركىتى''' [[دۇنيا|دۇنياد]]ىكى ئەڭ چوڭ دۆلەت مەبلىغىدىكى يېرىم ئۆتكۈزگۈچ ئىشلەپچىقىرىش كارخانىلىرىنىڭ بىرى بولۇپ، باش شىتابى [[جۇڭگو]]نىڭ [[شاڭخەي]] شەھىرىدىكى جاڭجىياڭ پەن-سانائەت باغچا رايونىدا جايلاشقان. {| class="wikitable" |+جۇڭگو ھۆكۈمىتى مەبلەغ سالغان يېرىم ئۆتكۈزگۈچ ياساش شىركىتى جۇڭگو خەلقئارا يېرىم ئۆتكۈزگۈچ ياساش شىركىتى | colspan="2" |[[ھۆججەت:Smic-logo.svg|center|thumb|شىركەت لوگوسى]] |- !تىپى |دۆلەت مەبلىغى |- !سانائەت |ئېلېكتىرون، توپلاشتۇرۇلغان توك يولى ياساش ۋە ئالاقىدار مۇلازىمەتلەر |- !كارخانا قۇرۇلغان يىل |2000 |- !قۇرغۇچى |جۇڭگو ھۆكۈمىتى |- !باش شىتاب |شاڭخەي جاڭجىياڭ يۇقىرى تېخنىكا سانائەت رايونى |- !مەشھۇر شەخسلەر |دۆلەت مەبلەغ باشقۇرغۇچىلىرى |- !مەھسۇلات |مىكرو [[ئۆزەك]] |- !كىرىم | 50 مىليارد يۈەن (تەخمىنەن 7 مىليارد ئامېرىكا دوللىرى) |- !تارماق ئورۇنلار |بېيجىڭ زاۋۇتى، تيەنجىن زاۋۇتى، شېنجېن زاۋۇتى |- !خىزمەتچىلەرنىڭ سانى |20000 |- !تور بېكەت |رەسمىي تور بېكىتى |} === كەچىمىش === 2000-يىلى جۇڭگو ھۆكۈمىتىنىڭ كۈچلۈك مەبلىغى ۋە قوللىشى بىلەن قۇرۇلغان بۇ زاۋۇت دۇنيادىكى مۇھىم يېرىم ئۆتكۈزگۈچ قۇيمىچىلىق زاۋۇتلىرىنىڭ بىرى بولۇپ، ئۇزۇندىن بۇيان ئۆز ساھەسىدە باشلامچى [[شىركەت مەدەنىيىتى|شىركەت]] بولۇپ كەلدى. يېرىم ئۆتكۈزگۈچتىن باشقا، بۇ شىركەت يەنە يورۇتۇش ۋە قۇياش ئېنىرگىيىسىگە مۇناسىۋەتلىك كەسىپلەرگە مەبلەغ سېلىشقا باشلىدى. ئۇ شاڭخەي ئاكسىيە بازىرى ۋە شياڭگېن ئاكسىيە بازىرىدا بازارغا سېلىنغان. جۇڭگو ھۆكۈمىتى ۋە دۆلەت مەبلەغ فوندى شىركەتنىڭ ئەڭ چوڭ ھەسسىدارلىرى ھېسابلىنىدۇ. [[خۇاۋېي]]، [[جۇڭشىڭ]]، يۈەنشىڭ، ۋېيۋو، ئوپپو، شياۋمى قاتارلىق داڭلىق تېخنىكا شىركەتلىرىنىڭ كۆپىنچىسى بۇ زاۋۇتنىڭ خېرىدارلىرى بولۇپ، يەنە نۇرغۇن يېڭىدىن گۈللەنگەن ئاپتوموبىل ۋە سۈنئىي ئەقىل شىركەتلىرى بار. پروگراممىلىق لوگىكىلىق ئۈسكۈنىلەر شىركەتلىرىمۇ بۇ زاۋۇتنىڭ مەھسۇلاتلىرىدىن نەپكە ئېرىشىدۇ. ئۆزىنىڭ ياساش ئەسلىھەلىرى بار بىر قىسىم ئۇنىۋېرسال ئۈسكۈنىلەرنى ياساش زاۋۇتلىرى بىر قىسىم مەھسۇلاتلىرىنى بۇ زاۋۇتقا ھۆددىگە بېرىدۇ. يېرىم ئۆتكۈزگۈچ شىركەتلىرى مەخسۇس توپلاشتۇرۇلغان توك يولى لايىھەلەش مۇلازىمىتى ۋە بىلىم مۈلۈك ھوقۇقى لايىھەسى بىلەن بۇ زاۋۇتنىڭ مەھسۇلاتلىرىنى قايتا ساتىدۇ. 2019-يىلى خەۋەر قىلىنىشىچە، جۇڭگو ھۆكۈمىتى مەبلەغ سالغان بۇ زاۋۇت خۇاۋېي شىركىتىنىڭ يانفون ۋە ئۈسكۈنىلىرىگە چىلىن سىستېما ئۆزىكى ۋە خوڭمېڭ مەشغۇلات سىستېمىسىغا ماسلاشتۇرۇلغان ئۆزەكلەرنى سىناق تەرىقىسىدە ئىشلەپچىقىرىشنى باشلىغان. 2020-يىلىدىن باشلاپ، خۇاۋېي بۇ زاۋۇتتىن يېڭى ئەۋلاد چىلىن ئۆزەكلىرىنى سېتىۋالدى، كېيىن بەشىنچى ئەۋلاد ئالاقە تېخنىكىسى ئاساسىي ستانسىيە ئۆزەكلىرىنىمۇ تەمىنلىدى. بۇ [[ئۆزەك]]نى ئوخشاش بولمىغان مىكرو قۇرۇلما چوڭلۇقىدا تەمىنلەش مەسىلىسىنى ھەل قىلدى. شۇنىڭ بىلەن خۇاۋېي ۋە جۇڭگو ئىچكى بازارى بۇ زاۋۇتنىڭ ئەڭ مۇھىم خېرىدارىغا ئايلاندى. جۇڭگو ھۆكۈمىتى بۇ زاۋۇتنىڭ تېخنىكا يېڭىلاش ۋە كېڭەيتىش خىزمەتلىرىگە يەنىمۇ ئىلگىرىلەپ چوڭ مەبلەغ سېلىپ، دۆلەتنىڭ يېرىم ئۆتكۈزگۈچ مۇستەقىللىقىنى كۈچەيتتى. nsonlce69lc8yg84aep7rl93v3hxc9k 0 24533 176108 175428 2026-06-08T08:31:51Z 哲学学者 25864 يېڭى مەزمۇن قېتىلدى 176108 wikitext text/x-wiki پارادوكىس دېگەنلىك، بىر قاراشتا مەنتىقىي ۋە توغرا كۆرۈنىدىغان، ئەمما تېخىمۇ يېقىندىن قارىغاندا زىددىيەتلەرنى پەيدا قىلىدىغان، مەنتىقىي توسالغۇلارغا ئېلىپ كېلىدىغان ياكى زىت نەتىجىلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان بىر خىل بايان ياكى ئەھۋال. ئاساسەن «قارشى پىكىرلەر» دېگەن مەنىنى بىلدۈرىدىغان پارادوكىسلار پەلسەپە ۋە ماتېماتىكا قاتارلىق ساھەلەردە قوبۇل قىلىنغان ھەقىقەتلەرگە گۇمان قىلىش ۋە چوڭقۇر ئويلىنىشنى ئىلگىرى سۈرۈش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ. پاردوكىس دېگەنلىك، بىر قاراشتا مەنتىقىي ۋە توغرا كۆرۈنىدىغان، ئەمما تېخىمۇ يېقىندىن قارىغاندا زىددىيەتلەرنى پەيدا قىلىدىغان، مەنتىقىي توسالغۇلارغا ئېلىپ كېلىدىغان ياكى زىت نەتىجىلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان بىر خىل بايان ياكى ئەھۋال. ئاساسەن «قارشى پىكىرلەر» دېگەن مەنىنى بىلدۈرىدىغان پارادوكىسلار پەلسەپە ۋە ماتېماتىكا قاتارلىق ساھەلەردە قوبۇل قىلىنغان ھەقىقەتلەرگە گۇمان قىلىش ۋە چوڭقۇر ئويلىنىشنى ئىلگىرى سۈرۈش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ. پاردوكىس دېگەنلىك، بىر قاراشتا مەنتىقىي ۋە توغرا كۆرۈنىدىغان، ئەمما تېخىمۇ يېقىندىن قارىغاندا زىددىيەتلەرنى پەيدا قىلىدىغان، مەنتىقىي توسالغۇلارغا ئېلىپ كېلىدىغان ياكى زىت نەتىجىلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان بىر خىل بايان ياكى ئەھۋال. ئاساسەن «قارشى پىكىرلەر» دېگەن مەنىنى بىلدۈرىدىغان پارادوكىسلار پەلسەپە ۋە ماتېماتىكا قاتارلىق ساھەلەردە قوبۇل قىلىنغان ھەقىقەتلەرگە گۇمان قىلىش ۋە چوڭقۇر ئويلىنىشنى ئىلگىرى سۈرۈش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ. rit3rlb6vs0ec2p59r6y7imx5mftwp4 0 24598 176107 175763 2026-06-08T05:40:57Z 哲学学者 25864 يېڭى مەزمۇن قېتىلدى 176107 wikitext text/x-wiki '''تاڭ شيەنزۇڭ لى چۈن''' (唐宪宗李纯؛ 778-03-17—820-02-14؛ پادىشاھ: 805 – 820-يىللار). ئەسلى ئىسمى '''لى چۈن''' (李淳). ئۇ تاڭ سۇلالىسىنىڭ پادىشاھى بولۇپ، [[تاڭ شۈنزۇڭ|تاڭ شۈنزۇڭنىڭ]] چوڭ ئوغلى ئىدى. تاڭ شۈنزۇڭ 805 - يىلى بىر يىلغا يەتمىگەن ۋاقىت تەختتە ئولتۇرغان، لى چۈن [[جۈ ۋېنجېن]] (俱文珍) قاتارلىق ئوردا ئەمەلدارلىرىنىڭ (ئىچكى كابېنتنىڭ) ياردىمى بىلەن، ئاتا تاڭ شۈنزۇڭنى شۇ يىلىنىڭ ئاخىرىدا تەختنى ئۆزىگە ئۆتۈنۈپ بېرىشكە مەجبۇرلىغان، بۇ ۋەقە تارىختا '''«يۇڭجېن''' '''ئۆتۈنۈپ بېرىشى»''' (永貞內禪 - يەنى يۇڭجېن دەۋرىدىكى تەختنى ئۆتۈنۈپ بېرىش) دەپ ئاتىلىدۇ. تەختكە چىققاندىن كېيىن، پادىشاھ شيەنزۇڭ يەرلىك ھەربىي ۋالىيلارنىڭ ('''جيېدۇشى - Jiedushi''') ھوقۇقىنى چەكلەشكە بەل باغلىغان. ئۇلار پادىشاھنىڭ بۇيرۇقىغا قۇلاق سالمىغاندا، ئۇلارغا قارشى ئۇرۇش قوزغىغان. ئۇنىڭ دەسلەپكى يۈرۈشلىرى ناھايىتى مۇۋەپپەقىيەتلىك بولغان؛ شيەنزۇڭنىڭ قوشۇنى 806 - يىلى ليۇ پى (Liu Pi) ۋە ياڭ خۇيلىن (Yang Huilin) نى، 807 - يىلى لى چى (Li Qi) نى مەغلۇپ قىلغان. 813-يىلى، ئەڭ مۇھىم قارشىلىق كۆرسەتكۈچى كۈچلەرنىڭ بىرى بولغان، تيەن شىڭ (Tian Xing) باشچىلىقىدىكى ۋېيبو ھەربىي رايونى (魏博، مەركىزى ھازىرقى خېبېي خەندەن) بەيئەت قىلغاندىن كېيىن، پادىشاھ شيەنزۇڭ ئىمپېرىيەنى قايتا بىرلىككە كەلتۈرۈش ئالدىدا تۇرغان. چۈنكى ئۇ چاغلاردا ئىمپېرىيەنىڭ نۇرغۇن جايلىرى ئەمەلىيەتتە يەرلىك ھەربىي كۈچلەر تەرىپىدىن مۇستەقىل باشقۇرۇلۇۋاتاتتى. e51syof693pw2hvz0ww303h2b7ws2g8