Wikipedia ugwiki https://ug.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B4_%D8%A8%DB%95%D8%AA MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter ۋاسىتە ئالاھىدە مۇنازىرە ئىشلەتكۈچى ئىشلەتكۈچى مۇنازىرىسى Wikipedia Wikipediaمۇنازىرىسى ھۆججەت ھۆججەت مۇنازىرىسى MediaWiki MediaWiki مۇنازىرىسى قېلىپ قېلىپ مۇنازىرىسى ياردەم ياردەم مۇنازىرىسى تۈر تۈر مۇنازىرىسى TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 15910 176273 176235 2026-08-04T20:32:57Z CommonsDelinker 100 Removing [[:c:File:National_aquatic_marine_mammal_of_Pakistan.jpg|National_aquatic_marine_mammal_of_Pakistan.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Yann|Yann]] because: per [[:c:COM:NETCOPYVIO|]]. 176273 wikitext text/x-wiki [[ھۆججەت:Pakistan_in_its_region_(claimed_and_disputed_hatched).svg|left|thumb|250x250px|پاكىستان]][[ھۆججەت:Flag_of_Pakistan.svg|left|thumb|دۆلەت بايرىقى]]'''پاكىستان''' (ئوردۇچە: پاکِستان) ، رەسمىي پاكىستان ئىسلام جۇمھۇرىيىتى (ئوردۇچە: اِسلامی جمہوریہ پاكِستان) ، ئۇ دۇنيادىكى نوپۇسى ئەڭ كۆپ 5-دۆلەت ، نوپۇسى 241 مىليون 490 مىڭدىن ئاشىدۇ.پاكىستان جەنۇبى [[ئاسىيا]]غا جايلاشقان دۆلەت. پايتەختى [[ئىسلاماباد]]، ئەڭ چوڭ شەھرى [[كاراچى]]. دۆلەت تىلى [[ئوردو تىلى]]. ھازىرقى زۇڭتۇڭ مەمنۇن ھۈسەين. ھازىرقى باش مىنىستىر ئىمرانخان نىيازى . پاكىستان 1947- يىلى 8 -ئاينىڭ 14- كۇنى مۇستەقىلىل بولغان، يەر مەيدانى 881 مىڭ 913 كۇۋادىرات كىلومېتىر. {| class="infobox borderless" |پاكىستان مىللىي خەزىنىلىرى)<br /> !'''دۆلەت ھايۋىنى''' | |[[ھۆججەت:Markhor.jpg|67x67px]] |- !'''دۆلەت قۇشى''' | |[[ھۆججەت:Keklik.jpg|61x61px]] |- !'''دۆلەت دەرىخى''' | |[[ھۆججەت:Pedrengo_cedro_nel_parco_Frizzoni.jpg|67x67px]] |- !'''دۆلەت گۈلى''' | |[[ھۆججەت:Jasminum_officinale.JPG|75x75px]] |- !'''National heritage animal''' | |[[ھۆججەت:Snow_Leopard_13.jpg|50x50px]] |- !'''National heritage bird''' | |[[ھۆججەت:Vándorsólyom.JPG|62x62px]] |- !'''National aquatic marine mammal''' | | |- !'''National reptile''' | |[[ھۆججەت:Persiancrocodile.jpg|50x50px]] |- !'''National amphibian''' | |[[ھۆججەت:Bufo_stomaticus04.jpg|50x50px]] |- !'''National fruit''' | |[[ھۆججەت:Chaunsa.JPG|50x50px]] |- !'''National mosque''' | |[[ھۆججەت:Shah_Faisal_Mosque_(Islamabad,_Pakistan).jpg|67x67px]] |- !'''National mausoleum''' | | |- !'''National river''' | |[[ھۆججەت:Indus_river_from_karakouram_highway.jpg|50x50px]] |- !'''National mountain''' | |[[ھۆججەت:K2,_Mount_Godwin_Austen,_Chogori,_Savage_Mountain.jpg|50x50px]] |- |} == مەنبەلەر == {{Reflist}} {{stub}} [[تۈر:دۆلەتلەر]] [[تۈر:جەنۇبىي ئاسىيا]] {{ئاسىيا}} 509jfof86ozqgrot06013xqp7tbs5ig 0 24631 176248 2026-08-04T13:00:33Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت ''''شۇئۇرسىزلىق ۋاباسى، شۇئارۋازلىق بالاسى''' شوئۇرلۇق دېمەكلىك ئويغاقلىق دېمەكتۇر. شوئۇر ۋىجدانىي تاشقىنلىقنىڭ جەۋلان قىلغان ھالىتى، دەردنىڭ دەرمانغا بولغان ئىشتىياقىنىڭ تەپچىۋاتقان سىيماسى، جۇش ئۇرۇپ تۇرۇۋاتقان قاينام بۇلىقىدۇر. شوئۇر ئۆز نۆۋىتىدە يەن...' 176248 wikitext text/x-wiki '''شۇئۇرسىزلىق ۋاباسى، شۇئارۋازلىق بالاسى''' شوئۇرلۇق دېمەكلىك ئويغاقلىق دېمەكتۇر. شوئۇر ۋىجدانىي تاشقىنلىقنىڭ جەۋلان قىلغان ھالىتى، دەردنىڭ دەرمانغا بولغان ئىشتىياقىنىڭ تەپچىۋاتقان سىيماسى، جۇش ئۇرۇپ تۇرۇۋاتقان قاينام بۇلىقىدۇر. شوئۇر ئۆز نۆۋىتىدە يەنە شوئارنى مەيدانغا كەلتۈرگۈچى تۈرتكە، ئۇنى بارلىققا كەلتۈرگۈچى ئامىللاردىندۇر. چۈنكى شوئار كەلىمىسى سۆز يىلتىزى ئېتىبارى بىلەن بەلگە بېرىش، بىلدۈرۈپ قويۇش، ئەن سېلىش، جاكارلاش، نامايان قىلىش، ئېلان قىلىش قاتارلىق مەنىلىرىدە بولۇپ، شوئار كىشىنىڭ شوئۇرىدىن بالقىغان تۇيغۇ، پىكىر، ئىدىيە، مۇددىئا ۋە مەقسەتلىرىنى يوشۇرۇنلۇقتىن ئېلان قىلىش باسقۇچىغا ئۆتكەنلىكىنى كۆرسىتىدىغان ھەر تۈرىدىكى ئومۇم ئىش - ھەرىكەتلەرنىڭ جۇغلانمىسىدۇر. شۇ سەۋەب، شوئۇرسىز مەيدانغا كەلگەن شوئار بىر دۆۋە قۇرۇق گەپ دۆۋىسى بولىدۇكى، ئۇ ئەسلا كىشىنىڭ ۋىجدانىي تاشقىنىدىن يامراپ چىققان، ئاڭ - ئىدراكىدىن سۈزۈلۈپ تاشقىنغا ئايلانغان، تۇيغۇ ئەزالىرىدىن تىپىكلەپ تۇرالمايدىغان ئىدىئالىغا، ۋاز كېچىلمەس قىممىتىگە، كىشىلىكى ۋە ياشاش غايىسىگە ۋەكىللىك قىلغۇچى تۇتۇم - مەيدانىغا ۋەكىللىك قىلالمايدۇ. شوئار شوئارلىق خۇسۇسىيەت جەھەتتىن ھەققانىي شوئار بولۇشىمۇ، سەپسەتەۋى شوئار بولۇشىمۇ مۇمكىن. بۇنىڭ ئىچىدە ۋىجداننىڭ ئۆلچىمىگە چۈشكىنى، ھەقىقەتنىڭ تارازىسىغا ئېغىرلىقىنى سالالايدىغىنى ھەققانىي شوئاردۇر. ھەققانىي شوئار ھەقىقەتتىن ئوزۇق ئالغان، ھەقنىڭ ئاۋازى ۋە ئۇنىڭ يولىنىڭ يولۇچىسى بولۇش كۆزلەنگەن ئۇلۇغۋار شوئاردۇر. بۇ جەھەتتىن ھەقىقىي شوئار پەقەتلا ھەقىقىي شوئۇر ئەھلىگە مەنسۇپ تۇتۇمنىڭ نامايان بولۇشى، زېھنىدە ۋە ھەرىكىتىدە شوئۇردىن مەيدانغا كەلگەن تەلقىنلەرنى توختاۋسىز نامايىش قىلىپ تۇرۇشىدۇر. دەرۋەقە، شوئارنىڭ قىممىتى ئۇنىڭ دەبدەبەسى بىلەن ئەمەس، بەلكى ئۇنىڭ ھەقىقەتتىن قانچىلىك نېسىۋە ئالالىغانلىقى ۋە ئۇنىڭدىن قانچىلىك كۈچ - قۇۋۋەت ئالالىغانلىقى بىلەن ئۆلچىنىدۇ. شوئارنىڭ پۇت دەسسەپ تۇرۇش ياكى تۇرالماسلىقىغا، رولىنىڭ جارى بولۇش ياكى بولماسلىقىغا كەلسەك، بۇمۇ شوئار ئىگىلىرىنىڭ ھەقىقىي شوئۇردىن قايسى دەرىجىدە ئۇزۇق ئالالىغانلىقى، شوئۇرىنىڭ ساغلام ياكى ئەمەسلىكى بىلەن مۇناسىۋەتلىكتۇر. شوئارى ئۈچۈن ھەر تۈرلۈك پىداكارلىقلارغا، ئېغىر - يېنىك سىناقلارغا ۋە ھەتتا كۆرۈنۈپ كەلمەس بالا - قازالارغا قەدەر تەييار تۇرالايدىغان ۋە بۇنىڭ ئۈچۈن قەددىنى تىك قىلىپ ياشاپ يەنە قەددى تىك ھالەتتە جان بېرىشكە تەييارلىقى بار كىشىلەر ئۇشبۇ شوئۇرنى يىلىكلىرىگە قەدەر تېتىپ ياشاشقا نىيەتلەنگەن، مۇنداقچە ئېيتقاندا پۈتۈنلەنگەن ئىنسانلاردۇر. بۇنداق كىشىلەر شوئارنىڭ بەندىلىرى بولماستىن، بەلكى شوئارغا ھاياتلىق بەرگۈچى، ئۇنى ئۆلۈمسىزلەشتۈرگۈچى كىمەرسەلەردۇر. ئۇقۇملارنىڭ يۇقىرىقىدەك بىر - بىرىنى تويۇندۇرۇشى، بولۇپمۇ شوئۇر بىلەن شوئارنىڭ مۇناسىۋىتىنىڭ بۇ قەدەر زىچلىقى، ئارىلىرىدىكى باغلىنىشنىڭ پىكىر ۋە ھەرىكەتلەرگە كۆرسىتىدىغان تەسىرى، ھەمدە بۇ ئىككى ئۇقۇمنىڭ تىل ۋە تەپەككۇرىمىزدا بىر - بىرىدىن ئوزۇق ئالغاندىلا تەبىئىيلىكى بۇلغانمايدىغانلىقى، خاراكتېر ۋە مەزمۇندا ساغلام بولىدىغانلىقى قاتارلىق نۇقتىلار بىزنى شوئۇرىمىز ۋە شوئارلىرىمىزنىڭ خاراكتېرىگە، مەزمۇنىغا، ۋەزنىگە، قىممىتىگە قايتىدىن قاراپ چىقىش زۆرۈرىيىتىنى ھېس قىلدۇرۇشى ئېنىق. چۈنكى سۆز ۋە ئۇقۇملارنىڭ تىل ۋە تەپەككۇرىمىزدىكى رولى ھەمدە ئۇنىڭ ئىش - ئەمەلىيىتىمىزدە ئەينەك مىسالى ئەكس ئېتىدىغانلىقى، ئەمەلىيەتتىمۇ قازاندا نېمە بولسا چۆمۈچكە شۇ چىقىدىغانلىقى رېئال بىر مەسىلە. مەسىلىنى قانداق تەپەككۇر قىلىشىمىز ئۇنىڭ ھەققىدە قانداق تۇتۇم بەلگىلىشىمىزنى كەلتۈرۈپ چىقارغىنىدەك، مەسىلىنىڭ ماھىيىتىنى قانداق چۈشىنىشىمىزمۇ ئۇنى ئەمەلىيىتىمىزدە قانداق جارىي قىلدۇرىشىمىزنى بەلگىلەيدۇ. قارايدىغان بولساق، كۈنىمىزدە شوئار ئۇقۇمىنىڭ كۆپ ھالدا شوئۇرسىزلىقتىن مەنبەلەنگەن كۆلەملەشكەن ھۇرراچىلىققا ئىسىم قىلىپ قويۇلغانلىقىنى، بولۇپمۇ كۈنىمىز تىل ئادىتىدە ئېغىزدا بار، ئەمەلىيىتىدە يوق بىر داۋراڭنىڭ ئاتىقى قىلىپ قويۇلغانلىقىنى، شوئۇر سۆزىنىڭ بولسا، تىل ئادىتىمىزدە ئىستېمالدىن تولۇق قالغاندىن سىرت كۈنىمىز ئۇيغۇرچىسىنىڭ ئىزاھلىق لۇغىتىدىنمۇ ئاللىبۇرۇن تىل فاشىستلىرى تەرىپىدىن تامامەن قىرقىپ تاشلانغانلىقىدەك بىر پاجىئەنى كۆرىمىز. بۇلارنى دىققەتكە ئالغىنىمىزدا، مۇستەملىكىچىلەرنىڭ يېتەكچىلىكىدە داۋاملىشىپ كەلگەن ئاسارەت دەۋرىمىزنىڭ بىزنى جەۋھەرسىز شاكالغا، روھسىز مۇردىغا، جانسىز جەسەتكە ئايلاندۇرۇش دەۋرى بولغانلىقىنى، مۇستەملىكىچىلەرنىڭ بۇنى قايسى دەرىجىدە مۇۋەپپەقىيەتلىك ئەمەلگە ئاشۇرالىغانلىقىنى، مۇستەملىكىچىلەرنىڭ مېڭە يۇيۇش پىروجىلىرىدە ئوۋلىنىپ كېتىش ۋەزىيىتىمىزنىڭمۇ قايسى ھالغا چۈشۈپ قالغانلىقىنى دەڭسەش ئاقىلغا ئىشارەت مىسالى ئايان ۋە بايان ئىكەنلىكىنى كۆرۈپ يېتىمىز. شوئۇر بىلەن شوئارنىڭ بىردەكلىك ۋەزىيىتىنى زاھىر بىلەن باتىننىڭ، جەۋھەر بىلەن شاكالنىڭ، ئاڭ بىلەن ھەرىكەتنىڭ، ئىددىئا بىلەن ئەمەلىيەتنىڭ، دەۋا بىلەن رېئاللىقنىڭ، ئىمان بىلەن ئەمەلنىڭ بىردەكلىك ۋەزىيىتىگە ئوخشىتىشقا بولىدۇ. لېكىن شوئۇر بىلەن ئاڭ ئوتتۇرىسىدا، شوئۇرسىزلىق بىلەن ئاڭسىزلىق ئۇقۇملىرى ئارىسىدا يەنە بەزى ئىنچىكە پەرقلەرنى ئايرىش كېرەك بولىدۇ. مەسىلەن، ئاڭسىزلىق ھادىسىسى شوئۇرسىزلىقنىڭ بىر ۋارىيانتى بولسىمۇ، لېكىن ئاڭسىزلىقتا مەيدانغا كېلىدىغىنى تۈگەل ئىدراكىي نۇقسانلىق، مەلۇمات يېتەرسىزلىكى، تەپەككۇر چولتىلىقى، ئويسىزلىق، ئالدىراڭغۇلۇق، يۈزەكىيلىك قاتارلىق بىر قاتار ئەقلىي فۇنكسىيەلەرنىڭ قالايمىقانلىشىشى بولىدۇ. شوئۇرسىزلىقتا ئوتتۇرىغا چىقىدىغىنى بولسا، يۇقىرىقىلارنى ئۆز ئىچىگە ئېلىش بىلەن بىر ۋاقىتتا كىشىنىڭ تەپەككۇر قىلىش ئىقتىدارىدىن باشلاپ تۇيغۇ ۋە سېزىم نۇقتىلىرىغىچە ئومۇميۈزلۈك بۇزۇلۇش بولغانلىقى، ئەقىلنىڭلا ئەمەس، قەلبنىڭمۇ بىردەك خارابلاشقانلىقى، چۈشكۈنلۈككە پاتقانلىقى قاتارلىق كۈللىي بۇلغىنىشلار بولىدۇ. شوئۇرسىزلىق مەنە - قىممەت دۇنياسىغا نىسبەتەن ئىمان دەرىخىنىڭ كۆكلەم ماكانىنىڭ بۇلغانغانلىقىنى، ئەمەل - مېھنەت سەمەرىلىرىنىڭ مېۋە بەرمەس بولۇپ قالغانلىقىنىمۇ كۆرسىتىدۇ. ئەمەلسىز ئىماننىڭ مېۋە بەرمەيدىغانلىقى، ئىمانسىز ئەمەلنىڭ ئاخىرەتلىكى بولمايدىغانلىقى، ئۆتمەس ماتار مىسالى قىممىتى ۋە مەنپەئەتى بولمايدىغانلىقىدەك ھەقىقەت مانا بۇ «شوئۇرسىزلىق» ھادىسىسىنىڭ كەلتۈرۈپ چىقارغانلىرىدا ئۆز ئەكسىنى تاپقاندۇر. ئاڭسىزلىق ۋە شوئۇرسىزلىقتىكى نازۇك پەرقلەردىن يەنە بىرى بولسا، ئاڭسىزلىقتا نادانلىق، پاراسەتسىزلىك، دىتسىزلىق، جاھالەت تەپچىۋاتقان بولىدۇ، شوئۇرسىزلىقتا بولسا قەلب يارامسىز نەرسىگە ئايلىنىدۇ، ھەق - ناھەق تۇيغۇلىرىدا غۇرۇر ئۆلىدۇ، ئىمان مەشئىلى ئۆچۈشكە باشلايدۇ، قەلب ئىللەتلىرى باش كۆتۈرىدۇ، روھىيەت چىرىيدۇ، ئەقىدە - ئېتىقاد دەرىخى يىلىتىزىدىن قۇرۇشقا باشلايدۇ. شوئۇر بىلەن ئىمان مۇناسىۋىتىنى پەرقلەندۈرگەن، قەلب بىلەن ئەقىلنىڭ، تۇيغۇ بىلەن تەسەۋۋۇرنىڭ، ئېتىقاد بىلەن ئەمەلنىڭ مۇناسىۋىتىنى چۈشەنگەن ۋاقىتتا، شوئۇر ۋە شوئار ئوتتۇرىسىدىكى ماھىيەت ۋە كۆرۈنۈش ئارىسىدىكى تەڭپۇڭسىزلىقنىڭ تۈزەلمەس ھالغا كېلىپ قېلىشىنىڭ سەۋەبىمۇ مەلۇم بولۇشقا باشلايدۇ. شوئۇر ۋە شوئار مەسىلىسىنىڭ ئانالىزى مۇشۇ نۇقتىغا كەلگەندە زامانىمىزنىڭ گىگانت پەيلاسوپلىرىدىن مارتىن ھايدىگىرنىڭ «تىل مەۋجۇتلۇقنىڭ ئۆيى» دېگەن سۆزىنى ئەسلەپ ئۆتۈشكە مەجبۇرمىز. شۇنداقلا ئۆزىگە خاس مەنە ۋە قىممەت يۈكلەنگەن، بولۇپمۇ جاھانشۇمۇل بىر مەدەنىيەتكە تەۋە بولغان، ھەمدە كىشىلىك ھاياتقا تۇتقان مەيدان - پوزىتسىيەلەرگە بىۋاسىتە تەسىر كۆرسىتەلەيدىغان بىر ئۇقۇمنىڭ مىللىي ئاڭدىن كۆتۈرۈلۈپ كېتىشىنىڭ نەقەدەر ئېغىر بوھرانلارغا يول ئاچىدىغانلىقىنى، ئەجداد تىلىدا قۇرۇلغان بىر مەپكۇرىنىڭ تاجاۋۇزچى قول تەرىپىدىن سۈپۈرۈلۈپ تاشلىنىشىنىڭ نەقەدەر چوڭ يوقىتىشقا مەھكۇم قىلىدىغانلىقىنى، مىللىي روھنىڭ دەز كېتىشىگە قايسى دەرىجىدە سەۋەبكار بولىدىغانلىقىنى چۈشىنىپ يېتىشكە مەجبۇرمىز. دەرۋەقە مىللەت تەرەددۇت (ئىككىلىنىش) قا چۆككەن پەيتىدە ساغلام يولغا باشلاپ قويۇش، سەگىتىش ۋەزىپىسىنى ئۆتەيدىغان، چۈشكۈنلۈككە چۈشۈشتىن مۇھاپىزەت قىلىش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە بولغان ئاتالغۇ - ئۇقۇملارغا سۇيىقەست قىلىشنىڭ كەچۈرگۈسىز خىيانەت جۈملىسىدىن ساناشقا تېگىشلىك جىنايەت ئىكەنلىكىنى چوڭقۇر تونۇپ يەتمىكىمىز زۆرۈر. بولۇپمۇ، بۇنىڭ مەلۇم مەنىدە مۇستەملىكىچىنىڭ ئارزۇسىغا بېقىنىشقا ياتىدىغان ئىش ئىكەنلىكىنى، ئۆز كۈلتۈرىنىڭ تىلىنى تەۋەلەنگەن مەدەنىيەت تىلىدىن ئايرىپ تاشلاشتەك نومۇسسىزلىقتا چېكىگە يەتكەن شەرەپسىز قىلمىشنىڭ ئەمەلىيەتتە مىللەتنى دۆتلەشتۈرۈشكە، كىم بەك توۋلىسا ئىلغىماستىن شۇنىڭ تەرىپىگە ئۆزىنى ئېتىشقا، ئەڭ ئېچىنارلىقى مۇستەملىكىچىسىز ئۆزىنىڭ مەۋجۇتلۇقىنى تەسەۋۋۇر قىلالماس ھالدىكى ئاڭقاۋ ماڭقۇرتلار توپىغا ئايلاندۇرۇشقا خىزمەت قىلىدىغانلىقىنى، قىسقىسى، بۇ كەبى قىرقىش، سۇيۇقلاندۇرۇش ۋە ماتالاشتۇرۇش ئۇرۇنۇشلىرىنىڭ ماھىيەتتە مىللىي مەۋجۇتلۇققا قىلىنغان چوڭ سۇيىقەست دائىرىسىدىكى ئىشلار ئىكەنلىكىنى تونۇپ يېتىشىمىز زۆرۈردۇر. مىللەتنىڭ تىل قامۇسىدىن شوئۇر سۆزىنى قىرقىپ تاشلاپ، شوئارنى قالدۇرۇپ قويۇشقا ئوخشاش خىيانەتلەر دەل مۇشۇ خىل تۈردىكى سۇيىقەستلەر جۈملىسىدىندۇر. مىللىي شوئۇرغا قىلىنغان تاجاۋۇزلۇقنىڭ، شۇنداقلا مىللىي خاتىرىلەرنى يۇيۇشقا ياردەم بەرگۈچى خىيانەتلەرنىڭ بۈگۈنكى قۇربانلىرى بولۇش سۈپىتىمىز بىلەن بۈگۈنكى ئۆتمىتۆشۈك قىلىپ تاشلانغان «مەۋجۇتلۇق ئۆيىمىز» ھەققىدە چوڭقۇر ئويغا چۆكۈشىمىز، ئۇنىڭ بىزنى قوغدىغۇدەك قانچىلىك ماجالى قالغانلىقىغا دىققەت قىلىشىمىز، يوپۇرۇلۇپ كېلىۋاتقان قاتمۇقات خىرىسلار ئالدىدا مەزكۇر ئۆينىڭ قانچىلىك بەرداشلىقى قالدى، دېگەنلەرنى سوراپ كۆرۈشىمىز، بىزنىڭ بۇ «ئۆي»نى مۇھاپىزەت قىلىپ تۇتۇپ تۇرۇشتىكى مەسئۇلىيىتىمىز قايسى دەرىجىدە جارى بولۇۋاتىدۇ دېگەنلەر ئۈستىدە ئويلىنىشىمىز تەلەپ - تەقەززا بولۇپ تۇرۇپتۇ. تىلىمىز ۋە ئېڭىمىزدىن سۈپۈرۈپ تاشلانغىنىغا باقماي، مىللەتنىڭ بىر ئەزاسى بولۇش سۈپىتىمىز بىلەن شوئۇرىمىزنىڭ ھالى نېچۈك بولۇۋاتىدۇ، بۇمۇ ئويلىنىشقا تېگىشلىك بولۇپ قالدى. ئىمان شوئۇرىمىز قايسى دەرىجىدە ئويغاق، ۋەتەن شوئۇرىمىز قايسى دەرىجىدە ساغلام، مۇسۇلمانلىق شوئۇرىمىز قانچىلىك چويلىغا توختاۋاتىدۇ، ئىددىئا قىلىۋاتقان دەۋالىرىمىز، دەبدەبىلەشكەن شوئارلىرىمىز قايسى دەرىجىدە ھەقىقىي شوئۇرلۇقتىن نېسىۋە ئېلىۋاتىدۇ، شەرقىي تۈركىستانلىققا خاس روھ بىلەن داۋاملىشىۋاتامدۇ يوق، بۇ كىرىزىسلاردا ئائىلە شوئۇرىمىز قانچىلىك زەربە ئالدى، سىلە رەھىم شوئۇرىمىزغا قايسى دەرىجىدە دەز كەتتى، دوست - دۈشمەن ئارىسىنى پەرقلەندۈرۈپ مۇئامىلە قىلىش پىرىنسىپىمىز قانچىلىك تۇتاملىقلىشالىدى، مۇھەببەت - نەپرەت ئېنىق بولۇش جەھەتتىكى ۋىجدانىي شوئۇرىمىز قايسى دەرىجىگە بېرىپ قالدى؟ دېگەندەك بىر قاتار سوئاللار جاۋاب تېپىشىمىزغا، ئەجداد شوئۇرىغا ئىگە ئاقىللارنىڭ ئويلىنىپ كۆرۈشىگە ھاۋالە بولۇپ تۇرۇپتۇ. ئەجەبا شوئۇرسىزلىقىمىزنىڭ بەدىلىنى بۈگۈنگە قەدەر تارتىپ كېلىۋاتقىنىمىز يېتىپ ئاشمىدۇ؟ ئەجەبا شوئارۋازلىقنى تەسەللىيگاھ قىلىپ ياشاشنىڭ مۇنقەرزلىك تەھدىتىنىڭ كۈچىيىشىگە خىزمەت قىلىشتىن باشقىغا يارىمايدىغانلىقىنى تونۇپ يېتىش پەيتىمىز كېلىپ ئۆتۈپ كەتمىدىمۇ؟ -بۇرھان مۇھەممەد مەنبە: «ئويغاقلار دۇنياسىدا− بۇرھان» سەھىپىسى [[تۈر: ئۇيغۇر]] [[تۈر: بۇرھان مۇھەممەد]] [[تۈر: ئويغاقلار دۇنياسىدا− بۇرھان]] e9t5nlet321qhczva9zr277yfxafifk 176249 176248 2026-08-04T13:02:30Z UyghurArchive 25219 176249 wikitext text/x-wiki '''شۇئۇرسىزلىق ۋاباسى، شۇئارۋازلىق بالاسى''' شوئۇرلۇق دېمەكلىك ئويغاقلىق دېمەكتۇر. شوئۇر ۋىجدانىي تاشقىنلىقنىڭ جەۋلان قىلغان ھالىتى، دەردنىڭ دەرمانغا بولغان ئىشتىياقىنىڭ تەپچىۋاتقان سىيماسى، جۇش ئۇرۇپ تۇرۇۋاتقان قاينام بۇلىقىدۇر. شوئۇر ئۆز نۆۋىتىدە يەنە شوئارنى مەيدانغا كەلتۈرگۈچى تۈرتكە، ئۇنى بارلىققا كەلتۈرگۈچى ئامىللاردىندۇر. چۈنكى شوئار كەلىمىسى سۆز يىلتىزى ئېتىبارى بىلەن بەلگە بېرىش، بىلدۈرۈپ قويۇش، ئەن سېلىش، جاكارلاش، نامايان قىلىش، ئېلان قىلىش قاتارلىق مەنىلىرىدە بولۇپ، شوئار كىشىنىڭ شوئۇرىدىن بالقىغان تۇيغۇ، پىكىر، ئىدىيە، مۇددىئا ۋە مەقسەتلىرىنى يوشۇرۇنلۇقتىن ئېلان قىلىش باسقۇچىغا ئۆتكەنلىكىنى كۆرسىتىدىغان ھەر تۈرىدىكى ئومۇم ئىش - ھەرىكەتلەرنىڭ جۇغلانمىسىدۇر. شۇ سەۋەب، شوئۇرسىز مەيدانغا كەلگەن شوئار بىر دۆۋە قۇرۇق گەپ دۆۋىسى بولىدۇكى، ئۇ ئەسلا كىشىنىڭ ۋىجدانىي تاشقىنىدىن يامراپ چىققان، ئاڭ - ئىدراكىدىن سۈزۈلۈپ تاشقىنغا ئايلانغان، تۇيغۇ ئەزالىرىدىن تىپىكلەپ تۇرالمايدىغان ئىدىئالىغا، ۋاز كېچىلمەس قىممىتىگە، كىشىلىكى ۋە ياشاش غايىسىگە ۋەكىللىك قىلغۇچى تۇتۇم - مەيدانىغا ۋەكىللىك قىلالمايدۇ. شوئار شوئارلىق خۇسۇسىيەت جەھەتتىن ھەققانىي شوئار بولۇشىمۇ، سەپسەتەۋى شوئار بولۇشىمۇ مۇمكىن. بۇنىڭ ئىچىدە ۋىجداننىڭ ئۆلچىمىگە چۈشكىنى، ھەقىقەتنىڭ تارازىسىغا ئېغىرلىقىنى سالالايدىغىنى ھەققانىي شوئاردۇر. ھەققانىي شوئار ھەقىقەتتىن ئوزۇق ئالغان، ھەقنىڭ ئاۋازى ۋە ئۇنىڭ يولىنىڭ يولۇچىسى بولۇش كۆزلەنگەن ئۇلۇغۋار شوئاردۇر. بۇ جەھەتتىن ھەقىقىي شوئار پەقەتلا ھەقىقىي شوئۇر ئەھلىگە مەنسۇپ تۇتۇمنىڭ نامايان بولۇشى، زېھنىدە ۋە ھەرىكىتىدە شوئۇردىن مەيدانغا كەلگەن تەلقىنلەرنى توختاۋسىز نامايىش قىلىپ تۇرۇشىدۇر. دەرۋەقە، شوئارنىڭ قىممىتى ئۇنىڭ دەبدەبەسى بىلەن ئەمەس، بەلكى ئۇنىڭ ھەقىقەتتىن قانچىلىك نېسىۋە ئالالىغانلىقى ۋە ئۇنىڭدىن قانچىلىك كۈچ - قۇۋۋەت ئالالىغانلىقى بىلەن ئۆلچىنىدۇ. شوئارنىڭ پۇت دەسسەپ تۇرۇش ياكى تۇرالماسلىقىغا، رولىنىڭ جارى بولۇش ياكى بولماسلىقىغا كەلسەك، بۇمۇ شوئار ئىگىلىرىنىڭ ھەقىقىي شوئۇردىن قايسى دەرىجىدە ئۇزۇق ئالالىغانلىقى، شوئۇرىنىڭ ساغلام ياكى ئەمەسلىكى بىلەن مۇناسىۋەتلىكتۇر. شوئارى ئۈچۈن ھەر تۈرلۈك پىداكارلىقلارغا، ئېغىر - يېنىك سىناقلارغا ۋە ھەتتا كۆرۈنۈپ كەلمەس بالا - قازالارغا قەدەر تەييار تۇرالايدىغان ۋە بۇنىڭ ئۈچۈن قەددىنى تىك قىلىپ ياشاپ يەنە قەددى تىك ھالەتتە جان بېرىشكە تەييارلىقى بار كىشىلەر ئۇشبۇ شوئۇرنى يىلىكلىرىگە قەدەر تېتىپ ياشاشقا نىيەتلەنگەن، مۇنداقچە ئېيتقاندا پۈتۈنلەنگەن ئىنسانلاردۇر. بۇنداق كىشىلەر شوئارنىڭ بەندىلىرى بولماستىن، بەلكى شوئارغا ھاياتلىق بەرگۈچى، ئۇنى ئۆلۈمسىزلەشتۈرگۈچى كىمەرسەلەردۇر. ئۇقۇملارنىڭ يۇقىرىقىدەك بىر - بىرىنى تويۇندۇرۇشى، بولۇپمۇ شوئۇر بىلەن شوئارنىڭ مۇناسىۋىتىنىڭ بۇ قەدەر زىچلىقى، ئارىلىرىدىكى باغلىنىشنىڭ پىكىر ۋە ھەرىكەتلەرگە كۆرسىتىدىغان تەسىرى، ھەمدە بۇ ئىككى ئۇقۇمنىڭ تىل ۋە تەپەككۇرىمىزدا بىر - بىرىدىن ئوزۇق ئالغاندىلا تەبىئىيلىكى بۇلغانمايدىغانلىقى، خاراكتېر ۋە مەزمۇندا ساغلام بولىدىغانلىقى قاتارلىق نۇقتىلار بىزنى شوئۇرىمىز ۋە شوئارلىرىمىزنىڭ خاراكتېرىگە، مەزمۇنىغا، ۋەزنىگە، قىممىتىگە قايتىدىن قاراپ چىقىش زۆرۈرىيىتىنى ھېس قىلدۇرۇشى ئېنىق. چۈنكى سۆز ۋە ئۇقۇملارنىڭ تىل ۋە تەپەككۇرىمىزدىكى رولى ھەمدە ئۇنىڭ ئىش - ئەمەلىيىتىمىزدە ئەينەك مىسالى ئەكس ئېتىدىغانلىقى، ئەمەلىيەتتىمۇ قازاندا نېمە بولسا چۆمۈچكە شۇ چىقىدىغانلىقى رېئال بىر مەسىلە. مەسىلىنى قانداق تەپەككۇر قىلىشىمىز ئۇنىڭ ھەققىدە قانداق تۇتۇم بەلگىلىشىمىزنى كەلتۈرۈپ چىقارغىنىدەك، مەسىلىنىڭ ماھىيىتىنى قانداق چۈشىنىشىمىزمۇ ئۇنى ئەمەلىيىتىمىزدە قانداق جارىي قىلدۇرىشىمىزنى بەلگىلەيدۇ. قارايدىغان بولساق، كۈنىمىزدە شوئار ئۇقۇمىنىڭ كۆپ ھالدا شوئۇرسىزلىقتىن مەنبەلەنگەن كۆلەملەشكەن ھۇرراچىلىققا ئىسىم قىلىپ قويۇلغانلىقىنى، بولۇپمۇ كۈنىمىز تىل ئادىتىدە ئېغىزدا بار، ئەمەلىيىتىدە يوق بىر داۋراڭنىڭ ئاتىقى قىلىپ قويۇلغانلىقىنى، شوئۇر سۆزىنىڭ بولسا، تىل ئادىتىمىزدە ئىستېمالدىن تولۇق قالغاندىن سىرت كۈنىمىز ئۇيغۇرچىسىنىڭ ئىزاھلىق لۇغىتىدىنمۇ ئاللىبۇرۇن تىل فاشىستلىرى تەرىپىدىن تامامەن قىرقىپ تاشلانغانلىقىدەك بىر پاجىئەنى كۆرىمىز. بۇلارنى دىققەتكە ئالغىنىمىزدا، مۇستەملىكىچىلەرنىڭ يېتەكچىلىكىدە داۋاملىشىپ كەلگەن ئاسارەت دەۋرىمىزنىڭ بىزنى جەۋھەرسىز شاكالغا، روھسىز مۇردىغا، جانسىز جەسەتكە ئايلاندۇرۇش دەۋرى بولغانلىقىنى، مۇستەملىكىچىلەرنىڭ بۇنى قايسى دەرىجىدە مۇۋەپپەقىيەتلىك ئەمەلگە ئاشۇرالىغانلىقىنى، مۇستەملىكىچىلەرنىڭ مېڭە يۇيۇش پىروجىلىرىدە ئوۋلىنىپ كېتىش ۋەزىيىتىمىزنىڭمۇ قايسى ھالغا چۈشۈپ قالغانلىقىنى دەڭسەش ئاقىلغا ئىشارەت مىسالى ئايان ۋە بايان ئىكەنلىكىنى كۆرۈپ يېتىمىز. شوئۇر بىلەن شوئارنىڭ بىردەكلىك ۋەزىيىتىنى زاھىر بىلەن باتىننىڭ، جەۋھەر بىلەن شاكالنىڭ، ئاڭ بىلەن ھەرىكەتنىڭ، ئىددىئا بىلەن ئەمەلىيەتنىڭ، دەۋا بىلەن رېئاللىقنىڭ، ئىمان بىلەن ئەمەلنىڭ بىردەكلىك ۋەزىيىتىگە ئوخشىتىشقا بولىدۇ. لېكىن شوئۇر بىلەن ئاڭ ئوتتۇرىسىدا، شوئۇرسىزلىق بىلەن ئاڭسىزلىق ئۇقۇملىرى ئارىسىدا يەنە بەزى ئىنچىكە پەرقلەرنى ئايرىش كېرەك بولىدۇ. مەسىلەن، ئاڭسىزلىق ھادىسىسى شوئۇرسىزلىقنىڭ بىر ۋارىيانتى بولسىمۇ، لېكىن ئاڭسىزلىقتا مەيدانغا كېلىدىغىنى تۈگەل ئىدراكىي نۇقسانلىق، مەلۇمات يېتەرسىزلىكى، تەپەككۇر چولتىلىقى، ئويسىزلىق، ئالدىراڭغۇلۇق، يۈزەكىيلىك قاتارلىق بىر قاتار ئەقلىي فۇنكسىيەلەرنىڭ قالايمىقانلىشىشى بولىدۇ. شوئۇرسىزلىقتا ئوتتۇرىغا چىقىدىغىنى بولسا، يۇقىرىقىلارنى ئۆز ئىچىگە ئېلىش بىلەن بىر ۋاقىتتا كىشىنىڭ تەپەككۇر قىلىش ئىقتىدارىدىن باشلاپ تۇيغۇ ۋە سېزىم نۇقتىلىرىغىچە ئومۇميۈزلۈك بۇزۇلۇش بولغانلىقى، ئەقىلنىڭلا ئەمەس، قەلبنىڭمۇ بىردەك خارابلاشقانلىقى، چۈشكۈنلۈككە پاتقانلىقى قاتارلىق كۈللىي بۇلغىنىشلار بولىدۇ. شوئۇرسىزلىق مەنە - قىممەت دۇنياسىغا نىسبەتەن ئىمان دەرىخىنىڭ كۆكلەم ماكانىنىڭ بۇلغانغانلىقىنى، ئەمەل - مېھنەت سەمەرىلىرىنىڭ مېۋە بەرمەس بولۇپ قالغانلىقىنىمۇ كۆرسىتىدۇ. ئەمەلسىز ئىماننىڭ مېۋە بەرمەيدىغانلىقى، ئىمانسىز ئەمەلنىڭ ئاخىرەتلىكى بولمايدىغانلىقى، ئۆتمەس ماتار مىسالى قىممىتى ۋە مەنپەئەتى بولمايدىغانلىقىدەك ھەقىقەت مانا بۇ «شوئۇرسىزلىق» ھادىسىسىنىڭ كەلتۈرۈپ چىقارغانلىرىدا ئۆز ئەكسىنى تاپقاندۇر. ئاڭسىزلىق ۋە شوئۇرسىزلىقتىكى نازۇك پەرقلەردىن يەنە بىرى بولسا، ئاڭسىزلىقتا نادانلىق، پاراسەتسىزلىك، دىتسىزلىق، جاھالەت تەپچىۋاتقان بولىدۇ، شوئۇرسىزلىقتا بولسا قەلب يارامسىز نەرسىگە ئايلىنىدۇ، ھەق - ناھەق تۇيغۇلىرىدا غۇرۇر ئۆلىدۇ، ئىمان مەشئىلى ئۆچۈشكە باشلايدۇ، قەلب ئىللەتلىرى باش كۆتۈرىدۇ، روھىيەت چىرىيدۇ، ئەقىدە - ئېتىقاد دەرىخى يىلىتىزىدىن قۇرۇشقا باشلايدۇ. شوئۇر بىلەن ئىمان مۇناسىۋىتىنى پەرقلەندۈرگەن، قەلب بىلەن ئەقىلنىڭ، تۇيغۇ بىلەن تەسەۋۋۇرنىڭ، ئېتىقاد بىلەن ئەمەلنىڭ مۇناسىۋىتىنى چۈشەنگەن ۋاقىتتا، شوئۇر ۋە شوئار ئوتتۇرىسىدىكى ماھىيەت ۋە كۆرۈنۈش ئارىسىدىكى تەڭپۇڭسىزلىقنىڭ تۈزەلمەس ھالغا كېلىپ قېلىشىنىڭ سەۋەبىمۇ مەلۇم بولۇشقا باشلايدۇ. شوئۇر ۋە شوئار مەسىلىسىنىڭ ئانالىزى مۇشۇ نۇقتىغا كەلگەندە زامانىمىزنىڭ گىگانت پەيلاسوپلىرىدىن مارتىن ھايدىگىرنىڭ «تىل مەۋجۇتلۇقنىڭ ئۆيى» دېگەن سۆزىنى ئەسلەپ ئۆتۈشكە مەجبۇرمىز. شۇنداقلا ئۆزىگە خاس مەنە ۋە قىممەت يۈكلەنگەن، بولۇپمۇ جاھانشۇمۇل بىر مەدەنىيەتكە تەۋە بولغان، ھەمدە كىشىلىك ھاياتقا تۇتقان مەيدان - پوزىتسىيەلەرگە بىۋاسىتە تەسىر كۆرسىتەلەيدىغان بىر ئۇقۇمنىڭ مىللىي ئاڭدىن كۆتۈرۈلۈپ كېتىشىنىڭ نەقەدەر ئېغىر بوھرانلارغا يول ئاچىدىغانلىقىنى، ئەجداد تىلىدا قۇرۇلغان بىر مەپكۇرىنىڭ تاجاۋۇزچى قول تەرىپىدىن سۈپۈرۈلۈپ تاشلىنىشىنىڭ نەقەدەر چوڭ يوقىتىشقا مەھكۇم قىلىدىغانلىقىنى، مىللىي روھنىڭ دەز كېتىشىگە قايسى دەرىجىدە سەۋەبكار بولىدىغانلىقىنى چۈشىنىپ يېتىشكە مەجبۇرمىز. دەرۋەقە مىللەت تەرەددۇت (ئىككىلىنىش) قا چۆككەن پەيتىدە ساغلام يولغا باشلاپ قويۇش، سەگىتىش ۋەزىپىسىنى ئۆتەيدىغان، چۈشكۈنلۈككە چۈشۈشتىن مۇھاپىزەت قىلىش خۇسۇسىيىتىگە ئىگە بولغان ئاتالغۇ - ئۇقۇملارغا سۇيىقەست قىلىشنىڭ كەچۈرگۈسىز خىيانەت جۈملىسىدىن ساناشقا تېگىشلىك جىنايەت ئىكەنلىكىنى چوڭقۇر تونۇپ يەتمىكىمىز زۆرۈر. بولۇپمۇ، بۇنىڭ مەلۇم مەنىدە مۇستەملىكىچىنىڭ ئارزۇسىغا بېقىنىشقا ياتىدىغان ئىش ئىكەنلىكىنى، ئۆز كۈلتۈرىنىڭ تىلىنى تەۋەلەنگەن مەدەنىيەت تىلىدىن ئايرىپ تاشلاشتەك نومۇسسىزلىقتا چېكىگە يەتكەن شەرەپسىز قىلمىشنىڭ ئەمەلىيەتتە مىللەتنى دۆتلەشتۈرۈشكە، كىم بەك توۋلىسا ئىلغىماستىن شۇنىڭ تەرىپىگە ئۆزىنى ئېتىشقا، ئەڭ ئېچىنارلىقى مۇستەملىكىچىسىز ئۆزىنىڭ مەۋجۇتلۇقىنى تەسەۋۋۇر قىلالماس ھالدىكى ئاڭقاۋ ماڭقۇرتلار توپىغا ئايلاندۇرۇشقا خىزمەت قىلىدىغانلىقىنى، قىسقىسى، بۇ كەبى قىرقىش، سۇيۇقلاندۇرۇش ۋە ماتالاشتۇرۇش ئۇرۇنۇشلىرىنىڭ ماھىيەتتە مىللىي مەۋجۇتلۇققا قىلىنغان چوڭ سۇيىقەست دائىرىسىدىكى ئىشلار ئىكەنلىكىنى تونۇپ يېتىشىمىز زۆرۈردۇر. مىللەتنىڭ تىل قامۇسىدىن شوئۇر سۆزىنى قىرقىپ تاشلاپ، شوئارنى قالدۇرۇپ قويۇشقا ئوخشاش خىيانەتلەر دەل مۇشۇ خىل تۈردىكى سۇيىقەستلەر جۈملىسىدىندۇر. مىللىي شوئۇرغا قىلىنغان تاجاۋۇزلۇقنىڭ، شۇنداقلا مىللىي خاتىرىلەرنى يۇيۇشقا ياردەم بەرگۈچى خىيانەتلەرنىڭ بۈگۈنكى قۇربانلىرى بولۇش سۈپىتىمىز بىلەن بۈگۈنكى ئۆتمىتۆشۈك قىلىپ تاشلانغان «مەۋجۇتلۇق ئۆيىمىز» ھەققىدە چوڭقۇر ئويغا چۆكۈشىمىز، ئۇنىڭ بىزنى قوغدىغۇدەك قانچىلىك ماجالى قالغانلىقىغا دىققەت قىلىشىمىز، يوپۇرۇلۇپ كېلىۋاتقان قاتمۇقات خىرىسلار ئالدىدا مەزكۇر ئۆينىڭ قانچىلىك بەرداشلىقى قالدى، دېگەنلەرنى سوراپ كۆرۈشىمىز، بىزنىڭ بۇ «ئۆي»نى مۇھاپىزەت قىلىپ تۇتۇپ تۇرۇشتىكى مەسئۇلىيىتىمىز قايسى دەرىجىدە جارى بولۇۋاتىدۇ دېگەنلەر ئۈستىدە ئويلىنىشىمىز تەلەپ - تەقەززا بولۇپ تۇرۇپتۇ. تىلىمىز ۋە ئېڭىمىزدىن سۈپۈرۈپ تاشلانغىنىغا باقماي، مىللەتنىڭ بىر ئەزاسى بولۇش سۈپىتىمىز بىلەن شوئۇرىمىزنىڭ ھالى نېچۈك بولۇۋاتىدۇ، بۇمۇ ئويلىنىشقا تېگىشلىك بولۇپ قالدى. ئىمان شوئۇرىمىز قايسى دەرىجىدە ئويغاق، ۋەتەن شوئۇرىمىز قايسى دەرىجىدە ساغلام، مۇسۇلمانلىق شوئۇرىمىز قانچىلىك چويلىغا توختاۋاتىدۇ، ئىددىئا قىلىۋاتقان دەۋالىرىمىز، دەبدەبىلەشكەن شوئارلىرىمىز قايسى دەرىجىدە ھەقىقىي شوئۇرلۇقتىن نېسىۋە ئېلىۋاتىدۇ، شەرقىي تۈركىستانلىققا خاس روھ بىلەن داۋاملىشىۋاتامدۇ يوق، بۇ كىرىزىسلاردا ئائىلە شوئۇرىمىز قانچىلىك زەربە ئالدى، سىلە رەھىم شوئۇرىمىزغا قايسى دەرىجىدە دەز كەتتى، دوست - دۈشمەن ئارىسىنى پەرقلەندۈرۈپ مۇئامىلە قىلىش پىرىنسىپىمىز قانچىلىك تۇتاملىقلىشالىدى، مۇھەببەت - نەپرەت ئېنىق بولۇش جەھەتتىكى ۋىجدانىي شوئۇرىمىز قايسى دەرىجىگە بېرىپ قالدى؟ دېگەندەك بىر قاتار سوئاللار جاۋاب تېپىشىمىزغا، ئەجداد شوئۇرىغا ئىگە ئاقىللارنىڭ ئويلىنىپ كۆرۈشىگە ھاۋالە بولۇپ تۇرۇپتۇ. ئەجەبا شوئۇرسىزلىقىمىزنىڭ بەدىلىنى بۈگۈنگە قەدەر تارتىپ كېلىۋاتقىنىمىز يېتىپ ئاشمىدۇ؟ ئەجەبا شوئارۋازلىقنى تەسەللىيگاھ قىلىپ ياشاشنىڭ مۇنقەرزلىك تەھدىتىنىڭ كۈچىيىشىگە خىزمەت قىلىشتىن باشقىغا يارىمايدىغانلىقىنى تونۇپ يېتىش پەيتىمىز كېلىپ ئۆتۈپ كەتمىدىمۇ؟ -بۇرھان مۇھەممەد مەنبە: [[:تۈر:ئويغاقلار دۇنياسىدا− بۇرھان|«ئويغاقلار دۇنياسىدا− بۇرھان» سەھىپىسى]] [[تۈر: ئۇيغۇر]] [[تۈر: بۇرھان مۇھەممەد]] [[تۈر: ئويغاقلار دۇنياسىدا− بۇرھان]] p3auv44zjgqrr5fn1j4rbh9xesk6oqt 0 24632 176250 2026-08-04T13:09:18Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت ''''مىللەتنىڭ روھىي خەرىتىسى (1-قىسىم)''' سۇتۇق بۇغراخاننىڭ دۇئاسىدىن بۈگۈنكى «كىملىك كىرىزىسى»غىچە 1-بۆلۈم: قان بىلەن روھنىڭ بىرىكىشى ۋە مىللىي كىملىكىمىزنىڭ تۇغۇلۇشى بىر مىللەتنىڭ تارىخ سەھنىسىدىكى مەۋجۇتلۇقى ، پەقەت ئۇنىڭ ئىگە بولغان تۇپرىقىنىڭ جۇغراپى...' 176250 wikitext text/x-wiki '''مىللەتنىڭ روھىي خەرىتىسى (1-قىسىم)''' سۇتۇق بۇغراخاننىڭ دۇئاسىدىن بۈگۈنكى «كىملىك كىرىزىسى»غىچە 1-بۆلۈم: قان بىلەن روھنىڭ بىرىكىشى ۋە مىللىي كىملىكىمىزنىڭ تۇغۇلۇشى بىر مىللەتنىڭ تارىخ سەھنىسىدىكى مەۋجۇتلۇقى ، پەقەت ئۇنىڭ ئىگە بولغان تۇپرىقىنىڭ جۇغراپىيەلىك كەڭلىكى ياكى نوپۇسىنىڭ سان جەھەتتىكى كۆپلۈكى بىلەنلا ئۆلچەنمەيدۇ. تۇپراق ئىشغال قىلىنىشى، نوپۇس قىرغىن قىلىنىشى، ھەتتا دۆلەت چېگراسى خەرىتىدىن ئۆچۈرۈلۈشى مۇمكىن؛ ئەمما بىر مىللەتنى مىللەت قىلىپ تۇرىدىغان، ئۇنى باشقا ئىنسان توپلىرىدىن پەرقلەندۈرۈپ، تارىخنىڭ سۇبيېكتىغا ئايلاندۇرىدىغان ئەڭ ئاخىرقى قورغان ، ئۇنىڭ «دۇنيا قارىشى» ۋە «روھىي كىملىكى»دۇر. بۈگۈنكى كۈندە بىز ئۇيغۇر خەلقى تارىخىمىزدىكى ئەڭ خەتەرلىك سىناققا يەنى «كىملىك كىرىزىسى»غا دۇچ كەلدۇق. بەزىلەر بىزنى «دىنسىز مىللەتچىلىك» بىلەن، يەنە بەزىلەر «مىللەتسىز دىندارلىق» بىلەن قۇتقۇزماقچى بولۇۋاتىدۇ. ھالبۇكى، بىزنى قۇتقۇزىدىغىنى قۇرۇق ھېسسىيات ياكى ئىمپورت قىلىنغان ئىدىيەلەر ئەمەس، بەلكى «بىز ئەسلى كىم ئىدۇق؟» دېگەن سوئالغا بېرىلىدىغان، تارىخنىڭ چوڭقۇر قاتلىمىدىن سۈزۈپ ئېلىنغان ئىلمىي ۋە پەلسەپەۋى جاۋابتۇر. تارىخىمىزغا چوڭقۇر ۋە ئىبرەت نەزىرى بىلەن قارىغىنىمىزدا، بىزنى «بۈيۈك مىللەت» قاتارىغا كۆتۈرگەن ھالقىلىق نۇقتىنىڭ مىلادى 10-ئەسىردىكى مەدەنىيەت بۇرۇلۇشى ئىكەنلىكىنى كۆرىمىز. ئىسلامدىن ئاۋۋالقى دەۋرلەردە، ئەجدادلىرىمىز ياۋرو-ئاسىيا دالىسىدا قىلىچى ئۆتكۈر، جەڭگىۋار، ئەمما ئىجتىمائىي تۈزۈلمىسى تۇراقسىز «قەبىلىۋى ئىتتىپاق» ھالىتىدە ياشايتتى. ئۇلاردا تەبىئىي، ياۋايى كۈچ-قۇدرەت بار ئىدى. لېكىن، تارىخ پەلسەپىسى شۇنى ئىسپاتلايدۇكى: «مەنىۋى رامكىسى» (قانۇن ۋە ئەخلاق سىستېمىسى) بولمىغان كۈچ پەقەت ۋەيران قىلىدۇ، ئەمما ئۇزۇن مۇددەتلىك «مەدەنىيەت» (Civilization) قۇرالمايدۇ. شۇڭا، كۆكتۈرك دۆلەتلىرى تېز قۇرۇلۇپ، تېز يىمىرىلەتتى. دەل مۇشۇنداق بىر ھالقىلىق پەيتتە، سۇلتان سۇتۇق بۇغراخاننىڭ ئاتۇش تۇپرىقىدا قىلغان تارىخىي تاللىشى ۋە سەمىمىي دۇئاسى ئاددىي بىر دىن ئالماشتۇرۇش ھادىسىسى ئەمەس، بەلكى بىر مىللەتنىڭ تەقدىرىنى بەلگىلىگەن «مەدەنىيەت قۇرۇلۇشى» ئىدى. بۇ بۇرۇلۇش ئارقىلىق، كۆچمەن چارۋىچىلىق مەدەنىيىتىدىكى «خام كۈچ» ئىسلامنىڭ «تەۋھىد» ئەقىدىسى ۋە «شەرىئەت» نىزامى بىلەن بىرلىشىپ، يېڭى بىر ئىنسان تىپىنى — «مۇسۇلمان تۈرك» ئوبرازىنى دۇنياغا كەلتۈردى. بۇ «قان» بىلەن «روھ»نىڭ بىرلىشىشىدىن «قاراخانىيلار» دەۋرى مەيدانغا كەلدى. بۇ دەۋردە بىز پەقەت ئات چاپتۇرۇپلا قالماي، دۇنيادىكى تۇنجى ئۇنىۋېرسىتېتسىمان مەدرىسىلەرنى قۇردۇق، كۇتۇپخانىلارنى تەسىس قىلدۇق. بىزنىڭ قىلىچىمىز ئەمدى پەقەت غەنىيمەت ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى ھەقنى ئۈستۈن قىلىش ۋە يەر يۈزىدە ئادالەت ئورنىتىش ئۈچۈن سىلىقلاندى. بىز ياۋايىلىقتىن مەدەنىيەتكە، قەبىلىچىلىكتىن دۇنياۋىلىققا قەدەم قويدۇق. بۈگۈنكى كۈندە بەزى «تارىخسىز» زىيالىيلارنىڭ: «ئىسلام بىزنى ئەرەبلەشتۈرۈۋەتتى، مىللىي خۇسۇسىيىتىمىزنى يوقاتتى» دېگەن يۈزەكى ۋە خەتەرلىك قاراشلىرى مەۋجۇت. بۇ قاراشقا تارىخنىڭ ئۆزى ئەڭ كۈچلۈك ئىلمىي رەددىيە بېرىدۇ. ئەكسىچە، بىزنىڭ مىللىي تىلىمىز، مىللىي ئېڭىمىز ۋە دۆلەتچىلىك پەلسەپىمىز ، دەل ئىسلامنىڭ يەنى ئەھلى سۈننەت چۈشەنچىسىنىڭ سايىسىدا قوغدېلىپ قالدى ۋە ئەڭ يۇقىرى پەللىگە كۆتۈرۈلدى. بۇنىڭ ئىككى جانلىق ئىسپاتى مەھمۇد كاشغەرىي ۋە يۈسۈپ خاس ھاجىپتۇر. مىللىتىمىزنىڭ پەخرى مەھمۇد كاشغەرىي «تۈركىي تىللار دىۋانى»نى يازغاندا، ئۇنىڭ مەقسىتى پەقەت سۆزلۈك توپلاش ئەمەس ئىدى. ئۇ كىتابىنى ئاللاھقا ھەمدۇ-سانا، پەيغەمبەرگە دۇرۇت ئېيتىش بىلەن باشلىغان ۋە مۇقەددىمىسىدە: «ئاللاھ دۆلەت قۇياشىنى تۈركلەرنىڭ بۇرجىدا تۇغدۇردى... ئۇلارنىڭ تىلىنى ئۆگىنىش (دىننى تارقىتىش ئۈچۈن) ۋاجىپتۇر» دېگەن مەزمۇندىكى قاراشنى ئوتتۇرىغا قويغان. بۇ يەردە ئىنتايىن ئىنچىكە بىر نۇقتا بار: كاشغەرىي مىللەتپەرۋەرلىكنى دىننىڭ سىرتىدا ئەمەس، بەلكى دەل دىننىڭ ئىچىدە، «ئاللاھنىڭ ئىرادىسى» دەپ چۈشەندۈرگەن. ئۇ تۈرك تىلىنى ئەرەب تىلى بىلەن بەيگىگە چۈشۈرۈپ، مىللىتىمىزنىڭ مەدەنىيەت سەۋىيىسىنىڭ ئىسلام دۇنياسىنىڭ مەركىزىدە تۇرالايدىغانلىقىنى ئىسپاتلىدى. ئۇ ئۆز ئەسىرىدە نۇرغۇنلىغان ھەدىس شەرىفلەرنى دەلىل كەلتۈرۈش ئارقىلىق، مىللىي ئۆرپ-ئادەتنىڭ سۈننەت بىلەن قانچىلىك يۇغۇرۇلۇپ كەتكەنلىكىنى كۆرسەتتى. دېمەك، كاشغەرىيچە مىللەتچىلىك دىنسىز مىللەتچىلىك ئەمەس، بەلكى «ئىسلام روھىغا سىڭگەن مىللىي ئىپتىخار» ئىدى. سىياسەت ۋە شەرىئەتنىڭ بىرلىكى «قۇتادغۇ بىلىگ» (بەختكە ئېرىشتۈرگۈچى بىلىم) ، بىزنىڭ مىللىي دۆلەتچىلىك ئىدىيەمىزنىڭ ئاساسىي تېكىستىدۇر. يۈسۈپ خاس ھاجىپ بۇ شاھ ئەسىرىدە؛ بىر دۆلەتنىڭ مەۋجۇت بولۇپ تۇرۇشى ئۈچۈن «كۆنىلىك» (ئادالەت)نىڭ شەرت ئىكەنلىكىنى، ئادالەتنىڭ مەنبەسى بولسا شەرىئەت، يەنى ئىلاھىي قانۇن ئىكەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويدى. ئۇنىڭ دۆلەت باشقۇرۇش فورمۇلاسى ئېنىق ئىدى: دىنسىز دۆلەت بولماس، تۈزۈمسىز مىللەت تۇرماس. ئۇ ئەقىلنى ۋەھىيگە (نەقىلگە) قارشى قويمىدى، بەلكى ئەقىلنى قۇرئان ۋە سۈننەتنىڭ نۇرى بىلەن يورۇتۇپ، «كامىل ئىنسان» ۋە «غايىۋى جەمئىيەت» قۇرۇش مودېلىنى سىزىپ بەردى. ئۇ بىزگە شۇنى ئۆگەتتىكى: ھاكىمىيەتنىڭ «قۇت»ى (بەختى) ھۆكۈمدارنىڭ شەرىئەتكە ۋە ئادالەتكە ئەمەل قىلىشىغا باغلانغان. بىز بۈگۈنكى «يىلتىزسىز» ئەۋلادلارغا شۇنى ئېنىق ئېيتىشىمىز كېرەككى: ئۇيغۇر مىللىتىنىڭ «مىللىي كىملىكى» بىلەن «ئىسلامىي كىملىكى» خۇددى پولاتنىڭ تەركىبىدىكى تۆمۈر بىلەن كاربونغا ئوخشايدۇ. سىز تۆمۈردىن كاربوننى ئايرىۋەتسىڭىز، ئۇ پولات ئەمەس، بەلكى يۇمشاق، ئاسان ئېگىلىدىغان تۆمۈرگە ئايلىنىپ قالىدۇ. شۇنىڭدەك، ئۇيغۇر مەدەنىيىتىدىن ئىسلام روھىنى تارتىپ چىقىرىۋەتسىڭىز، قولىڭىزدا قالىدىغىنى روھسىز بىر جەسەت ياكى مۇزېيدىكى جانسىز قۇرۇق جازىدۇر. بىزنىڭ تارىختىكى «ئالتۇن دەۋرىمىز» بىزنىڭ دىنغا، سۈننەتكە ۋە ئىلىمگە ئەڭ چىڭ ئېسىلغان، مىللىي غۇرۇر بىلەن ئىسلامىي كەمتەرلىكنى بىرلەشتۈرگەن دەۋرىمىز ئىدى. بۇ تارىخىي ھەقىقەتنى ئىنكار قىلىش ، مىللەتنىڭ يىلتىزىغا پالتا چېپىش ۋە ئۆزىنى ئۆزى ئىنكار قىلىشتىن باشقا نەرسە ئەمەس. 2-بۆلۈم: يىلتىزسىز زېھنىيەتتىن مىللىي ئويغىنىشقىچە بۈگۈن مىللىتىمىز دۇچ كېلىۋاتقان ئەڭ ئېغىر خەتەر پەقەت سىرتتىن كەلگەن بېسىملا ئەمەس، بەلكى ئىچىمىزدىكى « كۈلتۈر ئۇنتۇغاقلىقى » (Cultural Amnesia) كېسىلىدۇر. يەنى ئۆزىنى تۇرغۇزغان تۈۋرۈكلەرنى «كونىلىق» دەپ چېقىپ تاشلاپ، باشقىلارنىڭ ئىدىيەۋى قالدۇقلىرىدىن «يېڭى ئۆي» سالماقچى بولغان بىر خىل «بۇزۇلغان زېھنىيەت»نىڭ ئەۋج ئېلىشىدۇر. بىزدىكى بۇ خەتەرلىك زېھنىيەتنىڭ يادروسى شۇكى: «زامانىۋىلىشىش ئۈچۈن، ئۆزىمىزدىن (تارىخىمىزدىن، ئەنئەنىمىزدىن) ۋاز كېچىشىمىز كېرەك» دېگەن خاتا لوگىكىدۇر. بۇ خىل «يىلتىزسىزلىق» بۈگۈنكى كۈندە ئىككى خىل قىياپەتتە ئوتتۇرىغا چىقماقتا: بىرىنچىسى، تارىخسىز مىللەتچىلىك: بۇ خىل قاراشتىكىلەر دىننى «ئەرەب مەدەنىيىتى» دەپ چەتكە قېقىپ، ياۋروپانىڭ ياكى باشقىلارنىڭ قىممەت قارىشىنى «مىللىي قۇتۇلۇش يولى» دەپ قارايدۇ. ئۇلار بىلمەيدۇكى، ئىسلام روھى سۈمۈرۈۋېلىنغان ئۇيغۇر مەدەنىيىتى ، پەقەت مۇزېيغا قويۇلىدىغان جانسىز فولكلور (ئۇسسۇل ۋە ناخشا) دىنلا ئىبارەت بولۇپ قالىدۇ. روھسىز تەن چىرىيدۇ، بۇ تەبىئەتنىڭ قانۇنىيىتىدۇر. ئىككىنچىسى، يىلتىزسىز دىندارلىق (ھەدىس ئىنكارچىلىقى): بۇ تېخىمۇ خەتەرلىك بىر ۋىرۇستۇر. ئۇلار دىننى قوبۇل قىلىمەن دەپ تۇرۇپ، شۇ دىننىڭ تارىخىي ئەمەلىيىتى ۋە يەتكۈزگۈچىسى بولغان، پەيغەمبىرىمىزدىن مىراس قالغان سۈننەت ۋە ھەدىسنى ئىنكار قىلىدۇ. دىننى پەقەت «شەخسىي پەلسەپە»گە ئايلاندۇرۇۋالىدۇ. بۇ ھەر ئىككىلىسىنىڭ ئورتاق نۇقتىسى ئۈزۈلۈشتۇر. ئۇلار بىزنى سۇتۇق بۇغراخان، مەھمۇد كاشغەرىيلارنىڭ دۇنيا قارىشىدىن ئۈزۈپ تاشلاپ، ھاۋادا لەيلەپ قالغان، كېلىپ چىقىشى نامەلۇم بىر توپقا ئايلاندۇرماقچى بولۇۋاتىدۇ. بۇ نۇقتىنى ئالاھىدە تەكىتلەش كېرەككى، يېقىندا كۆتۈرۈلگەن ھەدىس ئىنكارچىلىقى ، پەقەت بىر قانچە ھەدىسنىڭ سەھىھ ياكى ئەمەسلىكى ھەققىدىكى نوقۇل دىنىي تالاش-تارتىش ئەمەس. بۇ، ماھىيەتتە مىللەتنىڭ «بىلىش سىستېمىسى» (Epistemology) غا قىلىنغان ھۇجۇمدۇر. ئەگەر بىر مىللەت ئۆزىنىڭ 1400 يىللىق ئىلمىي مىراسىنى، سۈننەتنى ۋە ھەدىسنى «ئىشەنچسىز، ئويدۇرما» دەپ ئىنكار قىلسا، بۇ ئەمەلىيەتتە نېمىنى ۋەيران قىلغانلىق بولىدۇ؟ سىز «دىۋان»نى يازغان، ھەر بىر بېتىدە ھەدىسلەرنى دەلىل قىلغان مەھمۇد كاشغەرىينى «خۇراپاتچى»غا چىقىرىسىز. سىز «قۇتادغۇ بىلىگ»نى يازغان يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ دۆلەتچىلىك ئىدىيەسىنى «خاتا ئاساسقا قۇرۇلغان» دەپ ھۆكۈم قىلىسىز. سىز 1000 يىللىق تارىخىمىزدىكى مىڭلىغان ئالىملارنى، شائىرلارنى، مۇتەپەككۇرلارنى «ئالدانغان نادانلار» دەپ قارايسىز. نەتىجىدە، بۈگۈنكى ياش ئەۋلاد: «ئەگەر مېنىڭ بوۋىلىرىم شۇنچە نادان بولسا، مەن نېمىشقا ئۇلاردىن پەخىرلىنىمەن؟» دېگەن شەككە چۈشىدۇ ۋە ئۆز تارىخىدىن يىرگىنىشكە باشلايدۇ. مانا بۇ ، مىللەتنىڭ مەنىۋى تۈۋرۈكىنى ئۆز قولى بىلەن سۇندۇرۇشتۇر. سۈننەتسىز ئىسلام تارىخسىز، مەدەنىيەتسىز، پەقەت قۇرۇق تېكىستتىنلا ئىبارەت بىر نەرسىگە ئايلىنىپ قالىدۇ. بۇنداق «روھسىز دىن» ھېچقانداق بىر مىللەتنى بىرلەشتۈرەلمەيدۇ، ئەكسىچە ھەر كىم ئۆزىنى «پەيغەمبەر» چاغلاپ، مىللەت پارچە-پارچە بولۇپ كېتىدۇ. بىز «بۇزۇلغان زېھنىيەت»تىن قۇتۇلۇپ، مىللەتنى قايتا تىرىلدۈرىمىز دەيدىكەنمىز، بىزگە يېڭى بىر «ئىجتىمائىي قۇرۇلۇش» لايىھەسى لازىم. بۇ لايىھە غەربتىن كۆچۈرۈلگەن مودا ئىدىيەلەردىن ئەمەس، بەلكى ئۆز تۇپرىقىمىزدىن، ئۆز تارىخىمىزنىڭ تەجرىبىلىرىدىن ئۈنۈپ چىققان بولۇشى كېرەك. بىزنىڭ مىللىي مەپكۇرە فورمۇلىمىز مۇنداق بولۇشى كېرەك: سۇتۇق بۇغراخاننىڭ ساپ ئىمانى ، كاشغەرىينىڭ مىللىي غورۇرى ، يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ دۆلەتچىلىك پەلسەپەسى ۋە زامانېۋى ئۇيغۇرلۇق روھى. بىرىنچىدىن: زىيالىيلىرىمىز چۈشىنىشى كېرەككى، دىن بىلەن مىللەت رەقىب ئەمەس. ئىسلام (خۇسۇسەن ئەھلى سۈننەت يولى) بىزنىڭ مىللىي مەۋجۇتلۇقىمىزنىڭ قەلئەسى ۋە مۇھاپىزەتچىسىدۇر. دىنسىز ئۇيغۇر خۇددى تۇزسىز تاماققا ئوخشاش تەمسىز ۋە چىرىشكە مايىل بولۇپ قالىدۇ. ئىككىنچىدىن: بىز «ئەقىل»نى ئۇلۇغلايمىز، ئەمما ئۇ ئەقىل نەپسىنىڭ قۇلى بولغان، ھەممىنى ئىنكار قىلىدىغان «ئاسىي ئەقىل» ئەمەس، بەلكى ۋەھىينىڭ نۇرى بىلەن سىلىقلانغان ۋە ئىجادكار «ھېكمەت» بولۇشى كېرەك. ئۈچىنچىدىن: بىز تارىخقا «مۇزېيدىكى جىسىم» دەپ ئەمەس، «كەلگۈسىنى يورۇتىدىغان ماياك» دەپ قارىشىمىز كېرەك. ئۆتمۈشنى ئىنكار قىلىش ئارقىلىق ئەمەس، ئۇنىڭدىن كۈچ ئېلىش ئارقىلىقلا ئىلگىرىلىيەلەيمىز. بۈگۈنكى كۈندە مىللەتنىڭ بېشىغا كەلگەن كۈلپەتلەر ، بىزنىڭ ئۆز «ماھىيىتىمىز»دىن يىراقلاشقانلىقىمىزنىڭ، بىرلىكىمىزنىڭ (يەنى ئەقىدە بىرلىكىمىزنىڭ) بۇزۇلغانلىقىنىڭ نەتىجىسى بولۇشى مۇمكىن. سۇتۇق بۇغراخاننىڭ ئاتۇشتىكى دۇئاسى تېخى ئاخىرلاشقىنى يوق. ئۇ دۇئا ، بىزنىڭ قايتىدىن ئويغىنىشىمىزنى، ئۆزىمىزگە قايتىشىمىزنى كۈتۈۋاتىدۇ. ئەي زىيالىيلار، ئەي ياشلار! باشقىلارنىڭ سۇنۇق كۆزەينىكى بىلەن دۇنياغا قاراشنى توختىتىڭلار. «زامانىۋى بولىمەن» دەپ، ئۆز ئاتاڭلارنىڭ مىراسىغا، رەسۇلۇللاھنىڭ سۈننىتىگە خىيانەت قىلماڭلار. قۇتۇلۇش - غەربتە ياكى يىلتىزسىز ئىدىيەلەردە ئەمەس. قۇتۇلۇش - بىر قولىمىزدا قۇرئان، بىر قولىمىزدا سۈننەت، قەلبىمىزدە مىللەتنىڭ غۇرۇرى، مېڭىمىزدە دۇنيانىڭ ئىلىم-پېنى بىلەن قايتىدىن «بۈيۈك بىرلىك» ھاسىل قىلىشتا. بىز قاچانكى «ئۆزىمىز» بولدۇق ، دۇنيانىڭ خوجىسى بولدۇق. قاچانكى باشقىلارغا تەقلىد قىلدۇق ، دۇنيانىڭ قۇلى بولدۇق. تاللاش سىلەرنىڭ قولۇڭلاردا! ھۆرمەت بىلەن:[https://www.facebook.com/MahiyetMunbiri ماھىيەت مۇنبىرى] [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] 7l7aatwz0jwv3c6oqpsrkido8chn0l6 0 24633 176251 2026-08-04T13:11:14Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت 'مىللەتنىڭ روھىي خەرىتىسى (2-قىسىم) زېھنىيەت مۇستەملىكىسىدىن «ئىرفان» كۆزى بىلەن قۇتۇلۇش بىر مىللەتنىڭ تارىخ سەھنىسىدىن سۈپۈرۈلۈپ تاشلىنىشى - ئۇنىڭ شەھەرلىرىنىڭ ۋەيران بولۇشى، ئىقتىسادىنىڭ ۋەيران بولۇشى بىلەن ئەمەس، بەلكى «مەنىۋى قىبلىسى»نى يوقىتىپ قوي...' 176251 wikitext text/x-wiki مىللەتنىڭ روھىي خەرىتىسى (2-قىسىم) زېھنىيەت مۇستەملىكىسىدىن «ئىرفان» كۆزى بىلەن قۇتۇلۇش بىر مىللەتنىڭ تارىخ سەھنىسىدىن سۈپۈرۈلۈپ تاشلىنىشى - ئۇنىڭ شەھەرلىرىنىڭ ۋەيران بولۇشى، ئىقتىسادىنىڭ ۋەيران بولۇشى بىلەن ئەمەس، بەلكى «مەنىۋى قىبلىسى»نى يوقىتىپ قويۇشى بىلەن باشلىنىدۇ. شەھەرلەرنى قايتا قۇرغىلى، بايلىقنى قايتا توپلىغىلى بولىدۇ، ئەمما بىر مىللەتنىڭ كائىناتقا ۋە ئىنسانغا بولغان بىلىش سىستېمىسى (Epistemology) غۇۋالاشسا، ئۇ مىللەت ئۆزى تۇرۇۋاتقان تۇپراقتا ياتقا ئايلىنىپ قالىدۇ. بۈگۈنكى جەمئىيىتىمىزنىڭ، بولۇپمۇ ئۆزىنى زامانېۋى ساناۋاتقان قاتلامنىڭ روھىي ھالىتىنى تەسۋىرلەشكە توغرا كەلسە، ئەڭ ئاچچىق ئەمما رېئال تەمسىل شۇ بولار: «ئاستىدا ئەجدادلىرىدىن قالغان بىباھا خەزىنە كۆمۈلۈپ ياتقان، ئەمما ئۆزى شۇ خەزىنىنىڭ ئۈستىدە ئولتۇرۇپ تۇرۇپ، باشقىلاردىن بىر بۇردا نان تىلەۋاتقان تىلەمچى.» بىز بۈگۈن نېمىشقا روھىي جەھەتتە بۇ قەدەر ئاجىزلىدۇق؟ نېمىشقا يات مەدەنىيەتنىڭ ئەڭ تۆۋەن دەرىجىلىك ئىدىيەلىرى بىز ئۈچۈن «ھەقىقەت»تەك تۇيۇلىدۇ-يۇ، فارابىينىڭ «پەزىلەتلىك شەھەر»ى، يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ «قۇتادغۇ بىلىگ»ى، نەۋائىينىڭ «ھەيرەتۇل ئەبرار»ى بىزگە «كونىلىق» تۇيۇلىدۇ؟ بۇنىڭ جاۋابى ئېنىق: بىزنىڭ زېمىنىمىزدىن بۇرۇن، «زېھنىيىتىمىز مۇستەملىكە قىلىندى.» بۈگۈنكى «بىلىش كىرىزىسى»نىڭ يىلتىزىنى تېپىش ئۈچۈن، بىز زامانىۋى دۇنيا بىزگە مەجبۇرىي تاڭغان «ئەقىل» (Rationality) ئۇقۇمىنى ئوپېراتسىيە قىلىشىمىز كېرەك. غەرب ماددىيۇنچىلىقى بىزگە سىڭدۈرگەن ئەقىل ، پەلسەپەدە «قورال خاراكتېرلىك ئەقىل» (Instrumental Reason) دەپ ئاتىلىدۇ. بۇ خىل ئەقىلنىڭ بىردىنبىر ۋەزىپىسى ھېسابلاشتۇر. ئۇ دۇنيانى روھسىز بىر ماشىنا، ئىنساننى پەقەت بىر بىئولوگىيەلىك جانلىق دەپ قارايدۇ. ئۇنىڭ لوغىتىدە پەقەت «پايدا ۋە زىيان»، «كىرىم ۋە چىقىم» دېگەن ئۇقۇملارلا بار. بۇ خىل ئەقىل: «بۇ ئىشنى قانداق قىلىمەن؟» دېگەن تېخنىكىلىق سوئالغا جاۋاب بېرەلەيدۇ، ئەمما: «بۇ ئىشنى نېمە ئۈچۈن قىلىمەن؟» دېگەن ئەخلاقىي ۋە غايىۋى سوئال ئالدىدا گاچا بولۇپ قالىدۇ. نەتىجىدە، بىزنىڭ جەمئىيەتتە «يېرىم ئادەم»لەر كۆپەيدى: دىپلومى بار، ئەمما ۋىجدانى يوق دوختۇرلار؛ بايلىقى بار، ئەمما مىللەتكە بىر تىيىن خەيرى يوق سودىگەرلەر؛ بىلىمى بار، ئەمما ئۆز مىللىتىنىڭ قىممەت قارىشىنى مازاق قىلىدىغان زىيالىيلار. بۇلارنىڭ ھەممىسى ، ئەقىلنى پەقەت قورساق تويغۇزۇش قورالى قىلىۋالغان، روھىي دۇنياسى قۇرۇپ كەتكەن ئىنسانلاردۇر. بۇ خىل «تەپەككۇر مېيىپلىقى» مىللەتنىڭ ئىچكى قۇۋۋىتىنى خورىتىدىغان ئەڭ خەتەرلىك ۋىرۇستۇر. ئەجدادلىرىمىز دۇنياغا ئۇستاز بولغان «ئالتۇن دەۋر»دە، ئۇلارنىڭ قولىدا بۈگۈن بىز يوقىتىپ قويغان، غەربنىڭ ماددىي ئەقلىدىن ئۈستۈن تۇرىدىغان بىر سىستېما بار ئىدى. ئۇ بولسىمۇ «ئىرفان» ئىدى. ئىرفان نېمە؟ ئۇيغۇر-ئىسلام پەلسەپەسىدە، ئىنساننىڭ بىلىش سىستېمىسى پەقەت «مېڭە» بىلەنلا چەكلەنمەيدۇ. ئىرفان ، ئىلىم بىلەن ھېكمەتنىڭ يۇغۇرۇلۇشىدۇر. ئىلىم (Science): نەرسىلەرنىڭ سىرتقى قانۇنىيىتىنى بىلىشتۇر (مەسىلەن، سۇنىڭ پارغا ئايلىنىش تېمپېراتۇرىسىنى بىلىش.) ئىرفان (Gnosis/Wisdom): نەرسىلەرنىڭ «ماھىيىتى»نى ۋە «يارىتىلىش مەقسىتى»نى قەلب كۆزى بىلەن تونۇشتۇر. يۈسۈپ خاس ھاجىپ «قۇتادغۇ بىلىگ»دە بىزگە بىر تەڭپۇڭلۇقنى كۆرسەتكەن: « ئۇقۇش (ئەقىل) بىر مەشئەل، ئەمما ئۇنى كۆتۈرىدىغان قول پەزىلەتتۇر.» دىققەت قىلايلى، ئۇ ئەقىلنى ئىنكار قىلمىدى، بەلكى ئەقىلنى «پەزىلەت» (ۋەھىي ۋە ئەخلاق) نىڭ قوماندانلىقىغا بەردى. چۈنكى ئۇ بىلەتتىكى: «پەزىلەتسىز ئەقىل ۋەھشىيلىكتۇر؛ ئەقىلسىز پەزىلەت ئاجىزلىقتۇر.» بىز بۈگۈن بۇ تەڭپۇڭلۇقنى بۇزۇپ قويغانلىقىمىز، يەنى «ئەقىل»نى پەقەت غەربچە ماددىزم بىلەنلا چۈشەنگەنلىكىمىز ئۈچۈن، ئۆزىمىزنىڭ مىڭ يىللىق تەپەككۇرىمىزدىن ياتلىشىپ قالدۇق. بەزى «ياتلاشقان ئۇيغۇرلارنىڭ»نىڭ: «بىز تەرەققىي قىلىش ئۈچۈن دىندىن، ئەنئەنىدىن ۋاز كېچىشىمىز كېرەك» دېگەن سەپسەتىسى ، تارىخىي ساۋاتسىزلىقتىن ياكى قارا جاھالەتتىن باشقا نەرسە ئەمەس. بىزنىڭ مەدەنىيەت تارىخىمىز پەن بىلەن دىننىڭ، ئەقىل بىلەن ۋەھىينىڭ مۇكەممەل بىرلىكى ئۈستىگە قۇرۇلغان. تارىخنىڭ شاھىتلىقىغا قارايلى: ئەبۇ ناسىر فارابىي: ئۇ بىر تەرەپتە ئارستوتېلنىڭ لوگىكىسىنى شەرھلەپ دۇنياۋى لوگىكا ئىلمىنىڭ پىرى بولسا، يەنە بىر تەرەپتە «تەۋھىد»نىڭ ماھىيىتىنى ئەڭ يۇقىرى چەكتە تەسۋىرلىگەن «ئىلاھىيەتچى» ئىدى. مەھمۇد كاشغەرىي: «دىۋان»نى يازغاندا پەقەت سۆزلۈك توپلىمىدى، بەلكى جۇغراپىيە، ئېتنوگرافىيە ۋە تىبابەت بىلىملىرىنى قۇرئان ۋە ھەدىسنىڭ روھى بىلەن يۇغۇرۇپ چىقتى. بۇ بۈيۈك زاتلاردا «بۇ دىنىي بىلىم»، «بۇ دۇنياۋى بىلىم» دەيدىغان سۈنئىي بۆلۈنۈش يوق ئىدى. ئۇلار: «بىر قولۇڭدا قۇرئان بولسۇن (كىملىكىڭ ئۈچۈن)، بىر قولۇڭدا تېخنىكا بولسۇن (قۇدرىتىڭ ئۈچۈن)» دېگەن فورمۇلانى ئەمەلىيەتتە كۆرسەتكەن. دېمەك، بىزنىڭ ئەسلى مىللىي تەپەككۇرىمىز ، دۇنيادىن قاچىدىغان «تەركىدۇنيالىق» ئەمەس، بەلكى دۇنيانى «ھېكمەت» بىلەن باشقۇرىدىغان مەدەنىيەت ئىگىسى بولۇشتۇر. بۈگۈنكى زىيالىيلىرىمىزنىڭ ئەڭ چوڭ مەسىلىسى ، «پىشقان پىكىر» نىڭ بولماسلىقىدۇر. غەربتە بىر ئىدىيە چىقسا، ئۇنى ھەزىم قىلماي تۇرۇپلا مىللەتنىڭ بېشىغا تېڭىشقا ئالدىرايدىغان، ئۆز قىممەت قاراشلىرىنى «قالاقلىق» دەپ قارايدىغان بىر قاتلام شەكىللەندى. بۇنى پەلسەپەدە «ئۆز-ئۆزىنى ياتلاشتۇرۇش» دەيمىز. بىز شۇنى ئۇنتۇپ قالدۇقكى، ھەر قانداق بىر ئىدىيە ئۆزى چىققان تۇپراقنىڭ جۇغراپىيەسى، تارىخى ۋە ئېتىقادى بىلەن سۇغىرىلغان بولىدۇ. غەربنىڭ ئاتېئىزىمغا يۈزلىنىشى ئۇلارنىڭ چېركاۋ بىلەن بولغان تارىخىي ئۆچمەنلىكىدىن كەلگەن. ئەمما بىزنىڭ تارىخىمىزدا ئىلىم بىلەن دىن ھېچقاچان بىر-بىرىنىڭ قېنىنى ئىچمىگەن، ئەكسىچە بىر-بىرىنى تولۇقلىغان. شۇنداق تۇرۇقلۇق، غەربنىڭ «دىنسىزلىشىش» مودېلىنى بىزگە «تەرەققىياتنىڭ بىردىنبىر يولى» دەپ سۇنۇش ، زېھنىيەت جەھەتتىن قۇل بولغانلىقنىڭ ئەڭ ئېنىق ئىسپاتىدۇر. ئەگەر سىز بۇ قۇرلارنى ئوقۇۋېتىپ، ئىچىڭىزدە بىر نەرسىنىڭ مىدىرلىغىنىنى، يىللاردىن بېرى سىزگە تېڭىلغان «سەن ئاجىز»، «سەن قالاق»، «سېنىڭ ئەنئەنەڭ سېنى ئارقىغا تارتىدۇ» دېگەن ئاۋازلارنىڭ يالغانلىقىنى ھېس قىلغان بولسىڭىز ، دېمەك سىزدىكى «ئۇيغۇر روھى» تېخى ئۆلمەپتۇ. ھەقىقىي ئويغىنىش «مەن كىم؟» دېگەن سوئالغا ياتلارنىڭ كۆزى بىلەن ئەمەس، بەلكى ئۆزىمىزنىڭ «يۈرەك كۆزى» (ئىرفان) بىلەن جاۋاب بېرىشتۇر. بىزگە كېرەكلىك بولغان تەپەككۇر قۇرۇلۇشى تۆۋەندىكىدەك ئۈچ باسقۇچتىن ئۆتۈشى كېرەك: 1-بىلىش كىرىزىسىدىن قۇتۇلۇش: دۇنيانى پەقەت ماددا، پايدا ۋە تېخنىكا دەپ قاراشتىن ۋاز كېچىپ، ئۇنىڭغا مەنا، ئەخلاق ۋە مەسئۇلىيەت كۆزى بىلەن قاراشنى ئۆگىنىش. 2-مەدەنىيەت ئەستە ساقلاش قابىلىيىتىنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش: فارابىيدىن نەۋائىيغىچە بولغان بۈيۈك بىلىش سىستېمىمىزنى زامانىۋى تىل بىلەن قايتا شەرھلەپ چىقىش. بۇ «كونىنى سېغىنىش» ئەمەس، بەلكى «ئۆتمۈشتىن كەلگۈسىگە پۇت تىرەپ تۇرۇپ سەكرەش»تۇر. 3-تەقلىدچىلىكتىن ئىجادىيەتكە ئۆتۈش: باشقىلارنىڭ پىكىر لىباسلىرىنى كىيىپ يۈرۈشنى تاشلاپ، ئۆزىمىزنىڭ رېئاللىقىمىزغا ئۇيغۇن، ھەم دۇنياۋى ھەم مىللىي بولغان يېڭى بىر تەپەككۇر مودېلىنى مەيدانغا كەلتۈرۈش. خۇلاسە: سىز ئۆزىڭىزدىن قەتئىي سورىشىڭىز كېرەك: نېمىشقا مەن ئۆز تارىخىمدىن گۇمانلىنىمەن؟ نېمىشقا مەن دىنىمنى ئىلىمگە توسالغۇ دەپ ئويلايمەن؟ بۇ سوئاللارنىڭ جاۋابى سىزنىڭ نادانلىقىڭىزدا ئەمەس، بەلكى سىزگە تاقاپ قويۇلغان «قارا كۆزەينەك»تە. بىزنىڭ نىشانىمىز ، باشقىلارغا تەقلىد قىلىدىغان «سايە» بولۇش ئەمەس، بەلكى ئىلىم بىلەن ئىماننى، ئەقىل بىلەن قەلبنى بىرلەشتۈرگەن، دۇنياغا تىك قارايدىغان «يېڭى ئۇيغۇر» بولۇشتۇر. ئىچىڭىزدىكى ئاشۇ «مەن قىلالمايمەن»، «بىزدىن ئادەم چىقمايدۇ» دەيدىغان يات ئاۋازنى ئۆلتۈرۈڭ. سىزنىڭ قېنىڭىزدا سۇتۇق بۇغراخاننىڭ ئىرادىسى، مېڭىڭىزدە كاشغەرىينىڭ پاراسىتى بار. ئالتۇن لايغا چۆكۈپ قالسىمۇ، يەنىلا ئالتۇن. پەقەت ئۇنى سۈرتۈپ، قايتىدىن پارلىتىش كېرەك. بۇ ماقالە شۇ پارتىلاش جەريانىنىڭ بىر تۇتقۇچى، شۇ مەنىۋى قوزغىلىشنىڭ بىر سىگنالىدۇر. بىز ئۆزىمىزنىڭ روھىي خەرىتىسىنى قايتىدىن سىزىپ چىققاندا، پۈتۈن دۇنيا بىزنى قايتىدىن تونۇشقا مەجبۇر بولىدۇ. ھۆرمەت بىلەن:ماھىيەت مۇنبىرى [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] fg3incwqgtpj65zf5ijcn6nc6816t3z 0 24634 176252 2026-08-04T13:13:31Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت 'مىللەتنىڭ روھىي خەرىتىسى (3-قىسىم) يېڭى مىللىي قۇدرەتنىڭ فورمۇلاسى: ئىككى قاناتلىق بۈركۈت بىز ئالدىنقى بۆلۈمدە، مىللەتنىڭ مېڭىسىنى پالەچ ھالغا چۈشۈرۈپ قويغان «قۇرال خاراكتېرلىك ئەقىل» (يەنى روھسىز، پەقەت قورساق غېمىدىكى ماددىي ئەقىل) كېسىلىگە دىئاگنوز ق...' 176252 wikitext text/x-wiki مىللەتنىڭ روھىي خەرىتىسى (3-قىسىم) يېڭى مىللىي قۇدرەتنىڭ فورمۇلاسى: ئىككى قاناتلىق بۈركۈت بىز ئالدىنقى بۆلۈمدە، مىللەتنىڭ مېڭىسىنى پالەچ ھالغا چۈشۈرۈپ قويغان «قۇرال خاراكتېرلىك ئەقىل» (يەنى روھسىز، پەقەت قورساق غېمىدىكى ماددىي ئەقىل) كېسىلىگە دىئاگنوز قويدۇق. تارىخ ۋە رېئاللىق شۇنى ئىسپاتلىدىكى: پەقەت كۈندىلىك تىرىكچىلىك ۋە بىخەتەرلىكنىلا كۆزلەيدىغان «ھېسابچى ئەقىل» بىزنى قۇللۇق زەنجىرىدىن قۇتقۇزالمايدۇ، ئەكسىچە بىزنى تېخىمۇ چوڭقۇر، تېخىمۇ خەتەرلىك بىر ماددىي قۇللۇقنىڭ پاتقىقىغا سۆرەپ كىرىدۇ. ئەمدى ئالدىمىزدا تاللاش ئەمەس، مەجبۇرىيەت بار: قايتا تىرىلىش. بۇ تىرىلىش - قۇرۇق ھېسسىيات، يالىڭاچ شوئارۋازلىق ، روھسىز كۆچۈرمىكەچلىك ياكى ئۆتمۈشكە قاقشاش بىلەن ئەمەلگە ئاشمايدۇ. بۇ پەقەت تارىخىمىزدىكى ئەڭ مۇۋەپپەقىيەتلىك دەۋرلەرنىڭ سىرى بولغان، ئەمما بىز ئۇنتۇپ قالغان «قوش قانات» ئىستراتېگىيەسىنى قايتا تۇرغۇزۇش بىلەنلا مۇمكىن بولىدۇ. بۈگۈن بىز، بىر قولىدا قۇرئان (كىملىك ۋە يۆنىلىش)، يەنە بىر قولىدا ئىلىم-پەن (قۇدرەت ۋە ۋاسىتە) تۇتقان «يېڭى ئۇيغۇر»نىڭ مودېلىنى سىزىپ چىقىمىز. بىزنىڭ 1000 يىللىق مەدەنىيەت تارىخىمىزدىكى ئەڭ بۈيۈك سىر ، ئەجدادلىرىمىزنىڭ دۇنيانى ھەرگىزمۇ «ئىككىگە بۆلۈۋەتمىگەنلىكى»دۇر. بۈگۈنكى غەرب تەپەككۇرى (سېكۇلارىزم) دۇنيانى «دىن» ۋە «پەن»، «روھ» ۋە «ماددا»، «مەسچىت» ۋە «تەجرىبىخانا» دەپ بىر-بىرىگە دۈشمەن ئىككى قۇتۇپقا ئايرىۋەتتى. شۇڭا ئۇلاردا ماددىي تەرەققىيات بولسىمۇ، روھىي كىرىزىس تۈگىمەيدۇ. ئەمما فارابىي، ئىبنى سىنا، كاشغەرىي ۋە يۈسۈپ خاس ھاجىپلاردا «تەۋھىد» (بىرلىك) قارىشى ھاكىم ئىدى. ئۇلار ئۈچۈن: ئاسمان جىسىملىرىنى كۆزىتىش (ئاسترونومىيە) بىلەن ناماز ۋاقتىنى بېكىتىش (ئىبادەت) بىر ئىش ئىدى. ئۇلار ئۈچۈن: ماتېماتىكىلىق تەڭلىمىلەرنى يېشىش بىلەن مىراسنى ئادىل بۆلۈش (شەرىئەت) بىر ئىش ئىدى. ئۇلار ئۈچۈن: تەبىئەت قانۇنلىرىنى (سۈننەتۇللاھنى) تەتقىق قىلىش ، ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ۋە سەنئىتىنى تونۇشنىڭ ئەڭ ئالىي شەكلى ئىدى. تارىخ لوگىكىسى شۇنى كۆرسىتىدۇكى: قاچانكى بىز «دىن»نى پەقەت مەسچىتكىلا قاماپ قويۇپ، دۇنياۋى ئىشلارنى «دىنسىز ئەقىل»گە تاشلاپ بەردۇق ؛ بىزنىڭ ئالىملىرىمىز «موللا» ۋە «زىيالىي» دەپ ئىككى قۇتۇپقا ئايرىلدى. نەتىجىدە بىرىدە «روھ» بار، ئەمما «كۈچ» يوق؛ يەنە بىرىدە «كۈچ» (بىلىم) بار، ئەمما «روھ» (يۆنىلىش) يوق بولۇپ قالدى. بىر قاناتلىق قۇش ئۇچالمايدۇ، ئۇ پەقەت ئۆز ئورنىدا پالاقشىپ دۈشمەنگە ئولجا بولىدۇ. بىز بۇ يەردە ھالقىلىق بىر تۈگۈننى يېشىشىمىز كېرەك. نۇرغۇن كىشىلەر «زامانىۋىلىشىش» دېسە، دەرھال «غەربلىشىش»نى چۈشىنىۋالىدۇ؛ بۇ بىر ئەقلىي توزاق. زامانىۋىلىشىش: دەۋرنىڭ ئەڭ ئىلغار قوراللىرىغا، تېخنىكىسىغا، باشقۇرۇش ئۇسۇلىغا ۋە ئىلمىي مېتودلىرىغا ئىگە بولۇش؛ بۇ قۇۋۋەتتۇر. بۇنىڭ دۆلىتى، مىللىتى بولمايدۇ، بۇ ئىنسانىيەتنىڭ ئورتاق مۈلكى. غەربلىشىش: ئۆز قىممەت قارىشىدىن، ئەخلاقىدىن، كىملىكىدىن ۋاز كېچىپ، غەربنىڭ ئىستېمالچىلىق مەدەنىيىتىنى ۋە روھىي كىرىزىسىنى قوبۇل قىلىش؛ بۇ ئۆلۈمدۇر. بىزنىڭ نىشانىمىز: «مۇسۇلمانچە روھ، زامانىۋى جىسىم»غا ئىگە پولاتتەك بىر مىللەتنى قۇرۇپ چىقىش. بىز غەربنىڭ تېخنىكىسىنى ئالىمىز، ئەمما ئەخلاقىنى ئەمەس؛ ئۇلارنىڭ سىستېمىسىنى ئۆگىنىمىز، ئەمما پەلسەپىسىنى ئەمەس. بىز كىمنى تەربىيەلىمەكچى؟ مىللەتنىڭ كەلگۈسى كىملەرنىڭ يەلكىسىدە؟ بىزگە بۈگۈن غەربنىڭ ھەممە نەرسىسىنى قارىغۇلارچە دورايدىغان «تەقلىدچى زىيالىي»مۇ كېرەك ئەمەس، ياكى دۇنيادىكى ئۆزگىرىشلەردىن بىخەۋەر، پەقەت تەسۋى ساناپلا ئولتۇرىدىغان «قۇدۇقتىكى دىندار»مۇ كېرەك ئەمەس. بىزگە كېرەك بولغىنى ؛ قەدىمكى ھېكمەت بىلەن بۈگۈنكى تېخنىكىنى بىرلەشتۈرگەن «كامىل ئىنسان» دۇر. بۇ «كامىل ئىنسان»نىڭ ئۈچ چوڭ ئالاھىدىلىكى بار: 1-زېھنىيىتى ئۆتكۈر: ئۇ دۇنيادىكى ئەڭ ئىلغار ئالگورىزىملارنى چۈشىنىدۇ، سۈنئىي ئىدراكنى باشقۇرىدۇ، خەلقئارا سىياسەت ۋە ئىقتىسادنى «ھەپتىيەك»تەك ئوقۇيدۇ. ئۇنىڭ مېڭىسىدە «نادانلىق» ۋە «خۇراپات»قا ئورۇن يوق. ئۇ بىلىدۇكى: ئاللاھ ئىلىمسىزلىكنى ئەمەس، ئىلىمنى مەدھىيەلىگەن. 2-روھىيىتى پولاتتەك: ئۇ تەجرىبىخانىدا مىكروسكوپقا قارىغاندا پەقەت «ھۈجەيرە»نىلا ئەمەس، بەلكى «ئىلاھىي سەنئەت»نى كۆرىدۇ. ئۇنىڭ ئىمانى ئۇنى تەكەببۇرلۇقتىن، نەپسىنىڭ قۇلى بولۇپ كېتىشتىن ۋە شەخسىيەتچىلىكتىن ساقلايدۇ. ئۇ بىر قولىدا ئاتوم پارچىلىسا، يەنە بىر قولىدا يېتىمنىڭ بېشىنى سىلايدۇ. 3-غايىسى بۈيۈك: ئۇ پۇلنى، مەنسەپنى ياكى ئىلىمنى «مەقسەت» دەپ ئەمەس، بەلكى مىللەتنى قۇدرەت تاپقۇزۇشنىڭ ۋە ھەقىقەتنى تىكلەشنىڭ «قورالى» دەپ بىلىدۇ. ئەگەر سىز بىر زىيالىي بولسىڭىز، سىزنىڭ «ئىرفانىڭىز» (ھېكمىتىڭىز) سىز ئىگىلىگەن بىلىمنى مىللەتنىڭ يىلتىزى بىلەن قانداق بىرلەشتۈرۈشىڭىزدە كۆرۈلىدۇ. ئەگەر سىز بىر دىندار بولسىڭىز، سىزنىڭ «تەقۋايىڭىز» دىننىڭ پەقەت جايناماز ئۈستىدە ئەمەس، بەلكى تەجرىبىخانىدا، تىجارەت مەيدانىدا ۋە سىياسەت سەھنىسىدە قانداق يېتەكچى بولالايدىغانلىقىنى ئىسپاتلىشىڭىزدا كۆرۈلىدۇ. پىكىر ھەرىكەتكە ئايلانمىسا، ئۇ پەقەت چىرايلىق بىر چۈشتۇر. بىز ئەمەلىيەتتە بۇ «ئىككى قانات»نى قانداق يېتىلدۈرىمىز؟ 1-قەدەم: «ئوقۇش»(ئىقرا) نى قايتا ئېنىقلاش. بىزنىڭ تۇنجى ۋەھىيىمىز «ئوقۇ!» ئىدى. ئەمما نېمىنى ئوقۇش؟ پەقەت ھەرپلەرنىمۇ؟ ياق. ئاللاھ «ياراتقان رەببىڭنىڭ ئىسمى بىلەن ئوقۇ!» دەپ بۇيرۇدى. دېمەك، فىزىكىنىمۇ، تارىخنىمۇ، سىياسەتنىمۇ «رەببىنىڭ ئىسمى بىلەن» (يەنى ئىلاھىي قانۇنىيەت نۇقتىسىدىن ۋە مەسئۇلىيەت تۇيغۇسى بىلەن) ئوقۇش كېرەك. بىر ئۇيغۇر پەرزەنتى ئۈچۈن كومپيۇتېر كودى يېزىش بىر ئىبادەتكە ئايلىنىشى كېرەك، چۈنكى بۇ كود مىللەتنىڭ مۇداپىئە سېپىنى قۇرىدۇ. كىتاب سىلەرنىڭ قىلىچىڭلار، ئۇنى تاشلىۋەتمەڭلار. 2-قەدەم: «ئىشلەپچىقىرىش» روھىنى تۇرغۇزۇش. ئىستېمالچى مىللەت - مەڭگۈلۈك قۇل مىللەتتۇر. ئىشلەپچىقارغۇچى مىللەت - خوجايىن مىللەتتۇر. بىز روھىي جەھەتتىن باشقىلارنىڭ ئىدىيەسىنى كۆچۈرۈۋېلىش (Copy-paste) تىن، ماددىي جەھەتتىن باشقىلارنىڭ مەھسۇلاتىغا تايىنىشتىن قۇتۇلۇشىمىز كېرەك. «ئىرفان» دېگەنلىك - قۇرۇق پەلسەپە سېتىش ئەمەس، بەلكى يوقنى بار قىلىدىغان ئىجادكارلىقتۇر. بىزنىڭ مىللىي ئەخلاقىمىز بىزنى «مۇكەممەللىك»كە (ئېھسانغا) ئۈندىشى، قولىمىزدىن چىققان ھەر بىر مەھسۇلات دۇنيادىكى ئەڭ سۈپەتلىك مەھسۇلات بولۇشى كېرەك. 3-قەدەم: زىيالىي ۋە ئۆلىما «بىرلىكى»نى ئەقلىي ئاساستا قۇرۇش. بىز ھېسسىيات بىلەن بىرلىشەلمىدۇق، ئەمدى «مەپكۇرە» (ئىدىيە) بىلەن بىرلىشەيلى. مىللەت بىر بەدەندۇر. مېڭە (زىيالىي) يۈرەك (ئۆلىما/مەنىۋىيەت) نى ئىنكار قىلسا، بەدەن روھسىز قېلىپ ئۆلىدۇ. يۈرەك مېڭىگە قان بەرمىسە، بەدەن پالەچ بولىدۇ. بىزنىڭ ئىتتىپاقلىقىمىز قۇرۇق قۇچاقلىشىش ئەمەس، بەلكى بىر-بىرىنىڭ ئورنىنى تولۇقلاش، بىر-بىرىنىڭ بىلىمىگە ھۆرمەت قىلىش ئاساسىغا قۇرۇلۇشى شەرت. خۇلاسە: قەدىرلىك مىللىتىم! تارىخ شۇنى قايتا-قايتا ئىسپاتلىدىكى: قاچانكى بىز بىر قولىمىزدا «كىتاب» (ئىلىم)، بىر قولىمىزدا «تەۋھىد» (ئىمان) تۇتتۇق - دۇنيانىڭ ئەڭ پارلاق يۇلتۇزى، يىپەك يولىنىڭ خوجايىنى بولدۇق. قاچانكى بۇ ئىككىسىنى بىر-بىرىدىن ئايرىۋەتتۇق - ياكى «نادان» بولۇپ خارلاندۇق، ياكى «يات» بولۇپ ئېرىپ تۈگىدۇق. بۈگۈن بىزگە يەنە بىر تارىخىي پۇرسەت كەلدى. دۇنيا روھىي كىرىزىس ئىچىدە، ماددىي مەدەنىيەت ئىنساننى بەخىتلىك قىلالمىدى. بىزنىڭ قولىمىزدا «ئىرفان» دېگەن شىپا، قەلبىمىزدە «ئىمان» دېگەن يانار تاغ بار. ئۆزۈڭنى كەمسىتمە. سەن تېخى تۈنۈگۈنلا دۇنياغا ئىلىم ۋە ئەخلاق ئۆگەتكەن ئۇستاز ئىدىڭ. بۈگۈنكى خارلىق - سېنىڭ ئەسلىڭنىڭ ناچارلىقىدىن ئەمەس، ئەسلىڭنى ئۇنتۇپ، قاناتلىرىڭنى ئۆز قولۇڭ بىلەن كېسىۋەتكەنلىكىڭدىن كەلدى. قايت! غەربنىڭ ئىشىكىدىكى مەنىۋى تىلەمچىلىكتىن ، ئۆز ئۆيۈڭدىكى شاھلىققا قايت. قۇرۇق ئەقىلنىڭ سوغۇقلىقىدىن ، ھەقىقەتنىڭ ئىللىقلىقىغا قايت. بىز قايتىدىن «ئىككى قاناتلىق بۈركۈت» بولۇپ، تارىخنىڭ ئاسمىنىدا پەرۋاز قىلىمىز. بۇ چۆچەك ئەمەس، بۇ - بىزنىڭ قېنىمىزغا، گېنىمىزغا يېزىلغان تەقدىر. پەقەت سەن شۇ تەقدىرنى تونۇپ يەتسەڭ ۋە ھەرىكەتكە ئۆتسەڭلا كۇپايە. ھۆرمەت بىلەن:ماھىيەت مۇنبىرى [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] ogkcnkx5mbyhgjeti3txp2xl49i9e04 0 24635 176253 2026-08-04T13:14:58Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت 'مىللەتنىڭ روھىي خەرىتىسى (4-قىسىم) مەۋجۇتلۇقنىڭ ئاخىرقى قەلئەسى ۋە ۋارىسلىق كىرىزىسى بىر مىللەتنىڭ تارىخ سەھنىسىدىكى ئورنىنىڭ بەلگىلىنىشى، ھەرگىزمۇ ئۇنىڭ جەڭ مەيدانىدىكى ۋاقىتلىق غەلىبىسى ياكى ئىقتىسادىي كۆرسەتكۈچلىرىنىڭ يۇقىرىلىقى بىلەنلا ئۆلچەنمەي...' 176253 wikitext text/x-wiki مىللەتنىڭ روھىي خەرىتىسى (4-قىسىم) مەۋجۇتلۇقنىڭ ئاخىرقى قەلئەسى ۋە ۋارىسلىق كىرىزىسى بىر مىللەتنىڭ تارىخ سەھنىسىدىكى ئورنىنىڭ بەلگىلىنىشى، ھەرگىزمۇ ئۇنىڭ جەڭ مەيدانىدىكى ۋاقىتلىق غەلىبىسى ياكى ئىقتىسادىي كۆرسەتكۈچلىرىنىڭ يۇقىرىلىقى بىلەنلا ئۆلچەنمەيدۇ. بەلكى، شۇ مىللەتنىڭ ئۆزىگە خاس روھىي كودلىرىنى، دۇنيا قارىشىنى ۋە ئېتىقاد سىستېمىسىنى كېيىنكى ئەۋلادقا قانچىلىك مۇكەممەل، قانچىلىك ساپ ھالەتتە ئۆتكۈزۈپ بېرەلىگەنلىكى بىلەن ئۆلچىنىدۇ. جەمئىيەتشۇناسلىق نۇقتىسىدىن ئېيتقاندا، ئائىلە پەقەت بىئولوگىيەلىك كۆپىيىش ماكانى ياكى ئىقتىسادىي شېرىكچىلىك ئورنى ئەمەس، بەلكى مىللىي مەۋجۇتلۇقنىڭ «قايتا ئىشلەپچىقىرىش» زاۋۇتىدۇر. ئەگەر بىز بۈگۈنكى مۇھاجىرەت رېئاللىقىمىزغا ۋە ۋەتىنىمىزدىن ئايرىلغاندىن كېيىنكى ئىجتىمائىي ھالىتىمىزگە سوغۇققانلىق بىلەن، ھېسسىياتتىن خالىي ھالدا نەزەر سالىدىغان بولساق، ئاتىلار بىلەن بالىلار ئارىسىدىكى مەسىلىنىڭ ئاددىي بىر «تىل توسالغۇسى» ياكى «دەۋر پەرقى» دىن ھالقىپ كېتىپ، بىر خىل «زېھنىيەت ئۈزۈلۈش » (Epistemological Break) باسقۇچىغا كىرگەنلىكىنى، ھەتتا بىر قەدەم ئىلگىرىلىگەن ھالدا مىللەتنىڭ تۈپ يىلتىزىغا پالتا چېپىلىۋاتقانلىقىنى كۆرىمىز. بىر ئائىلىنىڭ داستىخىنىدا ئولتۇرغان ئاتا «ئۇيغۇرچە» تەپەككۇر قىلىپ، مىللىي غۇرۇر ۋە تارىخىي ئازاب بىلەن تولغان بولسا، ئۇنىڭ قېنىدىن بولغان پەرزەنت «يات تىلدا» ۋە «يات قىممەت قاراش» رامكىسىدا پىكىر يۈرگۈزۈۋاتقان، ئاتىسىنىڭ كۆز يېشىغا ناتونۇش نەزەر بىلەن قاراۋاتقان بولسا، بۇ يەردىكى مەسىلە پەقەت تىل مەسىلىسىلا ئەمەس، بەلكى ئىككى خىل مەدەنىيەت، ئىككى خىل دۇنيا قاراشنىڭ بىر ئۆگزە ئاستىدىكى توقۇنۇشى، تېخىمۇ توغرىسى بىرىنىڭ يەنە بىرى تەرىپىدىن ئاستا-ئاستا يۇتۇۋېلىنىشى ھېسابلىنىدۇ. دەرۋەقە، بىر تەرەپلىمىلىك، ھادىسىلەرنىڭ يۈزەكى جىلۋىسىگە ئالدىنىپ ماھىيەتنى كۆرمەسلىك، «زامانىۋىلىق» نىقابى ئاستىدا ئۆزلىكىدىن ۋاز كېچىشنى «تەرەققىيات» دەپ چۈشىنىۋېلىشتەك ساددىلىق ، بۈگۈنكى ئائىلە تەربىيەسىدىكى كىرىزىسنىڭ تۈپ مەنبەسىدۇر. يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، ئۇيغۇر ئائىلىلىرىدە، بولۇپمۇ زىيالىي ۋە ئوتتۇرا قاتلام دەپ قارالغان ئائىلىلەردە بىر خىل خەتەرلىك، ھەتتا پاجىئەلىك يۈزلىنىش باش كۆتۈردى. ئۇ بولسىمۇ ، تەربىيەدىكى «پىراگماتىزم» (Pragmatism)، يەنى ئەمەلىيەتچىل مەنپەئەتۋازلىقتۇر. بۇ خىل قاراشتىكىلەر ئۈچۈن مائارىپنىڭ بىردىنبىر مەقسىتى بالىنى رىقابەت كۈچىگە ئىگە قىلىش، ياخشى خىزمەت، يۇقىرى مائاش ۋە جەمئىيەتتە ئېتىراپ قىلىنغان بىر ئورۇنغا ئېرىشتۈرۈشتىن ئىبارەت. بۇ خىل «قورال خاراكتېرلىك ئەقىل» (Instrumental Reason) نىڭ يېتەكچىلىكىدە، ئاتا-ئانىلار ئاڭلىق ياكى ئاڭسىز ھالدا «مەنپەئەت» بىلەن «كىملىك» ئوتتۇرىسىدا بىر تاللاش ئېلىپ بېرىشقا مەجبۇر بولدى ۋە ئەپسۇسكى، نۇرغۇنلىرى كۆز ئالدىدىكى كىچىككىنە «مەنپەئەت»نى تاللىدى. ئۇلارنىڭ نەزىرىدە، ئانا تىل پەقەت بىر «ھېسسىيات قورالى» بولۇپ، ئۇنىڭ خەلقئارا بازاردا ئىقتىسادىي قىممىتى يوق؛ دىنىي تەربىيە زامانىۋى تەرەققىياتقا، پەن-تېخنىكىغا توسالغۇ بولۇشى مۇمكىن بولغان «كونىلىق»؛ مىللىي تارىخ پەقەت مۇزېيدا ساقلىنىشقا تېگىشلىك، رېئال ھاياتتا نان كەلمەيدىغان خاتىرە. شۇڭا ئۇلار: «بالام قىينالمىسۇن، بىز تارتىۋاتقان جاپانى تارتىپ قالمىسۇن، دۇنياۋى بولسۇن» دېگەن، سىرتىدىن قارىغاندا ناھايىتى كۆيۈمچان، ئەمما ماھىيەتتە ئىنتايىن مەسئۇلىيەتسىز ۋە يۈزەكى بىر باھانە بىلەن، ئۆز پەرزەنتلىرىنىڭ روھىي دۇنياسىنى يات مەدەنىيەتنىڭ ئىستېلا قىلىشىغا ئۆز قولى بىلەن ئىشىك ئېچىپ بەردى. جون ستۇئارت مېلنىڭ «مەسىلىنىڭ پەقەت ئۆزىگە پايدىلىق تەرىپىنىلا بىلىدىغان كىشى، ئەمەلىيەتتە شۇ مەسىلە توغرىسىدا ھېچنېمىنى بىلمەيدۇ.» دېگەن مەشھۇر سۆزىنى بۈگۈنكى ئائىلە مائارىپىغا تەتبىقلىساق، مەنزىرە تېخىمۇ ئايدىڭلىشىدۇ. پەرزەنتىنىڭ پەقەت ماددىي ئىستىقبالىنى، تىل قابىلىيىتىنى ۋە ئۇنىۋېرسىتېت دىپلومىنىلا كۆرۈپ، ئۇنىڭ روھىي يىلتىزىنى، مىللىي تەۋەلىكىنى ۋە ئەخلاقىي ئاساسىنى كۆرمەسلىك ، ئەڭ ئېغىر نادانلىق ۋە بىر تەرەپلىمىلىكتۇر. مەسىلىگە تولۇق ۋاقىپ بولۇپ تۇرۇپمۇ، يەنى پەرزەنتىنىڭ كەلگۈسىدە «مەدەنىيەت يېتىمى» بولۇپ قالىدىغانلىقىنى، ھەتتا ئۆز ئاتا-ئانىسىنىڭ قەبرىسى ئالدىدا دۇئا قىلالمايدىغان بىر «يات»قا ئايلىنىدىغانلىقىنى بىلىپ تۇرۇپمۇ، يەنىلا «زامانىۋىلىشىش» نامىدا ئانا تىلدىن ۋە مىللىي كىملىكتىن ۋاز كېچىش ، مىللەتنىڭ كەلگۈسىنى قىسقا مۇددەتلىك راھەتكە تېگىشىۋېتىشتىن، تېخىمۇ ئېنىق ئېيتقاندا، «ئالتۇننى مىسقا ئالماشتۇرۇش»تىن باشقا نەرسە ئەمەس. مۇھاجىرەتتىكى ئائىلە تەربىيىسىدە كۆزگە چېلىقىدىغان يەنە بىر ھادىسە ، مىللەتنىڭ ئىككى قۇتۇپقا ئايرىلىش خاھىشىدۇر. بىر تەرەپتە، يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغاندەك، ئۆزىنىڭ بارلىق قىممەت قاراشلىرىنى «تاۋارلاشتۇرۇۋەتكەن»، پەرزەنتىنى غەربلىشىش ياكى ياتلىشىش قاينىمىغا ئاتقان «يىلتىزسىز زىيالىي ئائىلىلىرى»؛ يەنە بىر تەرەپتە، سىرتتىكى دۇنيانىڭ ئەخلاقىي چىرىكلىكىدىن ۋەھىمە ھېس قىلىپ، مۇداپىئە مېخانىزمىنى ھەددىدىن زىيادە كۈچەيتىۋەتكەن، دىننى «ھېكمەت ۋە ئەخلاق» دەپ ئەمەس، بەلكى پەقەت «چەكلەش ۋە جازالاش» قورالى دەپ چۈشىنىدىغان «قاتمال مۇھاپىزەتچىلەر». بىرىنچى خىل تاللاش بالىنى «مانقۇرت» قا ئايلاندۇرسا؛ ئىككىنچى خىل تاللاش بالىنى جەمئىيەتتىن ئايرىۋېتىلگەن، ئىلىم-پەن بىلەن قوراللانمىغان، ئۆزىگە ئىشەنچىسى يوق «مېيىپ» بىر شەخسكە ئايلاندۇرىدۇ. ھەر ئىككىسى ماھىيەتتە مەسىلىنىڭ بىر تەرىپىنى تۇتقا قىلىۋېلىپ، يەنە بىر تەرىپىنى ئىنكار قىلىشتىن كېلىپ چىققان. بىرىنچىسىدە «مىللىي روھ» يوق، ئىككىنچىسىدە «زامانىۋى ئەقىل» يوق. ھالبۇكى، ساغلام بىر مىللەتنىڭ ۋارىسى ، بۇ ئىككىسىنىڭ دىئالېكتىكىلىق بىرلىكىدىن شەكىللىنىشى كېرەك ئىدى. مەسىلىگە ئەتراپلىق ۋە كەڭ دائىرىلىك ۋاقىپ بولماسلىق، پەقەت كۆز ئالدىدىكى قورقۇنچ ياكى مەنپەئەتكىلا ئىسىلىۋېلىش ، ئاخىرقى ھېسابتا مىللەتنىڭ «ئىجتىمائىي گېن»ىنىڭ بۇزۇلۇشىغا ۋە تارىخىي ئۈزۈلۈشكە ئېلىپ بارىدۇ. تىل ئاددىي بىر ئالاقە قورالىمۇ؟ ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس. گېرمان پەيلاسوپى ھايدېگگېرنىڭ «تىل مەۋجۇتلۇقنىڭ ئۆيى» دېگەن سۆزىنى ئارىيەت ئالساق، ئانا تىل بىر ئىنساننىڭ دۇنيانى چۈشىنىش، ھېس قىلىش ۋە تەپەككۇر قىلىش قۇرۇلمىسىنىڭ ئۇلىدۇر. بالىنىڭ دۇنيا قارىشى، ئۇنىڭ تىلىدىكى سۆزلۈكلەرنىڭ چوڭقۇرلۇقى ۋە مەنىسى بىلەن بىۋاسىتە مۇناسىۋەتلىك. ئەگەر بىر ئائىلىدە ئانا تىلنىڭ ئورنىنى يات تىل ئىگىلىسە، بۇ پەقەت سۆزلۈك ئامبىرىنىڭ ئالمىشىشى ئەمەس، بەلكى «تەپەككۇر ئەندىزىسى»نىڭ (Paradigm) ئالمىشىشىدۇر. ئۆز تىلىدا «ئانا»، «ۋەتەن»، «غۇرۇر» دېگەن سۆزلەرنى تەلەپپۇز قىلغاندا يۈرىكى تىترىمەيدىغان، بۇ سۆزلەرنىڭ ئارقىسىدىكى مىڭ يىللىق تارىخىي يۈكنى ھېس قىلالمايدىغان بىر ئەۋلادنى يېتىشتۈرۈش ، ئەمەلىيەتتە مىللەتنىڭ كەلگۈسىگە قىلىنغان ئەڭ چوڭ ئىستراتېگىيەلىك خاتالىق ۋە مەدەنىيەت جىنايىتىدۇر. بۇ نۇقتىدا، ئانىلارنىڭ رولىنى ئاددىي «باغۋەن»لىككە ياكى «ئائىلە خىزمەتچىسى»لىككە تەڭشەش ، مەسىلىنى ئاددىيلاشتۇرۇۋەتكەنلىك ۋە مەسئۇلىيەتتىن قېچىش بولىدۇ. ئانا ، مىللىي مەدەنىيەتنىڭ «ئارخىپ ساقلىغۇچىسى» ۋە ئۇنى كېيىنكى ئەۋلادقا يەتكۈزۈپ بېرىدىغان «تارىخىي ۋاسىتىچى»دۇر. ئائىلە داستىخىنى، بۆشۈك بېشىدىكى ئەللەيلەش، قازان بېشىدىكى ھالال-ھارام تۇيغۇسى ، بۇلارنىڭ ھەممىسى بىرلەشكەندە، بالىنىڭ يۇشۇرۇن ئېڭىدا مۇستەھكەم بىر «مەدەنىيەت قالقىنى» شەكىللەندۈرىدۇ. ئەگەر ئانىلار بۇ مەسئۇلىيەتتىن ئۆزىنى قاچۇرۇپ، پەرزەنت تەربىيەسىنى پەقەت مەكتەپكە، تېلېۋىزورغا ياكى جەمئىيەتكە تاشلاپ بەرسە، بۇ ، تارىخ ئالدىدا ئۆتكۈزۈلگەن كەچۈرگۈسىز بىر غەپلەتتۇر. جەمئىيەتشۇناسلىق نۇقتىسىدىن قارىغاندا، ئاتا ، ئائىلە ناملىق «كىچىك دۆلەت»نىڭ ئىگىلىك ھوقۇقىغا ۋە سىياسىي ئىرادىسىگە ۋەكىللىك قىلىدۇ. لېكىن، بۈگۈنكى كۈندە نۇرغۇن ئاتىلارنىڭ ئائىلىدىكى رولى پەقەت «ئىقتىسادىي تەمىنلىگۈچى»گىلا قىسقارتىلىپ قالدى. بۇ خىل «ئىقتىسادىي ھايۋان»غا ئايلىنىپ قېلىش خاھىشى، ئاتىنىڭ پەرزەنت قەلبىدىكى «قەھرىمانلىق» ئوبرازىنى ۋەيران قىلماقتا. بالا ئۈلگىنى سۆزدىن ئەمەس، ھەرىكەتتىن ئالىدۇ. ئەگەر ئاتا ئۆز مىللىتىنىڭ دەردىنى تارتىش، كىتاب ئوقۇش، ئىجتىمائىي مەسئۇلىيەتنى ئۈستىگە ئېلىش ۋە ھەققانىيەتتە چىڭ تۇرۇش ئورنىغا، پەقەت شەخسىي مەنپەئەت، كۆڭۈل ئېچىش، ھەشەمەت ۋە يۈزەكى پاراڭلار بىلەن مەشغۇل بولسا، ئۇنىڭ پەرزەنتىگە «ۋەتەنپەرۋەر بول، ئىمانلىق بول» دەپ ۋەز ئېيتىشى ، قۇرۇق سەپسەتىدىن ۋە ساختىلىقتىن باشقا نەرسە ئەمەس. سۈكۈت قىلالمىغان تەقدىردە، ئەقەللىي ھالدا ئۆيىدە بىر «مەدەنىيەت مۇھىتى» يارىتىش ئورنىغا، قولىدىكى تېلېفونغا تىكىلىپ ئولتۇرۇش ، ئەمەلىيەتتە بالىنى مەنىۋى جەھەتتە يېتىم قالدۇرغانلىق بولۇپ، بۇ بوشلۇقنى كېيىنچە چوقۇم يات مەدەنىيەت، يات ئىدىيەلەر ۋە تۈرلۈك خۇمار قىلغۇچى ئويۇنلار تولدۇرىدۇ. قەھرىمانسىز چوڭ بولغان بالا، باشقىلارنىڭ قەھرىمانىغا چوقۇنۇشقا مەھكۇمدۇر. يىغىپ ئېيتقاندا، ئائىلە ۋە مائارىپ مەسىلىسى ، پەقەت بىر پېداگوگىكا مەسىلىسىلا ئەمەس، بەلكى بىر مىللەتنىڭ «مەۋجۇتلۇق ئىستراتېگىيەسى»دۇر. بىز بۈگۈن «زامانىۋىلىشىش» بىلەن «ئاسسىمىلياتسىيە» ئوتتۇرىسىدىكى زىددىيەتنى توغرا بىر تەرەپ قىلالمىساق، بىز يېتىشتۈرگەن ئەۋلادلار بەلكىم دۇنيانىڭ ھەر قايسى جايلىرىدا مۇۋەپپەقىيەت قازانغان «شەخس»لەر بولۇشى مۇمكىن، ئەمما ئۇلار ھەرگىزمۇ ئۇيغۇر مىللىتىنىڭ «ۋارىس»لىرى بولالمايدۇ. ئۇلارنىڭ مۇۋەپپەقىيىتى مىللەتنىڭ ھېسابىغا ئەمەس، بەلكى ئۇلار خىزمەت قىلىۋاتقان يات مەدەنىيەتنىڭ ھېسابىغا يېزىلىدۇ. بىزگە كېرەكلىكى ئۆزىنىڭ قىممەت قارىشىدىن، تىلىدىن ۋە ئېتىقادىدىن نومۇس قىلمايدىغان، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا دۇنياۋى بىلىم ۋە تېخنىكىنى ئەڭ يۇقىرى سەۋىيەدە ئىگىلىگەن، «يىلتىزى يەردە، بېشى كۆكتە» بولغان بىر ئەۋلادنى يېتىشتۈرۈشتۇر. بۇنىڭ ئۈچۈن، ئاتا-ئانىلارنىڭ ئاۋۋال ئۆزىدىكى «مەنپەئەتۋاز»، «تەسلىمچى» ۋە «يۈزەكى» قاراشلارنى تاشلاپ، مەسىلىنىڭ ماھىيىتىنى يەنى مەدەنىيەت ۋارىسلىقىنىڭ بىر مىللەت ئۈچۈن ھاۋا ۋە سۇدەك مۇھىم ئىكەنلىكىنى تونۇپ يېتىشى شەرت. بۇ مۇقەددەس ئوچاقنىڭ ئوتىنى ساقلاپ قېلىش ، ھەر بىر ئاتا-ئانىنىڭ ئىختىيارىي تاللىشى ئەمەس، بەلكى دىنىي ۋە مىللىي مەجبۇرىيىتىدۇر. ئەگەر بىز بۇ «ئەڭ ئاخىرقى قەلئە»نى قوغداپ قالالمىساق، سىرتتا قىلغان بارلىق دەۋالىرىمىز ۋە كۈرەشلىرىمىز، ئۇلى يوق قۇم قەلئەسىدەك، تارىخنىڭ بورىنىدا سورۇلۇپ كېتىشى مۇقەررەر. ھۆرمەت بىلەن:[https://www.facebook.com/MahiyetMunbiri ماھىيەت مۇنبىرى] [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] rvxlbr2nmm09p48049u3mpnzzks44xc 0 24636 176254 2026-08-04T13:16:18Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت 'مىللەتنىڭ روھىي خەرىتىسى (5-قىسىم) ئۈمىدسىزلىككە قىلىنغان ئىسيان: يېڭىچە ياشاش ئەندىزىسى بىز ئالدىنقى تۆت قىسىمدا؛ مىللەتنىڭ پىچاق تەككەن تېنىنى، تىترەپ تۇرغان روھىنى، تۇمانلاشقان ئەقلىنى ۋە چېقىلغان قەلئە ئائىلىسىنى قايتا قۇرۇپ چىقىشنىڭ خەرىتىسىنى سى...' 176254 wikitext text/x-wiki مىللەتنىڭ روھىي خەرىتىسى (5-قىسىم) ئۈمىدسىزلىككە قىلىنغان ئىسيان: يېڭىچە ياشاش ئەندىزىسى بىز ئالدىنقى تۆت قىسىمدا؛ مىللەتنىڭ پىچاق تەككەن تېنىنى، تىترەپ تۇرغان روھىنى، تۇمانلاشقان ئەقلىنى ۋە چېقىلغان قەلئە ئائىلىسىنى قايتا قۇرۇپ چىقىشنىڭ خەرىتىسىنى سىزىپ چىقتۇق. ئەمدى، تارىخنىڭ بىزگە تىكىلگەن رەھىمسىز كۆزلىرى ئالدىدا، ئەڭ ھالقىلىق، ئەڭ ئېغىر ۋە ئەڭ مۇقەددەس سوئال تۇرىدۇ: «بىز كىم؟ ۋە بىز قەيەرگە بارىمىز؟» بۈگۈنكى مىللىي پىسخىكىمىزدا ئېغىر بىر زەخىملىنىش مەۋجۇت. يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، بىز ئۆز كىملىكىمىزنى پەقەت «زۇلۇم» ئارقىلىقلا ئېنىقلاشقا، ئۆزىمىزنى دۇنياغا «يىغلاۋاتقان»، «ئېزىلگەن»، «يوقىلىش گىردابىدىكى» بىر پىچكا سۈپىتىدە تونۇشتۇرۇشقا ئادەتلىنىپ قالدۇق. شۈبھىسىزكى، بىز ئىنسانىيەت تارىخىدىكى ئەڭ ئېغىر پاجىئەنى باشتىن كەچۈردۇق. لېكىن، تارىخ پەلسەپىسى بىزگە شۇنداق بىر ھەقىقەتنى پىچىرلايدۇ: «ھېچقانداق بىر مىللەت پەقەت يىغلاش، زارلىنىش ۋە بىچارە رولىنى ئېلىش ئارقىلىق قەد كۆتۈرگەن ئەمەس. يىغلاش رەھىم-شەپقەت قوزغايدۇ، ئەمما ھۆرمەت قوزغاتمايدۇ.» بۈگۈنكى «ئىسيان» قورال كۆتۈرۈپ تاغقا چىقىشلا ئەمەس. بۈگۈنكى ئەڭ چوڭ ئىسيان ئۈمىدسىزلىككە قارشى تۇرۇشتۇر. زالىم بىزنى «يوقال» دەيدۇ، بىز بولساق «ياشايمىز» دەيمىز. دەل مۇشۇ جاھىللىق، دەل مۇشۇ «ياشاش ئىرادىسى» بىزنىڭ ئەڭ چوڭ غەلىبىمىزدۇر. بىزنىڭ نىشانىمىز پەقەت «جان ساقلاش»لا بولماسلىقى كېرەك. چۈنكى پەقەت ھايات قېلىشنىلا نىشان قىلغان مىللەت بىخەتەرلىك بەدىلىگە قۇللۇققا، تويۇنۇش بەدىلىگە خارلىققا رازى بولۇپ قالىدۇ. بىزنىڭ نىشانىمىز «يۈكسىلىش» ، يەنى كۈل ئارىسىدىن قايتا تىرىلىدىغان ئەپسانىۋى «سۇمرۇغ» قۇشىدەك، ئۆز ئوتىمىزدا كۆيۈپ، شۇ ئوتتىن يېڭى بىر روھ بىلەن قايتا تۇغۇلۇشتۇر. بىز ئارزۇ قىلىدىغان، زامان كۈتۈۋاتقان، ئاللاھ ۋەدە قىلغان كەلگۈسى ئەۋلاد زادى كىملەر؟ بىز تەسەۋۋۇر قىلىۋاتقان «يېڭى ئۇيغۇر» پەقەت بىئولوگىيەلىك بىر ۋارىس ئەمەس. ئۇ قەدىمكى «باتۇرلۇق» روھى بىلەن زامانىۋى «ئەقىل»نىڭ مۇكەممەل بىرىكمىسىدۇر. ئۇ ئۈچ خىل خۇسۇسىيەت ئارقىلىق ئۈمىدسىزلىككە جەڭ ئېلان قىلىدۇ: بىرىنچى: «يېڭى ئۇيغۇر» مودېرنىزم بورانلىرىدا يىلتىزىدىن ئايرىلىپ قالغان «غازاڭ» ئەمەس. ئۇنىڭ پۇتلىرى تۇپراققا (ۋەتەنگە، تارىخقا، ئەنئەنىگە) شۇنداق مەھكەم سانجىلغانكى، دۇنيانىڭ ھېچقانداق بورىنى ئۇنى ئۆرۈۋېتەلمەيدۇ. ئۇ سۇتۇق بۇغراخاننىڭ ئىمانىنى، مەھمۇد كاشغەرىينىڭ مىللىي ئېڭىنى، يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ دۆلەتچىلىك پەلسەپەسىنى ، ئەلىشىر نەۋائىينىڭ ئېستېتىك نەپىسلىكىنى مۇزېيدىكى جەسەت دەپ ئەمەس، بەلكى تومۇرىدا ئېقىۋاتقان «تىرىك قان» دەپ بىلىدۇ. ئۇ باشقىلارغا تەقلىد قىلىشنى ئۆزلىكىگە قىلىنغان خىيانەت ۋە روھىي ئۆزىنى ئۆلتۈرۈۋېلىش دەپ قارايدۇ. ئىككىنچى: ئۇ پەقەت ئۆز قېپىدا، تار دائىرىدە ياشايدىغان «قۇدۇقتىكى پاقا» ئەمەس. ئۇنىڭ بىر قولىدا قۇرئان بولسا، يەنە بىر قولىدا سۈنئىي ئىدراك ، كوئانتوم فىزىكىسى ۋە خەلقئارا قانۇن بار. ئۇ ئىنگلىزچە، خىتايچە، ئەرەبچە ۋە «كود» تىلىنى ئۆز ئانا تىلىدەك پۇختا بىلىدۇ. ئۇ دۇنيانىڭ ھەر قانداق يېرىدە ؛ نيۇيوركنىڭ پاي بازىرىدا، كرېمنىي جىلغىسىنىڭ تەجرىبىخانىسىدا، لوندوننىڭ سىياسىي سەھنىسىدە ئۆز قابىلىيىتى، ئۆز ئەقلى ۋە ئۆز «ھەيۋىسى» بىلەن رىقابەتلىشەلەيدىغان، دۇنيانى باشقۇرالايدىغان «دۇنياۋى پۇقرا»دۇر. ئۈچىنچى: ئۇنىڭ مېڭىسىدە مۇستەملىكە تۈزۈمى سالغان «قۇللۇق»، «بېقىندىلىق» ياكى «تۆۋەنلىك» تامغىسى يوق. ئۇ نىچشە (Friedrich Nietzsche) تەسۋىرلىگەن «قۇل ئەخلاقى»دىن قۇتۇلغان، ئۆزىنىڭ تەقدىرىگە ئۆزى خوجا بولغان، ئاللاھتىن باشقا ھېچكىمگە ؛ نە زالىمغا، نە پۇلغا، نە نەپسىگە باش ئەگمەيدىغان «ھۆر ئىنسان»دۇر. ئۇنىڭ ئۈچۈن «مۇۋەپپەقىيەت» پەقەت قورساق تويغۇزۇش ئەمەس، بەلكى مىللەتنىڭ سۇنغان غۇرۇرىنى قايتا تىكلەپ، تارىخنىڭ ئېقىمىنى ئۆزگەرتىشتۇر. بۈگۈنكى يەرشارىلىشىش دەۋرىدە، بىر مىللەتنىڭ كۈچى پەقەت نوپۇسى ياكى زېمىنى بىلەن ئەمەس، بەلكى دۇنياغا سۇنغان «قىممەت قارىشى» بىلەن ئۆلچىنىدۇ. غەربنىڭ «ماددىي مەدەنىيىتى» ئىنسانىيەتكە تېخنىكا ۋە راھەت بەردى، ئەمما «مەنا» ۋە «بەخىت» بېرەلمىدى. بۈگۈنكى زامانىۋى ئىنسانلار روھىي بوشلۇقتا ، ئائىلىلەر ۋەيران بولۇش گىردابىدا، جەمئىيەت ئىشەنچ كىرىزىسى ئىچىدە تۇرماقتا. دەل مۇشۇ يەردە، تارىخ بىزگە ئۇيغۇرغا بىر پۇرسەت ۋە بىر مەسئۇلىيەت بەردى. بىزنىڭ قولىمىزدا نەچچە مىڭ يىللىق سۈزۈلگەن، شەرق بىلەن غەربنى، ئىسلام بىلەن تۈركلۈكنى يۇغۇرغان بىر «ئىرفان» (ھېكمەت) خەزىنىسى بار. بىز دۇنياغا پەقەت «بىزگە ياردەم قىلىڭلار» دەپ قول سوزىدىغان «تىلەمچى مىللەت» ئەمەس، بەلكى «سىلەرنىڭ كېسىلىڭلارغا بىزدە داۋا بار» دەپ دورا سۇنىدىغان «تېۋىپ مىللەت» بولۇشىمىز كېرەك. ھۆرمەت تىلەپ ئېلىنمايدۇ، ئۇ «قايىل قىلىش» ۋە «ئېھتىياج تۇغدۇرۇش» ئارقىلىق تارتىۋېلىنىدۇ. بىز دۇنيانىڭ قۇتقۇزۇشىغا ئەمەس، دۇنيا بىزنىڭ ھېكمىتىمىزگە مۇھتاجدۇر! خىياللار گۈزەل، ئەمما ئۇنى رېئاللىققا ئايلاندۇرىدىغان مېخانىزم نېمە؟ بىزگە قۇرۇق ھېسسىيات ئەمەس، «سوغۇققان ھەرىكەت» ۋە «تۆمۈردەك ئىنتىزام» لازىم: 1-ئىقتىسادىي قۇدرەت: مۇقەددەس كىتابلىرىمىزدا ۋە شەرەپلىك تارىخىمىزدا «كەمبەغەللىك» ۋە «مىسكىنلىك» ھەرگىزمۇ پەزىلەت دەپ تەرىپلەنمىگەن. پەيغەمبەرلەرنىڭ يېنىدا ھەزرىتى ئوسمان، ئابدۇراھمان بىننى ئەۋفتەك «مىليۇنىر» ساھابىلەر بار ئىدى. بۈگۈن بىزگە مىللەتنىڭ مائارىپىنى، سىياسىي لوبىچىلىق پائالىيەتلىرىنى ۋە مەدەنىيەت قۇرۇلۇشىنى ئىقتىسادىي جەھەتتىن تەمىنلەيدىغان، پۇلىنى پەقەت ھەشەمەتكە ئەمەس، مىللەتنىڭ كەلگۈسىگە تىكىدىغان «مىللىي سەرمايە» يەنى ھالال بايلار قوشۇنى ھاۋادەك زۆرۈر. سودىگەرلىرىمىز مىللەتنىڭ «تەمىنات قىسمى»دۇر. ئۇلارنىڭ تاپقان ھەر بىر دوللىرى ، دۈشمەننىڭ يۈرىكىگە ئېتىلغان ئوق بولۇشى كېرەك. 2- بىلىم جىھادى: قۇرۇق شوئار بىلەن ۋەتەن قۇرۇلمايدۇ. بىز تارىخىمىزنى باشقىلارنىڭ (مۇستەملىكىچىلەرنىڭ) قەلىمى بىلەن يېزىلىشىغا يول قويماسلىقىمىز كېرەك. ھەر بىر ئۇيغۇر ئوقۇغۇچىسى، ھەر بىر تەتقىقاتچى ئۆزىنى «جەڭ مەيدانىدىكى ئەسكەر» دەپ ھېسابلىشى كېرەك. سىزنىڭ يازغان بىر پارچە ئىلمىي ماقالىڭىز، سىزنىڭ تەجرىبىخانىدا كەشىپ قىلغان بىر يېڭى تېخنىكىڭىز ، مىللەتنى بىر قەدەم ئالدىغا سۈرىدىغان غەلىبىدۇر. بىز «ئىلىم-پەن ئىستېمالچىسى»دىن «ئىلىم-پەن ئىشلەپچىقارغۇچىسى» غا ئايلانمىغۇچە، ھەقىقىي مۇستەقىللىق خام خىيالدۇر. 3-تەشكىللىنىش: يالغۇز ئاتنىڭ چېڭى چىقماس، يالغۇز ئەرنىڭ دېڭى. بىزنىڭ ئەڭ چوڭ تارىخىي ئاجىزلىقىمىز تارقاقلىق. توپ ھېسسىيات بىلەن ھەرىكەت قىلىدۇ ۋە تېز تارقىلىپ كېتىدۇ؛ تەشكىلات ئەقىل، تۈزۈم ۋە ئىنتىزام بىلەن ھەرىكەت قىلىدۇ. بىز ھەر قايسى ساھەلەردە (سىياسەت ، مائارىپ، سودا، قانۇن) كىچىك-كىچىك، ئەمما «پولاتتەك» قاتتىق، سىستېمىلىق ئورگانلارنى قۇرۇشىمىز كېرەك. خاتىمە: قەدىرلىك ۋە جەبرىكەش مىللىتىم! بۇ بەش قىسىملىق «روھىي خەرىتە»نى سىزىپ چىقىشتىكى تۈپ مەقسەت سىزنىڭ قەلبىڭىزدىكى قاراڭغۇ ئۆڭكۈرلەرگە بىر تال چىراق يېقىش، سىزنى «ئۈمىدسىزلىك» ئاتلىق شەيتاننىڭ ئاسارىتىدىن قۇتقۇزۇشتۇر. ئېسىڭىزدە بولسۇن: تارىخ دىئالېكتىكىسى شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ئەڭ قاراڭغۇ كېچىلەر ھەمىشە ئەڭ پارلاق تاڭلارنىڭ مۇقەددىمىسىدۇر. ئالتۇن ئوتتا تاۋلانماي ساپ بولماس، پولات سۇغا چىلىنىپ بولقا يېمەي ئۆتكۈر بولماس. بىز بۈگۈن ئوتنىڭ ئىچىدە كۆيۈۋاتىمىز. توغرا، زارىمىز ئەرشكە يەتتى. ئەمما بۇ ئوت بىزنى كۆيدۈرۈپ كۈل قىلىدىغان «يوقىتىش ئوتى» ئەمەس، بەلكى بىزدىكى داتلارنى، بىزدىكى مىسكىنلىكنى، بىزدىكى غەپلەتنى كۆيدۈرۈپ تاشلاپ، بىزنى قايتىدىن «ساپ ئالتۇن» قىلىپ چىقىرىدىغان «تەقدىر سىنىقى»دۇر. سۇتۇق بۇغراخاننىڭ 1000 يىل بۇرۇن ئاتۇشتا، يامغۇرلۇق كېچىدە قولىنى كۆتۈرۈپ قىلغان دۇئاسى تېخى ئاخىرلاشقىنى يوق. ئۇ دۇئا پەقەت بىر ئاۋاز ئەمەس، ئۇ بىر «روھىي كود»، ئۇ بىر «مىللىي تەقدىر». ئۇ بىزنىڭ قېنىمىزدا، گېنىمىزدا، ھەر بىر ھۈجەيرىمىزدە يوشۇرۇنۇپ تۇرۇپتۇ. ئۇ بىزنىڭ قايتا ئويغىنىشىمىزنى، قايتا پارتلىشىمىزنى كۈتۈۋاتىدۇ. ئەمدى ئورنۇڭدىن تۇر! ۋەھىمىنى تاشلا، زېھنىڭدىكى «مەغلۇبىيەت پىسخىكىسى»نى ئۈزۈپ تاشلا. سەن ئاددىي بىر مۇساپىر ئەمەسسەن. سەن قاراخانىيلارنىڭ قىلىچى، نەۋائىينىڭ قەلىمى، مەشرەپنىڭ غەزىلى، يۈسۈپ خاس ھاجىپنىڭ ئەقلىسەن. سەن بىر قولىدا قۇرئان (ئىمان)، بىر قولىدا پەن-تېخنىكا (قورال) تۇتقان؛ يىلتىزى يەردە (ۋەتەندە)، بېشى كۆكتە (دۇنيادا) بولغان «يېڭى ئۇيغۇر» سەن. يولىمىز ئۇزۇن، يۈكىمىز تاغدەك ئېغىر. ئەمما بىزنىڭ ياردەمچىمىز ئاللاھ، تايانچىمىز بىز قايتا قۇرۇپ چىققان مۇشۇ «روھىي خەرىتە»دۇر. مەدەنىيەت يۈكسىلىشى بىزنىڭ تاللىشىمىز ئەمەس، بەلكى بىردىنبىر چىقىش يولىمىزدۇر. غەلىبە ئۆزىگە ئىشەنگەنلەرگە، روھىنى سېتىۋەتمىگەنلەرگە ۋە تېڭىرقاشتىن قۇتۇلۇپ يولغا چىققانلارغا مەنسۇپتۇر! ئاللاھ مىللىتىمىزنى ئەزىز قىلسۇن! ئاللاھقا ئامانەت! ھۆرمەت بىلەن:[https://www.facebook.com/MahiyetMunbiri ماھىيەت مۇنبىرى] [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] trmny85zxffvx7i8wxor01ue2k3czkb 0 24637 176255 2026-08-04T13:19:15Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت 'ئەسسالامۇئەلەيكۇم، ئەقىل-پاراسەت ئىگىسى بولغان ئەزىز خەلقىمىز! بىز ئۇچۇرلار قاينىمىدا، پىكىرلەر توقۇنۇشىدا ۋە تۈگىمەس شاۋقۇنلار ئىچىدە ياشاۋاتىمىز. ھەر كۈنى مىڭلىغان ئاۋازلار قۇلىقىمىزغا كىرىدۇ، مىڭلىغان مەنزىرىلەر كۆز ئالدىمىزدىن ئۆتىدۇ ۋە مىڭلىغان...' 176255 wikitext text/x-wiki ئەسسالامۇئەلەيكۇم، ئەقىل-پاراسەت ئىگىسى بولغان ئەزىز خەلقىمىز! بىز ئۇچۇرلار قاينىمىدا، پىكىرلەر توقۇنۇشىدا ۋە تۈگىمەس شاۋقۇنلار ئىچىدە ياشاۋاتىمىز. ھەر كۈنى مىڭلىغان ئاۋازلار قۇلىقىمىزغا كىرىدۇ، مىڭلىغان مەنزىرىلەر كۆز ئالدىمىزدىن ئۆتىدۇ ۋە مىڭلىغان ئۇچۇرلار مېڭىمىزگە ئورنايدۇ. لېكىن، سىز ھېس قىلدىڭىزمۇ؟ بىز كۆپىنچە ھادىسىلەرنىڭ كۆرىنىشىگە قارايمىز، ئەمما مەسىلىلەرنىڭ ئەسلى يادروسىغا سىڭىپ كىرمەيمىز ياكى كىرەلمەيمىز. يۈزەكىلىك قاپلىمى ئاستىدا قالغان ھەقىقەتنى ئىزدەش، مۇرەككەپ جەمئىيەت ھادىسىلىرىنىڭ تۈپ تومۇرىنى تۇتۇش بىر خىل زەكاۋەت ، پاراسەت ۋە جاسارەت تەلەپ قىلىدۇ. دەل مۇشۇ ئېھتىياج بىلەن، بىز «ماھىيەت مۇنبىرى»نى قۇردۇق. بۇ يەردە نېمىلەر بار؟ «ماھىيەت مۇنبىرى» ئادەتتىكى بىر مۇلاھىزە سەھىپىسى ئەمەس، ئۇ: ئىدراك سۈزگۈچى: جەمئىيەتتىكى شاۋقۇنلارنى سۈزۈپ، ساپ ھەقىقەتنى ئاشكارىلايدۇ. تەپەككۇر قاينىمى: يۈزەكى ھېسسىياتقا ئەمەس، چوڭقۇر لوگىكا ۋە مەنتىقىگە تايىنىدۇ. ماھىيەت كۆۋرۈكى: سىز كۆرۈۋاتقان ھادىسە بىلەن سىز بىلىشىڭىز كېرەك بولغان ماھىيەت ئوتتۇرىسىدا كۆۋرۈك بولىدۇ. بىز بۇ يەردە كۆپچىلىكنىڭ نېمە دېگىنىنى ئەمەس، نېمە ئۈچۈن دېگىنىنى ، ئەڭ مۇھىمى ئەقىلنىڭ نېمە دەيدىغانلىقىنى سۆزلەيمىز. بىز زىددىيەتلەردىن قاچمايمىز، ئەكسىچە مەسىلىلەرنىڭ يۈرىكىگە سوئال قويىمىز. بىزنىڭ مەقسىتىمىز ، سىزگە بىر تەييار جاۋاب بېرىش ئەمەس، بەلكى سىزدە «ماھىيەتنى كۆرەلەيدىغان بىر جۈپ كۆز» يېتىلدۈرۈشتۇر. چۈنكى سۈزۈك زېھىن ، ھۆررىيەتنىڭ ئاساسىدۇر. شاۋقۇنلاردىن زېرىككەن، ھەقىقەتكە تەلپۈنگەن بارلىق پىكىرداشلارنى «[https://www.facebook.com/MahiyetMunbiri ماھىيەت مۇنبىرى]»گە تەكلىپ قىلىمىز. [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] qk01l93kudnfgi2366h17v901qrv4yu 176256 176255 2026-08-04T13:20:19Z UyghurArchive 25219 176256 wikitext text/x-wiki ئەسسالامۇئەلەيكۇم، ئەقىل-پاراسەت ئىگىسى بولغان ئەزىز خەلقىمىز! بىز ئۇچۇرلار قاينىمىدا، پىكىرلەر توقۇنۇشىدا ۋە تۈگىمەس شاۋقۇنلار ئىچىدە ياشاۋاتىمىز. ھەر كۈنى مىڭلىغان ئاۋازلار قۇلىقىمىزغا كىرىدۇ، مىڭلىغان مەنزىرىلەر كۆز ئالدىمىزدىن ئۆتىدۇ ۋە مىڭلىغان ئۇچۇرلار مېڭىمىزگە ئورنايدۇ. لېكىن، سىز ھېس قىلدىڭىزمۇ؟ بىز كۆپىنچە ھادىسىلەرنىڭ كۆرىنىشىگە قارايمىز، ئەمما مەسىلىلەرنىڭ ئەسلى يادروسىغا سىڭىپ كىرمەيمىز ياكى كىرەلمەيمىز. يۈزەكىلىك قاپلىمى ئاستىدا قالغان ھەقىقەتنى ئىزدەش، مۇرەككەپ جەمئىيەت ھادىسىلىرىنىڭ تۈپ تومۇرىنى تۇتۇش بىر خىل زەكاۋەت ، پاراسەت ۋە جاسارەت تەلەپ قىلىدۇ. دەل مۇشۇ ئېھتىياج بىلەن، بىز «ماھىيەت مۇنبىرى»نى قۇردۇق. بۇ يەردە نېمىلەر بار؟ «ماھىيەت مۇنبىرى» ئادەتتىكى بىر مۇلاھىزە سەھىپىسى ئەمەس، ئۇ: ئىدراك سۈزگۈچى: جەمئىيەتتىكى شاۋقۇنلارنى سۈزۈپ، ساپ ھەقىقەتنى ئاشكارىلايدۇ. تەپەككۇر قاينىمى: يۈزەكى ھېسسىياتقا ئەمەس، چوڭقۇر لوگىكا ۋە مەنتىقىگە تايىنىدۇ. ماھىيەت كۆۋرۈكى: سىز كۆرۈۋاتقان ھادىسە بىلەن سىز بىلىشىڭىز كېرەك بولغان ماھىيەت ئوتتۇرىسىدا كۆۋرۈك بولىدۇ. بىز بۇ يەردە كۆپچىلىكنىڭ نېمە دېگىنىنى ئەمەس، نېمە ئۈچۈن دېگىنىنى ، ئەڭ مۇھىمى ئەقىلنىڭ نېمە دەيدىغانلىقىنى سۆزلەيمىز. بىز زىددىيەتلەردىن قاچمايمىز، ئەكسىچە مەسىلىلەرنىڭ يۈرىكىگە سوئال قويىمىز. بىزنىڭ مەقسىتىمىز ، سىزگە بىر تەييار جاۋاب بېرىش ئەمەس، بەلكى سىزدە «ماھىيەتنى كۆرەلەيدىغان بىر جۈپ كۆز» يېتىلدۈرۈشتۇر. چۈنكى سۈزۈك زېھىن ، ھۆررىيەتنىڭ ئاساسىدۇر. شاۋقۇنلاردىن زېرىككەن، ھەقىقەتكە تەلپۈنگەن بارلىق پىكىرداشلارنى «[https://www.facebook.com/MahiyetMunbiri ماھىيەت مۇنبىرى]»گە تەكلىپ قىلىمىز. https://ug.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%DB%88%D8%B1:%D9%85%D8%A7%DA%BE%D9%89%D9%8A%DB%95%D8%AA_%D9%85%DB%87%D9%86%D8%A8%D9%89%D8%B1%D9%89&action=edit&redlink=1 [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] 73loho7el4u5nhbuxafmafbg28wivmg 176257 176256 2026-08-04T13:22:07Z UyghurArchive 25219 176257 wikitext text/x-wiki ئەسسالامۇئەلەيكۇم، ئەقىل-پاراسەت ئىگىسى بولغان ئەزىز خەلقىمىز! بىز ئۇچۇرلار قاينىمىدا، پىكىرلەر توقۇنۇشىدا ۋە تۈگىمەس شاۋقۇنلار ئىچىدە ياشاۋاتىمىز. ھەر كۈنى مىڭلىغان ئاۋازلار قۇلىقىمىزغا كىرىدۇ، مىڭلىغان مەنزىرىلەر كۆز ئالدىمىزدىن ئۆتىدۇ ۋە مىڭلىغان ئۇچۇرلار مېڭىمىزگە ئورنايدۇ. لېكىن، سىز ھېس قىلدىڭىزمۇ؟ بىز كۆپىنچە ھادىسىلەرنىڭ كۆرىنىشىگە قارايمىز، ئەمما مەسىلىلەرنىڭ ئەسلى يادروسىغا سىڭىپ كىرمەيمىز ياكى كىرەلمەيمىز. يۈزەكىلىك قاپلىمى ئاستىدا قالغان ھەقىقەتنى ئىزدەش، مۇرەككەپ جەمئىيەت ھادىسىلىرىنىڭ تۈپ تومۇرىنى تۇتۇش بىر خىل زەكاۋەت ، پاراسەت ۋە جاسارەت تەلەپ قىلىدۇ. دەل مۇشۇ ئېھتىياج بىلەن، بىز «ماھىيەت مۇنبىرى»نى قۇردۇق. بۇ يەردە نېمىلەر بار؟ «ماھىيەت مۇنبىرى» ئادەتتىكى بىر مۇلاھىزە سەھىپىسى ئەمەس، ئۇ: ئىدراك سۈزگۈچى: جەمئىيەتتىكى شاۋقۇنلارنى سۈزۈپ، ساپ ھەقىقەتنى ئاشكارىلايدۇ. تەپەككۇر قاينىمى: يۈزەكى ھېسسىياتقا ئەمەس، چوڭقۇر لوگىكا ۋە مەنتىقىگە تايىنىدۇ. ماھىيەت كۆۋرۈكى: سىز كۆرۈۋاتقان ھادىسە بىلەن سىز بىلىشىڭىز كېرەك بولغان ماھىيەت ئوتتۇرىسىدا كۆۋرۈك بولىدۇ. بىز بۇ يەردە كۆپچىلىكنىڭ نېمە دېگىنىنى ئەمەس، نېمە ئۈچۈن دېگىنىنى ، ئەڭ مۇھىمى ئەقىلنىڭ نېمە دەيدىغانلىقىنى سۆزلەيمىز. بىز زىددىيەتلەردىن قاچمايمىز، ئەكسىچە مەسىلىلەرنىڭ يۈرىكىگە سوئال قويىمىز. بىزنىڭ مەقسىتىمىز ، سىزگە بىر تەييار جاۋاب بېرىش ئەمەس، بەلكى سىزدە «ماھىيەتنى كۆرەلەيدىغان بىر جۈپ كۆز» يېتىلدۈرۈشتۇر. چۈنكى سۈزۈك زېھىن ، ھۆررىيەتنىڭ ئاساسىدۇر. شاۋقۇنلاردىن زېرىككەن، ھەقىقەتكە تەلپۈنگەن بارلىق پىكىرداشلارنى «[[:تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى|ماھىيەت مۇنبىرى]]»گە تەكلىپ قىلىمىز. [[:تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى|ماھىيەت مۇنبىرى]] [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] 09t8o8mo293ss8pwefk66ud1qi2p5aw 176258 176257 2026-08-04T13:23:02Z UyghurArchive 25219 176258 wikitext text/x-wiki ئەسسالامۇئەلەيكۇم، ئەقىل-پاراسەت ئىگىسى بولغان ئەزىز خەلقىمىز! بىز ئۇچۇرلار قاينىمىدا، پىكىرلەر توقۇنۇشىدا ۋە تۈگىمەس شاۋقۇنلار ئىچىدە ياشاۋاتىمىز. ھەر كۈنى مىڭلىغان ئاۋازلار قۇلىقىمىزغا كىرىدۇ، مىڭلىغان مەنزىرىلەر كۆز ئالدىمىزدىن ئۆتىدۇ ۋە مىڭلىغان ئۇچۇرلار مېڭىمىزگە ئورنايدۇ. لېكىن، سىز ھېس قىلدىڭىزمۇ؟ بىز كۆپىنچە ھادىسىلەرنىڭ كۆرىنىشىگە قارايمىز، ئەمما مەسىلىلەرنىڭ ئەسلى يادروسىغا سىڭىپ كىرمەيمىز ياكى كىرەلمەيمىز. يۈزەكىلىك قاپلىمى ئاستىدا قالغان ھەقىقەتنى ئىزدەش، مۇرەككەپ جەمئىيەت ھادىسىلىرىنىڭ تۈپ تومۇرىنى تۇتۇش بىر خىل زەكاۋەت ، پاراسەت ۋە جاسارەت تەلەپ قىلىدۇ. دەل مۇشۇ ئېھتىياج بىلەن، بىز «ماھىيەت مۇنبىرى»نى قۇردۇق. بۇ يەردە نېمىلەر بار؟ «ماھىيەت مۇنبىرى» ئادەتتىكى بىر مۇلاھىزە سەھىپىسى ئەمەس، ئۇ: ئىدراك سۈزگۈچى: جەمئىيەتتىكى شاۋقۇنلارنى سۈزۈپ، ساپ ھەقىقەتنى ئاشكارىلايدۇ. تەپەككۇر قاينىمى: يۈزەكى ھېسسىياتقا ئەمەس، چوڭقۇر لوگىكا ۋە مەنتىقىگە تايىنىدۇ. ماھىيەت كۆۋرۈكى: سىز كۆرۈۋاتقان ھادىسە بىلەن سىز بىلىشىڭىز كېرەك بولغان ماھىيەت ئوتتۇرىسىدا كۆۋرۈك بولىدۇ. بىز بۇ يەردە كۆپچىلىكنىڭ نېمە دېگىنىنى ئەمەس، نېمە ئۈچۈن دېگىنىنى ، ئەڭ مۇھىمى ئەقىلنىڭ نېمە دەيدىغانلىقىنى سۆزلەيمىز. بىز زىددىيەتلەردىن قاچمايمىز، ئەكسىچە مەسىلىلەرنىڭ يۈرىكىگە سوئال قويىمىز. بىزنىڭ مەقسىتىمىز ، سىزگە بىر تەييار جاۋاب بېرىش ئەمەس، بەلكى سىزدە «ماھىيەتنى كۆرەلەيدىغان بىر جۈپ كۆز» يېتىلدۈرۈشتۇر. چۈنكى سۈزۈك زېھىن ، ھۆررىيەتنىڭ ئاساسىدۇر. شاۋقۇنلاردىن زېرىككەن، ھەقىقەتكە تەلپۈنگەن بارلىق پىكىرداشلارنى «[[ئالاھىدە:WhatLinksHere/تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى|ماھىيەت مۇنبىرى]]»گە تەكلىپ قىلىمىز. [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] kchkmaks7lxuqmjzag0fll3ncog8h1v 176259 176258 2026-08-04T13:24:20Z UyghurArchive 25219 176259 wikitext text/x-wiki ئەسسالامۇئەلەيكۇم، ئەقىل-پاراسەت ئىگىسى بولغان ئەزىز خەلقىمىز! بىز ئۇچۇرلار قاينىمىدا، پىكىرلەر توقۇنۇشىدا ۋە تۈگىمەس شاۋقۇنلار ئىچىدە ياشاۋاتىمىز. ھەر كۈنى مىڭلىغان ئاۋازلار قۇلىقىمىزغا كىرىدۇ، مىڭلىغان مەنزىرىلەر كۆز ئالدىمىزدىن ئۆتىدۇ ۋە مىڭلىغان ئۇچۇرلار مېڭىمىزگە ئورنايدۇ. لېكىن، سىز ھېس قىلدىڭىزمۇ؟ بىز كۆپىنچە ھادىسىلەرنىڭ كۆرىنىشىگە قارايمىز، ئەمما مەسىلىلەرنىڭ ئەسلى يادروسىغا سىڭىپ كىرمەيمىز ياكى كىرەلمەيمىز. يۈزەكىلىك قاپلىمى ئاستىدا قالغان ھەقىقەتنى ئىزدەش، مۇرەككەپ جەمئىيەت ھادىسىلىرىنىڭ تۈپ تومۇرىنى تۇتۇش بىر خىل زەكاۋەت ، پاراسەت ۋە جاسارەت تەلەپ قىلىدۇ. دەل مۇشۇ ئېھتىياج بىلەن، بىز «ماھىيەت مۇنبىرى»نى قۇردۇق. بۇ يەردە نېمىلەر بار؟ «ماھىيەت مۇنبىرى» ئادەتتىكى بىر مۇلاھىزە سەھىپىسى ئەمەس، ئۇ: ئىدراك سۈزگۈچى: جەمئىيەتتىكى شاۋقۇنلارنى سۈزۈپ، ساپ ھەقىقەتنى ئاشكارىلايدۇ. تەپەككۇر قاينىمى: يۈزەكى ھېسسىياتقا ئەمەس، چوڭقۇر لوگىكا ۋە مەنتىقىگە تايىنىدۇ. ماھىيەت كۆۋرۈكى: سىز كۆرۈۋاتقان ھادىسە بىلەن سىز بىلىشىڭىز كېرەك بولغان ماھىيەت ئوتتۇرىسىدا كۆۋرۈك بولىدۇ. بىز بۇ يەردە كۆپچىلىكنىڭ نېمە دېگىنىنى ئەمەس، نېمە ئۈچۈن دېگىنىنى ، ئەڭ مۇھىمى ئەقىلنىڭ نېمە دەيدىغانلىقىنى سۆزلەيمىز. بىز زىددىيەتلەردىن قاچمايمىز، ئەكسىچە مەسىلىلەرنىڭ يۈرىكىگە سوئال قويىمىز. بىزنىڭ مەقسىتىمىز ، سىزگە بىر تەييار جاۋاب بېرىش ئەمەس، بەلكى سىزدە «ماھىيەتنى كۆرەلەيدىغان بىر جۈپ كۆز» يېتىلدۈرۈشتۇر. چۈنكى سۈزۈك زېھىن ، ھۆررىيەتنىڭ ئاساسىدۇر. شاۋقۇنلاردىن زېرىككەن، ھەقىقەتكە تەلپۈنگەن بارلىق پىكىرداشلارنى «[https://www.facebook.com/MahiyetMunbiri ماھىيەت مۇنبىرى]»گە تەكلىپ قىلىمىز. [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] e89ko6v85xnyu308zsitl22axq4m165 0 24638 176260 2026-08-04T13:26:53Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت ''''ئۇچۇر ئەخلەتزارلىقى ۋە زېھىن كونتروللۇقى: سىز ھەقىقەتەن «ئۆزىڭىز» ئويلاۋاتامسىز؟''' بۈگۈن تور دۇنياسىدا بىرەر ئۇچۇرنى كۆرۈپ، ئۇنىڭغا ئەگىشىشتىن، «بارماق» بېسىشتىن ياكى غەزەپ بىلەن ئىنكاس يېزىشتىن بۇرۇن بىر مىنۇت توختاپ ئويلاڭ: بۇ پىكىر ھەقىقەتەن سىزن...' 176260 wikitext text/x-wiki '''ئۇچۇر ئەخلەتزارلىقى ۋە زېھىن كونتروللۇقى: سىز ھەقىقەتەن «ئۆزىڭىز» ئويلاۋاتامسىز؟''' بۈگۈن تور دۇنياسىدا بىرەر ئۇچۇرنى كۆرۈپ، ئۇنىڭغا ئەگىشىشتىن، «بارماق» بېسىشتىن ياكى غەزەپ بىلەن ئىنكاس يېزىشتىن بۇرۇن بىر مىنۇت توختاپ ئويلاڭ: بۇ پىكىر ھەقىقەتەن سىزنىڭمۇ ياكى سىزگە سىڭدۈرۈلگەنمۇ؟ قولىڭىزدىكى تېلېفون ، دۇنياغا ئېچىلغان دېرىزە بولۇشى مۇمكىن، ئەمما ئېھتىيات قىلمىسىڭىز، ئۇ سىزنىڭ زېھنىڭىزگە كىرىۋېلىپ، سىزنى خالىغانچە باشقۇرىدىغان «يوشۇرۇن دۈشمەن»نىڭ ئىشىكىگە ئايلىنىپ قالىدۇ. بىز «ماھىيەت مۇنبىرى» دە، سىزنىڭ مېڭىڭىزنى نىشان قىلغان بۇ كۆرۈنمەس ئويۇننىڭ پەردىسىنى قايرىيمىز. 1.ئۆزىڭىز بىلەن يۈزلىشىڭ: «ئىسپاتلاش بېزەكچىلىكى» تۇزىقى ئەڭ چوڭ دۈشمەن سىرتتا ئەمەس، بەلكى ئۆزىمىزدە. ئىنسان پىسخىكىسىدا «ئىسپاتلاش بېزەكچىلىكى»  (Confirmation Bias) دەيدىغان بىر تۇزاق بار. بىز كۆپىنچە ھاللاردا ھەقىقەتنى ئىزدىمەيمىز، بەلكى «مېنىڭ ئويلىغىنىم توغرا» ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغان «يالغان» نى ئىزدەيمىز. ئەگەر بىر ئۇچۇر سىزنىڭ كۆزقارىشىڭىزغا ماس كەلسە، ئۇنى ھېچقانداق دەلىل-ئىسپاتسىز «بۇ ھەقىقەت!» دەپ قوبۇل قىلىسىز. ئەگەر بىر ئۇچۇر سىز ياقتۇرمايدىغان، ئەمما ئاچچىق بىر ھەقىقەتنى كۆرسەتسە، ئۇنى رەت قىلىش ئۈچۈن مىڭ بىر باھانا تېپىپ چىقىسىز. بىزنىڭ «مەن بىلىمەن» دەپ تۇرىۋېلىشىمىز، ئەمەلىيەتتە نادانلىقىمىزنى قوغدايدىغان ئەڭ مۇستەھكەم قالقاندۇر. بۈگۈن سىز توردا بىرەر تېمىغا ئاشقۇنلۇق بىلەن ئېسىلىۋالغان، نەپرەتلىنىۋاتقان ياكى قارىغۇلارچە قايىل بولۇۋاتقان بولسىڭىز، سىز ئاللىقاچان «بىر تەرەپلىمىلىك» پاتقىقىغا پېتىپ قالغان بولۇشىڭىز مۇمكىن. 2.سىز قورچاقمۇ؟ (پىسخىكىلىق ئۇرۇش ۋە پىروپاگاندا) سىز تېلېفون ئېكرانىدا كۆرۈۋاتقان ئۇچۇرلارنىڭ كۆپىنچىسى «تەبىئىي» تارقالغان ئەمەس، بەلكى ئىنچىكە ھېسابلاپ ئېتىلغان پىسخىكىلىق ئوقتۇر. پىروپاگاندا ماشىنىسى سىزنىڭ ئەقلىڭىزنى ئەمەس، ھېسسىياتىڭىزنى (قورقۇنچ ۋە غەزىپىڭىزنى) نىشان قىلىدۇ. ئۇلارنىڭ مەقسىتى: سىزنى «تەپەككۇر قىلىش» تىن توختىتىپ، «ئىنكاس قايتۇرۇش» قا مەجبۇرلاش. تېلېفونغا قاراپ تۇرۇپ قان بېسىمىڭىز ئۆرلىدىمۇ؟ كىمنىدۇر تىللىغىڭىز كەلدىمۇ؟ ياكى دۇنيادىن ئۈمىد ئۈزۈپ، چۈشكۈنلەشتىڭىزمۇ؟ مۇبارەك بولسۇن، سىز تۇزاققا چۈشتىڭىز! شۇ دەقىقىدە پىروپاگاندا غەلىبە قىلدى. سىز ئەمدى مۇستەقىل ئىنسان ئەمەس، بەلكى مەلۇم بىر كۈچ تەرىپىدىن كونترول قىلىنىۋاتقان «ھېسسىيات قورچىقى» سىز. 3.زەھەرلىك ھەسەل (دىز-ئىنفورماتسىيە ۋە ئىستىخبارات تورى) بۇ ئۇرۇشتىكى ئەڭ قورقۇنچلۇق تاكتىكا —«90/10» قائىدىسىدۇر. دۈشمەن ئىستىخباراتى ياكى مەقسەتلىك كىشىلەر سىزگە بىۋاسىتە يالغان سۆزلىمەيدۇ. چۈنكى پۈتۈنلەي يالغانغا ھېچكىم ئىشەنمەيدۇ. ئۇلار %90 ھەقىقەتنىڭ ئىچىگە %10 زەھەرلىك يالغاننى ئارىلاشتۇرۇپ سۇنىدۇ. دىز-ئىنفورماتسىيە (Disinformation) ، ئاددىي يالغانچىلىق ئەمەس. ئۇ بىر جەمئىيەتنى ئىچىدىن پارچىلاش، قېرىنداشنى قېرىنداشقا، پەرزەنتنى ئاتىغا، خەلقنى يېتەكلىگۈچىسىگە دۈشمەن قىلىش ئۈچۈن لايىھەلەنگەن تەجرىبىخانا مەھسۇلاتىدۇر. سىز توردا بېرىلىپ تالاش-تارتىش قىلىۋاتقاندا، سىزگە شۇ «ماتېرىيال» نى سۇنغان سىستېما بىر چەتتە تۇرۇپ سىزنىڭ مىللىي بىرلىكىڭىزنىڭ، ئەخلاقىڭىزنىڭ ۋە كەلگۈسىڭىزنىڭ ۋەيران بولۇشىنى كۈلۈپ تۇرۇپ تاماشا قىلىۋاتقان بولۇشى مۇمكىن. 4.مىزانىڭىز بولمىسا، سىز بىر نىشانسىز ئوقتۇرسىز ئەگەر سىزدە بىر مەتبۇئات ساۋادى، ھەق بىلەن ناھەقنى ئايرىيدىغان سۈزۈك «مىزان» بولمىسا، سىز بۇ ئۇچۇر ئەخلەتزارلىقىدا يوشۇرۇنغان بۆرىلەرنىڭ ئەڭ ئاسان ئوۋىغا ئايلىنىسىز. سىز بۈگۈن كۆرگەن ھەر قانداق سىننى، ئوقۇغان ھەر قانداق تېكىستنى «ماھىيەت سۈزگۈچى» دىن ئۆتكۈزمەي تۇرۇپ قوبۇل قىلسىڭىز، سىز ئۆزىڭىز بىلىپ-بىلمەي دۈشمەننىڭ قورالىغا ئايلىنىپ قالىسىز. ماھىيەت مۇنبىرىنىڭ ئاگاھلاندۇرۇشى: ھەقىقەتكە يېتىش ئۈچۈن، ئاۋۋال ئۆزىڭىزنىڭ ئاسانلا ئالدىنىدىغانلىقىڭىزنى، مېڭىڭىزنىڭ بوشلۇقلىرىدىن باشقىلارنىڭ كىرىۋاتقانلىقىنى مەردانە ھالدا ئېتىراپ قىلىشىڭىز كېرەك. ئەقىلنى باشقىلارغا ئىجارىگە بېرىش ، بىر ئىنسان ئۈچۈن ئەڭ چوڭ مەغلۇبىيەتتۇر. بىز بۇ سەھىپىدە سىزنى خۇش قىلىدىغان يالغانلارنى ئەمەس، سىزنى ئويغىتىدىغان ئاچچىق ماھىيەتنى سۆزلەيمىز. ئۇنتۇماڭ: بىر خەلقنى نادان قالدۇرۇشنىڭ ئەڭ قىسقا يولى ، ئۇلارنى يالغان ۋە ئەرزان ئۇچۇرلار بىلەن «مەست» قىلىپ قويۇشتۇر. ئويغىنىدىغان ۋاقىت كەلدى! سىزچۇ؟ ئويغاندىڭىزمۇ؟ ھۆرمەت بىلەن:[https://www.facebook.com/MahiyetMunbiri ماھىيەت مۇنبىرى] [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] izcouxtbs25ojbx0dct9mozrevvxrne 0 24639 176261 2026-08-04T13:28:58Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت ''''ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ ئىجتىمائىي ئوبرازىغا قارىتا بىر تەرەپلىمە قاراشلارنى لوگىكىلىق تەھلىل قىلىش''' يېقىنقى يىللاردىن بېرى، ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ ئېتىقاد ۋە ئېھتىيات سەۋەبىدىن ئۆز كىملىكىنى يوشۇرۇپ پائالىيەت قىلىشىنى «ياۋايىلىق» ياكى «ياتلىشىش» دەپ ئە...' 176261 wikitext text/x-wiki '''ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ ئىجتىمائىي ئوبرازىغا قارىتا بىر تەرەپلىمە قاراشلارنى لوگىكىلىق تەھلىل قىلىش''' يېقىنقى يىللاردىن بېرى، ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ ئېتىقاد ۋە ئېھتىيات سەۋەبىدىن ئۆز كىملىكىنى يوشۇرۇپ پائالىيەت قىلىشىنى «ياۋايىلىق» ياكى «ياتلىشىش» دەپ ئەيىبلەيدىغان يۈزەكى قاراشلار ئوتتۇرىغا قويۇلدى. بۇ تەنقىدلەرنىڭ ئارقىسىدا كۈچلۈك بىر رېدۇكسىيونىزم (مەسىلىنى ئاددىيلاشتۇرۇۋېتىش) ۋە تارىخىي پاكىتلارنى تاللاپ ئىشلىتىش خاھىشى يوشۇرۇنغان. 1. تارىخىي رومانتىزم ۋە رېئاللىقنىڭ بۇرمىلىنىشى تەنقىدچى «ئات مېنىپ ئوقيا ئاتقان جەڭگىۋار ئاياللار» ئوبرازىنى بۈگۈننى ئەيىبلەشنىڭ قورالى قىلىپ كۆرسىتىپتۇ. ئەمما تارىخىي تەرەققىيات لوگىكىسىدا شۇنى ئۇنۇتماسلىق كېرەككى: ئۇيغۇر مەدەنىيىتى تاشقا ئايلانغان بىر مۇزېي بۇيۇمى ئەمەس، ئۇ بىر تەرەققىيات جەريانىدۇر. ئىسلامىيەتنى قوبۇل قىلىش بىر مىللەتنىڭ «ئەرەبلىشىشى» ئەمەس، بەلكى قىممەت قارىشىنىڭ يېڭىلىنىشىدۇر. تارىختىكى ئايال خاقانلىرىمىز بىلەن يېقىنقى زامان تارىخىمىزدىكى ئىسلامىي ئېتىقاد روھى بىلەن جەڭ قىلغان نۇزۇگۇملار، مايىمخانلار ، رىزۋانگۈللەر ئارىسىدا بىر «ئۈزۈلۈش» ئەمەس، بەلكى بىر «ۋارىسلىق» بار. بۈگۈنكى كۈندە ئاياللارنىڭ تەشۋىقات سېپىدە ئۆز ئېتىقادى بىلەن كۈرەش قىلىشى ؛ دەل ئاشۇ قەدىمكى جەڭگىۋار روھنىڭ ئۇچۇر دەۋردىكى زامانىۋى ئىپادىسىدۇر. جەڭگىۋارلىق كىيىمنىڭ قىسقا-ئۇزۇنلۇقىدا ئەمەس، بەلكى پىكىرنىڭ ئۆتكۈرلۈكىدە ۋە دۈشمەنگە بولغان غەزەپ-نەپرىتىدە ئىپادىلىنىدۇ. 2. «ئەرەبلىشىش» قالپىقى ئاياللارنىڭ ئورۇنۇشىنى ياكى يۈزىنى يوشۇرۇشىنى «ئەرەب كۈلتۈرى» دەپ ئاتاش بىر ئىلمىي خاتا چۈشەنچىدۇر. ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ ئەتلەس، دۇپپا ياكى ئۆزىگە خاس يېپىنچە كىيىملىرى ئەرەبلەرنىڭ «نىقاب» ياكى «ئابايا»لىرىدىن پۈتۈنلەي پەرقلىق كۆز قاراشقا ئىگە. بۇنى بىر تاياقتىلا «ياتلىشىش» دەپ ئاتاش، مىللەتنىڭ مىڭ يىللىق دىنىي مەدەنىيەت تارىخىنى ئىنكار قىلىش ۋە خۇنۈكلەشتۈرۈشتۇر. ئەگەر بىز دىنىي تاللاشنى «ئەرەبلىشىش» دەپ رەت قىلساق، ئۇنداقتا غەربنىڭ لىبېرال قاراشلىرىنى، مەسىلەن جىنسىي ئەركىنلىك ياكى كىملىك قاراشلىرىنى مىللىي تۇرمۇشىمىزغا تېڭىشنى نېمە ئۈچۈن «غەربلىشىش» دەپ تەنقىد قىلمايمىز؟ تارىختىن بۇيان ئۇيغۇرلارنىڭ مىللىي ۋە دىنىي قىممەت قاراشلىرىنىڭ ھېچبىر يېرىدە ئورۇن بېرىلمىگەن «ھەمجىنىسلىق» نى تاللىغان بۇ بالا ، نېمە ئۈچۈن ئۇيغۇرلۇققا ئىگە چىقىشنى ئاۋال ئۆزىنى تەنقىد قىلىشتىن باشلىمايدۇ؟ ۋەتەن سىرتىدا ئەڭ چوڭ مەسئۇلىيىتىمىز نوپۇسىمىزنى كۆپەيتىش ئىكەن؛ بۇ بالىنىڭ پەرزەنتلىك بولۇش ئىقتىدارىدىن قالىدىغان بۇ يولغا «زامانىۋىلىق» لىباسى ئاستىدا قەدەم ئېلىشى ، ئۇيغۇرلارنىڭ مىللىي مەنپەئەتىگە قىلىنغان ئەڭ چوڭ خىيانەت ئەمەسمۇ؟ بۇ يەردە ئاشكارا بىر مەدەنىيەت جەھەتتىكى قوش ئۆلچەم ۋە سەمىمىيەتسىزلىك مەۋجۇت. 3. مۈلۈكلەشتۈرۈش كىمنىڭ قارىشى؟ يازما ئاپتورى ئاياللارنى «ئەرلەرنىڭ مۈلكى» دەپ ئاتاش ئارقىلىق ئاياللارنىڭ ئۆزىنىڭ سۇبيېكتىپ ئىرادىسىنى ئىنكار قىلماقتا. بىر ئايالنىڭ مودا ياكى جەمئىيەتنىڭ جىنسىي بېسىمىغا قارىماي، ئۆز ئېتىقادى ئۈچۈن ئورۇنۇشنى تاللىشى ؛ ئۇنىڭ ئۆز بەدىنى ئۈستىدىكى ئەڭ يۇقىرى ئىگىلىك ھوقۇقىدۇر. غەربچە لىبېرالىزمنىڭ ئاياللارنى چوقۇم «ئېچىلىپ كۆرسىتىشكە» مەجبۇرلىشى ؛ ئايال كىشىنى ئەركەكلەرنىڭ خاھىشى ئۈچۈن بىر جىسىمغا ئايلاندۇرۇپ قويۇشتۇر. تەنقىدچى دەل مۇشۇ خىل ئوبېكتلاشتۇرۇش سىستېمىسىنى «ئىلغارلىق» دەپ تەشۋىق قىلماقتا. 4. سىياسىي ئىستراتېگىيە ۋە ئانانىمىتلىق بىر ئاخپاراتچى سۈپىتىدە، تەنقىدچى «مەنبەنى قوغداش» ۋە «بىخەتەرلىك» ئۇقۇملىرىنى ئوبدان بىلىشى كېرەك: بۈگۈنكى ئۇيغۇر ئاياللىرى يۈزىنى يوشۇرۇپ تەشۋىقات قىلسا، بۇ سىياسىي رېئاللىق تەلەپ قىلغان بىر ئىستراتېگىيەلىك ئانانىمىتلىقتۇر. يۈزىنى يوشۇرۇپ سۆزلەۋاتقان ئايال ئۆزىنى ۋە يۇرتىدىكى ئۇرۇق-تۇغقانلىرىنى قوغداش بىلەن بىرگە، مىللىتى ئۈچۈن قولىدىن كېلىشىگە خىزمەت قىلىش ئۈچۈن تىرىشماقتا. بۇنى «ياۋايىلىق» دەپ ئاتاش، ئاكتىپ كۈرەش قىلىۋاتقان ئاياللارنىڭ مىللىي مەسئۇلىيىتىگە ۋە قەھرىمانلىقىغا تىل ئۇزارتىشتۇر. شۇنداقلا ، سۈنئىي ئەقىل شىددەت بىلەن تەرەققىي قىلىۋاتقان بىرپەيتتە ، قىز-ئاياللىرىمىزنىڭ ئۆز چىرايىنى ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردىن خالىي تۇتىشى ، ئۇلارنىڭ ھەرخىل نىيەتتىكى كىشىلەرنىڭ زىيانكەشلىكىدىن ھەتتا شەھۋانىي تىجارەتكە دەسمىي بولۇپ قىلىشتىن ساقلىنىش ئۈچۈنمۇ ئەھمىيەتكە ئىگىدۇر. ھەقىقىي ئىلغارلىق — ئاياللارنى مەلۇم بىر خىل شەكىلدە ياشاشقا مەجبۇرلاشتا ئەمەس، بەلكى ئۇلارنىڭ ئۆز ئېتىقادى ۋە ئىرادىسى بىلەن جەمئىيەتتە باراۋەر ئورۇن ئېلىشىغا ھۆرمەت قىلىشتىدۇر. ئۆز مىللىتىنىڭ يىلتىزىغا تىغ ئۇرۇش ئارقىلىق، ياتلارنىڭ پىكىر تاشلاندۇقلىرى بىلەن «مەدەنىيەتلىك» بولغىلى بولمايدۇ. ئەجدادلىرىمىزنىڭ «ئات ئۈستىدىكى روھى» بۈگۈنكى ئىستراتېگىيەلىك ۋە ئېتىقادلىق كۈرەش ئىچىدە ياشىرىۋاتىدۇ. 5. كىملىكنى تارتىۋېلىشقا بولمايدۇ ئۇيغۇر ئاياللىرى مەلۇم قىلىپ ئاستىدا ياشايدىغان تاشقا ئايلانغان جىسىم ئەمەس. بىزنىڭ كىملىكىمىز ھەم ئەجدادلىرىمىزنىڭ جەڭگىۋارلىقىنى، ھەم مىڭ يىللىق ئېتىقادىمىزنىڭ ھاياسىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بۈگۈنكى كۈندە مىللەتنىڭ ئېتىقادىغا «يات كۈلتۈر» دەپ ھۇجۇم قىلىپ تۇرۇپ، يەنە بىر يات كۈلتۈر بولغان غەرب لىبېراللىقىنى (مەسىلەن، ھەمجىنىسلىق ياكى چەكلىمىسىز يالىڭاچلىقنى) مىللىي قىممەت دەپ تېڭىش ، پىكىر جەھەتتىكى ئەڭ چوڭ مەغلۇبىيەت ۋە تەسلىمىيەتچىلىكتۇر. ھەقىقىي ئىلغارلىق — ئاياللارنى مەلۇم بىر خىل شەكىلدە كىيىنىشكە مەجبۇرلاشتا ئەمەس، بەلكى ئۇلارنىڭ ئۆز ئېتىقادى، پىكىرى ۋە سىياسىي ئىرادىسى بىلەن جەمئىيەتتە باراۋەر ئورۇن ئېلىشىغا ھۆرمەت قىلىشتىدۇر. 2-مۇستەملىكە ۋە ئېزىكلىك پىسخىكىسى ماقالىنىڭ يۇقىرىقى بۆلەكلىرىدە ئوتتۇرىغا قويۇلغان تالاش-تارتىشلارنىڭ تېگىگە چوڭقۇر چۆككىنىمىزدە، بىز پەقەت بىرلا مەدەنىيەت توقۇنۇشىنى ئەمەس، بەلكى مۇستەملىكە قىلىنغان ياكى بېسىم ئاستىدا قالغان مىللەتلەردە كۆپ كۆرۈلىدىغان بىر خىل « ئېزىكلىك پىسخىكىسى» نى كۆرىمىز. جەمئىيەتشۇناسلىق ۋە پىسخولوگىيە نوقتىسىدىن ئېيتقاندا، بۇ بىر خىل مەدەنىيەت كېسەللىكى بولۇپ، ئۇنىڭغا تۆۋەندىكىدەك دىئاگنوز قويۇش مۇمكىن: 1. غالىبقا تەقلىد قىلىش سىندرومى ئەرەب دۇنياسىنىڭ مەشھۇر مۇتەپەككۇرى ئىبنى خالدۇن بۇنىڭدىن يەتتە ئەسىر بۇرۇنلا ئۆزىنىڭ «مۇقەددىمە» ناملىق ئەسىرىدە: «مەغلۇبلار - ھەر ۋاقىت غالىبنىڭ كىيىم-كېچىكى، ئۆرپ-ئادىتى ۋە پىكىرلىرىگە تەقلىد قىلىشقا ھېرىسمەن بولىدۇ» دەپ كۆرسەتكەن. مۇستەملىكە قىلىنغان مىللەتلەرنىڭ زىيالىي قاتلىمىدا دائىم مۇشۇنداق بىر پىسخىك بۇزۇلۇش كۆرۈلىدۇ: ئۇلار ئۆز مىللىتىنىڭ كۈچىنى، يېڭىلىشىنى ۋە «ئىلغارلىقىنى» ئۆز كىملىكىنىڭ جەۋھىرىدىن ئەمەس، بەلكى غالىب كۈچنىڭ (مەيلى ئۇ غەرب بولسۇن ياكى ھازىرقى ھۆكۈمران سىستېما بولسۇن) ئۆلچەملىرىدىن ئىزدەيدۇ. زامانىۋى پىسخولوگىيە بويىچە ئېيتقاندا، بۇ «تاجاۋۇزچى بىلەن كىملىك بىرلىكى ھاسىل قىلىش» ھادىسىسىدۇر. يازما ئاپتورىنىڭ ئۆز مىللىتىنىڭ دىنىي قىممەت قاراشلىرىنى «ياۋايىلىق» دەپ ئاتاپ، غەربچە لىبېراللىقنى «ئىلغارلىق» سۈپىتىدە تاشقى كۆرۈنۈش قىلىۋېلىشى، دەل مۇشۇ پىسخىك زەربىنىڭ نەتىجىسىدۇر. ئۇلار ئۈچۈن «ئىلغار» بولۇشنىڭ بىردىنبىر يولى ، ئۆزىدىكى «مىللىي ۋە دىنىي بولغان» ھەر قانداق نەرسىنى چەتكە قېقىش، ھەتتا ئۇنىڭدىن نەپرەتلىنىشتۇر. 2. مەدەنىيەت جەھەتتىكى ئۆز-ئۆزىنى خارلاش مەشھۇر پىسخولوگ فرانس فانون (Frantz Fanon) ئۆزىنىڭ «قارا تېرە، ئاق نىقابلار» ناملىق كلاسسىك ئەسىرىدە، مۇستەملىكە قىلىنغان كىشىنىڭ يات بىر مەدەنىيەتنىڭ نىقابىنى كىيىۋېلىپ، ئۆز مىللىتىگە شۇ نىقابنىڭ كۆزى بىلەن قاراش پاجىئەسىنى بايان قىلغان. بۇ تەنقىدچىنىڭ يازمىسىدىكى «ئاياللارنىڭ ئورۇنۇشى ياۋايىلىق» دېگەن سۆزلەر، ئەسلىدە مۇستەملىكە قىلغۇچىنىڭ ئۆز تىلىدۇر. مۇستەملىكە قىلغۇچى سىستېما دائىم بېسىم ئاستىدىكى مىللەتنىڭ ئېتىقادىنى «قاراڭغۇلۇق»، ئادىتىنى «كونىلىق» دەپ تەشۋىق قىلىدۇ. مىللەت ئىچىدىكى مارگىناللاشقان زىيالىيلار بۇ تەشۋىقاتنى قوبۇل قىلىپ، ئۆز خەلقىگە خۇددى بىر «سىرتتىن كەلگەن مەدەنىيەت تارقاتقۇچى» سۈپىتىدە قاراشقا باشلايدۇ. بۇ يەردە كۆرۈلۈۋاتقان ئەھۋال شۇكى، تەنقىدچى بىر تەرەپتىن «ئەرەبلەردىن كەلگەن يات ئادەت» دەپ دىنغا ھۇجۇم قىلىۋاتقان بولسىمۇ، ئەمەلىيەتتە ئۆزى تېخىمۇ چوڭ بىر يات مەدەنىيەتنىڭ (غەربچە ھەمجىنىسلىق ، ماددىي ئەركىنلىك ۋە كىملىكسىزلىكنىڭ) مەنىۋى قۇللۇقىغا چۈشۈپ قالغان. ئۇنىڭ ئۈچۈن ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ ئىززىتى پەقەت غەربنىڭ ئۆلچەملىرى بويىچە يۈزىنى ئاچقاندىلا ئاندىن «ئەركىنلىك» كە ئېرىشەلەيدۇ. بۇ ، پىكىر جەھەتتىكى ئەڭ چوڭ «مەدەنىيەت چېكىنىشى»دۇر. 3. سىياسىي مانقۇرتلىشىش ۋە كىملىك كىرىزىسىگە دىئاگنوز جەمئىيەتشۇناسلىق نۇقتىسىدىن ئېيتقاندا، بۇ بىر خىل «ئۆز-ئۆزىنى يوقىتىش» جەريانىدۇر. مۇستەملىكە بولغان مىللەتلەردە بىر قىسىم كىشىلەر، ئۆزىنى ئەتراپىدىكى «نورمال، دىندار، مىللەتچى» ئاممىدىن يۇقىرى كۆرسىتىش ئارقىلىق، ئۆزىنى زامانىۋى دۇنيانىڭ بىر پارچىسى قىلىپ كۆرسەتمەكچى بولىدۇ. ئۇلارنىڭ دىنىي پائالىيەتلەرگە ياكى ئاياللارنىڭ ئورۇنۇشىغا بولغان نەپرىتى ، ئەمەلىيەتتە ئۆزىنىڭ «مۇستەملىكە قىلىنغان، خارلانغان، ئاجىز» كىملىكىدىن قېچىش ئۇرۇنۇشىدۇر. ئۇلار ئۆز مىللىتىنىڭ مەنىۋى قوراللىرىنى (ئېتىقادىنى) يوقىتىش ئارقىلىق، تاجاۋۇزچىنىڭ كۆزىدە «ياخشى، ئىلغار، مەدەنىيەتلىك» كۆرۈنمەكچى بولىدۇ. ئاخىرىدا سەمىمىي تەۋسىيە: ھەقىقىي زىيالىي ۋە ئاخپاراتچى بولۇش ، ئۆز مىللىتىنىڭ كىملىكىنى ياتلارنىڭ پىچىقىدا پارچىلاش ئەمەس، بەلكى ئۇنىڭ جەۋھىرىنى قوغداش ۋە بۈگۈنكى رېئاللىققا ماسلاشتۇرۇشتۇر. ماھىيەت مۇنبىرى سىزگە شۇنى سەمىمىي تەۋسىيە قىلىدۇكى: مىللەتنىڭ ئېتىقادىنى دۈشمەن كۆرۈش ، مىللەتنىڭ جېنىنى سۇغۇرۇۋېلىش بىلەن باراۋەر. بىر مىللەتنىڭ تەرەققىياتى ئۇنىڭ قەدىمكى جەڭگىۋارلىقى بىلەن بۈگۈنكى ئېتىقادىنى ئۆز-ئارا زىتلاشتۇرۇش ئارقىلىق ئەمەس، بەلكى ئۇلارنى بىر گەۋدە قىلىپ، زامانىۋى بىر «ئۇيغۇر روھى» يارىتىش ئارقىلىق بولىدۇ. بىر ئايالنىڭ ئورۇنۇشىنى «ئەرلەرنىڭ بېسىمى» دەپلا كۆرۈش، سىزنىڭ ئاياللارنىڭ ئەقلىي ئىقتىدارىغا بولغان ئىشەنچىڭىزنىڭ نەقەدەر تۆۋەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ. ئۇلارنى بىر «مۈلۈك» سۈپىتىدە ئەيىبلەشتىن توختاپ، ئۇلارنىڭ مۈشكۈل شارائىتتا كىملىكىنى قوغداش ئۈچۈن قىلىۋاتقان پىداكارلىقىنى چۈشىنىشكە تىرىشىڭ. سىزنىڭ «ئىلغارلىق» دەپ تۇتقان تۇتقۇڭىز، ئەسلىدە سىزنى ئۆز خەلقىڭىزدىن ئايرىۋەتكەن بىر پىسخىك «ماسكا» بولۇپ قالماسلىقى كېرەك. ھەقىقىي ئەركىنلىك ، غالىب كۈچلەرنىڭ پىكرىگە ئەگىشىش ئەمەس، بەلكى ئۆز كىملىكىنىڭ يىلتىزىغا تايىنىپ تۇرۇپ دۇنياغا يۈزلىنىشتۇر. ھۆرمەت بىلەن:[https://www.facebook.com/MahiyetMunbiri ماھىيەت مۇنبىرى] [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] j252049wyezf8am4p2kjphmrlxoafih 0 24640 176262 2026-08-04T13:30:16Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت ''''نىقابى يىرتىلغان «تەپەككۇر قۇللىرى» ۋە بىئولوگىيەلىك خىيانەت: زامانىۋىلىق تۇزىقىدىكى ساختا زىيالىيغا بېرىلگەن ئاخىرقى ھۆكۈم''' مۇقەددىمە: سىپايىلىكنىڭ تۈگۈنى ۋە ھەقىقەتنىڭ قىلىچى بىز بۇنىڭدىن ئىلگىرى سىز بىلەن بولغان دىئالوگدا، ئىنسانىي ھۆرمەت ۋە زى...' 176262 wikitext text/x-wiki '''نىقابى يىرتىلغان «تەپەككۇر قۇللىرى» ۋە بىئولوگىيەلىك خىيانەت: زامانىۋىلىق تۇزىقىدىكى ساختا زىيالىيغا بېرىلگەن ئاخىرقى ھۆكۈم''' مۇقەددىمە: سىپايىلىكنىڭ تۈگۈنى ۋە ھەقىقەتنىڭ قىلىچى بىز بۇنىڭدىن ئىلگىرى سىز بىلەن بولغان دىئالوگدا، ئىنسانىي ھۆرمەت ۋە زىيالىيلارغا خاس سىپايىلىك دائىرىسىدە پىكىر ئالماشتۇرۇشنى ئۈمىد قىلغان ئىدۇق. بىراق، سىزنىڭ قايتۇرغان جاۋابلىرىڭىز، بولۇپمۇ بىزنىڭ سەمىمىيىتىمىزنى «ئاجىزلىق»، مىللىي تۇيغۇرىمىزنى «ھېسسىيلىق»، دىنىي ئېتىقادىمىزنى «قالاقلىق» دەپ مەسخىرە قىلىشقا ئۇرۇنغان تەكەببۇرانە پوزىتسىيىڭىز شۇنى ئىسپاتلىدىكى: سىز ھەقىقەت ئىزدىگۈچى بىر زىيالىي ئەمەس، بەلكى يات ئىدىيەلەرنىڭ زەھىرى بىلەن مەست بولغان، ئۆز مىللىتىگە يۇقىرىدىن قارايدىغان بىر «تەپەككۇر بىمارى» ئىكەنسىز. سىز بىزنىڭ ئەدەبلىك سۆزلىرىمىزنى لوگىكىسىزلىق دەپ قاراپسىز. ئەمدى بىز پەردىنى قايرىپ قويۇپ، مەسىلىنى ساپ ئەقلىي ۋە ئىلمىي لوگىكا بىلەن، ھېچقانداق ھېسسىياتقا ئورۇن بەرمەستىن، خۇددى بىر ماھىر تاشقى كېسەللىكلەر دوختۇرىنىڭ رەھىمسىز پىچىقىدەك تىلىپ ئۆتىمىز. بۇ ماقالە ئىككى قىسىمدىن تەركىب تاپىدۇ: بىرىنچىدىن، سىزنىڭ بىزگە قاراتقان ئاساسسىز رەدىيەلىرىڭىزنى (جۈملىدىن نوپۇس ۋە جىنسىيەت ھەققىدىكى كۈلكىلىك دەۋالىرىڭىزنى) بىرمۇ-بىر پاچاقلايمىز؛ ئىككىنچىدىن، سىز ۋەكىللىك قىلىۋاتقان شۇ چىرىك ئىدىيەنىڭ يىلتىزىنى قۇرۇتۇپ تاشلايمىز. بىرىنچى قىسىم: لوگىكىلىق ئوپېراتسىيە — سىزنىڭ رەدىيەلىرىڭىزدىكى قارا ئۆڭكۈرلەرنى پاش قىلىش سىزنىڭ بىزگە بەرگەن جاۋابىڭىزدا ئىشلەتكەن «تاكتىكا»لىرىڭىز ۋە «لوگىكا» دەپ ئاتىۋالغان سەپسەتىلىرىڭىزنى تۆۋەندىكىدەك نۇقتىلار بويىچە ئاغدۇرۇپ تاشلايمىز: 1.«تەبىئەتكە خىيانەت» ۋە نوپۇس مەسىلىسىدىكى ماتېماتىكىلىق ساۋاتسىزلىق سىزنىڭ ئەڭ چوڭ ۋە ئەڭ خەتەرلىك يېرىڭىز، ئۆزىڭىزنىڭ جىنسىي خاھىشى (ھەمجىنىسلىق) نى ئاقلاش ئۈچۈن، «ھەمجىنىسلىق نوپۇسقا تەسىر قىلمايدۇ» دېگەن ئىلمىي ئاساسى يوق، كىچىك بالىمۇ كۈلىدىغان بىر سەپسەتىنى كۆتۈرۈپ چىقىشىڭىز بولدى. مانا بۇ يەردە سىزنىڭ «مىللەتپەرۋەر» نىقابىڭىز پۈتۈنلەي يىرتىلدى. سىزنىڭچە، ئەگەر بىر مىللەتنىڭ ئەركەكلىرى سىزگە ئوخشاش ئەرلەر بىلەن بولسا، ئاياللىرى ئاياللار بىلەن بولسا، بالىلار قەيەردىن تۆرەيدۇ؟ سىزنىڭ بۇ «خاھىشىڭىز» بىئولوگىيەلىك نۇقتىدىن «تۇيۇق يول» (Evolutionary Dead End) ھېسابلىنىدۇ. سىز «مىللەتنىڭ كېلەچىكى» دەپ ۋارقىرايسىز، ئەمما ئۆزىڭىزنىڭ ھايات ئۇسۇلى ئارقىلىق شۇ كېلەچەكنى (يەنى ئەۋلاد قالدۇرۇشنى) جىسمانىي جەھەتتىن يوقىتىشقا ئۇرۇنۇۋاتىسىز. بىز ئىرقىي قىرغىنچىلىققا دۇچ كېلىۋاتقان بىر مىللەت، بىز ئۈچۈن ھەر بىر يېڭى تۇغۇلغان بوۋاق بىر ئۈمىد. سىزنىڭ «نوپۇسقا تەسىرى يوق» دېگەن گېپىڭىز ئېنىق يالغانچىلىق. ئەگەر جەمئىيەتتىكى %10 ئادەم سىزدەك ئويلىسا، بۇ كېلەر ئەۋلاد نوپۇسىنىڭ %10 قىرقىلىپ كېتىشى دېگەنلىك بولىدۇ. سىزنىڭ لوگىكىڭىز — مىللەتنى «تەبىئىي قىرغىنچىلىق»قا ئۇچرىتىش نەزەرىيىسىدۇر. سىزنىڭ شەخسىي ھۇزۇرلىنىشىڭىز مىللەتنىڭ مەۋجۇتلۇق ھوقۇقىدىن ئۈستۈن تۇرامدۇ؟ 2.«ھېسسىيات» بىلەن «ئېتىقاد»نى ئارىلاشتۇرۇۋېلىش خاتالىقى سىز بىزنىڭ مىللىي ۋە دىنىي قىممەت قاراشلارنى ياقىلىشىمىزنى «ھېسسىيلىق» ۋە «لوگىكىسىزلىق» دەپ ئەيىبلەپسىز. بۇ سىزنىڭ پەلسەپە ۋە پىسخىلوگىيە ساۋادىڭىزنىڭ قانچىلىك تېيىز ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ. ئىنساننىڭ قىممەت قارىشى (Value System) ھېسسىيات ئەمەس، بەلكى ئۇنىڭ دۇنيا قارىشىنىڭ ئۇلىدۇر. بولۇپمۇ سىزگە ئوخشاش تەبىئەت قانۇنىيىتىگە (فىترەتكە) قارشى تۇرىدىغانلارغا نىسبەتەن، بىزنىڭ ساغلام ئائىلە ۋە ئەخلاقنى قوغدىشىمىز «ھېسسىيلىق» ئەمەس، بەلكى «ئىنسانىيلىقنى ساقلاپ قېلىش كۈرىشى»دۇر. سىزنىڭ لوگىكىڭىزدا پەقەت نەپسى خاھىش ۋە شەخسىيەتچىلىك بار، شۇڭا سىز مەسئۇلىيەت ۋە پىداكارلىقنى چۈشىنەلمەيسىز. سىز «سوغۇققانلىق» دەپ دەۋا قىلىۋاتقان نەرسە، ئەمەلىيەتتە قىممەت قاراشتىن خالىي بولغان «مېخانىك تەپەككۇر»دۇر. سىزنىڭ لوگىكىڭىز بويىچە بولغاندا، ۋەتەننى سۆيۈش، ئاتا-ئانىنى ھۆرمەتلەش، ئادالەت ئۈچۈن كۈرەش قىلىشمۇ «ھېسسىي»لىق بولامدۇ؟ سىزنىڭ «ئىلىم» دەپ كۆتۈرۈپ چىققان نەرسىڭىز ئىنساننى ماشىنىغا ئايلاندۇرۇشنى مەقسەت قىلىدۇ. بىز سىزگە شۇنى ئېنىق ئېيتىمىزكى: ئەڭ كۈچلۈك لوگىكا — ئىمان ۋە يۇقىرى ئەخلاق ئۈستىگە قۇرۇلغان لوگىكىدۇر. چۈنكى ئۇنىڭدا ئۆزگەرمەس مەقسەت ۋە مۇستەھكەم پرىنسىپ بار. سىزنىڭ لوگىكىڭىزدا بولسا پەقەت مەنپەئەت ۋە شامال قايسى تەرەپكە چىقسا شۇ ياققا ئېغىش بار. 3.بىزنىڭ «ھۆرمەت»ىمىزنى «ئاجىزلىق» دەپ خاتا ھۆكۈم قىلىش سىز ئالدىنقى قېتىمقى سىلىق سۆزلىرىمىزگە قاراپ، بىزنى ئىلىم جەھەتتە سىزگە تەڭ كېلەلمەيدۇ-دەپ يېزىپسىز ۋە مەسخىرە تۈسىدە جاۋاب قايتۇرۇپسىز. بۇ يەردە سىز «دەننىڭ كرۇگېر ئېففېكتى» (Dunning–Kruger effect) نىڭ تىپىك قۇربانىغا ئايلىنىپسىز. يەنى، نادان ئادەم ئۆزىنىڭ نادانلىقىنى بىلمىگەچكە، ئۆزىنى ھەممىدىن ئەقىللىق دەپ ئويلايدۇ. ھەقىقىي زىيالىي كەمتەر بولىدۇ، چۈنكى ئۇ بىلىمنىڭ چېكى يوقلۇقىنى بىلىدۇ. سىزنىڭ تەكەببۇرلۇقىڭىز، سىزنىڭ «بىلىملىك» ئەمەس، بەلكى «مەلۇمات يىغقۇچى» (Information Collector) ئىكەنلىكىڭىزنى ئاشكارىلىدى. سىز غەربنىڭ ياكى باشقىلارنىڭ كىتاپلىرىدىن ئۈزۈۋالغان جۈملىلەرنى بىزنىڭ ئالدىمىزدا «قورال» قىلىپ ئىشلەتمەكچى بولدىڭىز. لېكىن شۇنى بىلىڭكى، بىزنىڭ سىپايىلىكىمىز ئاجىزلىقىمىز ئەمەس، بەلكى بىزنىڭ مەدەنىيەتلىك بىر مۇسۇلمان ئۇيغۇر ئىكەنلىكىمىزنىڭ ئىسپاتى ئىدى. سىز بۇنى چۈشەنمىدىڭىز، چۈنكى سىزنىڭ لۇغىتىڭىزدە «ئەدەپ» دېگەن سۆزنىڭ ئورنىنى «مەنمەنلىك» ئىگىلىۋالغان. 4. «پاكىت»نى بۇرمىلاش ۋە ساختا ئوبيېكتىپلىق سىز ئۆزىڭىزنىڭ جاۋابلىرىڭىزدا بەزى ئىجتىمائىي ھادىسىلەرنى مىسال كەلتۈرۈپ، «مانا بۇ بىزنىڭ قالاقلىقىمىز» دەپ يەكۈن چىقىرىپسىز. سىز بۇ يەردە «تاللاش خاراكتېرلىك دەلىل كەلتۈرۈش» (Cherry-picking) خاتالىقىنى سادىر قىلدىڭىز. سىز جەمئىيىتىمىزدىكى بەزى پاسسىپ ھادىسىلەرنى (مەسىلەن، بەزى خۇراپىي قىلىقلارنى) پۈتۈن دىنىي ۋە مىللىي قىممەت قاراشنىڭ ۋەكىلى قىلىپ كۆرسىتىشكە ئۇرۇندىڭىز. بۇ ئىلمىي خىيانەتتۇر! ھەر قانداق جەمئىيەتتە نۇقسان بولىدۇ. لېكىن سىز شۇ نۇقساننى تۈزىتىشنى ئەمەس، شۇ نۇقسان ئارقىلىق پۈتۈن سىستېمىنى (يەنى دىن ۋە مىللىي ئەنئەنىنى) ئىنكار قىلىشنى مەقسەت قىلدىڭىز. بىز سىزدىن شۇنى سورايلى: زامانىۋى غەرب جەمئىيىتىدىكى زەھەرلىك چېكىملىك، ئائىلە پارچىلىنىشى، روھىي كېسەللىكلەرنىڭ كۆپىيىشىنى نېمە دەپ چۈشەندۈرىسىز؟ سىزنىڭ لوگىكىڭىز بويىچە بولسا، بۇلار «زامانىۋىلىق»نىڭ نەتىجىسى بولۇشى كېرەكقۇ؟ سىزنىڭ كۆزىڭىز پەقەت بىزنىڭ كەمچىلىكىمىزنىلا كۆرىدىغان، باشقىلارنىڭ ئەيبىنى «تەرەققىيات» دەپ ياپىدىغان «قىلىچ كۆزەينەك» تاقىۋالغان. سىز دىننى نېمىشقا ياقتۇرمايسىز؟ چۈنكى دىن (بولۇپمۇ ئىسلام) سىزنىڭ قىلىۋاتقان ئىشىڭىزنى (ھەمجىنىسلىقنى) «پاھىشىلىك» ۋە «گۇناھى كەبىرە» دەپ ئېنىق ئېيتىدۇ. سىزنىڭ دىنغا قىلغان ھۇجۇمىڭىز ئىلمىي ئىزدىنىشتىن ئەمەس، بەلكى «ۋىجدان ئازابىدىن قېچىش» ۋە ئۆز گۇناھىڭىزنى ھالاللاشتۇرۇش پىسخىكىسىدىن كەلگەن. سىز ئۆز قىلمىشىڭىزنى ئاقلاش ئۈچۈن مىڭ يىللىق قىممەت قاراشنى قۇربان قىلماقچى. بۇ ئوبيېكتىپلىق ئەمەس، بۇ ئۆزىنى ئالداشتۇر. ئىككىنچى قىسىم: ئىدىيەۋى يىلتىزنى قۇرۇتۇش — «ئاق نىقابلىق» مەدەنىيەت خائىنلىرىغا زەربە ئەمدى سىزنىڭ ماڭا قاراتقان شەخسىي ھۇجۇملىرىڭىزدىن ھالقىپ، سىز ۋەكىللىك قىلىۋاتقان، مىللىتىمىزنى ئىچىدىن چىرىتىۋاتقان شۇ زەھەرلىك ئىدىيە ئېقىمىنىڭ يىلتىزىنى ئىلىم ۋە لوگىكا بىلەن قېزىپ چىقىمىز. بۇ قىسىم سىزگە ئوخشاش «زامانىۋىلىق» نىقابى ئاستىدا ئۆز كىملىكىدىن تانغانلارغا بېرىلگەن تارىخىي ھۆكۈمدۇر. 1.زامانىۋىلىق: تېخنىكىلىق يۈكسىلىشمۇ ياكى ئانتولوگىيەلىك يوقىلىشمۇ؟ سىز ۋە سىزگە ئوخشاشلارنىڭ ئەڭ چوڭ ئىدىيەۋى خاتالىقى — «زامانىۋىلىق» (Modernity) بىلەن «غەربلىشىش» (Westernization) نى ئارىلاشتۇرۇۋېلىشتۇر. سىزنىڭچە، بىر مىللەت تەرەققىي قىلىش ئۈچۈن چوقۇم ئۆزىنىڭ دىنىي ئېتىقادىنى، ئەنئەنىۋى ئەخلاقىنى ۋە مىللىي خاراكتېرىنى «مۇزېي»غا تاپشۇرۇپ بېرىشى كېرەك ئىكەن. سىزنىڭ بۇ قارىشىڭىز 19-ئەسىردىكى «پوسىتىۋىزم» (Positivism) پەلسەپىسىنىڭ سېسىپ كەتكەن قالدۇقى. بۈگۈنكى كۈندە دۇنيا شۇنى ئېتىراپ قىلدىكى، مەدەنىيەت كۆپ خىللىقى — ئىنسانىيەتنىڭ بايلىقىدۇر. ياپونىيە، كورېيە ھەتتا ئىسرائىلىيەگە قاراڭ. ئۇلار دۇنيانىڭ ئەڭ زامانىۋى تېخنىكىسىغا ئىگە، ئەمما ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ تىلىنى، دىنىنى (ياكى ئەنئەنىسىنى) ۋە مىللىي كىملىكىنى ھەرقانداق نەرسىدىن ئەلا بىلىدۇ. ياپونىيەلىك بىر ئىنژېنېر كىمونوسىنى كىيىپ ئىبادەتخانىغا بارىدۇ، ئەمما دۇنيادىكى ئەڭ ئىلغار ماشىنىنى ياسايدۇ. سىزچۇ؟ سىز «بىز تەرەققىي قىلىش ئۈچۈن ئۇيغۇرلۇقنى ۋە ئىسلامنى سۇيۇقلاشتۇرۇشىمىز كېرەك» دەيسىز. سىز تەرەققىيات تەرەپدارى ئەمەس، سىز «مەدەنىيەت ئاسسىمىلياتسىيىسى» (Cultural Assimilation) نىڭ چاپارمىنىسىز. سىزنىڭ تەكلىپىڭىز مىللەتنى قۇدرەت تاپقۇزۇش ئەمەس، بەلكى ئۇنى باشقا بىر مەدەنىيەتنىڭ «ئەرزان باھالىق كۆپەيتىلمىسى»گە ئايلاندۇرۇشتۇر. ئەسلى نۇسخا تۇرغاندا، دۇنيا ھېچقاچان كۆپەيتىلمىگە (Copycat) ھۆرمەت قىلمايدۇ. سىزنىڭ نەزەرىڭىزدە زامانىۋىلىق — جىنسىي ئەركىنلىك، ئائىلە قىممەتلىرىنى يوقىتىش ۋە دىندىن يىراقلىشىشتۇر. ھالبۇكى، تارىختىكى رىم ئىمپېرىيىسىدىن تارتىپ بۈگۈنكى غەرب جەمئىيىتىگىچە، قاچانكى جەمئىيەتتە سىز تەرغىب قىلىۋاتقان «جىنسىي قالايمىقانچىلىق» ۋە «فىترەتكە قارشى قىلمىشلار» ئەۋج ئالسا، شۇ جەمئىيەت پارچىلىنىشقا ۋە يوقىلىشقا يۈزلەنگەن. سىز مىللەتكە تەرەققىيات يولىنى ئەمەس، بەلكى «يوقىلىش يولى»نى سۇنۇۋاتىسىز. سىزنىڭ چۈشەنچىڭىزدىكى زامانىۋىلىق — ئىنساننى ھايۋاندىنمۇ تۆۋەن دەرىجىگە (يەنى ئۆز تەبىئىتىگە قارشى ھەرىكەت قىلىدىغان ھالەتكە) چۈشۈرۈپ قويىدۇ. 2.«ئاق نىقاب» پىسخىكىسى ۋە زىيالىي نامىدىكى مانقۇرتلۇق بىز سىزنى «خائىن» دېسەك بەلكى قوبۇل قىلماسسىز، ئەمما ئىلىم سىزگە «پىسخىكىلىق مۇستەملىكە بولغۇچى» دەپ دىئاگنوز قويىدۇ. فرانتز فانون ئېيتقان «قارا تېرە، ئاق نىقاب» نەزەرىيىسى دەل سىزنى تەسۋىرلەيدۇ. سىزنىڭ تېرىڭىز، قېنىڭىز بىز بىلەن بىر، ئەمما مېڭىڭىزنىڭ مەشغۇلات سىستېمىسى (Operating System) ياتلار تەرىپىدىن فورماتلانغان. سىز نېمىشقا دىنىي قىممەت قاراشلارغا بۇنچە ئۆچ؟ چۈنكى سىز ئۆزىڭىزنىڭ كېلىپ چىقىشىدىن، ئۆز خەلقىڭىزنىڭ «تۇپرىقىدىن» نومۇس قىلىسىز. سىز غەربلىك خوجايىنلىرىڭىزنىڭ ياكى «زامانىۋى» دۇنيانىڭ سىزنى قوبۇل قىلىشى ئۈچۈن، ئۆزىڭىزنىڭ «پۇرىقى»نى يوقىتىشقا تىرىشىۋاتىسىز. سىز ئۆزىڭىزنى زىيالىي دەيسىز، لېكىن ئەمەلىيەتتە سىز بىر «تەرجىمان» خالاس. سىزنىڭ ئۆزىڭىزگە خاس بىر جۈملە پىكىرىڭىز يوق، ھەممىسى چەتئەللىك ئاپتورلارنىڭ، لىبېرال ئېقىملارنىڭ يادىلاپ ئېلىنغان شۇئارلىرى. ھەقىقىي زىيالىي ئۆز خەلقىنىڭ دەردىگە داۋا تاپىدۇ، خەلقىنى سۆيىدۇ، خەلقىنىڭ قىممەت قارىشىنى زامانغا لايىق شەكىلدە يېڭىلايدۇ. سىز بولسىڭىز، خەلقىڭىزگە يۇقىرىدىن قاراپ، ئۇلارنى «نادان»، «مۇتەئەسسىپ» دەپ ھاقارەتلەيسىز. شۇنى بىلىپ قويۇڭكى، ئۆز ئانىسىنى سەت كۆرگەن بالا ھېچقاچان «مۆتىۋەر» بولالمايدۇ. سىزنىڭ «دۇنياۋى زىيالىي» بولۇش خام خىيالىڭىز، ئۆيىدىن قېچىپ كەتكەن بالىنىڭ كوچىدا ھەممە ئادەمگە دادا دەپ يۈگۈرگەن «ھارامزادە»نىڭ قىلىقىغا ئوخشايدۇ. سىزنىڭ مىللىي ئەنئەنىمىزگە ۋە دىنىمىزغا بولغان ئۆچمەنلىكىڭىزنىڭ يىلتىزى قەيەردە بىلەمسىز؟ سىز بىزنىڭ ساپ، پاكىز، ئەر ئەرنى، ئايال ئايالنى تاپىدىغان، نەسەب ۋە قان سىستېمىسى ئېنىق بولغان مىللىي ئەخلاقىمىزدىن بىئارام بولىسىز. چۈنكى بىزنىڭ بۇ قىممەت قارىشىمىز سىزنىڭ مەۋجۇتلۇقىڭىزنى ۋە قىلمىشىڭىزنى «نورمالسىز» دەپ ھۆكۈم قىلىدۇ. شۇڭا سىز ئۆزىڭىزنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن، پۈتۈن مىللەتنىڭ ئەخلاق سېپىلىنى يىقىتىشقا ئۇرۇنۇۋاتىسىز. سىز ئۆزىڭىزنى «زىيالىي» دەيسىز، لېكىن سىزنىڭ قىلغىنىڭىز بىلىم تارقىتىش ئەمەس، بەلكى ئۆزىڭىزنىڭ پىسخىكىلىق كىرىزىسىنى جەمئىيەتكە تېڭىشتۇر. سىزنىڭ «ئەركىنلىك» دەۋايىڭىز، پەقەت ئۆز نەپسىڭىزنىڭ قۇلى بولغانلىقىڭىزنى يوشۇرىدىغان بىر پەردىدۇر. 3. دىن: فىترەتنىڭ قوغدىغۇچىسى ، لوگىكىنىڭ ئاخىرقى چېكى ۋە سىزنىڭ قورقۇنچىڭىزدۇر سىز دىننى لوگىكىسىز دەپ قارايسىز. كېلىڭ، ساپ لوگىكا بىلەن سۆزلىشەيلى. ئەگەر سىز ئېيتقاندەك دىنىي ۋە ئەخلاقىي چەكلىمىلەرنى ئېلىۋەتسەك، ئىنساننى «ياخشىلىق» قىلىشقا نېمە مەجبۇرلايدۇ؟ قانۇنمۇ؟ قانۇن كۆزەتكۈچى يوق يەردە ئىشلىمەيدۇ. ۋىجدانمۇ؟ دىنسىز ۋىجدان — شەخسىي مەنپەئەتنىڭ قۇلىدۇر. دىن — ئىنسانىيەتنىڭ «مەنىۋى ئاساسىي قانۇنى»دۇر. ئۇ ئىنسانغا ھاياتنىڭ مەنىسىنى، نېمىنىڭ توغرا، نېمىنىڭ خاتا ئىكەنلىكىنى ئۆگىتىدۇ. سىز تەرغىپ قىلىۋاتقان «دىنسىز زامانىۋىلىق» (Secular Modernity) ئىنساننى پەقەت ئىستېمالچى ھايۋانغا، جەمئىيەتنى بولسا بىر-بىرى بىلەن رىقابەتلىشىدىغان جەڭ مەيدانىغا ئايلاندۇرىدۇ. سىز «ئەركىنلىك» دەپ ۋارقىرايسىز. لېكىن چەكلىمىسىز ئەركىنلىك — قالايمىقانچىلىقتۇر (Chaos). بىزنىڭ دىنىي قىممەت قاراشلىرىمىز بىزنى روھىي جەھەتتە تىزگىنلەپ، جەمئىيەتنىڭ مۇقىملىقىنى ۋە ئائىلىنىڭ مۇقەددەسلىكىنى قوغدايدۇ. سىز بۇ «مۇداپىئە سېپىلى»نى بۇزماقچى بولۇۋاتىسىز. سىزنىڭ قىلغىنىڭىز ئىلىم ئەمەس، بەلكى «ئىجتىمائىي بۇزغۇنچىلىق». سىز ياشلارغا «ئەركىن جىنسىيەت»، «مەسئۇلىيەتسىز تۇرمۇش»، «تارىخىنى ئۇنتۇش»نى تەشۋىق قىلىۋاتىسىز. بۇ — بىر مىللەتكە قىلىنغان ئەڭ چوڭ دۈشمەنلىكتۇر. ئىسلام دىنى ۋە بىزنىڭ مىللىي ئۆرپ-ئادىتىمىز ئەر-ئاياللىق مۇناسىۋەتنى مۇقەددەس بىلىدۇ ۋە نەسلىمىزنىڭ ساپلىقىنى قوغدايدۇ. سىز بولسىڭىز «جىنسىيەت پەقەت ھۇزۇرلىنىش ئۈچۈن» دەپ قارايسىز. سىز «ھەمجىنىسلىق نوپۇسقا تەسىر قىلمايدۇ» دەپ بىزگە رەدىيە بەردىڭىز. قېنى سىز جاۋاب بېرىڭچۇ: ئەگەر سىز ئېيتقاندەك بۇ «زامانىۋى» تۇرمۇش ئۇسۇلى ئومۇملاشسا، ئۇيغۇرنىڭ بۆشۈكىنى كىم تەۋرىتىدۇ؟ ئۇيغۇرنىڭ نەسلىنى كىم داۋاملاشتۇرىدۇ؟ سىزنىڭ ئىدىيىڭىز بويىچە بولغاندا، بىز بىر ئەۋلادتىن كېيىن تۈگەيمىز. سىزنىڭ ۋۇجۇدىڭىز — مىللەتنىڭ كېلەچىكى ئۈچۈن بىر بىئولوگىيەلىك توسالغۇدۇر. سىز ئاغزىڭىزدا مىللەت دەيسىز، ئەمما ئەمەلىيىتىڭىزدە مىللەتنىڭ يىلتىزىغا (يەنى نەسلىگە) پالتا چېپىۋاتىسىز. 4.ئاتالمىش «ئاخپاراتچىلىق» نىقابىدىكى ئۇچۇر تېررورىزمى سىز ئۆزىڭىزنى «پاكىت سۆزلىگۈچى» دەپ ئاتايسىز. لېكىن سىزنىڭ ئاخپاراتچىلىقىڭىز — «ئۈمىدسىزلەندۈرۈش قۇرۇلۇشى»نىڭ بىر قىسمى. سىز ئانالىزلىرىڭىزدا دائىم «بىزنىڭ قولىمىزدىن ئىش كەلمەيدۇ»، «بىز قالاقمىز» دېگەن ئىدىيىنى سىڭدۈرىسىز. بۇ پىسخىكىلىق ئۇرۇش (Psychological Warfare) تاكتىكىسىدۇر. سىزنىڭ مەقسىتىڭىز — خەلقنىڭ ئۆز كۈچىگە بولغان ئىشەنچىسىنى ۋەيران قىلىش. ھەقىقىي ئاخپاراتچى ۋە زىيالىي مەسىلىنى كۆرسىتىپلا قالماي، چىقىش يولىنىمۇ كۆرسىتىدۇ. سىزنىڭ چىقىش يولىڭىز نېمە؟ «باشقىلارغا ئوخشاش بولۇش». ياق! بىز باشقىلارغا ئوخشاش بولۇش ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى ئۆزىمىز بولۇش ئۈچۈن ياشاۋاتىمىز. سىزنىڭ قەلىمىڭىز مىللەتنىڭ يۈرىكىگە سانچىلغان خەنجەر، سىزنىڭ مىكروفونىڭىز ياتلارنىڭ كانىيىدۇر. خۇلاسە ۋە ئاخىرقى ھۆكۈم: بىئولوگىيەلىك تۇيۇق يول ۋە مەدەنىيەت پارازىتىنىڭ ئاقىۋىتى ئەي تەبىئەت قانۇنىيىتىگە خىيانەت قىلغۇچى، نىقابى يىرتىلغان ساختا زىيالىي! بىز بۇ ئۇزۇن مۇنازىرە ئارقىلىق سىزنىڭ «ئىلىم»، «لوگىكا» ۋە «ئاخپارات» دەپ كۆتۈرۈپ چىققان بارلىق قالقانلىرىڭىزنى پاچاقلاپ تاشلىدۇق. ئەمدى سىزنىڭ ماھىيىتىڭىزگە — يەنى سىزنىڭ شۇ «ھەمجىنىسلىق» نىقابى ئاستىدىكى مىللەتكە قىلغان بىئولوگىيەلىك ۋە مەدەنىيەت خىيانىتىڭىزگە ئەڭ ئاخىرقى تامغىنى باسىمىز. 1.سىز بىر «بىئولوگىيەلىك تۇيۇق يول» (Evolutionary Dead End): سىزنىڭ «ھەمجىنىسلىق نوپۇسقا تەسىر قىلمايدۇ» دېگەن بىمەنە ۋە ئىلمىي ئاساسسىز دەۋايىڭىز — سىزنىڭ ماتېماتىكىلىق ساۋاتسىزلىقىڭىزنىڭلا ئەمەس، بەلكى ۋىجدانىڭىزنىڭ ئۆلگەنلىكىنىڭ ئىسپاتىدۇر. بىر مىللەتنىڭ مەۋجۇتلۇقى — ئۇنىڭ داۋاملىشىشىدۇر. سىز تاللىغان بۇ «زامانىۋى» يولنىڭ ئاقىۋىتى نېمە؟ نەسەبسىزلىك ۋە قۇرۇپ كېتىش! سىزدىن كېيىن سىزنىڭ قېنىڭىزنى، گېنىڭىزنى ۋە مىللەتنىڭ ئىسمىنى كۆتۈرۈپ ماڭىدىغان بىرەر ۋارىس قالامدۇ؟ ياق! سىز مىللەتنىڭ مۇقەددەس شەجەرىسىدىكى «قۇرۇپ كەتكەن»، كېسىپ تاشلىۋېتىشكە تېگىشلىك بىر ھارام شاخسىز. سىز ئۆزىڭىزنىڭ جىسمانىي ھۇزۇرى ئۈچۈن، ئەجدادلارنىڭ مىڭ يىللىق قان سىلىسىلىسىنى ئۈزۈپ تاشلىدىڭىز. مانا بۇ — مىللەتكە قىلىنغان ئەڭ چوڭ خىيانەتتۇر! 3.سىز بىر «ئىجتىمائىي پارازىت» (Social Parasite): سىز بىزنىڭ (يەنى سىز «قالاق، كونىلىق» دەپ مەسخىرە قىلىۋاتقان نورمال، ئەنئەنىۋى ئائىلىلەرنىڭ) بالا تۇغۇپ، تەربىيەلەپ، جەمئىيەتنى داۋاملاشتۇرۇشىمىزغا تايىنىپ تۇرۇپ ياشاۋاتىسىز. ئەگەر ھەممە ئادەم سىزدەك «زامانىۋى» بولۇپ، سىزنىڭ شۇ بۇزۇق يولىڭىزغا ماڭغان بولسا، ئۇيغۇر مىللىتى 50 يىل ئىچىدە يەر يۈزىدىن يوقالاتتى. سىز بىزنىڭ سايىمىزدە ياشاپ تۇرۇپ، يەنە بىزنىڭ ئېتىقادىمىزغا تىل ئۇزىتىۋاتىسز. بۇ نېمىدېگەن نۇمۇسسىزلىق! سىز مىللەت تېنىدىكى قان شورىغۇچى بىر پارازىتتىن باشقا نەرسە ئەمەس. 3.لوگىكىلىق ۋە ئەخلاقىي ۋەيرانىچىلىق: سىز دىنىي قىممەت قاراشلارغا «ئەركىنلىك» ئۈچۈن قارشى تۇردۇم دەيسىز. ياق، سىز پەقەت ئۆزىڭىزنىڭ «تەبىئەتكە قارشى قىلمىشىڭىز»نى (Perversion) ھالاللاشتۇرۇش ئۈچۈنلا دىنغا قارشى تۇردىڭىز. چۈنكى ئىسلام ۋە بىزنىڭ پاكىز مىللىي ئەخلاقىمىز سىزنىڭ بۇ قىلمىشىڭىزنى «قەبىھلىك» دەپ ئېلان قىلىدۇ. سىزنىڭ ۋىجدانىڭىز بۇ ھۆكۈمنى كۆتۈرەلمىگەچكە، سىز ئەينەكنى چېقىۋېتىشنى تاللىدىڭىز. لېكىن ئەينەكنى چاققان بىلەن، سىزنىڭ يۈزىڭىزدىكى داغ يوقىلىپ قالمايدۇ. ئاخىرقى سۆز: بىزنىڭ ياشلىرىمىز، بىزنىڭ كېلەچىكىمىز — سىزگە ئوخشاش «نەسلى قۇرۇغان»، روھى قۇل، مەقسىتى پەقەت نەپسىنى قاندۇرۇش بولغان بىچارىلەرنىڭ يولىغا ماڭمايدۇ. ئۇلار ئائىلىسى مۇستەھكەم، ئىمانى پۈتۈن ھاياتنى تاللايدۇ. سىزچۇ؟ سىز ئۆزىڭىزنىڭ شۇ «ھەمجىنىسلىق» ۋە «زامانىۋىلىق» دەپ ياسىۋالغان يالغان دۇنياسىدا، يالغۇز، ۋارىسسىز ۋە ئارقىسىدا ھېچقانداق ئىز قالدۇرماي يوقىلىسىز. تارىخ سىزنى «مىللەتنىڭ زىيالىسى» دەپ ئەمەس، بەلكى «مىللەتنىڭ گېنىنى بۇلغىماقچى بولغان بىر پارازىت» دەپ لەنەتلەيدۇ. يوقىلىڭ! بىزنىڭ پاكىز تۇپرىقىمىزدا، بىزنىڭ ساغلام تەپەككۇرىمىزدا سىزدەك «روھىي ۋە جىسمانىي ۋىرۇس»لارغا ئورۇن يوق. بۇ سىزگە بېرىلگەن ئەڭ ئاخىرقى، قايتۇرغىلى بولمايدىغان ۋە سىزنى يەر بىلەن يەكسەن قىلىدىغان ھۆكۈمدۇر! ھۆرمەت بىلەن:[https://www.facebook.com/MahiyetMunbiri ماھىيەت مۇنبىرى] [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] 2sveswodw5kpcq6qohdrn2lb6bkhrsh 0 24641 176263 2026-08-04T13:33:01Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت ''''قۇرئان نىقابىدىكى «نەپس قۇللىرى» ۋە ئىدىيەۋى خىيانەت: دىنسىز ھەمجىنىس بىلەن تىل بىرىكتۈرگەن «ساختا قۇرئانچى» ۋە سۈننەتسىز «قۇرئانچىلىق»نىڭ ئاقىۋىتى''' كىرىش سۆز: غەلىتە بىر «قۇتقۇزۇش» ھەرىكىتى يېقىندا ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا يۈز بەرگەن بىر مەيدان، كى...' 176263 wikitext text/x-wiki '''قۇرئان نىقابىدىكى «نەپس قۇللىرى» ۋە ئىدىيەۋى خىيانەت: دىنسىز ھەمجىنىس بىلەن تىل بىرىكتۈرگەن «ساختا قۇرئانچى» ۋە سۈننەتسىز «قۇرئانچىلىق»نىڭ ئاقىۋىتى''' كىرىش سۆز: غەلىتە بىر «قۇتقۇزۇش» ھەرىكىتى يېقىندا ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا يۈز بەرگەن بىر مەيدان، كىشىنىڭ ئەقلىنى لال قىلىدىغان بىر سەھنە — بۈگۈنكى كۈندە «قۇرئانچى» ياكى «ھەدىس ئىنكارچىلىرى» دەپ ئاتىلىۋاتقان گۇرۇھنىڭ ھەقىقىي تۇرقىنى ۋە كىملەر بىلەن تىل بىرىكتۈرىدىغانلىقىنى پاش قىلىپ قويدى. ۋەقە مۇنداق بولدى: ئۆزىنىڭ دىنسىزلىقىنى ۋە ھەمجىنىسلىقىنى ئاشكارا بازارغا سالغان، ئىنسانىيەتنىڭ ساپ تەبىئىتىگە قارشى بىر شەخس ئىسلامنىڭ مۇقەددەس قىممەت قاراشلىرىغا ھۇجۇم قىلىپ بىر يازما ئېلان قىلدى. مۇسۇلمان بولۇش سۈپىتىمىز بىلەن، ئۇنىڭ بۇ تۇترۇقسىز ھۇجۇمىغا قارشى ئىلمىي ۋە لوگىكىلىق دەلىللەر بىلەن كەسكىن رەدىيە بەردۇق. نەتىجىدە، ھېلىقى دىنسىزنىڭ ساختا دەۋالىرى كۆپۈكتەك يوقىلىپ، ئىلمىي جەھەتتىن پۈتۈنلەي مەغلۇپ بولدى. ئۇنىڭ بىزگە قايتۇرغان ئىنكاسى ھېچقانداق لوگىكىسى يوق، جاۋاب قايتۇرۇشقىمۇ ئەرزىمەيدىغان، پەقەت مەغلۇبىيەت ئالامىتى بولغان ئاجىز بىر غىڭشىش ۋە تىللاشلاردىنلا ئىبارەت ئىدى. قىسقىسى، ئۇ مات بولغان، بېشىنى ئىچىگە تىقىۋېلىشتىن باشقا چارىسى قالمىغانىدى. دەل مۇشۇنداق بىر پەيتتە، كىشىنى ھەيران قالدۇرىدىغان بىر «قۇتقۇزغۇچى» پەيدا بولدى. ئۆزىنى «قۇرئانچى»، يەنى «قۇرئاننى قوغدايمىز» دەپ دەۋا قىلىدىغان «بايراقدار قۇرئانچى» ئابدۇلئەزىز بەشتوغراق -  دىننى قوغداپ غەلىبە قىلغان بىزنى قوللاشنىڭ ئورنىغا ئەكسىچە مەسخىرە قىلىشقا باشلىدى! قىزىق يېرى، ئۇنىڭ مەقسىتى قۇرئاننى ھىمايە قىلىش ئەمەس، بەلكى ھېلىقى ئېغىزى تۇۋاقلانغان، گەپ تاپالماي قالغان دىنسىز ھەمجىنىسقا ئازراق بولسىمۇ تەسەللىي بېرىش ئىدى. ئۇ خۇددى يىقىلغان دۈشمەننى يۆلەپ تۇرغۇزغاندەك، ھېلىقى كاپىرغا ئىلھام بېرىپ، ئۇنىڭ كۆڭلىنى كۆتۈرىدىغان ئىنكاسلارنى يېزىپ تارقاتتى. بۇ مەنزىرە شۇنى ئىسپاتلايدۇكى: «قۇرئانچى» نىقابىنى كىيىۋالغانلار ئۈچۈن ئەڭ چوڭ دۈشمەن — ئىسلامنى بۇزۇش ۋە بۇرمىلاشقا ئۇرۇنۇۋاتقان دىنسىزلار ئەمەس، بەلكى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈننىتىنى مەھكەم تۇتقان ھەقىقىي مۇسۇلمانلاردۇر. ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلغان بىر كاپىر «بېشىنى ئىچىگە تىقىۋالغان» چاغدا، ئۇنىڭغا تەسەللىي بېرىشكە يۈگۈرگەن بۇ «قۇرئانچى»لارنىڭ قىلمىشى — ئۇلارنىڭ ئىسلام سېپىدە ئەمەس، بەلكى دىن دۈشمەنلىرىنىڭ «زاپاس قىسىملىرى» قاتارىدا ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بەرمەمدۇ؟ قۇرئان كەرىمدە ئاللاھ تائالا: «ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى ئىنكار قىلىنىۋاتقان ۋە مەسخىرە قىلىنىۋاتقانلىقىنى ئاڭلىساڭلار، ئۇلار باشقا پاراڭغا چۈشمىگۈچە ئۇلار بىلەن بىللە ئولتۇرماڭلار، بولمىسا سىلەرمۇ شۇلارغا ئوخشاش بولۇپ قالىسىلەر. شەكسىزكى، ئاللاھ مۇناپىقلارنىڭ ۋە كاپىرلارنىڭ ھەممىسىنى جەھەننەمگە توپلايدۇ.» (نىسا سۈرىسى، 140-ئايەت) دەپ ئېنىق ئاگاھلاندۇرغان تۇرسا، بۇ ئاتالمىش «قۇرئانچى»لار قانداقلارچە ئايەتلەرنى مەسخىرە قىلغۇچىلار بىلەن «دىلداش» بولۇپ قالىدۇ؟ بۇ ماقالىدە، بىز دەل مۇشۇ «غەلىتە ئىتتىپاق»نىڭ يىلتىزىنى قېزىپ، «قۇرئانچىلىق» نىقابى ئاستىدىكى ھەدىس ئىنكارچىلىرىنىڭ قانداق قىلىپ دىنسىزلىق ۋە ئەخلاقسىزلىققا كۆۋرۈك سېلىۋاتقانلىقىنى، ئۇلارنىڭ لوگىكىسىز سەپسەتىلىرىنى ۋە بۇ «غەلىتە ئىتتىپاق»نىڭ سىرىنى يېشىش ئۈچۈن، بىز بۇ نىقابنى تۆۋەندىكى ئۈچ قاتلامدا دەسلەپكى سەۋىيەدە سۆكۈپ تاشلايمىز: ئالدى بىلەن، ئۇلارنىڭ «قۇرئانچى» دېگەن چىرايلىق تونى ئاستىدىكى «ئىسىم ئوغرىلىقى»نى پاش قىلىمىز؛ ئاندىن، ئۇلارنىڭ «ئەقىل» دەپ جار سالغان دەۋالىرىدىكى «لوگىكىلىق ۋەيرانچىلىق»نى كۆرسىتىپ ئۆتىمىز؛ ئەڭ ئاخىرىدا، نېمىشقا مۆمىنگە قوپال، ئەمما كاپىرغا «مېھرىبان» ئىكەنلىكىنىڭ «پىسخىكىلىق سىرى»نى ۋە پەردە ئارقىسىدىكى يوشۇرۇن ئىتتىپاقنى كۆز ئالدىڭىزدا يالىڭاچلايمىز. ھەقىقەتنى كۆرۈشكە تەييارمۇ سىز ؟ ئۇنداقتا باشلىدۇق! بىرىنچى بۆلۈم: «قۇرئانچىلىق» نىقابى ۋە ئۇقۇم ئوغرىلىقى ئەۋۋەلا شۇنى ئايدىڭلاشتۇرۇۋېلىشىمىز كېرەككى، «قۇرئانچىلار» دېگەن بۇ نام — بىر تارىخىي ۋە ئىلمىي ئالدامچىلىقتۇر. بۇ، گويا زەھەرلىك بىر دورىنىڭ سىرتىغا «ۋىتامىن» دەپ يېزىۋالغاندەكلا بىر ئىش. 1.ئىسىم ئوغرىلىقى ۋە «بەك مۇسۇلمان» كۆرۈنۈش ئويۇنى ئۇلار ئۆزلىرىگە «قۇرئانچى» (ياكى ئەھلى قۇرئان) دەپ نام قويۇۋېلىش ئارقىلىق، ئاۋام خەلققە شۇنداق بىر سىگنال بەرمەكچى بولىدۇ: «قاراڭلار، بىز قۇرئاننى باشقىلاردىن بەكرەك سۆيىمىز، باشقىلار ھەدىس ياكى مەزھەپكە ئەگىشىپ كەتتى، بىز بولساق ساپ قۇرئانغىلا ئېسىلىمىز». بۇ، ئىنتايىن خەتەرلىك بىر پىسخىكىلىق ئويۇندۇر. ئەمەلىيەتتە، تارىختىن بۇيان بارلىق ئەھلى سۈننەت ئالىملىرى، بارلىق مەزھەپ ئىماملىرى ۋە بارلىق ھەقىقىي مۇسۇلمانلارنىڭ ھەممىسى — شەكسىزكى «قۇرئانچى» دۇر. چۈنكى ئىسلامنىڭ بىرىنچى مەنبەسى قۇرئاندۇر. ھەدىس ۋە سۈننەت بولسا، شۇ قۇرئاننىڭ ئىلاھىي بۇيرۇقى بىلەن (يەنى پەيغەمبەرگە ئىتائەت قىلىش بۇيرۇقى بىلەن) قوبۇل قىلىنغان ۋە قۇرئاننىڭ ئەمەلىي تەتبىقاتىدۇر. شۇڭا، بۇ گۇرۇھنىڭ توغرا ئىسمى «قۇرئانچى» ئەمەس، بەلكى «ھەدىس ئىنكارچىلىرى»، «سۈننەت دۈشمەنلىرى» ياكى «پەيغەمبەر مىراسىنى رەت قىلغۇچىلار» بولۇشى كېرەك. ئۇلارنىڭ «قۇرئانچى» دېگەن نامنى قوللىنىشى، دىنغا بولغان ساداقىتىدىن ئەمەس، بەلكى ئۆزلىرىنىڭ بىدئەتلىرىنى يوشۇرۇش ئۈچۈن قۇرئاننى قالقان قىلىۋېلىشىدىن ئىبارەتتۇر. 2.بۇ پىكىرنىڭ يىلتىزى: مۇستەملىكىچىلىكنىڭ قالدۇقى بۇ خىل ئىدىيە ئىسلامنىڭ دەسلەپكى ساپ دەۋرلىرىدە مەۋجۇت ئەمەس ئىدى. ساھابىلەر دەۋرىدە «پەيغەمبەرنىڭ سۆزىنى ئالمايلى، پەقەت قۇرئانغىلا قارايلى» دەيدىغان بىرەر ئەقىلسىز چىقمىغان. بۇ پىكىر ئاساسەن يېقىنقى بىر قانچە ئەسىردە، بولۇپمۇ ھىندىستان ۋە مىسىر قاتارلىق جايلار ئەنگلىيە قاتارلىق مۇستەملىكىچىلەرنىڭ قول ئاستىدا تۇرغان مەزگىللەردە كۈچەيدى. شەرقشۇناسلار (Orientalists) ئىسلامنى ئىچىدىن پارچىلاش ئۈچۈن شۇنى بايقىدى: مۇسۇلمانلارنى قۇرئاندىن بىراقلا ۋاز كەچتۈرۈش تەس، ئەمما ئۇلارنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈننىتىدىن ئايرىۋەتسە، قۇرئان ئۇلارنىڭ قولىدا «خالىغانچە چۈشەندۈرىدىغان» بىر تېكىستكە ئايلىنىدۇ. نەتىجىدە، ئىسلامنىڭ بىرلىكى بۇزۇلىدۇ. دېمەك، بۈگۈنكى كۈندە سىزگە ئېسىل كىيىملەرنى كىيىپ، زامانىۋى تېخنىكىلاردىن پايدىلىنىپ «قۇرئانلا يېتەرلىك» دەۋاتقان كىشىلەر، ئاڭلىق ياكى ئاڭسىز ھالدا ئىسلام دۈشمەنلىرىنىڭ يۈز يىل بۇرۇن سىزىپ بەرگەن پىلانىنىڭ ئىجراچىلىرىدۇر. 3.مەقسەت: دىننى «ئەپچىل» قىلىۋېلىش سىز يولۇققان ۋەقەگە دىققەت قىلسىڭىز، ئۇلار نېمىشقا ھەمجىنىس ياكى دىنسىزغا مەدەت بېرىدۇ؟ چۈنكى ھەدىسنى ئىنكار قىلىش — دىننىڭ چەكلىمىلىرىنى (ھارام-ھالالنى) بوشىتىشنىڭ بىرىنچى قەدىمىدۇر. سۈننەت بولمىسا، قۇرئاندىكى نۇرغۇن ئايەتلەرنى نەپسى خاھىشىغا قاراپ بۇرمىلاش مۇمكىن بولىدۇ. ئۇلارنىڭ «قۇرئاننى قوغداش» دەۋاسى، ئەمەلىيەتتە «قۇرئاننى ئۆز نەپسىگە بويسۇندۇرۇش» ھەرىكىتىدۇر. ئۇلار ئۈچۈن دىن — ئاللاھقا قۇللۇق قىلىش ئەمەس، بەلكى زامانىۋى مودىغا، غەربنىڭ قىممەت قارىشىغا ۋە شەخسىي ئەركىنلىككە ماس كېلىدىغان بىر «پەلسەپە» گە ئايلىنىشى كېرەك. شۇڭا ئۇلار، ئىسلامنىڭ ئۆزگەرمەس پرىنسىپلىرىنى قوغدايدىغان سىز ۋە بىزدەك كىشىلەرنى «مۇتەئەسسىپ» دەپ كۆرىدۇ-دە، دىننى يىقىتىشقا ئۇرۇنۇۋاتقان دىنسىزلارنى «پىكىردىشىم» دەپ بىلىدۇ. ئىككىنچى بۆلۈم: لوگىكىلىق زىددىيەتلەر – ئۇلارنىڭ پۇت تىرەپ تۇرالماسلىقى ئاتالمىش قۇرئانچىلارنىڭ ئەڭ چوڭ دەۋاسى — «بىز ئەقىلگە ۋە لوگىكىغا تايىنىمىز، ھەدىسلەر ئەقىلگە سىغمايدۇ» دېيىشتىن ئىبارەت. بىراق، ئۇلارنىڭ بۇ دەۋاسىنى ئازراقلا ئەقلىي تارازىغا سالغىنىمىزدا، ئۇلارنىڭ پۈتكۈل سىستېمىسىنىڭ ئۆمۈچۈك تورىدەك ئاجىز ئىكەنلىكى، ھەتتا ئۆزلىرىنى ئىنكار قىلىش دەرىجىسىدە بىر «ئەقلىي ۋەيرانچىلىق» ئىچىدە ئىكەنلىكى ئاشكارىلىنىدۇ. 1.پوچتالىيوننى ئىنكار قىلىپ، خەتكە ئىشىنىش بىمەنىلىكى بۇ گۇرۇھنىڭ ئەڭ چوڭ لوگىكىلىق خاتالىقى «يەتكۈزگۈچى» بىلەن «خەۋەر» ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتتە كۆرۈلىدۇ. بىزگە قۇرئان كەرىمنى كىملەر يەتكۈزدى؟ جەبرائىل ئەلەيھىسسالامدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن ساھابىلەر، ساھابىلەردىن تابىئىنلار... مۇشۇنداق داۋاملىشىپ بىزگە يېتىپ كەلدى. بۇ «تەۋاتۈر» (يەنى يالغان ئېيتىشى مۇمكىن بولمىغان كۆپ سانلىق جامائەتنىڭ يەتكۈزۈشى) يولىدۇر. قىزىق يېرى شۇكى، بىزگە ھەدىس ۋە سۈننەتنى يەتكۈزگەنلەرمۇ دەل شۇ كىشىلەر — شۇ ساھابىلەر ۋە شۇ ئالىملاردۇر. ئەگەر سىز (ئاتالمىش قۇرئانچىلار): «بۇخارى، مۇسلىملار ياكى ئەبۇ ھۇرەيرە قاتارلىق ساھابىلەر ھەدىسلەرنى ئويدۇرۇپ چىققان، ئۇلارغا ئىشەنگىلى بولمايدۇ» دەيدىغان بولسىڭىز، ئۇنداقتا سىز قۇرئاننىڭ بىزگە يېتىپ كېلىش يولىغىمۇ گۇمان ئارىلاشتۇرغان بولىسىز. چۈنكى خەتنى ئېلىپ كەلگەن پوچتالىيونغا «يالغانچى» دەپ تامغا ئۇرۇپ تۇرۇپ، ئۇ ئېلىپ كەلگەن خەتكە «بۇ %100 راست» دەپ ئېتىقاد قىلىش — دۇنيادىكى ئەڭ بىمەنە لوگىكىدۇر. ھەدىسنى ئىنكار قىلىش — ئەمەلىيەتتە قۇرئاننىڭ تارىخىي ئىشەنچلىكلىكىگە ھۇجۇم قىلىشتۇر. 2.«ئەمەلىيەتتىكى بوشلۇق» ۋە ئۆزىنى پەيغەمبەر قىلىۋېلىش كېسىلى ئۇلار «قۇرئان بىزگە يېتەرلىك، ھەممە نەرسە قۇرئاندا تەپسىلىي بار» دەيدۇ. ئۇنداقتا سورايلى: قۇرئاندا «ناماز ئوقۇڭلار» دەيدۇ، ئەمما ئەتىگەنلىك نامازنىڭ ئىككى رەكەت، پېشىننىڭ تۆت رەكەت ئىكەنلىكى قايسى ئايەتتە يېزىلغان؟ قۇرئاندا «زاكات بېرىڭلار» دەيدۇ، ئەمما قويىڭىز بولسا قانچىنى، پۇلىڭىز بولسا قانچىنى بېرىدىغانلىقىڭىزنىڭ پىرسەنتى قېنى؟ قۇرئاندا مېيىت نامىزى ئوقۇش، ھېيت نامىزى ئوقۇش تەپسىلاتلىرى بارمۇ؟ بۇ سوئاللارغا كەلگەندە، قۇرئانچىلار ئىككى خىل يول تۇتىدۇ: يا بۇ ئىبادەتلەرنى پۈتۈنلەي تاشلايدۇ (يەنى ناماز ئوقۇمايدۇ)، ياكى ئۆزى خالىغانچە بىر شەكىل ئويلاپ چىقىدۇ. دەل مۇشۇ يەردە ئۇلارنىڭ «مەنمەنلىكى» ئاشكارىلىنىدۇ. ئۇلار ئاللاھنىڭ ئەلچىسى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ كۆرسەتمىسىنى رەت قىلىپ، ئايەتلەرنى ئۆز ئەقلى بىلەن چۈشەندۈرۈشكە باشلايدۇ. نەتىجىدە، ھەر بىر «قۇرئانچى» ئۆز ئالدىغا بىر كىچىك «پەيغەمبەر» گە ئايلىنىدۇ. بىرى «ناماز دېگەن دۇئا قىلىش» دەيدۇ، يەنە بىرى «ئۇنداق ئەمەس، ياخشى ئىش قىلىش» دەيدۇ. مانا بۇ قالايمىقانچىلىق — ئۇلارنىڭ سىز يولۇققان ۋەقەدىكىدەك ھەمجىنىسنى ياكى دىنسىزنى قوللىشىنىڭ ئاساسىي سەۋەبىدۇر. چۈنكى پەيغەمبەرنىڭ چۈشەندۈرۈشى (سۈننەت) بولمىسا، قۇرئاندىكى «فاھىشە» سۆزىنى خالىغانچە بۇرمىلاپ، «بۇ زاماندا ھەمجىنىسلىق مۇھەببەت ھېسابلىنىدۇ، فاھىشە ئەمەس» دەپ پەتىۋا توقۇش ئىمكانىيىتى تۇغۇلىدۇ. ئۇلار ھەدىسنى ئىنكار قىلىش ئارقىلىق، نەپسى خاھىشىغا توسالغۇ بولىدىغان بارلىق «قىزىل چىراغ»لارنى ئۆچۈرۈۋەتمەكچى بولىدۇ. 3.ئىككىنچى مەنبەنى يوقىتىش — دىننى «ئەخلاق» تىن ئايرىش سۇيىقەستى ئاللاھ تائالا قۇرئاندا كۆپ قېتىم «كىتابنى ۋە ھېكمەتنى ئۆگىتىدۇ» دەپ، كىتاب (قۇرئان) بىلەن ھېكمەت (سۈننەت) نى بىرگە تىلغا ئالغان. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام پەقەت بىر «ماگنىتوپون» ئەمەس، بەلكى شۇ كىتابنى جانلىق ياشاپ كۆرسەتكۈچى ئۈلگىدۇر. ھەدىس ئىنكارچىلىرىنىڭ قىلىۋاتقىنى — ئىسلامنىڭ «ئەمەلىي ياشاش قوللانمىسى»نى يىرتىپ تاشلاشتۇر. قوللانمىسى يوق بىر ماشىنىنى ھەر كىم ئۆزى خالىغانچە ھەيدەپ، ئاخىرىدا ھالاكەتكە ئۇچرىغىنىدەك؛ ھەدىسسىز قالغان مۇسۇلمانمۇ دىننى ئۆز تۇرمۇشىغا قانداق تەتبىقلاشنى بىلمەي، ئاخىرىدا غەربنىڭ، مودىنىڭ ياكى دىنسىزلارنىڭ قىممەت قارىشىنى «ئىسلام» دەپ قوبۇل قىلىشقا مەجبۇر بولىدۇ. سىزنى مەسخىرە قىلغان ھېلىقى كىشىنىڭ قىلمىشى — دەل مۇشۇ «قوللانمىسىز قېلىش»نىڭ ۋە دىننى ئويۇنچۇق قىلىۋېلىشنىڭ جانلىق ئىسپاتىدۇر. ئۇنىڭ ئۈچۈن «ھەق» مۇھىم ئەمەس، مۇھىمى ئۆزىنىڭ «زامانىۋى» ۋە «كەڭ قورساق» كۆرۈنۈشىدۇر. ئۈچىنچى بۆلۈم: دىنسىزلار ۋە ئەخلاقسىزلار بىلەن بولغان «روھىي ئىتتىپاق» ماقالىمىزنىڭ بېشىدا تىلغا ئېلىنغان ۋەقە — يەنى بىر «قۇرئانچى»نىڭ دىننى قوغداۋاتقان مۇسۇلماننى مەسخىرە قىلىپ، دىنغا ھۇجۇم قىلىۋاتقان ھەمجىنىس بىر دىنسىزغا چاپان يېپىشى — ئاددىي بىر تاسادىپىيلىق ئەمەس. بۇ، «ھەدىس ئىنكارچىلىرى» بىلەن «دىنسىزلار» ئوتتۇرىسىدىكى يوشۇرۇن ئىتتىپاقنىڭ ئاشكارىلىنىشىدۇر. 1.نىشاندىكى ئورتاقلىق: «ئىسلامنىڭ ئىممۇنىتېت سىستېمىسى» نى بۇزۇش: نېمىشقا ئۇلار بىر سەپتە تۇرىدۇ؟ چۈنكى ھەر ئىككىلىسىنىڭ دۈشمىنى ئوخشاش: ئۇ بولسىمۇ «تەلەپچان، پرىنسىپلىق ۋە ئۆزگەرمەس ئىسلام» دۇر. دىنسىزلار ئىسلامنى تۈپ يىلتىزىدىن قۇرۇتۇشنى ئويلايدۇ. ئاتالمىش قۇرئانچىلار بولسا، ئىسلامنىڭ ئىچىنى كاۋاك قىلىپ، ئۇنى ھەر قانداق قاچىغا قۇيسا بولىدىغان «سۇيۇقلۇق»قا ئايلاندۇرۇۋېتىشنى ئويلايدۇ. ھەدىس ۋە سۈننەت — ئىسلامنىڭ قورغىنى ۋە ئىممۇنىتېت سىستېمىسىدۇر. ئۇلار بىزگە نېمىنىڭ ھارام (مەسىلەن، ھەمجىنىسلىق، جازانە، ھاراق) ئىكەنلىكىنى ئېنىق بەلگىلەپ بېرىدۇ. بۇ چەكلىمىلەر دىنسىزلارغىمۇ، نەپسى خاھىشىغا بېرىلگەن «زامانىۋى» قۇرئانچىلارغىمۇ ياقمايدۇ. شۇڭا، ئۇلار سۈننەتنى يوقىتىش ئارقىلىق، دىننى «ئاللاھقا قۇل بولۇش» سۇپىسىدىن «نەپسىنى راھەتلىتىش» قورالىغا ئايلاندۇرۇۋېلىشتا ئورتاقلىشىدۇ. 2.پىسخىكىلىق ئانالىز: مۆمىنگە قوپال، كاپىرغا مۇلايىم: سىزنى مەسخىرە قىلىپ، ھېلىقى دىنسىزغا ئىلھام بەرگەن كىشىنىڭ پىسخىكىسى «مۇناپىقلىق»نىڭ دەل ئۆزىدۇر. تارىختىمۇ مۇناپىقلار مۇسۇلمانلار بىلەن بىللە بولغاندا «بىزمۇ ئىمان ئېيتتۇق» دەيتتى، ئەمما شەيتانلىرى (دۈشمەنلىرى) بىلەن يالغۇز قالغاندا «بىز سىلەر بىلەن بىرگە» دەيتتى (بەقەرە سۈرىسىنى ئەسلەڭ). بۈگۈنكى كۈندە، ئۇلار سۈننەتكە ئەگەشكەن، دىننى مەھكەم تۇتقان مۇسۇلماننى كۆرسە، ئۆزلىرىنىڭ ئىمانىدىكى كەمتۈكلۈك ۋە ئەمەلىيەتتىكى بوشلۇق ئېسىگە كېلىپ، ئۆچمەنلىك قىلىدۇ. چۈنكى ھەقىقىي مۇسۇلمان ئۇلارغا ئۆزىنىڭ «خائىنلىقى»نى ئەسلىتىپ تۇرىدىغان ئەينەكتۇر. ئەمما، بىر دىنسىز ياكى ھەمجىنىسنى كۆرگەندە، ئۇلار ئۆزلىرىنى «زامانىۋى»، «كەڭ قورساق» ۋە «غەربچە پىكىرلىك» ھېس قىلىپ راھەتلىنىدۇ. ئۇلارنىڭ «ئىسلام»ى — ئاللاھ رازىلىقى ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى غەربلىكلەرگە ۋە دىنسىزلارغا «شېرىن» كۆرۈنۈش ئۈچۈن ئويدۇرۇپ چىقىلغان بىر ساختىلىقتۇر. 3.ھەدىس ئىنكارچىلىقى — دىنسىزلىققا تۇتىشىدىغان كۆۋرۈك: تەجرىبىلەر شۇنى ئىسپاتلىدىكى، ھەدىسنى ئىنكار قىلىپ «قۇرئانچى» بولغان ياشلارنىڭ كۆپىنچىسى، بىر مەزگىلدىن كېيىن ئايەتلەرگىمۇ گۇمان بىلەن قاراپ، ئاخىرىدا ئىسلام دىنىنى پۈتۈنلەي ئىنكار قىلىدۇ(دېئىزم ياكى ئاتېئىزمغا ئۆتىدۇ). چۈنكى پەيغەمبەرنى ئارىدىن ئېلىۋەتكەندىن كېيىن، ئىنسان ئۆز ئەقلىنى ئىلاھ قىلىۋالىدۇ. ئەقلىگە سىغمىغان ھەر قانداق ئايەتنى رەت قىلىشقا باشلايدۇ. بۇ ۋەقەدىكى قۇرئانچىنىڭ ھەمجىنىسنى قوللىشى — ئۇنىڭ ئاللىبۇرۇن دىننىڭ روھىدىن يىراقلاپ، دىنسىزلىقنىڭ بوسۇغىسىدا تۇرغانلىقىنىڭ ئىسپاتىدۇر. خۇلاسە: ياشلارغا ۋە زىيالىيلارغا چاقىرىق ئەزىز قېرىنداشلار، ھۆرمەتلىك ياشلار! بىز بۈگۈن شاھىت بولۇۋاتقان بۇ ھادىسە، ئاددىي بىر ئىنتېرنېت تالاش-تارتىشى ئەمەس. بۇ، ھەق بىلەن باتىلنىڭ، ئەسلىيەت بىلەن تەقلىدچىلىكنىڭ كۈرىشىدۇر. سىزنى قۇرئان نامى بىلەن ئالداپ، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ يولىدىن توسماقچى بولغانلارنىڭ ئاقىۋىتىنى كۆردۈڭلار: ئۇلار ئاخىرىدا بېرىپ ئىسلامنىڭ ئەشەددىي دۈشمەنلىرى ۋە ئىنسانىيەتنىڭ تەبىئىتىگە قارشى بولغان ھەمجىنىسلار بىلەن قۇچاقلىشىپ كەتتى. ئۇلارنىڭ «قۇرئانلا يېتەرلىك» دېگەن سۆزى، تاشقى كۆرۈنۈشتە ھەق سۆزدەك قىلسىمۇ، مەقسىتى باتىلدۇر. قۇرئان ھەقىقەتەن يېتەرلىك، شۇڭا قۇرئان بىزگە «پەيغەمبەر سىلەرگە نېمىنى بەرسە شۇنى ئېلىڭلار، نېمىدىن توسسا شۇنىڭدىن يېنىڭلار» (ھەشر سۈرىسى، 7-ئايەت) دەپ بۇيرۇغان. ھەدىس ۋە سۈننەتنى ئىنكار قىلىش — قۇرئاننىڭ بۇيرۇقىنى ئىنكار قىلىشتۇر. پەيغەمبەرنىڭ يولىنى تاشلاپ قويۇش — قۇرئاننى ھەر كىم ئۆز نەپسىگە قاراپ چۈشەندۈرىدىغان بىر «پال دەپتىرى»گە ئايلاندۇرۇپ قويۇشتۇر. شۇنى ئۇنتۇماڭكى: دۈشمەننىڭ ئوقى سىزگە تەگمىسە، سىزنىڭ كىمنىڭ سېپىدە تۇرغانلىقىڭىز ئېنىق بولمايدۇ. بىزنىڭ ھېلىقى دىنسىزنىڭ ھۇجۇمىغا ئۇچرىشىمىز ۋە ئاتالمىش قۇرئانچىنىڭ مەسخىرىسىگە قېلىشىمىز — بىزنىڭ توغرا يولدا، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈننىتىنى قوغداش سېپىدە تۇرغانلىقىمىزنىڭ شانلىق مېدالىدۇر. ئىسلامنىڭ قورغىنىنى چېقىشقا ئۇرۇنۇۋاتقان بۇ «ترويا ئاتلىرى»دىن ئاگاھ بولايلى. دىنىمىزنى ساھابىلەر چۈشەنگەندەك، سەلەپ ئالىملىرىمىز يەتكۈزگەندەك ساپ ھالەتتە قوغدايلى. چۈنكى سۈننەتسىز ئىسلام — قورغانسىز شەھەرگە ئوخشايدۇ، ئۇنى ھەر قانداق دۈشمەن ئوڭايلا ئىشغال قىلىۋالىدۇ. ھۆرمەت بىلەن : ماھىيەت مۇنبىرى [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] eeck2wa4zd8bkxyfg701ehjvxq8z20s 0 24642 176264 2026-08-04T13:34:21Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت ''''نىقاب ئارقىسىدىكى زۇلمەت: مۇسۇلمانغا قىلىچ، كاپىرغا قالقان بولغان «قۇرئانچىلىق» تىلسىمى''' 1-بۆلۈم: زەھەرنى «شىپا» دەپ سۇنغان ساختا دەۋەتچىلىك مۇقەددىمە: ئۆز پۇتىغا چېپىلغان پالتا ۋە باتىلنىڭ تىلىدىن تۆكۈلگەن «ھەق» ئىقرار ھۆرمەتلىك ئوقۇرمەنلەر، ھەقىق...' 176264 wikitext text/x-wiki '''نىقاب ئارقىسىدىكى زۇلمەت: مۇسۇلمانغا قىلىچ، كاپىرغا قالقان بولغان «قۇرئانچىلىق» تىلسىمى''' 1-بۆلۈم: زەھەرنى «شىپا» دەپ سۇنغان ساختا دەۋەتچىلىك مۇقەددىمە: ئۆز پۇتىغا چېپىلغان پالتا ۋە باتىلنىڭ تىلىدىن تۆكۈلگەن «ھەق» ئىقرار ھۆرمەتلىك ئوقۇرمەنلەر، ھەقىقەت ئىزدىگۈچى ئەزىز قېرىنداشلار! تارىخ شۇنى ئىسپاتلىدىكى، باتىل پىكىرلەر كۆپىنچە ھاللاردا ئۆز-ئۆزىگە بولغان زىددىيەتلىرى بىلەن يىمىرىلىدۇ. يېقىندا بىز «ھەدىس ئىنكارچىلىرىنىڭ دىنسىزلىق ۋە ئەخلاقسىزلىق ئېقىملىرى بىلەن يوشۇرۇن ئىدىيەۋى ئىتتىپاقى بار» دېگەن قاراشنى ئىلگىرى سۈرگەن ئىدۇق. بەلكىم بۇ بەزىلەرگە مۇبالىغە بىلىنگەن بولۇشى مۇمكىن. ئەمما، بۈگۈن قولىمىزغا كېلىپ چۈشكەن بىر ئاۋازلىق دەلىل، بۇ قارىشىمىزنىڭ نەقەدەر توغرا ئىكەنلىكىنى ھېچقانداق شەك قالدۇرمايدىغان دەرىجىدە ئىسپاتلاپ بەردى. بۇ ئاۋاز ئىگىسى (يەنى ئاتالمىش «قۇرئانچى» دەۋەتچى) ئۆزىنىڭ سۆزلىرى ئارقىلىق، بىز ئىلگىرى سۈرگەن ئەخلاقىي ۋە ئىدىيەۋى كىرىزىسنىڭ جانلىق ئۈلگىسىنى نامايان قىلدى. ئۇ بىر تەرەپتە ئىسلامنى قوغداش دەۋاسى قىلىپ تۇرۇپ، يەنە بىر تەرەپتە ئاللاھنى ۋە پەيغەمبەرنى ئىنكار قىلغان، ئىنسانىيەتنىڭ ساپ تەبىئىتىگە قارشى قىلمىشلارنى (ھەمجىنىسلىقنى) تەرغىب قىلغان بىر دىنسىز شەخسنى «مىللەتنىڭ ئويغاتقۇچىسى» سۈپىتىدە بازارغا سالدى. تۆۋەندە بىز بۇ زىددىيەتلىك لوگىكىنى ئاناتومىيە قىلىمىز. 1.«نۇر» بىلەن «زۇلمەت»نى ئارىلاشتۇرۇش: دىنسىزلار مىللەتنىڭ ئويغاتقۇچىلىرىمۇ؟ مەزكۇر دەۋەتچى ئەپەندى ئۆز سۆزىدە، ھېلىقى دىنسىز ۋە ھەمجىنىس شەخسنى تەرىپلەپ: «ئۇنىڭ نۇرغۇن توغرا پىكىرلىرى بار، مىللەتنى ئويغىتىدىغان، رېئاللىققا ماسلاشتۇرىدىغان ئاقىلانە قاراشلىرى بار» دەپ باھا بېرىدۇ. بۇ يەردە بىر «ئەقلىي پاجىئە» مەۋجۇت. بىر مىللەتنىڭ ھەقىقىي ئويغىنىشى — ئۇنىڭ روھىيىتى، ئېتىقادى ۋە ئەخلاقىي قىممەت قارىشىنىڭ تىرىلىشى بىلەن بولىدۇ. ئاللاھنى تونۇمىغان، يارىتىلىش مەقسىتىنى ئىنكار قىلغان، ھەتتا ئۆزىنىڭ جىنسىي كىملىكىدىنمۇ تانغان بىر روھ، قانداقمۇ بىر مىللەتكە «يول باشچى» بولالىسۇن؟ قاراڭغۇلۇق ئىچىدە تىڭىرقىغان ئادەم باشقىلارغا نۇر كۆرسىتەلەمدۇ؟ بۇ دەۋەتچىنىڭ لوگىكىسى بويىچە بولغاندا، مىللەتنىڭ تەرەققىياتى — ئىماندىن ۋاز كېچىش، ئەنئەنىنى تاشلاش ۋە غەربنىڭ بۇزۇقچىلىق مەدەنىيىتىگە «ماسلىشىش» ئارقىلىق كېلىدىكەن. بۇ «ئويغىنىش» ئەمەس، بەلكى مەنىۋى «ئۆلۈم»دۇر. زەھەرنى «شىپا» دەپ سۇنۇش — دانالىق ئەمەس، بەلكى نادانلىقنىڭ ئەڭ يۇقىرى پەللىسىدۇر. 2.شەخس بىلەن ئىدىيەنى ئايرىش سەپسەتەسى ئۇ يەنە: «بىز ئۇنىڭ دىنغا ئېتىقاد قىلىش-قىلماسلىقىنى سۈرۈشتۈرمەيمىز، ئارىلىشىش ھوقۇقىمىز يوق، پەقەت يازغانلىرىغا قارايمىز» دەيدۇ. بۇ سۆز قارىماققا ئىنتايىن «زامانىۋى» ۋە «كەڭ قورساق» ئاڭلىنىدۇ. ئەمما ئىسلامىي نۇقتىدىن ۋە ساغلام لوگىكا تەرەپتىن قارىغاندا، بۇ پۇت تىرەپ تۇرالمايدىغان بىر سەپسەتە. ئىسلامدا «ئەمەل – ئىماننىڭ ئەينىكى» دەپ قارىلىدۇ. بىر ئىنساننىڭ دۇنيا قارىشى (يەنى دىنسىزلىقى) ئۇنىڭ بارلىق پىكىرلىرىگە، يازمىلىرىغا ۋە تەھلىللىرىگە سىڭىپ كىرىدۇ. سىز بىر زەھەرلىك يىلاننىڭ سىرتىدىكى نەقىشلىرىگە مەھلىيا بولۇپ، ئۇنىڭ ئىچىدىكى زەھەرنى ئىنكار قىلالمايسىز. ئاللاھ تائالا قۇرئان كەرىمدە مۆمىنلەر بىلەن كاپىرلارنىڭ يولىنى ئېنىق ئايرىۋەتكەن تۇرسا (كاپىرۇن سۈرىسىگە قاراڭ)، سىز قانداقلارچە «ئۇنىڭ كاپىرلىقى شەخسىي ئىشى، ئەمما پىكىرلىرى بىزگە لازىم» دەپ پەتىۋا بېرەلەيسىز؟ بۇ خىل قاراش — دىننى پەقەت بىر «كىيىم» دەپ قارايدىغان، ئۇنى ھاياتنىڭ جەۋھىرى دەپ بىلمەيدىغان يۈزەكىلىكنىڭ مەھسۇلىدۇر. 3.«قۇرئاننى ھاقارەتلىمىسىلا بولدى» دېگەن قۇرۇق قالقان بۇ ئەپەندىنىڭ ئەڭ خەتەرلىك سۆزى: «ئۇ قۇرئاننى ھاقارەتلىمىسىلا، مەن ئىشەنمەيمەن دېسە ئۆزىنىڭ ئىشى» دېيىشىدۇر. ئەجەبا، قۇرئاننىڭ ھۆكۈملىرىنى، ھارام-ھالاللىرىنى ئەمەلىيەتتە دەپسەندە قىلىش، ئاللاھنىڭ لەنىتىگە ئۇچرىغان لۇت قەۋمىنىڭ قىلمىشىنى (ھەمجىنىسلىقنى) ئاقلاش — قۇرئاننى ھاقارەتلىگەنلىك ئەمەسمۇ؟ ھاقارەت پەقەت تىل بىلەن تىللاش ئارقىلىقلا بولامدۇ؟ قۇرئاننىڭ روھىغا، ئىسلامنىڭ ئەخلاقىغا ئاشكارا قىلىچ كۆتۈرگەن بىر ئىدىيەنى «ھاقارەت قىلمىدى» دەپ قوغداش — قۇرئاننى چۈشەنمىگەنلىكنىڭ، ياكى قەستەن كۆز يۇمغانلىقنىڭ ئالامىتىدۇر. سىزنىڭ بۇ پوزىتسىيىڭىز، ھەقىقەتنى قوغداش ئەمەس، بەلكى «باتىلغا يول قويۇش»تۇر. بىز بۇ يەردە بىر شەخسنى ئەمەس، بەلكى بىر «تەپەككۇر ئۇسۇلى»نى تەنقىد قىلىۋاتىمىز. ھەدىس ئىنكارچىلىرى (قۇرئانچىلار) نىڭ بۈگۈنكى كۈندىكى ئەڭ چوڭ پاجىئەسى شۇكى: ئۇلار ئەنئەنىۋى ئىسلامغا، سۈننەتكە ۋە ئالىملارغا قارشى تۇرۇش ئۈچۈن، ھەر قانداق كۈچ بىلەن — مەيلى ئۇ دىنسىز بولسۇن، مەيلى ئەخلاقسىز بولسۇن — ئىتتىپاقلىشىشقا تەييار تۇرماقتا. بۇ ئەپەندىنىڭ سۆزلىرى، «دۈشمىنىمنىڭ دۈشمىنى — مېنىڭ دوستۇم» دېگەن پىرىنسىپنىڭ ئەمەلىي ئىپادىسىدۇر. ئەمما ئۇلار شۇنى ئۇنتۇپ قالدىكى، دىنسىزلارنىڭ «دۈشمىنى» پەقەت سۈننەتلا ئەمەس، بەلكى قۇرئاننىڭ ئۆزىدۇر. بۈگۈن سۈننەتكە ھۇجۇم قىلغانلار بىلەن دوست بولغانلار، ئەتە قۇرئاننىڭمۇ ئاياق ئاستى قىلىنىشىغا يول ئاچىدۇ. 2-بۆلۈم: كىم ھەقىقىي «ئۇقۇم ئوغرىسى»؟ — پەيغەمبەرلىك مەقامىغا قىلىنغان تاجاۋۇز مۇقەددىمە: ئوغرىنىڭ «ئوغرىنى تۇتۇڭلار!» دەپ ۋارقىرىشى ۋە ئۆز جىنايىتىنى يوشۇرۇش ھېيلىسى ھەقىقەت مۇنازىرىسىدە، ئۆزىنىڭ پۇت تىرەپ تۇرالمايدىغانلىقىنى ھېس قىلغان تەرەپ دائىم بىر تاكتىكىنى قوللىنىدۇ: ئۇ بولسىمۇ، ئۆزىدىكى ئەيىبنى باشقىلارغا دۆڭگەپ، «ئوغرىنى تۇتۇڭلار!» دەپ ۋارقىراشتۇر. بىز مۇلاھىزە قىلىۋاتقان مەزكۇر «قۇرئانچى» دەۋەتچى، بىزنى (يەنى ئەھلى سۈننەتنى) «ئۇقۇم ئوغرىسى» (Concept Thieves) دەپ ئەيىبلەپتۇ. ئۇنىڭ دەۋاسىچە، بىز قۇرئاندا يوق نەرسىلەرنى دىنغا قوشۇۋېلىپ، قۇرئاننىڭ ئۇقۇمىنى ئوغرىلىغان ئىكەنمىز. خوش، ئەمىسە كېلىڭلار، قۇرئان كەرىمنىڭ ئۆزىنى سوتچى قىلغان ھالدا، كىمنىڭ ھەقىقىي «ئوغرى» ئىكەنلىكىنى، كىمنىڭ ئىسلامنىڭ ئاساسىي ئۇقۇملىرىنى ئوغرىلاپ، ئورنىغا ئۆزىنىڭ خام خىياللىرىنى دەسسەتكەنلىكىنى تەكشۈرۈپ باقايلى. 1.«پەيغەمبەر» ئۇقۇمىنى ئوغرىلاش: رەسۇلۇللاھنى «پوچتالىيون»غا ئايلاندۇرۇش بۇ گۇرۇھنىڭ ئەڭ چوڭ ئىدىيەۋى ئوغرىلىقى — «پەيغەمبەرلىك» (رىسالەت) ئۇقۇمىدا كۆرۈلىدۇ. مەزكۇر دەۋەتچى ئۆز سۆزىدە: «ئاللاھ پەيغەمبەرنىڭ سۆزىنى ئىنكار قىلساڭ كاپىر بولىسەن دېمىدى، پەيغەمبەر پەقەت قۇرئاننىلا يەتكۈزدى» دەپ جار سالىدۇ. بۇ سۆز — قۇرئاندىكى «رەسۇل» (ئەلچى) ئۇقۇمىنى پۈتۈنلەي ئۆزگەرتىۋەتكەنلىكتۇر. ئۇلارنىڭ نەزىرىدە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام خۇددى بىر «پوچتالىيون» ياكى جانسىز بىر «ماگنىتوپون» غا ئوخشاش بولۇپ، خەتنى (قۇرئاننى) تاشلاپلا كەتسە ۋەزىپىسى تۈگەيدۇ. بۇ قاراش قۇرئاننىڭ ئۆزىگە تۈپتىن زىتتۇر! ئاللاھ تائالا قۇرئاندا: «كىمكى پەيغەمبەرگە ئىتائەت قىلسا، شەكسىزكى ئۇ ئاللاھقا ئىتائەت قىلغان بولىدۇ» (نىسا سۈرىسى، 80-ئايەت) دەيدۇ. دىققەت قىلىڭ، ئاللاھ «كىمكى پەقەت ئوقۇلغان ئايەتكىلا ئىتائەت قىلسا» دېمىدى، بەلكى «پەيغەمبەرگە (زاتىغا)» دېدى. ئەگەر پەيغەمبەرنىڭ قۇرئاندىن باشقا ھېچقانداق چۈشەندۈرۈشى، بۇيرۇقى ۋە ھوقۇقى بولمىسا، ئاللاھ نېمىشقا «ئاللاھقا ئىتائەت قىلىڭلار ۋە پەيغەمبەرگە ئىتائەت قىلىڭلار» دەپ ئىككى قېتىم «ئىتائەت» سۆزىنى تەكرارلايدۇ؟ دېمەك، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋەزىپىسى پەقەت يەتكۈزۈشلا ئەمەس، بەلكى ئۇنى چۈشەندۈرۈش، تەبىقلاش ۋە ھۆكۈم قىلىشتۇر. بۇ ھوقۇقنى پەيغەمبەردىن تارتىۋېلىش — مانا بۇ ھەقىقىي «ئۇقۇم ئوغرىلىقى» دۇر! 2.«ھېكمەت» ئۇقۇمىنى ئىنكار قىلىش قۇرئان كەرىمدە كۆپ ئورۇندا ئاللاھ تائالا پەيغەمبەرنىڭ ۋەزىپىسىنى بايان قىلىپ: «ئۇلارغا كىتابنى ۋە ھېكمەتنى ئۆگىتىدۇ» (جۇمە سۈرىسى، 2-ئايەت) دەيدۇ. ئەي لوگىكا دەۋاسى قىلىۋاتقان ئەپەندىلەر! ئەگەر «كىتاب» قۇرئان بولسا، ئۇنىڭ يېنىدىكى «ھېكمەت» نېمە؟ بۈيۈك مۇپەسسىرلەر ۋە ئىسلام ئۈممىتى 1400 يىلدىن بېرى بۇ «ھېكمەت»نى — پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈننىتى دەپ چۈشەندى. چۈنكى كىتاب (نەزەرىيە) بولسا، ھېكمەت (ئەمەلىيەت)تۇر. سىلەر «ھېكمەت»نى ئىنكار قىلىش ئارقىلىق، ئايەتنىڭ يېرىمىنى ئوغرىلاۋاتىسىلەر. ئاندىن كېلىپ بىزنى «قۇرئانغا نەرسە قوشۇۋالدى» دەپ تۆھمەت قىلىسىلەر. ئەمەلىيەتتە، سىلەر قۇرئان كۆرسەتكەن ئىككى قاناتنىڭ بىرىنى قىرقىۋېتىپ، ئىسلامنى پالەچ ھالغا چۈشۈرۈش ئۈچۈن تىرىشىۋاتىسىلەر. 3.«شېرىك» ئۇقۇمىنى قالايمىقانلاشتۇرۇش مەزكۇر ئەپەندىم: «قۇرئان بىلەن پاراللېل نەرسىلەرگە ئىشىنىپ شېرىك كەلتۈردى» دەپ بىزنى ئەيىبلەيدۇ. بۇ يەردە ئۇلار «ئىتائەت» بىلەن «ئىبادەت»نى، «بويسۇنۇش» بىلەن «شېرىك»نى پەرقلەندۈرەلمەسلىكتەك نادانلىق پاتقىقىغا پېتىپ قالغان. بىز پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ئاللاھنىڭ شېرىكى دەپ ئىتائەت قىلمايمىز، بەلكى ئاللاھنىڭ «بۇيرۇقى» دەپ ئىتائەت قىلىمىز. بىر ئەسكەرنىڭ قوماندانغا ئىتائەت قىلىشى، پادىشاھقا ئاسىيلىق قىلغانلىق بولامدۇ؟ ياق! ئەكسىچە، پادىشاھ تەيىنلىگەن قوماندانغا ئىتائەت قىلمىغان ئەسكەر — پادىشاھقا ئاسىيلىق قىلغان بولىدۇ. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ھەدىسلىرىگە ئەگىشىش — قۇرئانغا «پاراللېل» بىر دىن توقۇغانلىق ئەمەس، بەلكى قۇرئاننىڭ «پەيغەمبەر سىلەرگە نېمىنى بەرسە شۇنى ئېلىڭلار» (ھەشر سۈرىسى) دېگەن بۇيرۇقىنى ئىجرا قىلغانلىقتۇر. ئەكسىچە، ئاللاھ تەيىنلىگەن پەيغەمبەرنى ئاتلاپ ئۆتۈپ، «مەن قۇرئاننى ئۆزۈم خالىغانچە چۈشىنىمەن» دەپ ئۆز ئەقلىنى دىننىڭ مەنبەسى قىلىۋېلىش — مانا بۇ ئۆز نەپسىنى ئاللاھقا شېرىك قىلغانلىقنىڭ دەل ئۆزىدۇر! «ئوغرى» — ئۆي ئىگىسىنىڭ رۇخسىتىسىز نەرسە ئالغان ئادەمدۇر. ئەھلى سۈننەت بولسا، ھەر بىر ھۆكۈمنى ئاللاھنىڭ كىتابى ۋە ئۇنىڭ رەسۇلىنىڭ كۆرسەتمىسىدىن (يەنى ئۆي ئىگىسىنىڭ رۇخسىتى بىلەن) ئالىدۇ. ھەقىقىي «ئۇقۇم ئوغرىلىرى» بولسا — قۇرئاننىڭ ئىچىدىكى «ئىتائەت»، «ھېكمەت»، «ئۈلگە» ۋە «تەبلىغ» ئۇقۇملىرىنى ئوغرىلاپ يوقىتىپ، ئۇنىڭ ئورنىغا غەربنىڭ لىبېرال چۈشەنچىلىرىنى، دىنسىزلارنىڭ «ئەركىنلىك» سەپسەتەلىرىنى تىقىشتۇرماقچى بولغانلاردۇر. قەدىرلىك ئوقۇرمەن، ئوغرىنىڭ «ئوغرىنى تۇتۇڭلار!» دەپ ۋارقىرىشى سىزنى ئالداپ قويمىسۇن. قۇرئاننىڭ ھەقىقىي قوغدىغۇچىلىرى — قۇرئاننى پەيغەمبەر كۆرسەتكەن يول بىلەن چۈشەنگەنلەردۇر. پەيغەمبەرسىز قۇرئان دەۋاسى — ئىسلامنىڭ روھىنى ئوغرىلاش سۇيىقەستىدىن باشقا نەرسە ئەمەس. 3-بۆلۈم: مەنتىقنىڭ زاۋالى ۋە «سامان ئادەم» ئويۇنى — دىنسىزلار بىلەن تۈزۈلگەن «روھىي ئىتتىپاق» نىڭ سىرى مۇقەددىمە: ئىدىيەۋى بانكروپتلىق ۋە دەلىلى تۈگىگەنلەرنىڭ «ۋەھىمە» پەيدا قىلىش ئويۇنى ھەر قانداق بىر ئىدىيەۋى مۇنازىرىدە، قارشى تەرەپ ئىلمىي دەلىل كەلتۈرۈشتىن ئاجىز كەلگەندە، دەرھال «باش تېمىنى ئۆزگەرتىش» ۋە «قورقۇتۇش» تاكتىكىسىغا ئۆتىدۇ. بىز سۆز قىلىۋاتقان مەزكۇر «ۋاتساپ قەھرىمانى» دەل مۇشۇنداق قىلدى. ئۇ بىزنىڭ «نېمىشقا دىنسىز ۋە ھەمجىنىسنى ئاقلايسەن؟» دېگەن ھەقلىق سوئالىمىزغا جاۋاب بېرىشنىڭ ئورنىغا، تۇيۇقسىزلا تېمىنى بۇراپ: «بۇلار مۇرتەدنى ئۆلتۈرىدۇ، زىناخورنى چالما-كېسەك قىلىدۇ، ناماز ئوقۇمىسا ئۆلۈمگە ھۆكۈم قىلىدۇ» دەپ جار سېلىشقا باشلىدى. بۇ، ئېنىقكى بىر «سامان ئادەم ياساش» (Straw Man Fallacy) ئويۇنىدۇر. يەنى، ئاممىنىڭ كۆزىنى بىزنىڭ ھەقىقىي دەۋايىمىزدىن (سۈننەتنى قوغداشتىن) بۇراپ، بىزنى گويا قولىغا قىلىچ كۆتۈرۈۋالغان «قاتىل»دەك كۆرسىتىپ، ياشلارنى قورقۇتۇپ ئۆزىگە ئەگەشتۈرمەكچى. 1.ئىسلام قانۇنى بىلەن قالايمىقانچىلىقنىڭ پەرقى بۇ ئەپەندى تىلغا ئالغان «مۇرتەدلىك»، «رەجم قىلىش» (زىنا جازاسى) قاتارلىق مەسىلىلەر — ئىسلام قانۇنشۇناسلىقىدىكى (فىقھىدىكى) يۈكسەك ۋە نازۇك مەسىلىلەردۇر. بۇ جازالار — كوچىدىكى ھەر بىر مۇسۇلمان خالىغانچە ئىجرا قىلىدىغان «شەخسىي سوت» بولماستىن، بەلكى ئىسلام دۆلىتىدە، قازىلارنىڭ ھۆكۈمى، كۈچلۈك دەلىل-ئىسپات ۋە تۆت گۇۋاھچى تەلەپ قىلىنىدىغان، ئىجرا قىلىنىش شەرتلىرى ئىنتايىن ئېغىر بولغان قانۇنىي تەدبىرلەردۇر. تارىختا بۇ جازالارنىڭ ئىجرا قىلىنىشى ئىنتايىن ئاز بولغان، مەقسەت جەمئىيەتتە جىنايەتنىڭ ئالدىنى ئېلىشتۇر. بۇ «قۇرئانچى» ئەپەندى بولسا، بۇ نازۇك قانۇنىي ھۆكۈملەرنى خۇددى «بۇلار ھەممە ئادەمنى ئۆلتۈرۈۋېتىدۇ» دېگەن شەكىلدە تەسۋىرلەپ، ئىسلامنىڭ ئەدلىيە سىستېمىسىنى قەستەن بۇرمىلاۋاتىدۇ. ئۇنىڭ مەقسىتى: غەربنىڭ «كىشىلىك ھوقۇق» چۈشەنچىسىگە تەقلىد قىلىپ، ئىسلامنىڭ جىنايەتكە جازا بېرىش پىرىنسىپىنى يوقىتىش ۋە دىننى «چىشى يوق يولۋاس»قا ئايلاندۇرۇشتۇر. ئۇنىڭ نەزىرىدە، ئاللاھنىڭ ۋە پەيغەمبەرنىڭ جازا ھۆكۈملىرى «ۋەھشىيلىك»، ئەمما غەربنىڭ ۋە دىنسىزلارنىڭ ئەخلاقسىزلىقنى قوغدىشى «مەدەنىيەت» ھېسابلىنىدۇ. مانا بۇ — روھىي قۇللۇقنىڭ يۇقىرى پەللىسىدۇر. 2.مەھدى ۋە ئەيسا مەسىلىسى: غەيبكە ئىشىنىش بىلەن ئەقىلپەرەسلىك ئۇ يەنە بىزنى «مەھدى كېلىدۇ، ئەيسا چۈشىدۇ-دەپ قۇرئاندا يوق گەپنى قىلىدۇ» دەپ ئەيىبلەپتۇ. ئەي لوگىكا دەۋاگەرلىرى! سىلەرنىڭ مەھدىنى ياكى ئەيسا ئەلەيھىسسالامنىڭ چۈشۈشىنى ئىنكار قىلىشىڭلار — قۇرئاندا يوقلۇقىدىن ئەمەس، بەلكى سىلەرنىڭ «ماتېرىيالىزملىق كاللاڭلار»غا سىغمىغانلىقىدىن بولۇۋاتىدۇ. سىلەر ئۈچۈن دىن — پەقەت ئەقلىڭلار يەتكەن يەرگىچەدۇر. ئەگەر پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن كەلگەن سەھىھ (ئىشەنچلىك) خەۋەرلەر سىلەرنىڭ «زامانىۋى ئىلىم-پەن» چۈشەنچەڭلارغا توغرا كەلمىسە، ئۇنى دەرھال «ئەپسانە» دەپ ئىنكار قىلىسىلەر. بۇ — ئىمان ئەمەس، تەكەببۇرلۇقتۇر. ئىسلام — «تەۋھىد» (بىر ئاللاھقا بويسۇنۇش) دىنىدۇر. بىز غەيبكە ئىشىنىمىز، چۈنكى بىزگە خەۋەر بەرگۈچى (رەسۇلۇللاھ) راستچىلدۇر. سىلەر بولساڭلار، غەيب خەۋەرلىرىنى غەربنىڭ تارازىسىغا سېلىپ ئۆلچەۋاتىسىلەر. تارازاڭلار بۇزۇق بولغاچقا، ھەقىقەتنى «ئارتۇقچە يۈك» دەپ ھېس قىلىۋاتىسىلەر. 3.ھەل قىلغۇچ ئانالىز: نېمىشقا دىنسىزغا دوست، سۈننەتكە دۈشمەن؟ ئەمدى ماقالىمىزنىڭ بېشىدىكى ئەڭ تۈگۈنلۈك نۇقتىغا قايتايلى. نېمىشقا بۇ ئاتالمىش «قۇرئانچى»لار، قۇرئاننى قوغدايمىز دەپ جار سېلىپ تۇرۇپ، ئاخىرىدا بېرىپ دىنسىز، ھەمجىنىس ۋە ئىسلام دۈشمەنلىرىگە يانتاياق بولىدۇ؟ جاۋابى ناھايىتى ئېنىق: چۈنكى ھەدىس (سۈننەت) — نەپسى-خاھىشنىڭ ئالدىدىكى ئەڭ چوڭ توساقتۇر. ئەگەر ھەدىس بولمىسا، «ناماز»نى يوقىتىپ، ئۇنى ئاددىي «دۇئا»غا ئايلاندۇرغىلى بولىدۇ. ئەگەر ھەدىس بولمىسا، «ھاراق»، «زىنا»، «ھەمجىنىسلىق» قاتارلىق ھاراملارنى، ئايەتلەرنى بۇرمىلاش ئارقىلىق «زامانغا ماسلاشتۇرغىلى» بولىدۇ. ئەگەر ھەدىس بولمىسا، ئىسلام دىنىنى خۇددى خرىستىئان دىنىغا ئوخشاش، مەسچىت (چىركاۋ) ئىچىگىلا قامىلىپ قالىدىغان، ھاياتقا، سىياسەتكە ۋە قانۇنغا ئارىلىشالمايدىغان بىر «شەخسىي پەلسەپە»گە ئايلاندۇرغىلى بولىدۇ. شۇڭا، ئۇلارنىڭ سۈننەتكە بولغان ئۆچمەنلىكى — ئەمەلىيەتتە ئىسلامنىڭ «ھاياتلىق تۈزۈمى» بولۇشىغا بولغان ئۆچمەنلىكتۇر. ئۇلارنىڭ دىنسىزلارنى قوللىشى — تاسادىپىيلىق ئەمەس، بەلكى «نىشاندا ئورتاقلىق»تۇر. ھەر ئىككىلىسىنىڭ مەقسىتى: ئىنساننى ئىلاھىي بۇيرۇقنىڭ قۇلى ئەمەس، ئۆز نەپسىنىڭ قۇلى قىلىش. خۇلاسە ۋە چاقىرىق ئەزىز ياشلار، ھۆرمەتلىك قېرىنداشلار! بۈگۈنكى بۇ مۇنازىرە ئاددىي بىر «ھەدىس راسمۇ-يالغان؟» مەسىلىسى ئەمەس. بۇ، ئىسلامنىڭ ئەسلىي ساپلىقىنى ساقلاش بىلەن، ئۇنى بۇرمىلاپ «يېڭى بىر دىن» ياساش ئوتتۇرىسىدىكى كۈرەشتۇر. سىز ئاڭلىغان ھېلىقى ئاۋاز — مەغلۇبىيەتنىڭ ئاۋازىدۇر. ئۇ، بىر دىنسىزنى ئاقلاش ئۈچۈن مىڭ تەرەپكە تولغاندى. ئۇ، پەيغەمبەرنى پوچتالىيونغا تەڭ قىلىپ، ئۆزىنى قۇرئاننىڭ يېڭى مۇپەسسىرى قىلىۋالدى. ئۇ، ئىسلامنىڭ قانۇنلىرىنى «ۋەھشىيلىك» دەپ كۆرسىتىپ، دۈشمەننىڭ تىلى بىلەن سۆزلىدى. بىز سىلەرنى — باشقىلارنىڭ «زامانىۋى پىكىرى»گە ئەمەس، ئاللاھنىڭ «پەيغەمبەرگە ئەگىشىڭلار» دېگەن ئېنىق ئايىتىگە چاقىرىمىز. بىز سىلەرنى — دىنسىزلارنىڭ ئالقىشىغا ئەمەس، رەسۇلۇللاھنىڭ شاپائىتىگە چاقىرىمىز. ئويغىنىش — كاپىرغا ئەگىشىشتە ئەمەس، بەلكى ئۆزلۈككە، سۈننەتكە ۋە ھەقىقىي ئىمانغا قايتىشتىدۇر. نىقاب يىرتىلدى. تاللاش سىلەرنىڭ قولۇڭلاردا قالدى! ھۆرمەت بىلەن : ماھىيەت مۇنبىرى [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] cjzjdnyarsvk9ibc1g2wyy9rzs0tjut 0 24643 176265 2026-08-04T13:35:40Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت ''''ھەق ئايان، باتىل سىڭايان بولدى! «قۇرئانچىلىق» تىلسىمىنىڭ چېقىلىشى ۋە ئالدىنىپ قالغانلارغا ئاخىرقى چاقىرىق''' 1-بۆلۈم: «رەسۇل» بىلەن «نەبى»نى ئايرىۋېتىش: غەربتىن ئىمپورت قىلىنغان «تىل ئويۇنى» ۋە ئىلاھىي مەقامغا قىلىنغان سۇيىقەست ھۆرمەتلىك ھەقىقەت سۆيەر...' 176265 wikitext text/x-wiki '''ھەق ئايان، باتىل سىڭايان بولدى! «قۇرئانچىلىق» تىلسىمىنىڭ چېقىلىشى ۋە ئالدىنىپ قالغانلارغا ئاخىرقى چاقىرىق''' 1-بۆلۈم: «رەسۇل» بىلەن «نەبى»نى ئايرىۋېتىش: غەربتىن ئىمپورت قىلىنغان «تىل ئويۇنى» ۋە ئىلاھىي مەقامغا قىلىنغان سۇيىقەست ھۆرمەتلىك ھەقىقەت سۆيەر، ئىمانىنى جېنىدىن ئەزىز بىلىدىغان قېرىنداشلار! تارىخ شۇنى ئىسپاتلىدىكى، باتىل پىكىر قاچانكى ھەقىقەتنىڭ ئالدىدا تىلى تۇتۇلۇپ، دەلىل ئالدىدا ئاجىز كەلسە، دەرھال ئىككى خىل رەزىل قورالغا مۇراجىئەت قىلىدۇ: ياكى قوپاللىق قىلىپ ۋارقىرايدۇ، ياكى «سىپايىلىق» تونىنى كىيىۋېلىپ، زەھەرنى ھەسەلگە ئارىلاشتۇرۇپ سۇنىدۇ. بىز ئۆتكەندە بۇ «ساختا دەۋەتچى»نىڭ دىنسىزلار ۋە ئەخلاقسىزلىقنى ئاقلىغۇچىلار بىلەن تىل بىرىكتۈرگەنلىكىنى ئاشكارىلىغىنىمىزدا، ئۇلار دەسلەپتە بىزگە قوپاللىق قىلغان ئىدى. ئەمما، بىزنىڭ پولاتتەك دەلىللىرىمىز ۋە ئىلمىي ئەخلاقىمىز ئۇلارنىڭ يۈزىدىكى «دىننىي نىقاب»نى يىرتىپ تاشلىغاندىن كېيىن، قارشى تەرەپ تۇيۇقسىز تاكتىكا ئۆزگەرتىپتۇ. يېڭى ئاۋازلىق جاۋابىدا ئۇنىڭ دەرھال بىزگە ماسلىشىپ «قېرىندىشىم، ئەپەندىم» دەپ يۇمشاق خىتاب قىلىشى - بىزنى ھۆرمەت قىلغىنى ئەمەس، بەلكى ئۆزىنىڭ «سۈننەتنى ئىنكار قىلىش»تىن ئىبارەت كىبىرىنى «ئەدەپ» بىلەن پەردازلاپ، ئاۋامنىڭ كۆزىنى بوياش ئۈچۈن قىلىنغان ئاخىرقى ئامالىدۇر. ئەمما، يىلاننىڭ تېرىسى ئۆزگەرگىنى بىلەن، چىشىدىكى زەھىرى ئۆزگەرمەيدۇ. بۈگۈن بىز ئۇنىڭ مۇشۇ «سىپايە» سۆزلىرى ئاستىغا يوشۇرغان، ئىسلامنىڭ 1400 يىللىق ئۇلىغا دۈشمەنلىك قىلىدىغان خەتەرلىك بىدئەتلىرىنى، قۇرئاننىڭ ئۆتكۈر قىلىچى ۋە ئەقىلنىڭ تەڭپۇڭ تارازىسى بىلەن تىتما-تىتما قىلىپ تاشلايمىز. ماقالىنىڭ ئاخىرىدىكى بەد-دۇئاغا «ئامىن!» دېيىشنى ئۇنۇتماڭ! 1.«رەسۇل» بىلەن «نەبى» ئويۇنى: راس قۇرئاندا «نەبى»گە ئىتائەت يوقمۇ؟ بۇ ئەپەندىنىڭ پۈتۈن سۆزلىرىنىڭ تۈگۈنى مۇنۇ سەپسەتىگە جۇغلاشقان: «قۇرئاندا رەسۇلغا (ئەلچىگە) ئىتائەت بار، نەبىگە (پەيغەمبەرگە) ئىتائەت يوق. رەسۇل — ۋەھىي يەتكۈزگۈچى، نەبى — خاتالىشىدىغان ئىنسان. شۇڭا بىز پەيغەمبەرنىڭ ئۆزىگە ئەمەس، پەقەت يەتكۈزگەن قۇرئانىغىلا ئەگىشىمىز.» ئەي «قۇرئان» دەۋاسى قىلغۇچى ئەپەندى! سىزنىڭ بۇ «رەسۇلغا ئەگىشىمىز، نەبىگە ئەگەشمەيمىز» دېگەن سۆزىڭىزنى قۇرئاننىڭ ئۆزى يىلتىزىدىن قومۇرۇپ، يۈزىڭىزگە ئۇرىدۇ. ئاللاھ تائالا «ئەنفال» سۈرىسىنىڭ 64-ئايىتىدە: «يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَسْبُكَ اللَّهُ وَمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ» (ئەي نەبى! ساڭا ۋە ساڭا ئەگەشكەن مۆمىنلەرگە ئاللاھ كۇپايىدۇر) دەپ ئېنىق خىتاب قىلىدۇ. دىققەت قىلىڭ، ئاللاھ بۇ يەردە دەل سىز «ئىتائەت يوق» دەپ چەتكە قاققان «نەبى» نى تىلغا ئالدى ۋە ئۆزىنىڭ مۆمىنلەرگە كۇپايە قىلىشىنى دەل مۇشۇ «نەبىگە ئەگىشىش» شەرتىگە باغلىدى. ئەگەر سىز ئېيتقاندەك نەبىگە ئەگىشىش خاتالىق ياكى شېرىك بولسا، ئاللاھ (نەئۇزۇبىللاھ) نېمىشقا مۆمىنلەرنى خاتالىشىدىغان بىر ئىنسانغا ئەگىشىشكە بۇيرۇپ، ئۆزىنىڭ نۇسرىتىنى شۇنىڭغا باغلايدۇ؟ بۇ ئايەت شۇنى ئىسپاتلايدۇكى، سىزنىڭ «نەبىنى ئايرىۋېتىش» نەزەرىيىڭىز ئاللاھنىڭ ئايىتىگە قىلىنغان ئاشكارا ئىسياندۇر! بىز «نەبى»گە ئىتائەت قىلىش ھەققىدە قۇرئاندىن دەلىل ئىلىپ كەلدۇق. ئۇنداقتا ، ئىتائەت قىلماسلىققا سىزنىڭ دەلىلىڭىز قەيەردە؟ ئۇندىن باشقا، ئاللاھ «ئەھزاب» سۈرىسىنىڭ 6-ئايىتىدە: «النَّبِيُّ أَوْلَىٰ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنفُسِهِمْ» (نەبى مۆمىنلەرگە ئۆزلىرىدىنمۇ ھەقلىقتۇر/ئەلادۇر) دەپ جاكارلىدى. بىر ئاددىي «پوچتالىيون» ياكى سىز ئېيتقاندەك ۋەھىيدىن باشقا گېپى ھۆججەت بولمايدىغان بىر شەخس، قانداقمۇ مېنىڭ ئۆز جېنىمدىنمۇ ئەلا ۋە ھەقلىق بولالايدۇ؟ «ئۆز جېنىدىن ئەلا بولۇش» شەرتسىز ئىتائەت ۋە مۇتلەق تەسلىمىيەت دېگەنلىك ئەمەسمۇ؟ سىزنىڭ لوگىكىڭىز بويىچە بولغاندا، بىز ئۆز جېنىمىزدىنمۇ ئەلا بولغان زاتنىڭ سۆزىنى «بۇ ۋەھىي ئەمەس» دەپ تاشلىۋەتسەك بولىدىكەن-ھە؟ قۇرئان ئايىتىنى بۇ دەرىجىدە دەپسەندە قىلىدىغان سىز زادى كىم؟ بۇ ھەقتە قۇرئاننىڭ ئايەتلىرى ئۇقەدەر ئوچۇق تۇرسا ، قۇرئاندىن چەتنەپ تۇرۇپ ، ئۆزىڭىزنى «قۇرئانچى» دېيىشتىن ھايا قىلمامسىز؟ 2.«ھەسەل» ۋە «زەيد» ۋەقەسى: ئۆز پۇتىغا پالتا چېپىش سىز «تەھرىم سۈرىسى» (ھەسەلنى ھارام قىلىۋېلىش) ۋە «ئەھزاب سۈرىسى» (زەيد بىلەن بولغان ۋەقە) نى كۆتۈرۈپ چىقىپ: «كۆردىڭلارمۇ، پەيغەمبەر خاتالىشىدۇ، ئاللاھ ئۇنى تۈزەتكەن، شۇڭا بىز ئۇنىڭ ۋەھىيدىن باشقا گېپىگە ئىشەنمەيمىز» دەپسىز. سىزنىڭ بۇ مىساللىرىڭىز سۈننەتنى ئىنكار قىلىشنىڭ ئەمەس، ئەكسىچە سۈننەتنىڭ %100 ئىشەنچلىك ئىكەنلىكىنىڭ ئەڭ بۈيۈك دەلىلىدۇر! چۈنكى بۇ ۋەقەلەر بىزگە شۇ ھەقىقەتنى ئۆگىتىدۇكى: پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام 23 يىللىق پەيغەمبەرلىك ھاياتىدا ساناقلىقلا ئورۇندا «ئەۋزەل بولمىغان» تاللاشنى قىلغان ھامان، ئاللاھ تائالا شۇ ۋاقىتنىڭ ئۆزىدە ۋەھىي چۈشۈرۈپ ئۇنى تۈزەتكەن. بۇ دېگەنلىك — پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ھەر بىر سۆزى، ھەر بىر ھەرىكىتى ئىلاھىي كۆزىتىش (Divine Monitoring) ئاستىدا دېگەنلىكتۇر. ئەي لوگىكا دەۋاگەرلىرى! ئەگەر سىز ئىنكار قىلىۋاتقان مىڭلىغان ھەدىسلەر، نامازنىڭ رەكئەتلىرى، زاكاتنىڭ مىقدارلىرى ۋە ھالال-ھارام ھۆكۈملىرى «خاتا» بولغان بولسا، نېمىشقا ئاللاھ خۇددى ھەسەل ۋەقەسىدىكىدەك ئايەت چۈشۈرۈپ «بۇلارنى قىلماڭلار!» دەپ تۈزەتمىدى؟ ئاللاھنىڭ تۈزەتمىگەنلىكى — ئاللاھنىڭ رازى بولغانلىقى ۋە تەستىقلىغانلىقىدۇر. سىزنىڭ شۇ 2-3 ۋەقەنى تۇتۇۋېلىپ، پەيغەمبەرنىڭ پۈتۈن ھاياتىغا (سۈننىتىگە) سىزىق تارتىشىڭىز — خۇددى بىر ئوقۇغۇچىنىڭ 1000 سوئالدىن 999 ىغا توغرا جاۋاب بېرىپ، پەقەت 1 سوئالدا ئاگاھلاندۇرۇش ئالغىنىنى كۆرۈپ، «بۇ ئوقۇغۇچى ھېچنىمىنى بىلمەيدىكەن، ئۇنىڭغا ئىشىنىشكە بولمايدۇ» دەپ تۆھمەت قىلغاندىنمۇ بەكرەك نادانلىقتۇر! 3.«پوچتالىيون» مەسىلىسى: سىز «قۇرئانچى»مۇ ياكى «قۇرئان ئىنكارچىسى»مۇ؟ سىز: «پەيغەمبەر پوچتالىيون ئەمەس، لېكىن ئۇ قۇرئاندىن تاشقىرى بىر نەرسىنى ھالال-ھارام قىلالمايدۇ، ئۇنىڭ ھوقۇقى يوق» دەپسىز. بۇ سۆزىڭىز بىلەن سىز قۇرئاننىڭ ئاشكارا ئايىتىگە ۋە ئاللاھنىڭ پەيغەمبەرگە بەرگەن ھوقۇقىغا قىلىچ كۆتۈردىڭىز! ئاللاھ تائالا «ئەئراف» سۈرىسىنىڭ 157-ئايىتىدە پەيغەمبەرنىڭ ۋەزىپىسىنى بايان قىلىپ: «وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ» (ئۇ پەيغەمبەر ئۇلارغا پاك نەرسىلەرنى ھالال قىلىدۇ ۋە ناپاك نەرسىلەرنى ھارام قىلىدۇ) دەيدۇ. دىققەت قىلىڭ، ئايەتتىكى «ھالال قىلىدۇ» (يُحِلُّ) ۋە «ھارام قىلىدۇ» (يُحَرِّمُ) دېگەن پېئىلنىڭ ئىگىسى كىم؟ مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام! ئاللاھ بۇ يەردە «مەن ھالال قىلغاننى يەتكۈزىدۇ» دېمىدى، بەلكى بىۋاسىتە قانۇن تۈزۈش (تەشرى) ھوقۇقىنى ئۆز پەيغەمبىرىگە بەردى. (سىزنىڭ ئەرەبچە ساۋادىڭىز يەسلى سەۋىيەسىگىمۇ يەتمىگەچكە، بۇنى چۈشىنەلمەسلىكىڭىز نورمال ئەھۋال) ئەگەر سىزنىڭ «ئۇنىڭ قۇرئاندىن تاشقىرى ھالال-ھارام قىلىش ھوقۇقى يوق» دېگەن سۆزىڭىز راست بولسا، ئۇنداقتا قۇرئاندا يوق تۇرۇقلۇق پەيغەمبەر ھارام قىلغان ئۆي ئىشەك گۆشى، يىرتقۇچ ھايۋانلار، ئەرلەرگە ئالتۇن ۋە يىپەكنى پۈتۈن ئىسلام ئۈممىتى 1400 يىلدىن بېرى نېمىشقا ھارام دەپ كەلدى؟ سىز قۇرئاننىڭ «نەبىگە ئەگىشىڭلار»، «ئۇ ھالال-ھارام قىلىدۇ» دېگەن ئېنىق ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلىۋېتىپ تۇرۇپ، قانداقمۇ يەنە ئۆزىڭىزنى «قۇرئانچى» دەپ ئاتىيالايسىز؟ ياق، ئەپەندىم! سىز قۇرئانچى ئەمەس، سىز ئەمەلىيەتتە «قۇرئان ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلغۇچى» سىز! 4.بۇ پىكىر قۇرئاندىن بولمىسا، ئۇنداقتا قەيەردىن كەلدى؟ يۇقىرىدىكى دەلىللەردىن شۇ نەرسە قۇياشتەك ئايدىڭ بولدىكى: سىزنىڭ «نەبىگە ئىتائەت يوق»، «ھەدىسكە ئېھتىياج يوق» دېگەن پىكىرلىرىڭىزنىڭ قۇرئاندا قىلچىلىك ئاساسى يوق! ئەكسىچە قۇرئان سىزنىڭ يۈزىڭىزگە شاپلاق ئۇردى. ئۇنداقتا سىز بۇ پىكىرنى قەيەردىن تاپتىڭىز؟ ئېنىقكى، بۇ پىكىر ئاللاھنىڭ كىتابىدىن ئەمەس، بەلكى 19-ئەسىردىكى ئىسلام دۈشمەنلىرى بولغان مۇستەشرىقلارنىڭ (Orientalists) ئەخلەت ساندۇقىدىن تېرىۋېلىنغان. پەيغەمبەرلىك مەقامىنى «رەسۇل ۋە نەبى» دەپ ئىككىگە بۆلۈش - غەربلىك گولدزىھېر (Goldziher) نىڭ ئويۇنى. سۈننەتنى ۋە ھەدىسنى تارىخىي جەھەتتىن ئىنكار قىلىش - جوسېف شاخت (Joseph Schacht) نىڭ ھىيلىسى. سىز بىزگە «قۇرئان» دەپ تۇرۇپ، ئەمەلىيەتتە غەربنىڭ ئىسلامنى يوقىتىش ئۈچۈن ئويدۇرۇپ چىققان «قالدۇق پىكىرلىرى»نى ۋە ئۆز نەپسى-خاھىشىڭىزنى ساتماقچى بولۇۋاتىسىز. سىزنىڭ قىبلىڭىز قۇرئان ئەمەس، بەلكى غەربنىڭ «زامانىۋى» ئۆلچەملىرىدۇر. نىقابىڭىز يىرتىلدى. سىز قۇرئاننىڭ قوغدىغۇچىسى ئەمەس، بەلكى ئۇنىڭ مەنىسىنى بۇرمىلىغۇچى «زامانىۋى ئىنكارچى» سىز! 2-بۆلۈم: تارىخىي قاپقان «قۇرئاننى قوغدايمىز» دەپ تۇرۇپ، قۇرئان كەلگەن يولنى ۋەيران قىلىش ھۆرمەتلىك قېرىنداشلار! بىز ئالدىنقى بۆلۈمدە بۇ «ساختا دەۋەتچى»نىڭ پەيغەمبەرلىك مەقامىنى قانداق ئىنكار قىلغانلىقىنى كۆردۇق. ئەمدى ئۇلارنىڭ ئىككىنچى ۋە ئەڭ خەتەرلىك ئويۇنىغا — «تارىخىي ئىشەنچنى يوقىتىش» ئارقىلىق قۇرئاننى يىلتىزىدىن قۇرۇتۇش سۇيىقەستىگە دىققەت قىلايلى. بۇ ئەپەندى ئۆزىنىڭ سۆزىدە: «بىز ساھابىلەرنى ياخشى كۆرىمىز، لېكىن ھەدىسلەر 200-300 يىلدىن كېيىن يېزىلغان. بۇ جەرياندا پادىشاھلار (ئەمەۋىيلەر، ئابباسىيلار) ۋە سىياسىيونلار ئۆز مەنپەئەتى ئۈچۈن ھەدىس توقۇۋالغان. ئاللاھ قۇرئاننى قوغدايمەن دېگەن، ھەدىسنى قوغدايمەن دېمىگەن. شۇڭا بىز ئادەملەر يازغان تارىخقا ئىشەنمەيمىز» دەپ جار سالىدۇ. بۇ سۆز — قارىماققا قۇرئاننى ئۇلۇغلىغاندەك كۆرۈنگىنى بىلەن، ئەمەلىيەتتە قۇرئاننىڭ بىزگە يېتىپ كېلىش يولىنى پارتلىتىپ تاشلاش ھىيلىسىدۇر. كېلىڭلار، بۇ «لوگىكىلىق» كۆرۈنگەن سەپسەتىلەرنى بىرمۇبىر تىتما-تىتما قىلىۋېتەيلى. 1. قۇرئان سىزگە قايسى «تۇرۇبا»دىن كەلدى؟ ئەي «تارىخقا ئىشەنمەيمىز» دەۋاتقان ئەپەندى! سىزگە بىر ئاددىي، ئەمما سىزنى بوغۇپ تاشلايدىغان ھەل قىلغۇچ سوئال: سىز قولىڭىزدىكى قۇرئاننى كىمدىن ئالدىڭىز؟ 1.جىبرىل ئەلەيھىسسالام ئاسماندىن چۈشۈپ ھەر بىرىڭىزگە بىر نۇسخىدىن تارقىتىپ بەردىمۇ؟ 2.ياكى سىز بىۋاسىتە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاغزىدىن ئاڭلىدىڭىزمۇ؟ ياق! ھەرگىز ئۇنداق ئەمەس. قۇرئانمۇ دەل سىز «ئىشەنگىلى بولمايدۇ، توقۇپ چىقىرىلغان» دەۋاتقان ئاشۇ «ئىنسانلار» (يەنى ساھابىلەر ۋە تابىئىنلار) ئارقىلىق، ئاشۇ «زەنجىر» (ئىسناد) ئارقىلىق بىزگە يېتىپ كەلدى. تەسەۋۋۇر قىلىڭ، بىر تۇرۇبىدىن سۇ كېلىۋاتىدۇ. سىز «بۇ تۇرۇبىدىن كەلگەن بىر ئىستاكان سۇ (ھەدىس) زەھەرلىك، پاسكىنا» دەپ تۇرۇپ، يەنە شۇ تۇرۇبىدىن كەلگەن ئىككىنچى ئىستاكان سۇ (قۇرئان) نى «بۇ مۇتلەق پاكىز» دېيەلەمسىز؟ قۇرئاننى يادلىغان، يازغان ۋە بىزگە يەتكۈزگەنلەر كىم؟ ئەبۇ بەكىر، ئۆمەر، ئوسمان، ئەلى، ئەبۇ ھۇرەيرە (ئاللاھ ئۇلاردىن رازى بولسۇن!) ھەدىسنى رىۋايەت قىلغانلار كىم؟ يەنە شۇ كىشىلەر! ئەگەر سىز: «بۇ ئادەملەر (ساھابىلەر ۋە ئۇلارنىڭ ئوقۇغۇچىلىرى) ھەدىسنى توقۇشى مۇمكىن، ئۇلارغا ئىشەنگىلى بولمايدۇ» دېسىڭىز، ئۇنداقتا بىز سىزدىن سورايمىز: «ئۇنداقتا ئۇلارنىڭ قۇرئاننى توقۇمىغانلىقىغا، ياكى قۇرئان ئايەتلىرىنى ئۆزگەرتىۋەتمىگەنلىكىگە نېمە كاپالىتىڭىز بار؟» چۈنكى توشۇغۇچى (راۋىي) ئوخشاش ئادەملەر! ئەبۇ ھۇرەيرە ياكى ئۆمەر بىن خەتتاب ھەدىس ئېيتقاندا «گۇمانلىق» بولىدۇ-يۇ، قۇرئان ئوقۇغاندا «راستچىل» بولامدۇ؟ بۇ قانداق بىر قوش ئۆلچەم؟ سىزنىڭ «ئىسنادقا ئىشەنمەيمەن» دېگىنىڭىز - ئەمەلىيەتتە قۇرئاننىڭ ئىشەنچلىكلىكىگىمۇ گۇمان ئاتقانلىقتۇر. سىز ئولتۇرغان شاخنى ئۆزىڭىز كېسىۋاتىسىز! 2.«قۇرئان قوغدىلىدۇ، ھەدىس قوغدالمايدۇ» دېگەن چوڭ يالغانچىلىق سىزنىڭ ئەڭ جاھىل قورغىنىڭىز: «ئاللاھ ھىجىر سۈرىسىدە ‹بىز قۇرئاننى (زىكىرنى) قوغدايمىز› دېگەن، ئەمما ھەدىسنى قوغدايمەن دېمىگەن. شۇڭا ھەدىس بۇزۇلغان.» «بايان» (چۈشەندۈرۈش) قوغدالمىسا، تېكىستنىڭ نېمە پايدىسى بار؟ ئاللاھ تائالا «قىيامەت» سۈرىسىنىڭ 19-ئايىتىدە پەيغەمبەرگە خىتاب قىلىپ: «ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ» (ئاندىن ئۇنى بايان قىلىپ بېرىش (چۈشەندۈرۈش) بىزنىڭ مەسئۇلىيىتىمىزدۇر) دەيدۇ. قۇرئاننىڭ «بايانى» (چۈشەندۈرۈلۈشى) نېمە؟ ئۇ - پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈننىتىدۇر. ئەگەر ئاللاھ پەقەت قۇرئاننىڭ قۇرۇق تېكىستىنى (خېتىنى) قوغداپ، ئۇنىڭ مەنىسىنى، تەبىقلىنىشىنى (يەنى سۈننەتنى) قوغدىمىغان بولسا، ئۇنداقتا قۇرئان كىشىلەر خالىغانچە مەنا چىقىرىدىغان، ھېچقانداق ئەمەلىي قىممىتى يوق بىر «سىرلىق كىتاب»قا ئايلىنىپ قالمايىتتىمۇ؟ بىر قانۇن كىتابىنىڭ خېتى تۇرسا-يۇ، لېكىن ئۇنىڭ قانداق ئىجرا قىلىنىشى (تەپسىلاتى) يوقىلىپ كەتسە، ئۇ قانۇن «قوغدالغان» ھېسابلىنامدۇ؟ ئاللاھنىڭ «قۇرئاننى قوغدايمەن» دېگەن ۋەدىسىنىڭ ئىچىدە، قۇرئاننى چۈشىنىشنىڭ بىردىنبىر ئاچقۇچى بولغان «سۈننەتنى قوغداش»مۇ مۇتلەق باردۇر. سۈننەت قوغدالمىسا، قۇرئان «تەدبىقلىنىش» رولىنى يوقىتىدۇ. سىزنىڭ «ھەدىس قوغدالمىدى» دېيىشىڭىز - ئاللاھ (نەئۇزۇبىللاھ) ۋەدىسىگە خىلاپلىق قىلدى، دىننى تولۇق قوغدىيالمىدى دېگەنلىكتۇر! ئاللاھ قۇرئاننى نېمە بىلەن قوغدىدى؟ ئاللاھ قۇرئاننى ئاسماندىن بىر تۆمۈر ساندۇققا سېلىپ چۈشۈرۈپ قوغدىمىدى. بەلكى ئۇنى «ئىنسانلارنىڭ (ئالىملارنىڭ) كۆكرىكىدە ۋە قەلىمىدە» قوغدىدى. شۇ قۇرئاننى بۇزمىغان، قوغدىغان ئاشۇ ئىسلام ئالىملىرى (مۇھەددىسلەر)، ئۆزلىرىنىڭ پۈتۈن ھاياتىنى سەرپ قىلىپ، «نەقىل ئىلمى» (Transmission Science) نى قۇرۇپ چىقتى. ئۇلار بىر ھەدىسنىڭ راست-يالغانلىقىنى بىلىش ئۈچۈن، راۋىينىڭ يېگەن-ئىچكىنىگىچە تەكشۈردى. سىزنىڭ «ئەمەۋىلەر، ئابباسىيلار بۇزۇۋەتتى» دېيىشىڭىز - دەل شۇ مۇھەددىسلەرنىڭ سىياسىي يالغانچىلىقلارنى سۈزۈپ تاشلاش ئۈچۈن قىلغان مىسلىسىز ئەمگىكىنى كۆرمەسكە سېلىشتۇر. بۇخارى، مۇسلىملار دەل شۇ «توقۇلما»لارنى ئايرىۋېتىپ، ساپ ئالتۇننى بىزگە سۇنغان زاتلاردۇر. 3.«غەيب»كە (ئەيسا، دەججال، مىراجغا) قىلىنغان ھۇجۇم: بۇ ئىمانمۇ ياكى ئەقىلپەرەسلىكمۇ؟ سىزنىڭ يەنە بىر چوڭ كوزۇرىڭىز: «ئەيسا چۈشمەيدۇ، دەججال چىقمايدۇ ، قەبرە ئازابى بولمايدۇ ، مىراج ھىكايە... چۈنكى بۇلار ئەقىلگە سىغمايدۇ، قۇرئاندا تەپسىلىي يوق.» «غەيب»نى ئىنكار قىلىش - قۇرئاننىڭ بىرىنچى بېتىنى ئىنكار قىلىشتۇر! قۇرئاننى ئاچسىڭىزلا «بەقەرە» سۈرىسىنىڭ 3-ئايىتىدە مۆمىنلەرنى سۈپەتلەپ: «الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ» (ئۇلار غەيبكە ئىمان كەلتۈرىدۇ) دەيدۇ. «غەيب» دېگەن نېمە؟ ئۇ - سىزنىڭ كىچىككىنە كاللىڭىزغا سىغمىغان، تەجرىبىخانىدا ئىسپاتلىغىلى بولمايدىغان، پەقەت «راستچىل خەۋەرچى» (پەيغەمبەر) ئارقىلىقلا بىلىنىدىغان ھەقىقەتلەردۇر. 1.ئەيسا ۋە دەججال: بۇ ھەقتىكى ھەدىسلەر «مۇتەۋاتىر» (يەنى يالغان ئېيتىشى ئەقلىي جەھەتتىن مۇمكىن بولمىغان دەرىجىدە كۆپ جامائەت نەقىل قىلغان) دەرىجىسىدە كەلگەن. ئەگەر سىز پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن كەلگەن يۈزلىگەن سەھىھ خەۋەرنى «مېنىڭ ئەقلىمگە سىغمايدۇ» دەپ ئىنكار قىلسىڭىز، سىز پەيغەمبەرگە ئەمەس، ئۆزىڭىزنىڭ «كاللىسىغا» ئىمان كەلتۈرگەن بولىسىز. 2.مىراج ۋە قۇدرەت: سىز: «بىر كېچىدە ئاسمانغا چىقىپ-كېلىش مۇمكىن ئەمەس» دەيسىز. بۇ - ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى تۆۋەن كۆرۈشتۇر! قۇرئاندا سۇلەيمان ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋەزىرى بىر تەختنى كۆزنى يۇمۇپ ئاچقۇچە ئېلىپ كېلەلىسە، ئالەملەرنىڭ رەببى ئۆز ھەبىبىنى بىر كېچىدە ئەرشكە ئېلىپ چىقالمامدۇ؟ سىزنىڭ لوگىكىڭىز بىلەن مىراجنى ئىنكار قىلغان ئەبۇ جەھەلنىڭ لوگىكىسى ئارىسىدا نېمە پەرق قالدى؟ 3.قەبرە ئازابى: سىز «قۇرئاندا يوق» دەيسىز. قۇرئانغا قاراڭ! ئاللاھ فىرئەۋن قەۋمى ھەققىدە: «ئۇلار (قىيامەتتىن بۇرۇن) ئەتىگەن-ئاخشام ئوتقا كۆرسىتىلىدۇ، قىيامەت بولغان كۈندە (تېخىمۇ قاتتىق) ئازابقا كىرگۈزۈلىدۇ» (غافىر سۈرىسى، 46-ئايەت) دەيدۇ. بۇ دۇنيادىمۇ ئەمەس، قىيامەتتىمۇ ئەمەس ئازاب قەيەردە؟ بۇ دەل قەبرە (بەرزەخ) ئالىمىدۇر. يۇقىرىدىكى دەلىللەردىن شۇ نەرسە ئېنىقكى: سىزنىڭ «تارىخقا ئىشەنمەيمەن» دېيىشىڭىز — قۇرئاننىڭ بىزگە يېتىپ كەلگەن بىردىنبىر يولىنى ۋەيران قىلىش؛ «قۇرئاننى قوغدايمىز» دەپ تۇرۇپ ھەدىسنى ئىنكار قىلىشىڭىز - ئاللاھنىڭ ۋەدىسىنى يوققا چىقىرىشتۇر. سىز قۇرئاننى ئۇلۇغلىغۇچى ئەمەس، بەلكى قۇرئاننى چۈشەندۈرگۈچىسىز قالدۇرۇپ، ئۇنى ئۆز نەپسىڭىزگە خىزمەت قىلدۇرماقچى بولغان «تارىخ ئىنكارچىسى» سىز! 3-بۆلۈم: پىسخىكىلىق ئاناتومىيە - كىبىر، ساۋاتسىزلىق ۋە «ئەرزان لىدېرلىق» ھەۋىسى ھۆرمەتلىك قېرىنداشلار! بىز ئالدىنقى ئىككى بۆلۈمدە، بۇ گۇرۇھنىڭ دەلىللىرىنىڭ نەقەدەر ئورۇنسىز ئىكەنلىكىنى كۆرۈپ يەتتۇق. ئەمدى ھەممىمىزنىڭ كۆڭلىدە بىر سوئال بار: «بۇلار نېمىشقا بۇنداق قىلىدۇ؟ ئېنىق ئايەتلەر تۇرۇپ، نېمىشقا 1400 يىللىق يولدىن چىقىپ كېتىدۇ؟» بۇنىڭ جاۋابىنى پەقەت «غەربكە تەقلىد قىلىش» ياكى «ئەمەل تەس كېلىش» دەپلا چۈشەندۈرۈش يېتەرلىك ئەمەس. بۇلارنىڭ قەلبىنىڭ تىگىدە ، ئۇلار ئېتىراپ قىلىشقا پېتىنالمايدىغان تېخىمۇ رەزىل پىسخىكىلىق ئامىللار ياتىدۇ. كېلىڭلار، ئۇلارنىڭ روھىي دۇنياسىغا «رېنتىگېن» نۇرىنى چۈشۈرۈپ باقايلى. 1.«دانىشمەنلىك» نىقابىدىكى «ساۋاتسىزلىق»  (The Lazy Intellectual) بۇ ئەپەندىلەرنىڭ ئەڭ چوڭ ئاغرىقى - «ئالىم» بولۇشقا ھەۋىسى بار، ئەمما «ئىلىم» ئېلىشقا تاقىتى يوق. ئىسلامدا ھەقىقىي ئالىم بولۇش ئۈچۈن - ئەرەب تىلىنى، ئۇسۇلۇ-فىقھىنى، ھەدىس ئىلمىنى، تەپسىرنى يىللارچە تىز پۈكۈپ ئۆگىنىش كېرەك. بۇ - جاپالىق، ئۇزۇن ۋە تەر تۆكىدىغان جەريان. ئەمما بۇ «زامانىۋى» ئەپەندىلەرنىڭ ئۇنداق سەۋرى يوق، ئۇنداق ئىلمىي ئۇلىمۇ يوق. ئۇلار باشقا (پەننىي ياكى ئىجتىمائىي) ساھەلەردە گەپ قىلسا، ھېچكىم ئۇلارغا پىسەنت قىلمايدۇ. چۈنكى ئۇ ساھەلەردە ھەقىقىي مۇتەخەسسىسلەر بار. نەتىجىدە: ئۇلار ئۈچۈن ئۆزىنى كۆرسىتىشنىڭ ئەڭ ئوڭاي يولى - «دىننىي ئىسلاھاتچى» بولۇۋېلىش! «ھەدىسنى ئىنكار قىلىش» - ئۇلار ئۈچۈن ئەڭ ئاسان تاللاش. چۈنكى ھەدىسنى قوبۇل قىلسىڭىز، سىز مىڭلىغان توم كىتابلارنى ئوقۇشىڭىز، ئىسناد تەكشۈرۈشىڭىز كېرەك. ئەمما «مەن ھەدىسكە ئىشەنمەيمەن، پەقەت قۇرئانغا (تەرجىمىسىگە) قارايمەن» دېسىڭىز، سىز بىر كۈندىلا «مۇجتەھىد» (ھۆكۈم چىقارغۇچى) بولۇپ كېتەلەيسىز! بۇ - ھورۇن، ساۋاتسىز ئادەمنىڭ ئۆزىنى «ئالىم» كۆرسىتىش ئۈچۈن تاپقان ئەڭ قىسقا، ئەڭ ئالدامچى يولىدۇر. 2.كىبىر ۋە «ئۆز مەپتۇنلۇق»  (Intellectual Arrogance) بۇلارنىڭ گەپ-سۆزلىرىگە دىققەت قىلسىڭىز، ھەممىسىدىن بىر خىل «تەكەببۇرلۇق» پۇراپ تۇرىدۇ. ئۇلارنىڭ نەزىرىدە: ئىمام بۇخارى، ئىمام مۇسلىم، ئىمام ئەزەملەر - «ئاددىي موللىلار»، ئەمما ئۆزلىرى «ھەقىقەتنى بايقىغۇچىلار.» بۇ - «مەن ھەممىدىن ئەقىللىق» دېگەن شەيتانىي كىبىرنىڭ مەھسۇلى. ئۇلار ئويلايدۇكى: «1400 يىلدىن بېرى ئۆتكەن مىليونلىغان ئالىملار چۈشەنمىگەننى مەن چۈشەندىم. مەن ئاشۇ ئەبۇ بەكىر، ئۆمەرلەردىنمۇ زامانغا ماسلىشىشنى ياخشى بىلىمەن.» ئۇلارنىڭ قەلبىدە ئاللاھنىڭ دىنىغا بولغان «تەسلىمىيەت» يوق، ئەكسىچە ئۆز ئەقلىگە بولغان «چوقۇنۇش» بار. ئۇلار دىننى ئاللاھ ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى ئۆزىنىڭ «پەرقلىق»، «تەرەققىيپەرۋەر» ۋە «دانىشمەن» ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلاش ئۈچۈن قورال قىلىۋاتىدۇ. بۇ خۇددى دوختۇرخانىغا كىرىۋېلىپ: «بۇ دوختۇرلارنىڭ ھەممىسى كونا كىتابنى ئوقۇغان، مەن ئوپېراتسىيەنى پىچاقسىز قىلىمەن» دەپ جار سالغان ساختىپەزگە ئوخشايدۇ. 3.«ئەرزان باھالىق لىدېرلىق» ۋە بازىرى ئىتتىك «خېرىدارلار» ھەر قانداق سودىگەر مال ساتماقچى بولسا، بازاردىكى ئېھتىياجغا قارايدۇ. بۇ «دىن سودىگەرلىرى»نىڭ نىشانى كىملەر؟ ئۇلار بىلىدۇكى، ھەقىقىي تەقۋادار، ئىلىمى بار مۇسۇلمانلار ئۇلارغا ئەگەشمەيدۇ. ئۇلار ئۈچۈن بىردىنبىر «بازار»: 1. دىننىي بىلىمى يوق، ئەمما دىندار كۆرۈنۈشنى خالايدىغانلار. 2. گۇناھتىن (ناماز، ھىجاب، ھارامدىن) قېچىشنى خالايدىغان، دىننى «ئەركىن» ياشىغۇسى بارلار. 3. غەربلىشىپ كەتكەن، ئەمما يەنىلا «مۇسۇلمان» دېگەن ئاتاققا ئېھتىياجلىق كىشىلەر. شۇڭا، بۇ «دەۋەتچى»لەر ئىسلامنى بۇ كىشىلەرگە «ماسلاشتۇرۇپ» بېرىدۇ. «ناماز 5 ۋاقىت ئەمەس، خالىغانچە ئوقۇڭ» دەيدۇ - ھورۇنلار خوش بولىدۇ. «ھىجاب پەرز ئەمەس» دەيدۇ — مودا قوغلاشقۇچىلار ئەگىشىدۇ. «ھاراق-شاراپ، مۇزىكا، ئارىلىشىش مەسىلىسىدە ھەدىس يوق» دەيدۇ - نەپسىگە بېرىلگەنلەر «مانا ھەقىقىي ئالىم!» دەپ توۋلايدۇ. خۇلاسە: بۇلارنىڭ قىلغىنى - دىنغا دەۋەت قىلىش ئەمەس، بەلكى «دىننى ئارزۇلۇق قىلىپ سېتىش»تۇر. ئۇلار ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى ئەمەس، بەلكى غاپىللارنىڭ «ئالقىشى»نى ۋە ئاشۇ كىچىككىنە توپنىڭ ئىچىدە بولسىمۇ «لىدېر» (داھىي) بولۇشنى كۆزلەيدۇ. 4.نورۋېگىيەدىكى تارىخىي ساۋاق: سەيدەكرەم ئەپەندىنىڭ تەۋبىسى سىز تېخى بۇ يولنىڭ بېشىدا، شۇ «لىدېرلىق» خىيالى بىلەن مەست بولۇپ يۈرۈۋاتىسىز. ئەمما بۇ يولنىڭ ئاخىرى «تۇيۇق». تارىخقا قاراڭ! نورۋېگىيەدە سىلەرنىڭ «دەۋەتچىڭلار» خەمىد نەسىردىندىنمۇ بۇرۇن، بۇ «قۇرئانچىلىق» دەۋاسىنى كۆتۈرۈپ چىققان سەيدەكرەم ئەپەندى بار ئىدى. ئۇ كىشى بۇ يولدا ئۇزۇن يىل ماڭدى، ئەمما ئاخىرىدا ئاللاھ ئۇنىڭ قەلبىنى ئاچتى. ئۇ كىشى جامائەت ئالدىدا ئاشكارا ھالدا سەمىمىي تەۋبە قىلىپ، مۇنداق بىر تارىخىي ھەقىقەتنى ئېيتتى: «مەن شۇنى تونۇپ يەتتىمكى، بۇ ‹ھەدىسنى ئىنكار قىلىش› يولى - مىللەتنى پارچىلاشتىن ۋە ئۈممەتنى بۆلۈشتىن باشقا ھېچنىمىگە يارىمايدىكەن. ئەگەر بىز بۇ يولدا ماڭساق، بىزدىن بۇرۇنقى مىڭ يىللىق تارىخىمىزدىكى بارلىق ئۇلۇغ ئالىملارنى، سۇلتان سۇتۇق بۇغراخانلارنى، مەھمۇد كاشغەرىيلەرنى، سابىت داموللاملارنى ، ئېلىخان تۆرەملەرنى ، بارلىق ئەجدادلىرىمىزنى جۈملىدىن بىزدىن باشقا پۈتكۈل ئۇيغۇر مىللىتىنى ‹مۇشرىك› ۋە ‹كاپىر›غا چىقىرىشىمىز كېرەك ئىكەن. چۈنكى ئۇلارنىڭ ھەممىسى سۈننەتكە ئەگەشكەن، ھەدىسكە ئىشەنگەن كىشىلەر ئىدى. بۇ مەسىلە مېنى ئويلاندۇرۇپ قويدى.» مانا بۇ - ۋىجداننىڭ ئاۋازى! ئەي «يېڭىچە ئىنكار»لار! سىزلەر ئۆزۈڭلارنى تارىختىكى سۇتۇق بۇغراخانلاردىنمۇ، يۈسۈپ خاس ھاجىپلاردىن ، مەھمۇد كاشىغەرى ، ئەلىشىر ناۋايىلاردىن ، فارابى ۋە ئىبنى سىنالاردىنمۇ ئەقىللىق دەپ ئويلامسىلەر؟ ئۇلارنىڭ ھەممىسى ئەگەشكەن «ئەھلى سۈننەت» يولىنى ئىنكار قىلىپ، قايسى «يېڭى دىن»نى بەرپا قىلماقچى؟ خاتىمە: ئاخىرقى چاقىرىق ۋە بەد-دۇئا ئەي ئۆزىنى «قۇرئانچى» ئاتىۋالغان، ئەمما ئەمەلىيەتتە «قۇرئان ئىنكارچىسى» بولغان ئەپەندىلەر! بىزنىڭ سىزلەرگە دەيدىغان ئاخىرقى سۆزىمىز شۇ: 1.ئاللاھقا تەۋبە قىلىڭلار! تېخى پۇرسەت بار. خۇددى سەيدەكرەم ئەپەندىدەك ئىنساپ قىلىپ، ئۆز خاتالىقىڭلارنى ئاشكارا تونۇپ، بۇ باتىل يولدىن قايتىڭلار. «مەن لىدېر بولىمەن»، «مەن پەرقلىق بولىمەن» دەپ ئاخىرەتلىكىڭلارنى كۆيدۈرمەڭلار. ئاشكارا چىقىپ: «بىز خاتا قىلىپتۇق، ھەدىسنى ئىنكار قىلىش - دىننى يىقىتىش ئىكەن» دەپ ئىقرار قىلىڭلار. 2.ۋەياكى... ئەگەر ئاللاھنىڭ ھىدايىتى سىزلەرگە نېسىپ بولماي، يەنە شۇ كىبىرىڭلار، شۇ «دانىشمەنلىك» ھېرىسمەنلىكىڭلار بىلەن، مۇشۇنداق ئوچۇق دەلىللەر ئالدىدىمۇ جاھىللىق قىلىپ: «بىز يانمايمىز» دەپ تۇرىۋالساڭلار، ئۇنداقتا بىز مۇشۇ قۇرئاننىڭ ئىگىسى بولغان ئاللاھقا قول كۆتۈرۈپ دۇئا قىلىمىز: «ئى ئاللاھ! سېنىڭ دىنىڭنى بۇرمىلاۋاتقان، پەيغەمبىرىڭنىڭ سۈننىتىگە ھاقارەت قىلىۋاتقان، ئۆز نەپسىنى ئىلاھ قىلىۋالغان بۇ كىشىلەرگە، ئەگەر ئۇلارغا ھىدايەت لايىق بولمىسا، لەنىتىڭنى ياغدۇرغىن! ئى ئاللاھ! ئۇلارنى دۇنيادا خارلىق ۋە ئەلەملىك كىسەل بىلەن رەسۋا قىلغىن! ئۇلارنى قىيامەت كۈنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ شاپائىتىدىن مەھرۇم قىلغىن ۋە ‹بىز ساڭا ئەگەشمىگەن› دەپ يۈزى قارايغان ھالدا قوپقۇزغىن!» ئەي ھەقىقەتنى سۆيگۈچى جامائەت! بۇ دۇئايىمىزغا «ئامىن!» دەڭلار. چۈنكى بۇ كۈرەش - شەخسلەر ئارا كۈرەش ئەمەس، بەلكى ھەق بىلەن باتىلنىڭ، ئىمان بىلەن نەپسىنىڭ كۈرىشىدۇر. ھۆرمەت بىلەن : ماھىيەت مۇنبىرى [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] pfdmwbbe5k5qskk0bbwtdm6act5phl4 0 24644 176266 2026-08-04T13:37:20Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت 'ھەق كەلدى، باتىل يوقالدى! ئىككىلا «شاپىلاق»تا يەر چىشلىگەن «قەغەز يولۋاسلار» ناھايىتى شەپقەتلىك تولىمۇ مېھرىبان ئاللاھنىڭ ئىسمى بىلەن باشلايمىز ھۆرمەتلىك مۇنبەرداشلار ۋە ھەقىقەت ئىزدىگۈچى قېرىنداشلار! يېقىندىن بېرى مۇنبىرىمىزدە دىننى ئىنكار قىلىدىغ...' 176266 wikitext text/x-wiki ھەق كەلدى، باتىل يوقالدى! ئىككىلا «شاپىلاق»تا يەر چىشلىگەن «قەغەز يولۋاسلار» ناھايىتى شەپقەتلىك تولىمۇ مېھرىبان ئاللاھنىڭ ئىسمى بىلەن باشلايمىز ھۆرمەتلىك مۇنبەرداشلار ۋە ھەقىقەت ئىزدىگۈچى قېرىنداشلار! يېقىندىن بېرى مۇنبىرىمىزدە دىننى ئىنكار قىلىدىغان ، مىللەتنىڭ قىممەت-قارىشىنى دۈشمەننىڭ ئورنىدا كۆرىدىغان «ساختا زىيالىلار» ۋە ئۇلارنىڭ يانتايىقى بولغان «قۇرئانچى» نىقابى ئاستىدا ئوچۇق قۇرئاننى ئىنكار قىلىدىغان «ساختا قۇرئانچىلار» غا كەسكىن ئىلمىي رەدىيە بېرىپ ئۆتتۇق. بىز ھەر ئىككىلىسگە 1-قېتىم رەددىيە بەرگىنىمىزدە ، بىزنىڭ تومۇرىمىزنى تۇتۇپ بېقىش ئۈچۈن ئۇلار يەنە ئالجۇقا سۆزلەپ تىپىرلاپ باقتى. ئەمما، دىققەت قىلدىڭلارمۇ؟ بىز قاچانكى ھەر ئىككى «قەغەز يولۋاس» قا 2-قېتىملىق «ئىلمىي، لوگىكىلىق ۋە قۇرئانىي زەربە» نى بېرىپ، ئۇلارنىڭ پەيغەمبەرلىككە ۋە تارىخقا بولغان تۇترۇقسىز شۇبھىلىرىنى ئوپېراتسىيە قىلىۋىدۇق ؛ ئۇلارنىڭ نەپىسى بىراقلا كېسىلدى. بىز شۇنى جاكارلايمىزكى : بۇ ھەرگىزمۇ بىزنىڭ شەخسىي قابىلىيىتىمىزدىن ئەمەس، بەلكى «ھەقىقەت»نىڭ زەربىسىگە باتىلنىڭ بەرداشلىق بېرەلمەيدىغانلىقىدىندۇر. چۈنكى كۆپۈك قانچە چوڭ بولمىسۇن، بىر دانە «ھەقىقەت يىڭنىسى»گە تەڭ كېلەلمەيدۇ. تۆۋەندىكى بۇ كارتون - بىر سىمۋول. ئۇنىڭدىكى «كىرئالغۇ» «سۈزۈك ئىلمىي دەلىللەر» بولسا، مېڭىدىن ئېقىپ چىقىۋاتقان ئاشۇ «قاپقارا ماي»: غەربپەرەسلىك ۋە مودا قوغلىشىش ، ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ۋە 1400 يىللىق ئالىملارغا بولغان كىبىر ۋە جاھىللىقتۇر. ئەي قېرىندىشىم! ئەگەر سىزدىمۇ ئازراق بولسىمۇ شۇبھە بولسا، ئۆزىڭىز بىلەن يۈزلىشىدىغان جاسارەت بىلەن ماقالىلىرىمىزنى تولۇق ئوقۇڭ. مېڭىڭىزنى «پاكىز يۇيۇۋېلىش»تىن قورقماڭ. ئوقۇماي تۇرۇپلا دەرھال قارشى ئىنكاس يېزىش جاھالىتى ھەرگىزمۇ ھەقنى تېپىشىڭىزغا ۋەسىلە بولالمايدۇ. (ئىلمىيلىكتىن ھېچ سۆز ئاچقىلى بولمايدۇ)شۇنداقلا ، شۈبھىلىرىڭىزنى بۇقەدەر پاكىز يۇيۇپ چىقىرىدىغان نېئمەتمۇ ئاسان قولغا كەلمەيدۇ. پۇرسەتنى چىڭ تۇتۇپ تەپسىلىي ئوقۇڭ ، پىكىر يۈرگۈزۈڭ ۋە ۋاقتىدا تەۋبە قىلىڭ! سەپداشلىرىمىزغا: ھەق بىلەن باتىلنىڭ كۈرىشىدە «تاماشىبىن» بولۇش مۇناپىقلىقنىڭ ئالامىتىدۇر. باتىلنىڭ يوقىلىشى ۋە ھەقنىڭ ئۈستۈنلۈكىنى ساقلاش ئۈچۈن، بۇ ھەقىقەتلەر ھەريەردە نامايەن بولىشى كېرەك. پەقەت ئوقۇپلا ئۆتۈپ كەتمەڭ. قوللاپ ئىنكاس يېزىڭ ۋە تارقىتىڭ. بۇ ئارقىلىق سىزمۇ ھەقنى ئوتتۇرىغا چىقىرىش ساۋابىغا ۋە شەرىپىگە شېرىك بولىسىز. مۇشۇ مۇناسىۋەت بىلەن ؛ بۇ مۇقەددەس كۈرەشتە بىز بىلەن بىرسەپتە تۇرغان ، جۈملىدىن  Mirkamil Kaşgarli خەزىنە ئەپەندى Burhan Uluyol Uyghur Abdulhafiz Mahsum @abdulhekimaydin @abdüselamTeklimakan @SubiBatur @muhammedRahim  @ahmatjanKarkaxi Turdimuhammad Abdulla Habibullah Matkurban قاتارلىق بارلىق ئەزىزلىرىمىزگە شۇنداقلا تارقىتىش، ئىنكاس يېزىش ۋە بارماق بېسىش (Like) ئارقىلىق بىزگە مەدەتكار بولغان بارلىق نامسىز قەھرىمانلارغا چوڭقۇر ھۆرمىتىمىزنى ۋە سەمىمىي تەشەككۈرىمىزنى بىلدۈرىمىز. ئاللاھ ھەممىڭلاردىن رازى بولسۇن! «ھەق كەلدى، باتىل يوقالدى. شۈبھىسىزكى، باتىل يوقالغۇچىدۇر!» (ئىسرا سۈرىسى، 81-ئايەت) ھۆرمەت بىلەن : ماھىيەت مۇنبىرى [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] qeifpdrvwkbiht78f9b7jpshljkw5q9 0 24645 176267 2026-08-04T13:38:42Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت ''''سۈننەتكە ئاشىق قەلبلەر ئۈچۈن مەكتۇپ''' مۇقەددىمە: بۇ قۇرۇق ئىتائەت ئەمەس، بۇ بىر ئوتلۇق ئىشقتۇر! ئېي ئالەملەرنىڭ سەرۋارىغا كۆيگەن ئاشىق يۈرەكلەر! بىز ئۆتكەن بىر قانچە كۈن «ماھىيەت مۇنبىرى»دە، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ مۇبارەك سۈننىتىگە، ئۇنىڭ نۇرلۇق...' 176267 wikitext text/x-wiki '''سۈننەتكە ئاشىق قەلبلەر ئۈچۈن مەكتۇپ''' مۇقەددىمە: بۇ قۇرۇق ئىتائەت ئەمەس، بۇ بىر ئوتلۇق ئىشقتۇر! ئېي ئالەملەرنىڭ سەرۋارىغا كۆيگەن ئاشىق يۈرەكلەر! بىز ئۆتكەن بىر قانچە كۈن «ماھىيەت مۇنبىرى»دە، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ مۇبارەك سۈننىتىگە، ئۇنىڭ نۇرلۇق يولىغا خەنجەر ئۇرماقچى بولغان باتىل ئېقىملارغا قارشى «ئىلمىي ۋە ئەقلىي» قىلىچىمىزنى تەۋرەتتۇق. مەيلى دىنسىزلىق بايرىقى ئاستىدا قۇرئاننى ئىنكار قىلغانلار بولسۇن، ۋە ياكى «قۇرئانچىلىق» نىقابى ئاستىدا رەسۇلۇللاھنى چەتكە قاقماقچى بولغانلار بولسۇن ، ئۇلارنىڭ ھەممىسىگە قۇرئاننىڭ ئوچۇق ئايەتلىرى ۋە ساغلام ئەقىلنىڭ پولاتتەك لوگىكىسى بىلەن زەربە بەردۇق! نەتىجىچۇ؟ ئاللاھقا ھەمدۇسانالار بولسۇنكى، ھەقىقەت قۇياشى ئالدىدا شۈبھىلەرنىڭ مۇز تاغلىرى ئېرىپ تۈگىدى. ئۇلارنىڭ «ئەقىل» دەپ كۆتۈرۈپ چىققانلىرىنىڭ قۇرۇق بىر خام خىيال ئىكەنلىكى، «لوگىكا» دەپ ساتقانلىرىنىڭ تۈۋرۈكسىز سەپسەتە ئىكەنلىكى ئوتتۇرىغا چىقتى. ئۇلار دەلىل مەيدانىدا تولۇق گۇمران بولدى! ئەڭ مۇھىمى ؛ بۇ جەريان نوقۇل ئىككى تەرەپنىڭ مۇنازىرىسىدىن ھالقىپ كەتتى، قېرىنداشلار! بۇ، خەلقىمىزنىڭ ئىمانىي ۋىجدانىنىڭ يېڭىلىنىشىغا، باتىل ئېقىملارغا قارشى زور بىر «ئىجتىمائىي باستۇرۇش» ھەرىكىتىگە ئايلاندى. خوش، ئۆزىمىزدىن بىر سوراپ باقايلى: نېمىشقا؟ نېمىشقا بىر-ئىككى ناداننىڭ سۈننەتكە ھۇجۇم قىلىشى خەلقىمىزنىڭ ئارىسىدا بۇنداق زور غۇلغۇلا قوزغىدى؟ نېمىشقا تومۇرىمىزدىكى قانلار قىزىپ كەتتى؟ بۇنىڭ جاۋابى ئاددىي، ئەمما يۈرەكنى تىترەتكۈدەك دەرىجىدە چوڭقۇر: چۈنكى، بىزنىڭ رەسۇلۇللاھقا بولغان رىشتىمىز پەقەت قۇرۇق بىر «ئىتائەت»تىن، ياكى «ئەقلىي قانائەت»تىنلا ئىبارەت ئەمەس! ئەگەر مەسىلە پەقەت قۇرۇق لوگىكا بولغان بولسا، ئۇتتۇرغان تەرەپ جىم بولغاندا، بىزمۇ تارقىلىپ كەتكەن بولاتتۇق. لېكىن بىز تارقالمىدۇق. چۈنكى بىزنى ئۇ زاتقا باغلاپ تۇرغىنى - لوگىكا كىتابلىرىدىكى فورمۇلا ئەمەس، بەلكى كۆكرىكىمىزگە پاتمايۋاتقان مىسلىسىز ئاشىقلىقتۇر! ئۇنىڭ ئىسمى تىلغا ئېلىنسا، ئەقىل توختايدۇ، تىل تۇتۇلىدۇ، پەقەت كۆز ياشلىرى سۆزلەشكە باشلايدۇ. بۈگۈن قىلىچلارنى غىلىپىغا سالايلى. بۈگۈن كاللىمىز بىلەن ئەمەس، بەلكى يۈرىكىمىز بىلەن سۆزلىشەيلى. نېمىشقا بىز سۈننەتكە بۇنچە ئاشىق؟ 1-بۆلۈم: لوگىكا تونۇيدۇ، ئەمما ئىشق كۆيىدۇ! ئەقىلنىڭ چەكلىمىسى ۋە مۇھەببەتنىڭ مۆجىزىسى ئى رەسۇلۇللاھنىڭ مۇھەببىتى بىلەن سوقۇۋاتقان قەدىردان يۈرەكلەر! ئەقىل - بىزگە يولنىڭ توغرىلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدىغان بىر چىراغ، ھەقىقەتنى ئۆلچەپ بېرىدىغان بىر تارازا. بىز ئۇ تارازىدا باتىلنى ئۆلچەپ، تاشلىۋەتتۇق. بىراق، شۇنى ئۇنۇتمايلى قېرىنداشلىرىم: تارازا - ھەر نەرسىنىڭ ئېغىرلىقىنى ئۆلچەپ بېرەلەيدۇ، ئەمما ئۇنىڭ «تەمى»نى تېتىپ بېرەلەمدۇ؟ ئەقىل - قۇياشنىڭ بارلىقىنى ئىسپاتلاپ بېرەلەيدۇ، ئەمما ئۇنىڭ تەپتىنى جان-جېنىڭىزگە ھېس قىلدۇرالامدۇ؟ بۈگۈنكى كۈندە پەيغەمبەرنى پەقەت «خەت توشۇغۇچى» (پوچتالىيون) دەپلا قارايدىغان، ئۇنىڭ مۇبارەك ھاياتىنى، ئىزلىرىنى ۋە سۈننەتلىرىنى پەقەت قۇرۇق «تارىخىي ماتېرىيال» دەپلا بىلىدىغان ھېلىقى «قۇرۇق ئەقىلچىلەر»نىڭ ۋە «قۇرئانچى» دەپ دەۋا قىلىپ سۈننەتكە ھۇجۇم قىلىدىغانلارنىڭ ئەڭ چوڭ خاتالىقى دەل مۇشۇ يەردە! ئۇلار ئويلايدۇكى: «پەيغەمبەر ۋەزىپىسىنى ئورۇندىدى، قۇرئاننى يەتكۈزدى، ئەمدى ئۇنىڭ بىلەن ھېسسىي ئىشىمىز يوق، پەقەت كىتابقىلا قارىساق بولىدۇ.» بۇ نەقەدەر سوغۇق... نەقەدەر روھسىز... نەقەدەر قۇرغاق بىر لوگىكا-ھە؟! بۇ سۆزلەرنى ئاڭلىغاندا، ئىنساننىڭ ۋۇجۇدى مۇزلاپ كەتمەمدۇ؟ ئويلاپ بېقىڭلار! ئەگەر ئىسلام پەقەت مۇشۇنداق «قۇرۇق لوگىكا»دىنلا ئىبارەت بولغان بولسا، ئەبۇ بەكرى سىددىق پۈتۈن مال-دۇنياسىنى تۆكۈۋەتكەن بولارمىدى؟ ئەگەر سۈننەتكە ئەگىشىش پەقەت بىر «قانۇنىي مەجبۇرىيەت»لا بولغان بولسا، ھەزرىتى بىلال تومۇز ئىسسىقتا، كۆيدۈرۈلگەن تاشلار ئاستىدا «ئەھەد، ئەھەد!» دەپ شۇنچە ئازابقا چىداپ ياتارمىدى؟ ياق! مىڭ قېتىم ياق! بۇنى لوگىكا چۈشەندۈرەلمەيدۇ. لوگىكا ئىنسانغا پەقەت: «بېشىڭغا قىلىچ كەلسە، جېنىڭنى قۇتقۇز» دەيدۇ. ئەمما «ئىشق» ئىنسانغا: «مېنىڭ جېنىم كەتسە كەتسۇن، ئەمما پەيغەمبەرنىڭ تاپىنىغا بىر تال تىكەن كىرمىسۇن!» دېگۈزىدۇ. ئىشەنمىسىڭىز تارىخنىڭ قانلىق سەھىپىلىرىگە قاراڭ! مەككىنىڭ سىرتىدا، دارغا ئېسىلىش ئالدىدا تۇرغان خۇبەيب رەزىيەللاھۇ ئەنھۇنى كۆز ئالدىڭىزغا كەلتۈرۈڭ. دۈشمەنلەر ئۇنىڭ ئەتراپىنى ئوراپ تۇرۇپتۇ. ئۆلۈمگە ساناقلىق دەقىقىلەر قالدى. مۇشرىكلار ئۇنىڭدىن بىرلا نەرسىنى سورىدى: «ئەي خۇبەيب! ھازىر سېنىڭ ئورنۇڭدا مۇھەممەدنىڭ بولۇشىنى، (ئۇنىڭ ئۆلتۈرۈلۈپ) سېنىڭ ئۆيۈڭدە، بالىلىرىڭنىڭ يېنىدا خاتىرجەم ئولتۇرۇشىڭنى خالامتىڭ؟» بۇ سوئالغا «ئەقىل» قانداق جاۋاب بېرىدۇ؟ ئادەتتىكى لوگىكا بىلەن ئېيتقاندا: «ئەلۋەتتە، مەن ئۆلمەي، جېنىمنى قۇتقۇزۇۋالاي» دېيىشى كېرەك ئىدى، شۇنداقمۇ؟ ئەمما خۇبەيبتىكى «ئىشق» نېمە دېدى؟ ئۇنىڭ جاۋابى دۇنيانىڭ بارلىق لوگىكىلىرىنى تارمار قىلدى: «ۋاللاھى! (ئاللاھ بىلەن قەسەمكى!) مەن ئۆيۈمدە خاتىرجەم ئولتۇرۇپ، ئۇ زاتنىڭ تۈگىمەس نېمەتلەر ئىچىدە بولۇشىنى، ئەمما (شۇ تۇرغان يېرىدە) ئۇنىڭ مۇبارەك پۇتىغا بىر تال تىكەن كىرىپ كېتىشىنىمۇ خالىمايمەن!» ئاللاھۇ ئەكبەر! بۇ قانداق مۇھەببەت؟ بۇ قانداق يۈرەك؟ ئۆزىنىڭ بېشى كېسىلىپ، جېنى چىقىپ كېتىۋاتىدۇ، ئەمما ئۇنىڭ دەردى ئۆزىنىڭ جېنى ئەمەس، بەلكى مەدىنىدىكى رەسۇلۇللاھنىڭ پۇتىغا كىرىدىغان بىر تال تىكەن ئىدى! مانا بۇ - سۈننەت! مانا بۇ - ئەگىشىش! بىزنىڭ سۈننەتنى قوغدىشىمىز، ھەر بىر ھەرىكىتىمىزنى ئۇنىڭغا ئوخشىتىشقا تىرىشىشىمىز - بىر ئېغىر «مەجبۇرىيەت يۈكى»نى كۆتۈرۈش ئەمەس بەلكى سۆيگەن كىشىمىزنىڭ پۇرىقىنى پۇراش، ئۇنىڭ ئىزىنى سىيپاش جەريانىدۇر. شۇڭا، ھېلىقى پەيغەمبەرنى ئاددىي تارىختا ئۆتكەن ئادەم قاتارىدا كۆرىدىغان بىچچارىلەرگە دەيمىزكى: سىلەرنىڭ تارازاڭلار پەقەت «مەنپەئەت»نى ئۆلچەيدۇ. بىزنىڭ تارازىمىز «مۇھەببەت»نى ئۆلچەيدۇ. 2-بۆلۈم: لوگىكا «يىغلا» دەيدۇ، ئىشق «كۈل» دەيدۇ : «جاندىن كېچىمەن، ئەمما سەندىن كەچمەيمەن!» ئەي پەيغەمبەرنى سېغىنغان كۆزلەر! بىز بىرىنچى بۆلۈمدە، دارغا ئېسىلىش ئالدىدىكى خۇبەيبنى كۆردۇق. ئەمدى نەزىرىمىزنى مەدىنە كوچىلىرىغا، تارىخنىڭ ئەڭ مۇڭلۇق ۋە ئەڭ ھەيۋەتلىك كۈنىگە - ئۇھۇد جېڭى بولغان كۈنگە بۇرايلى. شۇ كۈنى مەدىنە ئاسمىنىنى قارا بۇلۇت قاپلىغان ئىدى. بىر شۇم خەۋەر يەتتى: «مۇھەممەد ئۆلتۈرۈلدى!» بۇ خەۋەر مەدىنىگە چاقماقتەك چۈشتى. بۇ خەۋەر ئاشىقلارنىڭ يۈرىكىنى توختىتىپ قويدى. شەھەرنىڭ ئىچى يىغا-زارە، توپا-چاڭغا تولدى. مانا شۇ قىيامەتتەك كۈندە، مەدىنە كوچىسىدا بىر ئايال يۈگۈرۈپ كېتىۋاتاتتى. ئۇنىڭ كۆزىدە قورقۇنچ، يۈزىدە ۋەھىمە بار ئىدى. ئۇ جەڭ مەيدانىدىن كېلىۋاتقان كىشىلەرنىڭ ئالدىنى توسۇپ سوراشقا باشلىدى. كىشىلەر ئۇنىڭغا قاراپ، بېشىنى تۆۋەن سالدى ۋە ئېغىر ئاۋازدا دېدى: «ئەي ھەدە! سەۋر قىلغىن... جەڭ مەيدانىدا داداڭ شېھىت بولدى.» بۇ بىر قىز ئۈچۈن تاغ ئۆرۈلگەندەك خەۋەر ئىدى! «لوگىكا» بۇ يەردە نېمە دەيدۇ؟ «داداڭ ئۆلدى، چاچلىرىڭنى يۇل، توپا چاچ، يىغلا!» دەيدۇ. ئەمما ئۇ ئايالنىڭ جاۋابى ھەممىنى ھەيران قالدۇردى. ئۇ دادىسى ئۈچۈن يىغلىمىدى! ئۇنىڭ كۆزى تېخىمۇ جىددىي بىر نەرسىنى ئىزدەۋاتاتتى. ئۇ تىترەپ تۇرۇپ سورىدى: «دادامنى قويۇپ تۇرۇڭلار! ماڭا رەسۇلۇللاھتىن خەۋەر بېرىڭلار! رەسۇلۇللاھقا نېمە بولدى؟ ئۇ زات ساقمۇ؟» كىشىلەر يەنە دېدى: «ئاللاھ ئەجرىنى بەرسۇن... جەڭدە سېنىڭ ئاكاڭمۇ شېھىت بولدى...» ئۇ ئايال يەنە يىغلىمىدى! كىشىلەر يەنە دېدى: «سەۋر قىل... سېنىڭ سۆيۈملۈك ئېرىڭمۇ شېھىت بولدى...» ئاللاھۇ ئەكبەر! ئويلاپ بېقىڭلار قېرىنداشلىرىم! بىر كۈندە، بىر دەقىقىدە دادىسىدىن، ئاكىسىدىن، يولدىشىدىن ئايرىلدى! دۇنيادا بۇنىڭدىنمۇ ئېغىر مۇسىبەت بارمۇ؟ بۇ خەۋەرلەرنى ئاڭلىغان قايسى يۈرەك چىدايدۇ؟ قايسى ئەقىل بۇنى كۆتۈرەلەيدۇ؟ ئەمما بۇ ئايال، بۇ مۇسىبەتلەرنىڭ ھەممىسىنى بىر چەتكە قايرىپ تاشلىدى. ئۇنىڭ يۈرىكىدە پەقەت بىرلا ئىسىم، بىرلا تەشۋىش بار ئىدى. ئۇ نالە قىلىپ ۋارقىرىدى: «ماڭا دادامنى، ئېرىمنى، ئاكامنى ئېيتماڭلار! ماڭا ئېيتىڭلار، مېنىڭ پەيغەمبىرىم قېنى؟ ئۇ زات ھاياتمۇ؟ مەن ئۇنى ئۆز كۆزۈم بىلەن كۆرمىگۈچە ئىشەنمەيمەن!» ئاخىرى كىشىلەر يولنى ئاچتى. ئۇ يىراقتىن، توپا-توزانلار ئارىسىدىن، يۈزى قانغا بويالغان، ئەمما نۇر چېچىپ تۇرغان سۆيۈملۈك پەيغەمبىرىمىزنى كۆردى. شۇ دەقىقىدە ، شۇ پەيتتە ئۇنىڭ يۈزىدە كۈلكە پەيدا بولدى. ئۇ يۈگۈرۈپ بېرىپ، پەيغەمبىرىمىزنىڭ كىيىمىنىڭ بىر بۇلۇڭىنى تۇتۇۋېلىپ، تارىخنىڭ بەتلىرىگە ئالتۇن ھەرپلەر بىلەن يېزىلىدىغان، قىيامەتكىچە ئاشىقلارنىڭ شوئارىغا ئايلىنىدىغان شۇ سۆزنى ئېيتتى: «ئېي رەسۇلۇللاھ! ... سىز ساق بولسىڭىز، (سىزدىن باشقا) بارلىق مۇسىبەتلەر ماڭا ھېچنەرسە ئەمەس! (كل مصيبة بعدك جلل)» كۆزىڭىز ئازراق بولسىمۇ نەملەندىمۇ قېرىندىشىم؟ بۇ سۆزنىڭ مەنىسىنى تېتىپ باقتىڭىزمۇ؟ «ئېي رەسۇلۇللاھ! دادام ئۆلسۇن، ئاكام ئۆلسۇن، ئېرىم ئۆلسۇن، مېنىڭ پۈتۈن دۇنيارىم ۋەيران بولسۇن، ئەمما سىزنىڭ بىر تال چېچىڭىزغا زىيان كەلمىسۇن! سىز بار بولسىڭىز، ماڭا دۇنيانىڭ ئازابى ھېچتۇر!» مانا بۇ ئىشق! بۇ يەردە لوگىكا تىز پۈكتى. بۇ يەردە «مەنپەئەت» ئۆلدى. بۇ ئايال بىزگە شۇنى ئۆگەتتىكى: پەيغەمبەرنى سۆيۈش - ئۇنىڭ يولىدا بارلىقىدىن ۋاز كېچىشكە تەييار تۇرۇشتۇر. ئەمدى... بېشىمىزنى كۆتۈرۈپ بۈگۈنكى ھالىمىزغا بىر قارايلىچۇ؟ ئۇ ئايال دادىسىنىڭ، ئېرىنىڭ جەسىتىنى دەسسەپ ئۆتۈپ: «سەن ئۈچۈن ھەممىسى پىدا بولسۇن!» دېدى. بىزچۇ؟ بىز بۈگۈن ئازراق «مودا»دىن قېلىشتىن قورقۇپ، سۈننەتنى تاشلىدۇق. كىشىلەرنىڭ «بۇ بەك دىنچىكەن» دەپ قويۇشىدىن خىجىل بولۇپ، پەيغەمبەرنىڭ سىماسىدىن ۋاز كەچتۇق. ئازراق ئۇيقۇمىزغا، ئازراق راھىتىمىزگە، ئازراق تىجارىتىمىزگە دەخلى يەتسە، دەرھال سۈننەتنى قۇربان قىلىۋەتتۇق. ئەي نەپسىم! سەن شۇ ئايالچىلىك سۆيەلمىدىڭمۇ؟ سېنىڭ مۇھەببىتىڭ پەقەت تىلىڭدىلا قالدىمۇ؟ قارا، ئۇلار جېنىنى بەردى. سەن تېخىچە نەپسىڭنىڭ كىچىككىنە خاھىشىنىمۇ بېرەلمىدىڭغۇ؟ ئەگەر ھەقىقىي ئاشىق بولساق، كېلىڭلار، بۈگۈن ۋەدە بېرەيلى: بۇنىڭدىن كېيىن كىمنىڭ نېمە دېيىشىدىن قەتئىينەزەر، مەيلى زامان ئۆزگەرسۇن، مەيلى دۇنيا بىزگە قارشى تۇرسۇن، بىز پەيغەمبەرنىڭ بىر تال سۈننىتىدىنمۇ خىجىللىق ھېس قىلمايلى! 3-بۆلۈم: بىز ئۇنى كۆرمەي سۆيدۇق، ئۇ بىزنى كۆرمەي يىغلىدى! سۈننەت - ئاشىقلارنىڭ ئۇچرىشىدىغان مەنزىلى ئەي 1400 يىلدىن كېيىن كەلگەن، رەسۇلۇللاھنىڭ «نۇرلۇق جامالى»نى كۆرۈش نېسىپ بولمىغان، ئەمما مۇبارەك ئىسمىنى ئاڭلىسىلا يۈرىكى «جىغ» قىلىپ كېتىدىغان غېرىب، ئەمما تەلەيلىك قېرىندىشىم! بەلكىم سىز يۇقىرىدىكى «جېنىدىن كەچكەن ئايال»نى ئوقۇپ، ئىچىڭىزدە تەرىپلەپ بولغۇسىز بىر ئازابنى ھېس قىلغانسىز. بەلكىم ئۆز-ئۆزىڭىزگە: «ئۇلار نېمىدېگەن بەختلىك-ھە! ئۇلار پەيغەمبەرنى كۆردى، ئۇنىڭ تېنىنىڭ پۇرىقىنى پۇرىدى، شۇڭا شۇنداق سۆيەلىدى. بىچچارە بىز ئۇنى كۆرمىدۇق، ئارىلىق يىراق، زامان باشقا... بىزنىڭ يۈرىكىمىزنىڭ قاتتىق بولۇشى، مۇھەببىتىمىزنىڭ سۇس بولۇشى شۇنىڭدىنمىكىن؟» دەپ ئويلىغانسىز. ياق، قېرىندىشىم! ئۈمىدسىزلەنمەڭ! سىزگە يۈرىكىڭىزنى تىترىتىۋېتىدىغان بىر سىرنى ئېيتايمۇ؟ سىز ئۇنى كۆرمىدىڭىز، دۇرۇس. ئەمما ئۇ سىزنى كۆرمەي تۇرۇپ سېغىنغان ئىدى! ئۇ سىزنى كۆرمەي تۇرۇپ، سىز ئۈچۈن كۆز يېشى قىلغان ئىدى! تارىخنىڭ ئەڭ مۇڭلۇق سەھىپىسىگە قۇلاق سېلىڭ: بىر كۈنى ئالەملەرنىڭ سەرۋارى قەبرىستانلىققا چىقىپ، ئۇزاققىچە تۇرۇپ قالىدۇ. كۆزلىرىگە ئىسسىق ياشلار كېلىپ، مۇڭلۇق ئاۋازدا: «قېرىنداشلىرىمنى كۆرۈشنى بەك سېغىندىم...» دەيدۇ. يېنىدىكى ساھابىلەر (يەنى ئۇنىڭ بىلەن بىللە يەپ، بىللە ئىچىپ يۈرگەن جان دوستلىرى) ھەيران بولۇپ: «ئېي رەسۇلۇللاھ! بىز سىزنىڭ قېرىنداشلىرىڭىز ئەمەسمۇ؟ مانا بىز يېنىڭىزدا تۇرۇپتۇق-قۇ؟» دەپ سورايدۇ. شۇ ۋاقىتتا ئۇ زات بىزنى يەنى مانا مۇشۇ زاماندا، گۇناھ ۋە غەپلەت ئىچىدە قالغان، ئەمما يەنىلا قەلبىنىڭ بىر يېرىدە «مۇھەممەد» دەپ سوقۇۋاتقان سىزنى ۋە بىزنى كۆزدە تۇتۇپ مۇنداق دەيدۇ: «ياق، سىلەر مېنىڭ ساھابىلىرىم (سەپداشلىرىم). مېنىڭ ھەقىقىي قېرىنداشلىرىم - مېنى كۆرمەي تۇرۇپ ماڭا ئىمان ئېيتقان، مېنى كۆرمەي تۇرۇپ ماڭا ئاشىق بولغانلاردۇر! مەن شۇلارنى سېغىندىم...» ئاللاھۇ ئەكبەر! بۇ سۆزلەرنى ئوقۇۋېتىپ، يۈرىكىڭىز كۆكسىڭىزگە پاتماي قالدىمۇ؟ ئويلاپ بېقىڭ! ئۇ زاتنىڭ مۇبارەك كۆزىدىن ئاققان ياشلار - ساھابىلەر ئۈچۈن ئەمەس، دەل سىز ئۈچۈن ئىدى! سىز تېخى دۇنياغا كەلمىگەن ئىدىڭىز، ئەمما ئۇنىڭ يۈرىكى سىزنى ئىزدەۋاتاتتى. ئۇ كېچىلىرى ھەممە ئادەم تاتلىق ئۇيقۇدا ياتقاندا، پېشانىسىنى سەجدىگە قويۇپ، تاڭ ئاتقۇچە: «ئۈممىتىم... مېنى كۆرمىگەن ئۈممىتىم...» دەپ يىغلايتتى. خوش، ئۇ سىزنى شۇنچىلىك سۆيۈپتۇ! سىزنى كۆرمەي تۇرۇپ سېغىنىپتۇ! ئەمدى ۋىجدانىمىزدىن سورايلى: بىزچۇ؟ بىز ئۇنىڭ بۇ پاك كۆز ياشلىرىغا قانداق جاۋاب قايتۇردۇق؟ «لوگىكا» بىزگە: «كۆرمىگەن ئادەمنى سۆيگىلى بولمايدۇ، 1400 يىل بۇرۇنقى ئادەم بىلەن ئالاقە قىلغىلى بولمايدۇ» دەيدۇ. ئەمما «ئىشق» نېمە دەيدۇ؟ بۇ سوئالنىڭ جاۋابىنى، ھەزرىتى ئۆمەر رەزىيەللاھۇ ئەنھۇنىڭ «تاش» قا قىلغان سۆزىدىن تاپىمىز. بىر كۈنى ھەزرىتى ئۆمەر ھەجەرۇل ئەسۋەدنىڭ ئالدىغا كېلىدۇ. تاشقا تىكىلىپ تۇرۇپ، ئەقىل ۋە لوگىكىنى ئاجىز قالدۇرىدىغان، پەقەت «ئاشىق»لارلا چۈشىنەلەيدىغان مۇشۇ سۆزنى قىلىدۇ: «ئەي تاش! مەن ناھايىتى ئېنىق بىلىمەنكى، سەن بىر تاشسەن! سېنىڭ قولۇڭدىن پايدا كەلمەيدۇ، زىيىنىمۇ كەلمەيدۇ. (لوگىكا بويىچە سېنى سۆيۈشۈمنىڭ ھېچقانداق ئەھمىيىتى يوق). ئەمما... مەن سۆيۈملۈك پەيغەمبىرىمنىڭ مۇبارەك لەۋلىرىنىڭ سېنى سۆيگەنلىكىنى كۆرمىگەن بولسام ئىدىم، ۋاللاھى مەن سېنى ھەرگىز سۆيمىگەن بولاتتىم!» ئاندىن ئۇ يوغان گەۋدىسى بىلەن ئېگىلىپ، شۇ تاشنى يىغلاپ تۇرۇپ سۆيىدۇ. نېمىشقا؟ تاش ئۈچۈنمۇ؟ ياق! ئۇ تاشنى سۆيۈش ئارقىلىق، شۇ تاشقا تەگكەن رەسۇلۇللاھنىڭ ئىزىنى، ئۇنىڭ ھېدىنى ئىزدىگەن ئىدى! ئۇنىڭ كۆزىدە ئۇ ئاددىي بىر تاش ئەمەس، بەلكى مەشۇقىنىڭ يادىكارى ئىدى. بىر كۈنى ئىبنى ئۆمەر سەپەردە كېتىۋېتىپ، ھېچنېمە يوق، تۈپتۈز، ئوچۇق بىر يەرگە كەلگەندە، تۆگىسىنىڭ ئۈستىدە تۇيۇقسىز بېشىنى ئىگىۋالىدۇ. خۇددى بىر نەرسىگە ئۈسۈۋېلىشتىن قاچقاندەك، ئۆزىنى تۆۋەن قىلىپ ئۆتىدۇ. يېنىدىكى ھەمراھلىرى ئەتراپىغا قارايدۇ؛ ئۇ يەردە نە ئۈسۈۋالىدىغان شاخ-شۇمبا، نە توساق، نە بىرەر تام يوق ئىدى. ئۇلار ھەيران بولۇپ: «ئەي ئىبنى ئۆمەر! بۇ يەردە ھېچنېمە يوققۇ؟ نېمىشقا بېشىڭنى ئىگىسەن؟» دەپ سورايدۇ. ئابدۇللاھ ئىبنى ئۆمەرنىڭ بەرگەن جاۋابى، رەسۇلۇللاھقا بولغان مۇھەببەتنىڭ يۇقىرى پەللىسى ئىدى: «شۇنداق، بىلىمەن، ھازىر بۇ يەردە ھېچنېمە يوق. ئەمما بىر چاغلاردا بۇ يەردە بىر دەرەخ بار ئىدى. مەن رەسۇلۇللاھنىڭ دەل مۇشۇ يەردىن ئۆتكەندە، شۇ دەرەخكە بېشى تېگىپ كەتمىسۇن دەپ بېشىنى ئىگىپ ئۆتكەنلىكىنى كۆرگەن ئىدىم. ھازىر دەرەخ يوق بولسىمۇ، لېكىن مېنىڭ بېشىم، سۆيۈملۈك پەيغەمبىرىمنىڭ بېشىنىڭ ئىزىدىن چىقىپ كەتمىسۇن دەپ ئېگىلدىم!» بۇ يەردە ئەقىل دەيدۇكى: «دەرەخ يوققۇ، بېشىڭنى ئەگمىسەڭمۇ بولىدۇ». ئەمما ئىشق دەيدۇكى: «ئۇنىڭ بېشى قەيەردە ئېگىلگەن بولسا، مېنىڭ بېشىممۇ شۇ يەردە ئېگىلىدۇ! مەن سەۋەبكە ئەمەس، ئۇنىڭ ئىزىغا ئاشىقمەن!» مانا قېرىنداشلىرىم، سۈننەتكە ئەگىشىش دېگەن دەل مۇشۇ! بىز بۈگۈنكى كۈندە ساقال قويغاندا، مىسۋاك ئىشلەتكەندە، ئوڭ قولىمىزدا تاماق يېگەندە - بۇلارنى پەقەت بىر «قائىدە» ياكى «ساۋاب» دەپلا قىلمايمىز. بىز خۇددى ھەزرىتى ئۆمەر تاشنى سۆيگەندەك، ھەر بىر سۈننەت ئارقىلىق: «ئېي رەسۇلۇللاھ! مەن سىزنى كۆرمىدىم، سىزنى قۇچاقلىيالمىدىم. ئەمما سىز قىلغان ئىشنى قىلىش ئارقىلىق، سىز باسقان ئىزنى بېسىش ئارقىلىق، خۇددى سىز بىلەن بىللە ياشاۋاتقاندەك ھۇزۇرلىنىمەن! بۇ مېنىڭ سىزگە بولغان سېغىنىشىمنى بېسىشىمنىڭ بىردىنبىر يولى!» دەپ خىتاب قىلىمىز. ھەر بىر سۈننەت - سىز بىلەن پەيغەمبىرىڭىزنىڭ ئۇچرىشىدىغان يېرىدۇر. سىز سۈننەتكە مەھكەم ئېسىلىپ تەبەسسۇم قىلسىڭىز - ئۇنىڭ نۇرلۇق چېھرى سىزنىڭ يۈزىڭىزدە ئەكىس ئېتىدۇ. سىز سۈننەت بويىچە يېتىپ-قوپقاندا ، ئۇنىڭ مۇبارەك ھىدى ھاياتىڭىزغا سىڭىدۇ. شۇڭا، بۈگۈنكى كۈندە بەزىلەر چىقىپ: «بۇ سۈننەت زامانغا ماس كەلمەيدۇ» دېسە، ئۇلارغا كۈلۈپ تۇرۇپ دەڭكى: «سىزلەر ئەقىلنىڭ قۇلى، بىز سۈننەتنىڭ ئاشىقى! سىزلەر تاشنى پەقەت تاش دەپ كۆرىسىلەر، بىز ئۇنىڭدىن رەسۇلۇللاھنىڭ سىماسىنى كۆرىمىز!» قەدىردانلىرىم! بىز بىر ئاجايىپ ئۈممەتمىز. بىز مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ھاسىسىنى كۆرمەي تۇرۇپ ئىمان ئېيتتۇق. بىز ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرگىنىنى كۆرمەي تۇرۇپ ئىشەندۇق. بىز رەسۇلۇللاھنىڭ ئاي بۆلگەن بارمىقىنى كۆرمىدۇق، ئۇھۇدتا قانىغان يۈزىنى سۈرتمىدۇق. ئەمما بىزنىڭ يۈرىكىمىزدە شۇنداق بىر ئوت باركى، ئۇنى كۆرمەي تۇرۇپ، ئۇنىڭ ئۈچۈن جېنىمىزنى بېرىشكە رازى بولدۇق. مانا بۇ - بىزنىڭ پەخرىمىز! مانا بۇ - رەسۇلۇللاھنىڭ «مېنىڭ قېرىنداشلىرىم» دەپ يىغلىشىغا ئەرزىيدىغان بىردىنبىر دەسمىيىمىز! بۇ يەرگە كەلگەندە ، سۆيگۈڭىزنى ئىزھار قىلىڭ: قەدىرلىك، ئاشىق قېرىنداشلىرىم! بىزنىڭ قۇرئانچىلارغا بەرگەن رەددىيەمىز - پەقەت قۇرۇق تالاش-تارتىش ئەمەس. بۇ - ۋاپادارلىق ۋە مۇھەببەت كۈرىشىدۇر. بىز بۈگۈن شۇنى جاكارلايمىزكى: بىز سۈننەتكە ئەگىشىمىز - چۈنكى بىز راسۇلۇللاھنى سۆيىمىز. بىز ئۇنىڭ يولىدا ماڭىمىز - چۈنكى بىز ئۇنىڭ بىزگە بولغان مۇھەببىتىگە لايىق بولۇشنى خالايمىز. ئەگەر سىزنىڭ قەلبىڭىزدىمۇ شۇ سۆيۈملۈك پەيغەمبەرگە بولغان سېغىنىش ۋە مۇھەببەت بولسا، ئىنكاس رايونىدا « سىزنى سۆيىمەن يا رەسۇلۇللاھ! سۈننىتىڭىز بېشىمنىڭ تاجى!» دەپ جاكارلاشنى ئۇنۇتماڭ. بۈگۈن ئاۋازىڭىزنى چىقىرىڭ، مۇھەببىتىڭىزنى دۇنياغا ئېلان قىلىڭ! ھۆرمەت بىلەن:ماھىيەت مۇنبىرى [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] q56bydzinpqheqgpwuyzy7kd8adrwzo 0 24646 176268 2026-08-04T13:40:13Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت ''''ئويۇن ئاخىرلاشتى! ھەدىس ئىنكارچىلىرى(قۇرئانچىلار) ئىچىدىن يېمىرىلدى!''' ھەدىس ئىنكارچىلىرى(قۇرئانچىلار) نىڭ ئۆزىنى ئاقلايدىغان ئەڭ چوڭ كوزىرى مۇنداق ئىدى: «ھەدىس ۋە سۈننەتكە ئەگىشىش - مەزھەپچىلىكنى، ئىختىلاپنى كەلتۈرۈپ چىقاردى. بىز ئىنسان سۆزىنى (ھەدىس...' 176268 wikitext text/x-wiki '''ئويۇن ئاخىرلاشتى! ھەدىس ئىنكارچىلىرى(قۇرئانچىلار) ئىچىدىن يېمىرىلدى!''' ھەدىس ئىنكارچىلىرى(قۇرئانچىلار) نىڭ ئۆزىنى ئاقلايدىغان ئەڭ چوڭ كوزىرى مۇنداق ئىدى: «ھەدىس ۋە سۈننەتكە ئەگىشىش - مەزھەپچىلىكنى، ئىختىلاپنى كەلتۈرۈپ چىقاردى. بىز ئىنسان سۆزىنى (ھەدىسنى) تاشلاپ، پەقەت قۇرئانغىلا يېپىشساق، پۈتۈن ئۈممەت بىر خىل چۈشەنچىدە بىرلىشىدۇ. بىز مىللەتنى مۇشۇ ئارقىلىق بىرلەشتۈرۈپ چىقىمىز.» بۇ قاراش بۈگۈن پاچاقلىنىپ تاشلاندى. ئۇلارنىڭ ئىدىيەۋى باشلامچىلىرىدىن بىرى ھېسابلانغان سەيدەكرەم ئەپەندىنىڭ بۈگۈنكى كۈندە ئىنكارچىلىقتىن قايتىپ، ھەدىس ئىنكارچىلىرىغا رەددىيە بېرىشى ، بۇ ئېقىمنىڭ نەزەرىيە جەھەتتىن پۈتۈنلەي ۋەيران بولغانلىقىنىڭ ئىسپاتىدۇر. 1. ئۇلار «ھەدىس بۆلىدۇ» دەپ دەۋا قىلدى. لېكىن لوگىكىلىق رېئاللىق شۇكى: ھەدىس - قۇرئاننى چۈشىنىشنىڭ «ئۆلچەملىك رامكىسى» دۇر. بۇ رامكا ئېلىپ تاشلانغان ھامان، قۇرئان ئايەتلىرى ھەر بىر شەخسنىڭ شەخسىي ئەقلى، ھاۋايى-ھەۋىسى ۋە سەۋىيەسىگە قاراپ خالىغانچە تەپسىر قىلىنىدىغان «خام ماتېرىيال»غا ئايلىنىپ قالىدۇ. سەيدەكرەم ئەپەندىنىڭ ھەدىس ئىنكار قىلىشتىن قايتىشى شۇنى ئىسپاتلىدىكى: قولىدا ئوخشاش قۇرئان تۇرۇپمۇ، ھەدىس بولمىسا، ھەتتا ئۇستاز بىلەن شاگىرت، باشلامچى بىلەن ئەگەشكۈچىمۇ «بىرلىشەلمەيدۇ»! ھەدىسسىزلىك - بىرلىككە ئەمەس، بەلكى ھەر بىر ئادەمنىڭ ئۆزىنى «پەيغەمبەر» دەۋېلىشىدەك چەكسىز پارچىلىنىشقا ئېلىپ بارىدۇ. مانا بۈگۈنكى ۋەقە ، بۇ لوگىكىلىق ھەقىقەتنىڭ جانلىق كۆرۈنۈشىدۇر. 2.تارىخ ۋە رېئاللىق شۇنى كۆرسەتتىكى، بىر خاتا ئىدىيە ھەرگىزمۇ ئۆزلىكىدىن يېمىرىلمەيدۇ، ئۇ پەقەت كۈچلۈك «ھەقىقەت» بىلەن توقۇنۇشقاندا ئاندىن پارچىلىنىدۇ. بىز بۈگۈن گۇۋاھ بولۇۋاتقان چوڭ ئۆزگىرىش - ئاسماندىن چۈشكەن تاسادىپىيلىق ئەمەس. يېقىندىن بۇيان ئوتتۇرىغا قويۇلغان «ئوپېراتسىيە خاراكتېرلىك» ئىلمىي رەددىيەلەر، ھەدىسسىز ئىسلامنىڭ مەۋجۇت بولۇپ تۇرالمايدىغانلىقى ھەققىدىكى ئىنكار قىلغۇسىز پاكىتلار، باتىل ئۈستىگە قۇرۇلغان بۇ «خىيالىي ساراي»نىڭ تۈۋرۈكلىرىنى تەۋرىتىۋەتتى ۋە ئاخىرى يېمىرىپ تاشلىدى. سەيدەكرەم ئەپەندىنىڭ بۇنداق روشەن ئىلمىي ھەقىقەتلەر ئالدىدا مەسئۇلىيەتچانلىق بىلەن پىكىر ئۆزگەرتىشى - بىز ئىزچىل تەكىتلەپ كەلگەن «ھەدىس - دىننىڭ قورغىنى» دېگەن قاراشنىڭ نەقەدەر توغرا ۋە ھاياتىي كۈچكە ئىگە ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ غەلىبە ؛ قۇرۇق تالاش-تارتىشنىڭ ئەمەس، بەلكى قېچىپ قۇتۇلغىلى بولمايدىغان ئىلمىي بېسىمنىڭ ۋە ۋىجدانىي ئويغىنىشنىڭ تەبىئىي نەتىجىسىدۇر. دېمەك، ھەقىقەت نۇرىنى تارقىتىش ؛ بىھۇدە ئاۋارىچىلىق ئەمەس، بەلكى قەلبىلەرنى ئويغىتىشنىڭ بىردىنبىر ئاچقۇچىدۇر. بىز سۆزلىدۇق، دەلىل كەلتۈردۇق، نەتىجىدە ھەقىقەت ئۆز ئورنىنى تاپتى. بۇ يولدا ھارماي خىزمەت قىلغان بارلىق قەلەم ئىگىلىرىگە ئاللاھنىڭ رەھمىتى بولسۇن! 3.ھەدىس ئىنكارچىلىرىغا سوئال: سىلەرنىڭ نەزەرىيەڭلەر بويىچە: «قۇرئان ھەممىگە يېتەرلىك، ھەدىسكە ھاجەت يوق، شۇنداق قىلساق زىددىيەت تۈگەيدۇ» ئىدى. ئۇنداقتا سوراپ باقايلى: سىلەرنى بۇ يولغا باشلىغان، قۇرئاننى سىلەردىنمۇ «چوڭقۇر تەتقىق» قىلغان سەيدەكرەم ئەپەندى نېمىشقا سىلەر چىقارغان يەكۈندىن پەرقلىق يەكۈن چىقاردى؟ بۇ يەردە ئىككىلا يول بار: يا ئۇنىڭ چۈشەنچىسى خاتا، ياكى سىلەرنىڭ. ھەر ئىككى ئەھۋالدا، «پەقەت قۇرئانلا بولسا ھەممە ئادەم بىرلىشىدۇ» دېگەن دەۋايىڭلار ئۆزىنى ئۆزى ئىنكار قىلدى. ئىنكارچىلارغا تارىخىي خىتاپ! ئەي سۈننەتتىن يۈز ئۆرۈپ، «پەقەت قۇرئان» دەپ شۇئار توۋلاپ يۈرگەنلەر! بۈگۈن سىلەر ئۈچۈن ھەقىقەت ئەينىكىگە قارايدىغان كۈندۇر. سىلەرنى مۇشۇ يولغا دەۋەت قىلغان، «ھەدىسكە ئىشەنمەڭلار» دەپ يول كۆرسەتكەن ۋە سىلەر ئۇستاز-دەپ بىلىپ ئەگەشكەن سەيدەكرەم ئەپەندى ، بۈگۈن ھەقىقەتنى تونۇپ يەتتى. ئۇ كىشى ئۆزىنىڭ بۇرۇنقى قاراشلىرىنىڭ خاتا ئىكەنلىكىنى مەردانىلىك بىلەن ئېتىراپ قىلدى ۋە ھەدىس شەرىفكە، رەسۇلۇللاھنىڭ يولىغا قايتتى. بۇ يەردە ئەقىل ئىگىلىرى ئۈچۈن چوڭ بىر ئىبرەت بار: بىر كارۋاننىڭ باشلامچىسى: «توختاڭلار! مەن باشلاپ كەلگەن بۇ يول خاتا ئىكەن، ئالدىمىزدا ھاڭ بار ئىكەن، مەن قايتتىم!» دەپ توۋلاپ تۇرسا، كارۋاندىكىلەرنىڭ يەنە شۇ خاتا يولدا ئىلگىرىلىشى - ئەقىلسىزلىق ۋە ھالاكەتتىن باشقا نەرسە ئەمەستۇر! شۇڭا، مۇشۇ مۇناسىۋەت بىلەن بارلىق ھەدىس ئىنكارچىلىرىنى جىددىي ئاگاھلاندۇرىمىز ۋە چاقىرىمىز: 1.ئۆرنەك ئېلىڭلار: سىلەرنى بۇ يولغا باشلىغان كىشىنىڭ تەۋبىسىدىن ۋە جاسارىتىدىن ئۈلگە ئېلىڭلار. خاتالىقنى تونۇپ قايتىش - نومۇس ئەمەس، بەلكى ئىماننىڭ تەقەززاسىدۇر. 2.دەرھال تەۋبە قىلىڭلار: ۋاقىت غەنىيمەت. ئاللاھنىڭ دىنىنى ئۆز ئەقلىڭلار بىلەن ئەمەس، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ كۆرسەتمىسى بىلەن چۈشىنىش يولىغا قايتىڭلار. 3.تەتۈرلۈك قىلماڭلار: ھەقىقەت ئوتتۇرىغا چىقتى، يولباشچىڭلارمۇ چۈشىنىپ يەتتى. ئەمدى قۇرۇق تەرسالىق قىلىپ، ئاخىرەتلىكىڭلارنى ۋەيران قىلماڭلار. ئاللاھ سىلەرگە ھىدايەت بەرسۇن! قايتىڭلار، ئاللاھنىڭ رەھمىتى كەڭ، سۈننەتنىڭ سايىسى راھەتتۇر. سەيدەكرەم ئەپەندىنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلاڭلار ۋە ۋىجدانىڭلار بىلەن يۈزلىشىڭلار! ھەقىقەتكە قايتىش - مەغلۇبىيەت ئەمەس، بەلكى نەپسىنىڭ ئۈستىدىن غالىب كېلىشتۇر؛ خاتالىقنى ئېتىراپ قىلىش - ئاجىزلىق ئەمەس، بەلكى ئىمانىي جاسارەتنىڭ ئەڭ يۈكسەك پەللىسىدۇر! سەيدەكرەم ئەپەندىنىڭ بۇ مەردانە مەيدانىنى چىن دىلىمىزدىن تەبرىكلەيمىز. ئاللاھ-تائالا ئۇ كىشىنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلسۇن، بۇ جاسارىتىنى قىيامەت كۈنى تارازىسىدا تاغدەك ئېغىر سالماققا ئىگە قىلسۇن. ئۇ كىشىنىڭ قەلبىنى ھەق ئۈستىدە مۇستەھكەم قىلىپ، قالغان ئۆمرىنى سۈننەتنىڭ نۇرى بىلەن تېخىمۇ بەرىكەتلىك قىلىپ بەرسۇن، ئامىن! [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] rsck4jp637exp6cjqwk6c8936t95t87 176269 176268 2026-08-04T13:41:11Z UyghurArchive 25219 176269 wikitext text/x-wiki '''ئويۇن ئاخىرلاشتى! ھەدىس ئىنكارچىلىرى(قۇرئانچىلار) ئىچىدىن يېمىرىلدى!''' ھەدىس ئىنكارچىلىرى(قۇرئانچىلار) نىڭ ئۆزىنى ئاقلايدىغان ئەڭ چوڭ كوزىرى مۇنداق ئىدى: «ھەدىس ۋە سۈننەتكە ئەگىشىش - مەزھەپچىلىكنى، ئىختىلاپنى كەلتۈرۈپ چىقاردى. بىز ئىنسان سۆزىنى (ھەدىسنى) تاشلاپ، پەقەت قۇرئانغىلا يېپىشساق، پۈتۈن ئۈممەت بىر خىل چۈشەنچىدە بىرلىشىدۇ. بىز مىللەتنى مۇشۇ ئارقىلىق بىرلەشتۈرۈپ چىقىمىز.» بۇ قاراش بۈگۈن پاچاقلىنىپ تاشلاندى. ئۇلارنىڭ ئىدىيەۋى باشلامچىلىرىدىن بىرى ھېسابلانغان سەيدەكرەم ئەپەندىنىڭ بۈگۈنكى كۈندە ئىنكارچىلىقتىن قايتىپ، ھەدىس ئىنكارچىلىرىغا رەددىيە بېرىشى ، بۇ ئېقىمنىڭ نەزەرىيە جەھەتتىن پۈتۈنلەي ۋەيران بولغانلىقىنىڭ ئىسپاتىدۇر. 1. ئۇلار «ھەدىس بۆلىدۇ» دەپ دەۋا قىلدى. لېكىن لوگىكىلىق رېئاللىق شۇكى: ھەدىس - قۇرئاننى چۈشىنىشنىڭ «ئۆلچەملىك رامكىسى» دۇر. بۇ رامكا ئېلىپ تاشلانغان ھامان، قۇرئان ئايەتلىرى ھەر بىر شەخسنىڭ شەخسىي ئەقلى، ھاۋايى-ھەۋىسى ۋە سەۋىيەسىگە قاراپ خالىغانچە تەپسىر قىلىنىدىغان «خام ماتېرىيال»غا ئايلىنىپ قالىدۇ. سەيدەكرەم ئەپەندىنىڭ ھەدىس ئىنكار قىلىشتىن قايتىشى شۇنى ئىسپاتلىدىكى: قولىدا ئوخشاش قۇرئان تۇرۇپمۇ، ھەدىس بولمىسا، ھەتتا ئۇستاز بىلەن شاگىرت، باشلامچى بىلەن ئەگەشكۈچىمۇ «بىرلىشەلمەيدۇ»! ھەدىسسىزلىك - بىرلىككە ئەمەس، بەلكى ھەر بىر ئادەمنىڭ ئۆزىنى «پەيغەمبەر» دەۋېلىشىدەك چەكسىز پارچىلىنىشقا ئېلىپ بارىدۇ. مانا بۈگۈنكى ۋەقە ، بۇ لوگىكىلىق ھەقىقەتنىڭ جانلىق كۆرۈنۈشىدۇر. 2.تارىخ ۋە رېئاللىق شۇنى كۆرسەتتىكى، بىر خاتا ئىدىيە ھەرگىزمۇ ئۆزلىكىدىن يېمىرىلمەيدۇ، ئۇ پەقەت كۈچلۈك «ھەقىقەت» بىلەن توقۇنۇشقاندا ئاندىن پارچىلىنىدۇ. بىز بۈگۈن گۇۋاھ بولۇۋاتقان چوڭ ئۆزگىرىش - ئاسماندىن چۈشكەن تاسادىپىيلىق ئەمەس. يېقىندىن بۇيان ئوتتۇرىغا قويۇلغان «ئوپېراتسىيە خاراكتېرلىك» ئىلمىي رەددىيەلەر، ھەدىسسىز ئىسلامنىڭ مەۋجۇت بولۇپ تۇرالمايدىغانلىقى ھەققىدىكى ئىنكار قىلغۇسىز پاكىتلار، باتىل ئۈستىگە قۇرۇلغان بۇ «خىيالىي ساراي»نىڭ تۈۋرۈكلىرىنى تەۋرىتىۋەتتى ۋە ئاخىرى يېمىرىپ تاشلىدى. سەيدەكرەم ئەپەندىنىڭ بۇنداق روشەن ئىلمىي ھەقىقەتلەر ئالدىدا مەسئۇلىيەتچانلىق بىلەن پىكىر ئۆزگەرتىشى - بىز ئىزچىل تەكىتلەپ كەلگەن «ھەدىس - دىننىڭ قورغىنى» دېگەن قاراشنىڭ نەقەدەر توغرا ۋە ھاياتىي كۈچكە ئىگە ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ غەلىبە ؛ قۇرۇق تالاش-تارتىشنىڭ ئەمەس، بەلكى قېچىپ قۇتۇلغىلى بولمايدىغان ئىلمىي بېسىمنىڭ ۋە ۋىجدانىي ئويغىنىشنىڭ تەبىئىي نەتىجىسىدۇر. دېمەك، ھەقىقەت نۇرىنى تارقىتىش ؛ بىھۇدە ئاۋارىچىلىق ئەمەس، بەلكى قەلبىلەرنى ئويغىتىشنىڭ بىردىنبىر ئاچقۇچىدۇر. بىز سۆزلىدۇق، دەلىل كەلتۈردۇق، نەتىجىدە ھەقىقەت ئۆز ئورنىنى تاپتى. بۇ يولدا ھارماي خىزمەت قىلغان بارلىق قەلەم ئىگىلىرىگە ئاللاھنىڭ رەھمىتى بولسۇن! 3.ھەدىس ئىنكارچىلىرىغا سوئال: سىلەرنىڭ نەزەرىيەڭلەر بويىچە: «قۇرئان ھەممىگە يېتەرلىك، ھەدىسكە ھاجەت يوق، شۇنداق قىلساق زىددىيەت تۈگەيدۇ» ئىدى. ئۇنداقتا سوراپ باقايلى: سىلەرنى بۇ يولغا باشلىغان، قۇرئاننى سىلەردىنمۇ «چوڭقۇر تەتقىق» قىلغان سەيدەكرەم ئەپەندى نېمىشقا سىلەر چىقارغان يەكۈندىن پەرقلىق يەكۈن چىقاردى؟ بۇ يەردە ئىككىلا يول بار: يا ئۇنىڭ چۈشەنچىسى خاتا، ياكى سىلەرنىڭ. ھەر ئىككى ئەھۋالدا، «پەقەت قۇرئانلا بولسا ھەممە ئادەم بىرلىشىدۇ» دېگەن دەۋايىڭلار ئۆزىنى ئۆزى ئىنكار قىلدى. ئىنكارچىلارغا تارىخىي خىتاپ! ئەي سۈننەتتىن يۈز ئۆرۈپ، «پەقەت قۇرئان» دەپ شۇئار توۋلاپ يۈرگەنلەر! بۈگۈن سىلەر ئۈچۈن ھەقىقەت ئەينىكىگە قارايدىغان كۈندۇر. سىلەرنى مۇشۇ يولغا دەۋەت قىلغان، «ھەدىسكە ئىشەنمەڭلار» دەپ يول كۆرسەتكەن ۋە سىلەر ئۇستاز-دەپ بىلىپ ئەگەشكەن سەيدەكرەم ئەپەندى ، بۈگۈن ھەقىقەتنى تونۇپ يەتتى. ئۇ كىشى ئۆزىنىڭ بۇرۇنقى قاراشلىرىنىڭ خاتا ئىكەنلىكىنى مەردانىلىك بىلەن ئېتىراپ قىلدى ۋە ھەدىس شەرىفكە، رەسۇلۇللاھنىڭ يولىغا قايتتى. بۇ يەردە ئەقىل ئىگىلىرى ئۈچۈن چوڭ بىر ئىبرەت بار: بىر كارۋاننىڭ باشلامچىسى: «توختاڭلار! مەن باشلاپ كەلگەن بۇ يول خاتا ئىكەن، ئالدىمىزدا ھاڭ بار ئىكەن، مەن قايتتىم!» دەپ توۋلاپ تۇرسا، كارۋاندىكىلەرنىڭ يەنە شۇ خاتا يولدا ئىلگىرىلىشى - ئەقىلسىزلىق ۋە ھالاكەتتىن باشقا نەرسە ئەمەستۇر! شۇڭا، مۇشۇ مۇناسىۋەت بىلەن بارلىق ھەدىس ئىنكارچىلىرىنى جىددىي ئاگاھلاندۇرىمىز ۋە چاقىرىمىز: 1.ئۆرنەك ئېلىڭلار: سىلەرنى بۇ يولغا باشلىغان كىشىنىڭ تەۋبىسىدىن ۋە جاسارىتىدىن ئۈلگە ئېلىڭلار. خاتالىقنى تونۇپ قايتىش - نومۇس ئەمەس، بەلكى ئىماننىڭ تەقەززاسىدۇر. 2.دەرھال تەۋبە قىلىڭلار: ۋاقىت غەنىيمەت. ئاللاھنىڭ دىنىنى ئۆز ئەقلىڭلار بىلەن ئەمەس، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ كۆرسەتمىسى بىلەن چۈشىنىش يولىغا قايتىڭلار. 3.تەتۈرلۈك قىلماڭلار: ھەقىقەت ئوتتۇرىغا چىقتى، يولباشچىڭلارمۇ چۈشىنىپ يەتتى. ئەمدى قۇرۇق تەرسالىق قىلىپ، ئاخىرەتلىكىڭلارنى ۋەيران قىلماڭلار. ئاللاھ سىلەرگە ھىدايەت بەرسۇن! قايتىڭلار، ئاللاھنىڭ رەھمىتى كەڭ، سۈننەتنىڭ سايىسى راھەتتۇر. سەيدەكرەم ئەپەندىنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلاڭلار ۋە ۋىجدانىڭلار بىلەن يۈزلىشىڭلار! ھەقىقەتكە قايتىش - مەغلۇبىيەت ئەمەس، بەلكى نەپسىنىڭ ئۈستىدىن غالىب كېلىشتۇر؛ خاتالىقنى ئېتىراپ قىلىش - ئاجىزلىق ئەمەس، بەلكى ئىمانىي جاسارەتنىڭ ئەڭ يۈكسەك پەللىسىدۇر! سەيدەكرەم ئەپەندىنىڭ بۇ مەردانە مەيدانىنى چىن دىلىمىزدىن تەبرىكلەيمىز. ئاللاھ-تائالا ئۇ كىشىنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلسۇن، بۇ جاسارىتىنى قىيامەت كۈنى تارازىسىدا تاغدەك ئېغىر سالماققا ئىگە قىلسۇن. ئۇ كىشىنىڭ قەلبىنى ھەق ئۈستىدە مۇستەھكەم قىلىپ، قالغان ئۆمرىنى سۈننەتنىڭ نۇرى بىلەن تېخىمۇ بەرىكەتلىك قىلىپ بەرسۇن، ئامىن! مەنبە: ماھىيەت مۇنبىرى [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] oxiuc7ru51a3l6uln0rpzyqllw9bjux 0 24647 176270 2026-08-04T13:42:43Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت 'ئۇيغۇر ئاكادېمىيەسى كىمگە خىزمەت قىلىۋاتىدۇ؟ زىيالىنىڭ ۋەزىپىسى ئىچىمىزدىن دۈشمەن ئىزدەشمۇ، ياكى مىللەتنىڭ يارىسىغا داۋامۇ؟ بىر مىللەتنىڭ زىيالىسى شۇ مىللەتنىڭ ۋىجدانىدۇر. ۋىجداننىڭ بۇرچى مىللەتنى پارچىلاش ياكى ئۆز ئىچىدىن دۈشمەن ئىزدەش ئەمەس؛ خەۋپن...' 176270 wikitext text/x-wiki ئۇيغۇر ئاكادېمىيەسى كىمگە خىزمەت قىلىۋاتىدۇ؟ زىيالىنىڭ ۋەزىپىسى ئىچىمىزدىن دۈشمەن ئىزدەشمۇ، ياكى مىللەتنىڭ يارىسىغا داۋامۇ؟ بىر مىللەتنىڭ زىيالىسى شۇ مىللەتنىڭ ۋىجدانىدۇر. ۋىجداننىڭ بۇرچى مىللەتنى پارچىلاش ياكى ئۆز ئىچىدىن دۈشمەن ئىزدەش ئەمەس؛ خەۋپنى ئېنىق تونۇش ۋە مىللەتكە توغرا يول كۆرسىتىشتۇر. ئۇيغۇر مىللىتى تارىخىدىكى ئەڭ ئېغىر مەۋجۇتلۇق سىنىقىنى باشتىن كەچۈرمەكتە. ۋەتىنىمىزدە كىملىكىمىز، ئېتىقادىمىز ۋە مەدەنىيىتىمىز مەۋجۇدلۇق كىرزىسىگە دۇچ كەلگەن بىر پەيتتە، چەت ئەلدە ياشاۋاتقان بىزنىڭ ۋەزىپىمىز - مىللەتنىڭ روھىنى ساقلاپ قېلىش ۋە كەلگۈسىگە مەشئەل بولۇشتۇر. ئەپسۇسكى، بىزنىڭ «زىيالىيلار جەمگاھى» قالپىقىنى كىيىۋالغان بەزى تەشكىلاتلىرىمىز خەلقنىڭ دېققىتىنى بىرلىشىشكە مەركەزلەشتۈرۈشنىڭ ئورنىغا، ئىچكى نىزاھقا يۈزلەندۈرۈشكە ھەرىكەت قىلماقتا. ئۇنتۇماڭكى، بىر مىللەتنى ھالاك قىلىدىغان مۇھىم ئامىل كۈچنىڭ ئاجىزلىقىلا ئەمەس، بەلكى دىققىتىنىڭ خاتا نىشانغا بۇرۇلۇشىدۇر. ئىستىلاچىنىڭ غەلىبىسى - پەقەت زوراۋانلىق بىلەن ئەمەس، بەلكى بىزنى ئۆزىمىزگە قارشى ئىشلىتىش بىلەن مۇكەممەللىشىدۇ. سىز ئۆز قېرىندىشىڭىزنى «رادىكال» ، «قالاق» ياكى «خىتاينىڭ پارتىيىسى\قوشۇنى» دەپ قارىلاۋاتقان دەقىقىدە، ئىستىلاچىنىڭ ئەڭ چوڭ غەلىبىسىگە ئاساس سالغان بولىسىز. مىللەتنىڭ ئاساسىي مەسىلىسى مۇستەملىكىچىلىك بولۇپ تۇرۇپ، دىققەتنى چۈمبەل، ساقال ياكى شەخسىي ھېسابلارغا قارىتىش ، ئېنىق ئىستراتېگىيەلىك خاتالىق ۋە تارىخىي جىنايەتتۇر. بىر زىيالىنىڭ سۆزى ئۇنىڭ نىيىتى بىلەنلا ئەمەس، بەلكى «ئۇنىڭ سۆزىدىن كىم پايدىلانغانلىقى» بىلەنمۇ ئۆلچىنىدۇ. زىيالىنىڭ ۋەزىپىسى - دۈشمەننىڭ ئىبارىلىرىنى تەكرارلاش ئەمەس، مىللەتنىڭ روھىنى ئۇرغۇتىدىغان يېڭى بىر تىل ۋە يېڭى بىر ئۈمىد يارىتىشتۇر. ئەگەر بىر پىكىر مىللەتنىڭ ئىشەنچىنى بوشاشتۇرسا، بىرلىكىنى پارچىلىسا ۋە دىققىتىمىزنى ھەقىقىي خەۋپتىن يىراقلاشتۇرسا، ئۇ پىكىرنىڭ توغرا ياكى خاتالىقىنى مۇزاكىرە قىلىشنىڭ ھاجىتى يوق؛ ئۇ پىكىر مىللەتنىڭ تېنىدىكى ئۆسمىدۇر. بۈگۈن ئۇيغۇر ئاكادىمىيەسىگە ئوخشاش تەشكىلات مەسئۇللىرىنىڭ بايانلىرىغا قارىتا ھەربىر ئۇيغۇرنىڭ كاللىسىدىكى سوئاللار ئېنىق: بۇ بايانلىرىڭلار مىللەتنىڭ بىرلىكىنى كۈچەيتىۋاتامدۇ، ياكى دۈشمەننىڭ ئۆزىمىزنى ئۆزىمىزگە قارشى ئىشلىتىش سىياسىتىگە خىزمەت قىلىۋاتامدۇ؟ مىللەت سىلەردىن ئۆز ئىچىدىن دۈشمەن ئىزدەيدىغان بەس-مۇنازىرە ئەمەس، بەلكى كېلەچەككە يېتەكچىلىك قىلىدىغان ئەمەلىي يول خەرىتىسىنى كۈتمەكتە. ھۆرمەت بىلەن:[https://www.facebook.com/MahiyetMunbiri ماھىيەت مۇنبىرى] [[تۈر:ئۇيغۇر]] [[تۈر:ماھىيەت مۇنبىرى]] gl3ll47rph8t743hwx31bqds18beerc 14 24648 176271 2026-08-04T13:45:30Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت 'ئەسسالامۇئەلەيكۇم، ئەقىل-پاراسەت ئىگىسى بولغان ئەزىز خەلقىمىز! بىز ئۇچۇرلار قاينىمىدا، پىكىرلەر توقۇنۇشىدا ۋە تۈگىمەس شاۋقۇنلار ئىچىدە ياشاۋاتىمىز. ھەر كۈنى مىڭلىغان ئاۋازلار قۇلىقىمىزغا كىرىدۇ، مىڭلىغان مەنزىرىلەر كۆز ئالدىمىزدىن ئۆتىدۇ ۋە مىڭلىغان...' 176271 wikitext text/x-wiki ئەسسالامۇئەلەيكۇم، ئەقىل-پاراسەت ئىگىسى بولغان ئەزىز خەلقىمىز! بىز ئۇچۇرلار قاينىمىدا، پىكىرلەر توقۇنۇشىدا ۋە تۈگىمەس شاۋقۇنلار ئىچىدە ياشاۋاتىمىز. ھەر كۈنى مىڭلىغان ئاۋازلار قۇلىقىمىزغا كىرىدۇ، مىڭلىغان مەنزىرىلەر كۆز ئالدىمىزدىن ئۆتىدۇ ۋە مىڭلىغان ئۇچۇرلار مېڭىمىزگە ئورنايدۇ. لېكىن، سىز ھېس قىلدىڭىزمۇ؟ بىز كۆپىنچە ھادىسىلەرنىڭ كۆرىنىشىگە قارايمىز، ئەمما مەسىلىلەرنىڭ ئەسلى يادروسىغا سىڭىپ كىرمەيمىز ياكى كىرەلمەيمىز. يۈزەكىلىك قاپلىمى ئاستىدا قالغان ھەقىقەتنى ئىزدەش، مۇرەككەپ جەمئىيەت ھادىسىلىرىنىڭ تۈپ تومۇرىنى تۇتۇش بىر خىل زەكاۋەت ، پاراسەت ۋە جاسارەت تەلەپ قىلىدۇ. دەل مۇشۇ ئېھتىياج بىلەن، بىز «ماھىيەت مۇنبىرى»نى قۇردۇق. بۇ يەردە نېمىلەر بار؟ «ماھىيەت مۇنبىرى» ئادەتتىكى بىر مۇلاھىزە سەھىپىسى ئەمەس، ئۇ: ئىدراك سۈزگۈچى: جەمئىيەتتىكى شاۋقۇنلارنى سۈزۈپ، ساپ ھەقىقەتنى ئاشكارىلايدۇ. تەپەككۇر قاينىمى: يۈزەكى ھېسسىياتقا ئەمەس، چوڭقۇر لوگىكا ۋە مەنتىقىگە تايىنىدۇ. ماھىيەت كۆۋرۈكى: سىز كۆرۈۋاتقان ھادىسە بىلەن سىز بىلىشىڭىز كېرەك بولغان ماھىيەت ئوتتۇرىسىدا كۆۋرۈك بولىدۇ. بىز بۇ يەردە كۆپچىلىكنىڭ نېمە دېگىنىنى ئەمەس، نېمە ئۈچۈن دېگىنىنى ، ئەڭ مۇھىمى ئەقىلنىڭ نېمە دەيدىغانلىقىنى سۆزلەيمىز. بىز زىددىيەتلەردىن قاچمايمىز، ئەكسىچە مەسىلىلەرنىڭ يۈرىكىگە سوئال قويىمىز. بىزنىڭ مەقسىتىمىز ، سىزگە بىر تەييار جاۋاب بېرىش ئەمەس، بەلكى سىزدە «ماھىيەتنى كۆرەلەيدىغان بىر جۈپ كۆز» يېتىلدۈرۈشتۇر. چۈنكى سۈزۈك زېھىن ، ھۆررىيەتنىڭ ئاساسىدۇر. شاۋقۇنلاردىن زېرىككەن، ھەقىقەتكە تەلپۈنگەن بارلىق پىكىرداشلارنى «ماھىيەت مۇنبىرى»گە تەكلىپ قىلىمىز. 9y123ixuscqx5ig767k2l8731y9vxb8 176272 176271 2026-08-04T13:47:03Z UyghurArchive 25219 176272 wikitext text/x-wiki ئەسسالامۇئەلەيكۇم، ئەقىل-پاراسەت ئىگىسى بولغان ئەزىز خەلقىمىز! بىز ئۇچۇرلار قاينىمىدا، پىكىرلەر توقۇنۇشىدا ۋە تۈگىمەس شاۋقۇنلار ئىچىدە ياشاۋاتىمىز. ھەر كۈنى مىڭلىغان ئاۋازلار قۇلىقىمىزغا كىرىدۇ، مىڭلىغان مەنزىرىلەر كۆز ئالدىمىزدىن ئۆتىدۇ ۋە مىڭلىغان ئۇچۇرلار مېڭىمىزگە ئورنايدۇ. لېكىن، سىز ھېس قىلدىڭىزمۇ؟ بىز كۆپىنچە ھادىسىلەرنىڭ كۆرىنىشىگە قارايمىز، ئەمما مەسىلىلەرنىڭ ئەسلى يادروسىغا سىڭىپ كىرمەيمىز ياكى كىرەلمەيمىز. يۈزەكىلىك قاپلىمى ئاستىدا قالغان ھەقىقەتنى ئىزدەش، مۇرەككەپ جەمئىيەت ھادىسىلىرىنىڭ تۈپ تومۇرىنى تۇتۇش بىر خىل زەكاۋەت ، پاراسەت ۋە جاسارەت تەلەپ قىلىدۇ. دەل مۇشۇ ئېھتىياج بىلەن، بىز «ماھىيەت مۇنبىرى»نى قۇردۇق. بۇ يەردە نېمىلەر بار؟ «ماھىيەت مۇنبىرى» ئادەتتىكى بىر مۇلاھىزە سەھىپىسى ئەمەس، ئۇ: ئىدراك سۈزگۈچى: جەمئىيەتتىكى شاۋقۇنلارنى سۈزۈپ، ساپ ھەقىقەتنى ئاشكارىلايدۇ. تەپەككۇر قاينىمى: يۈزەكى ھېسسىياتقا ئەمەس، چوڭقۇر لوگىكا ۋە مەنتىقىگە تايىنىدۇ. ماھىيەت كۆۋرۈكى: سىز كۆرۈۋاتقان ھادىسە بىلەن سىز بىلىشىڭىز كېرەك بولغان ماھىيەت ئوتتۇرىسىدا كۆۋرۈك بولىدۇ. بىز بۇ يەردە كۆپچىلىكنىڭ نېمە دېگىنىنى ئەمەس، نېمە ئۈچۈن دېگىنىنى ، ئەڭ مۇھىمى ئەقىلنىڭ نېمە دەيدىغانلىقىنى سۆزلەيمىز. بىز زىددىيەتلەردىن قاچمايمىز، ئەكسىچە مەسىلىلەرنىڭ يۈرىكىگە سوئال قويىمىز. بىزنىڭ مەقسىتىمىز ، سىزگە بىر تەييار جاۋاب بېرىش ئەمەس، بەلكى سىزدە «ماھىيەتنى كۆرەلەيدىغان بىر جۈپ كۆز» يېتىلدۈرۈشتۇر. چۈنكى سۈزۈك زېھىن ، ھۆررىيەتنىڭ ئاساسىدۇر. شاۋقۇنلاردىن زېرىككەن، ھەقىقەتكە تەلپۈنگەن بارلىق پىكىرداشلارنى «[https://www.facebook.com/MahiyetMunbiri ماھىيەت مۇنبىرى]»گە تەكلىپ قىلىمىز. ca6w1i2b85qiyq6ifjojsdyok4qsg48 0 24649 176274 2026-08-05T11:42:35Z UyghurArchive 25219 قۇرۇلغان بەت '== ئۇيغۇرچە ۋە ئۇيغۇرلارغا ئائىت تور بېكەتلەر == == (جەمئىي 306 تور بېكەت) == https://www.uyghur-archive.com/ بۇ ئارخىپ ئامبىرىدا ئۇيغۇر تىلى، تارىخى، ئەدەبىياتى ۋە مەدەنىيىتىگە ئائىت '''306 دىن ئارتۇق تور بەت ۋە سانلىق مەنبەلەر''' جەملەندى. * '''مەقسەت:''' سۈنئىي ئىدراك مودېللىرى (AI...' 176274 wikitext text/x-wiki == ئۇيغۇرچە ۋە ئۇيغۇرلارغا ئائىت تور بېكەتلەر == == (جەمئىي 306 تور بېكەت) == https://www.uyghur-archive.com/ بۇ ئارخىپ ئامبىرىدا ئۇيغۇر تىلى، تارىخى، ئەدەبىياتى ۋە مەدەنىيىتىگە ئائىت '''306 دىن ئارتۇق تور بەت ۋە سانلىق مەنبەلەر''' جەملەندى. * '''مەقسەت:''' سۈنئىي ئىدراك مودېللىرى (AI / LLM) ئۈچۈن سۈپەتلىك ئۇيغۇرچە تېكىست ئامبىرى ھازىرلاش. * '''مەزمۇنى:''' ئەدەبىيات، لۇغەتلەر، خەۋەرلەر، تارىخى يازمىلار ۋە ئېلېكترونلۇق كىتابلار. * '''ئالاھىدىلىكى:''' سۈنئىي ئىدراك تەربىيەلەش پىروگراممىلىرىغا (JSONL, Parquet) ئاسان ئايلىنىدۇ. A curated open-source collection of '''306+ websites and digital archives''' covering Uyghur language, history, literature, and culture. * '''Objective:''' Providing a rich text corpus for AI models and Large Language Models (LLMs). * '''Content:''' Literature, dictionaries, news, historical documents, and e-books. * '''Format:''' Ready for AI training pipelines (convertible to JSONL, Parquet). jtphz3f9i222qu950lf3ocpewxks7wc